ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՔՐԵԱԿԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԴԱՏԱՐԱՆ


Երևան քաղաքիԱրաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն
վարչական շրջանների ընդհանուր
իրավասության դատարանի
դատավճիռ գործ թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/14
նախագահող դատավոր` Ա.Մկրտչյան


Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

2014թ. հուլիսի 21-ին Երևան քաղաքում


ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
/այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան/ հետևյալ կազմով`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ե.ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Գ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Ս.ՉԻՉՈՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ն.Ասատրյանի

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ԲՈՂՈՔ ԲԵՐԱԾ ԱՆՁ ԴԱՏԱԽԱԶ՝ Ս.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
ՏՈՒԺՈՂ՝ Լ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Հ.ԲԱԲԱՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ


Դռնբաց դատական նիստում, Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ՝ Ա.Թումանյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա, վճռաբեկ վարույթի կանոններով, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սիրանուշ Ժորայի Ավետիսյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

ԳՈՐԾԻ ԴԱՏԱՎԱՐԱԿԱՆ ՆԱԽԱՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ
1.19.04.2012 թ. ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է թիվ 14115212 քրեական գործը:
Նախաքննության մարմինը 12.02.2013թ. քրեական գործի վարույթը կասեցրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով:
2. 28.02.2013թ. դատավարական ղեկավարում իրականացնող դատախազի կողմից քրեական գործի վարույթը կասեցնելու մասին որոշումը վերացվել է:
14.09.2012թ. քրեական գործի վարույթը վերսկսվել է:
3. 11.03.2013թ. Ս.Ավետիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդված 2-րդ մասի 2-րդ կետով:
5. 11.03.2013 թ.Ս.Ավետիսյանի նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
6. Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Թումանյանի կողմից հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սիրանուշ Ժորայի Ավետիսյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով 14.01.2014թ. ուղարկվել է Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև` Դատարան):
7. Դատարանն իր 06.05.2014թ. դատավճռով վճռել է` <<Ճանաչել և հռչակել Սիրանուշ Ժորայի Ավետիսյանի ամեղությունը և արդարացնել` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ նրա մասնակցությունն ապացուցված չլինելու արդյունքում:
Սիրանուշ Ժորայի Ավետիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, վերացնել:
Տուժող Լիդա Հայրապետյանի քաղաքացիական հայցը մերժել:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, գործը և իրեղեն ապացույց ճանաչված թվով 30 հատ մետաղյա ձողիկներն ուղարկել Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազին` լուծելու նոր անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու հարցը>>:
8. Առաջին ատյանի դատարանի 06.05.2014թ. դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ՝ Ա.Թումանյանը:
9. Վերաքննիչ դատարանի 2014թ. հունիսի 16-ի որոշմամբ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել է քննության վճռաբեկության կարգով:
Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ՝ Ա.Թումանյանի վերաքննիչ բողոքի դեմ գրավոր պատասխան չի ներկայացվել:

ԳՈՐԾԻ ՓԱՍՏԱԿԱՆ ՀԱՆԳԱՄԱՆՔՆԵՐԸ.
10. Նախաքննության մարմնի կողմից ամբաստանյալ Սիրանուշ Ավետիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրել այն բանի համար, որ նա 2012թ. փետրվար-մարտ ամիսների ընթացքում միասնական հանցավոր մտադրությամբ միավորված` շարունակաբար փորձել է խարդախությամբ հափշտակել Լիդա Վարդանի Հայրապետյանի խոշոր չափի` 1.247.912 ՀՀ դրամ գումարները:
Քննությամբ չպարզված ժամանակ և հանգամանքներում ձեռք է բերել ընդհանուր 132.754 գրամ քաշով, իր բաղադրության մեջ որևէ թանկարժեք մետաղ չպարունակող և արժեք չներկայացնող մետաղի ձուլակտորներ, ապա` նպատակադրվել է հիշյալ ձուլակտորները վաճառել ոսկու առուվաճառքով զբաղվող Լիդա Վարդանի Հայրապետյանին ու այդ կերպ` խարդախությամբ հափշտակել վերջինիս գումարները: Ս.Ավետիսյանը հանցավոր դիտավորությունն իրականացնելու նպատակով 2012 թ. փետրվարի 24-ին այցելել է Երևան քաղաքի Բաղրամյան պողոտայի 85 հասցեում գործող`Լ.Հայրապետյանին պատկանող խանութ, որտեղ խաբեությամբ, իր կողմից ձեռք բերած` արժեք չներկայացնող մետաղի ձուլակտորները ներկայացրել է որպես սպիտակ` 750 հարգի ոսկու ձուլակտորներ, ապա դրանից 75.687 գրամ մետաղը նույն թվականի փետրվարի 24-ից մինչև մարտի 05-ը ընկած ժամանակահատվածում ընդհանուր` 715.371 ՀՀ դրամին համարժեք 1.839 ԱՄՆ դոլարով վաճառել է Լ.Հայրապետյանին ու գումարները խարդախությամբ հափշտակել:
Այնուհետև, 2012թ. մարտի 07-ին Ս.Ավետիսյանը հանցավոր մտադրությունը վերջնականապես իրագործելու համար, իր մոտ մնացած` 57.067 գրամ քաշով ձուլակտորները Լ.Հայրապետյանին վաճառելու և վերջինիս 532.541 ՀՀ դրամ գումարը հափշտակելու նպատակով, կրկին գնացել է Լ.Հայրապետյանին պատկանող խանութ, սակայն ոստիկանության օպերատիվ աշխատակիցների կողմից բերման է ենթարկվել ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին և հանցագործությունը ավարտին չի հասցրել իր կամքից անկախ հանգամանքներով:

ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԲՈՂՈՔՆԵՐԻ ՀԻՄՔԵՐԸ, ՀԻՄՆԱՎՈՐՈՒՄՆԵՐԸ, ԵՎ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐԸ.
11. Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ՝ Ա.Թումանյանը գտնում է, որ Դատարանի 06.05.2014թ. դատավճիռն անհիմն է, չի համապատասխանում գործի տվյալներին և ենթակա է բեկանման հետևյալ պատճառաբանությամբ՝
Սիրանուշ Ավետիսյանը տվել է ոչ արժանահավատ ցուցմունքներ այն մասին, որ 2011թ. մայիս ամսվա վերջերին իր կուտակած 2000 ԱՄՆ դոլարով, Երևան քաղաքի <<Վերնիսաժ>> առևտրի տաղավարներից մեկից գնել է սպիտակ ոսկուց պատրաստված /պարանոցի շղթա, որպեսզի անհրաժեշտության դեպքում այն վաճառի։ Ի դեպ, նախաքննական ցուցմունքներում հայտնել է, որ շղթան 70 գրամ քաշով է եղել։ 2012թ. սկզբներին հայտնվելով նյութական ծանր կացության մեջ, որոշել է վաճառել նշված շղթան։ Այդ նպատակով 2012թ. փետրվարի վերջերին, այցելել է Երևան քաղաքի Բաղրամյան 85 հասցեում գործող խանութ և, ներկայանալով Նանա անունով, առաջարկել է հիշյալ զարդից առանձնացված կտորներ։ Լիդա Հայրապետյանը վճարել է իրեն 342 ԱՄՆ դոլար գումար և ցանկություն է հայտնել ոսկու առկայության դեպքում նորից գնել։ Դրանից մի քանի օր անց, ինքը նորից այցելել է նշված խանութ և Լիդա Հայրապետյանին վաճառել նույն շղթայից առանձնացված 7-8 կտոր՝ ստանալով դրա դիմաց 600 ԱՄՆ դոլար գումար։ Այնուհետև՝ մարտի 7-ին, զարդի մնացած կտորները վաճառելու նպատակով նույն խանութ այցելության ժամանակ, բերման է ենթարկվել ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին։ Ոստիկանության բաժնում Ա.Ավետիսյանը հայտնել է, որ բնակվում է Երևան քաղաքի Շինարարների փողոցի 27 շենքի 56 բնակարանում, մինչդեռ նշված ժամանակահատվածում բնակվել է Շինարարների 24 շենքի 27 բնակարանում, իսկ իր նշված բնակարանում երբևիցե չի բնակվել և, որ բնակության հասցեն շփոթված լինելու պատճառով սխալ է հայտնել և դիտավորություն չի ունեցել ոստիկաններին խաբելու։
Բողոքաբերը նշել է, որ Սիրանուշ Ավետիսյանի այն պնդումները, որ ինքը շփոթել է ձուլակտորների քաշը, ցուցմունքներում նշելով 70 գրամ, անհիմն են, քանի որ այն պահին վերջինս Լ.Հայրապետյանին արդեն վաճառել էր 75 գրամ քաշով ձուլակտորներ։ Բացի այդ, առգրավված ձուլակտորների ընդհանուր քաշը կազմել է 132,754 գրամ։ Անհայտ հանգամանքներում ձեռք բերելով ձուլակտորները՝ Ս.Ավետիսյանը դրանք տարել է վաճառելու այնպիսի մարդու մոտ, ով մշտապես չէր զբաղվել ոսկու առք ու վաճառքով, մանավանդ վերջինիս տարիքը հաշվի առնելով Ս.Ավետիսյանից մեծ ջանքեր չէին պահանջվել նրան խաբելու համար և ոսկու տեղը վաճառել արժեք չներկայացնող մետաղից պատրաստված ձուլակտորները։ Այն մասին, որ ամբաստանյալը նախապես իմացել է, որ ձուլակտորները ոսկուց չեն, վկայում է նաև այն, որ նա չի դիմել դրանք վաճառելու համար ոսկու շուկա, որտեղ անմիջապես կպարզվեր, որ դրանք ոսկուց չեն և զարմանալի է, թե ֆինանսական ծանր դրության մեջ հայտնվելով, ինչու Ա.Ավետիսյանը, ոսկու առուվաճառքի շուկայական գինը չճշտելով, համաձայնվել է այն գնի հետ, որը շուկայականից ցածր էր և որը առաջարկել էր Լ.Հայրապետյանը։ Ինչպես նաև, Ս.Ավետիսյանը ձուլակտորները վաճառելու համար ամեն անգամ գնացել է Լ.Հայրապետյանի մոտ, այլ ոչ թե դիմել այլ տեղեր ավելի բարձր գնով վաճառելու համար։ Ըստ ամբաստանյալի ցուցմունքների՝ ամբողջ <<Ոսկու աշխարհ>> շուկայում չկար իր կողմից հավանած ոսկյա զարդ, որը կարժենար այնքան գումար, ինչքան ինքը կուտակել էր, այդ իսկ պատճառով ինքը գնացել էր <<Վերնիսաժ>> և այնտեղից գնել զարդը։ Ոսկու շուկայական գներից տեղյակ լինելով ինչպես կարող էր նա գնել 132 գրամ քաշով զարդը մոտ երկու անգամ ցածր գնով։ Ս.Ավետիսյանի մայրը՝ Ռուզաննա Ավետիսյանը և վկա Սաթիկ Հակոբյանը հայտնել են, որ Սիրանուշ Ավետիսյանին Նարինե կամ Նանա անվամբ ոչ ոք չի դիմում։
Բողոքաբերը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ս.Ավետիսյանի ներկայացրած պատճառաբանություններն անարժանահավատ են, չեն համապատասխանում քրեական գործի քննությամբ ձեռք բերված փաստական տվյալներին և նպատակ են հետապնդում խուսափել կատարած արարքին համարժեք քրեական պատասխանատվությունից, և հերքվել են քրեական գործի նախաքննությամբ ձեռք բերված և մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցներով։
Դատական ակտում իրավական վերլուծություններում` դատարանը դատաքննության արդյունքում հանգել է այն հետևության, որ նախաքննության մարմնի համար ակնհայտ է եղել, որ զարդի կտորները այնպիսի արտաքին տեսք և ձևավորում և հարգի վերաբերյալ դաջվածք և դրոշմակնիք են ունեցել որ դրանք, որպես ոսկի է ընդունել ոչ միայն ոսկու առքուվաճառքով զբաղվող Լիդա Հայրապետյանը այլ նաև երկրորդ գնորդ Մարինե Դավթյանը։ Սակայն, Մարինե Դավթյանը ցուցմունքներում նշել է, որ հիշյալ ձուլակտորները զննել է, դրանցից մեկի վրա առկա է եղել դրոշմակնիք, որի վրա դաջված է եղել 750 հարգի նշանը։ Առանց կասկածելու գնել է 48 գրամ ընդհանուր քաշով ձուլակտորները, ինչի համար վճարել է 1850 ԱԱՆ դոլար։ Դրանից հետո շուկայի աշխատակիցներից Անահիտը տեսակարար կշռից կասկածել է, որ կարող են այդ ձուլակտորները ոսկի չլինել։ Գնված ձուլակտորները մասնագետի մոտ ստուգման է հանձնել, որի արդյունքում պարզվել է, որ ձուլակտորները ոսկի չեն պարունակում և պատրաստված են հասարակ մետաղից։
Ինչ վերաբերում է դատարանի կողմից արված հետևությանը, թե նախաքննության մարմինը որևէ հիմնավոր ապացույց ձեռք չի բերել այն մասին, որ Ս.Ավետիսյանը թանկարժեք մետաղ չպարունակող և արժեք չներկայացնող մետաղի ձուլակտորները անհայտ անձից ձեռք բերելիս ինչպես նաև Լիդա Հայրապետյանին վաճառելիս իմացել է, որ այն ոսկի չի պարունակում, ապա վերոգրյալը չի համապատասխանում գործի տվալներին։ Մասնավորապես. 07.03.2012թ. Սիրանուշ Ավետիսյանի կողմից տրված բացատրությամբ հայտնել է տեղեկություններ, թե իբր բնակվում է Երևան քաղաքի Շինարարների փողոցի 27 շենքի 56 բնակարանում, այնինչ պարզվել է, որ Ս.Ավետիսյանը իրականում բնակվել է Շինարարների 24 շենքի 27 բնակարանում, ինչպես նաև սուտ տեղեկություններ է հայտնել, թե իբր 2011թ. <<Վերնիսաժ>> առևտրի տաղավարներից մեկից, ձեռք է բերել 70 գրամ 750 հարգի ոսկուց պարանոցի շղթա, սակայն նախաքննության ընթացքում հիմնավորվել է, որ ընդհանուր առգրավվել է 132.754 գրամ մետաղ և 2011թ. ոսկու միջին շուկայական արժեքը 132.754 գրամի համար կազմել է 1.549.239 ՀՀ դրամ՝ 4.131 ԱՄՆ դոլար, իսկ Սիրանուշ Ավետիսյանի կողմից իրացնելու ժամանակ, վերջինիս կողմից վաճառած 75.687 գրամ ոսկու արժեքը կազմել է 920.883 ՀՀ դրամ՝ 2373 ԱՄՆ դոլար և որ <<Վերնիսաժ>> առևտրի տաղավարներում ոսկյա զարդեր չեն վաճառվել և չեն վաճառվում շուրջ 7-8 տարի։
Դատարանը որևէ գնահատականի չի արժանացրել հետևյալ հանգամանքները՝ ըստ Սիրանուշ Ավետիսյանի ցուցմունքի՝ ինքը ունեցել է ընդամենը 2000 դոլար գումար, որով գնել է 70 գրամ քաշով զարդը։ Այն դեպքում, երբ զարդի քաշը կազմում է 132.7 գրամ, ինչպես կարող էր նա ձեռք բերել այդքան քաշով զարդ, եթե իր մոտ եղած գումարը ընդամենը 2000 դոլար էր։ Ռուզաննա Ավետիսյանը նշել է, որ դուստրը գտնվում էր նյութական ծանր վիճակում և չէր կարող իրեն թույլ տալ նման զարդ գնել։ Որևէ գնահատականի չի արժանացել այն հանգամանքը, որ Ավետիսյանը տուժողին ներկայացել է Նարինե անունով, այն դեպքում, երթ քննությամբ հիմնավորվել է, որ նրան որևէ մեկը երբևիցե Նարինե կամ Նանա անունով չի դիմել։
Դատարանը գնահատականի չի արժանացել նաև այն հանգամանքը, որ տուժողին Ս.Ավետիսյանը հայտնել է, որ զարդն իրեն նվիրել է հայրը։ Եթե Ս.Ավետիսյանը համոզված էր, որ ոսկի է վաճառում, ինչ իմաստ ուներ ստել տուժողին զարդի ձեռք բերման աղբյուրի վերաբերյալ։ Տուժողը հայտնել է նաև, որ Ս.Ավետիսյանն իրեն ասել էր, թե ոսկու կտորները ուղարկում են Մոսկվայից և անհրաժեշտության դեպքում կարող է դրանցից իր համար կրկին բերել։ Դատարանը նշված հանգամանքը նույնպես որևէ գնահատականի չի արժանացրել։
Դատարանի կողմից անտեսվել է նաև այն հանգամանքը, որ Ս.Ավետիսյանը մետաղի ձուլակտորները ներկայացնելով իբրև ոսկի, դրանք վաճառել է շուկայականից էականորեն նվազ գնով, այն դեպքում, երբ հանրահայտ է, որ ոսկու շուկայում ոսկին կարող էր վաճառել շուկայական գնով, ինչի մասին Ա.Ավետիսյանը չէր կարող չիմանալ: Դատարանը պատշաճ իրավական վերլուծության չի ենթարկել նաև Ս.Ավետիսյանի կողմից իր բնակության հասցեն սխալ նշելու հանգամանքը և փաստորեն հիմնավոր է համարել Ս.Ավետիսյանի այն անարժանահավատ պնդումները, թե բնակության հասցեն սխալ է հայտնել շփոթված լինելու արդյունքում։ Չի գնահատել նաև տուժողի ցուցմունքներն այն մասով, որ ինքը երկու անգամ Ս.Ավետիսյանից պահանջել է ներկայացնել անձնագիր, ինչը վերջինս ամեն անգամ տարբեր պատճառաբանություններով չի արել։
Դատարանն անհիմն հետևության է եկել, թե տուժող կողմի ցուցմունքներին մյուս ապացուցների նկատմամբ տրվել է առավել նշանակություն ինչի արդյունքում բազմաթիվ չփարատված կասկածներ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում չեն հետազոտվել։ Իրականում տուժողի ցուցմունքները գնահատվել են ապացույցների համակցության մեջ՝ գործով ձեռք բերված այլ փաստական հանգամանքների հետ համադրելու արդյունքում։
Ըստ բողոքաբերի Դատարանի հետևություններն այն մասին, որ նախաքննության մարմինը որևէ հիմնավոր ապացույց ձեռք չի բերել այն մասին, որ Ս.Ավետիսյանը թանկարժեք մետաղ չպարունակող և արժեք չներկայացնող մետաղի ձուլակտորներն անհայտ անձից ձեռք բերելիս ինչպես նաև, Լիդա Հայրապետյանին վաճառելիս իմացել է, որ այն ոսկի չի պարունակում, բացարձակապես անհիմն են, չեն բխում գործի նյութերից, այսինքն` առաջին ատյանի դատարանը ապացույցները գնահատելիս, խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածով նախատեսված պահանջները` ապացույցները գնահատել վերաբերելիության, թույլատրելիության իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատել ապացույցների համակցության մեջ՝ դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության հիման վրա հիմնված ներքին համոզմամբ: Այսինքն`Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ` դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա։
Նկատի ունենալով, որ դատարանը թույլ է տվել դատավարական մի շարք նորմերի խախտում, ինչի արդյունքում դատարանի 06.05.2014թ. արդարացման դատավճիռը հիմնված չէ օրենքի վրա, չի բխում արդարադատության շահերից, իսկ Սիրանուշ Ավետիսյանի կողմից կատարված արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի հատկանիշներին, ապա ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376-379-րդ, 398-րդ, 400-րդ հոդվածներով խնդրել է բեկանել Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014թ. մայիսի 06-ին կայացրած արդարացման դատավճիռը և Սիրանուշ Ավետիսյանի վերաբերյալ կայացնել մեղադրական դատավճիռ, վերջինիս մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178 հոդվածի 2–րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործությունը կատարելու համար և նրա նկատմամբ նշանակել հոդվածի սանկցիայով նախատեսված համաչափ պատիժ։

ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԲՈՂՈՔԻ ՊԱՏԱՍԽԱՆԸ.
12. Ամբաստանյալ Սիրանուշ Ավետիսյանը և նրա շահերի պաշտպան Հ.Բաբայանը առարկեցին վերաքննիչ բողոքի դեմ, նշելով, որ Առաջին ատյանի դատարանի կայացրած դատական ակտում շարադրված բոլոր հետևությունները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին: Դատաքննությունն ընթացել է քրեադատավարական օրենքի պահանջներին համապատասխան, ինչի արդյունքում կայացվել է օրինական և հիմնավորված դատավճիռ, իսկ քրեադատավարական որևէ նորմի, կանոնի կամ սկզբունքի խախտում դատարանի կողմից թույլ չի տրվել:

ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ՊԱՏՃԱՌԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ԵՎ ԵԶՐԱՀԱՆԳՈՒՄԸ.
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով նաև բողոքում ներկայացված հետևությունները ինչպես նաև ուսումնասիրելով և վերլուծելով գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ, հանգում է այն հետևության, որ Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ՝ Ա.Թումանյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
13. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում:
14. Վերաքննիչ դատարանը վերաքննիչ բողոքում բարձրացված և վերլուծման ենթակա հարցերին անդրադառնալուց առաջ հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածը սահմանում է. <<Խարդախությունը` խաբեության կամ վuտահությունը չարաշահելու եղանակով ուրիշի գույքին տիրանալն է կամ ուրիշի գույքի նկատմամբ իրավունք ձեռք բերելը>>:
Քրեադատավարական օրենսդրության խնդիրներն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 2-րդ հոդվածի համաձայն` <<1.Քրեական դատավարությունն իրականացվում է` ապահովելու համար` 1) անձի, հասարակության և պետության պաշտպանությունը հանցագործությունից. 2) անձի և հասարակության պաշտպանությունը պետական իշխանության ինքնիրավ գործողություններից և չարաշահումներից` կապված իրական կամ ենթադրվող հանցավոր արարքի հետ:
2.Քրեական դատավարություն իրականացնող մարմինները պարտավոր են ձեռնարկել բոլոր միջոցառումները, որպեսզի իրենց գործունեության արդյունքում` 1) քրեական օրենսգրքերով չթույլատրված արարք կատարած յուրաքանչյուր ոք բացահայտվի և քրեական օրենքով նախատեսված դեպքերում և սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով պատասխանատվության ենթարկվի. 2) ոչ մի անմեղ անձ հանցանքի կատարման մեջ չկասկածվի, չմեղադրվի և չդատապարտվի. 3) ոչ ոք անօրինական և կամ առանց անհրաժեշտության չենթարկվի դատավարական հարկադրանքի միջոցների, պատժի, իրավունքների և ազատությունների այլ սահմանափակման>>:
Օրինականության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` <<Հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը, ինչպես նաև քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձինք պարտավոր են պահպանել Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունը, սույն օրենսգիրքը և մյուս օրենքները>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 3-րդ կետի համաձայն` <<Քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` <<1. Հանցագործության համար կասկածվողը կամ մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
(…) 3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ: (…) >>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` <<Դատարանը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայտում է իրավունքի շահերը>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն` <<1. Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ:
2.Քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում:>>:
Նույն օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն` <<Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով:>>:
Իսկ նույն օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն` <<1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ:>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն` քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն՝ այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները:
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի՝ արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով: Նույն հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է, որ քրեական օրենքն անալոգիայով կիրառելն արգելվում է:
Նույն օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված՝ հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեսված է սույն օրենսգրքով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետը սահմանում է. գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերի վերաքննության արդյունքում վերաքննիչ դատարանը` 1) մերժում է վերաքննիչ բողոքը` դատական ակտը թողնելով օրինական ուժի մեջ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն դատարանի կայացրած գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ սխալ է պատճառաբանված, ապա վերաքննիչ դատարանը պատճառաբանում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը.(…):
Արարքը ճանաչվում է հանցավոր միայն այն դեպքում, երբ առկա են քրեական օրենքով նախատեսված բոլոր հատկանիշները: Հանցագործությունն իրենից ներկայացնում է չորս պարտադիր տարրերի միասնություն, այն է` օբյեկտ, օբյեկտիվ կողմ, սուբյեկտ, սուբյեկտիվ կողմ:
Թեև խարդախության պարագայում առկա է գույքի սեփականատիրոջ կողմից հանցագործին գույքը կամ դրա նկատմամբ իրավունքները փոխանցելու կամային ակտ, սակայն գույքը կամ դրա նկատմամբ իրավունքները փոխանցելու ակտի կամային բնույթը սեփականատիրոջ գիտակցության և կամքի վրա հանցագործի ունեցած ներգործության հետևանք է։ Այս կապակցությամբ էական նշանակություն կարող է ունենալ թե գույքն ուրիշին հանձնելու գործում ով է նախաձեռնություն դրսևորել։
Արդյոք գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները հանձնելու տուժողի մտադրությունն առաջացել է հանցավորի կողմից նրան համոզելու և հորդորելու արդյունքում։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի իմաստով վերոնշյալ հանցավոր ներգործությունն իրականացվում է խաբեությամբ կամ վստահությունը չարաշահելով։
Այսինքն՝ օբյեկտիվ կողմից խարդախության հանցակազմը դրսևորվում է կատարման հատուկ եղանակով՝ խաբեությամբ կամ վստահությունը չարաշահելով։
Խաբեությունը գույքի սեփականատիրոջը կամ գույքը տիրապետողին մոլորության մեջ գցելու նպատակով իրական, ճշմարիտ փաստերի դիտավորյալ խեղաթյուրումն է կամ ճշմարտության մասին լռելը։ Այսպիսով, խաբեությունը դրսևորվում է հետևյալ երկու եղանակով՝ ա) իրական, ճշմարիտ փաստերի դիտավորյալ խեղաթյուրում, բ) ճշմարտության մասին լռել։
Իրական, ճշմարիտ փաստերի դիտավորյալ խեղաթյուրման դեպքում հանցավորը գույքի սեփականատիրոջ կամ գույքը տիրապետողի մոտ սխալ պատկերացում է ստեղծում գույքը նրա տնօրինությանն անցնելու օրինական հիմքերի մասին և առաջ բերում գույքի հանձնման օրինականության պատրանք (ակտիվ խաբեություն)։ Իրական, ճշմարիտ փաստերի խեղաթյուրումը կարող է իրականացվել կամ բանավոր խոսքի միջոցով կամ դրսևորվել որոշակի գործողություններով։
Գործողությունների միջոցով փաստերի խեղաթյուրումը, սակայն, ենթադրում է տուժողի վրա հանցագործի առավել ակտիվ ներգործություն։
Վստահությունը չարաշահելն ուրիշի գույքին տիրանալու կամ դրա նկատմամբ իրավունք ձեռք բերելու նպատակով հանցավորի կողմից, նրա և գույքի սեփականատիրոջ կամ գույքը տիրապետողի միջև ձևավորված վստահության հարաբերությունների օգտագործումն է։ Արարքը խարդախություն որակելու համար բավարար չէ, որ անձն իր արարքներով կամ որոշակի հանգամանքների բերումով տուժողի մոտ վստահություն վայելի, այլ անհրաժեշտ է, որպեսզի վերջինս համոզի տուժողին իրեն փոխանցել գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները։
Հանցագործի նկատմամբ տուժողի վստահությունը կարող է ինչպես իրավական, այնպես էլ փաստական հիմքեր ունենալ։ Այլ կերպ` հանցավորի և տուժողի միջև առկա՝ վստահության վրա հիմնված հարաբերությունները կարող են բխել ինչպես նրանց միջև առկա պայմանագրից, լիազորագրից և այլն, այնպես էլ առաջանալ հանցավորի և գույքը հանձնողի անձնական հարաբերություններից, հանցավորի կողմից նախկինում դրսևորած վարքագծից, հանցավորի անձնավորությունից և այլն։
Օբյեկտիվ կողմից խարդախությունը կատարվում է խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով, ինչի արդյունքում մոլորության մեջ ընկած սեփականատերը կամ իրավասու այլ անձը կամավոր կերպով գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները հանձնում է հանցագործին կամ այլ անձի կամ անձանց կամ չի խոչընդոտում վերջիններիս կողմից այդ գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները վերցնելուն։
Սուբյեկտիվ կողմից խարդախությունը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ և շահադիտական նպատակով։
Խարդախությունը կատարվում է միայն ուղղակի դիտավորության մեղքի ձևով. հանցավորը պետք է գիտակցի, որ խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու միջոցով հափշտակում է ուրիշի գույքը, ինչպես նաև պետք է նախատեսի և ցանկանա դա։
Խարդախության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է նաև շահադիտական նպատակի առկայությամբ, այսինքն` մինչև գույքը վերցնելը կամ գույքին տիրանալը հանցավորն ի սկզբանե նպատակ է ունենում հափշտակելու այն, չվերադարձնելու գույքը, չկատարելու խոստումը կամ պայմանագրային պարտավորությունները։
Հակառակ դեպքում, երբ գույքը չվերադարձնելու, խոստումը կամ պարտավորությունները չկատարելու դիտավորությունն առաջանում է գույքը վերցնելուց հետո (անկախ շարժառիթից), խարդախության հանցակազմը բացակայում է։
Խարդախության միջոցով ուրիշի գույքը հափշտակելու ուղղակի դիտավորության և գույքը հափշտակելու շահադիտական նպատակի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն գործով ձեռք բերված ապացույցների համակցության վրա։
15. Առաջին ատյանի դատարանը 2014թ. մայիսի 06-ի դատավճռում` <<Դատարանի իրավական վերլուծությունները>> բաժնում արձանագրել է հետևյալը.<< Դատարանը գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ ամբաստանյալ Սիրանուշ Ավետիսյանի մասնակցությունը խաբության կամ վստահություն չարաշահելու եղանակով ուրիշի գույքի խոշոր չափերով խարդախության փորձ կատարելու մեջ, որը նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ, կետով, ապացուցված չէ:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2011թ. փետրվարի 24-ի որոշմամբ Լիա Ավետիսյանի գործով (ԵԿԴ/0176/01/09) արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
ՙԽաբեությունը գույքի սեփականատիրոջը կամ գույքը տիրապետողին մոլորության մեջ գցելու նպատակով իրական, ճշմարիտ փաստերի դիտավորյալ խեղաթյուրումն է կամ ճշմարտության մասին լռելը: Այսպիսով, խաբեությունը դրսևորվում է հետևյալ երկու եղանակով`ա) իրական, ճշմարիտ փաստերի դիտավորյալ խեղաթյուրում,
բ) ճշմարտության մասին լռել:
Իրական, ճշմարիտ փաստերի դիտավորյալ խեղաթյուրման դեպքում հանցավորը գույքի սեփականատիրոջ կամ գույքը տիրապետողի մոտ սխալ պատկերացում է ստեղծում գույքը նրա տնօրինությանն անցնելու օրինական հիմքերի մասին և առաջ բերում գույքի հանձնման օրինականության պատրանք (ակտիվ խաբեություն): Իրական, ճշմարիտ փաստերի խեղաթյուրումը կարող է իրականացվել կամ բանավոր խոսքի միջոցով կամ դրսևորվել որոշակի գործողություններով: Գործողությունների միջոցով փաստերի խեղաթյուրումը, սակայն, ենթադրում է տուժողի վրա հանցագործի առավել ակտիվ ներգործություն:
Ճշմարտության մասին լռելու դեպքում հանցավորը դիտավորյալ լռում է իրավական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքների մասին, որի արդյունքում գույքի սեփականատերը կամ գույքը տիրապետողը մոլորության մեջ են ընկնում գույքը հանցավորին հանձնելու օրինական հիմքերի առկայության հարցում (պասիվ խաբեություն): Ճշմարտության մասին լռելը, սակայն, քրեորեն պատժելի է այն դեպքերում, երբ հանցագործը պարտավոր էր տուժողին իրազեկել այնպիսի հանգամանքների մասին, որոնց իմացության արդյունքում տուժողը մոլորության մեջ չէր ընկնի (...):
Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական գործով չի ապացուցվել Սիրանուշ Ավետիսյանի մասնակցությունը մեղսագրվող արարքի կատարմանը և վերջին հաշվով, չի պարզվել կեղծ ոսկյա ձուլակտորների ձեռքբերման աղբյուրը, ինչպես նաև Ս.Ավետիսյանին այդ ձուլակտորները իրացնող անձի ինքնությունը:
Ինչպես մեղադրողը, այնպես էլ քննիչը քրեական գործում առկա փաստական տվյալները օբեկտիվորեն չեն գնահատել, տուժող կողմի ցուցմունքներին մյուս ապացուցների նկատմամբ տրվել է առավել նշանակություն ինչի արդյունքում բազմաթիվ չփարատված կասկածներ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում չեն հետազոտվել:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. <<Քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչեւ դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում>>:
Նախաքննության, ինչպես նաև դատաքննության, ընթացքում Ս.Ավետիսյանը նույնաբովանդակ ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ 2011թ. մայիս ամսին գնացել է ոսկու շուկա, որպեսզի գնի ոսկյա շղթա, սակայն այնտեղ ոսկին շատ թանկ է եղել և նրան խորհուրդ են տվել, որ ոսկին գնի ՙվերնիսաժի՚ տոնավաճառից: Ինքը գնացել է ՙվերնիսաժ՚ և պատահական անձից գնել է ոսկյա շղթա, որը կազմված է եղել տարբեր կտորներից, իրար միացված է եղել օղակներով: Զարդը գնելուց առաջ վաճառողն այն ստուգել է և իրեն ցույց է տվել զարդի վրա առկա ոսկու հարգի վերաբելյալ դրոշմակնիքները: Այդ ժամանակ ինքը համոզվել է, որ զարդը ոսկի է: Գինը սակարկելուց հետո ինքը վաճառողին առաջարկել է 2000 ԱՄՆ դոլար և գնել է զարդը: Նշել է, որ ինքը ոսկերիչ չէ և չի կարող տարբերել ոսկին սովորական մետաղից և հավատացել է վաճառողին, քանի որ նա ցույց է տվել ոսկու հարգի վերաբերյալ դրոշմակնիքը: Բացի այդ, ոսկին վաճառելիս տուժողն իր խանութում ոսկերիչի միջոցով և հատուկ նյութով նույնպես ստուգել է ոսկու ձուլակտորներից մեկը և համոզվելով, որ այն ոսկյա զարդ է գնել է այն:
Ըստ գործի փաստական տվյալների Ս.Ավետիսյանը գործով չպարզված անձից զարդը գնելիս նույնպես հավաստիացել է, որ այն ոսկի է, քանի որ եղել է 750 հարգի վերաբերյալ դրոշմակնիք: Դրանից հետո Լիդա Հայրապետյանի կողմից նշված ձուլակտորները գնելիս նույնպես այն հատուկ նյութով սուգվել է ոսկերիչի կողմից և նույնիսկ զարդի դետալներից մեկ կտորը Լ.Հարությունյանի խանութում ջարդվել և կտրատվել է և դարձյալ ցույց է տվել ոսկու բաղադրության առկայություն: Նշված հանգամանքը հիմնավորվել է ինչպես ամբաստանյալ Ս.Ավետիսյանի, այնպես էլ տուժող Լ.Հարությունյանի և վկա Մարինե Դավթյանի նախաքննության և դատաքննության փուլի ցուցմունքներով:
Հատկանշական է այն հանգամանքը, որ նախաքննության մարմինը Սիրանուշ Ավետիսյանի կողմից ոսկի չպարունակող մետաղյա ձողերի ձեռք բերման աղբյուրը պարզելու, դրա հիման վրա այլ ապացույցներ ձեռք բերելու փոխարեն մեղադրանքի հիմքում դրել է միայն Ս.Ավետիսյանի ցուցմունքներում առկա հակասություները և ենթադրական բնույթի փաստական տվյալներ:
Նախաքննության մարմինը 18.08.2012թ. և 12.02.2013թ. երկու անգամ քրեական գործի վարույթը կասեցրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով այն պատճառաբանությամբ, որ ՙնախաքննության ընթացքում ձեռնարկված քննչական և օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների արդյունքում Ս.Ավետիսյանի և Լ.Հայրապետյանի կողմից ուրիշի գույքի խաբեությամբ հափշտակելու հանգամանքը հիմնավորող բավարար փաստական տվյալներ ձեռք չեն բերվել, որպիսի պայմաններում նրանց արարքի քրեաիրավական գնահատականին հնարավոր կլինի անրադառնալ հանցագործությունը բացահայտելուց հետո>>:
Նկատի ունենալով որ չի պարզվել որպես մեղադրյալ ներգրաված անձի ինքնությունը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախաքննության մարմինը գործի վարույթը կասեցրել է:
Դատաքիմիական և հետքաբանական փորձաքննության եզրակացությամբ պարզվել և հիմնավորվել է որ փորձաքննությանը ներկայացված փաթեթում առկա ձողիկներից մեկի վրա առկա է: <<7IP>> և <<750>> դաջվածքներ, իսկ <<օբ. Բ1>> փաթեթում առկա ձողիկներից երկուսի վրա` աստղի պատկերի և <<750>> դաջվածքներ:
Ներկայացված ձողիկները կարող են հադիսանալ ենթադրյալ զարդի /վզնոցի/ տարրեր, որոնք իրար են միացվել, ամենայն հավանականությամբ մետաղական օղակների միջոցով և իրարից առանձնացվել են այդ օղակները հանելու միջոցով:
Ներկայացված ձողիկների վրա առկա են հետքեր, որոնք կարող էին առաջանալ ինչպես ենթադրյալ զարդը /վզնոց/ ոչ երկարատև կրելու ընթացքում, այնպես էլ դրա տարրերի փոխադարձ շփման արդյունքում:
Նախաքննության մարմնի համար ակնհայտ է եղել, որ զարդի կտորները այնպիսի արտաքին տեսք և ձևավորում և հարգի վերաբերյալ դաջվածք և դրոշմաքնիք են ունեցել որ դրանք, որպես ոսկի է ընդունել ոչ միայն ոսկու առքուվաճառքով զբաղվող Լիդա Հայրապետյանը այլ նաև երկրորդ գնորդ Մարինե Դավթյանը:
Դատարանն արձանագրում է որ նախաքննության մարմինը որևէ հիմնավոր ապացույց ձեռք չի բերել այն մասին, որ Ս.Ավետիսյանը թանկարժեք մետաղ չպարունակող և արժեք չներկայացնող մետաղի ձուլակտորները անհայտ անձից ձեռք բերելիս ինչպես նաև, Լիդա Հայրապետյանին վաճառելիս իմացել է, որ այն ոսկի չի պարունակում(...)>>:
Առաջին ատյանի դատարանը, հղում կատարելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասին, 360-րդ, 366-րդ հոդվածներին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածին, փաստել է, որ նախաքննությամբ ձեռք բերված, ինչպես նաև դատաքննությամբ հետազոտված և գնահատված քրեական գործի փաստական հանգամանքներով չի ապացուցվել ամբաստանյալ Սիրանուշ Ավետիսյանի մասնակցությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178 –րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով մեղսագրվող արարքի կատարմանը և սպառվել են լրացուցիչ ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորություները>>:
16. Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների հիման վրա քննության առնելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման և քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը Առաջին ատյանի դատարանը, կատարելով ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտություն ու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ հանգել է ճիշտ հետևության, որ դատաքննությամբ հետազոտված և գնահատված քրեական գործի փաստական հանգամանքներով չի հիմնավորվել, ամբաստանյալ Սիրանուշ Ավետիսյանի մասնակցությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178 –րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով մեղսագրվող արարքի կատարմանը և սպառվել են լրացուցիչ ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորություները:
Անդրադառնալով վերաքննիչ բողոքում նշված պատճառաբանությանն այն մասին,որ ամբաստանյալ Ս.Ավետիսյանի ներկայացրած պատճառաբանություններն անարժանահավատ են, չեն համապատասխանում քրեական գործի քննությամբ ձեռք բերված փաստական տվյալներին և նպատակ են հետապնդում խուսափել կատարած արարքին համարժեք քրեական պատասխանատվությունից, և հերքվել են քրեական գործի նախաքննությամբ ձեռք բերված և մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցներով, վերաքննիչ դատարանն անհիմն է համարում և արձանագրում, որ այն ոչնչով փաստարկված չէ: Նշված ցուցմունքների արժանահավատության հարցը քննարկելիս անհրաժեշտ է դրանք համադրել և գնահատության ենթարկվել գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցների հետ համատեղ, ինչպես իրավացիորեն վարվել է ընդհանուր իրավասության դատարանը:
Ինչ վերաբերում է այն պատճառաբանությանը, որ Սիրանուշ Ավետիսյանն անհայտ հանգամանքներում ձեռք բերելով ձուլակտորները տարել է վաճառելու այնպիսի մարդու մոտ, ով մշտապես չէր զբաղվել ոսկու առք ու վաճառքով, չի տարել ոսկու շուկա, որտեղ անմիջապես կպարզվեր, որ դրանք ոսկուց չեն, վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ տուժող Լիդա Հայրապետյանն իր ցուցմունքում հայտնել է, որ նշված ձուլակտորները գնելիս իր խանութում աշխատող ոսկերիչի կողմից այն հատուկ նյութով ստուգվել է և նույնիսկ զարդի դետալներից մեկ կտորը Լ.Հարությունյանի խանութում ջարդվել և կտրատվել է և դարձյալ ստուգումը ցույց է տվել ոսկու բաղադրության առկայություն: Նշված հանգամանքը հիմնավորվել է ամբաստանյալ Ս.Ավետիսյանի, տուժող Լ.Հարությունյանի և վկա Մարինե Դավթյանի ցուցմունքներով:
Անդրադառնալով բողոքում նշված այն պատճառաբանությանը, որ Ս.Ավետիսյանը ձուլակտորները վաճառելու համար ամեն անգամ գնացել է Լ.Հայրապետյանի մոտ, այլ ոչ թե դիմել այլ տեղեր ավելի բարձր գնով վաճառելու համար, վերաքննիչ դատարանն անհիմն է համարում և արձանագրում է, որ այն չի կարող դիտվել որպես Սիրանուշ Ավետիսյանի մեղքը հիմնավորող ապացույց, ավելին նախ տուժողն է ցանկություն հայտնել կրկին ոսկու գնելու համար, բացի այդ եթե ամբաստանյալն իմանար, որ իր կողմից վաճառվող ձուլակտորը ոսկուց չէ, նույն անձի մոտ կրկին չէր տանի այն վաճառելու:
Ինչ վերաբերվում է բողոքում նշված այն պատճառաբանությանը, որ Սիրանուշ Ավետիսյանի կողմից տրված բացատրությամբ բնակության հասցեն ճիշտ չի հայտնել` իրականում բնակվել է Երևան քաղաքի Շինարարների 24 շենքի 27 բնակարանում, սակայն նշել է Երևան քաղաքի Շինարարների փողոցի 27 շենքի 56 բնակարան, Վերաքննիչ դատարանն այն մեղադրանքի հիմքում չի կարող դնել և արձանագրում, որ Սիրանուշ Ավետիսյանը տուժողին հայտնել է իր բջջային հեռախոսահամարը, որի միջոցով էլ նրա հետ եղել է կապի մեջ: Բացի այդ, դեռևս նախաքննության փուլում ամբաստանյալը բացատրել է տարբեր հասցեներ ներկայացնելու պատճառները:
21. Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքի փաստարկներին այն մասին, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից անտեսվել է այն հանգամանքը, որ Ս.Ավետիսյանը մետաղի ձուլակտորները ներկայացնելով իբրև ոսկի, դրանք վաճառել է շուկայականից էականորեն նվազ գնով, վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Ս.Ավետիսյանը այդ առումով պարզաբանել է, որ ինքը նյութական ծանր վիճակում է գտնվել, վաճառել է որպեսզի պարտքերը վերադարձնի, իսկ այդ պատճառաբանությունը հերքող որևէ տվյալ գործում առկա չէ:
Վերաքննիչ դատարանը անհիմն է համարում վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանություններն այն մասին, որ դատարանի կողմից հաստատված ճանաչված հանգամանքները չեն համապատասխանում դատարանում հետազոտված ապացույցներին, քանի որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից պահպանվել են ապացույցների հավաքման, ստուգման և իրավական գնահատության վերաբերյալ ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրությամբ նախատեսված ընթացակարգերը:
22. Այսպիսով, վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, պահպանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-127-րդ հոդվածների դրույթները, դատավճռում շարադրված ապացույցները ենթարկելով բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` հանգել է ճիշտ հետևության, որ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ բավարար չեն ամբաստանյալ Սիրանուշ Ավետիսյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված համարելու համար:
ՀՀ Վերաքննիչ դատարանը` քննության առնելով վերը նշված բոլոր հանգամանքներն իրենց համակցության մեջ, գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի 2014թ. մայիսի 06-ի դատական ակտը կայացվել է նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի պահպանմամբ, այն հիմնավորված է, օրինական, հետևաբար մեղադրողի վերաքննիչ բողոքում նշված պատճառաբանությունները հիմք չեն կարող հանդիսանալ այն բեկանելու և ամբաստանյալ Սիրանուշ Ժորայի Ավետիսյանի նկատմամբ մեղադրական դատական ակտ կայացնելու համար:
Ելնելով վերոգրյալից` Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014թ. մայիսի 06-ի դատավճիռը պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ, 402-րդ, 412-րդ և 418-րդ հոդվածներով` վերաքննիչ քրեական դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014թ. մայիսի 06-ի Սիրանուշ Ժորայի Ավետիսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով արդարացման դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ մեղադրող Ա.Թումանյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան հրապարակման պահից` մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ ստորագրություններ

Իսկականի հետ ճիշտ է


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ե. ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ