ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ԳՈՐԾ ԵԱՔԴ/0091/01/13

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ նաև`
Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

նախագահող դատավոր` Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ
դատավորներ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

քարտուղարությամբ` Մ.ՄԱՀՏԵՍՅԱՆԻ

մասնակցությամբ`
դատախազ` Ա.ԱՄԻՐՅԱՆԻ
պաշտպան` Ս.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
ամբաստանյալ` Գ.ՄԿՐՏՈՒՄՅԱՆԻ

2013 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Երևան քաղաքում

դռնբաց դատական նիստում, Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Ա.Ամիրյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գրիգոր Գրիշայի Մկրտումյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 1-ին մասով,

ՊԱՐԶԵՑ

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. հ. 90201613 քրեական գործը հարուցվել է 2013 թվականի հունվարի 25-ին` Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Ա.Ամիրյանի կողմից` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
2. 2013 թվականի ապրիլի 3-ին Գրիգոր Միշայի Մկրտումյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը:
3. 2013 թվականի հունիսի 5-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության Առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան):
4. Առաջին ատյանի դատարանի 2013թ. օգոստոսի 20-ի դատավճռով`
Ամբաստանյալ Գրիգոր Միշայի Մկրտումյանը մեղավոր է ճանաչվել մինչև 2013 թվականի հունիսի 08-ի խմբագրությամբ գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ և դատապարտվել է կարգապահական գումարտակում պահելու` 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
Վճռվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
Նույն դատական ակտով վճռվել է նաև Գրիգոր Մկրտումյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարել ՀՀ ՊՆ թիվ 31549 զորամասի հրամանատարությանը:
Գրիգոր Մկրտումյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված հրամանատարության հսկողության հանձնելը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վճռվել է նաև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց հանդիսացող տուժող Անահիտ Առաքելյանի կրած կոտրված օպտիկական ակնոցը վերադարձնել տուժող Անահիտ Առաքելյանին:
Դատական ծախսերի հարցը համարվել է լուծված:
5. Առաջին ատյանի դատարանի 2013թ. օգոստոսի 20-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել գործով մեղադրող` Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Ա.Ամիրյանը:
6. Վերաքննիչ դատարանի 2013 թվականի հոկտեմբերի 08-ի որոշմամբ, գործով մեղադրողի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել քննության` Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում 2013 թվականի հոկտեմբերի 17-ին:

2. Գործի փաստական հանգամանքները.
7. Ամբաստանյալ Գրիգոր Միշայի Մկրտումյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ թիվ 31549 զորամասի 2-րդ կապի գումարտակի 1-ին վաշտի Ռ-454 սարքասրահի ավագ մեխանիկ, կոչումով շարքային, 18.01.2013թ. ժամը 14:40-ի սահմաններում, զորամասի ճաշարանում, իր նկատմամբ պետ հանդիսացող նույն զորամասի ճաշարանի պետ, ենթասպա Անահիտ Լազրի Առաքելյանի կողմից զինվորական ծառայության պարտականնությունները կատարելու կապակցությամբ կատարած դիտողության շուրջ ծագած վիճաբանության ժամանակ, բռնություն է գործադրել` ուղղակի դիտավորությամբ բռունցքով հարվածել ենթասպա Ա.Առաքելյանի դեմքի շրջանին` վերջինիս պատճառելով առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք:
8. Առաջին ատյանի դատարանն իր դատական ակտում արձանագրել է հետևյալը.
«(...) Գրիգոր Մկրտումյանի մեղավորությունը հաստատվել է նախաքննության ընթացքում տված ինչպես ամբաստանյալի խոստովանական, այնպես էլ գործով տուժող Անահիտ Առաքելյանի, վկաներ Արսեն Հովսեփյանի, Առաքել Վարդանյանի, Արամայիս Տոնոյանի, Ռուզաննա Համբարձումյանի և Վեներա Ղադյանի նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքներով, դատաբժշկական փորձաքննության փորձագետի թիվ 163 եզրակացությամբ, որպես ապացույց ճանաչված այլ փաստաթղթերով` ՀՀ ՊՆ 31549 զորամասից ստացված ենթասպա Ա.Առաքելյանի և շարքային Գ. Մկրտումյանի վերաբերյալ հրամաններից քաղվածքներով, վերջիններիս պետ և ստորադրյալ հանդիսանալու վերաբերյալ տեղեկանքով, իրեղեն ապացույցի առկայությամբ:
Հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալ Գրիգոր Մկրտումյանն իրեն առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայնվել է, այն հաստատվել է գործով ձեռք բերված ապացույցներով, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գ.Մկրտումյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության մինչև 2013թ.-ի հունիսի 8-ի խմբագրությամբ գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներին համապատասխան հանցավոր արարք կատարելու համար, քանի որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «արարքի հանցավորությունը և պատժելիությունը որոշվում են դա կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով», իսկ տվյալ դեպքում Գ. Մկրտումյանն իրեն մեղսագրված հանցանքը կատարել է 2013 թվականի հունվարի 18-ին: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն «արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքը հետադարձ ուժ ունի, այսինքն՝ տարածվում է մինչև այդ օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց, այդ թվում՝ այն անձանց վրա, ովքեր կրում են պատիժը կամ կրել են դա, սակայն ունեն դատվածություն», մինչդեռ տվյալ դեպքում 08.06.2013թ.-ին օրինական ուժի մեջ մտած «ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» թիվ ՀՕ-34-Ն ՀՀ օրենքի համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358-րդ հոդվածը շարադրվել է նոր խմբագրությամբ, որի համաձայն մինչ վերը նշված օրենքի ուժի մեջ մտնելը գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 1-ին մասի դիսպոզիցիան որոշակի լրացումներով ընդգրկվել է 08.06.2013թ.-ի դրությամբ գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, իսկ նշված մասի սանկցիան լրացվել է նոր պատժատեսակով` զինվորական ծառայության մեջ սահմանափակում պատժատեսակով, որը համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 531-րդ հոդվածի կիրառելի է միայն սպայի կամ ենթասպայի կոչում ունեցող զինծառայողի նկատմամբ: Վերոգրյալից երևում է, որ 2013թ.-ի հունիսի 8-ի խմբագրությամբ գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 2-րդ մասը չի կարող տարածվել Գրիգոր Մկրտումյանի նկատմամբ, քանի որ այն չի վերացնում արարքի հանցավորությունը, չի մեղմացնում պատիժը կամ այլ կերպ չի բարելավում հանցանք կատարած անձի վիճակը: Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գրիգոր Մկրտումյանն իր կատարած հանցանքի համար ենթակա է պատժի մինչև 2013թ.-ի հունիսի 8-ի խմբագրությամբ գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ինչպես կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները` այն, որ ամբաստանյալը երիտասարդ է, նախկինում դատված ու արատավորված չի եղել, ՀՀ ՊՆ 31459 զորամասի 1-ին վաշտի հրամանատար, կապիտան Մ.Գասպարյանի կողմից ըստ էության բնութագրվում է դրականորեն:
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը դիտում է այն, որ ամբաստանյալն առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ է կատարել միջին ծանրության հանցանքը:
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դատարանը չի հայտնաբերել:
Տվյալ դեպքում դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գրիգոր Մկրտումյանն իր կատարած հանցանքի համար ենթակա է պատժի և միաժամանակ հաշվի առնելով հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու, սակայն նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնելու պայմաններում, իսկ Գրիգոր Մկրտումյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված հրամանատարության հսկողության հանձնելը պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը (…)»:

3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
9. Բողոք բերած անձը` գործով մեղադրող` Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Ա.Ամիրյանը, նշել է, որ վերաքննիչ բողոք բերելու հիմքը՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ տրված դատավարական իրավունքի խախտումներն են։
Ըստ բողոք բերած անձի, Առաջին ատյանի դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի պահանջն այն առումով, որ Գ.Մ.Մկրտումյանի նկատմամբ նշանակել է անարդարացի՝ ակնհայտ մեղմ պատիժ, որը չի համապատասխանում ինչպես հանցագործության ծանրությանը, այնպես էլ ամբաստանյալի անձին։
Բողոքաբերը փաստել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս (պատժաչափը որոշելիս) հաշվի չի առել հետևյալ էական հանգամանքները.
ա) ելնելով քրեական գործի հանգամանքներից, հանցագործության բնույթից, ծանրության աստիճանից, հետևանքներից՝ ակնհայտ է Գ.Մ.Մկրտումյանի հասարակական (սոցիալական) վտանգավորությունը, նրա կողմից իրական պատիժ կրելու և ուղղվելու անհրաժեշտությունը.
գ) պետության պատժողական քաղաքականության ուղղվածությունը և արդյունավետությունը։
Բողոքի հեղինակը գտել է, որ վերոշարադրյալ նկատառումներով Առաջին ատյանի դատարանի բողոքարկվող դատավճիռն ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով անարդարացի է։
Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանն իր դատավճռում չի պարզաբանել (պատճառաբանել), թե ինչ իրավակիրառական նշանակություն է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածներին։ Բողոքաբերը փաստել է նաև, որ պատժի (պատժաչափի) մասին դատարանի որոշումը պետք է բխի գործի նյութերից, հետազոտված փաստական տվյաներից, օբյեկտիվ իրողություններից, այսինքն՝ լինի պատճառաբանված։
Ըստ բողոքաբերի, այս առումով, Առաջին ատյանի դատարանը խախտել է նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասը։
Բողոքաբերը արձանագրել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Գ.Մ.Մկրտումյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտել նրա երիտասարդ լինելը, հանցանքը հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ կատարելը, նախկինում դատված ու արատավորված չլինելը, դրական բնութագրվելը։ Այս առումով բողոքաբերը փաստել է, որ ամբաստանյալը հանցանքը կատարել է բնավ էլ ոչ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ, քանզի Դ.Մ.Մկրտումյանը գործել է ուղղակի դիտավորությամբ, այլ ոչ թե մոլորության մեջ գտնվելով: Մյուս կողմից՝ հանցավորի, տվյալ դեպքում՝ Գ.Մ.Մկրտումյանի երիտասարդ լինելն ունի կրիմինալոգիական, այլ ոչ թե քրեաիրավական նշանակություն, ավելին, բոլորը հավասար են օրենքի առջև և ըստ այդմ՝ երիտասարդ լինելը ո՛չ արժանիք է և ո՛չ էլ առավելություն կամ արդարացում։
Վերոգրյալը հիմնավորելու համար բողոքի հեղինակը վկայակոչել է Պարույր Ստյոպայի Բայրամյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 1-ի ՎԲ-34/07 որոշումը։
Բողոքաբերը վկայակոչելով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով (13-18-րդ կետերը) նախադեպային որոշման մեջ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումը, նշել է, որ Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել նաև տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։
Վկայակոչելով նաև պատժի արդարացիության հետ կապված ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի Կ.Հարությունյանի վերաբերյալ 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը, բողոքաբերը փաստել է, որ ամբաստանյալ Գ.Մկրտումյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարած հանցանքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի համաձայն դասվում է միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին, որի կատարման համար նախատեսված է պատիժ՝ կարգապահական գումարտակում պահելով՝ առավելագույնը 3 տարի ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը 5 տարի ժամկետով։ Նման պայմաններում կիրառելով պայմանական դատապարտություն, Առաջին ատյանի դատարանը դրանով իսկ խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, 61-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերը և 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասը։ Վկայակոչելով նշված օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, 61-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերը, բողոքաբերը փաստել է, որ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Նշված տվյալներն ու հանգամանքները պետք է հաշվի առնել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պատիժ նշանակելիս։ Հետևաբար, ոչ թե իրական, այլ ձևական շարժառիթներով պայմանական դատապարտություն կիրառելով Առաջին ատյանի դատարանը չի ապահովել (խախտել է) պատժի նպատակները, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները, տարածական է մեկնաբանել պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերն ու կարգը։
Բողոքաբերը գտել է, որ Գ.Մկրտումյանի կատարած հանցագործությունը ոտնձգում է զինվորական կարգապահության բուն հիմքի նկատմամբ, որով դժվարեցնում է զորքերի կառավարումը, առանձին դեպքերում այն կարող է խաթարել նրանց կազմակերպվածությունը, հանգեցնել զորամասի մարտունակության թուլացմանը։ Հենց սրանով է բնորոշվում ենթակայության կարգի դեմ ուղղված հանցագործության բարձր հասարակական վտանգավորությունը, քանզի պետի կողմից օրինական և սահմանված կարգով տրված կարգադրությունը ամբաստանյալի կողմից նախ վիճարկելը, ապա նաև պետի նկատմամբ բռնություն գործադրելը ուղղված է ոչ միայն տուժող Ա.Առաքելյանի, այլև ՀՀ ԶՈՒ ողջ հրամանատարական կազմի դեմ՝ կրտսեր և բարձրաստիճան, իսկ ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքով ստվեր է գցել ոչ միայն իր անվան, այլ ողջ պետության և զինված ուժերի վրա։
Բացի այդ, ըստ բողոքաբերի, նշանակված մեղմ պատիժը հղի է անկանխատեսելի հետևանքներով և կարող է բացասաբար անդրադառնալ ՀՀ ԶՈԻ-ում՝ կարգապահության, մարտունակության և ամբողջությամբ վերցրած զինծառայողների բարոյահոգեբանական մթնոլորտի վրա՝ ինչպես սպայական կազմի, այնպես էլ շարքային՝ ժամկետային զինծառայողների։
10. Վերոգրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը verbatim (բառացիորեն) խնդրել է հետևյալը.
«Բեկանել Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 20.08.2013թ. դատավճիռը՝ Գրիգոր Միշայի Մկրտումյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ ու նշանակել ազատության սահմանափակման հետ կապված պատիժ»։
11. Վերաքննիչ դատարանում մեղադրող Ա.Ամիրյանն ամբողջությամբ պնդեց իր վերաքննիչ բողոքն ու խնդրեց բավարարել այն:
Ամբաստանյալ Գ.Մկրտումյանը և վերջինիս պաշտպան Ս.Հարությունյանը վերաքննիչ բողոքի դեմ առարկեցին և խնդրեցին մերժել այն` Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը թողնելով օրինական ուժի մեջ: Ամբաստանյալ Գ.Մկրտումյանը, միաժամանակ դիմելով դատարանին, խնդրեց իր նկատմամբ կիրառել ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից 03.10.2013թ. ընդունված համաներման ակտը և ազատել նշանակված պատժից: Պաշտպան Ս.Հարությունյանը միացավ ամբաստանյալի դիրքորոշմանը:
Դատախազ Ա.Ամիրյանը ներկայացված միջնորդության դեմ չառարկեց:

4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում ուսումնասիրելով և վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ստուգելով քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանումը, լսելով վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ մեղադրողի հիմնավորումներն ու պաշտպանության կողմի պատասխանը, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության այն մասին, որ դատախազի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պատժի մասով բեկանել և փոփոխել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
12. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
(…)
5) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը.
6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը. (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի համաձայն.
«Բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է`
(...)
2) ճիշտ չի կիրառվել քրեական օրենքը կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
(...)
4) դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Քրեական օրենքի կամ միջազգային պայմանագրի ոչ ճիշտ կիրառումը քրեական օրենքի կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրի այն հոդվածի կամ հոդվածի այն մասի կիրառումն է, որը ենթակա չէր կիրառման, կամ այն հոդվածի կամ հոդվածի այն մասի չկիրառումն է, որը ենթակա էր կիրառման, կամ քրեական օրենքի կամ միջազգային պայմանագրի սխալ մեկնաբանումն է, որը չի համապատասխանում դրա իսկական իմաստին:
2. Գործի քննության արդյունքում գտնելով, որ արարքն իրավաբանորեն ճիշտ որակված չէ, վերաքննիչ դատարանն իրավունք ունի փոխել հանցագործության որակումը քրեական օրենքի այն հոդվածով, որը պատասխանատվություն է նախատեսում ավելի թեթև հանցագործության համար:
3. Վերաքննիչ դատարանն իրավունք ունի գործի քննության արդյունքներով առաջադրված մեղադրանքի սահմաններում կիրառել ավելի ծանր հանցագործության համար օրենք կամ նշանակել ավելի խիստ պատիժ միայն այն դեպքում, երբ այդ հիմքերով բողոք է բերել մեղադրողը, ինչպես նաև տուժողը կամ նրա ներկայացուցիչը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ»:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները, համաձայն որի.
«1.Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2.Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3.Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (…)»:
Քննարկվող իրավանորմի կիրառման առնչությամբ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Սարգիս Մարգարյանի վերաբերյալ գործով 2008թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշմամբ, ձևավորել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(...) [Պ]ատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ (իրական) պատիժ նշանակելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին»:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր իրավական դիրքորոշումը վերահաստատել է Հասմիկ Պետրոսյանի վերաբերյալ գործով 2009թ. հունիսի 29-ի ԱՐԱԴ/0050/01/08 որոշմամբ, համաձայն որի, օրենսդիրը պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք է համարում դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց որոշակի պատժատեսակները ռեալ կրելու:
«Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներին համապատասխան, նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը (տե´ս Արթուր Անտոնյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2010թ. մարտի 26-ի ՍԴ/0226/01/09 որոշումը):
«(…)ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Այլ կերպ՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս դատարանը պատժի չկիրառման յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի՝ սոցիալական արդարության վերականգնման ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը» (տե´ս ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2009թ. հունիսի 2-ի` Հովհաննես Սահակյանի վերաբերյալ գործով ԵՔՐԴ/0571/01/08 որոշման 17-րդ կետը, ինչպես նաև Գուրգեն Մարտիրոսյանի վերաբերյալ գործով 2008թ. փետրվարի 1-ի ՎԲ-01/08 և Սարգիս Մարգարյանի վերաբերյալ գործով 2008թ. հոկտեմբերի 31-ի ԵԿԴ/0034/01/08 որոշումները):
«(…) [Պ]ատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով, դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն:
Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս» (տե´ս ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի` Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով ՎԲ-192/07 և 2009թ. հունիսի 2-ի` Հովհաննես Սահակյանի վերաբերյալ գործով 2009թ. հունիսի 2-ի ԵՔՐԴ/0571/01/08 որոշումները):
«Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ դատարանը հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու:
Զարգացնելով ՀՀ քր. օր.-ի 70-րդ հոդվածի վերը նշված դրույթները, ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր՝ 2007թ. հունիսի 12-ի թիվ ՎԲ-12407 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է. «ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է։ Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները։ Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու» (տե´ս Դավիթ Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2009թ. դեկտեմբերի 18-ի ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշումը):
«Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության վտանգավորության վրա` հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե´ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
«Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ`իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում` անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները` վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն» (տե´ս Սերյոժա Թոմոյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի ԼԴ2/0019/01/09 որոշման 15-րդ կետը):
«Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր տարրերից մեկն է, որի շրջանակներում կարևորվում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահպանումը։ Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս։ Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը։
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս։ Նշված սկզբունքներից յուրաքանչյուրը՝ որպես առանձին բաղադրամաս, ունի ինքնուրույն նշանակություն և պարտադիր հաշվի է առնվում քրեական պատիժ նշանակելիս: Սկզբունքների ինքնուրույնությունը, սակայն, չի նշանակում, որ դրանք մեկուսացված են մեկը մյուսից, քանի որ միայն համակցության մեջ այդ սկզբունքները կարող են ապահովել օրինական, արդար, անհատականացված և մարդասիրական պատժի նշանակումը։
(…)
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ արդարության՝ որպես պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ։ Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, առավել ևս, որ դրանք ձևավորվում են այն նույն հանգամանքների հիման վրա, որոնք դատարանը հաշվի է առնում պատիժ նշանակելիս (հանցագործության հանրորեն վտանգավորությունը, հանցավորի անձը և այլն)։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատժի նշանակման արդարության սկզբունքը դատարանը պետք է կիրառի պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում:
(…) Պատժի նշանակման մարդասիրության սկզբունքն ունի երկու կողմ, այն է՝
1) մարդասիրություն հասարակության նկատմամբ, որի էությունը տուժողի, հասարակության և պետության շահերի պաշտպանությունն է։
2) մարդասիրություն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ. դա նշանակում է մարդկային վերաբերմունք նրա անձի նկատմամբ, պատվի և արժանապատվության հարգում, ֆիզիկական և բարոյական տանջանքների բացառում։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի մարդասիրության սկզբունքի վերոնշյալ երկու կողմերը» (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը)։
Հազարապետ Հարությունյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանի, այլև հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ հանդիսացող նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեա-իրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցության ճիշտ գնահատումը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, դատվածությունը և այլն)» (տե՛ս Հազարապետ Հարությունյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07 որոշումը)։
13. Վերը շարադրված իրավադրույթների բովանդակային վերլուծությունից, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներից և սույն գործի կոնկրետ հանգամանքներից ելնելով, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության այն մասին, որ ամբաստանյալ Գ.Մկրտումյանի նկատմամբ Առաջին ատյանի դատարանն ըստ էության նշանակել է արդարացի ու համաչափ պատիժ:
Միաժամանակ վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Գ.Մկրտումյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս, Առաջին ատյանի դատարանը որպես ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալներ է դիտել վերջինիս երիտասարդ լինելը, նախկինում դատապարտված ու արատավորված չլինելը, ՀՀ ՊՆ 31459 զորամասի 1-ին վաշտի հրամանատարի կողմից ըստ էության դրականորեն բնութագրվել, իսկ որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք` առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ միջին ծանրության հանցանք կատարելը: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ Առաջին ատյանի դատարանն իր դատական ակտով չի արձանագրել:
Վերը թվարկված հանգամանքների հաշվարկմամբ Առաջին ատյանի դատարանը հետևության է հանգել այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու, սակայն նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնելու պայմաններում:
14. Անդրադառնալով հանցանքն առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ կատարելու` որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքի հասկացությանն ու բովանդակության բացահայտմանը` Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում վկայակոչել այս կապակցությամբ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորած իրավական մոտեցումը, համաձայն որի. «հանգամանքների պատահական զուգորդում» հասկացությունը գնահատողական կատեգորիա է և որոշվում է միայն դատարանի կողմից` գործի բոլոր հանգամանքներն իրենց համակցության մեջ հետազոտելու արդյունքում։ Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ, ի թիվս այլոց, հանգամանքների պատահական զուգորդում կարող են լինել.
1. իր կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատման կապակցությամբ անձի մոլորությունը,
2. հանցավոր արարքներ կատարող անձանց խմբում մեկ անգամ պատահական գտնվելն ու այդ խմբի կողմից կատարված հանցագործությանը մեկ անգամ մասնակցելը,
3. մեղսագրվող հանցանքի կատարումն անձին ակնհայտորեն բնորոշ չլինելը,
4. հանցանքի կատարումը հոգեճնշող վիճակում, արտակարգ կամ այլ հանգամանքների ազդեցության տակ»:
գործի բոլոր հանգամանքներն իրենց համակցության մեջ հետազոտելու արդյունքում
Վերը մեջբերված իրավական վերլուծության համատեքստում անդրադառնալով սույն գործի հանգամանքներին ու այդպիսիք գնահատելով իրենց համակցության մեջ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ինչպես նախաքննությամբ, այնպես էլ դատաքննությամբ ձեռք չեն բերվել ինչպես վերը վկայակոչված իրավական դիրքորոշման բովանդակային վերլուծությունից բխող, այնպես էլ այլ այնպիսի փաստական տվյալներ, որոնք կարող էին վկայել այն մասին, որ ամբաստանյալ Գ.Մկրտումյանի գործողությունները հանգամանքների պատահական զուգորդման արդյունք են կամ հետևանք:
Ելնելով վերոշարադրյալից, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այս կապակցությամբ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը չի բխում գործի օբյեկտիվ տվյալներից, ուստի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով ամրագրված և օրենսդրի կողմից որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող դիտարկվող այս հանգամանքը չի կարող վերագրվել ամբաստանյալ Գ.Մկրտումյանին, հետևաբար նաև հաշվի առնվել նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս:
Վերը նշվածը հիմք է տալիս հետևության հանգելու այն մասին, որ սույն գործով պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը սխալ է սահմանել ամբաստանյալի պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների շրջանակը, քանի որ այդպիսիք կոնկրետ դեպքում բացակայում են, որի արդյունքում ճիշտ չի կիրառել քրեական օրենքը (կիրառել է քրեական օրենքի այն նորմը, որը ենթակա չէր կիրառման), ինքն իրեն զրկել է ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հարցում իրավաչափ հետևության հանգելու օբյեկտիվ հնարավորությունից` արդյունքում թույլ տալով դատական սխալ, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի համաձայն, ինքնին բավարար հիմք է վիճարկվող դատական ակտը պատժի մասով բեկանելու և փոփոխելու համար:
15. Վերոգրյալի հիման վրա, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրող Ա.Ամիրյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարել, իսկ Գրիգոր Միշայի Մկրտումյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 1-ին մասով Առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի օգոստոսի 08-ի դատավճիռը պատժի մասով պետք է բեկանել և փոփոխել` սույն որոշման պատճառաբանական մասում շարադրված հիմնավորումներով:
Միաժամանակ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ 03.10.2013թ. ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից որոշում է ընդունվել «ՀՀ անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» (այսուհետ` Համաներման ակտ), որի 1-ին կետի 3-րդ ենթակետի համաձայն Օրենսդիր մարմինը որոշել է.
«Պատժից ազատել, բացառությամբ սույն որոշման 8-րդ կետի 4-6-րդ ենթակետերով և 9-րդ կետով նախատեսված դեպքերի (...) 3) այն անձանց, որոնց նկատմամբ նշանակվել է առավելագույնը երեք տարի ժամկետով ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ», Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գրիգոր Միշայի Մկրտումյանի նկատմամբ պետք է կիրառել Համաներման ակտի 1-ին կետի 3-րդ ենթակետի պահանջը և նրան ազատել նշանակված պատժից, նկատի ունենալով նաև այն, որ կոնկրետ դեպքում բացակայում են այն կիրառելու համար նույն ակտի 8-րդ կետի 4-6-րդ ենթակետերով և 9-րդ կետով նախատեսված արգելքները:
Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն պետք է վերացնել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածով, 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով, 395-րդ, 402-րդ, 404-րդ հոդվածներով, 412-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 418-րդ հոդվածով և «ՀՀ անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից 03.10.2013թ. ընդունված որոշման 1-ին կետի 3-րդ ենթակետի պահանջներով, Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ` գործով մեղադրող Ա.Ամիրյանի վերաքննիչ բողոքը` բավարարել:
2. Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի օգոստոսի 20-ի դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Գրիգոր Միշայի Մկրտումյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատժի մասով բեկանել և փոփոխել:
3. Ամբաստանյալ Գրիգոր Միշայի Մկրտումյանին մեղավոր ճանաչել մինչև 2013թ. հունիսի 8-ի խմբագրությամբ գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 1-ին մասով ու դատապարտել կարգապահական գումարտակում պահելու` 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
4. Կիրառել «ՀՀ անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից 03.10.2013թ. ընդունված որոշման 1-ին կետի 3-րդ ենթակետը և ամբաստանյալ Գրիգոր Միշայի Մկրտումյանին ազատել նշանակված պատժից:
5. Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
6. Ամբաստանյալ Գրիգոր Միշայի Մկրտումյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը վերացնել:
7. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Լ. ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

Ա. ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ