Գործ No ԵԱՔԴ/0077/01/13

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾԻ ՎԱՐՈՒՅԹԸ ԿԱՐՃԵԼՈՒ
ԵՎ ՔՐԵԱԿԱՆ ՀԵՏԱՊՆԴՈՒՄԸ ԴԱԴԱՐԵՑՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

12 սեպտեմբերի 2013թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը`

նախագահությամբ` դատավոր Ա.Մկրտչյանի
քարտուղարությամբ` Օ.Կիրակոսյանի
Շ.Վանոյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող Դ.Կարապետյանի
պաշտպան Ս.Սաֆարյանի
տուժող Ն.Ափոյանի

Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սվետլանա Զավենի Խնկոյանի /ծնված 1962 թվականի հուլիսի 27-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի, միջին-մասնագիտական կրթությամբ, ամուսնացած, նախկինում չդատված, չի աշխատում, բնակվող` Բյուրական գյուղի 11-րդ փողոցի 2-րդ տանը/:
Մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 1-ին մասով:

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Սվետլանա Խնկոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրել այն արարքի համար, որ ՙ2011թ. օգոստոսի 1-ին Նելլի Խաչատուրի Ափոյանին ամսական 3 տոկոս տոկոսադրույքով տվել է 18.174.000 ՀՀ դրամին համարժեք 50.000 ԱՄՆ դոլար գումար և տրված գումարի համար ստացել է ՀՀ կենտրենական բանկի սահմանած բանկային տոկոսի հաշվարկային դրույքի կրկնապատիկը գերազանցող տոկոսները, մասնավորապես, 2011թ. օգոստոսի 31-ին ստացել է 551.325 դրամին, 2011թ. հոկտեմբերի 5-ին` 562.935 դրամին, 2011թ. հոկտեմբերի 29-ին` 567.870 դրամին, 2011թ. նոյեմբերի 30-ին` 572.000 դրամին, 2011թ. դեկտեմբերի 30-ին` 578.655 ՀՀ դրամին, 2012թ. հունվարի 1-ին` 578.655 ՀՀ դրամին, 2012թ. մարտի 27-ին` 583.830 դրամին և 2012թ. ապրիլի 15-ին` 588.285 դրամին համարժեք 1.500 ԱՄՆ դոլար գումար տոկոս` Նելլի Ափոյանին պատճառելով 4.584.255 ՀՀ դրամի գույքային վնաս՚:
2012 թվականի դեկտեմբերի 15-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 14145312 քրեական գործը:
2013 թվականի մայիսի 02-ին Սվետլանա Զավենի Խնկոյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 1-ին մասով և խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն` չհեռանալու մասին:
Հետազոտելով քրեական գործի նյութերը, լսելով կողմերին, դատարանը գտնում է, որ քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, իսկ Ս.Խնկոյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը` դադարեցման, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 17-րդ կետի համաձայն` ՙքրեական հետապնդումն այն բոլոր դատավարական գործողություններն են, որոնք իրականացնում են քրեական հետապնդման մարմինները, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում տուժողը` նպատակ ունենալով բացահայտել քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքը կատարած անձին, վերջինիս մեղավորությունը հանցանքի կատարման մեջ, ինչպես նաև ապահովել այդպիսի անձի նկատմամբ պատժի և հարկադրանքի այլ միջոցներ կիրառելը՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙկատարված հանցագործության ծանրությունից և բնույթից ելնելով` քրեական դատավարությունում հետապնդումն իրականացվում է հանրային և մասնավոր կարգով՚:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ՙմասնավոր հետապնդման գործեր են համարվում սույն օրենսգրքի 183 հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածը սահմանում է մասնավոր հետապնդման, այսինքն` տուժողի բողոքի հիման վրա հարուցվող քրեական գործերի սպառիչ ցանկը, որոնց մեջ մատնանշված է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 1-ին մասը:
ՀՀ քրեական դատավարության 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի համաձայն ՙքրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործը ենթակա է կարճման, եթե բացակայում է դիմողի բողոքը՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 33-րդ կետի համաձայն` ՙդիմող է հանդիսանում յուրաքանչյուր անձ, որը դիմել է դատարան, քրեական հետապնդման մարմնին` քրեական դատավարության կարգով խախտված իրավունքների պաշտպանության համար՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 58-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙտուժող է ճանաչվում այն անձը, ում քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով անմիջականորեն պատճառվել է բարոյական, ֆիզիկական կամ գույքային վնաս: Տուժող է ճանաչվում նաև այն անձը, ում կարող էր անմիջականորեն պատճառվել բարոյական, ֆիզիկական կամ գույքային վնաս, եթե ավարտվեր քրեական օրենսգրքով արգելված արարք կատարելը՚:
Վերոնշյալ երկու հոդվածների վերլուծությունից բխում է, որ մասնավոր մեղադրանքի գործերով ՙդիմող՚ եզրույթն ավելի լայն է, քան ՙտուժողը՚: Քրեական դատավարությունում ՙդիմող՚ կարող է հանդիսանալ յուրաքանչյուր ոք, ով իր խախտված իրավունքների պաշտպանության նպատակով դիմել է դատարան, քրեական հետապնդման մարմնին կամ հավատարմագրված փաստաբանին: Անձը ՙտուժող՚ ճանաչվում է այն դեպքում, երբ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից կատարվող ստուգողական գործողությունների արդյունքում պարզվում է, որ անձի իրավունքների խախտումը արդյունք է քրեական օրենքով արգելված արարքի կատարման, և այդ արարքի կատարման հետևանքով դիմողին անմիջականորեն պատճառվել է կամ կարող էր պատճառվել բարոյական, ֆիզիկական կամ գույքային վնաս:
ՙԴիմողը՚ քրեադատավարական գործունեության ոլորտ ներգրավվում է սեփական նախաձեռնությամբ, առանց վարույթն իրականացնող մարմնի համապատասխան որոշման, մինչդեռ գործով ՙտուժող՚ ճանաչվելու վերաբերյալ քրեական հետապնդման մարմինները կայացնում են ինքնուրույն դատավարական որոշում: Այսինքն` նյութերի նախապատրաստման փուլում ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրության իմաստով տուժող չկա, ՙտուժող՚ քրեադատավարական սուբյեկտը քրեական դատավարությունում ի հայտ է գալիս քրեական գործի հարուցումից հետո կամ գործի հարուցման հետ միաժամանակª վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից կայացվող որոշման հիման վրա:
Արմեն Աբրահամյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր 2008 թվականի դեկտեմբերի 26-ի (գործ ՎԴ73/08) որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ՙ(...) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի 1-ին մասում առկա այն ձևակերպումը, որի համաձայն ՙ(...) հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը հարուցվում են ոչ այլ կերպ, քան տուժողի բողոքի հիման վրա (…)՚, հակասում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի տրամաբանությանը, քանի որ նշված ձևակերպմամբ ստացվում է, որ մասնավոր հետապնդման գործ հարուցելու մասին որոշում կայացվում է տվյալ դատավարական փուլում գոյություն չունեցող սուբյեկտի բողոքի հիման վրա: Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածում թվարկված մասնավոր հետապնդման գործերով վարույթի հարուցման հիմք պետք է դիտել ոչ թե տուժողի, այլ դիմողի բողոքը, որի բացակայության դեպքում վարույթը ենթակա է կարճման ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի հիմքով՚:
Անձի կամահայտնության հիման վրա, այն էª մասնավոր մեղադրանքով քրեական գործ հարուցելու հարցի վերաբերյալ իրավական դիրքորոշում է հայտնել նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը Յանկովիչն ընդդեմ Խորվաթիայի գործով (տե°ս Jankovic v. Croatia, 05.03.2009թ., գանգատ թիվ 38478/05) վճռում:
Նշված վճռի մեջ Եվրոպական դատարանն արձանագրել է, որ. ՙ(…) Խորվաթիայի քրեական իրավունքում այն քրեական հանցագործությունները, որոնք պետք է քննվեն Պետական մեղադրողի գրասենյակի կողմից կա°մ սեփական նախաձեռնությամբ, կա°մ մասնավոր հայտարարության հիման վրա, տարբերակվում են այն հանցագործություններից, որոնք պետք է քննվեն մասնավոր մեղադրանքի շրջանակներում: (…)՚ (տե°ս Յանկովիչի վճռի 48–րդ կետը):
Սույն գործի նյութերով հաստատվել է, որ նախաքննության մարմինը Նելլի Ափոյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հարուցված քրեական գործի շրջանակներում վերջինիս որպես կասկածյալ և մեղադրյալ հարցաքննելիս, հիմք ընդունելով այն հանգամանքը, որ նա իր ցուցմունքներում, առաջադրված մեղադրանքից իրեն պաշտպանելու նկատառումներով, պատճառաբանել է, որ Սվետլանա Խնկոյանից փոխառությամբ 50.000 ԱՄՆ դոլարը վերցրել է ամսական երեք տոկոս տոկոսադրույքով: Վարույթն իրականացնող մարմինը, առանց դիմող Նելլի Ափոյանի բողոքի առկայության, քրեական գործի նյութերով նոր քրեական գործ հարուցելու և այն առանձին վարույթում առանձնացնելու մասին որոշում է կայացրել:
Դատարանն արձանագրում է, որ Նելլի Ափոյանը Սվետլանա Խնկոյանի կողմից իր նկատմամբ վաշխառություն կատարելու մասին վարույթն իրականացնող մարմնին իր խախտված իրավունքների պաշտպանության համար օրենքով սահմանված քրեական դատավարության կարգով որևէ հաղորդում, հայտարարություն կամ դիմում չի ներկայացրել:
Փաստորեն` Սվետլանա Զավենի Խնկոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական գործ հարուցելիս վարույթն իրականացնող մարմինը չի պահպանել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 176-րդ, 177-րդ, 182-րդ և 183-րդ հոդվածներով ամրագրված ընթացակարգը:
Այսինքն` նախաքննության մարմինը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի և 183-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների խախտմամբ, դիմողի բողոքի բացակայության պարագայում, սեփական նախաձեռնությամբ որոշում է կայացրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի հատկանիշներով հարուցված թիվ 11143211 քրեական գործի նյութերով Սվետլանա Զավենի Խնկոյանի նկատմամբ, վաշխառություն կատարելու դեպքի առթիվ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 1-ին մասով նոր քրեական գործ հարուցելու և այն առանձին վարույթում առանձնացնելու մասին:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը, դատարանը գտնում է, որ նշված պայմաններում բացառվում է ամբաստանյալ Սվետլանա Զավենի Խնկոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում իրականացնելու հնարավորությունը` դիմողի բողոքի բացակայության հիմքով, ինչը հիմք է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված քրեական գործի վարույթը կարճելու և Ս.Խնկոյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու համար:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով, 183-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 379-րդ հոդվածով դատարանը`

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված թիվ 14145312 քրեական գործի վարույթը կարճել և Սվետլանա Զավենի Խնկոյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել` դիմողի բողոքի բացակայության հիմքով:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ