ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ


Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն
վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության
դատարանի դատավճիռ գործ թիվ ԵԱՔԴ/0011/01/14
նախագահող դատավոր` Ա.Խաչատրյան


Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

30 հունիսի 2014թ. ք.Երևան

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
/այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան/ հետևյալ կազմով`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ե.ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Գ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Ս.ՉԻՉՈՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ն.Ասատրյանի

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ԲՈՂՈՔ ԲԵՐԱԾ ԱՆՁ ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Ա.Մնացականյանի
ԲՈՂՈՔ ԲԵՐԱԾ ԱՆՁ ՏՈՒԺՈՂ` Կ.Ավետիսյանի
ԲՈՂՈՔ ԲԵՐԱԾ ԱՆՁ ՏՈՒԺՈՂԻ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑԻՉ` Գ.Մադոյանի
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Մ.Մովսեսյանի
ՊԱՇՏՊԱՆ` Ա.Գարոյանի

Դռնբաց դատական նիստում, Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Մնացականյանի, տուժող Կարինե Ավետիսյանի և նրա ներկայացուցիչ Գուրգեն Մադոյանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մակար Թորգոմի Մովսեսյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

ԳՈՐԾԻ ԴԱՏԱՎԱՐԱԿԱՆ ՆԱԽԱՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ.
1. 2013 թվականի նոյեմբերի 21-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիրի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 14818213 քրեական գործը:
2. 2014 թվականի փետրվարի 8-ին Մակար Թորգոմի Մովսեսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով:
3. 2014 թվականի փետրվարի 8-ին մեղադրյալ Մակար Մովսեսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
4. 2014 թվականի փետրվարի 12-ին թիվ 14818213 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետև նաև` Դատարան):
5. Առաջին ատյանի դատարանն իր 17.03.2014թ. դատավճռով վճռել է`
<<Ճանաչել և հռչակել ամբաստանյալ Մակար Թորգոմի Մովսեսյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքում` վերջինիս արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ:
Մակար Մովսեսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված չհեռանալու մասին ստորագրությունը վերացնել:>>:
6. Առաջին ատյանի դատարանի 17.03.2014թ. դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոքներ են բերել Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Մնացականյանը, տուժող Կարինե Ավետիսյանը և նրա ներկայացուցիչ Գուրգեն Մադոյանը:
7. Վերաքննիչ դատարանի 2014 թվականի ապրիլի 28-ի և ապրիլի 30-ի որոշումներով բողոքներն ընդունվել են վարույթ և քրեական գործը նշանակվել է քննության վճռաբեկության կարգով:
8. Վերաքննիչ բողոքների դեմ գրավոր պատասխան է ներկայացրել ամբաստանյալ Մակար Մովսեսյանի շահերի պաշտպան Արտակ Գարոյանը:

ԳՈՐԾԻ ՓԱՍՏԱԿԱՆ ՀԱՆԳԱՄԱՆՔՆԵՐԸ.
9. Մակար Թորգոմի Մովսեսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով մեղադրանք է առաջադրվել այն արարքի կատարման համար, որ նա 2013 թվականի նոյեմբերի 7-ին` ժամը 13:00-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Գյուլբենկյան 40 շենքի նկուղում Կարինե Ավետիսյանի հետ վիճաբանության ժամանակ բռունցքով մեկ անգամ հարվածել է վերջինիս շրթունքին և երկու անգամ էլ ապտակել է` պատճառելով առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք:

ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԲՈՂՈՔՆԵՐԻ ՀԻՄՔԵՐԸ, ՀԻՄՆԱՎՈՐՈՒՄՆԵՐԸ, ԵՎ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐԸ.
Վերաքննիչ բողոքները բերվել են հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
10. Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Մնացականյանը վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 17.03.2014թ. դատավճիռն ապօրինի է և անհիմն: Այն կայացնելիս ընդհանուր իրավասության դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ և 25-րդ հոդվածներով ամրագրված գործի արդարացի քննության և ապացույցների ազատ գնահատման սկզբունքները, դատարանի կողմից հաստատված ճանաչված հանգամանքները չեն համապատասխանում դատարանում հետազոտված ապացույցներին, դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, որն արտահայտվել է նրանով, որ գործի փաստական հանգամանքների մասին դատական ակտում շարադրված դատարանի հետևությունները չեն համապատասխանում հետազոտված ապացույցներին և այն կայացնելիս դատարանը թույլ է տվել քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, դատական ակտը պատշաճ պատճառաբանված չէ, ինչպես նաև դատարանը թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի 1-ին մասի դրույթների խախտում:
Թե նախաքննության և թե դատաքննության ընթացքում տուժող Կարինե Ավետիսյանը նույնաբովանդակ ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ 07.11.2013թ., ժամը 13:00-ի սահմաններում իրենց շենքի նկուղում դրված պաստառը աեղաշարժելու առիթով տեղի ունեցած վիճաբանության ընթացքում Մակար Մովսեսյանն իր կնոջ հետևից բռունցքով հարվածել է իր դեմքի վերին շրթունքի հատվածին, որից սաստիկ ցավ է զգացել և բժժել, որի ընթացքում Մակարը ևս երկու անգամ ձեռքերով հարվածներ է հասցրել իր գլխի շրջանում։ Քանի որ առաջին հարվածն ուժեղ է եղել, և դրան անմիջապես հաջորդել են մյուս երկուսը, ապա վերջիններս իրեն թույլ են թվացել։
Ամբաստանյալ Մ.Մովսեսյանը դատարանում ցուցմունքներ տվեց տյն մասին, որ 07.11.2014թ., ժամը 13:00-ի սահմաններում շենքի նկուղում տեղադրված պաստառի տեղաշարժելու հարցի շուրջ իր և Կ.Ավետիսյանի միջև լեզվակռիվ է սկսվել, որի ընթացքում եկել է իր կինը։ Վիճաբանության ընթացքոմ Կ.Ավետիսյանը հայհոյել է իր մորը և դա դադարեցնելու նպատակով, ձեռքի ափով փորձել է փակել նրա բերանը։ Այդ ժամանակ Կ.Ավետիսյանն ասել է, որ արյուն է գալիս։ Ինքը Կարինեին չի հարվածել և չի ապտակել և չի բացառվում, որ Կ.Ավետիսյանը նշված վնասվածքը ստացած լինի իր կողմից ձեռքով վերջինիս բերանին ուժգին սեղմելու արդյունքում։
Փորձագետ Սամվել Հարությունյանն իր 08.11.2013թ. թիվ 3724 եզրակացության շուրջ ցուցմունք տվեց այն մասին, որ փորձաքննության ընթացքում հանգել է հետևության, որ Կարինե Ավետիսյանի վնասվածքը պատճառվել է սահմանափակ մակերես ունեցող բութ առարկայի ներգործությամբ, հնարավոր է նշված ժամանակին և հանգամանքներում։ Որպես այդպիսին կարող է հանդիսանալ նաև ձեռքի բռունցքը։ Առաջացած վնասվածքի համար մեծ ուժ չի պահանջվում։ Կարինե Ավետիսյանի վնասվածքն առաջացել է առաջին ատամի հետ բութ, սահմանափակ մակերես ունեցող առարկայի անմիջական ներգործության հետևանքով: Այսինքն, վնասվածքի առաջացման մեխանիզմը տվյալ դեպքում այն է, որ ատամի հետ շփվելու ընթացքում առաջանում է վնասվածքը, և եթե ներգործող առարկան ավելի մեծ մակերեսով ներգործեր, ապա շրթունքի ներսային մակերեսում կառաջանար նաև մյուս ատամի շրջանում վնասվածք: Մասնավորապես, ձեռքի ափի ներգործության դեպքում կվնասվեին նաև այլ հատվածներ ևս, քանի որ ձեռքի ափն ավելի մեծ մակերես ունի, քան տվյալ շրթունքի շրջանի մակերեսը և ձեռքի ափը չի համարվում սահմանափակ մակերես տվյալ շրթունքի հատվածի համար: Կոնկրետ դեպքում Կ.Ավետիսյանի դեմքի շրջանում այլ մարմնական վնասվածքներ չեն եղել: Չի բացառվում ձեռքի ափով վնասվածք պատճառելու հանգամանքը, եթե գլուխը հետևի հատվածում ֆիքսված է, այսինքն՝ հպված է պատին կամ փայտին և այլ: Ձեռքի ափի կողային մակերեսով բերանը փակելուն ուղղված գործողություն կատարելիս ևս կարող է նման վնասվածք առաջանալ, քանզի կողային մակերեսը ևս տվյալ դեպքում հանդիսանում է սահմանափակ մակերես ունեցող: Բութ մատը ևս տվյալ դեպքում կարող է հանդիսանալ սահմանափակ մակերես ունեցող: Ապտակելու արդյունքում հնարավոր է վնասվածք չլինի, ընդ որում առաջացած վնասվածքը 1 օրում չի կարող անհետանալ: Հպում և հարված հասկացությունները դատաբժշկական իրավասության մեջ չեն մտնում, իրենց իրավասությունն է նշել, թե ինչ առարկայի ներգործության հետևանքով է վնասվածքը ստացվել:
Պաշտպանական կողմի միջնորդության հիման վրա որպես վկա դատարան հրավիրվեց նաև ամբաստանյալի կինը` Լյուդմիլա Սարգիսովան, որը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ 07.11.2014թ., ժամը 13:00-ի սահմաններում շենքի նկուղում տեղադրված պաստառի տեղաշարժելու հարցի շուրջ իր ամուսնու և հարևանուհի Կարինե Ավետիսյանի միջև ծագած վիճաբանության ընթացքում վերջինս Մակարի մոր հասցեին հնչեցրել է հայհոյանքներ, ինչից հետո ամուսինը աջ ձեռքով փակել է Կարինեի բերանը, որպեսզի վերջինս չհայհոյի: Մ.Մովսիսյանը տուժողին չի հարվածել, չի ապտակել:
Դատարանը, վերլուծելով ամբաստանյալի, տուժողի, վկայի ցուցմունքները, գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցները, ստուգելով ամբաստանյալ Մակար Մովսիսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարելու վերաբերյալ գործով ձեռք բերված ապացույցները՝ դրանց վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, գտել է, որ Մակար Մովսեսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով մեղսագրված հանցագործության կատարմանը նրա մասնակցությունն ապացուցված չէ հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ, նրա արարքում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմը:
Արդարացման դատավճիռ կայացնելիս դատարանը գտել է, որ տվյալ դեպքում Կ.Ավետիսյանին ծեծի ենթարկելու հանգամանքը դատաքննությամբ չի հիմնավորվել: Դատարանը վերոգրյալ կարծիքին է հանգել հիմք ընդունելով ամբաստանյալի, վկայի և փորձագետի ցուցմունքները` անտեսելով այն հանգամանքը, որ նշված ապացույցներից առնվազն երկուսը` վկայի և ամբաստանյալի ցուցմունքները կողմնակալ են, շահագրգիռ, վերջիններս հանդիսանում են ամուսիններ և բնականաբար դատարանին պետք է հայտնեին իրենց համար ձեռնտու տվյալներ` նպատակ ունենալով ամեն կերպ ամբաստանյալին զերծ պահել քրեական պատասխանատվությունից և պատժից: Տվյալ դեպքում դատական ակտով որևէ ձևով պատճառաբանված չէ, թե դատարանն ինչու է տվյալ ապացույցները դիտել արժանահավատ, իսկ տուժողի ցուցմունքը` ոչ: Վկա Լ.Սարգիսովայի ցուցմունքների անարժանահավատ լինելու մասին է վկայում նաև այն հանգամանքը, որ վերջինս պնդում է, թե կանգնած լինելով իր և Կ.Ավետիսյանի միջև, դեմքով դեպի վերջինս, խառնաշփոթ իրավիճակում միանշանակ տեսել է, որ իր ամուսինը Կ.Ավետիսյանին չի հարվածել: Ակնհայտ է, որ նման պայմաններում վերջինիս ցուցմունքի արժանահավատությունն ակնհայտ կասկած է հարուցում և դատարանի կողմից այն գնահատելիս ենթակա էր հիմնավոր պատճառաբանման:
Ընդհանուր իրավասության դատարանը սույն քրեական գործով ապացույցները գնահատելիս, ամփոփելով դատաբժիշկ Սամվել Հարությունյանի ցուցմունքները, սխալ գնահատական է տվել դրանց: Մասնավորապես` ղատավճռում նշել է, թե իբր փորձագետը նշել է, որ ձեռքի ափի մակերեսով բերանը փակելուն ուղղված գործողություն կատարելիս ևս կարող է նման վնասվածք առաջանալ, քանզի ձեռքի կողային մակերեսը ևս տվյալ դեպքում հանդիսանում է սահմանափակ մակերես ունեցող: Դատարանի նշված եզրահանգման կապակցությամբ հարկ է նշել, որ Մակար Մովսեսյանի պաշտպանի կողմից դատաքննության ընթացքում արհեստականորեն ներմուծվել է ամբաստանյալի կողմից ձեռքի ափի կողային մակերեսով տուժողի բերանը փակելու հանգամանքը: Նշված եղանակով վնասվածք պատճառելու մասին ամբաստանյալը դաաարանին հայտնել է միայն պաշտպանի կողմից դատաքննության ընթացքում դրա մասին նշելուց հետո, ուստի նշված հանգամանքը նույնպես պատշաճ գնահատականի չի արժանացել:
Ինչ վերաբերում է դատարանի կողմից արձանագրված երկրորդ հարվածից սկսած տուժողի ցավ չզգալուն, ապա վերջինս դրա կապակցությամբ դատարանում հստակ նշեց, որ առաջին հարվածն այնքան ուժգին է եղել, որ հաջորդած հարվածները չէր էլ կարող զգալ, քանի որ դրանք եղել են առաջինին անմիջապես հաջորդող:
Վերոգրյալի հիման վրա մեղադրող Ա.Մնացականյանը խնդրել է բեկանել Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 17.03.2014թ. դատավճիռը և Մակար Մովսեսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ` նշանակելով համապատասխան պատիժ կամ գործն ուղարկել ստորոդաս դատարան` նոր քննության` սահմանելով դրա ծավալը:
11. Տուժող Կարինե Ավետիսյանը վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Դատարանի դատավճիռն անհիմն է և պետք է բեկանվի:
Դատարանը դատավճիռ կայացնելիս իր ցուցմունքները չի գնահատել և հավատացել է Մակար Մովսեսյանի և նրան պաշտպանել ցանկացող կնոջ ցուցմունքներին, թե իբր ինքը Մակարի մորն է հայհոյել: Դա բացարձակ սուտ է, Մակար Մովսեսյանը և նրա կինը այդպես են ներկայացնում դեպքը, Մակարի գործողություններն արդարացնելու համար:
Դատարանը սխալ է մեկնաբանել նաև փորձագետի ցուցմուքներն այն մասին, թե իբր ձեռքի կողային մասով էլ կարող էր իր շրթունքի վնասվածքը պատճառվել: Փորձագետը նման բան չի ասել, ուղղակի ասել է, որ ձեռքի կողային մասը ևս հանդիսանում է բութ սահմանափակ մակերես ունեցող մաս, սակայն փորձագետը նաև նշել է, որ իր վնասվածքը կարող էր ձեռքի այդ մասով պատճառվեր միայն այն դեպքում, եթե հարված լիներ կամ գլուխը հետևի կողմից ֆիքսված լիներ:
Տուժող Կարինե Ավետիսյանը խնդրել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 17.03.2014թ-ի դատավճիռը բեկանել` Մակար Մովսեսյանի վերաբերյալ կայացնել մեղադրական որոշում, կամ գործն ուղարկել ընդհանուր իրավասության դատարան` նոր քննության:
12. Տուժող Կարինե Ավետիսյանի ներկայացուցիչ Գուրգեն Մադոյանը վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն անօրինական է և անհիմն: Այն կայացնելիս Դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ և 25-րդ հոդվածներով ամրագրված քրեական դատավարության գործի արդարացի քննության և ապացույցների ազատ գնահատման սկզբունքները, դատարանի կողմից հաստատված ճանաչված հանգամանքները չեն համապատասխանում դատարանում հետազոտված ապացույցներին, այն կայացնելիս թույլ է տրվել դատական սխալ, որն արտահայտվել է նրանով, որ գործի փաստական հանգամանքների մասին դատական ակտում շարադրված դատարանի հետևությունները չեն համապատասխանում հետազոտված ապացույցներին և այն կայացվելիս դատարանը թույլ է տվել քրեադատավարական օրենքի էական խախտում:
Մեջբերելով ամբաստանյալ Մ.Մովսեսյանի, տուժող Կարինե Ավետիսյանի, վկա Լյուդմիլա Սարգիսովայի ցուցմունքները, դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 3724 եզրակացությունը, ՀՀ ԱՆ փորձագետ Սամվել Հարությունյանի ցուցմունքները, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 127-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջները` նշել է, որ Ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները վերջինիս կողմից պատշաճ գնահատման չեն ենթարկվել: Մասնավորապես` Դատարանը դրանք գնահատելիս վկա Լ.Սարգիսովայի ցուցմունքների դեպքում հաշվի չի առել, որ վերջինս հանդիսանում է ամբաստանյալի կինը, դրանով իսկ հանդիսանում է գործի ելքով շահագրգիռ անձ և իր ոչ արժանահավատ ցուցմուքներով փորձել է աջակցել ամուսնուն խուսափել քրեական պատասխանատվությունից և պատժից: Վկա Լ.Սարգիսովայի ցուցմունքների անարժանահավատ լինելու մասին է վկայում նաև այն հանգամանքը, որ վերջինս պնդում է, թե կանգնած լինելով իր և Կ.Ավետիսյանի միջև, դեմքով դեպի վերջինս, խառնաշփոթ իրավիճակում իբր միանշանակ տեսել է, որ իր ամուսինը Կ.Ավետիսյանին չի հարվածել: Ակնհայտ է, որ նման պայմաններում հնարավոր է նաև, որ հարվածներ եղած լինեն, սակայն վերջինս դրանք տեսած չլինի, քանի որ խառնաշփոթ իրավիճակ է եղել, Լ.Սարգիսովան, ըստ իր ցուցմուքների, կանգնած է եղել իրարից ձեռքով հասանելի տարածության վրա կանգնած իր ամուսնու և Կ.Ավետիսյանի միջև, ընդհուպ նրանց հպված դիրքում և նման պայմաններում ակնհայտ է, որ հնարավոր է, որ իր հետևից ամուսնու կողմից Կ.Ավետիսյանին գլխի շրջանում կատարված հարվածներն չնկատեր:
Ավելին` Դատարանը հաշվի չի առել նաև այն հանգամանքը, որ վկա Լ.Սարգիսովան դատաքննության ընթացքում ցուցմունք տալու ժամանակ տուժողի հնչեցրած հարցերին պատասխանեց, թե իբր Կ.Ավետիսյանը դիտավորյալ է ստեղծել այդ իրավիճակը, որ Մակարը նրան հարվածի ու վերջինս էլ իրենց դատի տա: Ավելին վերջինիս կողմից հնչեցրած այդ պատասխանի առթիվ իր հնչեցրած հարցին Դատարանն անհասկանալիորեն դիտողություն արեց, թե իբր վկան նման բան չի ասել, այլ ուրիշ պատասխան է տվել: Պնդում է, որ վկան տվել է նման պատասխան, դրանում կարելի է համոզվել դատական նիստերի ձայնագրությունը լսելու միջոցով, ինչը ևս մեկ անգամ հաստատում է, որ Մ.Մովսեսյանն իրոք հարվածել է տուժողին:
Ընդհանուր իրավասության դատարանը սույն քրեական գործով ապացույցները գնահատելիս, ամփոփելով դատաբժիշկ Սամվել Հարությունյանի ցուցմուքները, սխալ գնահատական է տվել դրանց: Մասնավորապես` դատավճռում նշել է, թե իբր փորձագետը նշել է, որ ձեռքի ափի մակերեսով բերանը փակելուն ուղղված գործողություն կատարելիս ևս կարող է նման վնասվածք առաջանալ, քանզի ձեռքի կողային մակերեսը ևս տվյալ դեպքում հանդիսանում է սահմանափակ մակերես ունեցող: Բութ մատը ևս տվյալ դեպքում կարող է հանդիսանալ սահմանափակ մակերես ունեցող:
Փորձագետ Ս.Հարությունյանի ցուցմունքների վերլուծությունը հաստատում է, որ վերջինս բացառել է Լ.Ավետիսյանի շրթունքի շրջանում առկա մարմնական վնասվածքի առաջացումը ձեռքի ափով բերանը փակելուն ուղղված գործողություն կատարելիս, ինչպես նշել է իր ցուցմուքներում ամբաստանյալ Մ.Մովսեսյանը: Փորձագետը հայտնում է, որ նշված մարմնական վնասվածքի առաջացումը ըստ էության հնարավոր է միայն սահմանափակ մակերես ունեցող բութ առարկայի ներգործության արդյուքնում, ինչպիսին կարող է լինել փակ բռունցքը, կամ ձեռքի ափի կողային հատվածը: Միևնույն ժամանակ փորձագետն իր ցուցմուքներում հաստատում է, որ այդ վնասվածքը կարող էր առաջանալ բացառապես հարվածի տեսքով ներգործության դեպքում, եթե տուժողի գլուխը մարմնական վնասվածքն ստանալու պահին հետևի կողմից ֆիքսված դիրքում չի եղել: Մինչդեռ քրեական գործով ապացուցված է, որ տուժող Կ.Ավետիսյանի գլուխը հարվածներ ստանալու պահին որևէ կերպ ֆիքսված չի եղել:
Դատարանը նշված ապացույցներն իրենց համակցության մեջ գնահատելիս հաշվի չի առել այն, որ ձեռքի ափի կողային մասով մարդն իր ֆիզիոլգիական կառուցվածքի պատճառով բերանը փակելու գործողություն կատարելիս ուղղակի չի կարող հպվել իրեն դեմ դիմաց կանգնած անձնավորության շրթունքի հատվածին, առավել ևս այն դեպքում, երբ նշված անձանց միջև կանգնած է երրորդ անձ` վկա Լ.Սարգիսովան:
Դատարանն ամբաստանյալ Մ.Մովսեսյանի մեղքը պարզելու համար նույնիսկ անհրաժեշտ չի համարել դատարան հրավիրել և հարցաքննել նախաքննության ընթացքում որպես վկա հարցաքննված Նարինեին և դա այն դեպքում, որ հարցաքննված բոլոր անձինք իրենց ցուցմուքներում նշել են, որ վերջինս լինելով դեպքի պահին դեպքի վայրում ականատես եղել կատարվածին: Ինչպես նախաքննական մարմինը, այնպես էլ դատարանը չեն հարցաքննել ՀՀ ոստիկանության Արաբկիր բաժնի տեղամասային տեսուչ Խորենին: Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ տուժող Կ.Ավետիսյանն իր ցուցմուքներում նշել է, որ ինչպես դեպքից անմիջապես առաջ, այնպես էլ հետո զանգահարել է վերջինիս, նախ իրենց կողմից պաստառը դուրս հանելու մասին, ապա նաև Մ.Մովսեսյանի կողմից իրեն ծեծի ենարկելու մասին հայտնելու համար, ակնհայտ է, որ վերջինիս ցուցմուքներն, այն մասով, թե ինչէ պատմել իրեն Կ.Ավետիսյանը, կարող էին ապացուցողական էական նշանակություն ունենալ նրա ցուցմուքների արժանահավատությունը գնահատելու համար:
Դատարանը դատավճիռ կայացնելիս գնահատելով յուրաքանչյուր ապացույցը` վերաբերելիության, թույլատրելիության և իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ինչպես նաև դրանք գնահատելով իրենց համակցության մեջ` բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա, խախտել է քրեական դատավորության գործի արդարացի քննության սկզբունքը և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի հիման վրա գործով ապացույցները պատշաճորեն չգնահատելով, թույլ է տվել քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որը հանգեցրել է ամբաստանյալ Մ.Մովսեսյանի կողմից իրեն մեղսագրվող հանցագործության կատարման մեջ մեղավոր լինելու հարցով ոչ ճիշտ որոշում կայացնելուն:
Տուժողի ներկայացուցիչ Գուրգեն Մադոյանը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 17.03.2014թ-ի Մակար Մովսեսյանի վերաբերյալ քրեական գործով արդարացման դատավճիռը, կայացնել նոր դատական ակտ, որով նրան մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով իրեն մեղսագրվող հանցագործության կատարման մեջ և նշանակել համապատասխան պատիժ, կամ գործն ուղարկել համապատասխան ստորադաս դատարան` նոր քննության` սահմանելով նոր քննության ծավալը:

ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԲՈՂՈՔԻ ԴԵՄ ԳՐԱՎՈՐ ՊԱՏԱՍԽԱՆԸ.
13. Ամբաստանյալ Մակար Մովսեսյանի շահերի պաշտպան Արտակ Գարոյանը վերաքննիչ բողոքների դեմ ներկայացված գրավոր պատասխանում նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կայացրած դատական ակտում շարադրված բոլոր հետևությունները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին: Դատաքննությունն ընթացել է քրեադատավարական օրենքի պահանջներին խիստ համապատասխան, ինչի արդյունքում կայացվել է օրինական և հիմնավորված դատավճիռ, իսկ քրեադատավարական որևէ նորմի, կանոնի կամ սկզբունքի խախտում դատարանի կողմից թույլ չի տրվել:
Ամբաստանյալ Մակար Մովսեսյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հատկանիշներով ի սկզբանե սխալ է որակված եղել, քանի որ նրա գործողություններում բացակայել են, որպես մեղսագրվող արարքի` ծեծի, բոլոր հատկանիշները: Ըստ Վճռաբեկ դատարանի համապատասխան մեկնաբանության հիմքում ընկած է այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայում օգտագործված <<ծեծել>> եզրույթը ներկայացված է հոգնակի թվով, այսինքն` ոչ թե որպես մեկ, այլ բազմակի` մեկից ավելի ակտ:
Ակնհայտ էր, որ ամբաստանյալ Մակար Մովսեսյանի կատարած գործողություններում չկա հանցակազմ, նա չի կարող կրել քրեական պատասխանատվություն, իսկ դրանից բխող քրեաիրավական պատիժը պետք է բացառվեր և բացառվել է, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Եթե ծեծի կամ բռնի այլ գործողությունների հետևանքով տուժողի մարմնի վրա մնում են տեսանելի հետքեր, դրանք գնահատվում են ըստ ծանրության աստիճանի` ընդհանուր կանոններին համապատասխան: Գնահատումը տվյալ դեպքում իրականացվում է պատճառված վնասի ծանրության աստիճանի վերաբերյալ դատաբժշկական փորձաքննության արդյունքների հիման վրա: Ծեծը բնութագրվում է տուժողին բազմաթիվ` երեք և ավելի հարվածներ հասցնելով` զուգորդվելով նրան ֆիզիկական ցավ պատճառելով:
Դատաքննության ընթացքում մեղադրանքի կողմն այդպես էլ չկարողացավ ապացուցել մեղսագրվող արարքում ամբաստանյալ Մակար Մովսեսյանի մեղքը: Այն ինչ տեղի է ունեցել, դա` Մակար Մովսեսյանի կողմից ձեռքի ափով Կարինե Ավետիսյանի` վերջինիս կողմից ամբաստանյալի մոր հասցեին տրվող վիրավորանքները դադարեցնելուն ուղղված բերանը փակելու փորձն է եղել ընդամենը: Ցավոք, ձեռքի ափի և բութ մատի հատման կետում /կողային հատվածում/ դուրս ցցված ոսկրային սահմանափակ մակերեսի ներգործության պատճառով էլ առաջացել է տուժողի այդ աննշան վերքը: Բողոքում բերված է փորձագետի` դատարանում արտահայտած այն խոսքերը, որ ձեռքի ափի փափուկ մասի ներգործությամբ վերքը դժվար առաջանար: Բայց այս դեպքում, ներգործությունը եղել է ոչ թե ափի փափուկ մասի, այլ բութ մատի ձեռքի ափի հետ հատման /կողային/ հատվածում դուրս ցցված կոշտ ոսկրային մասի ներգործությամբ:
Վկա Լյուդմիլա Սարգիսովանն իր ցուցմունքում նշել է` այդ օրը նշված ժամին տեսել է, որ ամուսինն ու Կարինեն նկուղում միմյանց հայհոյում են: Կարինեն սկսել է հայհոյանքներ հնչեցնել ամուսնու մոր հասցեին: Այդ ժամանակ ամուսինն աջ ձեռքով փակել է Կարինեի բերանը, որ վերջինս լռի և այլևս չհայհոյի մորը, սակայն Կարինեն բղավել է: Այդ ընթացքում ինքը կանգնել է նրանց մեջտեղը, որպեսզի կռիվ չլինի և ամուսնում հրել է մի կողմ` ասելով, որ <<գործ չունես>>: Իր ամուսինը չի ապտակել, չի քաշքշել, չի սպառնացել ու չի հարվածել Կարինեին, միայն ձեռքով փակել է նրա բերանը: Կարինեի հեռանալուց հետո իրենք ամուսիններով պաստառը կրկին բերել ու հենել են նկուղի միջանցքի պատին: Նախկինում ևս իրենց պաստառը հենած է եղել շենքի նկուղի միջանցքի պատին այնպես, որ չընկնի և ոչ մեկին չխանգարի: Միջանցքում դրված են նաև շենքի բնակիչների այլ իրեր ևս, որոնց սակայն Կարինեն ձեռք չի տվել և դուրս է շպրտել միայն իրենց պաստառը: Դատարանում վկան տվել է ճշմարտացի ցուցմունքներ, հայտնել է գործով իրեն ամբողջ հայտնի դարձածը և պատասխանել առաջադրված հարցերին, ինչի հավաստիությունը հաստատել է ստորագրությամբ:
Բողոքում բերված փորձագետի հարցաքննության վերծանումն ամբողջական չէ, և այնտեղ բացակայում է հարցաքննության եզրափակիչ մասը, որտեղ ամբաստանյալի շահերի պաշտպանի կողմից տրված հարցերն ու դրանց հաջորդող փորձագետ Սամվել Հարությունյանի պատասխաններն ամբողջական են դարձնում պատկերը. փորձագետը վերջում հաստատել է, որ ձեռքի ափի հետ բութ մատի հատման մասը /կողային հատվածը/ նույնպես կարող է պատճառ հանդիսանալ շուրթի վնասման առաջացման համար: Այսպես. փորձաքննության ընթացքում փորձագետը հանգել է այն հետևության, որ Կարինե Ավետիսյանի վնասվածքը պատճառվել է սահմանափակ մակերես ունեցող բութ առարկայի ներգործությամբ, հնարավոր է նշված ժամանակին և հանգամանքներում: Նա հայտնել է, որ առաջացած վնասվածքի համար մեծ ուժ չի պահանջվում: Տուժողի վնասվածքն առաջացել է առաջին ատամի հետ բութ, սահմանափակ մակերես ունեցող առարկայի անմիջական ներգործության հետևանքով: Նա Դատարանին հայտնել է հետևյալը. <<Ձեռքի ափի կողային մակերեսով բերանը փակելուն ուղղված գործողություն կատարելիս ևս կարող է նման վնասվածք առաջանալ, քանզի ձեռքի կողային մակերեսը ևս տվյալ դեպքում հանդիսանում է սահմանափակ մակերես ունեցող: Բութ մատը ևս տվյալ դեպքում կարող է հանդիսանալ սահմանափակ մակերես ունեցող:>>
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության անմիջական օբյեկտը` մարդու առողջությունն է, իսկ որպես լրացուցիչ օբյեկտ կարող են հանդես գալ նաև մարդու պատիվն ու արժանապատվությունը: Իսկ սուբյեկտիվ կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ, այլ խոսքով` քննարկվող հանցակազմով նախատեսված ֆիզիկական բռնությունը կարող է կատարվել միայն ուղղակի դիտավորությամբ:
Մակար Մովսեսյանին մեղսագրվող արարքը` ծեծը, սուբյեկտիվ կողմից բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ: Իսկ անզգուշությամբ ցավ պատճառելը քրեորեն պատժելի չէ և որպես ծեծ դիտվել և որակվել չի կարող:
Պաշտպան Արտակ Գարոյանը խնդրել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի կայացրած թիվ ԵԱՔԴ/0011/01/14 դատավճռի դեմ բերված վերաքննիչ բողոքները մերժել ամբողջությամբ:

ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ՊԱՏՃԱՌԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ԵՎ ԵԶՐԱՀԱՆԳՈՒՄԸ.
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքները` բողոքների հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով նաև բողոքներում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին բողոք բերած անձանց պատճառաբանությունները, դատական ակտը չբողոքարկած պաշտպանության կողմի պատասխանը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով և վերլուծելով գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
14. Վերաքննիչ դատարանը վերաքննիչ բողոքում բարձրացված և վերլուծման ենթակա հարցերին անդրադառնալուց առաջ հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում:
Քրեադատավարական օրենսդրության խնդիրներն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 2-րդ հոդվածի համաձայն` քրեական դատավարությունն իրականացվում է ապահովելու համար`
1) անձի, հասարակության և պետության պաշտպանությունը հանցագործությունից.
2) անձի և հասարակության պաշտպանությունը պետական իշխանության ինքնիրավ գործողություններից և չարաշահումներից` կապված իրական կամ ենթադրվող հանցավոր արարքի հետ:
Քրեական դատավարություն իրականացնող մարմինները պարտավոր են ձեռնարկել բոլոր միջոցառումները, որպեսզի իրենց գործունեության արդյունքում`
1) քրեական օրենսգրքերով չթույլատրված արարք կատարած յուրաքանչյուր ոք բացահայտվի և քրեական օրենքով նախատեսված դեպքերում և սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով պատասխանատվության ենթարկվի.
2) ոչ մի անմեղ անձ հանցանքի կատարման մեջ չկասկածվի, չմեղադրվի և չդատապարտվի.
3) ոչ ոք անօրինական և կամ առանց անհրաժեշտության չենթարկվի դատավարական հարկադրանքի միջոցների, պատժի, իրավունքների և ազատությունների այլ սահմանափակման:
Օրինականության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը, ինչպես նաև քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձինք պարտավոր են պահպանել Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունը, սույն օրենսգիրքը և մյուս օրենքները:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն.
<<1. Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք…
…3. Քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
4. Կասկածյալի, մեղադրյալի և նրանց պաշտպանի հայտարարություններն իրենց անմեղության, կասկածյալին կամ մեղադրյալին արդարացնող, իրենց պատասխանատվությունը մեղմացնող ապացույցների առկայության մասին, ինչպես նաև քրեական դատավարության ընթացքում օրինականության խախտումների վերաբերյալ բողոքները պետք է մանրակրկիտ ստուգի քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` դատարանը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայտում է իրավունքի շահերը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ապացուցումը գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն` գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն` յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.
2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին.
3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն ….
….6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար…>>:
15. Առաջին ատյանի դատարանում ամբաստանյալ Մակար Մովսեսյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել:
16. Առաջին ատյանի դատարանը, վերլուծելով ամբաստանյալի, տուժողի, վկայի ցուցմունքները, գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցները, ստուգելով ամբաստանյալ Մակար Մովսեսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարելու վերաբերյալ գործով ձեռք բերված ապացույցները` դրանց վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, գտել է, որ Մակար Մովսեսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով մեղսագրված հանցագործության կատարմանը նրա մասնակցությունն ապացուցված չէ հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ, նրա արարքում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմը:
17. Առաջին ատյանի դատարանը դատավճռում արձանագրել է հետևյալը.
<<(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն` <<Ծեծելը կամ այլ բռնի գործողություններ կատարելը, որը չի առաջացրել սույն օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքներ`…>>:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ԱՐԴ/0176/01/11 քրեական գործով իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ <<Ծեծելը բնութագրվում է տուժողի մարմնին հարվածներ հասցնելով, ընդ որում, հարվածները կարող են հասցվել ինչպես ձեռքերով կամ ոտքերով, այնպես էլ բութ և կոշտ գործիքի գործադրմամբ՝ բազմաթիվ (մեկից ավելի) անգամ:
Վճռաբեկ դատարանի վերոշարադրյալ մեկնաբանության հիմքում ընկած է այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայում օգտագործված <<ծեծել>> եզրույթը ներկայացված է հոգնակի թվով, այսինքն՝ ոչ թե որպես մեկ, այլ բազմակի (մեկից ավելի) ակտ: Այլ խոսքով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով արգելված ծեծի բովանդակությունից հետևում է, որ ծեծը տուժողին բազմաթիվ (մեկից ավելի) հարվածներ հասցնելն է, որի արդյունքում նրան պատճառվել է ֆիզիկական ցավ: Այլ բռնի գործողություններ են, օրինակ` ձեռքերը ոլորելը, մազերը քաշելը, կճմտելը և այլն: ... Ինչ վերաբերում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածում առկա՝ <<այլ բռնի գործողություններ>> ձևակերպմանը, ապա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ այն անհրաժեշտ է մեկնաբանել <<բռնություն>> հասկացության համատեքստում: ... Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ բռնությունը` որպես քրեորեն հետապնդելի արարք, դիտավորությամբ, անձի կամքին հակառակ կամ առանց նրա կամքը հաշվի առնելու կատարված ցանկացած արարք է, որի արդյունքում անձը զրկվել է կյանքից, կամ սահմանափակվել է նրա ազատությունը, կամ նրա առողջությանը վնաս է պատճառվել, կամ նրան պատճառվել է ֆիզիկական ցավ, ֆիզիկական կամ հոգեկան տառապանք:
Սույն որոշման նախորդ կետում շարադրված վերլուծության համատեքստում մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի դիսպոզիցիան՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ծեծը կամ այլ բռնի գործողությունները բռնության տարատեսակներ են, որոնք կարող են դրսևորվել ֆիզիկական բռնությամբ: Հոգեբանական բռնության դեպքում արարքը ենթակա է որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 119-րդ հոդվածով: ... ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության անմիջական օբյեկտը մարդու առողջությունն է, իսկ որպես լրացուցիչ օբյեկտ կարող են հանդես գալ նաև մարդու պատիվն ու արժանապատվությունը: Իսկ սուբյեկտիվ կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ, այլ խոսքով՝ քննարկվող հանցակազմով նախատեսված ֆիզիկական բռնությունը կարող է կատարվել միայն ուղղակի դիտավորությամբ>>:
Տվյալ դեպքում գործով ապացուցված չէ, որ ամբաստանյալ Մակար Մովսեսյանը բռունցքով հարվածել և երկու անգամ ապտակել է տուժող Կարինե Ավետիսյանին, քանի որ այդ հանգամանքները հաստատվել են միայն տուժողի ցուցմունքով, իսկ ամբաստանյալը և նրա կինը հերքել են դրանք իրենց նույնաբովանդակ ցուցմունքներով: Կ.Ավետիսյանը ցուցմունք է տվել նաև այն մասին, որ <<ստացած ապտակներից>> ցավ չի զգացել:
Ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատված կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով` դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցներով չի ապացուցվել Մ.Մովսեսյանին առաջադրված մեղադրանքը: Դատարանը ապացուցված է համարում այն, որ Մակար Մովսեսյանն ընդամենը ձեռքի սահմանափակ մակերես ունեցող հատվածով /ափի կողային մակերեսով, բութ մատով կամ այլ մասով/ փակել կամ փորձել է փակել Կարինե Ավետիսյանի բերանը, որի ժամանակ էլ նա ստացել է մարմնական վնասվածք վերին շրթունքի ներսային մակերեսի սալջարդ վերքի ձևով /հիմնավորվում է ամբաստանյալի, վկայի և փորձագետի ցուցմունքով/: Դատարանը գտնում է, որ Մակար Մովսեսյանի արարքը չի կարող որակվել որպես ծեծ, նրա արարքում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմը, մասնավորաբար սուբյեկտիվ կողմի պարտադիր տարր հանդիսացող դիտավորությունը և օբյեկտիվ կողմի պարտադիր տարր հանդիսացող գործողությունը: Այսինքն` հանցակազմը (…)>>:
18. Քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների հիման վրա քննության առնելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման և քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, կատարելով ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտություն ու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ հանգել է ճիշտ հետևության, որ ամբաստանյալ Մակար Մովսեսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքը չի հիմնավորվել, նրա արարքում բացակայում է հանցակազմը:
Առաջին ատյանի դատարանը որպես ամբաստանյալ Մակար Մովսեսյանի անմեղությունը հիմնավորող ապացույցներ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտել և գնահատության է արժանացրել քրեական գործով ձեռք բերված և դատական ակտում շարադրված վկա Լյուդմիլա Սարգիսովայի, փորձագետ Սամվել Հարությունյանի ցուցմունքներով և դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 3724 եզրակացությամբ:
19. Առաջին ատյանի դատարանը, հղում կատարելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 358-րդ, 360-րդ, 365-րդ հոդվածների, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Արևիկ Սահակյանի և Ծովինար Սահակյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԱՐԴ/0176/01/11 որոշման դրույթների վրա, հիմնավոր կերպով արձանագրել է, որ Մակար Մովսեսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով մեղսագրված հանցագործության կատարմանը նրա մասնակցությունն ապացուցված չէ հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
Առաջին ատյանի դատարանի կողմից պահպանված են ապացույցների հավաքման, ստուգման և իրավական գնահատության վերաբերյալ ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրությամբ նախատեսված ընթացակարգերը:
Վերաքննիչ դատարանը հիմնավոր չի գտնում վերաքննիչ բողոքների պատճառաբանություններն առ այն, որ դատարանի կողմից հաստատված ճանաչված հանգամանքները չեն համապատասխանում դատարանում հետազոտված ապացույցներին:
20. Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ վերաքննիչ բողոքներում մատնանշած ամբաստանյալ Մակար Մովսեսյանի և վկա Լյուդմիլա Սարգիսովայի ցուցմունքների անարժանահավատության մասին պատճառաբանությունները հիմնավոր չեն: Այն հանգամանքը, որ վերջիններս հանդիսանում են ամուսիններ, ուստի դատարանին պետք է հայտնեին իրենց համար ձեռնտու տվյալներ, չի կարող հիմք հանդիսանալ հանգելու հետևության, որ նրանց հայտնած տեղեկությունները չեն համապատասխանում իրականությանը:
21. Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքների փաստարկներին այն մասին, որ Առաջին ատյանի դատարանը սույն քրեական գործով ապացույցները գնահատելիս, ամփոփելով դատաբժիշկ Սամվել Հարությունյանի ցուցմունքները, սխալ գնահատական է տվել դրանց, ապա վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը փորձագետի ցուցմունքները գնահատության ենթարկելիս պահպանել է քրեադատավարական օրենքի պահանջները:
22. Այսպիսով, վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, պահպանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-127-րդ հոդվածների դրույթները, դատավճռում շարադրված ապացույցները ենթարկելով բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` հանգել է ճիշտ հետևության, որ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ բավարար չեն ամբաստանյալ Մակար Մովսեսյանի առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված համարելու համար:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքների պատճառաբանությունները չեն կարող հիմք հանդիսանալ սույն գործի շրջանակներում դատավճիռը բեկանելու և ամբաստանյալի նկատմամբ մեղադրական դատական ակտ կայացնելու կամ գործը նոր քննության ուղարկելու համար:
Քննության առնելով վերը նշված բոլոր հանգամանքներն իրենց համակցության մեջ, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի մարտի 17-ի դատավճիռը կայացվել է նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի պահպանմամբ, հետևաբար, այն պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ վերաքննիչ բողոքները` առանց բավարարման:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ, 402-րդ, 412-րդ և 418-րդ հոդվածներով` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Մնացականյանի, տուժող Կարինե Ավետիսյանի և նրա ներկայացուցիչ Գուրգեն Մադոյանի վերաքննիչ բողոքները մերժել:
2. Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014թ. մարտի 17-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Մակար Թորգոմի Մովսեսյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով, թողնել օրինական ուժի մեջ:
3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան հրապարակման պահից` մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ե.ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Գ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

Ս.ՉԻՉՈՅԱՆ


Ծանոթություն ` որոշումը մտել է օրինական ուժի մեջ:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ե.ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ