ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն
վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության
առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռ
գործ թիվ ԵԱՔԴ/0016/01/14
նախագահող դատավոր Լ.Ավետիսյան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
/այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան/ ԿԱԶՄՈՎ`

նախագահող դատավոր` Գ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
դատավորներ` Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
Գ.ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ

քարտուղարությամբ` Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
բողոք բերող անձինք` տուժողի իրավահաջորդ`
Գ.Միսակյանի ներկայացուցիչներ` Տ.ՍԻՐԱԴԵՂՅԱՆԻ
Ա.ՍԱՔՈՒՆՑԻ
տուժողի իրավահաջորդ` Գ.ՄԻՍԱԿՅԱՆԻ
բողոք բերող անձ` ամբաստանյալ Զ.Այվազյանի
պաշտպան` Ե.ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ
բողոք բերող անձ` ամբաստանյալ Լ.Վարդանյանի
պաշտպան` Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ
դատախազ` Դ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ
ամբաստանյալներ` Լ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆԻ
Զ.ԱՅՎԱԶՅԱՆԻ

2015 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Երևան քաղաքում

դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կանոններով քննության առնելով Լիլիթ Ավետիքի Վարդանյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 130-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և Զարինե Արթուրի Այվազյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 130-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի /այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան/ 2015 թվականի հունիսի 15-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Զ.Այվազյանի պաշտպան Ե.Սարգսյանի, ամբաստանյալ Լ.Վարդանյանի պաշտպան Գ.Հովհաննիսյանի, տուժողի իրավահաջորդ Գ.Միսակյանի ներկայացուցիչներ` Տ.Սիրադեղյանի և Ա.Սաքունցի վերաքննիչ բողոքները.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիրի քննչական բաժնի հատկապես կարևոր գործերի ավագ քննիչ Վ.Մկրտչյանի 2013 թվականի հուլիսի 09-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 130-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 14134513 քրեական գործը /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 126/:
2. ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիրի քննչական բաժնի հատկապես կարևոր գործերի ավագ քննիչ Վ.Մկրտչյանի 2014 թվականի հունվարի 31-ի որոշմամբ Լիլիթ Ավետիքի Վարդանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 130-րդ հոդվածի 2-րդ մասով: Քննիչի նույն օրվա այլ որոշմամբ Լ.Վարդանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին /քրեական գործ, հատոր 2, էջ 97-99, 103/:
3. ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիրի քննչական բաժնի հատկապես կարևոր գործերի ավագ քննիչ Վ.Մկրտչյանի 2014 թվականի հունվարի 31-ի որոշմամբ Զարինե Արթուրի Այվազյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 130-րդ հոդվածի 2-րդ մասով: Քննիչի նույն օրվա այլ որոշմամբ Զ.Այվազյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին /քրեական գործ, հատոր 2, էջ 108-110, 114/:
4. 2014 թվականի փետրվարի 18-ին թիվ 14134513 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որը դատարանում ստացվել է նույն թվականի փետրվարի 19-ին /քրեական գործ, հատոր 3, էջ 1/:
5. Առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Լ.Ավետիսյանի 2014 թվականի փետրվարի 20-ի որոշմամբ թիվ 14134513 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և 2014 թվականի փետրվարի 25-ին նշանակվել` դատաքննության /քրեական գործ, հատոր 3, էջ 2, 13/:
6. Առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի հունիսի 15-ի դատավճռով Լիլիթ Ավետիքի Վարդանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 130-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ և դատապարտվել` ազատազրկման` երկու տարի ժամկետով` առանց լրացուցիչ պատիժ նշանակելու:
Կիրառվել է <<Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ Ազգային Ժողովի 2013 թվականի հոկտեմբերի 03-ի որոշման 4-րդ կետի 1-ին ենթակետը և Լիլիթ Ավետիքի Վարդանյանը ազատվել է հիմնական պատժից:
Զարինե Արթուրի Այվազյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 130-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ և դատապարտվել` ազատազրկման` երկու տարի վեց ամիս ժամկետով` առանց լրացուցիչ պատիժ նշանակելու:
Կիրառվել է <<Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ Ազգային Ժողովի 2013 թվականի հոկտեմբերի 03-ի որոշման 4-րդ կետի 1-ին ենթակետը և Զարինե Արթուրի Այվազյանը ազատվել է հիմնական պատժից:
Լիլիթ Ավետիքի Վարդանյանի և Զարինե Արթուրի Այվազյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնվել է անփոփոխ, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Տուժողի իրավահաջորդ Գեորգի Միսակյանի և նրա ներկայացուցիչներ Ա.Սաքունցի և Տ.Սիրադեղյանի կողմից ամբաստանյալներ Լիլիթ Վարդանյանի և Զարինե Այվազյանի դեմ քաղաքացիական հայցի պահանջ ներկայացնելուց հրաժարվելու հիմքով այդ հարցը համարվել է լուծված /քրեական գործ, հատոր 4, էջ 284-298/:
7. Ամբաստանյալ Լ.Վարդանյանի պաշտպան Գ.Հովհաննիսյանը, ամբաստանյալ Զ.Այվազյանի պաշտպան Ե.Սարգսյանը և տուժողի իրավահաջորդ Գ.Միսակյանի ներկայացուցիչներ Ա.Սաքունցն ու Տ.Սիրադեղյանը վերաքննիչ բողոքներ են ներկայացրել վերոհիշյալ դատավճռի դեմ: Ամբաստանյալ Լ.Վարդանյանի պաշտպան Գ.Հովհաննիսյանի և ամբաստանյալ Զ.Այվազյանի պաշտպան Ե.Սարգսյանի վերաքննիչ բողոքները Վերաքննիչ դատարանում ստացվել են 2015 թվականի հուլիսի 27-ին, 2015 թվականի հուլիսի 27-ին, իսկ տուժողի իրավահաջորդ Գ.Միսակյանի ներկայացուցիչներ Ա.Սաքունցի ու Տ.Սիրադեղյանի վերաքննիչ բողոքը` 2015 թվականի հուլիսի 14-ին, քրեական գործը` 2015 թվականի հուլիսի 22-ին:
Տուժողի իրավահաջորդ Գ.Միսակյանի ներկայացուցիչներ Ա.Սաքունցի ու Տ.Սիրադեղյանի վերաքննիչ բողոքը Վերաքննիչ դատարանի 2015 թվականի հուլիսի 22-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ: Ամբաստանյալ Լ.Վարդանյանի պաշտպան Գ.Հովհաննիսյանի և ամբաստանյալ Զ.Այվազյանի պաշտպան Ե.Սարգսյանի վերաքննիչ բողոքները վարույթ են ընդունվել 2015 թվականի հուլիսի 29-ի որոշմամբ ու քրեական գործը նշանակվել է դատական քննության` վճռաբեկության կանոններով:
Գործի փաստական հանգամանքները
8. Նախաքննական մարմնի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 130-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Լիլիթ Ավետիքի Վարդանյանին մեղադրանք է առաջադրվել և Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել, որ նա հանդիսանալով բժշկական օգնություն և սպասարկում իրականացնող անձ` <<Արաբկիր>> ԲՀ-ի բոքսային բաժանմունքի մանկաբույժ, ոչ պատշաճ է կատարել մասնագիտական պարտականությունները` դրանց նկատմամբ անփույթ վերաբերմունքի հետևանքով, ինչն անզգուշությամբ առաջացրել է բուժվող հիվանդի մահ:
2012 թվականի դեկտեմբերի 31-ին ժամը 20:20-ին <<Արաբկիր>> բժշկական համալիրի բոքսային բաժանմունք է ընդունվել 2010 թվականի ծնված Լիա Գեորգիի Միսակյանը: Հերթապահ բժիշկ Լիլիթ Վարդանյանի կողմից կատարվել է թերի ախտորոշում /սուր շնչառական ինֆեկցիա/, քանի որ հիվանդի անամնեստիկ և օբյեկտիվ տվյալները վկայել են օրգանիզմի արտահայտված ինտոքսիկացիայի մասին, ինչը բնորոշ է եղել ոչ թե սուր շնչառական ինֆեկցիային, այլ, թոքաբորբին: Թերի ախտորոշման հետևանքով Լ.Միսակյանին չի նշանակվել հակաբակտերիալ բուժում: Բացի այդ, 31.12.2012թ. չի կատարվել ռենտգեն նկարահանում` թոքաբորբի առկայությունը ժխտելու կամ հաստատելու նպատակով, որպիսի գործողությունների ժամանակին կատարումը հնարավորություն կտար հիվանդին վերակենդանացման բաժանմունք տեղափոխելու և կոմբինացված հակաբակտերիալ բուժում և արյան փոխարինիչների ներարկումներ կատարելու համար: Այսինքն, 31.12.2012թ. Լիլիթ Վարդանյանի կողմից Լ.Միսակյանի առողջական վիճակի ճիշտ գնահատման, ճիշտ և ժամանակին ախտորոշման ու համապատասխան բուժման նշանակման պայմաններում հնարավոր կլիներ կանխելու հիվանդության արագ և հարաճուն բացասական պրոգրեսիվ ընթացքը:
Դրանից բացի Լ.Վարդանյանը հիվանդի ընդունման ժամանակ նշանակելով արյան ընդհանուր քննություն, ցուցաբերել է անգործություն, հետևողական չի եղել նույն օրը արյան նմուշ վերցնելու, ընդհանուր քննություն անցկացնելու և արդյունքները ստանալու ուղղությամբ, այն դեպքում, երբ <<Արաբկիր>> ԲՀ-ի լաբորատորիան գործել է շուրջօրյա և որևէ խոչընդոտ չի եղել արյան ընդհանուր քննությունն անցկացնելու հարցում: Մինչդեռ, 02.01.2013թ. հերթապահությունն ընդունած մանկաբույժ Իրինա Մամյանը հենց արյան ընդհանուր քննության արդյունքներից ելնելով է գնահատել Լ.Միսակյանի ծանր վիճակը և նշանակել հիմնական հիվանդության համապատասխան ցուցված բուժում:
Նախաքննական մարմնի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 130-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Զարինե Արթուրի Այվազյանին մեղադրանք է առաջադրվել և Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել, որ նա հանդիսանալով բժշկական օգնություն և սպասարկում իրականացնող անձ` <<Արաբկիր>> ԲՀ-ի բոքսային բաժանմունքի մանկաբույժ, չի կատարել մասնագիտական պարտականությունները` դրանց նկատմամբ անբարեխիղճ վերաբերմունքի հետևանքով, ինչն անզգուշությամբ առաջացրել է բուժվող հիվանդի մահ:
2013 թվականի հունվարի 01-ին Լ.Վարդանյանից հերթապահությունն ընդունած մանկաբույժ Զարինե Այվազյանը դրսևորել է բացահայտ անգործություն, չի կատարել իր մասնագիտական պարտականությունները` անբարեխիղճ վերաբերմունք դրսևորելով դրանց նկատմամբ: Այն է, հերթապահությունը ստանձնելիս Լ.Միսակյանի հիվանդության պատմագրում տեսնելով, որ 31.12.2012թ. նշանակվել է արյան ընդհանուր քննություն, իր հերթապահության ընթացքում չի անդրադարձել արյան քննության արդյունքներին, այն դեպքում, երբ 01.01.2013թ. ժամը 11:00-ին դրանք արդեն պատրաստ են եղել և վկայել են լեյկոպենիայի /լեյկոցիտների ցածր քանակի/ և ագրանուլոցիտոզի /լեյկոցիտների հակաբակտերիալ իմունիտետի պատասխանատու ձևերի` սեգմենտակորիզավոր նեյտրոֆիլների քանակի խիստ նվազման/ մասին, որպիսի գործողության ժամանակին կատարումը Լ.Միսակյանի հիվանդության ճիշտ ախտորոշման, համապատասխան ցուցված բուժման և ապաքինման հնարավորություն կտար: Զ.Այվազյանի կողմից մասնագիտական պարտականությունների չկատարումը անզգուշությամբ առաջացել է Լ.Միսակյանի մահը /քրեական գործ, հատոր 2, էջ 97-99, էջ 108-110, հատոր 4, էջ 284-298/:
Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջները
Վերաքննիչ բողոքները քննվում են հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում.
9. Դիմող` ամբաստանյալ Լ.Վարդանյանի պաշտպան Գ.Հովհաննիսյանը վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները` հայտնել է, որ Լ.Վարդանյանին առաջադրվել է շինծու մեղադրանք ու նրա նկատմամբ կայացվել է ապօրինի դատավճիռ:
Տվյալ հանցագործության օբյեկտը մարդու կյանքի և առողջության ու անվտանգության ապահովմանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են:
Օբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է անգործությամբ՝ բժշկական օգնություն և սպասարկում իրականացնողների կողմից իրենց մասնագիտական պարտականությունները չկատարելով կամ ոչ պատշաճ կատարելով, եթե դրա արդյունքում բուժվող հիվանդի առողջությանը ծանր կամ միջին ծանրությանը վնաս է պատճառվում:
Արարքի որակման անհրաժեշտ պայման է նաև հանցավորի վարքագծի և նշված հետևանքների միջև պատճառական կապի առկայությունը:
Սուբյեկտիվ կողմից այն արտահայտվում է համապատասխան պարտականությունների նկատմամբ հանցավորի անփույթ կամ անբարեխիղճ վերաբերմունքի մեջ, որի հետևանքով բուժվող հիվանդի առողջությանն անզգուշությամբ ծանր կամ միջին ծանրության վնաս է պատճառվում:
Լ.Վարդանյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 130-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք առաջադրելու համար, անհրաժեշտ են ապացույցներ այն մասին, որ պաշտպանյալի վարքագծի և Լ.Միսակյանի մահվան միջև գոյություն ունի պատճառական կապ` Լ.Միսակյանի մահը վրա է հասել պաշտպանյալի կողմից իր մասնագիտական պարտականությունները չկատարելով կամ ոչ պատշաճ կատարելով:
Լիլիթ Վարդանյանին առաջադրվել է ապօրինի մեղադրանք, դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքը չի բխում գործի տվյալներից և դատարանում հետազոտված ապացույցներից:
Վերջինիս մեղադրանքը հիմնված է կրկնակի հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 10/հձ/կ/ եզրակացության վրա: Նշված եզրակացությունը հակասում է ՀՀ առողջապահության նախարարի հրամաններին և ԱՀԿ-ի չափորոշիչներին: Եթե նույնիսկ ընդունվի, որ կրկնակի հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 10/հձ/կ/ եզրակացությունը հիմնավոր է, ապա այնտեղ գոյություն չունի գրառում այն մասին, որ Լ.Վարդանյանի վարքագծի և Լ.Միսակյանի մահվան միջև գոյություն ունի պատճառական կապ` այսինքն Լ.Միսակյանի մահը վրա է հասել պաշտպանյալի կողմից իր մասնագիտական պարտականությունները չկատարելով կամ ոչ պատշաճ կատարելով: Փորձագիտական հանձնաժողովը եկել է եզրահանգման, որ՝
<<13. 14. Եթե ի սկզբանե ճիշտ գնահատվեր Լ.Միսակյանի առողջական` օբյեկտիվ վիճակը, կազմակերպվեր ճիշտ հետազոտություններ, կատարվեր ճիշտ և ժամանակին ախտորոշում և համապատասխան բուժում, ապա չի բացառվում, որ հնարավոր կլիներ կանխելու հիվանդության արագ և հարաճուն բացասական պրոգրեսիվող ընթացքը, սակայն և հարկ է նշել, որ անգամ այդպիսիք կատարվելու պարագայում էլ միանշանակ ասել, թե արդյոք բուժումը կարող էր լինել արդյոք հաստատապես էֆեկտիվ` հնարավոր չէ>>:
Ակնհայտ է, որ նման պայմաններում գոյություն ունի չփարատված կասկած, որը վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր էր մեկնաբանել հօգուտ պաշտպանյալի, որը չի կատարել:
Լ.Վարդանյանը չի դրսևորվել անգործություն և հետևողական է եղել իր աշխատանքային պարտականությունների կատարմանը:
Վկա` <<Արաբկիր>> ԲՀ-ի հերթապահ բուժքույր Լարիսա Վարդանյանը ցուցմունք է տվել, որ ամբաստանյալ Լիլիթ Վարդանյանի կողմից Լիա Միսակյանին հետազոտելուց անմիջապես հետո նշանակվել է արյան ընդհանուր և բիոքիմիական քննություն, մեզի և կղանքի քննություն: Լ. Միսակյանի արյան նմուշը ինքը վերցրել է միայն 01.01.2013թ. առավոտյան, ժամը 07:30-ի սահմաններում, քանի որ հիվանդանոց ընդունվելու ժամանակ Լ.Միսակյանն ունեցել է նորմայից բարձր ջերմություն, որը դժվարացրել է արյան նմուշ ստանալը: Արյան նմուշն անմիջապես չվերցնելու վերաբերյալ բժշկուհի՝ Լ.Վարդանյանին չի ասել:
Վկա` <<Արաբկիր>> ԲՀ-ի հերթապահ լաբորանտ Նաիրա Քոչարյանը ցուցմունք է տվել, որ 2012 թվականի դեկտեմբերի 31-ի գիշերը բժշկուհի Լ.Վարդանյանը մի քանի անգամ` այդ թվում գիշերը, ժամը 24:00-ին եկել է լաբորատորիա ընդունված հիվանդների նախնական տվյալներն իմանալու: Այդ օրը մի դեպք է հիշում, վատ ցուցանիշներով: Բժշկուհի Լ.Վարդանյանը հետաքրքվել է վատ ցուցանիշներով անալիզներով, կոնկրետ անուն ազգանունով չի հարցրել:
Վկա <<Արաբկիր>> ԲՀ-ի մայրապետ Ռուզաննա Օհանյանը ցուցմունք է տվել, որ 2012 թվականի դեկտեմբերի 31-ին, բաժանմունք ընդունվելուց հետո, երեխան առույգ և նորմալ էր: Բուժքույր Լարիսան երեխայի արյան անալիզն իրեն տվել է հունվարի 1-ի առավոտյան, ժամը 8:10-ի սահմաններում, անալիզը տարել է լաբորատորիա:
Աշխատանքային պայմանագրով և <<Արաբկիր>> ԲՀ-ի գրությամբ, որ բոքսային բաժանմունքի հերթապահ բուժքույրը, համաձայն աշխատանքային պայմանագրի 2.1 կետի 5-րդ և 6-րդ ենթակետերի և բժշկական համալիրում գործող ընդունված կարգի, պարտավոր է՝
-ապահովել բուժող բժիշկների նշանակումների ճշգրիտ, լիարժեք, որակով և ժամանակին կատարումը.
-ապահովել օժանդակ (լաբորատոր-գործիքային) հետազոտությունների ժամանակին կատարումը և դրանց արդյունքների ստացումը
<<Արաբկիր>> ԲՀ-ի գրությամբ` որ 31.12.2012թ-ին <<Արաբկիր>> ԲՀ-ում ստացիոնար բուժման և դինամիկ հսկողության տակ են գտնվել 102 հիվանդ, ովքեր հսկվել են երկու հերթապահ մանկաբույժների կողմից, հերթապահության ընթացքում ընդունվել են ևս 7 հիվանդ (որոնցից 5-ը Լիլիթ Վարդանյանի կողմից), և ընդունարանում ամբուլատոր կարգով զննվել է 28 հիվանդ (14-ը Լիլիթ Վարդանյանի կողմից): <<Արաբկիր>> ԲՀ-ում 31.12.2012թ-ին Լիլիթ Վարդանյանի հսկողության տակ գտնվող հիվանդներից 4-5-ը եղել են համեմատաբար առավել ծանր, որոնց վիճակը կատարված միջոցառումներից հետո բարելավվել է և կայունացել:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված Լ.Միսակյանի անվամբ թիվ 7755 ստացիոնար հիվանդի բուժման քարտի համաձայն Լիլիթ Վարդանյանի կողմից Լիա Միսակյանին հետազոտելուց անմիջապես հետո նշանակվել է արյան ընդհանուր և բիոքիմիական, մեզի և կղանքի քննություն:
Նշված ապացույցներով ակնհայտ է, որ հիմնավոր չէ դատարանի միտքը, թե <<Լիլիթ Վարդանյանը հիվանդի ընդունման ժամանակ նշանակելով արյան ընդհանուր քննություն, ցուցաբերել է անգործություն, հետևողական չի եղել նույն օրը արյան նմուշ վերցնելու, ընդհանուր քննություն անցկացնելու և արդյունքները ստանալու ուղղությամբ...>>:
Կրկնակի հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 10/հձ/կ/ եզրակացության <<հետևություններ>> բաժնի 1-ին կետում նշված է հետևյալը՝
<<Լ. Միսակյանի ախտորոշումը 31.12.2012թ. կատարվել է թերի, հիվանդի անամնեստիկ և օբյեկտիվ տվյալները /ըստ անամնեզի` 14 օր հիվանդ է, ունեցել է փսխում, տնքոցով շնչառություն/, վկայել են օրգանիզմի արտահայտված ինտոքսիկացիայի մասին, ինչը բնորոշ չէ նախնական դրված ախտորոշմանը` սուր շնչառական ինֆեկցիայի, այլ ավելի բնորոշ է թոքաբորբին: Եթե ընդունման ժամանակ ճիշտ գնահատվեր հիվանդի վիճակը, ապա բժշկի կողմից նույն պահին անհրաժեշտ էր նշանակել հակաբակտերիալ /անտիբիոտիկ/ բուժում, որը չի կատարվել: Հիվանդ Լ. Միսակյանի հիվանդանոց ընդունվելու ժամանակ, հաշվի առնելով վերը նշված անամնեստիկ և օբյեկտիվ տվյալները, անհրաժեշտ էր կատարել նաև կրծքավանդակի ռենտգեն նկարահանում` թոքաբորբի առկայությունը ժխտելու կամ հաստատելու նպատակով>>:
Նշվածն անհիմն է:
Համաձայն <<Երեխաների հիվանդանոցային բուժօգնության կազմակերպում>> ձեռնարկ, հաստատված ՀՀ ԱՆ 18.05.2007 թիվ 877-Ա հրամանով, <<Սուր թոքաբորբը մանկական հասակում>> մեթոդական ձեռնարկ, հաստատված ՀՀ ԱՆ կողմից 10.12.2013թ-ին և <<Համառոտ գործելակարգեր առավել տարածված մանկական հիվանդությունների վարման կլինիկական ստանդարտներ>> հաստատված ՀՀ ԱՆ 12.12.2008թ. թիվ 1841-Ա հրամանով, թոքաբորբի բնորոշ նշաններն են 1-5 տարեկան երեխաների դեպքում 40 և ավելի շնչառական ակտ րոպեում, ջերմություն 38.5 C-ից ավելի, հևոց, ստրիդոր /աղմկոտ շնչառություն/, կրծքավանդակի ստորին հատվածի ներքաշումներ, աուսկուլտատիվ մանր բշտիկավոր թաց խզզոցներ, կրեպիտացիա, բրոնխիալ կամ թուլացած շնչառություն:
Երեխայի մոտ նկարագրվել է՝
1/ 38.4C ջերմություն, ինչը ջերմիջեցնող դեղորայք ընդունելուց հետո կարգավորվել է.
2/ 32 շնչական ակտ րոպեում, ինչը նորմալ ջերմության պայմաններում կլիներ 22-ից ոչ ավել.
3/ տնքոցով շնչառություն, ինչը պայմանավորված է եղել ջերմային ցնցում տանելուց հետո շարունակվող բարձր ջերմությամբ: Ջերմիջեցումից հետո այն կարգավորվել է, երեխան եղել է ակտիվ, շնչառությունն ազատ, առանց խանգարումների, ինչը հիմնավորվում է նաև ծնողների և բուժքրոջ ու սանիտարի ցուցմունքներով:
Լիլիթ Վարդանյանի կողմից Լիա Միսակյանին բուժ. հսկողության ընթացքում, ինչպես առաջնային, այնպես էլ հաջորդող ժամանակահատվածներում, Լիա Միսակյանի մոտ չեն դիտվել ոչ շնչառության հաճախացում՝ հևոց, ոչ էլ կրծքավանդակի ստորին հատվածների ներքաշումներ ներշնչումների ժամանակ: Ակնհայտ է, որ ընդունվելիս Լիա Միսակյանի մոտ թոքաբորբ և թոքերի հյուսվածքի ախտահարում չի եղել: Պաշտպանյալի կողմից Լիա Միսակյանի օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ վիճակի ու ներկայացված անամնեստիկ տվյալների հիման վրա, դրվել է ճիշտ նախնական ախտորոշում՝ սուր շնչական վարակ, ֆեբրիլ ցնցում, որը համապատասխանել է ընդունվելիս ստացիոնար քարտում արձանագրված տվյալներին:
Համաձայն <<Համառոտ գործելակարգեր առավել տարածված մանկական հիվանդությունների վարման կլինիկական ստանդարտներ>> հաստատված ՀՀ ԱՆ 12.12.2008թ. թիվ 1841-Ա հրամանի՝ <<ռենտգեն հետազոտությունը չբարդացած թոքաբորբի ախտորոշման համար պարտադիր հետազոտություն չէ: Այն ցուցված է թոքաբորբի բարդությունների կասկածի և/կամ հակաբակտերիալ բուժման արդյունավետության դեպքում>>: Եթե նույնիսկ Լ.Վարդանյանի կողմից կատարվեր կրծքավանդակի ռենտգեն հետազոտություն, ապա որևէ ախտահարում չէր լինելու, որի ապացույցն է նաև վերջին օրվա ռենտգեն պատկերը, այն է՝ քիչ քանակով հեղուկ և վիրուսային ախտահարման պատկեր: Նման պատկեր եղել է, երբ երեխայի վիճակն արդեն վատացած է եղել:
Հիմնավոր չէ եզրակացության <<հետևություններ>> բաժնի 1-ին կետում նշված է այն միտքը, թե իբր երեխային պետք է ախտորոշվեր թոքաբորբ և կատարվեր կրծքավանդակի ռենտգեն հետազոտություն:
2/ Եզրակացության <<հետևություններ>> բաժնի 2-րդ կետում նշված է հետևյալը՝
<<Նշանակված բուժումները հիմնականում եղել են ոչ հակացուցված, սակայն հարկ է նշել, որ հիմնավորված չէ ընդունվելու ժամանակ նշանակված դեքսամետազոն տեսակի դեղամիջոցը, քանի որ բացակայում են օբյեկտիվ վիճակի համապատասխան ցուցումները /օրինակ` շնչառության հաճախությունը/: Հիվանդության պատմագրում նշված մնացած կատարված բուժումները եղել են ճիշտ, համապատասխան նկարագրված վիճակին>>:
Լիլիթ Վարդանյանի կողմից չի նշանակվել դեքսամետազոն տեսակի դեղամիջոց: Նշված դեղամիջոցը նշանակվել է երրրորդ օրը՝ բժշկուհի Իրինա Մամյանի կողմից: Փորձաքննության կատարմանը դրսևորվել է անփույթ, անբարեխիղճ վերաբերմունք: Եզրակացության <<հետևություններ>> բաժնի 1-ին և 2-րդ կետերը միմյանց հակասում են:
1-ին կետում նշված է, Լ.Միսակյանին ընդունվելու ժամանակ պետք է դրվեր թոքաբորբ ախտորոշում: Համաձայն ԱՀԿ-ի չափորոշիչների և ՀՀ ԱՆ վկայակոչված հրամանների՝ թոքաբորբի բնորոշ նշաններից է շնչառության հաճախությունը: Ըստ փորձագիտական հանձնաժողովի` ընդունման ժամանակ երեխան ունեցել է շնչառության հաճախություն: Սակայն փորձագիտական հանձնաժողովը նշել է, որ հիմնավորված չէ ընդունվելու ժամանակ նշանակված դեքսամետազոն տեսակի դեղամիջոցը, քանի որ բացակայում են օբյեկտիվ վիճակի համապատասխան ցուցումները:
Եզրակացության <<հետևություններ>> բաժնի 3-րդ կետում նշված է հետևյալը՝
Ինչպես նշվել է հետևությունների թիվ 1 կետում, եթե 31.12.12թ. Լ.Միսակյանը ենթարկվեր ռենտգեն հետազոտության և հայտնաբերվեին ախտաբանական փոփոխություններ, հաշվի առնելով նաև արյան քննության արդյունքները` նորմայից շեղումները, որոնք վկայել են օրգանիզմի պաշտպանական ցածր հատկությունների մասին, ապա անհրաժեշտ կլիներ հիվանդին շտապ տեղափոխել վերակենդանացման բաժանմունք, որտեղ պետք է իրականացվեր մշտադիտարկում /մոնիտորինգ/, իսկ բուժումը կատարել ինչպես ախտանիշային, այնպես էլ էթիո-պաթոգենետիկ, կատարելով կոմբինացված հակաբակտերիալ բուժումներ և արյան փոխարինիչների /պլազմայի, ալբումինի/ ներարկումներ:
Վերը նշվածում առկա է ենթադրական միտք:
Եզրակացությունը չունի հստակություն, փորձագիտական հանձնաժողովն էլ չունի համոզմունք, որ Լ.Միսակյանին 31.12.12թ. ռենտգեն հետազոտության ենթարկվելու դեպքում կհայտնաբերվեին ախտաբանական փոփոխություններ: Ենթադրում է, որ կարող է հայտնաբերվեին, որ Լ.Միսակյանին ընդունելու ժամանակ պետք է դրվեր թոքաբորբ ախտորոշում և պարտադիր պետք է կատարվեր ռենտգեն հետազոտություն: Ալբումինի ներարկման ցուցում երեխան չի ունեցել, քանի որ հիպոպրոտեինեմիայի կլինիկական նշաններ չեն եղել, իսկ շիճուկում ընդհանուր սպիտակուցի մակարդակը եղել է նորմայի սահմաններում: Պլազմայի փոխներարկման ցուցումներ նույնպես չեն եղել, քանի որ հիվանդը չի ունեցել կոագուլոպաթիայի նշան, որը վերջինիս ներարկման միակ ցուցումն է: Ալբումինի պակասը Լ.Միսակյանի մոտ, համաձայն արյան բիոքիմիական քննության արդյունքների, չի եղել: Ըստ փորձագետ Գագիկ Հարությունյանի՝ պլազման պիտի բարձրացներ լեյկոցիտների քանակը, ինչն անտրամաբանական է: Պլազման լեյկոցիտ չի պարունակում:
Առաջին ատյանի դատարանի կողմից խախտվել են պաշտպանյալի արդար դատաքննության իրավունքը, մրցակցության քրեադատավարական սկզբունքը:
Պաշտպանական կողմն ամբաստանյալների անմեղությունը հիմնավորելու նպատակով Դատարանին է ներկայացրել հետևյալ միջնորդությունները՝
կրկնակի հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 10/հձ/կ եզրակացությունը որպես ապացույց օգտագործման անթույլատրելիությունը հաստատելու մասին.
հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 13-0410 եզրակացություն տված հանձնաժողովի նախագահ Արգամ Հովսեփյանին հարցաքննության հրավիրելու մասին.
փորձագետին բացարկ հայտնելու և դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 20 եզրակացությունը որպես ապացույց օգտագործման անթույլատրելիությունը հաստատելու մասին.
31.12.2012թ-ին հերթապահ բուժքույր Լ.Մինասյանին հարցաքննության հրավիրելու մասին, որը հերթապահել է տուժողի հիվանդանոց ընդունման օրը, տեսել է երեխային և կարող է էական տեղեկություններ հայտնել երեխայի վիճակի և գործի համար նշանակություն ունեցող այլ էական հանգամանքների մասին: Հակառակ դրա Դատարանում հարցաքննվել է ֆեյսբուքյան ուխտատեր Ս.Մամյանը:
Դատարանի կողմից կողմնակալ վերաբերմունք է դրսևորվել:
Պաշտպանական կողմն, այն համոզմունքին է, որ Լ.Վարդանյանի կողմից կատարվել է ճիշտ ախտորոշում, բուժումը՝ համապատասխան ախտորոշմանը և աշխատանքի ընթացքում ամբաստանյալների կողմից չի դրսևորվել անփույթ կամ անբարեխիղճ վերաբերմունք.
Հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 13-0410 եզրակացության, համաձայն` ըստ ներկայացված թիվ 7755 ստացիոնար հիվանդի բժշկական քարտի տվյալների, ընդունվելիս Լիա Միսակյանի օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ վիճակի և ներկայացված անամնեզտիկ տվյալների հիման վրա դրվել է նախնական ախտորոշում` <<Սուր շնչական վարակ, ֆեբրիլ (ջերմային) ցնցումներ>>, որը համապատասխանում է ընդունվելիս ստացիոնար հիվանդի բժշկական քարտում արձանագրված տվյալներին: Ընդունվելիս նշանակված հետազոտությունների և բուժման ծավալը համապատասխանել է դրված նախնական ախտորոշմանը և եղել է ցուցված:
Դատարանն, առանց հիմնավորման, անտեսել է հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 13-0410 եզրակացությունը: Գոյություն չունի հիմնավորում, որ հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 13-0410 եզրակացությունը հիմնավոր չէ:
Պաշտպանական կողմը հիմնավորել է, որ կրկնակի հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 10/հձ/կ/ եզրակացությունը չի բխում գործող օրենսդրության պահանջներից: Դատարանը, պարտավոր էր հաստատել նշված եզրակացության, որպես ապացույց օգտագործման անթույլատրելիությունը:
Հղում կատարելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ, 127-րդ և 360-րդ հոդվածների դրույթների է, դիմողը գտել է, որ գոյություն չունի ապացույց, առավել ևս ապացույցների համակցություն առ այն, որ պաշտպանյալը կատարել է իրեն մեղսագրվող հանցավոր արարքը:
Դիմողը խնդրել է քննության առնել և բավարարել պաշտպանական կողմի միջնորդությունները, որոնք Առաջին ատյանի դատարանի կողմից առանց հիմնավորման մերժվել են:
Բեկանել և փոփոխել Առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի հունիսի 15-ի դատավճիռը և կայացնել արդարացման դատական ակտ՝ ճանաչելով և հռչակելով հանցանքի կատարման մեջ պաշտպանյալ Լ.Վարդանյանի անմեղությունը այն մեղադրանքով, որով նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ:
10. Դիմող` ամբաստանյալ Զ.Այվազյանի պաշտպան Ե.Սարգսյանը վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը հայտնել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը խախտել է Եվրոպական կոնվենցիայի, ՀՀ Սահմանադրության և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի բազմաթիվ դրույթներ, թույլ է տվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի այնպիսի հիմնարար խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա և խաթարել` արդարադատության բուն էությունը:
Արկադի Պապյանի վերաբերյալ թիվ ՏԴ/0115/01/09 գործով որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ մեղադրանքի ձևակերպումը պետք է արտացոլի մեղսագրվող գործողությունների կամ անգործության բովանդակությունը, հետևաբար պետք է ներառի հանցակազմի բոլոր պարտադիր հատկանիշները բնութագրող փաստական տվյալները:
Զ.Այվազյանի մեղադրանքի ձևակերպման մեջ հստակեցված և պարզաբանված չեն, թե որոնք են այն ճիշտ ախտորոշումը և այն համապատասխան ցուցված բուժումը, որոնք Զ.Այվազյանը չի կատարել և որոնք անմիջական պատճառական կապի մեջ են գտնվում հիվանդի մահվան հետ:
Մատնանշելով ՀՀ Սահմանադրության 16-րդ հոդվածի, Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի դրույթները դիմողը գտել է, որ նախաքննության ընթացքում՝ Զ.Այվազյանը հստակորեն չի իրազեկվել և չի հասկացել, թե կոնկրետ ինչում է մեղադրվում, թե իր կոնկրետ որ անգործություններն են հանգեցրել հիվանդի մահվան:
Զ.Այվազյանին և Լ.Վարդանյանին մեղադրանքներն առաջադրվել են դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննության թիվ 10/հձ/կ եզրակացությունը հիմք ընդունելով: Դատաբժշկական հանձնաժողովային թիվ 13-0410 եզրակացությունը նախաքննական մարմինը և դատախազը համարել էին չհիմնավորված:
Զ.Այվազյանը դատաքննության ընթացքում ստիպված էր պաշտպանվել վերացական մեղադրանքից, որի հետևանքով նշված խախտումներն ազդել են գործի ելքի վրա:
Վկայակոչելով Եվրոպական դատարանի մի շարք վճիռների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵՇԴ/0002/01/11 որոշման դրույթները դիմողը գտել է, որ Զ.Այվազյանն իրական հնարավորություն չի ունեցել արդյունավետ կերպով իրականացնել իր պաշտպանության իրավունքը, զրկվել է արդար դատաքննության իրավունքից:
Ամբաստանյալ Զ.Այվազյանը ցուցմունքում նշել է, որ առաջադրված մեղադրանքում առկա որոշ ձևակերպումներ իրեն համար պարզ և հասկանալի չեն, հասկանալի չէ, թե կոնկրետ ինչ բուժում չկատարելու մեջ է մեղադրվում: Մեղադրանքում նշված է, որ անդրադարձ չի կատարել արյան անալիզի պատասխանին, որպիսի գործողության ժամանակին կատարումը Լ.Միսակյանի հիվանդության ճիշտ ախտորոշման, համապատասխան ցուցված բուժման և ապաքինման հնարավորություն կտար: Եթե համարվի, որ ճիշտ ախտորոշումը դա հենց թոքաբորբն է եղել, ապա արյան անալիզի պատասխանում առկա տվյալները չեն կարող վկայել այդ հիվանդության առկայության մասին:
Դատարանը չի կարողացել հստակեցնել, թե կոնկրետ ինչ գործողություններ պետք է կատարեր Զ.Այվազյանը, որոնք չի կատարել և որոնք անմիջական պատճառական կապի մեջ են գտնվում հիվանդի մահվան պատճառի հետ:
Դատարանի դատավճիռը հիմնավորված և պատճառաբանված չէ:
Դատական որոշումների պատճառաբանման վերաբերյալ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել ՀՀ սահմանադրական դատարանը 2007 թվականի ապրիլի 09-ի ՍԴՈ-690 որոշման մեջ:
Հղում կատարելով Եվրոպական դատարանի Հաջիանաստասիուն ընդդեմ Հունաստանի, և Գարսիա Ռուիզն ընդդեմ Իսպանիայի վճիռների, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ և 360-րդ հոդվածների դրույթների վրա դիմողը գտել է, որ Դատարանը պարտավոր էր կոնկրետ հիմնավորումներով, պատճառաբանություններով և իրավական վերլուծություն-ներով Զ.Այվազյանի վերաբերյալ մեղադրական դատավճիռ կայացնել:
Ամբաստանյալներ Լ.Վարդանյանին և Զ.Այվազյանին առաջադրված մեղադրանքների առումով ապացուցման ենթակա են հետևյալ էական հանգամանքները.
1. Որն է հանդիսանում Լիա Միսակյանի մահվան անմիջական պատճառը և որ հիվանդությունը կամ հիվանդություններն են առաջացրել այն:
2. Ինչ ախտանիշներ են եղել Լիա Միսակյանի մոտ հիվանդանոց ընդունվելիս, ինչ ախտանիշներ են եղել նրա մոտ Լիլիթ Վարդանյանի և Զարինե Այվազյանի կողմից նրան զննելիս և այդ ախտանիշները վերջիններիս օբյեկտիվորեն հնարավորություն տվե՞լ են արդյոք ախտորոշել մահվան պատճառ հանդիսացած հիվանդությունը կամ հիվանդությունները:
3. Լիա Միսակյանի մոտ հիվանդանոց ընդունվելիս առկա ախտանիշների հիման վրա Լիլիթ Վարդանյանը և Զարինե Այվազյանն արդյո՞ք նախապես ճիշտ չեն ախտորոշել հիվանդությունը:
4. Մահվան պատճառ հանդիսացած հիվանդության կամ հիվանդությունների ախտորոշման նպատակով կոնկրետ ի՞նչ գործողություններ պետք է կատարեին Լիլիթ Վարդանյանը և Զարինե Այվազյանը, որոնք չեն կատարել և արդյոք ունեցել են օբյեկտիվ ցուցումներ դրանք կատարելու համար:
5. Լիլիթ Վարդանյանը և Զարինե Այվազյանն արդյոք կատարել են այնպիսի գործողություններ, որոնք չպետք է կատարեին:
6. Եթե Լիլիթ Վարդանյանի և Զարինե Այվազյանի կողմից կատարվել են այնպիսի գործողություններ, որոնք չպետք է կատարվեին և եթե չեն կատարվել այնպիսի գործողություններ, որոնք պետք է կատարվեին, ապա դրանց չկատարումը կամ կատարումը անմիջական պատճառական կապի մեջ գտնվում են արդյոք Լիա Միսակյանի մահվան պատճառի հետ:
Այս հանգամանքներին Դատարանն ուշադրություն չի դարձրել, դրանց վերաբերյալ փաստական տվյալ հաստատված չի համարել, իրավական վերլուծություն չի կատարել:
Ներկայացնելով ամբաստանյալ Զ.Այվազյանի մեղադրանքը պաշտպանը գտել է, որ Դատարանը պարտավոր էր պարզել, թե արդյոք Լ.Միսակյանի արյան ընդհանուր քննության արդյունքներին անդրադառնալը հնարավորություն կտար ախտորոշել Լ.Միսակյանի մահվան պատճառ հանդիսացած հիվանդությունը կամ հիվանդությունները:
Զ.Այվազյանի մեղադրանքի ձևակերպումից ելնելով, Դատարանը պարտավոր էր մեղսագրվող արարքում արդարացնել Զ.Այվազյանին` քանզի մեղադրանքի ձևակերպումը չի համապատասխանում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 130-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործությանը:
ՀՀ քրեական օերսնգրքի 130-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նկարագրված հանցագործությունը նախատեսված է նյութական հանցակազմով. հանցագործության պարտադիր հատկանիշ է որոշակի հետևանքների առաջացումը՝ տվյալ դեպքում բուժվող հիվանդի մահը, հետևաբար հանցակազմի պարտադիր հատկանիշ է նաև հանցավոր արարքի և հետևանքի միջև պատճառական կապի առկայությունը:
Զ.Այվազյանի մեղադրանքի մեջ, չկա ձևակերպում, որ Զ.Այվազյանի կողմից Լ.Միսակյանի արյան ընդհանուր քննության արդյունքներին չանդրադառնալն անմիջական պատճառական կապի մեջ է գտնվում Լ.Միսակյանի մահվան հետ: Նշված է, որ այդ գործողության կատարումը հիվանդության ճիշտ ախտորոշման, համապատասխան ցուցված բուժման և ապաքինման հնարավորություն կտար: Ինչը չի կարող նշանակել, որ այդ անգործությունն է հանգեցրել Լ.Միսակյանի մահվանը կամ կկանխեր նրա մահը:
Դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննության թիվ 13-0410 եզրակացության համաձայն. <<Չնայած Լիա Միսակյանի բուժօգնության ցուցաբերման ընթացքում տեղ գտած վերը նշված թերություններին և բացթողումներին, հարկ ենք համարում նշել, որ արյան հետազոտությունների նման արդյունքների՝ լեյկոպենիայի և ագրանուլոցիտոզի ու իմունիտետի խիստ ընկճվածության պայմաններում ախտաբանական փոփոխությունների՝ սեպտիկ բարդությունների զարգացման առանձնահատկություններով պայմանավորված, նշված թերությունների և բացթողումների ու Լիա Միսակյանի մահվան միջև անմիջական պատճառական կապ հաստատել հնարավոր չէ>>:
Կրկնակի դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննության թիվ 10/հձ/կ եզրակացությամբ այս հարցին կոնկրետ պատասխան չի տրվել, պատասխանվել է. <<Եթե ի սկզբանե ճիշտ գնահատվեր Լ.Միսակյանի առողջական` օբյեկտիվ վիճակը, կազմակերպվեր ճիշտ հետազոտություններ, կատարվեր ճիշտ և ժամանակին ախտորոշում և համապատասխան բուժում, ապա չի բացառվում, որ հնարավոր լիներ կանխելու հիվանդության արագ և հարաճուն բացասական պրոգրեսիվող ընթացքը, սակայն հարկ է նշել, որ անգամ այդպիսիք կատարվելու պարագայում էլ միանշանակ ասել, թե արդյոք բուժումը կարող էր լինել համապատասխան էֆեկտիվ` հնարավոր չէ>>:
Այդ պայմաններում հաստատված չէ բուժաշխատողների կողմից թույլ տրված թերությունների և բացթողումների ու Լ.Միսակյանի մահվան միջև անմիջական պատճառական կապը: Որպիսի հանգամանքը բացառում է նրանց արարքներում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 130-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հանցակազմի առկայությունը:
Դատարանը հաստատված է համարել, որ Զ.Այվազյանը չի անդրադարձել Լ.Միսակյանի արյան ընդհանուր քննության արդյունքներին, որպիսի գործողության ժամանակին կատարումը Լ.Միսակյանի հիվանդության ճիշտ ախտորոշման, համապատասխան ցուցված բուժման և ապաքինման հնարավորություն կտար:
Դատաբժշկական հանձնաժողովային թիվ 13-0410 փորձաքննության հանձնաժողովի փորձագետները նշել են, որ Զ.Այվազյանի կողմից արյան քննության արդյունքներին չանդրադառնալը հանդիսանում է թերություն, բացթողում: Փորձագետները եզրակացությամբ միանշանակ նշել են, որ թույլ տրված թերություններն անմիջական պատճառական կապի մեջ չեն գտնվում Լ.Միսակյանի մահվան հետ:
Դատարանի կողմից հիմք է ընդունվել ՀՀ ԱՆ ԴԲԳԳ կենտրոնի կրկնակի դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննության եզրակացությունը, դրանում նշված մահվան պատճառը, որ երեխայի մահվան պատճառ է եղել թարախաֆիբրինային թոքաբորբը և որ Լ.Վարդանյանն այն չի ախտորոշել և դրան ուղղված բուժում չի կատարել, ինչն էլ հանգեցրել է երեխայի մահվան: Զ.Այվազյանի պարագայում հիմք է ընդունվել <<Փորձաքննությունների ազգային բյուրո>> ՊՈԱԿ-ի կողմից տրված դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննության եզրակացությունը:
Հաստատվել է, որ հիվանդանոցում գործող կարգի համաձայն արյան ընդհանուր քննության արդյունքները պատրաստ լինելու դեպքում լաբորատորիայից դրանք բերելու պարտականությունը կրել է հիմնականում մայրապետը, երբեմն նաև բուժքույրը, իսկ բժիշկն այդ արդյունքները նախատեսվածից շուտ ստանալու համար լաբորատորիա դիմել է խիստ անհրաժեշտության դեպքում: Լ.Միսակյանի նախնական ախտորոշումը ճիշտ է դրված եղել: Հաստատված է, որ 01.01.2013թ. Լ.Միսակյանի վիճակն ավելի լավ է եղել, նույնիսկ բացակայել են նախնական ախտորոշման հիմք հանդիսացած ախտանիշների մի մասը: Ուստի Լ.Միսակյանի արյան ընդհանուր քննության արդյունքներն այն աստիճան խիստ անհրաժեշտ չեն եղել, որպեսզի Զ.Այվազյանն անձամբ գնա լաբորատորիա և հետաքրքրվի նույն օրը` 01.01.2013թ. առավոտյան տրված անալիզների պատասխաններով: Վերջինս 01.01.2013թ. հանդիսանալով <<Արաբկիր>> ԲԿ հերթապահ բժիշկ, այդ օրը սպասարկել է 107 հիվանդի այս ծանրաբեռնվածության պայմաններում վերջինս ոչ թե բացահայտ անգործություն է ցուցաբերել, այլ սպասել է, որ արյան ընդհանուր քննության արդյունքները պատրաստ լինելուն պես մայրապետը այն կբերի բաժանմունք, ինչը տեղի չի ունեցել:
Չի պարզվել, թե ով և երբ է արյան ընդհանուր քննության արդյունքները լաբորատորիայից վերցրել: Ըստ 02.01.2013թ. հերթապությունն ընդունած բժիշկ Ի.Մամյանի, հերթապահությունն ընդունելուց հետո ուսումնասիրել է Լ.Միսակյանի հիվանդության պատմագիրը և դրանում առկա է եղել նաև արյան ընդհանուր քննության պատասխանը:
Չի հարցաքննվել 01.01.2013թ. հերթապահ մայրապետ Մ.Մկրտչյանը: Ուստի վերաքննիչ դատարանում պետք է հարցաքննվի նաև նա:
Նախաքննական մարմինը կրկնակի հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննություն նշանակելու մասին որոշման մեջ նշել է. <<Առաջադրված հարցերի պատասխանների վերաբերյալ խնդրվում է նշել պատասխանները հիմնավորող բժշկական գրականության մեջ առկա կոնկրետ հեղինակների հոդվածները>>:
Քննիչի որոշման այդ պահանջը չի կատարվել: Փորձագիտական հանձնաժողովի նախագահ Գագիկ Հարությունյանն այդ կապակցությամբ հայտնեց. <<Պահանջ պիտի լինի փորձաքննության, պահանջ չի եղել, դրա համար էլ մենք դրան անդրադարձ չենք կատարել>>:
Գ.Հարությունյանի դատարան ներկայացրած միակ գրականությունն անգամ հերքեց նրա կողմից հայտնած հանգամանքները:
Կրկնակի դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննության եզրակացությունում փորձագետներն իրենց հետևությունները կատարելիս հղում չեն կատարել այն նորմատիվ-իրավական փաստաթղթերին, մեթոդական ձեռնարկներին, ուղեցույցներին կամ բժշկական գրականությանը, որոնք հաստատում են այդ հետևությունները:
Փորձագիտական հանձնաժողովը խուսափել է նշել, որ առկա է անմիջական պատճառական կապ բժիշկների գործողությունների կամ անգործության և Լ.Միսակյանի մահվան միջև: Իսկ փորձագիտական հանձնաժողովի նախագահ Գ.Հարությունյանը, դատարանում պնդում էր, որ այդ կապն առկա է:
Եզրակացությունում նշված ենթադրյալ թերություններն անհիմն են և չեն կարող վերաբերելի լինել Զ.Այվազյանին: Փորձագետներն օգտագործել են <<եթե ի սկզբանե>> բառակապակցությունը, եթե ի սկզբանե ճիշտ գնահատվեր Լ.Միսակյանի առողջական` օբյեկտիվ վիճակը, կազմակերպվեր ճիշտ հետազոտություններ, կատարվեր ճիշտ և ժամանակին ախտորոշում և համապատասխան բուժում, ապա չի բացառվում, որ հնարավոր լիներ կանխելու հիվանդության արագ և հարաճուն բացասական պրոգրեսիվող ընթացքը:
Փորձագիտական հանձնաժողովը չի պատասխանել հարցին՝ <<Լ.Միսակյանին բուժօգնություն ցուցաբերելիս թերություններ կամ բացթողումներ թույլ տրվել են, թե ոչ, եթե այո, ապա որ ընթացքում են դրանք թույլ տրվել, ինչպիսի և կոնկրետ որ բուժաշխատողի կողմից>>:
Նշված հարցին հանձնաժողովը տվել է հետևյալ պատասխանը. <<Լ.Միսակյանի ախտորոշումը 31.12.2012թ. կատարվել է թերի, հիվանդի անամնեստիկ և օբյեկտիվ տվյալները /ըստ անամնեզի` 14 օր հիվանդ է, ունեցել է փսխում, տնքոցով շնչառություն/, վկայել են օրգանիզմի արտահայտված ինտոքսիկացիայի մասին, ինչը բնորոշ չէ նախնական դրված ախտորոշմանը` սուր շնչառական ինֆեկցիային, այլ ավելի բնորոշ է թոքաբորբին: Եթե ընդունման ժամանակ ճիշտ գնահատվեր հիվանդի վիճակը, ապա բժշկի կողմից նույն պահին անհրաժեշտ էր նշանակել հակաբակտերիալ բուժում, որը չի կատարվել: Հիվանդ Լ.Միսակյանի հիվանդանոց ընդունվելու ժամանակ, հաշվի առնելով վերը նշված անամնեստիկ և օբյեկտիվ տվյալները, անհրաժեշտ էր կատարել նաև կրծքավանդակի ռենտգեն նկարահանում` թոքաբորբի առկայությունը ժխտելու կամ հաստատելու համար>>:
Դատարանը փորձագետ Գ.Հարությունյանի ցուցմունքը՝ որպես Զ.Այվազյանի մեղքը հիմնավորող ապացույց, շարադրել է դատավճռում:
Կրկնակի դատաբժշկական փորձաքննության հանձնաժողովը նշել է. նշանակված բուժումները հիմնականում եղել են ոչ հակացուցված, սակայն հարկ է նշել, որ հիմնավորված չէ ընդունվելու ժամանակ նշանակված դեքսամետազոն տեսակի դեղամիջոցը, քանի որ բացակայում են օբյեկտիվ վիճակի համապատասխան ցուցմունքերը /օրինակ՝ շնչառության հաճախությունը/:
Լ.Միսակյանի հիվանդության պատմագրի համաձայն ընդունման օրը նրան դեքսամետազոն տեսակի դեղամիջոց չի նշանակվել, այլ այն նշանակվել է երրորդ օրը՝ 02.01.2013թ.:
Փորձագետ Գ.Հարությունյանը պատասխանել է, թե այնքան աղքատիկ է հիվանդության պատմագիրը, որ դա անգամ հանձնաժողովի անդամների հետ քննարկման ժամանակ են մտածել, որ առաջին օրն է նշանակվել:
Բացի այդ, փորձագետ Գ.Հարությունյանն ըստ հիվանդության պատմագրի նկարագրելով երեխայի վիճակը հայտնեց, որ երկուսուկես տարեկան երեխայի համար ցուցանիշ է, որը վկայում է շնչառության, թոքերի մեխանիկական վնասվածության մասին: Կարելի է, ասել, որ երեխան չի շնչում: Պետք էր կարողանալ արմատական միջոցների գնալ և հզոր անտիբիոտիկներ օգտագործել, և օգտագործել կենսական ֆունկցիաները պահպանող ռեանիմացիոն միջոցառումներ ու դեզինտոքսիկացիոն բուժումը ավելի ծավալուն կատարել ինտոքսիկացիայի դեմ, որովհետև այդ վիճակը եղել է թոքաբորբի պատճառով, այն պետք է բուժվեր ու կենսական ֆունկցիաները պահպանվեր նաև հիմնական հիվանդությանը պետք է բուժեին:
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության ուղեցույցների, ինչպես նաև ՀՀ ԱՆ կողմից հաստատված՝ <<Սուր թոքաբորբը մանկական հասակում>> մեթոդական ձեռնարկի համաձայն. <<<<Հաճախացած շնչառություն>> կլինիկական նշանը գնահատվում է դրական և ունի վճռորոշ նշանակություն թոքաբորբի ախտորոշման համար, եթե շնչառության հաճախականությունը 1-5 տարեկան երեխայի մոտ հանգիստ վիճակում մեկ րոպեում կազմում է` 40 և ավելի>>:
Գ.Հարությունյանը հայտնել է, որ փորձաքննության ընթացքում մասնագետների հետ միասին հարցը քննարկվել է, չի բացառել, որ կա նաև այն, ինչ որ իրենց մոտ է տրված՝ 30-32 շնչառական ակտ:
Ինչ վերաբերվում է գրականության տվյալներին, ապա բժշկական գրականությունները տարբեր են: Ըստ փորձագետ Գ.Հարությունյանի, փորձագիտական հանձնաժողովն այդ հարցը քննարկել է և եկել է համոզմունքին, որ 2,5 տարեկան երեխայի մոտ 30-32 շնչառական ակտը 1 րոպեում դա արդեն հաճախաշնչություն է:
Գ.Հարությունյանի ներկայացված գրականությամբ հերքվել իր կողմից դատարանում հայտնված այն հանգամանքը, որ 32 շնչառական ակտը 1 րոպեում վկայում է թոքերի մեխանիկական վնասվածքի մասին և որ դա վկայում է ծանր, խորը գնացած թոքաբորբի մասին, ինչն էլ իր հերթին վկայում է, որ ընդունման պահին երեխայի մոտ բացակայել է թոքաբորբին բնորոշ ախտանիշը՝ հաճախաշնչությունը:
Փորձագետ Գ.Հարությունյանը նույն գրականությունից ընթերցեց նաև թոքաբորբի ախտորոշման համար անհրաժեշտ, ըստ հաճախականության հանդիպող մյուս ախտանիշները՝ միջկողային մկանների ներքաշումները և հևոցով շնչառությունը:
Երեխայի մոտ ընդունման պահին բացակայել են նաև այդ ախտանիշները: Փորձագետը, նշել է, որ միջկողային մկաննների ներքաշումները ընդհանրապես չեն եղել, իսկ հևոցով շնչառության մասին առաջին անգամ նշվել է 02.01.2013թ.-ին ժամը 16:00-ին՝ ռեանիմատոլոգի կողմից իրականացված խորհրդատվության ժամանակ:
Որպես ախտանիշներ, Գ.Հարությունյանը թվարկեց նաև քիթ-շրթունքային եռանկյան ցիանոզը` կապտությունը, տոքսիկոզի երևույթները՝ հիվանդագին տեսքը, սննդից և հեղուկներից հրաժարվելը, քնկոտությունը, գիտակցության խանգարումը, նշելով, որ դրանք վերը հիշատակված մյուս ախտանիշների հետ միասին ընդհանուր առմամբ գնահատվում են որպես մեծ հավանակությամբ թոքաբորբ: Այդ ախտանիշները երեխայի մոտ եղել են:
Քիթ-շրթունքային ցիանոզ և գիտակցության խանգարում, ընդունման պահին երեխայի մոտ չեն եղել, դրա մասին նշված է միայն երեխայի անամնեստիկ տվյալներում, որոնց մասին հայտնել է երեխայի մայրը, որ ֆիբրիլ ցնցումներից հետո երեխայի գիտակցությունը մի պահ խանգարվել է և նկատել է, որ շրթունքների շրջանում կապույտ է, սակայն դրանից հետո այն անցել է:
Որպեսզի այդ ախտանիշները համարվեն թոքաբորբի առկայությունը հաստատող ախտանիշներ, պետք է պահպանվեին երեխայի մոտ կամ կրկնվեին: Ըստ փորձագետների, թոքաբորբը գնալով ավելի է բարդացել և խորացել: Սակայն ընդունման պահին և հետագայում ախտանիշները չեն հայտնաբերվել:
Քնկոտության ախտանիշը ևս ընդունման պահին և դրա գիշերը երեխայի մոտ բացակայել է: Ինչը հաստատվել է երեխայի հետ այդ օրը առնչված բժշկական անձնակազմի, նրա ծնողների ցուցմունքներով:
Երեխայի մոտ ընդունման պահից մինչև 02.01.2013թ. թոքաբորբին բնորոշ ախտանիշների համակցությունը չի եղել, հետևաբար համապատասխան բժիշկները 31.12.2012թ. և 01.01.2013թ. երեխայի մոտ չէին կարող թոքաբորբ ախտորոշել:
Փորձագետ Գ.Հարությունյանը նշել է նաև, որ դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ ձեռք բերած տվյալներով, մահվան օրը երեխայի, թոքերում գրեթէ շնչող մակերես չի եղել, հիվանդության պատմագրի մեջ, գրած 26 շնչառական ակտը, անհեթեթություն է: Նման չշնչող թոքերի պարագայում նորմալ շնչառության մասին խոսք լինել չի կարող:
Փորձագետը փորձել է հիմնավորել, որ հիվանդությունը երեխայի մոտ կայծակնային կերպով չի առաջացել և չէր կարող առաջանալ, քանի որ ունեն մահվան դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացություն, որտեղ մանրադիտակային հետազոտությամբ պարզվել է, որ թոքահյուսվածք գոյություն չունի: Առաջացել է, թարախաֆիբրինային թոքաբորբ` օրերի ընթացքում:
Դատարանին է ներկայացրել մեկ այլ գործով տուժող Ն.Սահակյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 1129/46 եզրակացությունը, որի համաձայն Ն.Սահակյանի դիակի մոտ նույնպես ախտորոշվել է թարախաֆիբրինային թոքաբորբ, որն էլ պատճառ է հանդիսացել թոքային զարկերակը թրոմբով խցանվելու հանգեցրել` մահվան: Այդ գործով հանձնաժողովի նախագահը կրկին հանդիսացել է փորձագետ Գ.Հարությունյանը: Ըստ այդ եզրակացության՝ թարախաֆիբրինային թոքաբորբն առաջացել է զինակոչիկ Ն.Սահակյանի պատվաստումից հետո:
Ն.Սահակյանի գործով հարցաքննվել է դատահյուսվածքաբան Հ.Երանոսյանը, ով կատարել է նաև Լ.Միսակյանի հետազոտությունը: Վերջինս հայտնել է, որ Ն.Սահակյանի մոտ թարախաֆիբրինային թոքաբորբը առաջացել է պատվաստումից հետո և որ կարող էր առաջանալ անգամ 10-12 ժամվա ընթացքում: Ինչը հակասում է այդ հարցի կապակցությամբ փորձագետների ցուցմունքներն:
Նշված հակասությունները վկայում են, որ կրկնակի դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննության թիվ 10/հձ/կ եզրակացությունն անհիմն է, չի կարող դրվել բժշկի մեղքը հաստատող ապացույցների շարքում:
Դատարանը պարտավոր էր հաստատել այդ եզրակացության որպես ապացույց անթույլատրելիությունը կամ կրկնակի դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննություն նշանակել: Դատարանն իրենց միջնորդությունը մերժել է օրենքի խախտմամբ կայացրած արձանագրային որոշմամբ՝ առանց որևէ պատճառաբանության:
Այդ եզրակացության՝ որպես ապացույց անթույլատրելիությունը պարտավոր է հաստատել ՀՀ վերաքննիչ դատարանը:
Կրկնակի դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննության եզրակացությունը հիմնված է դիակի դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացության վրա:
Դիակի դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությունը նույնպես թերի է և այն որպես ապացույց նույնպես անթույլատրելի նյութ է:
Փորձաքննության կատարման կարգը սահմանված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 250-րդ հոդվածով, ՀՀ առողջապահության նախարարի կողմից 17.01.2012թ. N42-Ա և 24.12.2013թ. N 87-Ն հրամաններով հաստատված՝ <<Պետության կողմից երաշխավորված անվճար բժշկական օգնության և սպասարկման շրջանակներում դատաբժշկական փորձաքննությունների կազմակերպման>> չափորոշիչներով (այսուհետ՝ Չափորոշիչ):
Փորձագետի թիվ 20 եզրակացությունում բացակայում են քննիչի կողմից առաջադրած հարցերին տրված պատասխանների գիտական հիմնավորումները:
Փորձագետի հետևությունները հիմնավորված չեն, ինչը հաստատվեց դատարանում փորձագետի հարցաքննության ընթացքում, ով հաստատեց, որ տեղյակ չէ փորձաքննության կատարման Չափորոշիչի մասին, հետևաբար ընդունեց, որ չեն կատարվել չափորոշիչով սահմանված մի շարք՝ հետազոտություններ:
Դիակից վերցվել և հետազոտվել է ընդամենը 2 կտոր թոք, այնինչ Չափորոշիչներով (9-րդ և 35-րդ կետեր) սահմանված է, որ. դիակի հետազոտության ժամանակ բոլոր դեպքերում վերցվում է դիակի բոլոր ներքին օրգաններից կտորներ, պարտադիր կերպով թոքերից՝ 5 կտոր:
Փորձագետը դատարանում հայտնեց, որ փորձագետն է որոշում քանի կտոր, վերցնել, եթե փորձագետը գտնում է, որ երկու կտորը բավարար է իրեն փորձաքննությունը կատարելու համար, վերցնում է երկու կտոր:
Դատարանին է ներկայացրել և այլ փորձաքննությունների եզրակացություններ, որոնցից մեկի դեպքում թոքերից 5 կտոր է վերցվել, իսկ մյուսում՝ 7:
Լ.Միսակյանի բժշկական փաստաթղթերի համաձայն, որպես կլինիկական, վերջնական ախտորոշում նշվել է. <<Աջակողմյան պլևրոպնևմոնիա, աֆթոզ ստոմատիտ, սպեցիֆ անգինա, ֆեբրիլ ցնցում, հանկարծակի սրտի կանգ>>:
Լ.Միսակյանի սրտի կանգ կարող էր առաջանալ նաև այլ պատճառներով նրա մոտ սրտի հետ կապված խնդիրներ են եղել, դա հաստատեց փորձագետ Սևոյանը:
Այդ կապակցությամբ փորձագետը պատշաճ հիմնավորումներ չներկայացրեց:
Փորձագետ Հարությունյանը նշել է, որ թարախը մանրադիտակով հետազոտելու արդյունքում է պարզվել: Չափորոշիչների 38-րդ կետի համաձայն վերին շնչուղիների լորձաթաղանթների քսուք-արտատպվածքների հետազոտման համար պետք է այն ներկվեր Պավլովսկու եղանակով, իսկ միկրոբների հայտնաբերման համար՝ Լյոֆլերի մեթիլենային կապույտով, ըստ Գրամ-Վեյգերտի, Ռոմանովսկի-Գիմզա և այլն, սակայն այս մեթոդներից որևէ մեկը չի կիրառվել:
Փորձագետ Ս.Սևոյանը չի պատասխանել իրեն առաջադրված բոլոր հարցերին, չի պատասխանել Լ.Միսակյանի վնասվածքների և նրա օրգանիզմում առկա ախտաբանական փոփոխությունների առաջացման վաղեմության վերաբերյալ հարցադրմանը:
Փորձաքննության թիվ 10/հձ/կ եզրակացության մեջ փորձագետները հղում կատարելով թիվ 20 եզրակացությանը նշել են, թե ըստ <<Դատահյուսվածքաբանական հետազոտության արդյունքների` Լ.Միսակյանի մոտ թոքաբորբը և նշիկաբորբը ունեն մահվանից` թոքաբորբը` մոտ 4-5 օր և նշիկաբորբը` 7 օր և ավելի առաջ>>:
Գ.Հարությունյանը խոստովանեց, որ այդ ժամկետների վերաբերյալ դրանում նշում չկա և չկարողացավ պատասխանել, թե այդ ժամկետների վերաբերյալ տվյալները որտեղից են ներառել իրենց եզրակացության մեջ:
Փորձագետ Սևոյանը, չնայած եզրակացության մեջ այդ հիվանդությունների առաջացման վաղեմության մասին չէր նշել, պատրաստված ձևով պատասխանեց դատախազի այդ հարցերին: Սակայն փորձագետի հարցաքննությունը չի կարող փոխարինել փորձագետի եզրակացությանը:
Առանց փորձաքննության կատարման փորձագետը չէր կարող հստակ վաղեմություններ նշել:
Փորձագիտական հանձնաժողովը նշել է, որ Լ.Միսակյանի մոտ եղել է նաև իմունային անբավարարություն: Սակայն հետազոտություններ փորձաքննության ընթացքում չեն կատարվել:
Փորձագետը չի տիրապետել հատուկ մասնագիտական գիտելիքների:
Ըստ փորձագետ Ս.Սևոյանի՝ փորձաքննության կատարման ընթացքում հիստոքիմիական և վիրուսոլոգիական հետազոտություններ նույնպես չեն կատարվել:
Փորձագետն առանց հիմնավորման պնդեց, որ ագրանուլոցիտոզը չի եղել և չէր կարող մահվան պատճառ լինել:
Փորձագետ Սևոյանը հայտնեց, որ ունեցել է մահվան հստակ պատճառը, որի պատճառով մնացած հետազոտությունների կարիքը չի եղել:
Դիակի դատաբժշկական փորձաքննությունը կատարվել, եզրակացությունը կազմվել է դրանց կատարման կարգի էական խախտումներով, որոնք էլ ազդել են սույն եզրակացության հավաստիության վրա: Դատարանին միջնորդել են հաստատել դիակի դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 20 եզրակացության՝ որպես ապացույց օգտագործման անթույլատրելի-ությունը:
Դատարանը մերժել է այդ միջնորդությունը:
Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է հաստատել դիակի դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 20 եզրակացության՝ որպես ապացույց օգտագործման անթույլատրելիությունը:
Դատարանն անհիմն մերժել է պաշտպանության կողմի երկու միջնորդությունները՝ դատարան կանչել և հարցաքննել նաև առաջնային դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննությունը կատարած հանձնաժողովի նախագահ Արգամ Հովսեփյանին: Վերաքննիչ դատարանում պետք է հարցաքննվի նաև փորձագետ Արգամ Հովսեփյանը:
Դատարանի կողմից թույլ տրված նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի էական խախտումներն ազդել են Զ.Այվազյանի նկատմամբ ճիշտ որոշում կայացնելու վրա: Այդ խախտումները ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ, 397-րդ, 398-րդ և 399-րդ հոդվածների ուժով ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճիռը բեկանելու հիմք են:
Դիմողը` խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի հունիսի 15-ի դատավճիռը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 130-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում հռչակել Զ.Այվազյանի անմեղությունը, նրան ճանաչել անպարտ և արդարացված:
Իսկ եթե Վերաքննիչ դատարանն անհնար համարի նշված խնդրանքի բավարարումը, ապա բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2015 թվականի հունիսի 15-ի դատավճիռը և այն ուղարկել համապատասխան ստորադաս դատարան` նոր քննության:
11. Տուժողի իրավահաջորդ Գ.Միսակյանի ներկայացուցիչներ Ա.Սաքունցը և Տ.Սիրադեղյանը վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը հայտնել են, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված ազատազրկման ձևով պատժաչափերը չեն բխում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ, 61-րդ, 62-րդ հոդվածների դրույթներից, հետևաբար այդ մասով դատավճիռը ենթակա է բեկանման և փոփոխման:
Դատարանը վճռել է ամբաստանյալներ Լ.Վարդանյանի և Զ.Այվազյանի նկատմամբ նշանակել ազատազրկման ձևով պատիժ՝ առանց լրացուցիչ պատիժ (որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքի զրկելը) նշանակելու:
Դատարանն ամբաստանյալների նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առել նրանց կատարած արարքների հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրանց անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 130-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված է պատիժ միայն ազատազրկման ձևով, և գտել, որ պատժի նպատակներին հասնելու համար ամբաստանյալներ Լ.Վարդանյանի և Զ.Այվազյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով:
Դատարանը որպես ամբաստանյալներ Լ.Վարդանյանի և Զ.Այվազյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ հաշվի է առել այն, որ նրանք նախկինում դատված չեն եղել, բնութագրվում են դրական, ինչպես նաև Արաբկիր բժշկական համալիրի տնօրենի խնդրանքը` մեղմ պատիժ նշանակելու և լրացուցիչ պատիժ չնշանակելու վերաբերյալ:
Ամբաստանյալների դրական բնութագրի վերաբերյալ դատարան ներկայացված հիմքերը չէին կարող բավարար և հիմնավոր փաստարկներ դիտարկվել հանցավորների անձը բնութագրելու համար, իսկ Արաբկիր բժշկական համալիրի տնօրենի խնդրանքը չի կարող դիտվել որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք:
Հղում կատարելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման դրույթների վրա գտել են, որ դատարանին ամբաստանյալների դրական բնութագրի վերաբերյալ ներկայացվել են «Արաբկիր» ԲՀ-ի տնօրենի կողմից տրված բնութագրերը, իսկ ամբաստանյալ Զ.Այվազյանի դեպքում նաև՝ մի քանի ծնողների կողմից տրված շնորհակալական նամակները:
Լ.Վարդանյանին և Զ.Այվազյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 130-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի կատարման համար: Դեպքը տեղի ունեցել «Արաբկիր» ԲԿ-ում, որտեղ վերջիններս շարունակել են աշխատել նաև դատաքննության ընթացքում: Նշված ԲՀ-ի տնօրենի կողմից տրված բնութագրերը չէին կարող հիմք հանդիսանալ ամբաստանյալների դրական բնութագրի համար, քանզի հանցագործությունը տեղի է ունեցել «Արաբկիր» ԲՀ-ում, այնտեղ բժշկական օգնություն ստանալու համար դիմած 2 տարեկան երեք ամսական Լ.Միսակյանի նկատմամբ, և «Արաբկիր» ԲԿ-ի տնօրենը կարող էր անձնական և մասնագիտական շահագրգռվածություն ունենալ իր ԲԿ-ում աշխատող բժիշկների մասնագիտական որակները դրական բնութագրելու, նրանց նկատմամբ հնարավորինս մեղմ պատիժ նշանակելու հարցում, քանզի դա նաև անմիջականորեն կապված է «Արաբկիր» ԲՀ-ի հեղինակության հետ:
Ինչ վերաբերում է Զ.Այվազյանի վերաբերյալ դատարան ներկայացված շնորհակալական նամակներին, ապա դրանք հնարավոր չէ արժանահավատ համարել` երեք շնորհակալական նամակներից երկուսը անստորագիր են, որոնցից մեկը գրված է տպագիր տարբերակով:
Մատնանշելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի դրույթները գտել են, որ ամբաստանյալների անձը բնութագրող ապացույցների ստուգման և գնահատման ժամանակ դատարանը չի ղեկավարվել վերը նշված հոդվածների պահանջներով: Դատավճռով բավարար է գնահատվել այդ փաստի հաստատման վերաբերյալ ներկայացված ապացույցները, այն դեպքում, երբ որպես ամբաստանյալների անձը բնութագրող ապացույցներ, վերը ներկայացվածներից բացի այլ տվյալներ ձեռք չեն բերվել:
Դատարանը որպես մեղմացուցիչ հանգամանք դիտել է «Արաբկիր» ԲՀ-ի տնօրենի՝ մեղմ պատիժ նշանակելու խնդրանքը:
Վկայակոչելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի փետրվարի 29-ի թիվ ՎԲ-13/08 որոշման դրույթները գտել են, որ «Արաբկիր» ԲՀ-ի տնօրենի՝ մեղմ պատիժ նշանակելու խնդրանքը, չի կարող ողջամտորեն նվազեցնել Լ.Վարդանյանի և Զ.Այվազյանի կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը, քանի որ այն կապ չունի կատարված արարքի հետ, և չէր կարող դիտարկվել որպես մեղմացուցիչ հանգամանք:
Դատաքննության ընթացքում «Արաբկիր» ԲՀ-ի բուժանձնակազմի աշխատակիցների նպատակը ոչ թե երեխայի մահվան իրական հանգամանքների բացահայտմանը հասնելն էր, այլ՝ բժշկական հիմնարկի և բուժանձնակազմի մեղավորության հերքումը: Մասնավորապես, դատաքննության ընթացքում «Արաբկիր» ԲԿ-ի կլինիկական լաբորատորիայի հերթապահ բժշկուհին և բժիշկ-լաբորանտը հակասական ցուցմունքներ տվեցին իրենց զբաղվածության վերաբերյալ, 2012 թվականի դեկտեմբերի 31-ի հերթապահ բուժքույր Լ.Վարդանյանը նախաքննության ընթացքում իր ցուցմունքը փոփոխել է բժիշկներին մեղադրանք առաջադրելուց հետո, որով այլ տեղեկություններ է հայտնել երեխայի արյան նմուշը վերցնելու մասին: Արյան նմուշները վերցնելու մասին այլ տեղեկություններ հայտնեց նաև մայրապետ Ռ.Օհանյանը:
Դատարանը գտել է, որ նպատակահարմար չէ ամբաստանյալներ Լ.Վարդանյանի և Զ.Այվազյանի նկատմամբ որպես լրացուցիչ պատիժ, մանկաբույժ աշխատելու իրավունքից զրկում նշանակելը: Հիշյալ հիմնավորմանը դատարանը հանգել է, քանի որ քրեական գործի նախաքննության ընթացքում վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից մեղադրյալների նկատմամբ չի կիրառվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 152-րդ հոդվածով նախատեսված պաշտոնավարության ժամանակավոր դադարեցում դատավարական հարկադրանքի միջոցը: Ամբաստանյալները դեպքից հետո մինչև օրս, շուրջ երկուսուկես տարի, շարունակում են աշխատել Արաբկիր բժշկական համալիրում, որպես մանկաբույժներ: Համաձայն նշված համալիրի տնօրենի 12.06.2015թ. գրության, Լ.Վարդանյանն ու Զ.Այվազյանն իրենց դրսևորել են որպես բարեխիղճ և կարգապահ աշխատողներ և կարգապահական խախտումներ թույլ չեն տվել:
Վերը նշված հանգամանքները հաշվի առնելով, դատարանը գտել է, որ Լ.Վարդանյանի ու Զ.Այվազյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 130-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված լրացուցիչ պատիժ նշանակելու անհրաժեշտությունը վերացել է:
Մեղադրող Դ.Կարապետյանը միջնորդեց ամբաստանյալների նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ կիրառել:
Դատարանը հանգել է սխալ հետևության, այս առնչությամբ որպես անհրաժեշտության վերացման հիմք, վկայակոչել է «Արաբկիր» ԲՀ-ի տնօրենի գրությունը: Դատարանը հաշվի չի առել, որ կարգապահական խախտումներ թույլ չտալը կապ չի կարող ունենալ մասնագետի՝ մասնագիտական պատրաստվածության հետ, հետևաբար, այդ հանգամանքը չէր կարող դիտվել որպես լրացուցիչ պատիժ նշանակելու անհրաժեշտության վերացման հիմք, հատկապես ամբաստանյալ Լ.Վարդանյանի մասով:
Լ.Վարդանյանը դատարանի դատավճռի հրապարկումից հետո կատարել է արտահայտություններ, որոնք նրա կողմից իր մասնագիտական պարտականությունների կատարման ընթացքում կարող են վտանգ ներկայացնել հանրության համար: Նա Լ.Միսակյանի մահվան մեջ մեղադրել է երեխայի հորը Գ.Միսակյանին, ասել՝ «գետինը մտնեք, սաղիդ էրեխեքին պետք է ըտենց լիներ»:
Ամբաստանյալները չընդունեցին իրենց մեղքը: Ամբաստանյալ Լ.Վարդանյանը հայտնեց, որ միջին բուժանձնակազմի կլինիկական գործունեությունը վերահսկելու պարտականություն չի կրել, քանի որ բոքսային բաժանմունքի բժիշկ չի եղել: Որպես հերթապահ բժիշկ նա պատասխանատու է հիվանդներին տրամադրված բուժօգնության, դրա պատշաճ իրականացման համար, ինչ էլ ենթադրում է նաև միջին բուժանձնակազմի կլինիկական գործունեության վերահսկում:
Հղում կատարելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ և 61-րդ հոդվածների դրույթների վրա դիմողները գտել են, որ դատարանի կողմից նշանակված պատժի չափերը չեն բխում արդարացի պատիժ նշանակելու՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված նորմից, և չեն կարող հանգեցնել պատժի նպատակներին հասնելուն: Ուստի, պատժի մասով Լ.Վարդանյանի և Զ.Այվազյանի նկատմամբ կայացված դատավճիռը ենթակա է խստացման, ազատազրկման ձևով պատժաչափերի և նրանց նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու մասով:
Բողոք բերած անձ` տուժողի իրավահաջորդ Գ.Միսակյանի ներկայացուցիչներ Ա.Սաքունցը և Տ.Սիրադեղյանը խնդրել են մասնակի բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի հունիսի 15-ի դատավճիռը:
Փոփոխել Առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի հունիսի 15-ի դատավճիռը՝ Լ.Վարդանյանի նկատմամբ նշանակելով ազատազրկման ձևով պատիժ երեք տարի ժամկետով, Զ.Այվազյանի նկատմամբ` ազատազրկման ձևով պատիժ` երեք տարի վեց ամիս ժամկետով:
Փոփոխել Առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի հունիսի 15-ի դատավճիռը՝ Լ.Վարդանյանի և Զ.Այվազյանի նկատմամբ նշանակելով լրացուցիչ պատիժ՝ նրանց զրկելով որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից՝ համապատասխանաբար երեք տարի և երկու տարի ժամկետով:
12. Ամբաստանյալ Լ.Վարդանյանի պաշտպան Գ.Հովհաննիսյանը պնդեց վերաքննիչ բողոքը` խնդրեց այն բավարարել, չառարկեց ամբաստանյալ Զ.Այվազյանի պաշտպան Ե.Սարգսյանի վերաքննիչ բողոքի դեմ, առարկեց տուժողի իրավահաջորդ Գ.Միսակյանի ներկայացուցիչներ Տ.Սիրադեղյանի և Ա.Սաքունցի վերաքննիչ բողոքի դեմ:
Ամբաստանյալ Լ.Վարդանյանը միացավ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքին` խնդրեց այն բավարարել, չառարկեց ամբաստանյալ Զ.Այվազյանի պաշտպան Ե.Սարգսյանի վերաքննիչ բողոքի դեմ, առարկեց տուժողի իրավահաջորդ Գ.Միսակյանի ներկայացուցիչներ Տ.Սիրադեղյանի և Ա.Սաքունցի վերաքննիչ բողոքի դեմ:
Ամբաստանյալ Զ.Այվազյանի պաշտպան Ե.Սարգսյանը պնդեց վերաքննիչ բողոքը` խնդրեց այն բավարարել, չառարկեց ամբաստանյալ Լ.Վարդանյանի պաշտպան Գ.Հովհաննիսյանի վերաքննիչ բողոքի դեմ, առարկեց տուժողի իրավահաջորդ Գ.Միսակյանի ներկայացուցիչներ Տ.Սիրադեղյանի և Ա.Սաքունցի վերաքննիչ բողոքի դեմ:
Ամբաստանյալ Զ.Այվազյանը միացավ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքին` խնդրեց այն բավարարել, չառարկեց ամբաստանյալ Լ.Վարդանյանի պաշտպան Գ.Հովհաննիսյանի վերաքննիչ բողոքի դեմ, առարկեց տուժողի իրավահաջորդ Գ.Միսակյանի ներկայացուցիչներ Տ.Սիրադեղյանի և Ա.Սաքունցի վերաքննիչ բողոքի դեմ:
Տուժողի իրավահաջորդ Գ.Միսակյանի ներկայացուցիչներ Տ.Սիրադեղյանը և Ա.Սաքունցը պնդեցին վերաքննիչ բողոքը` խնդրեցին այն բավարարել, առարկեցին ամբաստանյալ Զ.Այվազյանի պաշտպան Ե.Սարգսյանի և ամբաստանյալ Լ.Վարդանյանի պաշտպան Գ.Հովհաննիսյանի վերաքննիչ բողոքների դեմ:
Տուժողի իրավահաջորդ Գ.Միսակյանը միացավ ներկայացուցիչների վերաքննիչ բողոքին` խնդրեց այն բավարարել, առարկեց ամբաստանյալ Զ.Այվազյանի պաշտպան Ե.Սարգսյանի և ամբաստանյալ Լ.Վարդանյանի պաշտպան Գ.Հովհաննիսյանի վերաքննիչ բողոքների դեմ:
Դատախազ Դ.Կարապետյանն առարկեց ամբաստանյալ Զ.Այվազյանի պաշտպան Ե.Սարգսյանի և ամբաստանյալ Լ.Վարդանյանի պաշտպան Գ.Հովհաննիսյանի վերաքննիչ բողոքների դեմ, խնդրեց դրանք մերժել, իսկ տուժողի իրավահաջորդ Գ.Միսակյանի ներկայացուցիչներ Տ.Սիրադեղյանի և Ա.Սաքունցի վերաքննիչ բողոքի լուծումը թողեց դատարանի հայեցողությանը:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը քննության առնելով վերաքննիչ բողոքները` դրա հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով ամբաստանյալ Լ.Վարդանյանի և նրա պաշտպան Գ.Հովհաննիսյանի, ամբաստանյալ Զ.Այվազյանի և նրա պաշտպան Ե.Սարգսյանի, տուժողի իրավահաջորդ Գ.Միսակյանի և նրա ներկայացուցիչներ Ա.Սաքունցի ու Տ.Սիրադեղյանի ելույթները, դատախազ Դ.Կարապետյանի, ամբաստանյալ Լ.Վարդանյանի և նրա պաշտպան Գ.Հովհաննիսյանի, ամբաստանյալ Զ.Այվազյանի և նրա պաշտպան Ե.Սարգսյանի, տուժողի իրավահաջորդ Գ.Միսակյանի և նրա ներկայացուցիչներ Ա.Սաքունցի ու Տ.Սիրադեղյանի վերաքննիչ բողոքների պատասխաններն, ուսումնասիրելով, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը` թողնել օրինական ուժի մեջ, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
13. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 130-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Բժշկական օգնություն և սպասարկում իրականացնողների կողմից մասնագիտական պարտականությունները չկատարելը կամ ոչ պատշաճ կատարելը՝ դրանց նկատմամբ անփույթ կամ անբարեխիղճ վերաբերմունքի հետևանքով, եթե բուժվող հիվանդի առողջությանն անզգուշությամբ պատճառվել է ծանր կամ միջին ծանրության վնաս՝ /…/
2. Նույն արարքը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է բուժվող հիվանդի մահ կամ մարդու իմունային անբավարարության վարակի հարուցիչով վարակում՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երկուսից վեց տարի ժամկետով՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով կամ առանց դրա: …>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<<Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<<1. Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար>>:
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի համաձայն.
<<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները>>:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն.
<<1. Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ:
2. Քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն. <<Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն. <<Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.
2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին.
3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն….
… 6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը …>>:
14. Առաջին ատյանի դատարանը դատավճռում արձանագրել է.
<<… Վերլուծելով և գնահատելով դատական քննության ժամանակ հետազոտված ապացույցներն իրենց համակցության մեջ, դատարանը ձեռք բերված ապացույցները բավարար է համարում և գործի փաստական հանգամանքներով հաստատված է համարում, որ <<Արաբկիր>> բժշկական համալիրի բոքսային բաժանմունքի մանկաբույժ, ամբաստանյալ Լիլիթ Վարդանյանը 2012թ. դեկտեմբերի 31-ին` ժամը 09.00-ին ընդունել է հերթապահությունը: 2012թ. դեկտեմբերի 31-ին ժամը 20:20-ին <<Արաբկիր>> բժշկական համալիրի բոքսային բաժանմունք է ընդունվել 2010թ. ծնված Լիա Գեորգիի Միսակյանը:
Հերթապահ բժիշկ Լիլիթ Վարդանյանի կողմից կատարվել է թերի ախտորոշում /սուր շնչառական ինֆեկցիա/, քանի որ հիվանդի անամնեստիկ և օբյեկտիվ տվյալները վկայել են օրգանիզմի արտահայտված ինտոքսիկացիայի մասին, ինչը բնորոշ է եղել ոչ թե սուր շնչառական ինֆեկցիային, այլ, թոքաբորբին: Թերի ախտորոշման հետևանքով Լ.Միսակյանին չի նշանակվել հակաբակտերիալ բուժում: Բացի այդ 31.12.2012թ. չի կատարվել ռենտգեն նկարահանում` թոքաբորբի առկայությունը ժխտելու կամ հաստատելու նպատակով, որպիսի գործողությունների ժամանակին կատարումը հնարավորություն կտար հիվանդին վերակենդանացման բաժանմունք տեղափոխելու և կոմբինացված հակաբակտերիալ բուժում և արյան փոխարինիչների ներարկումներ կատարելու համար: Այսինքն, 31.12.2012թ. Լիլիթ Վարդանյանի կողմից Լ.Միսակյանի առողջական վիճակի ճիշտ գնահատման, ճիշտ և ժամանակին ախտորոշման և համապատասխան բուժման նշանակման պայմաններում հնարավոր կլիներ կանխելու հիվանդության արագ և հարաճուն բացասական պրոգրեսիվող ընթացքը:
Դրանից բացի Լ.Վարդանյանը հիվանդի ընդունման ժամանակ նշանակելով արյան ընդհանուր քննություն, ցուցաբերել է անգործություն, հետևողական չի եղել նույն օրը արյան նմուշ վերցնելու, ընդհանուր քննություն անցկացնելու և արդյունքները ստանալու ուղղությամբ, այն դեպքում, երբ <<Արաբկիր>> ԲՀ-ի լաբորատորիան գործել է շուրջօրյա և որևէ խոչընդոտ չի եղել արյան ընդհանուր քննությունն անցկացնելու հարցում: Մինչդեռ, 02.01.2013թ. հերթապահությունն ընդունած մանկաբույժ Իրինա Մամյանը հենց արյան ընդհանուր քննության արդյունքներից ելնելով է գնահատել Լ.Միսակյանի ծանր վիճակը և նշանակել հիմնական հիվանդության համապատասխան ցուցված բուժում:
Իսկ 2013 թվականի հունվարի 1-ին Լ.Վարդանյանից հերթապահությունն ընդունած մանկաբույժ Զարինե Այվազյանը դրսևորել է բացահայտ անգործություն, չի կատարել իր մասնագիտական պարտականությունները` անբարեխիղճ վերաբերմունք դրսևորելով դրանց նկատմամբ: Այն է, հերթապահությունը ստանձնելիս Լ.Միսակյանի հիվանդության պատմագրում տեսնելով, որ 31.12.2012թ. նշանակվել է արյան ընդհանուր քննություն, իր հերթապահության ընթացքում չի անդրադարձել արյան քննության արդյունքներին այն դեպքում, երբ 01.01.2013թ. ժամը 11:00-ին դրանք արդեն պատրաստ են եղել և վկայել են լեյկոպենիայի /լեյկոցիտների ցածր քանակի/ և ագրանուլոցիտոզի /լեյկոցիտների հակաբակտերիալ իմունիտետի պատասխանատու ձևերի` սեգմենտակորիզավոր նեյտրոֆիլների քանակի խիստ նվազման/ մասին, որպիսի գործողության ժամանակին կատարումը Լ.Միսակյանի հիվանդության ճիշտ ախտորոշման, համապատասխան ցուցված բուժման և ապաքինման հնարավորություն կտար: Զ.Այվազյանի կողմից մասնագիտական պարտականությունների չկատարումը անզգուշությամբ առաջացել է Լ.Միսակյանի մահը:
Այսինքն` Լ.Վարդանյանը և Զ.Այվազյանը կատարել են հանցավոր արարք, որը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 130-րդ հոդվածի 2-րդ մասին:
Կատարած արարքի համար ամբաստանյալներ Լիլիթ Վարդանյանը և Զարինե Այվազյանը ենթակա են քրեական պատասխանատվության և պատժի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները>>:
Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, դատարանը հաշվի է առնում նրա կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, ինչպես նաև հանցավորի անձը:
Որպես ամբաստանյալներ Լ.Վարդանյանի և Զ.Այվազյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նրանք նախկինում դատված չեն եղել, բնութագրվում են դրական, ինչպես նաև Արաբկիր բժշկական համալիրի տնօրենի խնդրանքը մեղմ պատիժ նշանակելու և լրացուցիչ պատիժ չնշանակելու վերաբերյալ:
Ամբաստանյալների պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Հաշվի առնելով Լ.Վարդանյանի և Զ.Այվազյանի կատարած արարքների հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրանց անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 130-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված է պատիժ միայն ազատազրկման ձևով, դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներին հասնելու համար ամբաստանյալներ Լիլիթ Վարդանյանի և Զարինե Այվազյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 130-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելու համար պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով:
Դատարանը քննության առնելով ամբաստանյալներ Լիլիթ Վարդանյանի և Զարինե Այվազյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հարցը, գտնում է, որ նպատակահարմար չէ նրանց նկատմամբ որպես լրացուցիչ պատիժ, մանկաբույժ աշխատելու իրավունքից զրկում նշանակելը հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Լ.Վարդանյանը 2011 թվականի օգոստոսի 1-ից, իսկ Զ.Այվազյանը 2010 թվականի նոյեմբերի 17-ից աշխատել են Արաբկիր բժշկական համալիրում որպես մանկաբույժներ:
Ամբաստանյալներ Լիլիթ Վարդանյանի և Զարինե Այվազյանի կողմից նրանց մեղսագրվող արարքը կատարվել է 2012 թվականի դեկտեմբերի 31-ից մինչև 2013 թվականի հունվարի 2-ը: Քրեական գործի նախաքննության ընթացքում վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից մեղադրյալների նկատմամբ չի կիրառվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 152-րդ հոդվածով նախատեսված <<պաշտոնավարության ժամանակավոր դադարեցում>> դատավարական հարկադրանքի միջոցը: Ամբաստանյալները դեպքից հետո մինչև օրս, շուրջ երկուսուկես տարի, շարունակում են աշխատել Արաբկիր բժշկական համալիրում, որպես մանկաբույժներ: Համաձայն նշված համալիրի տնօրենի 12.06.2015թ. գրության, Լ.Վարդանյանն ու Զ.Այվազյանը իրենց դրսևորել են որպես բարեխիղճ և կարգապահ աշխատողներ և որևէ կարգապահական խախտում թույլ չեն տվել:
Վերը նշված հանգամանքները հաշվի առնելով, դատարանը գտնում է, որ Լ.Վարդանյանի ու Զ.Այվազյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 130-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված լրացուցիչ պատիժ նշանակելու անհրաժեշտությունը վերացել է:
ՀՀ Ազգային ժողովի <<Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> 2013 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշման 15-րդ կետի համաձայն, սույն որոշումը կիրառվում է այն անձանց նկատմամբ, ովքեր հանցագործություն են կատարել մինչև 2013 թվականի սեպտեմբերի 1-ը ներառյալ: Լ.Վարդանյանը և Զ.Այվազյանը հանրորեն վտանգավոր արարքը կատարել են 2012 թվականի դեկտեմբեր 2013 թվականի հունվար ամիսներին:
Սույն քրեական գործով բացակայում են համաներման մասին հիշյալ որոշման 9-րդ կետում նշված այն սահմանափակումները, որոնք կարող են արգելք հանդիսանալ ամբաստանյալների նկատմամբ համաներման ակտի կիրառման համար:
Համաներման որոշման 13-րդ կետի 1-ին ենթակետի <<ա>> պարբերության համաձայն, որոշման կատարումը վերապահվել է դատարաններին` այն անձանց նկատմամբ, որոնց վերաբերյալ գործերը գտնվում են դատարաններում, սակայն մինչև սույն որոշումն ուժի մեջ մտնելը չեն քննվել, կամ այն անձանց նկատմամբ, որոնց վերաբերյալ գործերը քննվել են, բայց դատավճիռներն օրինական ուժի մեջ չեն մտել:
Հիմք ընդունելով վերը նշվածը, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներ Լ.Վարդանյանի և Զ.Այվազյանի նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ Ազգային Ժողովի <<Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> 2013 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշումը: …>> /հատոր 4, էջ 284-298/:
15. Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է հիմնավոր, պատճառաբանված և օրինական դատավճիռ:
Առաջին ատյանի դատարանը, կատարելով ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտություն ու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ հանգել է ճիշտ հետևության:
16. Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Լ.Վարդանյանին և Զ.Այվազյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 130-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղսագրված հանցանքների կատարումը հիմնավորվել է նախաքննության ընթացքում ձեռք բերված, դատաքննությամբ հետազոտված և Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում շարադրված ապացույցներով, մասնավորապես` տուժողի իրավահաջորդ Գևորգ Միսակյանի, վկաներ Աշխեն Բաբայանի, Լիաննա Արզումանյանի, Ֆլորա Վարդանյանի, Լարիսա Վարդանյանի, Իրինա Մամյանի, Աշոտ Գյուլբանդաղյանի, Կարինե Մարտիրոսյանի, Հասմիկ Գևորգյանի, Անի Մինասյանի, Գևորգ Համբարձումյանի, Ալբերտ Լալազարյանի, Սուսաննա Իսպիրյանի, Արմինե Կարապետյանի, Նաիրա Քոչարյանի, Ռուզաննա Օհանյանի, Սարգիս Մամյանի, փորձագետներ Գագիկ Հարությունյանի, Աննա Չոբանյանի, Արուսյակ Խաչատրյանի, Սեյրան Հովհաննիսյանի, Վարդան Ղաբաղյանի, Սանասար Սևոյանի ցուցմունքներով, դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 20 եզրակացությամբ, հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 13-0410 եզրակացությամբ, կրկնակի հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 10/հձ/կ/ եզրակացությամբ, իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին որոշմամբ, <<Արաբկիր>> ԲՀ-ի արյան ընդհանուր քննության և բիոքիմիայի արդյունքների գրանցման մատյանը զննելու մասին արձանագրությամբ և գործով ձեռք բերված այլ ապացույցներով:
17. Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ հիմնավոր են Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն այն մասին, որ ամբաստանյալներ Լ.Վարդանյանը և Զ.Այվազյանը պատշաճ չեն կատարել որպես բժշկի իրենց պարտականություններն` ի սկզբանե ճիշտ չեն գնահատել Լ.Միսակյանի առողջական օբյեկտիվ վիճակը, ճիշտ հետազոտություններ չեն կազմակերպել, ճիշտ և ժամանակին չեն կատարել ախտորոշում և համապատասխան բուժում: Այդ պարտականությունների կատարման պայմաններում էր հնարավոր կանխել հիվանդության արագ և հարաճուն բացասական պրոգրեսիվող ընթացքը:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ըստ փորձագետների` առկա է ամբաստանյալների անգործության` հանցավոր անփութության և դրա հնարավոր հետևանքների` տուժող Լ.Միսակյանի առողջության բացասական զարգացման միջև պատճառահետևանքային կապը: Հենց ամբաստանյալների անգործության արդյունքում է վրա հասել բացասական հետևանքը` տուժողի մահը: Իսկ կրկնակի հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 10/հձ/կ եզրակացության մեջ նշված բուժումը կատարելու դեպքում ևս տուժողի մահվան հավանականության մասին հղումը, չի կարող հիմք հանդիսանալ բացառելու պատճառահետևանքային կապի առկայությունը: Ամբաստանյալները չեն կատարել իրենց պարտականությունները և այդ անգործության արդյունքում առկա է ծանր հետևանքը` տուժողի մահը: Իսկ թե ամբաստանյալների կողմից վերոնշված փորձագիտական եզրակացության մեջ բերած գործողությունների պատշաճ կատարման պայմաններում տուժողը կառողջանար, թե ոչ` գործի ելքի համար նշանակություն ունենալ չէր կարող` առկա է փորձագիտական եզրակացություն` պատշաճ բուժում կազմակերպելու դեպքում տուժողի առողջանալու հնարավորության մասին, որը չի կատարվել` տուժողի կյանքը փրկելու ուղղությամբ ամբաստանյալները փորձագիտական եզրակացության մեջ նշված գործողությունները չեն կատարել:
Ուստի վերոնշյալ փորձաքննության եզրակացությամբ չփարատված կասկածների, ամբաստանյալներ Լ.Վարդանյանի ու Զ.Այվազյանի վարքագծի և տուժողի մահվան միջև պատճառական կապի բացակայության ու պաշտպանական կողմի վերաքննիչ բողոքների պատճառաբանությունները` Վերաքննիչ դատարանն անհիմն է համարում:
18. Վերաքննիչ դատարանն անհիմն է համարում ամբաստանյալ Լ.Վարդանյանի պաշտպան Գ.Հովհաննիսյանի վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանությունները, որ Լ.Վարդանյանն անգործություն չի դրսևորել և հետևողական է եղել իր աշխատանքային պարտականությունների կատարմանը:
Հենց վերաքննիչ բողոքում ընդունվել է, որ ըստ աշխատանքային պայմանագրի Լ.Վարդանյանը պարտավոր էր ապահովել բուժող բժիշկների նշանակումների ճշգրիտ, լիարժեք, որակով և ժամանակին կատարումն, ապահովել օժանդակ (լաբորատոր-գործիքային) հետազոտությունների ժամանակին կատարումն ու դրանց արդյունքների ստացումը: Հենց վերաքննիչ բողոքում մատնանշված ապացույցներով հիմնավորվել է, որ տուժողին հետազոտելուց անմիջապես հետո` 2012 թվականի դեկտեմբերի 31-ին` երեկոյան, թեև ամբաստանյալ Լ.Վարդանյանը նշանակել է արյան և արտաթորանքի լաբորատոր անալիզների կատարում, սակայն հետևողական չի եղել դրանց կատարման և արդունքների ստացումն ապահովելու գործում: Դրա հետևանքով ենթակա աշխատողներն արյան նմուշը վերացրել և հետազոտման են ներկայացրել հաջորդ օրն առավոտյան: Բացի այդ Լ.Վարդանյանի կողմից չի կազմակերպվել տուժողի կրծքավանդակի ռետգեն նկարահանում: Արդյունքում տուժողի հիվանդությունը սխալ է ախտորոշվել սխալ բուժում` նշանակվել և հանգեցրել` նրա մահվան:
Ուստի Վերաքննիչ դատարանը փաստարկված է համարում կրկնակի հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 10/հձ/կ/ եզրակացության հիմնավորումները, որ Լ.Միսակյանի ախտորոշումը 31.12.2012թ. կատարվել է թերի, հիվանդի անամնեստիկ և օբյեկտիվ տվյալները /ըստ անամնեզի` 14 օր հիվանդ է, ունեցել է փսխում, տնքոցով շնչառություն/, վկայել են օրգանիզմի արտահայտված ինտոքսիկացիայի մասին, ինչը բնորոշ չէ նախնական դրված ախտորոշմանը` սուր շնչառական ինֆեկցիայի, այլ ավելի բնորոշ է թոքաբորբին: Եթե ընդունման ժամանակ ճիշտ գնահատվեր հիվանդի վիճակը, ապա բժշկի կողմից նույն պահին անհրաժեշտ էր նշանակել հակաբակտերիալ /անտիբիոտիկ/ բուժում, որը չի կատարվել: Հիվանդ Լ.Միսակյանի հիվանդանոց ընդունվելու ժամանակ, հաշվի առնելով վերը նշված անամնեստիկ և օբյեկտիվ տվյալներն, անհրաժեշտ էր կատարել նաև կրծքավանդակի ռենտգեն նկարահանում` թոքաբորբի առկայությունը ժխտելու կամ հաստատելու նպատակով: Ինչպես նշվել է հետևությունների թիվ 1 կետում, եթե 31.12.12թ. Լ.Միսակյանը ենթարկվեր ռենտգեն հետազոտության և հայտնաբերվեին ախտաբանական փոփոխությունները, հաշվի առնելով նաև արյան քննության արդյունքները` նորմայից շեղումները, որոնք վկայել են օրգանիզմի պաշտպանական ցածր հատկությունների մասին, ապա անհրաժեշտ կլիներ հիվանդին շտապ տեղափոխել վերակենդանացման բաժանմունք, որտեղ պետք է իրականացվեր մշտադիտարկում /մոնիտորինգ/, իսկ բուժումը կատարել ինչպես ախտանիշային, այնպես էլ էթիո-պաթոգենետիկ, կատարելով կոմբինացված հակաբակտերիալ բուժումներ և արյան փոխարինիչների /պլազմայի, ալբումինի/ ներարկումներ:
19. Կատարված դատաբժշկական փորձաքննությունների եզրակացություններով միանշանակ պարզվել է տուժողի հիվանդության ախտորոշումը և մահվան պատճառը: Այդ պայմաներում ամբաստանյալ Լ.Վարդանյանի պաշտպանի կողմից համապատասխան ձեռնարկների, իրավական ակտերի վրա հղում կատարելը և դրանց հիման վրա եզրահանգումները, որ Լ.Վարդանյանը տուժողի հիվանդությունը ճիշտ է ախտորոշել և բուժում նշանակել` Վերաքննիչ դատարանը հիմնավոր չի համարում: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև, որ <<դեքսամետազոն>> դեղամիջոցի նշանակված կամ չնշանակված լինելու հանգամանքը գործի ելքի համար նշանակություն ունենալ չի կարող վերոհիշյալ պատճառաբանությամբ:
20. Անդրադառնալով պաշտպանական կողմի կրկնակի հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 10/հձ/կ եզրակացությունը, դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 20 եզրակացությունը որպես ապացույց օգտագործման անթույլատրելիությունը հաստատելու մասին պաշտպանական կողմի միջնորդությունները` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ հետազոտելով գործով ձեռք բերված փաստական տվյալները, փորձագետների ցուցմունքները, գտնում է, որ այդ եզրակացությունները որպես ապացույց օգտագործման անթույլատրելիությունը հաստատելու հիմքերը բացակայում են: Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավոր է մերժել նշված միջնորդությունները: Վերաքննիչ դատարանը ևս գտնում է, որ նշված միջնորդությունները ենթակա են մերժման:
Տուժող Լ.Միսակյանի հիվանդության ախտորոշման, բուժում նշանակելու գործում ամբաստանյալներ Լ.Վարդանյանի և Զ.Այվազյանի կողմից թույլ տրված խախտումների արդյունքում տուժողի մահվան և պատճառների մասին հանձնաժողովների վիճարկվող եզրակացությունները հիմնավորված են, բխում են հետազոտական մասի վերլուծություններից և փաստարկումներից: Փորձագետների վիճարկվող եզրակացություն-ների հետևություններն իրենց հաստատումն են գտել նաև գործի փաստական մյուս տվյալներով: Գործի քննությամբ ձեռք բերված ապացույցներով կրկնակի հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 10/հձ/կ եզրակացությամբ հիմնավորված չի համարվել հանձնաժողովային դատաժշկական փորձաքննության թիվ 13-0410 եզրակացության հետևությունն այն մասին, որ ըստ ներկայացված թիվ 7755 ստացիոնար հիվանդի բժշկական քարտի տվյալների, ընդունվելիս Լիա Միսակյանի օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ վիճակի և ներկայացված անամնեստիկ տվյալների հիման վրա դրվել է նախնական ախտորոշում` <<Սուր շնչառական վարակ, ֆեբրիլ (ջերմային) ցնցումներ>>, որը համապատասխանում է ընդունվելիս ստացիոնար հիվանդի բժշկական քարտում արձանագրված տվյալներին: Ընդունվելիս նշանակված հետազոտությունների և բուժման ծավալը համապատասխանել է դրված նախնական ախտորոշմանը և եղել է ցուցված:
Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավոր է մերժել նաև Ա.Հովսեփյանին և Լ.Մինասյանին հարցաքննելու մասին պաշտպանական կողմի միջնորդությունները: Այդպիսիք մերժվել են նաև Վերաքննիչ դատարանի կողմից:
21. Վերաքննիչ դատարանը հիմնավորված չի համարում մեղադրանքի անհստակության մասին ամբաստանյալ Զ.Այվազյանի պաշտպան Ե.Սարգսյանի պատճառաբանությունները: Զ.Այվազյանին որպես մեղադրյալ ներգրավվելու մասին որոշման մեջ, մեղադրական եզրակացությունում և դատավճռում հստակ նշված են նրան մեղսագրված արարքի հանցակազմի բոլոր պարտադիր հատկանիշները բնութագրող փաստական տվյալները:
22. Զ.Այվազյանի վարքագծի և տուժողի մահվան միջև անմիջական պատճառական կապի բացակայությունը պաշտպան Ե.Սարգսյանը հիմնավորել է` հղում կատարելով դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննության թիվ 13-0410 եզրակացության վրա, որը վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից չի ընդունվել: Դատաբժշկական հանձնաժողովային թիվ 13-0410 փորձաքննության եզրակացության մեջ ևս հանձնաժողովը նշել է, որ Զ.Այվազյանի կողմից արյան քննության արդյունքներին չանդրադառնալը հանդիսանում է թերություն, բացթողում: Այդ եզրակացության հետ քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը չի համաձայնել և նշանակել է կրկնակի դատաբժշկական փորձաքննություն: Հենց վերաքննիչ բողոքում պաշտպան Ե.Սարգսյանը հղում է կատարել կրկնակի դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննության թիվ 10/հձ/կ եզրակացության վրա, որտեղ նշված է ամբաստանյալների կողմից դրսևորած անգործության և տուժողի մահվան միջև պատճառական կապի մասին, որը դատարանում հաստատել է փորձագետ Գ.Հարությունյանը և մյուս փորձագետները:
Գործում հիմնավոր փաստական տվյալներ չկան 2013 թվականի հունվարի 01-ին տուժողի վիճակի բարելավման մասին:
Պաշտպան Ե.Սարգսյանի պատճառաբանությունները Վերաքննիչ դատարանն անհիմն է համարում և գտնում է, որ ամբաստանյալ Զ.Այվազյանը պարտավոր էր հերթապահությունն ընդունելուց անմիջապես հետո, պահանջել, ստանալ տուժողի արյան ընդհանուր անալիզների պատասխաններն ինչպես անձամբ, այնպես էլ իր ենթակայության տակ գտնվող` վերաքննիչ բողոքում նշված բուժաշխատողների միջոցով` ինչը չի կատարել: Արդյունքում տուժողի ախտորոշումն ամբաստանյալ Զ.Այվազյանը չի ճշտել և պահանջվող բուժումը չի կազմակերպել, որը հանգեցրել է տուժողի մահվանը:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ փորձագիտական եզրակացությունների, փորձագետների ցուցմունքների մասին պաշտպանական կողմի գնահատականներն ու հետևությունները չեն բխում գործի տվյալներից: Նորմատիվ-իրավական փաստաթղթերին, մեթոդական ձեռնարկներին, ուղեցույցներին կամ բժշկական գրականությանը հղում չկատարելը, կասկածի տակ չի դնում փորձագիտական եզրակացությունների և փորձագետների ցուցմունքների արժանահավատությունը: Փորձագետներն, այդ թվում նաև Գ.Հարությունյանը դատարանում հաստատել են փորձագիտական եզրակացության հետևությունները և այդ առթիվ տվել պարզաբանումներ, որոնք արտացոլվել են դատավճռում: Շնչառական ակտի պարբերականության և տուժողի ախտորոշման հետ կապված վերաքննիչ բողոքում բարձրացված հարցերին փորձագետները պատասխանել են և այն, որ դրանց հետ պաշտպանական կողմը համաձայն չէ, վերաքննիչ բողոքը բավարարելու հիմք հանդիսանալ չի կարող: Վերաքննիչ բողոքներում բարձրացված հարցերը նեղ մասնագիտական տիրույթում են և փորձագետները հստակ մասնագիտական գիտելիքներով տվել են դրանց պատասխանները: Դրանք կասկածի տակ դնելու հիմքերը Վերաքննիչ դատարանը չի տեսնում և դրանք հիմնավոր դրվել են ամբաստանյալներ Լ.Վարդանյանի և Զ.Այվազյանի մեղադրանքի հիմքում ու համարվել նրանց մեղքը հաստատող ապացույցներ:
Այլ գործերով պաշտպանական կողմի ներկայացրած փաստաթղթերն ու փաստարկները Վերաքննիչ դատարանը սույն գործով վերաբերելի չի համարում, գտնելով նաև, որ դրանց փաստական տվյալները տարբեր են:
23. Վերաքննիչ դատարանը հիմնավոր չի համարում դատաբժշկական թիվ 20` դիակի փորձաքննության եզրակացությունն անթույլատրելի ապացույց ճանաչելու և փորձագետ Ս.Սևոյանի անձեռնհասությունը փաստելու մասին պաշտպան Ե.Սարգսյանի պատճառաբանությունները: Մասնավորապես` տուժողի թոքերից հինգ կտորի փոխարեն երկու կտոր վերցնելու` և արդյունքում չհիմնավորված եզրակացություն տալու մասին վերաքննիչ բողոքի փաստարկը փորձագետ Ս.Սևոյանը դատարանում չի ընդունել, հիմնավորելով, որ պատշաճ եզրահանգումներ կատարելու, տուժողի մահվան պատճառը բացահայտելու համար բավարար են եղել ոչ միայն իր կողմից վերցրած և հետազոտված տուժողի թոքի կտորներն, այլ հետազոտված դիակի մյուս հետազոտությունների արդյունքներն ու պաշտպան Ե.Սարգսյանի բերած պատճառաբանությունները չեն կարող ազդել և չեն ազդել հիմնավոր եզրակացություն կատարելու համար:
Եթե անգամ ընդունվի, որ չեն պահպանվել ՀՀ առողջապահության նախարարի կողմից 17.01.2012թ. N42-Ա և 24.12.2013թ. N 87-Ն հրամաններով հաստատված՝ <<Պետության կողմից երաշխավորված անվճար բժշկական օգնության և սպասարկման շրջանակներում դատաբժշկական փորձաքննությունների կազմակերպման>> չափորոշիչների բոլոր պահանջները, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դիակի հետազոտությամբ ձեռք բերված տվյալները, բավարար են եղել տուժողի մահվան պատճառների մասին լիարժեք հետևություններ կատարելու համար և փորձաքննության ժամանակ այլ մեթոդիկա կիրառելու անհրաժեշտություն չի եղել:
Վերաքննիչ բողոքում ևս նշվել է, որ փորձագետ Ս.Սևոյանը պնդել է, որ ունեցել է մահվան հստակ պատճառը, որի պատճառով մնացած հետազոտությունների կարիքը չի եղել: Պաշտպանական կողմից դատարան ներկայացրած այլ փորձաքննությունների եզրակացությունների կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործով վերաբերելի համարվել չեն կարող և փորձագետ Ս.Սևոյանի անձեռնհասությունը հիմնավորելու հիմք հանդիսանալ չեն կարող:
Հիմք ընդունելով վերոնշյալը, փորձաքննությունների եզրակացությունները, փորձագետների ցուցմունքները` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ փաստարկված ու հիմնավոր չեն այլ հիվանդությունների արդյունքում տուժողի մահվան պատճառների, օրգանիզմում առկա ախտաբանական փոփոխությունների առաջացման վաղեմության մասին պաշտպան Ե.Սարգսյանի պատճառաբանությունները:
Վերաքննիչ դատարանը համաձայն է մեղադրողի փաստարկների հետ, որ տուժողի առողջական վիճակի այլ ախտորոշումների մասին դատողություններ անելով, պաշտպանական կողմը մեկ անգամ ևս հիմնավորում է, որ ամբաստանյալները ճիշտ չեն ախտորոշել տուժողի հիվանդությունը և կասկածի տակ դրել` իրենց իսկ փաստարկները:
Վերոհիշյալը հիմք ընդունելով Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, Վերաքննիչ դատարանը ևս գտնում է, որ դիակի դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 20 եզրակացության՝ որպես ապացույց օգտագործման անթույլատրելիությունը ճանաչելու հիմքերը բացակայում են, ուստի այդ միջնորդությունը ևս ենթակա է մերժման:
Վերաքննիչ դատարանը մերժել է նաև փորձագետ Ա.Հովսեփյանին հարցաքննելու մասին պաշտպանական կողմի միջնորդությունը:
Ամբաստանյալ Զ.Այվազյանի պաշտպան Ե.Սարգսյանի վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանությունը, որ 2013 թվականի հունվարի 01-ին ամբաստանյալ Զ.Այվազյանը եղել է խիստ ծանրաբեռնված` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այդ հանգամանքը հիմք չի կարող հանդիսանալ Զ.Այվազյանի կողմից իր պարտականությունները պատշաճ չկատարելու համար և վերաքննիչ բողոքը բավարարելու համար:
24. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատժատեսակի և պատժաչափի վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 130-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամբաստանյալներ Լ.Վարդանյանի և Զ.Այվազյանի նկատմամբ պատժի տեսակը որոշելիս Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ըստ էության բազմակողմանի ստուգման ու օբյեկտիվ գնահատության է ենթարկել ամբաստանյալներ Լ.Վարդանյանի և Զ.Այվազյանի կատարած հանցանքների հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթն, անձը բնութագրող, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող տվյալները` մասնավորապես այն, որ նրանք երիտասարդ են, նախկինում դատված չեն եղել, բնութագրվում են դրական, ինչպես նաև Արաբկիր բժշկական համալիրի տնօրենի խնդրանքը` մեղմ պատիժ նշանակելու և լրացուցիչ պատիժ չնշանակելու վերաբերյալ, ինչպես նաև պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` վերջիներիս նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով նշանակված պատիժները համապատասխանում են Լ.Վարդանյանի և Զ.Այվազյանի կատարած հանցանքների ծանրությանը, դրանք կատարելու հանգամանքներին, նրանց անձնավորությանն, անհրաժեշտ և բավարար են նրանց ուղղելու ու նոր հանցագործությունները կանխելու համար և կարող են ապահովել պատժի նպատակները` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել նրանց, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
25. Վերաքննիչ դատարանը հիմնավոր չի համարում տուժողի իրավահաջորդ Գ.Միսակյանի ներկայացուցիչներ Ա.Սաքունցի ու Տ.Սիրադեղյանի վերաքննիչ բողոքի փաստարկները, որ <<Արաբկիր>> ԲԿ-ի գործադիր տնօրենը, որպես ամբաստանյալների ղեկավար կարող էր` շահագրգրռված լինելով հիվանդանոցի հեղինակությամբ, ամբաստանյալներին դրական բնութագիր տալ: Հենց վերաքննիչ բողոքից երևում է, որ բողոք բերած անձինք ոչ թե համոզված են, այլ ընդամենը հնարավոր են համարել ամբաստանյալների բնութագրերը ոչ օբյեկտիվ ներկայացրած լինելը: Ամբաստանյալներին բացասական բնութագրող այլ հիմնավոր փաստարկներ տուժող կողմը վերաքննիչ բողոքում չի ներկայացրել:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավոր պատճառաբանել է ամբաստանյալներ Լ.Վարդանյանի և Զ.Այվազյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ չնշանակելու հանգամանքը: Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանություն-ները համարելով հիմնավոր, Վերաքննիչ դատարանը, լրացուցիչ պատիժ նշանակելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս, հաշվի է առնում նաև ամբաստանյալների անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև այն, որ դեպքից հետո` անցած երեք տարիների ընթացքում մասնագիտական գործունեության հետ կապված ամբաստանյալների գործունեության մեջ այլ թերություններ չեն արձանագրվել: Վերոհիշյալ հանգամանքները ողջամտորեն նվազեցրել են ամբաստանյալներ Լ.Վարդանյանի և Զ.Այվազյանի կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ տուժողի իրավահաջորդ Գ.Միսակյանի ներկայացուցիչներ Ա.Սաքունցն ու Տ.Սիրադեղյանը վերաքննիչ բողոքում բերած` ամբաստանյալների կողմից մեղքը չընդունելու, <<Արաբկիր>> ԲՀ-ի աշխատակիցների կողմից հակասական ցուցմունքներ տալու հանգամանքները, դատավճիռը հրապարակելուց հետո ամբաստանյալ Լ.Վարդանյանի վարքագծն, ամբաստանյալներ Լ.Վարդանյանի և Զ.Այվազյանի նկատմամբ նշանակված պատժի` այդ թվում նաև լրացուցիչ պատժի համար նշանակություն ունենալ չեն կարող:
Ուստի Վերաքննիչ դատարանը հիմնավոր չի համարում տուժողի իրավահաջորդի ներկայացուցիչների վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանությունները, որ Առաջին ատյանի դատարանը սխալ է գնահատել ամբաստանյալներ Լ.Վարդանյանի և Զ.Այվազյանի անձը բնութագրող, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները և նրանց նկատմամբ չի նշանակել լրացուցիչ պատիժ:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 130-րդ հոդվածի 2-րդ մասով լրացուցիչ պատժի նշանակումը պարտադիր չլինելու պայմաններում` Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է օրինական և պատճառաբանված դատական ակտ:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալներ Լ.Վարդանյանի և Զ.Այվազյանի նկատմամբ Առաջին ատյանի դատարանը նշանակել է համաչափ պատիժ ազատազրկման ձևով և գտել է, որ ամբաստանյալների նկատմամբ <<Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ Ազգային ժողովի 2013 թվականի հոկտեմբերի 03-ի որոշումը կիրառելի է և նրանց` ազատազրկման ձևով նշանակված պատժից ազատել է:
26. Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով սույն որոշման և Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանությունները, գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի հունիսի 15-ի դատավճիռը հիմնավոր, օրինական և պատճառաբանված է, ուստի վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի հունիսի 15-ի դատավճիռը` թողնել օրինական ուժի մեջ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածով, 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով, 402-րդ, 404-րդ հոդվածներով, 412-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 418-րդ հոդվածով Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
1. Տուժողի իրավահաջորդ Գ.Միսակյանի ներկայացուցիչներ` Տ.Սիրադեղյանի և Ա.Սաքունցի, ամբաստանյալ Զ.Այվազյանի պաշտպան Ե.Սարգսյանի, ամբաստանյալ Լ.Վարդանյանի պաշտպան Գ.Հովհաննիսյանի վերաքննիչ բողոքները մերժել:
2. Լիլիթ Ավետիքի Վարդանյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 130-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և Զարինե Արթուրի Այվազյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 130-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի հունիսի 15-ի դատավճիռը` թողնել օրինական ուժի մեջ:
3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ

Գ.ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ