ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն
վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության
առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռ
գործ թիվ ԵԱՔԴ/0151/01/13
նախագահող դատավոր` Լ.Ավետիսյան


ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև`
Վերաքննիչ դատարան/ ԿԱԶՄՈՎ`

նախագահող դատավոր` Գ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
դատավորներ` Ե. ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ
Ս.ՉԻՉՈՅԱՆ

քարտուղարությամբ` Ա.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆԻ
Ն.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
դատախազ` Կ.ԲԻՇԱՐՅԱՆԻ
ամբաստանյալ` Ս.ԿԱՍՅԱՆԻ
պաշտպան` ¬¬¬¬Ա.ՔԱԼԱՇՅԱՆԻ
տուժողներ` Վ. ՋԻՎԱՆՅԱՆԻ
Գ. ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆԻ
Ա. ՓԻԼԻՊՈՍՅԱՆԻ
Լ. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
տուժողներ Գ.Հայրապետյանի,
Ա.Փիլիպոսյանի ներկայացուցիչ` Վ. ԶՈՒՌՆԱՉՅԱՆԻ

2014 թվականի մայիսի 27-ին Երևան քաղաքում

դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կանոններով քննության առնելով Սարգիս Սեմիկի Կասյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի /այսուհետև`Առաջին ատյանի դատարան/ 2014 թվականի փետրվարի 17-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Սարգիս Սեմիկի Կասյանի պաշտպան Ավետիս Քալաշյանի և տուժողներ Գ.Հայրապետյանի, Ա. Փիլիպոսյանի, Վ.Ջիվանյանի վերաքննիչ բողոքները.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. ՀՀ ՀՔԾ ՀԿԳ քննիչ Ա.Կարապետյանի 2013 թվականի հուլիսի 12-ի որոշմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 62206913 քրեական գործը /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 1/:
2. 2013 թվականի հուլիսի 17-ին Սարգիս Սեմիկի Կասյանը ձերբակալվել է /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 59-61/:
3. ՀՀ ՀՔԾ ՀԿԳ քննիչ Ա.Կարապետյանի 2013 թվականի հուլիսի 19-ի որոշմամբ Ս.Կասյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 92-94/:
4. Առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի հուլիսի 19-ի որոշմամբ մեղադրյալ Ս.Կասյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը` երկու ամիս ժամկետով: Կալանավորման սկիզբը հաշվվել է 2013 թվականի հուլիսի 17-ից /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 103-104/:
5. ՀՀ ՀՔԾ ՀԿԳ քննիչ Ա.Կարապետյանի 2013 թվականի հոկտեմբերի 07-ի որոշմամբ Ս.Կասյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքը լրացվել, նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել և նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով /քրեական գործ, հատոր 3, էջ 76-77/:
6. ՀՀ ՀՔԾ ՀԿԳ քննիչ Ա.Կարապետյանը 2013 թվականի հոկտեմբերի 11-ին որոշում է կայացրել խարդախության և վստահությունը չարաշահելու եղանակով Սոֆա Մարտիրոսյանի խոշոր չափերի գույքը հափշտակելու համար Սարգիս Կասյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին` նրա արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ /քրեական գործ, հատոր 3, էջ 96-97/:
7. ՀՀ ՀՔԾ ՀԿԳ քննիչ Ա.Կարապետյանի 2013 թվականի հոկտեմբերի 11-ի որոշմամբ` վաշխառություն կատարելու համար Վահագն Ջիվանյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրա արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ /քրեական գործ, հատոր 3, էջ 99-100/:
8. 2013 թվականի հոկտեմբերի 15-ին թիվ 62206913 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որը դատարանում ստացվել է նույն թվականի հոկտեմբերի 28-ին /քրեական գործ, հատոր 4, էջ 1/:
9. Առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Լ.Ավետիսյանի 2013 թվականի հոկտեմբերի 29-ի որոշմամբ թիվ 62206913 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և 2014 թվականի նոյեմբերի 11-ի որոշմամբ նշանակվել` դատաքննության 2014 թվականի նոյեմբերի 18-ին /քրեական գործ, հատոր 4, էջ 2, 15/:
10. Առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի փետրվարի 17-ի դատավճռով Սարգիս Սեմիկի Կասյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով /չորս դրվագ/ նախատեսված հանցանքներ կատարելու մեջ և դատապարտվել` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով (Գագիկ Հայրապետյանից խարդախությամբ առանձնապես խոշոր չափերի` 29.565.120 ՀՀ դրամ գումարի հափշտակություն կատարելու դրվագով)` ազատազրկման` յոթ տարի ժամկետով, անձնական գույքի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավելի քան 29.565.120 ՀՀ դրամ գումարը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով (Վահագն Ջիվանյանից խարդախությամբ առանձնապես խոշոր չափերի` 8.785.120 ՀՀ դրամ գումարի հաշտակություն կատարելու դրվագով)` ազատազրկման` վեց տարի ժամկետով, անձնական գույքի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավելի քան 8.785.120 ՀՀ դրամ գումարը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով (Լաերտ Խաչատրյանից խարդախությամբ առանձնապես խոշոր չափերի` 6.450.080 ՀՀ դրամ գումարի հափշտակություն կատարելու դրվագով)` ազատազրկման հինգ տարի ժամկետով, անձնական գույքի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավելի քան 6.450.080 ՀՀ դրամ գումարը,
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով (Արայիկ Փիլիպոսյանից խարդախությամբ առանձնապես խոշոր չափերի` 6.965.750 ՀՀ դրամ գումարի հափշտակություն կատարելու դրվագով) Սարգիս Սեմիկի Կասյանը դատապարտվել է ազատազրկման հինգ տարի ժամկետով, անձնական գույքի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավելի քան 6.965.750 ՀՀ դրամ գումարը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կանոններով, պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով Սարգիս Սեմիկի Կասյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` տաս տարի ժամկետով, անձնական գույքի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավելի քան 51.766.070 ՀՀ դրամ գումարը:
Սարգիս Սեմիկի Կասյանի պատժի սկիզբը հաշվվել է 2013 թվականի հուլիսի 17-ից: Պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում:
Սարգիս Սեմիկի Կասյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` կալանավորումը, թողնվել է անփոփոխ, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Տուժող Գագիկ Հայրապետյանի քաղաքացիական հայցը բավարարվել է. Սարգիս Սեմիկի Կասյանից հօգուտ Գագիկ Հարությունի Հայրապետյանի բռնագանձվել է 29.565.120 (քսանիննը միլիոն հինգ հարյուր վաթսունհինգ հազար հարյուր քսան) ՀՀ դրամ գումար:
Տուժող Վահագն Ջիվանյանի քաղաքացիական հայցը բավարարվել է մասնակիորեն, Սա րգիս Սեմիկի Կասյանից հօգուտ Վահագն Արկադիայի Ջիվանյանի բռնագանձվել է 7.585.120 (յոթ միլիոն հինգ հարյուր ութսունհինգ հազար հարյուր քսան) ՀՀ դրամ գումար:
Տուժող Արայիկ Փիլիպոսյանի քաղաքացիական հայցը բավարարվել է, Սարգիս Սեմիկի Կասյանից հօգուտ Արայիկ Գագիկի Փիլիպոսյանի բռնագանձվել է 6.965.750 (վեց միլիոն ինը հարյուր վաթսունհինգ հազար յոթ հարյուր հիսուն) ՀՀ դրամ գումար:
Տուժող Լաերտ Խաչատրյանին իրավունք է վերապահվել քաղաքացիական հայցը հարուցել քաղաքացիական դատավարության կարգով:
Ապացույց ճանաչված և քրեական գործին կցված` վեց թերթից բաղկացած սևագրերը, ՀՀ ոստիկանության <<Ճանապարհային Ոստիկանություն>> ծառայությունից ստացված թիվ 17-7-6706 գրությունը, <<ԱրմենՏել>> ՓԲԸ-ից ստացված կրիչը <<դիսկ-160>>, ՀՀ ԿԱ անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեից ստացված թիվ ԿԽ-1/3148 գրությունը, Վահագն Ջիվանյանի և Արայիկ Փիլիպոսյանի ներկայացրած ստացականների լուսապատճենները, ՀՀ կենտրոնական բանկից առգրավված բանկային գաղտնիք հանդիսացող փաստաթղթերը, ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ կենտրոնի հարկային տեսչությունից ստացված թիվ 8140/6 գրությունը, <<ՍԿՈԲ>> ՍՊԸ տնօրեն Սուրեն Գյուլամբարյանի ներկայացրած մաքսազերծման վերաբերյալ փաստաթղթերը, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչությունից ստացված թիվ 8/2-1457 գրությունը, պահվել է քրեական գործի հետ միասին / հատոր 4, գ.թ. 167/
11. Առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի փետրվարի 17-ի դատական ակտի դեմ վերաքննիչ բողոքներ են բերվել ամբաստանյալ Ս.Կասյանի պաշտպան Գ.Քալաշյանի, տուժողներ Գ.Հայրապետյանի, Ա.Փիլիպոսյանի և Վ.Ջիվանյանի կողմից:
12.Վերաքննիչ դատարանի 2014 թվականի մարտի 20-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Ս.Կասյանի պաշտպան Գ.Քալաշյանի, տուժողներ Գ.Հայրապետյանի, Ա.Փիլիպոսյանի և Վ.Ջիվանյանի վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել` դատական քննության վճռաբեկության կանոններով:
Գործի փաստական հանգամանքները
13. Նախաքննական մարմնի կողմից ամբաստանյալ Սարգիս Սեմիկի Կասյանին մեղադրանք է առաջադրել և Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաստատված է համարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով /չորս դրվագ/, որ նա, աշխատելով ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Արաբկիրի բաժնի քրեական հետախուզության բաժանմունքի պետի տեղակալի պաշտոնում, խաբեության և վստահությունը չարաշահելու եղանակով, իր ծանոթ Գագիկ Հայրապետյանից առանձնապես խոշոր չափերի գույք հափշտակելու դիտավորությամբ, վերջինից թաքցրել է բազմաթիվ անձանց հանդեպ խոշոր ֆինանսական պարտավորություններ ունենալու հանգամանքը: Ավելին` սուտ տեղեկություններ է ներկայացրել, թե իբր հանդիսանում է Երևան քաղաքի օղակաձև այգու 6-րդ հատվածում տեղակայված` <<ՍԿՈԲ>> ՍՊԸ սեփականությունը հանդիսացող <<Լունապարկ>> զբոսայգու սեփականատերը և վստահեցրել, թե զբաղվում է գերշահույթ ապահովող ապրանքների ներմուծմամբ և վաճառքով: Այդ գործունեության հետ կապված մտացածին գործարքներ կատարելու պատրվակով 2010թ. մայիսից մինչև նոյեմբերն ընկած ժամանակահատվածում, Սարգիս Կասյանը Գագիկ Հայրապետյանից վերցրել է առանձնապես խոշոր չափերի` ընդհանուր 29.565.120 ՀՀ դրամին համարժեք 78.000 ԱՄՆ դոլար, սակայն որևէ ապրանք չներմուծելով և այդ ուղղությամբ ոչ մի գործողություն չկատարելով` գումարը հափշտակել և օգտագործել է անձնական կարիքների համար:
Բացի այդ, Սարգիս Կասյանը 2011թ. դեկտեմբերի 03-ից աշխատելով ՀՀ ոստիկանության Արագածոտնի մարզային վարչության Աշտարակի բաժնի պետի օպերատիվ գծով տեղակալի պաշտոնում, իր ծանոթ` ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի վարչության ավագ քննիչ Վահագն Ջիվանյանից խաբեության և վստահությունը չարաշահելու եղանակով առանձնապես խոշոր չափերի գույք հափշտակելու դիտավորությամբ, թաքցրել է ավելի քան 20 անձանց տարբեր չափերի գումար պարտք լինելու հանգամանքը, նրան սուտ տեղեկություններ է ներկայացրել, թե զբաղվում է գերշահույթ ապահովող` սև ձկնկիթի ներմուծմամբ և վաճառքով` առաջարկելով եկամուտ ստանալու նպատակով ներդրում կատարել այդ գործում: Վահագն Ջիվանյանը, վստահելով Սարգիս Կասյանին, որպես ՀՀ ոստիկանության համակարգում բարձր պաշտոն զբաղեցնող անձի, 2012թ. մարտի 31-ին և ապրիլի 04-ին նրան համապատասխանաբար տվել է 3.285.120 ՀՀ դրամին համարժեք 8.000 ԱՄՆ դոլար և 5.500.000 ՀՀ դրամ, ընդամենը` առանձնապես խոշոր չափերի 8.785.120 ՀՀ դրամ: Սարգիս Կասյանը խոստացված ձկնկիթը ձեռք բերելու, ներմուծելու ուղղությամբ որևէ գործողություն չի կատարել, այլ Վահագն Ջիվանյանից խաբեության եղանակով վերցրած` առանձնապես խոշոր չափերի` 8.785.120 ՀՀ դրամը հափշտակել և օգտագործել է անձնական կարիքների համար:
Բացի այդ, Սարգիս Կասյանն իր ծանոթ` ՀՀ ոստիկանության <<Զվարթնոց>> օդանավակայանի գծային բաժնի ավագ օպերլիազոր Լաերտ Խաչատրյանի առանձնապես խոշոր չափերի գույքը խաբեության և վստահությունը չարաշահելու եղանակով հափշտակելու նպատակով, 2012թ. ձմռանը վերջինից թաքցնելով բազմաթիվ անձանց ավելի քան 200.000 ԱՄՆ դոլար պարտք ունենալու փաստը, մեկ ամսվա ընթացքում վերադարձնելու պատրվակով, խնդրել է իրեն տալ 16.000 ԱՄՆ դոլար: Վստահելով Սարգիս Կասյանի խոստումներին, Լաերտ Խաչատրյանը նրան տվել է առանձնապես խոշոր չափերի 6.450.080 ՀՀ դրամին համարժեք 16.000 ԱՄՆ դոլար, որը Սարգիս Կասյանը հափշտակել և օգտագործել է անձնական կարիքների համար:
Բացի այդ, Սարգիս Կասյանը` 2013թ. հուլիսին որոշ պարտքատերերին արդեն իսկ ամբողջությամբ օտարած լինելով սեփականությամբ իրեն պատկանող շարժական ու անշարժ գույքը և որևէ գործունեություն չիրականացնելով, խաբեության և վստահությունը չարաշահելու եղանակով իր մեկ այլ ծանոթ Արայիկ Փիլիպոսյանից առանձնապես խոշոր չափերի գույք հափշտակելու դիտավորությամբ, վերջինիս կրկին սուտ տեղեկություններ է ներկայացրել, թե իբր հանդիսանում է Երևան քաղաքի օղակաձև այգու 6-րդ հատվածում տեղակայված` <<ՍԿՈԲ>> ՍՊԸ սեփականությունը հանդիսացող <<Լունապարկ>> զբոսայգու սեփականատերը: Բացի այդ, իբր, զբաղվում է գերշահույթ ապահովող ապրանքների ներմուծմամբ և վաճառքով, գազավորված ըմպելիք ներմուծելու և այն մաքսազերծելու պատրվակով Արայիկ Փիլիպոսյանից վերցրել է ընդհանուր առանձնապես խոշոր չափերի 6.965.750 ՀՀ դրամին համարժեք 17.000 ԱՄՆ դոլար, սակայն դարձյալ որևէ ապրանք չի ներմուծել, որևէ գործունեություն չի իրականացրել, այլ գումարը հափշտակել և օգտագործել է անձնական կարիքների համար: /քրեական գործ, հատոր 3, էջ 124-125/:
Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը
Վերաքննիչ բողոքները քննվում են հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում.
14. Դիմող` ամբաստանյալի պաշտպան Գ.Քալաշյանը վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները հայտնել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն անհիմն է և ենթակա` բեկանման:
Առաջին ատյանի դատարանը Սարգիս Կասյանին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, չորս դրվագով, դատապարտել է 10 տարի ժամկետով ազատազրկման և գույքի բռնագրավմամբ 51.766.070 ՀՀ դրամ գումարի չափով:
Առաջին ատյանի դատարանը, խախտելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ, 18-րդ, 358-րդ, 360-րդ, 365-րդ հոդվածների, ՀՀ Սահմանադրության 18-րդ հոդվածի պահանջները, Սարգիս Կասյանին առաջադրված մեղադրանքները համարել է հիմնավորված` անտեսելով պաշտպանական կողմի փաստարկները: Բողոքարկվող ակտում դատարանի կողմից շարադրված ապացույցներն իրենց համակցությամբ չեն հաստատում Ս. Կասյանի մեղքն իրեն մեղսագրվող արարքում, դրանք հաստատում են նրա անմեղությունը:
Ամբաստանյալ Սարգիս Կասյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել առաջադրված մեղադրանքներում և դատաքննության ժամանակ ցուցմունք է տվել, որ նախաքննության ընթացքում որոշ հանգամանքների վերաբերյալ ճիշտ տեղեկություններ չի տվել, այդ կերպ փորձել է արդարացնել իր գործողությունները:
Հայտնել է, որ 2010թ. ունեցել է ֆինանսական խնդիրներ: Չցանկացավ պարզաբանել, թե կոնկրետ ինչ խնդիրներ են եղել: Տեսնելով, որ ինքնուրույն ի վիճակի չէ պարտքերը մարելու, դիմել է հոր` Սեմիկ Կասյանի օգնությանը: Հոր օգնությամբ պարտքերի մեծ մասն ամբողջությամբ, իսկ որոշ մասը` մասնակի մարել է: Մարդիկ իրեն վստահելով նույնիսկ ստացական չեն վերցրել: Քանի որ շատերից էր պարտք վերցրել, թղթերի վրա գրառումներ է արել, որպեսզի չմոռանա, թե ումից ինչքան պարտք է վերցրել, ինչքանն է վերադարձրել: Ստիպված վաճառել են իրենց բնակարաններն ու ավտոմեքենաները, որպեսզի պարտքերն ավելի արագ մարեն: Վահագն Ջիվանյանից վերցրած գումարը մտադիր է եղել ներդնել բիզնեսի մեջ, ստանալ շահույթ, քանի որ իրեն խոստացել էին ներգրավել այդ գործարքին: Վ.Ջիվանյանից գումարը վերցնելուց հետո, այդ գումարն օգտագործել է իր ունեցած մյուս պարտքերը մարելու համար: Ընդունել է սխալը, որ այդ մասին Վ.Ջիվանյանին չի ասել կամ իմանալուց հետո գումարը նրան չի վերադարձրել, չի ասել նաև պարտքով վերցրած գումարն իր նպատակին չօգտագործելու մասին: Հույս է ունեցել կարճ ժամանակամիջոցում վերադարձնել նրա գումարը, սակայն չի ստացվել: Նույն պատճառաբանությունը բերել է Արայիկ Փիլիպոսյանի դրվագի վերաբերյալ: Չի հրաժարվում, որ տուժողներից պարտքով գումարներ է վերցրել: Ամեն ինչ կանի պարտքերը վերադարձնելու համար: Մտադիր չի եղել տուժողներից վերցրած գումարները հափշտակել, գումարները վերցրել է պարտքով` վերադարձնելու նպատակով, մինչ այժմ նրանց գումարները չի վերադարձրել, որովհետև ի վիճակի չի եղել:
Որպես մեղադրանքի հիմնավորում, մատնանշվել են վկաների ցուցմունքները.
Վկա Սոֆա Մարտիրոսյանի ցուցմունքով հիմնավորվել է տուժող Վ. Ջիվանյանի ցուցմունքը, որ Ս. Կասյանին պարտքով տրված գումարից 5000 ԱՄՆ դոլար գումարը վերցրել է Սոֆա Մարտիրոսյանից: Ս. Կասյանը չի ժխտել, որ Վահագն Ջիվանյանից պարտքով գումար է վերցրել:
Վկա Սուրեն Գյուլամբարյանի ցուցմունքով, ըստ մեղադրանքի կողմի, հերքվում է Ս.Կասյանի նախաքննության ցուցմունքն այն մասին, որ Վ.Ջիվանյանից վերցրած գումարով գնել է մանկական ավտոմեքենաներ:
Դատաքննության ժամանակ Ս. Կասյանը հայտնեց, որ նախաքննության այդ ցուցմունքը չի համապատասխանում իրականությանը: Վ.Ջիվանյանից պարտքով վերցրած գումարն օգտագործել է մյուս պարտքերը մարելու համար:
Վկա Սեմիկ Կասյանը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք տվեց, որ 2010թ. որդին` Սարգիս Կասյանն իրեն հայտնել է, որ պարտքեր ունի կուտակած և խնդրել է օգնել այդ պարտքերը վերադարձնելու համար: Փորձել է պարզել, թե ինչի համար է պարտքեր կուտակել, սակայն որդին չի հայտնել: Իր անձնական, նաև ընտանիքի սեփական անշարժ և շարժական գույքերը` բնակարանները, ավտոմեքենաները վաճառելու միջոցով որդու ունեցած պարտքերի մեծ մասը մարել է: Պարտավորվում է կրկին օգնել որդուն` մարելու մնացած պարտքերը: Որդին և ինքը չեն հրաժարվել ունեցած պարտքերը վերադարձնելուց: Մինչ քրեական գործ հարուցելն առաջարկել է տուժողներին մաս-մաս մարել նրանց պարտքերը, սակայն չեն համաձայնվել:
Պարտքերի վերաբերյալ վեց թերթից բաղկացած սևագրերում նշված անձանցից շատերը հայտնել են, որ Ս. Կասյանն իրենց պարտքը վերադարձրել է: Ոմանք հայտնել են, որ իրենց պարտքը մասնակի է վերադարձրել, բայց իրենց խաբված չեն համարում, վստահ են, որ պարտքը կվերադարձնեն: Սևագրերում կան նաև անուններ, որոնք չեն հարցաքննվել:
Այդ սևագրերը Ս. Կասյանի կողմից կազմված ցուցակ է իր ունեցած պարտքերի մասին: Այդ ցուցակը պարբերաբար թարմացվել է: Սևագրերը փաստում են, որ Ս.Կասյանը պարտքատերերից խարդախությամբ գումարներ հափշտակելու նպատակ չի ունեցել, խարդախը ցուցակ չի կազմում:
ՀՀ Կենտրոնական բանկից Ս.Կասյանի վերաբերյալ բանկային գաղտնիք կազմող տեղեկություններն առգրավելու մասին արձանագրության համաձայն` <<Ակբա-Կրեդիտ ագրիկոլ բանկ>> ՓԲԸ-ի կողմից Ս. Կասյանի անվամբ տրամադրված պլաստիկ քարտից գումարներ է կանխիկացվել <<Միլիոն>> խաղատան բանկոմատից: Փորձվել է ներկայացնել, որ Ս. Կասյանը խաղամոլ է: Բանկից առգրավված փաստաթղթերի համաձայն, <<Միլիոն>> խաղատան բանկոմատից Ս.Կասյանը կանխիկացրել է ընդամենը 3760 ԱՄՆ դոլար: Սա ապացուցողական նշանակություն չունի Ս. Կասյանին առաջադրված մեղադրանքի համար:
ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության 03.10.2013թ. թիվ 8/2-1457 գրության համաձայն, օպերատիվ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների համաձայն Սարգիս Կասյանը հիմնականում այցելել է Կոտայքի մարզի Զովունի գյուղում գտնվող <<Միլիոն>> խաղատուն և ներկայացել` որպես <<Լունապարկի Սաքո>>:
Այն որպես ապացույց չի կարելի դիտել, քանի որ օպերատիվ տվյալներ պարունակող գրությունն ապացույց չի հանդիսանում` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասում թվարկված թույլատրելի ապացույցների մեջ ներառված չէ:
Սարգիս Կասյանի օգտագործած հեռախոսահամարով մուտքային և ելքային զանգերի վերծանումների կրիչի զննության արձանագրությունով հաստատվում է ընդամենն այն, որ Ս. Կասյանի և տուժողների միջև նշված ժամանակահատվածում բազմիցս հեռախոսազանգեր են եղել: Տուժողներին ունեցած պարտքը Ս. Կասյանը չի վերադարձրել, բնականաբար նրանք էլ բազմիցս զանգահարել են` իմանալու, թե երբ պետք է վերադարձնի իրենց պարտքը: Նշված անձանց պարտքն առ այսօր վերադարձված չէ:
ՀՀ ՃՈ-ից ստացված թիվ 17-7-6706 գրության համաձայն` Ս. Կասյանը 2012թ. ընթացքում օտարել է սեփականությամբ իրեն պատկանող երեք ավտոմեքենաները:
ՀՀ ԿԱ ԱԳԿ ՊԿ-ից ստացված ԿԽ-1/3148 գրության համաձայն` Ս. Կասյանը 2012թ. ընթացքում օտարել է սեփականությամբ իրեն պատկանող երկու բնակարանները:
Իր երկու բնակարանները և երեք ավտոմեքենաները Ս. Կասյանն օտարել է ունեցած պարտքերը մարելու համար: Դրանք մեղադրանքը հերքող փաստեր են: Դա վկայում է, որ Ս. Կասյանը նպատակ չի հետապնդել չվերադարձնել, հափշտակել վերցրած գումարները:
Տուժողներ Վահագն Ջիվանյանի և Արայիկ Փիլիպոսյանի ներկայացրած` Սարգիս Կասյանի կողմից տրված ստացականների պատճեները վկայում են, որ Ս. Կասյանը նրանցից պարտքով գումարներ է վերցրել:
ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ կենտրոնի հարկային տեսչությունից ստացված թիվ 8140/6 գրության համաձայն, 2011թ. դեկտեմբերի 11-ին կատարվել է <<Սկոբ>> ՍՊԸ մասնակցի և տնօրենի փոփոխություն:
<<Սկոբ>> ՍՊԸ-ն Սեմիկ Կասյանին չպատկանելու, ինչպես նաև այլ անձանց ևս պարտքեր ունենալու մասին տուժողներին չհայտնելը մեկնաբանվել է այն միտումով, որ Ս. Կասյանը դիտավորյալ չի հայտնել այդ մասին: Բոլոր տուժողները, վկաները նշել են, որ Կասյանների ընտանիքին ճանաչել են որպես ֆինանսապես ապահովված մարդիկ: Չի կարելի համարել, որ դա արված է հանցավոր միտումով:
Տուժող Գագիկ Հայրապետյանը 23.08.2013թ. որպես վկա ցուցմունք է տվել, որ 2010թ. մայիսի 1-ին Ս.Կասյանը պարտքով 70.000 ԱՄՆ դոլար գումար է խնդրել և չի ասել, թե այն ինչի համար է անհրաժեշտ: Խոստացած ժամկետում չի վերադարձրել պարտքը: Որոշ ժամանակ անց նրա հայրը` Սեմիկ Կասյանն իրեն է տվել 20.000 ԱՄՆ դոլար: 2011թ. նոյեմբերին Ս.Կասյանը կրկին ուզել է 40.000 ԱՄՆ դոլար, ինքը կրկին տվել է այդ գումարը: 2011թ. նոյեմբերին Սարգիսը տվել է 2700 ԱՄՆ դոլար, իսկ 2012թ. հունվարին` 10.000 ԱՄՆ դոլար: 2012թ. ամռանն իմացել է, որ Սարգսի ընտանիքը վաճառում է իրենց պատկանող ավտոմեքենաները, տունը և մտավախություն ունենալով, որ Սարգիսը չի կարողանա վերադարձնել իր պարտքը, այդ մասին ասել է նրա հորը: Վերջինս ասել է, որ Սարգիսն ուրիշ պարտքեր էլ ունի, չգիտի, թե ինչ անի: 2012թ. հոկտեմբերին Սեմիկ Կասյանն իրեն տվել է ևս 2000 ԱՄՆ դոլար:
Տուժող Լաերտ Խաչատրյանը 13.08.2013թ. որպես վկա ցուցմունք է տվել, որ 2012թ. ձմռանը Ս.Կասյանն իրենից պարտքով խնդրել է 20.000 ԱՄՆ դոլար անձնական կարիքների համար, տվել է 16.000 ԱՄՆ դոլար: Ս.Կասյանը չի ասել, թե ինչ նպատակով է վերցնում: Խոստացված ժամկետում նա չի վերադարձրել պարտքը: Այդ մասին հիշեցրել է նրան և վերջինս հայտնել է, որ պարտքեր ունի, առաջիկայում չի կարող վերադարձնել գումարը, միաժամանակ պարտավորվել է հնարավորինս շուտ վերադարձնել այն:
Նույն օրը Լ. Խաչատրյանը քննիչի որոշմամբ ճանաչվել է տուժող:
Տուժող Արայիկ Փիլիպոսյանը 04.09.2013թ. ցուցմունք է տվել, որ 2013թ. հուլիսի սկզբներին Ս.Կասյանը պարտքով ուզել է 17.000 ԱՄՆ դոլար` պատճառաբանելով, որ այն անհրաժեշտ է Վրաստանից ներմուծված գազավորված ըմպելիքը մաքսազերծելու համար: Խոստացված ժամկետում Ս.Կասյանը չի վերադարձրել պարտքը և գրել է ստացական:
Նշված անձինք իրենց ցուցմունքներում հայտնել են, որ Ս.Կասյանն իրենցից պարտքով գումարներ է վերցրել և չի վերադարձրել:
Լ.Խաչատրյանը հայտնել է, որ թեև հանդիսանում է տուժող, չի ցանկանում քաղաքացիական հայց ներկայացնել, նրա նկատմամբ բողոք չունի:
Ա. Փիլիպոսյանը հայտնել է, որ Սարգիս Կասյանի նկատմամբ քաղաքացիական հայցի պահանջ չունի, կարծում է, որ նրա ընտանիքի անդամները կվերադարձնեն պարտքը:
Գ. Հայրապետյանը հայտնել է, որ Սարգիսն ու նրա հայրը պարտավորվել են վերադարձնել իր պարտքը, որ իր բողոքը կայանում է նրանում, որ վերադարձնի իր պարտքը:
Այդ անձինք չեն համարել, որ Ս. Կասյանը հափշտակել է իրենց գումարները:
22.09.2013թ. Գագիկ Հայրապետյանը, իսկ 02.10.2013թ.` Արայիկ Փիլիպոսյանը լրացուցիչ հայտնել են` չեն իմացել, որ Ս.Կասյանը այլ անձանց նույնպես պարտք է, ինչպես նաև, որ Կասյանները վաճառել են իրենց ավտոմեքենաներն ու բնակարանները: Այդ մասին իմանալուց հետո իրենց խաբված են զգում:
Գ. Հայրապետյանի հիշյալ ցուցմունքը հակասում է նրա` 23.08.2013թ. տված ցուցմունքին:
Գագիկ Հայրապետյանի դրվագով Ս.Կասյանին առաջադրված մեղադրանքը ձևակերպած է հետևյալ կերպ` Ս. Կասյանը խաբեության և վստահությունը չարաշահելու եղանակով, իր ծանոթ Գագիկ Հայրապետյանից առանձնապես խոշոր չափերի գույք հափշտակելու դիտավորությամբ, վերջինիցս թաքցրել է բազմաթիվ անձանց հանդեպ խոշոր ֆինանսական պարտավորություններ ունենալու հանգամանքը, սուտ տեղեկություններ է ներկայացրել, թե իբր հանդիսանում է Երևանի օղակաձև այգում տեղակայված <<Սկոբ>> ՍՊԸ սեփականությունը հանդիսացող <<Լունապարկ>> զբոսայգու սեփականատերը և վստահեցրել, թե զբաղվում է գերշահույթ ապահովող ապրանքների ներմուծմամբ և վաճառքով…
Հաստատված է, որ Ս. Կասյանը Գ. Հայրապետյանից գումար է վերցրել 2010թ-ին: Հարցաքննվածները նշել են, որ Ս.Կասյանին պարտքով գումարներ են տվել 2011-2012 թվականների ընթացքում:
Կադաստրի գրության համաձայն, <<Սկոբ>> ՍՊԸ-ի մասնակցի և տնօրենի փոփոխությունը կատարվել է 2011թ. դեկտեմբերի 11-ին, այսինքն` Գ. Հայրապետյանից գումարները վերցնելու ժամանակահատվածի դրությամբ <<Սկոբ>> ՍՊԸ-ը դեռևս հանդիսացել է Ս. Կասյանի սեփականությունը:
Դատաքննության ընթացքում Լաերտ Խաչատրյանը նշել է, որ չի համարում, որ Ս. Կասյանն իր նկատմամբ խարդախություն է կատարել, նա իր գումարը կվերադարձնի:
Դատաքննության ընթացքում Արայիկ Փիլիպոսյանը նշել է, որ Ս.Կասյանին ձերբակալվելու մասին տեղեկանալուց հետո հանդիպել է նրա հորը, վերջինս ասել է, որ չեն հրաժարվում իր պարտքը վերադարձնելուց: Այլ անձանց ևս պարտքեր ունենալու մասին իրեն չհայտնելը` չի համարում, որ նա միտումնավոր է արել, գտնում է, որ իր գումարները հափշտակելու նպատակ չի ունեցել:
Դատաքննության ընթացքում Գագիկ Հայրապետյանը նշել է, որ իր մոտ վստահություն կա, որ Ս.Կասյանն իր գումարը կվերադարձնի: Գ. Հայրապետյանը նաև հայտնել է, որ համարում է, որ Ս.Կասյանն իրեն խաբել է, քանի որ մինչև հիմա պարտքը չի տվել:
Տուժողների մտավախությունը ոչ թե բխում է նրանից, որ Ս. Կասյանը խաբել է իրենց, հափշտակել` իրենց գումարները Տուժող Վ. Ջիվանյանը քաղաքացիական հայցով դիմել է դատարան:
Բոլոր դրվագներով Ս.Կասյանի արարքում բացակայում է խարդախության հանցակազմը: Մեղադրանքի կողմը չի ներկայացրել հավաստի, փոխկապակցված և բավարար ապացույցներ, որ Ս.Կասյանը մեղավոր է իրեն մեղսագրվող արարքներում: Ամբաստանյալի և տուժողների միջև առկա են եղել քաղաքացիաիրավական հարաբերություններ:
ՈՒնեցած պարտքերն ամբողջությամբ մարած չլինելու հանգամանքը չի նշանակում, որ նա խարդախություն է կատարել:
Հղում է կատարել ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Լիա Ավետիսյանի վերաբերյալ 24.02.2011թ. և Վարդան Մաթևոսյանի վերաբերյալ 08.06.2012թ. գործերով որոշումների վրա:
Իրոք, Վ. Ջիվանյանի և Ա. Փիլիպոսյանի դրվագներով վերջիններիցս պարտքով գումար վերցնելուց հետո` դրանք չի օգտագործել իր նպատակային նշանակությանը, այլ դրանցով մարել է ունեցած պարտքերը և այդ մասին չի հայտնել տուժողներին: Դա չի նշանակում, որ ցանկացել է հափշտակել այդ գումարները:
Ինչ վերաբերում է իրեն սեփականությամբ պատկանող գույքերն արդեն օտարած լինելու և պարտքերը վերադարձնելու միջոցներ չունենալուն, ապա դա նույնպես չի կարող հիմք հանդիսանալ սուբյեկտիվ կողմի հիմնավորման համար: Տուժողներից վերցրած պարտքերը չի վերադարձրել ոչ թե, որ ի սկզբանե մտադիր է եղել չվերադարձնել նրանց գումարները, այլ հնարավորություն չի ունեցել միանվագ ամբողջությամբ մարելու պարտքերը:
Դիմող Գ.Քալաշյանը խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի 2014թ. փետրվարի 17-ի դատավճիռը բեկանել և Սարգիս Կասյանի նկատմամբ կայացնել արդարացման դատական ակտ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի հիմքով` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ:
15. Դիմողներ` տուժողներ Գ.Հայրապետյանը, Ա.Փիլիպոսյանը և Վ.Ջիվանյանը վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը հայտնել են, որ գտնում են պատժաչափը մեղմ է:
Առաջին ատյանի դատարանը սխալ է կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածը, 48-րդ, 61-րդ, 62-րդ և 63-րդ հոդվածների պահանջները:
Դատարանը չի ապահովել պատժի նպատակները և նշանակել է մեղմ պատիժ, քանի որ ամբաստանյալը չի ընդունել մեղքը և չի զղջացել կատարած արարքի համար, չի փոխհատուցել տուժողներին պատճառած վնասը, այլ փորձել է թաքցնել ճշմարտությունը, որով խոչընդոտել է գործի քննությանը :
Ավելին, Սարգիս Կասյանն իրեն պատկանող Երևան, Գյուլբենկյան փողոցի թիվ 42 շենքի թիվ 29 հասցեում գտնվող բնակարանը, այլ գույքերն օտարել է այլ անձանց, որպեսզի կարողանա անհնարին դարձնել տուժողներին իր հանցավոր գործողություններով պատճառված վնասի բռնագանձումը: Նման պայմաններում դատարանը չի հիմնավորել նման մեղմ պատժի նշանակումը:
Դատարանի կողմից հաշվի չի առնվել նաև հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, քանի որ ներկայումս խարդախություն հանցագործությունը գնալով առավել տարածում է ստանում և դառնում` առավել վտանգավոր, ինչն էական վնաս է պատճառում քաղաքացիների օրինական շահերին, նրանց գույքին և դրամական միջոցներին:
Դատարանը, հաշվի չի առել, որ տուժողների պատճառած վնասը վերականգնված չէ և անհրաժեշտություն չկար, որ ամբաստանյալի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ՝ գույքի բռնագրավում նշանակել: Այդպիսով փաստացի անհնարին էր դառնում տուժողներին պատճառած վնասի բռնագանձումը:
Դիմողները խնդրել են բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի 2014թ. փետրվարի 17-ի դատավճիռը և փոխել դատական ակտի պատժաչափերի մասը ու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով (Գագիկ Հայրապետյանից խարդախությամբ հափշտակություն կատարելու դրվագով) Ս. Կասյանին դատապարտել ազատազրկման յոթ տարի ժամկետով, անձնական գույքի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավելի քան 29.565.120 ՀՀ դրամ գումարը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով (Վահագն Ջիվանյանից խարդախությամբ հաշտակություն կատարելու դրվագով)` ազատազրկման վեց տարի ժամկետով, անձնական գույքի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավելի քան 8.785.120 ՀՀ դրամ գումարը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով (Լաերտ Խաչատրյանից խարդախությամբ հափշտակություն կատարելու դրվագով)` ազատազրկման հինգ տարի ժամկետով, անձնական գույքի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավելի քան 6.450.080 ՀՀ դրամ գումարը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով (Արայիկ Փիլիպոսյանից խարդախությամբ հափշտակություն կատարելու դրվագով)` ազատազրկման հինգ տարի ժամկետով, անձնական գույքի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավելի քան 6.965.750 ՀՀ դրամ գումարը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի հիման վրա, հանցանքների համակցությամբ պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով Սարգիս Սեմիկի Կասյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում տասնհինգ տարի ժամկետով, առանց անձնական գույքի բռնագրավման:
16. Ամբաստանյալը և նրա պաշտպան Գ.Քալաշյանը` պնդելով վերաքննիչ բողոքում բերած փաստարկներն ու հիմնավորումները գտան, որ Առաջին ատյանի դատարանի 2014թ. փետրվարի 17-ի դատավճիռը պետք է բեկանել և Սարգիս Կասյանի նկատմամբ կայացնել արդարացման դատական ակտ` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ, առարկեցին տուժողների վերաքննիչ բողոքի դեմ` խնդրեցին այն մերժել:
Տուժողներ Վ.Ջիվանյանը, Ա.Փիլիպոսյանը, Գ.Հայրապետյանը և վերջիններիս ներկայացուցիչ Վ.Զուռնաչյանը ` պնդելով վերաքննիչ բողոքում բերած փաստարկներն ու հիմնավորումները, գտան, որ ամբաստանյալ Ս.Կասյանի նկատմամբ նշանակվել է մեղմ պատիժ, խնդրեցին դատավճիռը բեկանել և նշանակել խիստ պատիժ, միաժամանակ առարկելով պաշտպան Գ.Քալաշյանի վերաքննիչ բողոքի դեմ` խնդրեցին այն մերժել:
Տուժող Լ.Խաչատրյանը հայտնելով, որ թեև ամբաստանյալի կողմից իրեն պատճառված վնասն ամբողջությամբ չի հատուցվել, չառարկեց պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի դեմ, իսկ տուժողներ Վ.Ջիվանյանի, Ա.Փիլիպոսյանի, Գ.Հայրապետյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Դատախազ Կ.Բիշարյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքների դեմ, խնդրեց Սարգիս Սեմիկի Կասյանի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի 2014թ. փետրվարի 17-ի դատական ակտը թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ ամբաստանյալ Ս.Կասյանի պաշտպանի և տուժողներ Գ.Հայրապետյանի, Ա.Փիլիպոսյանի,Վ.Ջիվանյանի վերաքննիչ բողոքները մերժել:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքները` բողոքների հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքներում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին պաշտպանական կողմի, տուժողների ելույթները, դատախազի և տուժող Լ.Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքների վերաբերյալ պատասխանները, ուսումնասիրելով, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժել` դատավճիռը թողնելով օրինական ուժի մեջ, հետևյալ պատճառաբանությամբ:
17. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածը սահմանում է. <<Խարդախությունը` խաբեության կամ վuտահությունը չարաշահելու եղանակով ուրիշի գույքին տիրանալն է կամ ուրիշի գույքի նկատմամբ իրավունք ձեռք բերելը>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն. <<1. Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք…
…3. Քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
4. Կասկածյալի, մեղադրյալի և նրանց պաշտպանի հայտարարություններն իրենց անմեղության, կասկածյալին կամ մեղադրյալին արդարացնող, իրենց պատասխանատվությունը մեղմացնող ապացույցների առկայության մասին, ինչպես նաև քրեական դատավարության ընթացքում օրինականության խախտումների վերաբերյալ բողոքները պետք է մանրակրկիտ ստուգի քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն. <<1.Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ:
2.Քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն. <<Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն. <<Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.
2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին.
3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն ….
…6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ …>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<1. Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերի վերաքննության արդյունքում վերաքննիչ դատարանը` 1) մերժում է վերաքննիչ բողոքը` դատական ակտը թողնելով օրինական ուժի մեջ:...>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով:>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար>>:
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի համաձայն. <<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները` <<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները>>:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով>>:
Թեև խարդախության պարագայում առկա է գույքի սեփականատիրոջ կողմից հանցագործին գույքը կամ դրա նկատմամբ իրավունքները փոխանցելու կամային ակտ, սակայն գույքը կամ դրա նկատմամբ իրավունքները փոխանցելու ակտի կամային բնույթը սեփականատիրոջ գիտակցության և կամքի վրա հանցագործի ունեցած ներգործության հետևանք է։ Այս կապակցությամբ էական նշանակություն կարող է ունենալ թե գույքն ուրիշին հանձնելու գործում ով է նախաձեռնություն դրսևորել։
Արդյոք գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները հանձնելու տուժողի մտադրությունն առաջացել է հանցավորի կողմից նրան համոզելու և հորդորելու արդյունքում։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի իմաստով վերոնշյալ հանցավոր ներգործությունն իրականացվում է խաբեությամբ կամ վստահությունը չարաշահելով։
Այսինքն՝ օբյեկտիվ կողմից խարդախության հանցակազմը դրսևորվում է կատարման հատուկ եղանակով՝ խաբեությամբ կամ վստահությունը չարաշահելով։
Խաբեությունը գույքի սեփականատիրոջը կամ գույքը տիրապետողին մոլորության մեջ գցելու նպատակով իրական, ճշմարիտ փաստերի դիտավորյալ խեղաթյուրումն է կամ ճշմարտության մասին լռելը։ Այսպիսով, խաբեությունը դրսևորվում է հետևյալ երկու եղանակով՝ ա) իրական, ճշմարիտ փաստերի դիտավորյալ խեղաթյուրում, բ) ճշմարտության մասին լռել։
Իրական, ճշմարիտ փաստերի դիտավորյալ խեղաթյուրման դեպքում հանցավորը գույքի սեփականատիրոջ կամ գույքը տիրապետողի մոտ սխալ պատկերացում է ստեղծում գույքը նրա տնօրինությանն անցնելու օրինական հիմքերի մասին և առաջ բերում գույքի հանձնման օրինականության պատրանք (ակտիվ խաբեություն)։ Իրական, ճշմարիտ փաստերի խեղաթյուրումը կարող է իրականացվել կամ բանավոր խոսքի միջոցով կամ դրսևորվել որոշակի գործողություններով։
Գործողությունների միջոցով փաստերի խեղաթյուրումը, սակայն, ենթադրում է տուժողի վրա հանցագործի առավել ակտիվ ներգործություն։
Վստահությունը չարաշահելն ուրիշի գույքին տիրանալու կամ դրա նկատմամբ իրավունք ձեռք բերելու նպատակով հանցավորի կողմից, նրա և գույքի սեփականատիրոջ կամ գույքը տիրապետողի միջև ձևավորված վստահության հարաբերությունների օգտագործումն է։ Արարքը խարդախություն որակելու համար բավարար չէ, որ անձն իր արարքներով կամ որոշակի հանգամանքների բերումով տուժողի մոտ վստահություն վայելի, այլ անհրաժեշտ է, որպեսզի վերջինս համոզի տուժողին իրեն փոխանցել գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները։
Հանցագործի նկատմամբ տուժողի վստահությունը կարող է ինչպես իրավական, այնպես էլ փաստական հիմքեր ունենալ։ Այլ կերպ` հանցավորի և տուժողի միջև առկա՝ վստահության վրա հիմնված հարաբերությունները կարող են բխել ինչպես նրանց միջև առկա պայմանագրից, լիազորագրից և այլն, այնպես էլ առաջանալ հանցավորի և գույքը հանձնողի անձնական հարաբերություններից, հանցավորի կողմից նախկինում դրսևորած վարքագծից, հանցավորի անձնավորությունից և այլն։
Օբյեկտիվ կողմից խարդախությունը կատարվում է խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով, ինչի արդյունքում մոլորության մեջ ընկած սեփականատերը կամ իրավասու այլ անձը կամավոր կերպով գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները հանձնում է հանցագործին կամ այլ անձի կամ անձանց կամ չի խոչընդոտում վերջիններիս կողմից այդ գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները վերցնելուն։
Սուբյեկտիվ կողմից խարդախությունը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ և շահադիտական նպատակով։
Խարդախությունը կատարվում է միայն ուղղակի դիտավորության մեղքի ձևով. հանցավորը պետք է գիտակցի, որ խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու միջոցով հափշտակում է ուրիշի գույքը, ինչպես նաև պետք է նախատեսի և ցանկանա դա։
Խարդախության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է նաև շահադիտական նպատակի առկայությամբ, այսինքն` մինչև գույքը վերցնելը կամ գույքին տիրանալը հանցավորն ի սկզբանե նպատակ է ունենում հափշտակելու այն, չվերադարձնելու գույքը, չկատարելու խոստումը կամ պայմանագրային պարտավորությունները։
Հակառակ դեպքում, երբ գույքը չվերադարձնելու, խոստումը կամ պարտավորությունները չկատարելու դիտավորությունն առաջանում է գույքը վերցնելուց հետո (անկախ շարժառիթից), խարդախության հանցակազմը բացակայում է։
Խարդախության միջոցով ուրիշի գույքը հափշտակելու ուղղակի դիտավորության և գույքը հափշտակելու շահադիտական նպատակի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն գործով ձեռք բերված ապացույցների համակցության վրա։
18. Առաջին ատյանի դատարանը 2014թ. փետրվարի 17-ի դատավճռում` <<Դատարանի իրավական վերլուծությունները>> բաժնում նշել է...<<վերլուծելով և գնահատելով դատական քննության ժամանակ հետազոտված ապացույցներն իրենց համակցության մեջ, դատարանը ձեռք բերված ապացույցները բավարար է գտնում և գործի փաստական հանգամանքներով հաստատված է համարում, որ ամբաստանյալ Սարգիս Սեմիկի Կասյանը կատարել է հանցավոր արարքներ /չորս դրվագ/, որոնք համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի հատկանիշներին և արարքների որակումը ճիշտ է:
Ամբաստանյալ Սարգիս Կասյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, դատարանը հաշվի է առնում նրա կատարած արարքների հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, ինչպես նաև հանցավորի անձը:
Որպես ամբաստանյալ Սարգիս Կասյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, նրա խնամքին են երկու անչափահաս երեխաները (Ռազմիկ Սարգսի Կասյան` ծնված 08.08.1999թ., Վերոնիկա Սարգսի Կասյան` ծնված 25.07.2003թ.):
Ամբաստանյալ Սարգիս Կասյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Կատարած արարքների համար ամբաստանյալ Սարգիս Սեմիկի Կասյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի համաձայն, 1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն` 1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Հաշվի առնելով Սարգիս Կասյանի կատարած արարքների հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը, նրան բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 3-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված է պատիժ միայն ազատազրկման ձևով, դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներին հասնելու համար ամբաստանյալ Սարգիս Սեմիկի Կասյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքներ կատարելու համար պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով, որը նա պետք է կրի:
Դատարանը, քննության առնելով ամբաստանյալի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հարցը, գտնում է, որ անհրաժեշտ է նրա նկատմամբ նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 3-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված լրացուցիչ պատիժ` գույքի բռնագրավում:…>>: /քրեական գործ, հատոր 4, էջ 166-167/:
19. Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործի նախաքննությամբ ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից գնահատվել են բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ ստուգման, ինչպես նաև դրանց գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, և սույն քրեական գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատմամբ, ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցավոր արարքը որակելիս և իրավական գնահատության ենթարկելիս հանգել է ճիշտ հետևության և նրան արդարացնելու հիմքերը բացակայում են:
20. Վերաքննիչ դատարանն անհիմն է համարում պաշտպանական կողմի բողոքի պատճառաբանությունն այն մասին, որ ամբաստանյալ Սարգիս Սեմիկի Կասյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, կատարած հանցանքը չի հիմնավորվել և պետք է` հանցակազմի բացակայության հիմքով, նրա նկատմամբ կայացվի արդարացման դատական ակտ:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, Սարգիս Սեմիկի Կասյանի` կատարած հանցանքը հիմնավորվել է նախաքննության ընթացքում ձեռք բերված, դատաքննությամբ հետազոտված և Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում շարադրված ապացույցներով, մասնավորապես` ամբաստանյալի որպես կասկածյալ տված ցուցմունքով, տուժողներ Լաերտ Խաչատրյանի, Արայիկ Փիլիպոսյանի, Գագիկ Հայրապետյանի, Վահագն Ջիվանյանի, վկաներ Գոռ Ալեքսանյանի, Ալբերտ Հարությունյանի, Արմեն Պողոսյանի, Սուրեն Գյուլամբարյանի, Կորյուն Հարթենյանի, Սոֆա Մարտիրոսյանի, Արամայիս Խաչատրյանի, Վարդգես Ներսիսյանի, Վարդան Գևորգյանի ցուցմունքներով, ինչպես նաև Երևան քաղաքի Դավիթաշեն 4-րդ թաղամասի 5-րդ շենքի 2-րդ բնակարանում 2013թ. հուլիսի 26-ին կատարված խուզարկության արձանագրությամբ, ՀՀ Կենտրոնական բանկից Սարգիս Կասյանի վերաբերյալ բանկային գաղտնիք կազմող տեղեկություններն առգրավելու մասին 2013թ. սեպտեմբերի 10-ի արձանագրությամբ, <<ԱրմենՏել>> ՓԲԸ-ից ստացված, Սարգիս Կասյանի օգտագործած 099-50-04-04 հեռախոսահամարով կայացած մուտքային և ելքային զանգերի վերծանումների կրիչով, <<ԱրմենՏել>> ՓԲԸ-ից ստացված` 099-50-04-04 հեռախոսահամարով կայացած մուտքային և ելքային զանգերի վերծանումների կրիչի զննության 2013թ. օգոստոսի 2-ի արձանագրությամբ, զննության արձանագրությամբ, դատաապրանքագիտական փորձագետի եզրակացությամբ, ապացույց ճանաչված, վեց թերթից բաղկացած սևագրերով, 2013թ. սեպտեմբերի 10-ին ՀՀ Կենտրոնական բանկից առգրավված Սարգիս Կասյանի վերաբերյալ բանկային գաղտնիք հանդիսացող փաստաթղթերով, 2013թ. հուլիսի 24-ին ՀՀ ոստիկանության <<Ճանապարհային Ոստիկանություն>> ծառայությունից ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում ստացված թիվ 17-7-6706 գրությամբ, 2013թ. օգոստոսի 06-ին ՀՀ ԿԱ անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեից ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում ստացված թիվ ԿԽ-1/3148 գրությամբ, 2013թ. օգոստոսի 14-ին գործով տուժող Վահագն Ջիվանյանի ներկայացրած, Սարգիս Կասյանի կողմից իրեն տրված 8.000 ԱՄՆ դոլար և 5.500.000 ՀՀ դրամ պարտք վերցնելու վերաբերյալ ստացականների լուսապատճեններով, 2013թ. սեպտեմբերի 04-ին Արայիկ Փիլիպոսյանի ներկայացրած, Սարգիս Կասյանի կողմից իրեն տրված 17.000 ԱՄՆ դոլար պարտք վերցնելու վերաբերյալ ստացականի լուսապատճենով, 2013թ. սեպտեմբերի 18-ին ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ կենտրոնի հարկային տեսչությունից ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում ստացված թիվ 8140/6 գրությամբ, 2013թ. սեպտեմբերի 24-ին <<ՍԿՈԲ>> ՍՊԸ տնօրեն Սուրեն Գյուլամբարյանի կողմից ՀՀ հատուկ քննչական ծառայություն ներկայացրած մանկական ատրակցիոն ավտոմեքենաները 2011թ. հուլիսի 06-ին մաքսազերծելու վերաբերյալ փաստաթղթերով:
Վերաքննիչ դատարանը հաստատված է համարում, որ խարդախության միջոցով ուրիշի գույքը հափշտակելու ուղղակի դիտավորության, ինչպես նաև հափշտակելու շահադիտական նպատակի առկայության մասին է վկայում այն հանգամանքը, որ Ս.Կասյանն ունենալով կուտակած պարտքեր, ի սկզբանե` տուժողներին չհայտնելով գումարներ վերցնելու նպատակը և լռելով ճշմարտության մասին, հափշտակել է նրանց գումարները և դրանք տնօրինել` իր հայեցողությամբ:
21. Անդրադառնալով պաշտպանի բողոքում նշված պատճառաբանությանը, որ ամբաստանյալ Ս.Կասյանի գործողությունները` տուժողներից խաբեությամբ գումարները վերցնելը դեռևս չի նշանակում, որ ցանկացել է հափշտակել այդ գումարները, Վերաքննիչ դատարանն այդպիսիք հիմնավոր չի համարում:
Վերաքննիչ բողոքում պաշտպանն ընդունել է, որ Վ.Ջիվանյանից և Ա.Փիլիպոսյանից գումարները վերցնելուց, հետո այդպիսիք պայմանավորված նպատակով չի օգտագործել, ունեցած նախկին պարտքերի և վերցրած գումարների հաշվին փակելու մասին նրանց չի տեղեկացրել և վերցրած գումարները չի վերադարձրել: Հենց վերոհիշյալը և բողոքում մատնանշված ցուցմունքներն ու ապացույցները վկայում են ամբաստանյալի կողմից տուժողներից վերցրած գումարները խարդախությամբ հափշտակելու, տիրանալու, ի սկզբանե դրանք չվերադարձնելու նպատակի մասին:
22. Անդրադառնալով պաշտպանի բողոքի պատճառաբանությանը, որ պարտքերի վերաբերյալ սևագրերում նշված պարտքերից Ս.Կասյանը վերադարձրել է, իսկ մի մասի պարտքը մասնակի է վերադարձվել, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ այդ անձանց պարտքը վերադարձնել կամ չվերադարձնելը, որևէ ապացուցողական նշանակություն չունի գործով տուժողների նկատմամբ ամբաստանյալի կողմից խարդախություն կատարելու հանգամանքի հետ:
Վերաքննիչ դատարանը հիմնավորված չի համարում նաև վերաքննիչ բողոքի պահանջը, որ եթե ամբաստանյալը խարդախություն կատարելու նպատակ ունենար պարտքատերերի ցուցակ չէր պահի, ստացականներ չէր տա: Այդ փաստը գործի ելքի համար նշանակություն ունենալ չի կարող: Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքի այն փաստարկին, որ առանձին պարտքատերերի գումարները ամբաստանյալի և նրա հարազատների նյութական միջոցներով վերադարձվել է, չի կարող հիմք հանդիսանալ եզրահանգելու, որ նա դատավճռում նշված չորս տուժողներից գումարներ հափշտակելու մտադրություն չի ունեցել: Ցուցակում մատնանշված որոշ քաղաքացիների պարտքերը մարելու հանգամանքը չի կարող հիմք հանդիսանալ հետևություն անելու, որ ամբաստանյալին մեղսագրված արարքները հիմնավորված չեն: Անկախ ցուցակի առկայությանը, գործի փաստական հանգամանքերն ապացուցում են ամբաստանյալի կողմից հանցանքների կատարումը:
23. Վերաքննիչ բողոքը բավարարելու հիմք չեն կարող հանդիսանալ վերաքննիչ բողոքում բերված տուժողների և վկաների ցուցմունքների, ինչպես նաև մյուս ապացույցների մասին պատճառաբանությունները: Տուժողները նախաքննության և դատաքննության ընթացքում լրացրել են իրենց ցուցմունքները և ի վերջո հաստատել, որ ամբաստանյալն իրենց գումարներին խաբեությամբ է տիրացել: Տուժողները նշված հանգամանքերը հաստատել են նաև վերաքննիչ բողոքի ներկայացմամբ: Վերաքննիչ բողոքում ևս ընդունվել է, որ նախաքննության ընթացքում Ս.Կասյանը ցուցմունքներ է տվել մեղսագրված արարքի հետ կապված որոշ հանգամանքներ ընդունելու մասին, սակայն այդ տեղեկություններից հրաժարվել է դատարանում:
Վերաքննիչ դատարանը գործի նյութերով հաստատված է համարում նաև տուժող Լ.Խաչատրյանի դրվագով մեղսագրված արարքը:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալն իր գործողություններով` ի սկզբանե դիտավորություն է ունեցել տիրանալու տուժողների գույքին, հաստատապես իմանալով, որ հնարավորություն չի ունենալու վերադարձնելու նրանցից վերցրած գումարները, խաբեությամբ դրանք տնօրինել է իր հայեցողությամբ` մարելով այլ անձանց պարտքերը` տուժողների գումարները դարձնելով նախ իր, ապա վերջիններիս սեփականությունը:
24. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ քրեական գործով ապացույցներ են ցանկացած փաստական տվյալները, որոնց հիման վրա օրենքով որոշված կարգով հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը պարզում են քրեական օրենքով նախատեսված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կասկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպես նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգա¬մանքներ։ Նույն հոդվածի 2-րղ մասի 9–րդ կետի համաձայն՝ քրեական դատավարությունում որպես ապացույցներ թույլատրվում են նաև այլ փաստաթղթերը։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ այլ փաստաթուղթ է թղթային, մագնիսա¬կան, էլեկտրոնային կամ այլ կրիչի վրա բառային, թվային, գծագրական կամ այլ նշանային ձևով արված ցանկացած գրառում, որով կարող են հաստատվել քրեական գործի համար նշանակություն ունեցող տվյալները։
Փաստորեն ապացույցի այս տեսակն իր մեջ ներառում է տեղեկության (ինֆորմացիայի) նյութական կրողների բոլոր տեսակները, եթե այն նշանակություն ունի ապացուցման ենթակա հանգամանքները պարզելու համար։
Անդրադառնալով պաշտպանական կողմի ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության 2013թ. հոկտեմբերի 03-ի թիվ 8/2-1457 գրությունը, որպես թույլատրելի ապացույց չճանաչելու մասին պատճառաբանությանը, վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ այն անհիմն է:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ այդ նամակում նշված փաստական տվյալները հաստատվել է նաև գործի այլ ապացույցներով, մասնավորապես ՀՀ Կենտրոնական բանկից առգրավված Սարգիս Կասյանի վերաբերյալ բանկային գաղտնիք հանդիսացող տեղեկություններն առգրավելու մասին 2013թ. սեպտեմբերի 10-ի արձանագրությամբ, համաձայն որի` <<ԱԿԲԱ-ԿՐԵԴԻՏ ԱԳՐԻԿՈԼ ԲԱՆԿ>> ՓԲԸ կողմից Սարգիս Կասյանի անվամբ տրամադրված պլաստիկ քարտից գումարներ են կանխիկացվել <<Միլիոն>> խաղատան բանկոմատից, որը վկայում է, որ ամբաստանյալ Ս.Կասյանը եղել է նշված խաղատանը և օգտվել բանկոմատի ծառայություններից:
Ս.Կասյանի կուտակած պարտքերը և դրանց աղբյուրների մասին վերաքննիչ բողոքում ընդունված տեղեկություն չհայտնելը, վերաքննիչ դատարանին հիմք են տալիս եզրահանգելու, որ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության նշված նամակի փաստերը համապատասխանում են իրականությանը:
Քրեական գործում առկա է նախաքննական մարմնի 2013 թվականի հոկտեմբերի 10-ի` այլ փաստաթղթերն ապացույց ճանաչելու և քրեական գործին կցելու մասին որոշումը, որտեղ ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչությունից 2013թ. հոկտեմբերի 03-ի ստացված, թիվ 8/2-1457 գրությունը ճանաչվել է այլ փաստաթուղթ:
Վերաքննիչ բողոքի տեսական դատողությունները վերաքննիչ դատարանն այս գործի հետ վերաբերելի չի համարում:
25. Վերաքննիչ դատարանը ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրության պահանջների պահպանմամբ իրավական ստուգման և գնահատության ենթարկելով քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներն իրենց համակցության մեջ, հանգում է հետևության, որ քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները բավարար են ամբաստանյալ Սարգիս Կասյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված համարելու համար, հետևաբար պաշտպանական կողմի վերաքննիչ բողոքի պահանջը բավարարվել չի կարող:
26. Անդրադառնալով տուժողներ Գ.Հայրապետյանի, Ա.Փիլիպոսյանի և Վ.Ջիվանյանի վերաքննիչ բողոքի պահանջին, որ ամբաստանյալ Ս.Կասյանի նկատմամբ նշանակվել է մեղմ պատիժ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն անհիմն է:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով մեղադրվող ամբաստանյալ Ս.Կասյանի նկատմամբ պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ըստ էության բազմակողմանի ստուգման ու օբյեկտիվ գնահատության է ենթարկել ամբաստանյալի կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը և հետևանքները, անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը:
Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Սարգիս Կասյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` որպես անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ` հաշվի է առել այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, խնամքին են երկու անչափահաս երեխաները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, վերջինիս նկատմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կանոններով, նշանակել է արդարացի` մեղսագրված արարքի համար օրենքով նախատեսված պատիժ և գտել է, որ այն պետք է կրի:
27. Անդրադառնալով տուժողների վերաքննիչ բողոքում նշած գույքի բռնագրավում չկիրառելու վերաբերյալ տուժողների միջնորդությանը, վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքի եզրափակիչ մասում բողոք բերած անձինք` Ս.Կասյանի նկատմամբ յուրաքանչյուր դրվագով հիմնական պատժի հետ միասին, միջնորդել են նշանակել նաև լրացուցիչ պատիժ` անձնական գույքի բռնագրավում: Անհասկանալի կերպով, միջնորդել են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կիրառմամբ` վերջնական պատիժ նշանակել` սահմանելով դրա առավելագույն չափը, առանց գույքի բռնագրավման:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դատարանն իրավասու չէ հիմք ընդունելով տուժողներին հատուցման ենթակա գումարի առկայությունը` ամբաստանյալի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ` գույքի բռնագրավում չկիրառել:
Դատական ակտով գումարի բռնագանձման և գույքի բռնագրավման մասով դրանց կատարման հաջորդականությունը որոշվում է <<Դատական ակտերի հարկադիր կատարման մասին>> ՀՀ օրենքով:
28. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Սարգիս Սեմիկի Կասյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով Առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի փետրվարի 17-ի դատավճիռն օրինական է, հիմնավորված, ուստի այն պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքները մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածով, 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով, 402-րդ, 404-րդ հոդվածներով, 412-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 418-րդ հոդվածով Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
1. Սարգիս Սեմիկի Կասյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով /չորս դրվագ/ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի փետրվարի 17-ի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ ամբաստանյալ Սարգիս Սեմիկի Կասյանի պաշտպան Ավետիս Քալաշյանի և տուժողներ Գ.Հայրապետյանի, Ա. Փիլիպոսյանի, Վ.Ջիվանյանի վերաքննիչ բողոքները` մերժել:
2. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ե.ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ

Ս.ՉԻՉՈՅԱՆ