ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ԵԱՔԴ/0167/01/13
Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական
շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի
դատավճիռը կայացրած դատարանի կազմը
նախագահող դատավոր` Ա.Մկրտչյան

ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

07 մայիսի 2015թ. ք.Երևան

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ`
Վերաքննիչ դատարան/ հետևյալ կազմով`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐª Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
քարտուղարությամբª Մ.Մահտեսյանի
Ռ.Դավոյանի

մասնակցությամբ`
մեղադրող` Կ.Բարսեղյանի
տուժողներ` Հ.Մխիթարյանի
Ն.Ավակովայի
տուժողի ներկայացուցիչ` Ա.Ավետիսյանի
թարգմանիչներ` Վ.Շահինյանի
Ծ.Թորոսյանի
պաշտպան` Հ.Բաբայանի
ամբաստանյալ` Լ.Գրիգորյանի


դռնբաց դատական նիստում պաշտպան Հ.Բաբայանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերանայելով Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014թ. սեպտեմբերի 24-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Լիպարիտ Վաղինակի Գրիգորյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով` 2/երկու/ դրվագով

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. ՀՀ Ոստիկանության Արաբկիրի բաժնի հետաքննության բաժանմունքի տեսուչ Վ.Խաչատրյանի 03.12.2012թ. որոշմամբ Նատալիա Ավակովայի դիմումի հիման վրա նախապատրաստված նյութերով քրեական գործի հարուցումը մերժվել է:
2. Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Կ.Բարսեղյանի 18.12.2012թ. որոշմամբ Ն.Ավակովայի դիմումի հիման վրա նախապատրաստված նյութերով <<Քրեական գործի հարուցումը մերժելու մասին>> ՀՀ Ոստիկանության Արաբկիրի բաժնի հետաքննության բաժանմունքի տեսուչ Վ.Խաչատրյանի 03.12.2012թ. որոշումը վերացվել է` անհիմն լինելու պատճառով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հարուցվել է թիվ 14202212 քրեական գործը և ուղարկվել Արաբկիրի քննչական բաժին նախաքննություն կատարելու համար:
3. ՀՀ Ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Արաբկիրի քննչական բաժնի քննիչ Գ.Ագաջանյանի 21.12.2012թ. որոշմամբ թիվ 14202212 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
4. Նախաքննության մարմնի 28.09.2013թ. որոշմամբ Լ.Գրիգորյանը որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
5. Նույն մարմնի 28.09.2013թ. որոշմամբ թիվ 14202212 քրեական գործով մեղադրյալ Լ.Գրիգորյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում:
6. Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2013թ. սեպտեմբերի 28-ի որոշմամբ նախաքննության մարմնի միջնորդությունը բավարարվել է և մեղադրյալ Լ.Գրիգորյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը` 2/երկու/ ամիս ժամկետով:
7. Նախաքննության մարմնի 30.09.2013թ. որոշմամբ թիվ 14202212 քրեական գործի վարույթը կասեցվել է մեղադրյալի կողմից քննությունից թաքնվելու և վերջինիս գտնվելու վայրը պարզված չլինելու հիմքով:
8. 11.10.2013թ. ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Արաբկիրի բաժնի աշխատակիցների կողմից Լ.Գրիգորյանը հայտնաբերվել է և ներկայացվել Արաբկիրի քննչական բաժին:
9. Նույն մարմնի 11.10.2013թ. որոշմամբ թիվ 14202212 քրեական գործի կասեցված վարույթը վերսկսվել է:
10. Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014թ. հոկտեմբերի 14-ի որոշմամբ նախաքննության մարմնի միջնորդությունը բավարարվել է և մեղադրյալ Լ.Գրիգորյանի նկատմամբ 2/երկու/ ամիս ժամկետով որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը վերահաստատվել է:
11. Նախաքննության մարմնի 22.11.2013թ. որոշմամբ թիվ 14202212 քրեական գործով մեղադրյալ Լ.Գրիգորյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է և նոր մեղադրանք առաջադրվել առանձնապես խոշոր չափի խարդախությամբ գումար հափշտակելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով` երկու դրվագով:
12. 28.11.2013թ. Լ.Գրիգորյանի վերաբերյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
13. Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Ա.Մկրտչյանի 2013թ. դեկտեմբերի 02-ի որոշմամբ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Լիպարիտ Վաղինակի Գրիգորյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով` 2/երկու/ դրվագով ընդունվել է վարույթ, վերջինիս կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարացվել է 15 օրով, իսկ 13.12.2013թ. որոշմամբ քրեական գործը նշանակվել է դատական քննության:
14. Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014թ. սեպտեմբերի 24-ի դատավճռով Լ.Գրիգորյանը մեղավոր է ճանաչվել 2/երկու/ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով` տուժող Ն. Ավակովայից առանձնապես խոշոր չափերով հափշտակություն կատարելու դրվագով նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 5 /հինգ/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով` տուժող Հ. Մխիթարյանից առանձնապես խոշոր չափերով հափշտակություն կատարելու դրվագով պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 4 /չորս/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կանոններով, հանցանքների համակցությամբ պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, Լ.Գրիգորյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 6 /վեց/ տարի ժամկետով:
Պատժի սկիզբը հաշվվել 11.10.2013թ.:
Լ.Գրիգորյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Քաղաքացիական հայցը բավարարվել է և Լ.Գրիգորյանից հօգուտ տուժող Ն.Ավակովայի բռնագանձվել է 134.898.000 /հարյուր երեսունչորս միլիոն ութ հարյուր իննսունութ հազար/ ՀՀ դրամ, հօգուտ Հ.Մխիթարյանի` 15.811.000 /տասնհինգ միլիոն ութ հարյուր տասնմեկ հազար/ ՀՀ դրամ` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի հատուցում:
15. Ընդհանուր իրավասության դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ փոստին հանձնելու միջոցով 24.10.2014թ. վերաքննիչ բողոք է բերել պաշտպան Հ.Բաբայանը:
16. ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի 04.11.2014թ. որոշմամբ պաշտպան Հ.Բաբայանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է Վերաքննիչ դատարանի վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Լիպարիտ Վաղինակի Գրիգորյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով` 2/երկու/ դրվագով` Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության է նշանակվել 2014թ. նոյեմբերի 24-ին:

2. Գործի փաստական հանգամանքները.
17. Լիպարիտ Վաղինակի Գրիգորյանը մեղավոր է ճանաչվել և դատապարտվել այն բանի համար, որ նա ընկերական հարաբերություններ ունենալով Մերուժան Ոսկանյանի հետ, 2003թ. հոկտեմբեր ամսից մինչև 2004թ. դեկտեմբեր ամիսն ընկած ժամանակահատվածում, խաբեությամբ` թանկարժեք նկար, կտավ գնելու և վաճառելու պատրվակով, Մ.Ոսկանյանից պահանջել և ստացել է 32.600 ԱՄՆ դոլարին համարժեք` 15.811.000 ՀՀ դրամ գումար, որն օգտագործել է անձնական կամ այլ նպատակով, մինչ օրս չի վերադարձրել գումարը և խարդախությամբ տիրացել առանձնապես խոշոր չափի գումարի:
Բացի այդ, Լիպարիտ Գրիգորյանը 2007թ. վերջերից, մինչև 2008թ. հունվարի 7-ն ընկած ժամանակահատվածում, առանձնապես խոշոր չափի գումար հափշտակելու դիտավորությամբ, թանկարժեք նկարներ ձեռք բերելու և հետագայում դրանց վաճառքից գումար վաստակելու պատրվակով, Նատալյա Սարգսի Ավակովայից պարբերաբար ստացել է առանձնապես խոշոր չափի` 300.000 եվրո գումարին համարժեք` 134.898.000 ՀՀ դրամ, որը խաբեությամբ հափշտակել և օգտագործել է անձնական կամ այլ նպատակով` Ն.Ավակովային պատճառելով առանձնապես խոշոր չափի գույքային վնաս:

3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները, պահանջը և վերաքննիչ բողոքի պատասխանները.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
18. Պաշտպան Հ.Բաբայանն իր բերած վերաքննիչ բողոքում գտնում է, որ առաջին ատյանի դատարանի կայացրած դատական ակտով թույլ են տրվել դատավարական և նյութական իրավունքի խախտումներ, որոնք հանգեցրել են դատական սխալի։ Դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ,18-րդ, 23-րդ, 25-րդ, 126-րդ հոդվածներով սահմանված մի շարք սկզբունքներ, ինչն իր հերթին հանգեցրել է նյութական իրավունքի /ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 62-րդ, 63-րդ, 64-րդ հոդվածների/ խախտման քրեական օրենքի սխալ կիրառմամբ Լ.Գրիգորյանն անհիմն ամբաստանվել է և նրա նկատմամբ նշանակվել է ազատազրկման ձևով պատիժ։ Այդ խախտումներն ամբաստանյալի համար առաջացրել են կամ կարող են առաջացնել ծանր հետևանքներ։
Դատական քննության ընթացքում հետազոտված ապացույցներով չի հաստատվել Լ.Գրիգորյանին մեղսագրվող արարքները կատարելը։ Դատարանը խախտել է ապացույցների ազատ գնահատման սկզբունքը և ապացույցները պատշաճ չի գնահատել, դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները ներկայացրել է որպես մեղքը հիմնավորող` առանց դրանք այլ ապացույցների հետ համադրելու, բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման։ Այդ խախտումները ամբաստանյալի համար առաջացրել են կամ կարող են առաջացնել ծանր հետևանքներ։
Դատարանի կողմից թույլ տրված դատավարական և նյութական իրավունքի նորմերի խախտումները արտահայտվել են հետևյալում:
Դատական քննության ընթացքում հետազոտված ապացույցներով չի հաստատվել Լ.Գրիգորյանին մեղսագրվող արարքը կատարելը։ Դատարանը գործով ձեռք բերված ապացույցները գնահատել է միակողմանի և դրանք մեկնաբանել է որպես մեղքը հաստատող և վերաբերելի ապացույցներ։
Այսպես, դատավճռի <<Ապացույցների հետազոտում>> բաժնում դատարանը գնահատել է հետևյալ ապացույցները.
1/ Տուժողներ Հ.Մխիթարյանի և Ն.Ավակովայի ցուցմունքները,
2/ Վկա Լիլիթ Կարապետյանի ցուցմունքը,
3/ Վկա Ասանեթ Մխիթարյանի նախաքննական ցուցմունքը,
4/ Վկաներ Վաղարշակ Գրիգորյանի և Էսթեր Գրիգորյանի ցուցմունքները,
5/ Դատաձեռագրաբանական փորձագետի 16731301 եզրակացությունը,
6/ Գործում առկա ստացականները։
Այս ապացույցներից տուժողների ցուցմունքները գործի տվյալներով չեն հաստատվել, դրանք զուրկ են տրամաբանությունից և օբյեկտիվ իրականությունից։
Ինչպես նախաքննության ընթացքում, այնպես էլ դատարանում տուժողները ցուցմունքներ են տվել այն մասին, որ ընդամենը ճանաչելով Լ.Գրիգորյանին, նրան են տվել առանձնապես խոշոր չափի գումարներ, իսկ Ն.Ավակովայի դեպքում մի ամբողջ կարողություն։ Մասնավորապես, տուժողներից Հ.Մխիթարյանը դատարանում ցուցմունք է տվել, որ դեռևս 2003-2004թթ. իր ամուսինը Լ.Գրիգորյանին տվել է 32.600 ԱՄՆ դոլար գումար։ Տուժողը հայտնել է, որ նշված չափով գումար Լ.Գրիգորյանին տալու վերաբերյալ որևէ փաստաթղթային կամ այլ ապացույց չունի, հայտնել է նաև, որ իր ամուսինն այդ գումարը Լ.Գրիգորյանին է տվել առանց որևէ երաշխիքի։ Ավելին, Հ.Մխիթարյանի ցուցմունքի համաձայն` նշված գումարները Լ.Գրիգորյանին է հանձնել իր հանգուցյալ ամուսինը և նա է Լ.Գրիգորյանի հետ համաձայնություն ձեռք բերել այդ գումարը տալու պայմանների շուրջ։ Տուժողը հստակ նշել է, որ իրենց ընտանիքում ամուսինն է որոշել նման բնույթի հարցերը, ինքը չի միջամտել և չէր կարող միջամտել ամուսնու գործերին։
Դատարանը չի փորձել պարզել, թե ինչու անցած 10 տարիների ընթացքում Հ.Մխիթարյանը կամ նրա ամուսինը կենդանության օրոք այդ հարցով որևէ իրավապահ մարմնի կամ դատարան չեն դիմել։ Այս հանգամանքն ինքնին հասկանալի է, քանի որ Լ.Գրիգորյանը վերջիններիս որևէ գումար պարտք չի եղել, առավել ևս խաբեությամբ գումար չի հափշտակել։ Իսկ հասկանալու համար, թե ինչու է Հ.Մխիթարյանը 10 տարի անց դիմել ոստիկանություն, պետք է ընդամենը ծանոթանալ Հ.Մխիթարյանի դատարանում տրված ցուցմունքին, որում Հ.Մխիթարյանը հայտնել է, որ իրեն է զանգահարել նույն գործով վկա, տուժող Ն.Ավակովայի ընկերուհի Լիլիթ Կարապետյանը և հորդորել միանալ իրենց Լ.Գրիգորյանի դեմ բողոքելու հարցում։ Այս հանգամանքը չի հերքել նաև տուժող Ն.Ավակովան։ Իսկ, թե ինչու են Լ.Կարապետյանը և Ն.Ավակովան հորդորել Հ.Մխիթարյանին միանալ իրենց, պարզ է, քանի որ Ն.Ավակովան գիտակցելով, որ Լ.Գրիգորյանին 300.000 եվրո գումար տալու վերաբերյալ իր ցուցմունքը առնվազն անարժանահավատ է, փորձել է Հ.Մխիթարյանին գործում ներգրավելով` արհեստական ապացույցներ ստեղծել Լ.Գրիգորյանին ամբաստանելու համար, և տպավորություն ստեղծել, որ ինքը նույնպես խաբված է։
Ինչ վերաբերվում է Ն.Ավակովայի ցուցմունքներին, ապա բավարար է ընդամենը մեջբերել նրա կողմից հայտնած մի քանի հանգամանքներ, որոնք վկայում են, որ Ն.Ավակովայի ցուցմունքը իրականությանը չի համապատասխանում, նրա հայտնած տեղեկությունները մտացածին և իր կողմից նկարագրված իրավիճակին հարմարեցված տեղեկություններ են.
ա/ Ն.Ավակովան դատարանում ներկայացել է որպես գործունյա կին։ Սա նշանակում է, որ Ն.Ավակովայի որակի կինը չէր կարող առանց անձին բավարար չափով ճանաչելու, առանց իր ակնկալվող շահույթը գնահատելու և ամենակարևորն առանց երաշխիքի գումար տալ որևէ անձի, այն էլ իր ամբողջ գործունեության ընթացքում ձեռք բերածը, առավել ևս մի անձի ում նախկինում չի ճանաչել, նրա հետ որևէ գործարք կատարած չի եղել, գործնական շփումներ չի ունեցել։ Գործարար տուժողը նույնիսկ չկարողացավ դատարանին բացատրել, թե ինչ ակնկալիքով, ինչ շահութաբերությամբ, ինչ երաշխիքներով է իրեն անծանոթ անձի նման գումարներ վստահել։
բ/ առանձին ուշադրության է արժանի գումարի չափի վերաբերյալ տուժողի ցուցմունքը, ով հայտնել է, որ Լ.Գրիգորյանին հանձնած գումարները նա վաստակել է ՌԴ Մոսկվա քաղաքում բիզնես ծավալելու և այն վաճառելու արդյունքում։ Տուժողը հայտնել է նաև, որ այդ գումարները իր ընտանիքի անդամների միջոցով տեղափոխել է ՀՀ և հանձնել ամբաստանյալին։ Ոչ նախաքննական մարմինը, և ոչ էլ դատարանը արդյունքում որևէ միջոց չեն ձեռնարկել պարզելու համար, թե ռուսաց լեզվի ուսուցչուհի տուժողը ինչպես, որտեղ է վաստակել նշված գումարները, եթե այդպիսի գումարներ են առաջացել ՌԴ-ում, ապա ինչպես են դրանք տեղափոխվել ՀՀ։ Ն.Ավակովայի ցուցմունքի համաձայն գումարները տեղափոխել է ինքը և իր ընտանիքի անդամները։ Այս հանգամանքը պարզելու նպատակով պաշտպանության կողմը միջնորդություն է հարուցել դատարանին պարզելու հետևյալ հանգամանքները՝
- տուժող Ն.Ավակովան ՌԴ տարածքում ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվել է, թե ոչ,
-եթե այո, ապա ինչ գործունեությամբ և վերջին տարիների ընթացքում որքան շահույթ է ստացել,
- Ն.Ավակովան և նրա ընտանիքի անդամները 2007թ. ընթացքում ՌԴ-ից քանի անգամ են ժամանել ՀՀ և գումար հայտարարարագրել են, թե ոչ։
Պաշտպանական կողմի այս միջնորդությունները դատարանն առանց հիմնավոր պատճառաբանության մերժել է։ Սա այն դեպքում, երբ ուղևորների համար գումար տեդափոխելու թույլատրելի սահման է հանդիսանում 10.000 ԱՄՆ դոլարը։ Նման պայմաններում Ն.Ավակովայի նշած գումարը ՀՀ տեղափոխելու համար նա կամ իր ընտանիքի անդամները պետք է նույն տարվա մեջ 50 և ավելի անգամ ժամանեին ՀՀ։
գ/ Ն.Ավակովայի ցուցմունքի ակնհայտ սուտ լինելը հաստատվում է նաև այն հանգամանքով, որ իր իսկ ցուցմունքի համաձայն, երբ 2007թ. սեպտեմբեր ամսին Լ.Գրիգորյանն իրենից ընդամենը 15.000 դոլար գումար է պահանջել, ինքն այն տրամադրելու համար առաջարկել է գրավադնել իր բնակարանը և դրա դիմաց գումար ստանալ, ինչն էլ տեղի է ունեցել:
դ/ դատարանը չի պարզել նաև, թե ինչու է Ն.Ավակովան, դեռևս 2009թ. քաղաքացիական հայցով դիմել դատարան, եթե գտնում է, որ խաբվել է, իսկ Ն.Ավակովան դատարանում հաստատել է, որ դեռևս 2008թ. ընթացքում իր գումարները հետ ստանալու համար դիմել է քրեական տարրերի և նրանք հայտնել են իրեն, որ Լ.Գրիգորյանը խաբել է իրեն։ Այսինքն, տուժողը հաստատել է, որ իր խաբված լինելը գիտակցել է դեռևս 2008թ.։
ե/ ավելին, տուժողը շփոթված լինելով իր իսկ հայտնած աստղաբաշխական թվերի մեջ, ցուցմունքով հայտնել է նաև, որ բնակարանը վաճառելուց հետո ևս 15.000 դոլար է տվել Լ.Գրիգորյանին, սակայն դա վերջինիցս չի պահանջում։
Վկա Լիլիթ Կարապետյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ իր ծանոթ Ն.Ավակովան իմանալով իր ծանոթ Լ.Գրիգորյանի մասին, խնդրել է գործնական նպատակներով ծանոթացնել իրեն վերջինիս հետ։ Ավելի ուշ տեղեկացել է, որ Ն.Ավակովան նրան է տվել 300.000 եվրո չափով գումարներ։
Վկա Լ.Կարապետյանը նաև դատարանում լիովին նոր հանգամանքներ է հայտնել և հայտատարել, որ Լ.Գրիգորյանն իրենից վերցրել և չի վերադարձրել 115.000 ԱՄՆ դոլար գումար։
Հատկանշանական է, որ Լ.Կարապետյանը մի քանի անգամ հարցաքննվել է նաև նախաքննության ընթացքում, սակայն նման տեղեկություններ չի հայտնել։
Վկա Ասանեթ Մխիթարյանի նախաքննական ցուցմունքը դատարանը հրապարակել և ապացույցների շարքում է դրել, առանց վկային դատարան հրավիրելու համար պատշաճ միջոցներ ձեռնարկելու և բավարարվելով վկայից ստացված դիմումով, հրապարակել է այն։
Դատարանը որպես մեղքն ապացուցող հանգամանք է դիտել նաև ամբաստանյալի տղայի` Վաղարշակ Գրիգորյանի և կնոջ Էսթեր Գրիգորյանի ցուցմունքները, ովքեր ցուցմունքներ են տվել այն մասին, որ 2009-2010թթ. ընթացքում Ն.Ավակովա տվյալներով մի տիկին եկել է իրենց բնակարան, հայտնել, որ Լ.Գրիգորյանն իրեն 40.000 ԱՄՆ դոլար է պարտք, սակայն եթե վերջինս իրեն 100.000 դոլար տա ինքը չի բողոքի։
Վկաներ Վ.Գրիգորյանի և Է.Գրիգորյանի ցուցմունքներով հերքվել են տուժողի այն ցուցմունքները, որ վերջինս Լ.Գրիգորյանին 300.000 եվրո գումար է տվել, սակայն դատարանն այս ցուցմունքները գնահատել է որպես Է.Գրիգորյանի մեղքը հիմնավորող ապացույցներ։
Ինչ վերաբերվում է գործում առկա ստացականներին, ապա դրանք ոչ թե հաստատում են Լ.Գրիգորյանի կողմից խարդախություն կատարելու, այլ վերջինիս և Ն.Ավակովայի միջև գույքային հարցերի առկայությունը։
Դատարանի կողմից դատավճռով չեն գնահատվել դատական քննության ընթացքում հետազոտված մի շարք ապացույցներ, մասնավորապես, դատարանն ուշադրության չի արժանացրել Շենգավիթ վարչական շրջանի ԵՇԴ/1816/02/09 վճիռը, որով դատարանը վճռել է հօգուտ հայցվոր Ն.Ավակովայի բռնագանձել 300.000 եվրոյին համարժեք ՀՀ դրամ։ Այս խախտումը հանգեցրել է նրան, որ դատարանը բավարարել է տուժող Ն.Ավակովայի քաղաքացիական հայցը, որի պայմաններում վիճարկվող դատական ակտի ուժի մեջ մտնելու դեպքում կառաջանաև նույն առարկայի վերաբերյալ բռնագանձման երկու դատական ակտեր։
Դատարանը միջոցներ չի ձեռնակել տուժողների ցուցմունքներն այլ ապացույցներով հաստատելու և դրանց արժանահավատությունը ստուգելու ուղղությամբ և տուժողների ցուցմունքներին մյուս ապացույցներից առավել նշանակություն է տվել։ Դատարանն առհասարակ չի անդրադարձել և չի վերլուծել այն հարցը, թե արդյոք տուժողների և ամբաստանյալի միջև առկա ենթադրյալ գումարային հարցերը քաղաքացիաիրավական բնույթի չեն, որոնք են այն ապացույցները, որոնք կարող են հաստատել ամբաստանյալի մոտ ի սկզբանե հափշտակություն կատարելու դիտավորությունը։ Բացի այդ, դատարանն անտեսել է այն կարևոր հանգամանքը, որ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ձեռք բերված ապացույցները դրանք բացառապես գործի ելքով շահագրգռված տուժողների և նրանց ծանոթների ցուցմունքներն են, իսկ վերջիններս էլ անուղղակի վկաներ են և դեպքերին անմիջական մասնակցություն չեն ունեցել։ Անհայտ է մնում, թե դատարանը մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար եզրահանգման գալիս տուժողների ցուցմունքները ինչ այլ, անաչառ ապացույցների հետ է համադրել և հանգել և հանգել այդպիսի հետևության։
Ապացույցների հետազոտման փուլում պաշտպանության կողմը դատարանի ուշադրությունն է հրավիրել այլ հանգամանքին, որ գործում առկա քրեական գործ հարուցելու մասին որոշումը չունի տարեթիվ, այսինքն սույն գործով քրեական հետապնդման սկսելու ժամկետն անհայտ է, ուստի <<քրեական հետապնդում>> հասկացության մեջ ներառված բոլոր դատավարական գործողություններն անթույլատրելի են, ձեռք են բերվել օրենքի խախտմամբ և չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույցեր։ Դրա հետ կապված դատարանը նույնպես ստանձնել է նախաքննական մարմնի սխալներն ուղղելու պարտականությունը, գտել է, որ ենթադրաբար քրեական գործ է հարուցվել 2012թ. և մերժել է պաշտպանության կողմի միջնորդությունը։
Ինչպես վերը նշվել է, դատավարական նորմերի մի շարք խատումները հանգեցրել են նյութական իրավունքի /ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 62-րդ, 63-րդ, 64-րդ հոդվածների/ խախտման քրեական օրենքի սխալ կիրառմամբ Լ.Գրիգորյանն անհիմն ամբաստանվել է և նրա նկատմամբ նշանակվել է ազատազրկման ձևով պատիժ։
Դատարանի կողմից թույլ տրված դատավարական և նյութական իրավունքի նորմերի խախտումներն արտահայտվել են հետևյալում:
Դատաքննության ընթացքում պաշտպանական կողմը երկու անգամ միջնորդել է դատարանին նշանակել դատաբժշկական փորձաքննություն հաստատելու համար Լ.Գրիգորյանի մոտ ծանր հիվանդությունների առկայությունը։ Դատարանն առանց հիմնավոր պատճառաբանության մերժել է միջնորդությունները։ Դա հանգեցրել է նրան, որ Լ.Գրիգորյանի առողջական վիճակը կալանավայրում կտրուկ սրվել է և 08.07.2014թ. վերջինս տեղափոխվել է <<Էրեբունի>> ԲԿ, որտեղ նույն օրը, իսկ ապա նաև 22.07.2014թ. Լ.Գրիգորյանը վիրահատվել է։
Դեռևս նախաքննության ընթացքում պաշտպանության կողմը հիմքեր է ներկայացրել առ այն, որ Լ.Գրիգորյանն իր առողջական վիճակով չի կարող գտնվել անազատության մեջ և պահվել քրեակատարողական հիմնարկում։
Լ.Գրիգորյանի նկատմամբ կալանավորում կիրառելուց հետո Երևանի թիվ 13 պոլիկլինիկայից պահանջվել և ստացվել է Լ.Գրիգորյանի ամբուլատոր բժշկական քարտի քաղվածքը, որի համաձայն Լ.Գրիգորյանը տառապում է սրտի իշեմիկ հիվանդություն, ստաբիլ ստենոկարդիա 3-րդ ֆունկցիոնալ դաս, հետինֆարկտային կարդիոսկլերոզ, զարկերակային հիպերտոնիա 1-2-րդ աստիճան, բարձր ռիսկի սրտային անբավարարություն 3-4-րդ ֆունկցիոնալ դաս հիվանդություններով։
ՀՀ կառավարության 26.05.2006թ. 825-Ն որոշմամբ հաստատվել են ազատազրկման վայրերում պահվող և պատիժը կրելուն խոչընդոտող հիվանդությունների ցանկը։
Լ.Գրիգորյանը տառապում է նշված որոշմամբ սահմանված սրտային և զարկերակային հիվանդություններով, ինչն ինքնին խոչընդոտ է վերջինիս ազատազրկման վայրում պահելու համար։ Լ.Գրիգորյանի նշված հիվանդությունները հաշվի առնելով դատարանը պարտավոր էր որոշում կայացնել անձին անհապաղ կալանքից ազատելու, այլ խափանման միջոց ընտրելու և դատաբժշկական փորձաքննություն նշանակելու մասին։ Սակայն դատարանը զուտ ձևական նկատառումներով մերժել է պաշտպանական կողմի միջնորդությունները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից և Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքներին համապատասխան, նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը։
Քննարկվող քրեական գործով առկա են ինչպես ամբաստանայլի անձը դրականորեն բնութագրող, այնպես էլ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող մի շարք հանգամանքներ, իսկ պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 382-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն Վերաքննիչ դատարանին բողոք բերած անձը միջնորդում է դատավարական գործողության կարգի էական խախտմամբ քրեական գործ հարուցելու մասին որոշում կայացնելու հիմքով քրեական գործով կատապրված դատավարական գործողությունների արդյունքում ձեռք բերված ապացույցները ճանաչել անթույլատրելի: Հարցում ուղարկել ՌԴ իրավապահ մարմիններին պարզելու համար տուժող Ն.Ավակովան ՌԴ տարածքում ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվել է, թե ոչ, եթե այո, ապա ինչ գործունեությամբ և վերջին տարիների ընթացքում որքան շահույթ է ստացել: Հարցում ուղարկել ՀՀ ԱԱ ծառայություն և ՀՀ ֆինանսների նախարարություն պարզելու համար Ն.Ավակովան և նրա ընտանիքի անդամները 2007թ. ընթացքում ՌԴ-ից քանի անգամ են ժամանել ՀՀ և գումար հայտարարարագրել են, թե ոչ: Նշանակել դատաբժշկական փորձաքննություն հաստատելու համար ամբաստանյալի մոտ ծանր հիվանդությունների առկայությունը:
19. Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 65-րդ, 73-րդ, 376-379-րդ և 380.1-րդ հոդվածներով դատարանին բողոք բերած անձը Վերաքննիչ քրեական դատարանին խնդրում է վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ, բեկանել Լ.Գրիգորյանի վերաբերյալ Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 24.09.2014թ. դատավճիռը, Լ.Գրիգորյանին ճանաչել անպարտ և արդարացնել կամ գործը վերադարձնել ստորադաս դատարան` նոր քննության, իսկ եթե Վերաքննիչ քրեական դատարանը հանգի այն հետևության, որ ապացուցված է Լ.Գրիգորյանի կողմից նրան մեղսագրվող հանցանքը կատարելը, ապա խնդրում է ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակել պատիժ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ:
20. Գործով մեղադրող, Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Կ.Բարսեղյանն իր բերած վերաքննիչ բողոքի պատասխանում նշում է, որ Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 24.09.2014թ. դատավճիռը հիմնավոր է և օրինական, այն պետք է թողնել անփոփոխ՝ օրինական ուժի մեջ, իսկ պաշտպան Հ.Բաբայանի վերաքննիչ բողոքն ամբողջությամբ անհիմն է ու ենթակա է մերժման` ներքոհիշյալ պատճառաբանությամբ:
Քրեական գործի նախաքննությամբ ձեռք բերված և դատաքննության ընթաքում հետազոտված ապացույցներն գնահատելով՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դատարանը հանգել է հիմնավոր հետևության այն մասին, որ ամբաստանյալ Լ.Գրիգորյանը կատարել է երկու դրվագով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործություն, այն է՝ խարդախությամբ տուժող Հեղինար Մխիթարյանից հափշտակել է առանձնապես խոշոր չափերով 32.600 ԱՄՆ դոլարին համարժեք՝ 15.811.000 ՀՀ դրամ, իսկ տուժող Նատալյա Ավակովայից հափշտակել է առանձնապես խոշոր չափերով 300.000 եվրո գումարին համարժեք՝ 134.898.000 ՀՀ դրամ։ Ամբաստանյալ Լ.Գրիգորյանի կողմից կատարված հանցագործությունը հաստատված է տուժողներ՝ Հ.Մխիթարյանի և Ն.Ավակովայի ցուցմունքներով, Հ.Մխիթարյանի և Լ.Գրիգորյանի, ինչպես նաև Ն.Ավակովայի և Լ.Գրիգորյանի առերես հարցաքննությունների արձանագրություններով, վկաներ՝ Լիլիթ Կարապետյանի և Ասանեթ Մխիթարյանի ցուցմունքներով, գործում առկա Լ.Գրիգորյանի կողմից հափշտակված գումարները ստանալու մասին՝ 10.10.2007թ., 07.01.2008թ., 12.01.2008թ. գրված և Ն.Ավակովային տրված ստացականներով, ինչպես նաև դատաձեռագրային թիվ 16731301 փորձաքննության եզրակացությամբ այն մասին, որ նշված ստացականներում գրառումները և ձեռագիր ստորագրությունները կատարվել են միևնույն անձի՝ հավանաբար Լ.Գրիգորյանի կողմից։
Այնպես, որ նախաքննությամբ ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված վերոհիշյալ ապացույցներով հաստատված է, որ ամբաստանյալ Լ.Գրիգորյանի մոտ տուժողներ՝ Ն.Ավակովային և Հ.Մխիթարյանին խաբելու և նրանց վստահությունը չարաշահելու մտադրությունը ծագել է նախքան այդ գումարները տուժողներից ստանալը։ Լ.Գրիգորյանն ի սկզբանե ուղղակի դիտավորությամբ և շահադիտական նպատակով նախատեսել և ցանկացել է նրանցից վերցնել այդ գումարները, հափշտակել դրանք և չվերադարձնել, ինչն էլ կատարվել է նրա կողմից։
Պաշտպան Հ.Բաբայանը վերաքննիչ բողոքում չբերելով որևէ հիմնավոր փաստարկ իր պաշտպանյալի անմեղության մասին, ենթադրությունների հիման վրա ամեն կերպ, տարբեր անհիմն պատճառաբանություններով փորձել է Վերաքննիչ դատարանի մոտ թյուր տպավորություն ստեղծել այն մասին, թե իբրև իր պաշտպանյալ Լ.Գրիգորյանին՝ երկու դրվագներով, խարդախությամբ առանձնապես խոշոր չափերով հափշտակություն կատարելու համար առաջադրված մեղադրանքը գործի քննությամբ ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով հաստատված չէ։
Պաշտպանի վերաքննիչ բողոքում առաջ քաշված այն պատճառաբանություններն, թե քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը չի պարզել, թե տուժող Ն.Ավակովան որտեղից և ինչ կերպ է վաստակել իր կողմից Լ.Գրիգորյանին տրված այդ գումարները և ինչ երաշխիքով է դրանք վստահել Լ.Գրիգորյանին, ինչպես նաև այլ անհիմն պատճառանաբությունները հերքված են գործում առկա վերը շարադրված ապացույցների համակցությամբ, նրա պաշտպանյալի մեղքը բացառող հանգամանքներ չեն հանդիսանում և ընդհանուր իրավասության դատարանի 24.09.2014թ. դատական ակտը բեկանելու, Լ.Գրիգորյանին անպարտ ճանաչելու և արդարացնելու կամ թե գործը ստորադաս դատարան՝ նոր քննության ուղարկելու հիմք հանդիսանալ չեն կարող։
Ինչ վերաբերում է պաշտպանի վերաքննիչ բողոքում առաջ քաշված այն հանգամանքին, որ եթե վերաքննիչ դատարանը հանգի այն հետևության, որ Լ.Գրիգորյանի կողմից նրան մեղսագրվող հանցանք կատարելն ապացուցված է, ապա խնդրել է ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ, ապա պաշտպանի այդ միջնորդությունը նույնպես անհիմն է ու ենթակա է մերժման` ներքոհիշյալ պատճառաբանությամբ:
Ընդհանուր իրավասության դատարանը 24.09.2014թ. դատական ակտով ամբաստանյալ Լ.Գրիգորյանին մեղավոր ճանաչելով երկու դրվագով՝ ՀՀ. քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածներով արդեն իսկ հաշվի է առել նրա կողմից կատարված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում՝ պատասխանատությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, որ նա բնութագրվում է դրական, նախկինում դատված չի եղել, երկրորդ խմբի հաշմանդամ է, տառապում է արյան շրջանառության և սրտի իշեմիկ հիվանդություններով, տարիքային կենսաթոշակառու է։ Դատարանը միաժամանակ հաշվի է առել, որ 08.07.2014թ. Լ.Գրիգորյանը ձախ փորոքի սրտամկանի կրկնակի սուր ինֆարկտ ախտորոշմամբ ենթարկվել է սրտի վիրահատության։ Ընդհանուր իրավասության դատարանը 24.09.2014թ. դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, երկու դրվագներով ամբաստանյալ Լ.Գրիգորյանի նկատմամբ 6 տարի ժամկետով ազատազրկում նշանակելիս, արդեն իսկ հաշվի է առել նրա անձը բնութագրող վերը շարադրված տվյալները և պատասխանատվությունը ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները և նշանակել է համաչափ մեղմ պատիժ, հետևաբար, այդ նույն մեղմացնող հանգամանքները նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմք հանդիսանալ չեն կարող։
21.Այսպիսով, վերաքննիչ բողոքի պատասխան ներկայացրած անձը գտնում է, որ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 24.09.2014թ. դատավճիռը հիմնավոր է և օրինական, այն պետք է թողնել անփոփոխ՝ օրինական ուժի մեջ, իսկ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը ենթակա է մերժման։
22. Տուժողներ Ն.Ավակովայի և Հ.Մխիթարյանի ներկայացուցիչ Ա.Ավետիսյանն իր բերած վերաքննիչ բողոքի պատասխանում նշում է, որ քրեական գործի նախաքննությամբ ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով Լ.Գրիգորյանի մեղքը հիմնավորվել է և նա արդարացիորեն քրեական պատասխանատվության է ենթարկվել երկու դրվագներով առանձնապես խոշոր չափի հափշտակություններ կատարելու համար։
Գտնում է, որ դատարանի դատավճիռը օրինական ու հիմնավորված է, նշանակված պատիժը` համաչափ, դատավճիռը բեկանելու, Լ.Գրիգորյանին արդարացնելու, կամ նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի պահանջները կիրառելու հիմքեր չկան` հետևյալ պատճառաբանությամբ:
Ամբաստանյալ Լ.Գրիգորյանն ակնհայտ է, որ տուժողների հետ ծանոթացել և մտերմություն է ստեղծել նրանց գումարներին տիրանալու դիտավորությամբ, տեղեկանալով տուժողների նյութական հնարավորությունների, դրանք բիզնեսի մեջ ներդնելու և որոշակի շահույթներ ստանալու վերջիններիս ցանկությունը, չարաշահելով նրանց վստահությունը, պարբերաբար տարբեր սուտ խոստումներ տալով, վերցրել է տարբեր չափի գումարներ։ Քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներից ակնհայտ է, որ Լ.Գրիգորյանը ոչ միայն չի վերադարձրել վերցրած գումարները, այլև որևէ կոնկրետ գործողություն չի կատարել իր նախապես տրված խոստումները իրականացնելու համար։
Քրեական գործով չկա որևէ ապացույց, որ ամբաստանյալ Լ.Գրիգորյանն իր կողմից վերցված գումարի դիմաց փորձել է կամ հնարավորություն է ունեցել իրացնելու թանկարժեք նկարների առք ու վաճառքի գործարքներ և, որ նա իրականում նպատակ է ունեցել վերադարձնելու այդ գումարները, սակայն իր կամքից անկախ պատճառներով չի կարողացել դա անել։
Լ.Գրիգորյանը հրաժարվում է Մերուժան Ոսկանյանից գումարներ վերցնելու հանգամանքից, հաշվի առնելով որ վերջինս արդեն մահացել է, և բացի այդ չկա գրավոր փաստաթուղթ, ինչպես նաև որ դեպքից անցել են երկար տարիներ,սակայն պետք է նշել, որ գումարի փոխանցման վերաբերյալ գրավոր ստացականի առկայությունը կամ բացակայությունը էական է քաղաքացիական դատավարությունում մինչդեռ, քրեական դատավարությունում գործի որոշակի հանգամանքները որոշակի ապացույցներվ հաստատելու պահանջ չկա։ Այսինքն, վկաների ցուցմունքները, տուժողի ցուցմունքները և առերես պնդումները բավարար հիմք են տալիս հաստատված համարելու, որ Լ.Գրիգորյանը խարդախությամբ հափշտակել է Մ.Ոսկանյանի առանձնապես խոշոր չափի գումարները և արդյունքում նրա կինը՝ գործով տուժող Հ.Մխիթարյանը կորցրել է իրենց բնակարանը և մինչ օրս բնակվում է վարձով։
Լ.Գրիգորյանը հրաժարվում է տուժող Ն.Ավակովայից 300 հազար եվրո գումար վերցնելու և գրավոր ստացական տալու համար։ Տարօրինակ է, որ Լ.Գրիգորյանը մինչ քրեական գործի հարուցումը քաղաքացիական դատավարության կարգով քննվող գործով գրեթե չի փորձել լրջորեն առարկել հայցի դեմ, ստացականն իր կողմից կազմելու փաստի դեմ, և նրան գրեթե չի անհանգստացրել քաղաքացիական գործով դատարանի վճռի օրինական ուժ ստանալը` հօգուտ հայցվոր Ն.Ավակովայի։
Սույն քրեական գործով առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաստատված է համարվել այն հանգամանքը, որ Լ.Գրիգորյանը մեղավոր է երկու դրվագով, հավանաբար վստահ է, որ իրենից բռնագրավման ենթակա գույք չկա և դատարանի վճիռը մնալու է թղթի վրա։ Սակայն, քրեական գործի հարուցումից հետո, նա համառորեն հրաժարվում է ստացականն իր կողմից գրելու փաստից, նույնիսկ փորձագետի եզրակացության պարագայում, հաշվի առնելով սպասվելիք քրեական պատասխանատվության վտանգը։
Ամբաստանյալ Լ.Գրիգորյանն իր ցուցմունքներով նույնպես որոշակիորեն ընդունել է տուժողների հետ շփումներ ունենալու այդ թվում տուժող Ն.Ավակովայից որոշակի գումարներ վերցնելու և որոշակի պարտքեր ունենալու հանգամանքը, սակայն տարօրինակ է, որ նա երբևէ չի փորձել շփումներ ստեղծել տուժողների հետ, փորձել մեղմացնել և ինչ-որ չափով վնասներ հատուցել, լավ գիտակցելով,որ իր մեղքով սույն գործով երկու տուժողների ընտանիքներն էլ մնացել են անօթևան։
Այս հանգամանքները էականորեն ծանրացնում են նրա արարքի հասարակական վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, ուստի դատարանին վերաքննիչ բողոքի պատասխան ներկայացրած անձը խնդրում է, հաշվի առնել վերը թվարկված հանգամանքները, ինչպես նաև որպես նրա պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանք դիտել հանցագործությունը որպես արհեստ կատարելը և հանցագործությամբ ծանր հետևանքներ պատճառելը:
Դատաքննությամբ Լ.Գրիգորյանի մեղքն ապացուցվել է տուժողներ Ն.Ավակովայի, Հ.Մխիթարյանի, վկա Լ.Կարապետյանի, Կ.Գրիգորյանի, Ե.Գրիգորյանի, Ա.Մխիթարյանի ցուցմունքներով, դատաձեռագրաբանական և փաստաթղթաբանական թիվ 16731301 փորձագիտական եզրակացությամբ ամբաստանյալ Լ.Գրիգորյանի կողմից գրված ստացականներով։
Մինչդեռ, առաջին ատյանի դատարանն անտեսել է վերը թվարկված օրենսդրական պահանջները և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումները Լ.Գրիգորյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս։ Դատարանը հաշվի չի առել Լ.Գրիգորյանի գործողություններում նրա պատիժը և պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը և գնահատել է միայն ամբաստանյալի առողջական վիճակի հետ կապված հանգամանքները և դրանք դիտարկել որպես մեղմացուցիչ հանգամանքներ։ Դատարանը հաշվի չի առել այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալն իր դիտավորյալ գործողություններով տուժողներ՝ Ն.Ավակովային և Հ.Մխիթարյանին դրել է ծանր նյութական կացության մեջ։
23. Վերոգրյալի հիմքի վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 382-րդ և 394-րդ հոդվածներով, վերաքննիչ բողոքի պատասխան ներկայացրած անձը խնդրում է Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 24.09.2014թ. դատավճռի դեմ՝ ամբաստանյալ Լ.Գրիգորյանի պաշտպան Հ.Բաբայանի վերաքննիչ բողոքը մերժել ամբողջությամբ, իսկ առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնել ուժի մեջ։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերանայելով առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, հանգում է այն հետևության, որ այն ենթակա է բավարարման մասնակիորեն, իսկ դատավճիռը պետք է բեկանել և փոփոխել` հետևյալ պատճառաբանությամբ:

I. Ամբաստանյալ Լ.Գրիգորյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածության մասով.
24. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի համաձայն`
<<Խարդախությունը՝ խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով ուրիշի գույքի զգալի չափերով հափշտակությունը կամ ուրիշի գույքի նկատմամբ իրավունք ձեռք բերելն է, որը կատարվել է առանձնապես խոշոր չափերով>>:
25. Ամբաստանյալ Լիպարիտ Վաղինակի Գրիգորյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով /2 դրվագ/ իրեն առաջադրված մեղադրանքում մեղավոր չի ճանաչել և ժխտել է Ն.Ավակովայից և Հ.Մխիթարյանի ամուսնուց` Մերուժանից, գումարներ վերցնելու ու խարդախությամբ հափշտակելու հանգամանքը:
Ամբաստանյալ Լ.Գրիգորյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Ն.Ավակովայի հետ ծանոթացել է Լիլիթ Կարապետյանի միջոցով` վերջինիս տանը:
Դրանից երկու օր անց Լիլիթը զանգահարել է իրեն և ասել, որ Նատալյան ցանկանում է իր բնակարանը վաճառել և գումարը դնել գործի մեջ: Բնակարանի բանալին Նատան տվել է Կարինե անունով բրոքերի, որը պետք է զբաղվեր բնակարանի վաճառքով: Որոշ ժամանակ անց, ինքը, տեսնելով, որ բնակարանը չի վաճառվում, բրոքերին ասել է, որ բանալին վերադարձնի Նատալյային, և նա վերադարձրել է: Դրանից հետո, քանի որ Նատալյայի անունով հնարավոր չէր եղել վարկ ձևակերպել` որոշ փաստաթղթերի բացակայության պատճառով, բանկում արդեն իր անվամբ հիփոթեքային վարկի պայմանագիր է կազմվել և, մինչև բանկից վարկն ստանալը, ինքը 40.000 ԱՄՆ դոլարի ստացական է տվել Նատային: Բանկից վերցրել է 12 միլիոն դրամ` <<Արքայազն Արանսկի>> նկարի տեղափոխման հետ կապված ծախսերը հոգալու համար: Նշված գումարը հետագայում վերադարձրել է Ն.Ավակովային: Նկարով զբաղվել է իր ընկեր Հրանտը: Նատալյա Ավակովայից ինքն այլ գումար չի վերցրել, նրան որևէ գումար պարտք չէ:
Հեղինար Մխիթարյանի ամուսնուց` Մերուժան Ոսկանյանից նույնպես, ինքը գումար չի վերցրել, ընդհակառակը, անհրաժեշտության դեպքում ինքն է տվել:
26. Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով ամբաստանյալ Լ.Գրիգորյանին արդարացնելու վերաբերյալ վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանությունները, գտնում է, որ դրանք հիմնավորված չեն, ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը հաստատված է քրեական գործով ձեռք բերված և առաջին ատյանի դատարանի դատաքննության ընթացքում հետազոտված հետևյալ ապացույցներով:
Տուժող Հեղինար Մխիթարյանի ցուցմունքով այն մասին, որ Լիպարիտ Գրիգորյանն իր ամուսնու` Մերուժան Ոսկանյանի ընկերն է եղել, որին ճանաչել է դեռ հանրախանութի տնօրեն աշխատելու տարիներից: 2003 թվականին իրենք վաճառել են իրենց մեկ սենյականոց բնակարանը: Լիպարիտն իրենց ընդհանուր ծանոթ Աբոյի միջոցով տեղեկացել է, որ Մերուժը վաճառել է իր տունը և իր մոտ գումար ունի, և եկել է իրենց տուն ու ամուսնուց պարտքով խնդրել 7.000 ԱՄՆ դոլար գումար` շուտ վերադարձնելու պայմանով: Այնուհետև, դեկտեմբեր ամսին վաճառել են նաև իրենց երկու սենյականոց բնակարանը, և արդեն 2004թ. հունվար ամսին դուրս են եկել այդտեղից ու ժամանակավորապես բնակվել ամուսնու ընկերոջ տանը, մինչև Լիպարիտը կվերադարձներ իրենց պարտքը: Այդ ընթացքում տեղեկացել են, որ Լիպարիտը մեկնել է ՀՀ-ից: Այդ ժամանակ ամուսինը մի քանի անգամ զանգահարել է Լիպարիտին և ասել, որ վերջինս վերադարձնի գումարը, որպեսզի իրենք կարողանան իրենց համար բնակարան գնել: Լիպարիտը խոստացել է վերադարձնել մայիս ամսին: 2004թ. մայիս ամսին, ամուսինը զանգահարել է ՌԴ Մոսկվա քաղաքում բնակվող իր ընկերոջը` Սամվելին, որի ժամանակ հեռախոսին իրենց համար անսպասելի, պատասխանել է Լ.Գրիգորյանը, որն ասել է, որ մի քանի օրից կվերադառնա Երևան և անմիջապես կվերադարձնի պարտքը: 2004թ. մայիս ամսին Լիպարիտը վերադարձել է, զանգահարել իր ամուսնուն և հրավիրել իրենց տուն: Նրանց տնից վերադառնալուց հետո ամուսինը պատմել է, որ Լ.Գրիգորյանն ու իր կինը` Էսթերը, առաջարկել են երկարաձգել պարտքի մարումը, քանի որ Լ.Գրիգորյանը թանկարժեք նկարների առուվաճառքի գործ է անում, որի արդյունքում մեծ շահույթ են ունենալու: Ամուսնուն նույնպես առաջարկել են մտնել այդ գործի մեջ և նա համաձայնել է ու երկարաձգել պարտքի մարման ժամկետը: Դրանից հետո, մի քանի ամսվա ընթացքում` մինչև դեկտեմբեր ամիսը, Լ.Գրիգորյանը պարբերաբար գումարներ է վերցրել ամուսնուց` ընդհանուրը 32.600 ԱՄՆ դոլար, պատճառաբանելով, որ արտերկիր է գնում, վիզաներ են պետք և այլն: Այդ գումարները գոյացել էին իրենց 2-րդ բնակարանի վաճառքից: Դրանից հետո Լիպարիտն անհետացել է, իսկ նրա կինն ու տղան տարբեր պատճառաբանություններ են բերել` ասելով, որ Լիպարիտը շուտով կգա: Ամուսինը թույլ չի տվել դիմել ոստիկանություն, անգամ ստացական չի վերցրել նրանցից: Հայտնվելով նյութապես ծանր կացության մեջ` իրենք բնակվել են իրենց ծանոթի բնակարանում: Ամուսինը բազմիցս այցելել է Լ.Գրիգորյանի բնակարան, սակայն բոլոր դեպքերում Լ.Գրիգորյանի կինը և որդին տարբեր պատճառաբանություններ են բերել, որ վերջինս շուտով գալու է: Արդեն 2011 թվականին ամուսինը մահացել է, իսկ Լ.Գրիգորյանն այդպես էլ չի վերադարձրել և խաբեությամբ հափշտակել է իրենց գումարները:
Տուժող Նատալյա Ավակովան ըստ էության պնդել է նախաքննության փուլում տված ցուցմունքները և դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ 2007թ. ամռանը Մոսկվայից ժամանել է Երևան` իր բնակարանը վաճառելու նպատակով: 2007թ. օգոստոս ամսին հյուրընկալել է ընկերուհուն` Լիլիթ Կարապետյանին, ում հայտնել է, որ փակել է Մոսկվա քաղաքում ունեցած իր խանութը, սակայն կրկին ցանկանում է բիզնեսով զբաղվել: Այդ ժամանակ, Լ.Կարապետյանն իրեն ասել է, որ իր ծանոթ Լիպարիտ Գրիգորյանը կարող է օգնել իրեն բիզնես սկսելու հարցում, քանի որ նա զբաղվում է հնաոճ իրերի` <<Անտիկվարիատի>> գործով: Որոշ ժամանակ անց ինքը Լ.Կարապետյանի տանը ծանոթացել է Լ.Գրիգորյանի հետ: Խոսակցություններից մեկի ժամանակ, Լ.Գրիգորյանը պատմել է, որ զբաղվում է հին կտավների վաճառքով, ինքն էլ իր հերթին նրան հայտնել է, որ Մոսկվայում ունեցել է խանութ, որը վաճառել է, սակայն այժմ ցանկանում է նորից զբաղվել բիզնեսով: Լ.Գրիգորյանն իրեն պատմել է, որ ունի 2 բավականին թանկարժեք նկար` Վան Գոգի <<Կարտոֆիլ>> և Վան Դեյկի <<Արքայազն Արանսկի>> կտավները, որոնք գտնվում են Շվեյցարիայում: Լ.Գրիգորյանն իր վրա թողել է լուրջ մարդու` գործարարի տպավորություն, քանի որ մանրամասն ներկայացրել է նկարների պատմությունը: Հանդիպումներից մեկի ժամանակ անդրադարձել են ընդհանուր գործ սկսելու թեմային, ինչից մի քանի օր անց Լիպարիտը զանգահարել է իրեն և ասել, որ նկարների հետ կապված նորություններ ունի և ցանկություն է հայտնել տեսակցել իրեն: Լ.Գրիգորյանը հայտնել է, որ ՌԴ Սանկտ-Պետերբուրգ քաղաքում բնակվող իր գործընկերը` Հրանտ Կարապետյանը, զանգահարել է և ասել, որ ռուս հեղինակների 18-19-րդ դարերի գործեր կան, թվով 12 հատ, որոնք իրենցից ներկայացնում են մեծ արժեք: Լ.Գրիգորյանը հայտնել է, որ ցանկություն ունի գնել դրանք, քանի որ այդ նկարները բավականին լուրջ ձեռքբերում են և պատրաստվում է գումար գտնել դրանք ձեռք բերելու համար: Դրանից մի քանի օր անց Լ.Գրիգորյանը կրկին զանգահարել է և այցելել իր տուն: Վերջինս հայտնել է, որ պետք է կանխավճար վճարի նկարների համար` 100.000 Եվրոյի չափով, ուստի ինքը զբաղվում է գումարի հայթայթմամբ, սակայն դեռևս գումար չի գտել: 2007թ. սեպտեմբերի կեսին՝ հաջորդ այցելության ժամանակ, Լ.Գրիգորյանը հայտնել է, որ չի կարողանում գումար գտնել և խնդրել է հնարավորության դեպքում օգնել, նշելով, որ Շվեյցարիայում գտնվող նկարը` Վան Դեյքի <<Արքայազն Արանսկին>>, գնորդ ունի թագավորական ընտանիքից, որի դիմաց իրեն պետք է վճարեն 70.000.000 յոթանասուն միլիոն Եվրո և դրա վաճառքից գոյացած գումարով ինքը կմասնակցի վերը նշված 12 նկարների աճուրդին, կգնի դրանք և կվերադարձնի գումարը:
Որոշ ժամանակ անց Լ.Գրիգորյանը կրկին եկել է նույն հարցով ու ինքը հայտնել է, որ ընդհամենը ունի 40.000 Եվրո, բացի այդ հարցրել է, թե ինչու Լ.Գրիգորյանը չի գրավադրում իր բնակարանը: Վերջինս պատասխանել է, որ բնակարանը դստեր անունով է ձևակերպված, ով գտնվում է ԱՄՆ-ում՝ անօրինական կարգով և չի կարող ուղարկել լիազորագիր: Լսելով այդ ամենը` ինքն առաջարկել է գրավադնել իր բնակարանը: Միասին գնացել են Շրջանային կոչվող թաղամասում գտնվող նոտարական գրասենյակ, որտեղ ինքը Լ.Գրիգորյանին տվել է լիազորագիր, որպեսզի վեջինս գրավադնի իր բնակարանը և բանկից գումար ստանա: 2007թ. հոկտեմբերի սկիզբին Լիպարիտը զանգահարել և ասել է, որ բանկում ամեն ինչ պատրաստ է, պետք է գնա վերցնի 25.000 Եվրո, այնուհետև պետք է մեկնի Թբիլիսի` ստանա Շվեյցարիայի վիզա, իսկ ապա վերադառնա Երևան, որից հետո մեկնի Սանկտ-Պետերբուրգ, վճարի 12 նկարների կանխավճարը, որպեսզի դրանք չկորչեն, այնուհետև կմեկնի Շվեյցարիա վաճառելու նշված նկարը, որից գոյացած գումարով կկատարի 12 նկարների գործարքը: Լ.Գրիգորյանը հայտնել է, որ իր բնակարանի դիմաց տրված վարկը կազմել է 25.000 Եվրո: Դրանից հետո Լ.Գրիգորյանը եկել է իրենց տուն, վերցրելէ նաև 40. 000 Եվրոն, դրա դիմաց տվել է ստացական, այն մասին, որ ինքը 40.000 Եվրոն վերցրել է պարտքով: Ինչ վերաբերում է բանկից, ստացած 40.000 ԱՄՆ դոլարին, ապա Լ.Գրիգորյանը այդ գումարի մասին ստացական չի տվել, քանի որ վարկը վերջինիս անվամբ է ձևակերպված եղել: Այդ ամենից հետո Լ.Գրիգորյանը մեկնել է ՌԴ: Արտերկրում գտնվելու ժամանակ Լ.Գրիգորյանը մի քանի անգամ զանգահարել է իրեն և հայտնել, որ ամեն ինչ նորմալ է և իբր ինքը կատարել է նկարների կանխավճարը:
2008 թվականի հունվարին Լ.Գրիգորյանն այցելել է իր բնակարան, որտեղ իրեն հայտնել է, որ Շվեյցարիայում գտնվող նկարների վաճառքի հետ կապված խնդիրներ կան, իսկ ինքն իբր մուծել է նշված 12 նկարների կանխավճարը և շտապ անհրաժեշտ է գումար, կանխավճարը չկորցնելու համար: Այդ ժամանակ էլ ինքը հավատալով և վստահելով Լ.Գրիգորյանին, տվել է 235.000 Եվրո գումար և պահանջել է, որ նա գրի ընդհանուր 300.000 Եվրո գումար ստանալու մասին ստացական, որն էլ Լ.Գրիգորյանը կատարել է: Գումարը վերցնելուց հետո Լ.Գրիգորյանը կրկին մեկնել է ՌԴ, որից հետո վերջինիցս որևէ տեղեկություն չի ունեցել: Նշված 300.000 եվրո գումարը Լ.Գրիգորյանն իրեն չի վերադարձրել: Հետագայում իմացել է նաև, որ այդ նկարների հետ Լ.Գրիգորյանը որևէ կապ չունի, այլ ուղղակի նա խարդախությամբ տիրացել է իր գումարներին:
Տուժողը նշել է, որ այդ խոշոր գումարներն ինքը վաստակել է տասնյակ տարիների ընթացքում ծավալած ձեռնարկատիրական գործունեության արդյունքում:
Տուժողը միաժամանակ նշել է, որ Լ.Գրիգորյանը հենց սկզբից իրեն խաբելու մտադրություն է ունեցել, նա խոսել է շատ վստահ և համոզիչ և վստահելի մարդու տպավորություն է թողել, այդ պատճառով էլ ինքը հավատացել է նրան:
Վկա Լիլիթ Կարապետյանի ցուցմունքով այն մասին, որ երկար տարիներ ճանաչում է Ն.Ավակովային, ում հետ ունի ընկերական հարաբերություններ: Լ.Գրիգորյանի հետ նույնպես երկար տարիներ` 1994 թվականից, մտերիմ հարաբերություններ ունի: Ն.Ավակովայից տեղականալով, որ վերջինս ցանկանում է բիզնեսով զբաղվել, իր տանը կազմակերպել է հանդիպում նրա և Լ.Գրիգորյանի միջև, քանի որ վերջինս երկար տարիներ եղել է <<Գում>>-ի տնօրեն և տեղյակ է եղել բիզնես գործունեությունից: Հանդիպումների ժամանակ Լ.Գրիգորյանը ներկայացրել է որոշակի նկարներ, դրանց պատմությունը, հեղինակներին, որը վստահություն է առաջացրել Ն.Ավակովայի մոտ: Դրանից որոշ ժամանակ անց ինքը տեղեկացել է, որ Ն.Ավակովան և Լ.Գրիգորյանը համաձայնության են եկել ռուսական 12 նկարների գնման շուրջ: Դրա համար Լ.Գրիգորյանը Ն.Ավակովայից վերցրել է 40.000 Եվրո գումար և մեկնել է ՌԴ: Դրանից որոշ ժամանակ անց տեղեկացել է, որ Ն.Ավակովան կրկին Լ.Գրիգորյանին տվել է 25.000 Եվրո գումար: Մոսկվայում գտնվելու ժամանակ, իր մոտ կասկածներ են առաջացել Լ.Գրիգորյանի նկատմամբ, քանի որ ինքը ևս գումարներ էր տվել, սակայն Լ.Գրիգորյանն իրեն այն չի վերադարձրել: Ինքն այդ մասին տեղեկացրել է Ն.Ավակովային, որպեսզի վերջինս Լ.Գրիգորյանին այլևս գումար չտա, սակայն տեղեկացել է, որ Ն.Ավակովան Լ.Գրիգորյանին տվել է ևս 235.000 եվրո գումար: Լ.Գրիգորյանը Ն.Ավակովային որևէ նկար չի բերել և գումարն էլ չի վերադարձրել, այլ խաբեությամբ հափշտակել է նրա գումարները:
Վկա Եսթեր Գրիգորյանի ցուցմունքով այն մասին, որ Լ.Գրիգորյանն իր ամուսինն է: Մոտ 2009-2010թթ., կոնկրետ օրը չի հիշում, Ն.Ավակովան մեկ անգամ եկել է իրենց տուն` ձեռքին ինչ-որ ստացական այն մասին, որ Լ.Գրիգորյանը նրան պարտք է 40.000 ԱՄՆ դոլար գումար: Այնուհետև տեղեկացել են, որ Ն.Ավակովան հայց է ներկայացրել դատարան: Դրանից հետո Նատալյան գնացել է իր աշխատավայր և ասել, որ եթե Լիպարիտը իրեն տա 100.000 ԱՄՆ դոլար, ապա բողոքը ետ կվերցնի դատարանից, սակայն ինքը տեղյակ չի եղել, արդյոք իր ամուսինը պարտք է Նատալյային, թե` ոչ: Վկան նշել է, որ իր ամուսինը խարդախություն չի արել: Նա իր գործերի մասին որևէ բան իրեն չի ասել, միայն ասել է, որ ցանկանում է հանրապետությունից դուրս գալ, քանի որ այստեղ գործ չկա:
Ամուսինն ունեցել է Հրանտ անունով ընկեր` Հրանտ Հայկի Կարապետյան, որի հետ ինչ-որ գործեր է արել:
Վկան միաժամանակ նշել է, որ ինքը տեղեկություն չունի ամուսնու գործունեության, նրա եկամտի աղբյուրների կամ պարտքերի մասին, ամուսինը երբևէ չի ասել, որ թանկարժեք նկարներ ունի վաճառելու:
Վկա Վաղինակ Գրիգորյանի ցուցմունքով այն մասին, որ Նատալյա Ավակովան մեկ անգամ եկել է իրենց տուն` ձեռքին ինչ-որ ստացական, և ասել է, որ հայրն իրեն պարտք է 40.000 դոլար գումար: Տեղյակ չէ, թե հայրն ինչ միջոցներով է շրջագայում տարբեր երկրներ և ինչով է զբաղվում: Հրանտ Կարապետյանը հոր մտերիմ ընկերն է եղել, սակայն ինքը մանրամասն տեղեկություններ չունի նրա մասին:
Վկա Ասանեթ Մխիթարյանը նախաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ Լ.Գրիգորյանին տեսել է իրենց տանը մեկ անգամ, երբ վերջինս այցելել է Մերուժան Ոսկանյանին, իսկ Հ.Մխիթարյանին և Մ.Ոսկանյանին ճանաչում է երկար տարիներ: Վերջիններս իրենց բնակարանների վաճառքից հետո, բնակվել են իրենց բնակարանում: Հ.Մխիթարյանի հետ խոսակցություններից տեղեկացել է, որ Լ.Գրիգորյանը գումար պետք է վերադարձնի Մ.Ոսկանյանին, որպեսզի վերջինս տուն գնի, սակայն չի վերադարձրել:
Դատաձեռագրաբանական և փաստաթղթաբանական փորձագետի թիվ 16731301 եզրակացության համաձայն` <<Փորձաքննությանը տրամադրված ստացականներում գրառումները կատարվել են միևնույն անձի կողմից, որոնք էլ իրենց հերթին հավանաբար կատարվել են Լ.Գրիգորյանի կողմից: Բացի այդ ստացականներում ձեռագիր ստորագրությունները նույնպես հավանաբար կատարվել են Լ.Գրիգորյանի կողմից>>:
Լ.Գրիգորյանի կողմից գրված` քրեական գործով այլ փաստաթուղթ հանդիսացող 10.10.2007թ., 07.01.2008թ., 12.01.2008թ. Ն.Ավակովային տված ստացականներով:
27. Ինչ վերաբերվում է պաշտպան Հ.Բաբայանի վերաքննիչ բողոքի այն պնդմանը, թե <<…գործում առկա քրեական գործ հարուցելու մասին որոշումը չունի տարեթիվ, այսինքն սույն գործով քրեական հետապնդման սկսելու ժամկետն անհայտ է, ուստի <<քրեական հետապնդում>> հասկացության մեջ ներառված բոլոր դատավարական գործողություններն անթույլատրելի են, ձեռք են բերվել օրենքի խախտմամբ և չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույցներ>>, ապա առաջին ատյանի դատարանը քննության առնելով այդ հարցը, պատճառաբանված կերպով եկել է այն հետևության, որ դատախազ Կ.Բարսեղյանի կողմից ընդամենը թույլ է տրվել տեխնիկական վրիպակ և չի նշվել քրեական գործի հարուցման տարեթիվը, մինչդեռ նշված որոշումից երևում է, որ հարուցված քրեական գործին շնորհվել է 14202212 համարը, այսինքն` քրեական գործը հարուցվել է 2012 թվականին: Հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանը նույնպես գտնում է, որ քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները թույլատրելի են, քանի որ ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքով սահմանված նորմերի պահպանմամբ:
28. Վերոգրյալների հիման վրա, Վերաքննիչ դատարանը, գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցության մեջ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Լ.Գրիգորյանը ընկերական հարաբերություններ ունենալով Մերուժան Ոսկանյանի հետ, 2003թ. հոկտեմբեր ամսից մինչև 2004թ. դեկտեմբեր ամիսն ընկած ժամանակահատվածում, խաբեությամբ` թանկարժեք նկար, կտավ գնելու և վաճառելու պատրվակով, Մ.Ոսկանյանից պահանջել և ստացել է 32.600 ԱՄՆ դոլարին համարժեք` 15.811.000 ՀՀ դրամ գումար, որն օգտագործել է անձնական կամ այլ նպատակով, մինչ օրս չի վերադարձրել գումարը և խարդախությամբ տիրացել առանձնապես խոշոր չափի գումարի:
Բացի այդ, Լիպարիտ Գրիգորյանը 2007թ. վերջերից, մինչև 2008թ. հունվարի 7-ն ընկած ժամանակահատվածում, առանձնապես խոշոր չափի գումար հափշտակելու դիտավորությամբ, թանկարժեք նկարներ ձեռք բերելու և հետագայում դրանց վաճառքից գումար վաստակելու պատրվակով, Նատալյա Սարգսի Ավակովայից պարբերաբար ստացել է առանձնապես խոշոր չափի` 300.000 եվրո գումարին համարժեք` 134.898.000 ՀՀ դրամ, որը խաբեությամբ հափշտակել և օգտագործել է անձնական կամ այլ նպատակով` Ն.Ավակովային պատճառելով առանձնապես խոշոր չափի գույքային վնաս:

II. Առաջին ատյանի դատարանի կողմից Լ.Գրիգորյանի կողմից կատարված արարքը հանցագործությունների համակցությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով` երկու առանձին դրվագով որակելու իրավաչափությունը .
29. Հաջորդ հարցը, որին պետք է անդրադառնա Վերաքննիչ դատարանը, դա ամբաստանյալ Լ.Գրիգորյանի կատարած հանցանքների որակման հարցն է: Արյդո՞ք նրա կատարածը պետք է որակվի հանցագործությունների համակցությամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով` երկու դրվագով, թե միայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
30. Այդ հարցի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Սուրեն Հակոբյանի վերաբերյալ գործով 2012թ. դեկտեմբերի 05-ին կայացրած որոշման մեջ, որտեղ մասնավորապես արձանագրել է հետևյալը.
<<… 14. Մինչև <<ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին>> 2011 թվականի մայիսի 23-ի ՀՕ-143-Ն օրենքն ուժի մեջ մտնելը գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասը պատասխանատվություն էր նախատեսում առանձնապես խոշոր չափերով, կազմակերպված խմբի կամ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-182-րդ, 222-րդ, 234-րդ, 238-րդ, 269-րդ հոդվածներով նախատեսված հանցանքների համար երկու կամ ավելի դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարված խարդախության համար։
Մինչև <<ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին>> 2011 թվականի մայիսի 23-ի ՀՕ-143-Ն օրենքն ուժի մեջ մտնելը գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 20-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն՝ <<Հանցագործությունների համակցություն է համարվում սույն օրենսգրքի տարբեր հոդվածներով կամ նույն հոդվածի տարբեր մասերով նախատեսված երկու կամ ավելի հանցանք կատարելը, որոնցից ոչ մեկի համար անձը դատապարտված չի եղել>>։
Մինչև <<ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին>> 2011 թվականի մայիսի 23-ի ՀՕ-143-Ն օրենքն ուժի մեջ մտնելը գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 21-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ <<Հանցագործությունների կրկնակիություն է համարվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի միևնույն հոդվածով կամ հոդվածի մասով նախատեսված երկու կամ ավելի հանցանք կատարելը>>։
Մեջբերված քրեաիրավական դրույթների վերլուծությունից երևում է, որ մինչև <<ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին>> 2011 թվականի մայիսի 23-ի ՀՕ-143-Ն օրենքն ուժի մեջ մտնելն անձի կողմից առավել ծանրացնող հանգամանքներում կատարված երկու և ավելի խարդախությունը չէր կարող դիտվել որպես ՀՀ քրեական օրենսգրքի 20-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված իրական համակցություն և ենթակա էր որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի որևէ կետով։
15. <<ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին>> 2011 թվականի մայիսի 23-ի ՀՕ-143-Ն օրենքով խմբագրված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 20-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն՝ <<Հանցագործությունների համակցություն է համարվում սույն օրենսգրքով /տարբեր հոդվածներով կամ միևնույն հոդվածով կամ հոդվածի միևնույն կամ տարբեր մասերով կամ կետերով/ նախատեսված երկու կամ ավելի հանցանք կատարելը, որոնցից ոչ մեկի համար անձը դատապարտված չի եղել>>։
<<ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին>> 2011 թվականի մայիսի 23-ի ՀՕ-143-Ն օրենքով հանցագործությունների կրկնակիությունը սահմանող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 21-րդ հոդվածն ուժը կորցրած է ճանաչվել։
Մեջբերված քրեաիրավական դրույթների վերլուծությունից երևում է, որ մինչև <<ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին>> 2011 թվականի մայիսի 23-ի ՀՕ-143-Ն օրենքն ուժի մեջ մտնելը գործող ՀՀ քրեական օրենսգիրքը որպես հանցագործությունների բազմակիության տեսակ նախատեսում էր կրկնակիությունը և այն սահմանում որպես ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի միևնույն հոդվածով կամ հոդվածի մասով նախատեսված երկու կամ ավելի հանցանքի կատարում։
<<ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին>> 2011 թվականի մայիսի 23-ի ՀՕ-143-Ն օրենքով ՀՀ քրեական օրենսգրքում կատարված փոփոխություններից հետո կրկնակիությունը՝ որպես հանցագործությունների բազմակիության տեսակ, վերացվեց, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի միևնույն հոդվածով և հոդվածի միևնույն մասով նախատեսված երկու կամ ավելի հանցանք կատարելը դիտվեց որպես հանցագործությունների իրական համակցություն։
16. <<ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին>> 2011 թվականի մայիսի 23-ի ՀՕ-143-Ն օրենքով ՀՀ քրեական օրենսգրքում կատարված փոփոխություններից հետո գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասը պատասխանատվություն է նախատեսում առանձնապես խոշոր չափերով և կազմակերպված խմբի կողմից կատարված խարդախության համար։
Մեջբերված քրեաիրավական դրույթը վերլուծերով սույն որոշման 15-րդ կետում շարադրված վերլուծության համատեքստում՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ <<ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին>> 2011 թվականի մայիսի 23-ի ՀՕ-143-Ն օրենքն ուժի մեջ մտնելուց հետո անձի կողմից առավել ծանրացնող հանգամանքներում կատարված երկու և ավելի խարդախությունը պետք է դիտվի որպես ՀՀ քրեական օրենսգրքի 20-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված իրական համակցություն և առանձին դրվագներով որակվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի որևէ կետով։
17. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ <<Արարքի հանցավորությունը սահմանող, պատիժը խստացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենքը հետադարձ ուժ չունի>>։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 2-րդ մասի իմաստով՝ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենքն այն օրենքն է, որը քրեական պատասխանատվության և պատժի նշանակման, քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելու կարգի ու պայմանների հետ կապված՝ ոչ նպաստավոր պայմաններ է ստեղծում հանցանք կատարած անձի համար։
18. Մինչև <<ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին>> 2011 թվականի մայիսի 23-ի ՀՕ-143-Ն օրենքն ուժի մեջ մտնելը գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված էր ազատազրկում՝ չորսից ութ տարի ժամկետով՝ գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա։
<<ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին>> 2011 թվականի մայիսի 23-ի ՀՕ-143-Ն օրենքն ուժի մեջ մտնելուց հետո գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ <<Եթե հանցանքների համակցությունն ընդգրկում է ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցանքներ, ապա վերջնական պատիժը նշանակվում է պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով։ Ընդ որում, ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել քսանհինգ տարին։ /.../>>։
Մեջբերված քրեաիրավական դրույթները գնահատելով սույն որոշման 14-րդ և 16-րդ կետերում շարադրված վերլուծության լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ մինչև <<ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին>> 2011 թվականի մայիսի 23-ի ՀՕ-143-Ն օրենքն ուժի մեջ մտնելը կատարված առանձնապես խոշոր չափերով երկու խարդախության համար՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով անձի նկատմամբ կարող էր նշանակվել առավելագույնը 8 տարի ժամկետով ազատազրկում։ Իսկ <<ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին>> 2011 թվականի մայիսի 23-ի ՀՕ-143-Ն օրենքն ուժի մեջ մտնելուց հետո կատարված առանձնապես խոշոր չափերով երկու խարդախության համար՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով` անձի նկատմամբ կարող է նշանակվել առավելագույնը 16 տարի ժամկետով ազատազրկում>> /տես Ս.Հակոբյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012թ. դեկտեմբերի 05-ի թիվ ԵԿԴ/0030/01/12 որոշման 14-18-րդ կետերը/>>։
31. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ ամբաստանյալ Լ.Գրիգորյանը իրեն մեղսագրված խարդախությունները կատարել է մինչև <<ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին>> 2011 թվականի մայիսի 23-ի ՀՕ-143-Ն օրենքն ուժի մեջ մտնելը` առաջինը 2003թ. հոկտեմբեր ամսից մինչև 2004թ. դեկտեմբեր ամիսն ընկած ժամանակահատվածում, իսկ երկրորդը՝ 2007 թվականի վերջերից մինչև 2008թ. հունվարի 7-ն ընկած ժամանակահատվածում ։
32. Սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով Սուրեն Հակոբյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի որոշման 14-18-րդ կետերում շարադրված վերլուծության լույսի ներքո, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ <<ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին>> 2011 թվականի մայիսի 23-ի ՀՕ-143-Ն օրենքով խմբագրված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 20-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետը հանդիսանում է Ս.Հակոբյանի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենք, քանի որ դրանում սահմանված են նրա նկատմամբ պատժի նշանակման ոչ նպաստավոր պայմաններ։ Այլ խոսքով, մինչև <<ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին>> 2011 թվականի մայիսի 23-ի ՀՕ-143-Ն օրենքն ուժի մեջ մտնելը գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 20-րդ և 21-րդ հոդվածների իմաստով՝ Ս.Հակոբյանի նկատմամբ կարող էր պատիժ նշանակվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով՝ առավելագունը 8 տարի ժամկետով։ <<ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին>> 2011 թվականի մայիսի 23-ի ՀՕ-143-Ն օրենքն ուժի մեջ մտնելուց հետո գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 20-րդ հոդվածի իմաստով՝ Ս.Հակոբյանի նկատմամբ պատիժ կարող է նշանակվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով՝ երկու առանձին դրվագով՝ առավելագույնը 16 տարի ժամկետով։
33. Վերոգրյալի հիման վրա՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ առաջին ատյանի դատարանը Լ.Գրիգորյանին մեղավոր ճանաչելով երկու դրվագով խարդախության համար՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, և նշված հոդվածներով պատիժ է նշանակելով՝ դրանով իսկ հետադարձ ուժ է տվել Լ.Գրիգորյանի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենքին։ Հետևաբար, առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ է տրվել նյութական իրավունքի խախտում /ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 2-րդ մաս/, և այդ առումով առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն իրավաչափ չէ, այն ենթակա է բեկանման և փոփոխման, նկատի ունենալով, որ ամբաստանյալ Լ.Գրիգորյանը պետք է մեղավոր ճանաչվի միայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:

III. Ամբաստանյալ Լ.Գրիգորյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի և այն պայմանականորեն չկիրառելու մասով.
34. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
<<Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն`
<<1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետի համաձայն`
<<1. Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
…8/ ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը>>:
35. ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Դ.Հովհաննիսյանի գործով որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <</.../ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությամբ, վստահությունն առանց ռեալ /իրական/ պատիժ կրելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։
Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։
/.../ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։ Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիաթյան հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին>> /Դավիթ Ռոբերտի Հովհաննիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշման 11-12-րդ կետերը/։
Դ.Հովհաննիսյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշումից երևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցի լուծման ժամանակ դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։ Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ դիրքորոշում Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է Դ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որի համաձայն՝ <<Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։ Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը>> /տե՛ս, Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը/։
36. Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի պետք է առնի նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, որոնք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը։
37. Վերաքննիչ դատարանը, ամբաստանյալ Լ.Գրիգորյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով պատիժ նշանակելիս, հաշվի է առնում վերջինիս կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը /կատարածը ծանր հանցագործություն է/, հանցավորի անձը` բնութագրվում է դրականորեն, նախկինում դատապարտված չի եղել, երկրորդ խմբի հաշմանդամ է /տառապում է արյան շրջանառության և սրտի իշեմիկ հիվանդություններով, ենթարկվել է վիրահատության/, տարիքային կենսաթոշակառու է, որպես նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում Վերաքննիչ դատարանի դատաքննության ընթացքում տուժող Ն.Ավակովային պատճառված նյութական վնասը հատուցելը: Վերաքննիչ դատարանն ամբաստանյալ Լ.Գրիգորյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրում:
38. Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով ամբաստանյալ Լ.Գրիգորյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ` ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը, հաշվի առնելով հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, վերջինիս պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, հանգում է այն հետևության, որ վերոգրյալները բավարար չեն գալու այն հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, և նրա նկատմամբ իրեն վերագրվող հանցագործության համար ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի միջոցով կարելի է հասնել ՀՀ քրեական օրենգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
39. Ինչ վերաբերվում է պաշտպան Հ.Բաբայանի վերաքննիչ բողոքի այն պնդմանը, թե <<ամբաստանյալ Լ.Գրիգորյանը տառապում է սրտի իշեմիկ հիվանդություն, ստաբիլ ստենոկարդիա 3-րդ ֆունկցիոնալ դաս, հետինֆարկտային կարդիոսկլերոզ, զարկերակային հիպերտոնիա 1-2-րդ աստիճան, բարձր ռիսկի սրտային անբավարարություն 3-4-րդ ֆունկցիոնալ դաս հիվանդություններով, որոնք ընդգրկված են ՀՀ կառավարության 2006թ. մայիսի 26-ի N 825-Ն որոշմամբ հաստատված` <<Պատիժը կրելուն խոչընդոտող հիվանդությունների ցանկում>>, և հիմք կարող է հանդիսանալ վերջինիս պատժից ազատելու կամ նրա նկատմամբ կայացված դատական ակտի կատարումը հետաձգելու համար>>, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ այդ հարցը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 431-րդ և 432-րդ հոդվածների հիման վրա քննության առարկա կարող է դառնալ վերջինիս նկատմամբ կայացված դատական ակտն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո` պատիժը կրելու ընթացքում համապատասխան փորձագիտական հանձնաժողովի կողմից փորձաքննություն կատարելուց հետո:

IV. Տուժող Ն.Ավակովայի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցի մասով.
40. Առաջին ատյանի դատարանը, բավարարելով տուժողներ Ն.Ավակովայի և Հ.Մխիթարյանի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցերը, որոշել էր Լ.Գրիգորյանից հօգուտ վերջիններիս բռնագանձել համապատասխանաբար 134.898.000 /հարյուր երեսունչորս միլիոն ութ հարյուր իննսունութ հազար/ և 15.811.000 /տասնհինգ միլիոն ութ հարյուր տասնմեկ հազար/ ՀՀ դրամ` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի հատուցում:
41. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 161-րդ հոդվածի համաձայն`
<< 1. Քաղաքացիական հայց ներկայացրած անձն իրավունք ունի հրաժարվել հայցից քրեական գործով վարույթի ցանկացած պահի, եթե դրանով չեն խախտվում այլ անձանց իրավունքները և օրինական շահերը: Նման իրավունքներից օգտվում է նաև այն անձը, որի շահերի պաշտպանության համար դատախազը քաղաքացիական հայց է հարուցել:
2. Քաղաքացիական հայցից հրաժարվելն ընդունելը հանգեցնում է քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցով վարույթի կարճման և համապատասխան անձին զրկում է տվյալ քաղաքացիական հայցը քրեական դատավարության կարգով կրկին հարուցելուց>>:
42. Տուժող Ն.Ավակովան Վերաքննիչ դատարանում հրաժարվեց իր կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցից և ներկայացրեց դիմում հետևյալ բովանդակությամբ.
<<Հայտնում եմ, որ Լիպարիտ Գրիգորյանի հարազատների կողմից հատուցվել է ինձ պատճառված գույքային վնասն ամբողջությամբ:
Ես հրաժարվում եմ քաղաքացիական հայցից և Լ.Գրիգորյանի նկատմամբ որևէ գույքային պահանջ չունեմ>>:
43. Նկատի ունենալով, որ տուժող Ն.Ավակովան Վերաքննիչ դատարանում հրաժարվեց իր կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցից, և դրանով չեն խախտվում այլ անձանց իրավունքները և օրինական շահերը, ուստի նրա ներկայացրած քաղաքացիական հայցով վարույթը ենթակա է կարճման` վերջինիս կողմից քաղաքացիական հայցից հրաժարվելու պատճառով:
44. Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը պաշտպան Հ.Բաբայանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում հանգում է այն հետևության, որ բերված վերաքննիչ բողոքը ենթակա է բավարարման մասնակիորեն, իսկ առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պետք է բեկանել և փոփոխել, նկատի ունենալով, որ գործի քննության արդյունքում թույլ է տրվել նյութական իրավունքի այնպիսի խախտում, որը հանգեցրել են դատական սխալի:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ և 397-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ քրեական դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Պաշտպան Հ.Բաբայանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակիորեն:
2. Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014թ. սեպտեմբերի 24-ի դատավճիռը բեկանել և փոփոխել.
Լիպարիտ Վաղինակի Գրիգորյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտել ազատազրկման 5/հինգ/ տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման:
Լ.Գրիգորյանի պատժի սկիզբը հաշվել 2013թ. հոկտեմբերի 11-ից:
3. Ամբաստանյալ Լ.Գրիգորյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը պահպանել` մինչև սույն որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
4. Տուժող Ն.Ավակովայի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցով վարույթը կարճել` վերջինիս կողմից քաղաքացիական հայցից հրաժարվելու պատճառով:
5. Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
6. Սույն որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք կարող է բերվել այն հրապարակելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում` ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատին:


Իսկականի հետ ճիշտ է`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ