ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ


Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն
վարչական շրջանների ընդհանուր ԵԱՔԴ/0058/01/13
իրավասության առաջին ատյանի
դատարանի դատավճիռը
կայացրած դատարանի կազմը
նախագահող դատավոր` Ա.Խաչատրյան


Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

28 հոկտեմբերի 2013թ. ք.Երևան

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև`
Վերաքննիչ դատարան/ ՀԵՏԵՎՅԱԼԿԱԶՄՈՎ`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ռ.ԴԱՎՈՅԱՆԻ
Խ.ՂԱՆԴԻԼՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Դ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Ա.ՍՏԵՓԱՆՅԱՆԻ
ՏՈՒԺՈՂ` Ս.ԱՄԲԱՐՋՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Ռ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ


դռնբաց դատական նիստում, ամբաստանյալ Ռ.Հակոբյանի շահերի պաշտպան Ա.Ստեփանյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա, վճռաբեկության կարգով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Ռոբերտ Արմենի Հակոբյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ նաև` դատարան/ 2013 թվականի հունիսի 25-ի դատավճռի դեմ.

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
2012 թվականի դեկտեմբերի 4-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթունի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 09116812 քրեական գործը:
2012թ. դեկտեմբերի 7-ին Ռոբերտ Արմենի Հակոբյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ նա 2011 թվականի հունիս ամսին ուրիշի գույքի բացահայտ հափշտակություն կատարելու նպատակով Երևան քաղաքի Պ. Սևակի և Կ. Ուլնեցու փողոցների խաչմերուկում գտնվող թիվ 127 միջնակարգ դպրոցի մոտ, քաշել-պոկելու միջոցով բացահայտ հափշտակել է Սոնա Ամբարջյանի պարանոցի ոսկյա շղթան իր խաչով և դիմել փախուստի` Ս. Ամբարջյանին պատճառելով զգալի չափի` 120.000 ՀՀ դրամի գույքային վնաս:
2013 թվականի ապրիլի 9-ին թիվ 09116812 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան` ըստ էության քննելու համար:
Կատարած հանցագործության համար Ռոբերտ Արմենի Հակոբյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել է տուգանքի` նվազագույն աշխատավարձի վեցհարյուրապատիկի` 600.000 /վեց հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն, հաշվի առնելով մինչև դատական քննությունը Ռոբերտ Հակոբյանի 04.12.2012թ.-ից մինչև 04.04.2013թ.-ը կալանքի տակ գտնվելու ժամկետը և մեղմացնելով նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը, Ռ. Հակոբյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի չորսհարյուրհիսնապատիկի` 450.000 /չորս հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Ռոբերտ Հակոբյանի խափանման միջոցի հարցը համարվել է լուծված:
Վճռվել է` տուժող Սոնա Ամբարջյանի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը թողնել առանց քննության` նրան իրավունք վերապահելով քաղաքացիական հայցը լուծելու քաղաքացիական դատավարության կարգով:
04.12.2012թ.-ին Ռոբերտ Հակոբյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված և առգրավված 22.350 /քսաներկու հազար երեք հարյուր հիսուն/ ՀՀ դրամը և <<Նոկիա>> տեսակի բջջային հեռախոսը` վերադարձնել Ռոբերտ Հակոբյանին:
Թիվ ԵԱՔԴ/0058/01/13 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանի դատավոր Մ.Պետրոսյանին և կոլեգիալ կազմում ընդգրկված դատավորներին է հանձնվել 2013 թվականի հուլիսի 30-ին և Վերաքննիչ դատարանի 2013 թվականի օգոստոսի 02-ի որոշմամաբ` վերաքննիչ բողոքը ընդունվել է վարույթ:

2/. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Ռոբերտ Հակոբյանի շահերի պաշտպան Ալիկ Ստեփանյանը` հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Բողոքի հեղինակ` պաշտպան Ալիկ Ստեփանյանը գտնում է, որ դատարանը խախտել է ՀՀ Սահմանադրության 19-րդ, 21-րդ, <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> եվրոպական կոնվեցիայի 6-րդ, 13-րդ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ, 17-րդ, 18-րդ, 19-րդ, 25-րդ, 358-րդ, 365-րդ հոդվածների պահանջները, կայացրել է դատավարական իրավունքի խախտմամբ և կայացվել է անօրինական, անհիմն և չպատճառաբանված դատական ակտ:
Մասնավորապես. Կոնվեցիայի 6-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` <</…/ Քրեական հանցագործություն կատարելու մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր ոք ունի հետևյալ նվազագույն իրավունքները`
1) իրեն հասկանալի լեզվով անհապաղ ու հանգամանորեն տեղեկացվելու իրեն ներկայացված մեղադրանքի բնույթի և հիմքի մասին,
2) բավարար ժամանակ ու հնարավորություններ ունենալու իր պաշտպանությունը նախապատրաստելու համար,
3) պաշտպանելու իրեն անձամբ կամ իր ընտրած դատապաշտպանների միջոցով կամ, եթե նա բավարար միջոցներ չունի դատապաշտպանի ծառայության դիմաց վճարելու համար, ունենալու անվճար նշանակված դատապաշտպան, երբ դա պահանջում են արդարադատության շահերը (...)..;
Ըստ բողոքաբերի` սույն գործով նախաքննական մարմինը թույլ է տվել պաշտպանության իրավունքի ամենակոպիտ խախտումները։
Հայտնել է, որ դեռևս 05.12.2012թ. վարույթն իրականացնող` նույն նախաքննական մարմնի որոշմամբ գործով այդ ժամանակ ղեոևս ձերբակալված Ռոբերտ Հակոբյանի պաշտպան է նշանակվել և նույն օրը քննչական բաժնում ներկայացվել է վերջինիս, այդ պահից կասկածյալն արդեն ունեցել է անվճար պաշտպան։ Այդ օրն իր խնդրանքով քննիչի կողմից ինձ է տրամադրվել Ռ.Հակոբյանին 04.12.2012թ. ձերաբակալելու մասին արձանագրության մեկ օրինակն, ըստ որի նա ձերբակալվել է 04.12.2012թ. ժամը 18:30-ին` գույքի բացահայտ հափշտակություն կատարելու համար` առանց պարզաբանելու այդ արարքի հանգամանքները, մասնավորապես ժամանակը, տեղը, իրադրությունը, տուժողի ով լինելը և այլն։
Բացի այդ, 07.12.2012թ. նախաքննական մարմինը, նախապես քաջատեղյակ լինելով, որ Ռ.Հակոբյանի պաշտպանը մեկ այլ վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության աոաջին ատյանի դատարանում ժամը 12:00-ից նիստի է մասնակցում` ձերբակալման 72-ժամյա ժամկետից 1 կամ 2 ժամ առաջ (ժամի հետ կապված հանգամանքը պաշտպանական կողմի համար հստակ չէ, քանի որ աոաջին ատյանի դատարանի կողմից իրենց տրամադրված նյութերում այդ մասին ոչ մի նշում չկա) նրան նոր միայն մեղադրանք է աոաջադրել, այն դեպքում, երբ Ռ.Հակոբյանը հայտարարել է, որ աոանց իր պաշտպանի ոչ մի փաստաթղթի տակ չի ստորագրելու և որևէ գործողության չի մասնակցելու։ Բայց այդ հանգամանքը չի խանգարել նախաքննական մարմնին շարունակելու իր ապօրինությունները, և դրանից հետո Ռ.Հակոբյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու միջնորդություն է ներկայացրել Արաբկիր և Քանաքեո-Զեյթուն վարչական շրջանների ընղհանուր իրավասության աոաջին ատյանի դատարան։ Մեղադրյալ Ռ.Հակոբյանի պաշտպանը, այսինքն` բողոաբերը, հասցրել է գոնե մասնակցել նախաքննական մարմնի միջնորդության քննարկմանը դատարանում` նիստի հենց սկզբից աոարկելով քննիչի ապօրինությունների դեմ` հայտարարելով, որ կոպտորեն խախտվել է մեղադրյալի պաշտպանության իրավունքը, որ պաշտպանության կողմի համար պարզ չէ մեղադրանքի էությունը, և անհասկանալի է, թե ինչից իրենք պետք է պաշտպանվեն։ Այն, որ պաշտպանական կողմի համար պարզ չի եղել մեղադրանքի էությունը, անհերքելիորեն ապացուցում է նաև այն հանգամանքը, որ դատարանում խափանման միջոցի քննարկումից առաջ իր պաշտպանյալը որպես մեղադրյալ նույնիսկ չի հարցաքննվել ու պաշտպանվելու հնարավորություն նույնիսկ չի ունեցել:
Բացի այղ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 203-րդ հոդվածի 2-րղ մասի համաձայն` քննիչը, հավաստիանալով մեղադրյալի ինքնության մեջ, նրան հայտարարում է որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշումը և բացատրում առաջադրված մեղադրանքի էությունը: Այդ գործողությունների կատարումը մեղադրալի և քննիչի ստորագրությամբ հաստատվում է` որոշման մեջ նշելով մեղադրանքի առաջադրման ամիսը, օրը, ժամը և թվականը>>:
Որքանով, որ թույլ է տալիս ենթադրելու իր դիմումի հիման վրա Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեո-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանից բողոքաբերին տրամադրված` նախաքննական մարմնի 07.12.2012թ. միջնորդությանը կից դատարանին տրամադրված` Ռ.Հակոբյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման պատճենը, կալանավորման միջնորդությունը դատարանին ներկայացվելուց առաջ քրեական դատավարության օրենսգրքի 203-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջները նախաքննական մարմնի կողմից չեն կատարվել, ինչն բողոքաբերին հիմք է տալիս մտածելու, որ իր պաշտպանյալին նույնիսկ մեղադրանք չի առաջադրվել։
Նման պարագայում պաշտպանական կողմն օբյեկտիվորեն բավարար ժամանակ ու հնարավորություններ չի ունեցել իր պաշտպանությունը նախապատրաստելու համար։
Աոաջին ատյանի դատարանում նիստի ժամանակ քննիչը հայտարարություն է արել, թե Ռ.Հակոբյանի ձերբակալման ժամկետը լրանալիս է եղել ժամը 15:05-ին, այդ պատճառով ինքը Ռ.Հակոբյանին մեղադրանք է աոաջադրել առանց պաշտպանի մասնակցության։
Այս հանգամանքը չի կարող արդարացնել նախաքննական մարմնի նման գործելակերպը, քանի որ ոչ ոք նրան չի ստիպել մեղադրանք աոաջադրել իր պաշտպանյալի ձերբակալման ժամկետի ավարտին ու իր ապօրինի գործելակերպը արդարացնել պաշտպանի ուշացմամբ, առավել ևս, որ պաշտպանության կողմի համար մինչ այդ անհայտ է եղել, որ ձերբակալման 72 ժամը 15:05-ին է լրանում։
Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին` Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012թ. դեկտեմբերի 7-ի որոշման դեմ վերաքննիչ բողոքը մերժելու մասին` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2012թ. դեկտեմբերի 21-ի որոշման դեմ բերված վճռաբեկ բողոքը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2013թ. ապրիլի 18-ի որոշմամբ բավարարվել է:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ Ռ.Հակոբյանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու ընթացքում ստորադաս դատարանների կողմից թույլ են տրվել դատավարական օրենքի էական խախտումներ, որոնք ազդել են գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա և հանգեցրել անօրինական և չհիմնավորված որոշման կայացմանը։
Վճռաբեկ դատարանն իր վերոնշյալ որոշման 15-ից 18-րդ կետերում իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ.
<<(...) 15. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն <<Մեղադրյալ է այն անձը, որի նկատմամբ որոշում է կայացված որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 65-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ <<Մեղադրյալը, (...) իրավունք ունի
1) իմանալ ինչում է մեղադրվում, որի համար մեղադրանք առաջադրելուց, արգելանքի վերցվելուց կամ խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշումը հայտարարելուց հետո քրեական հետապնդման մարմնից անմիջապես անվճար ստանալ որպես մեղադրյալ ներգրավման մասին որոշման պատճենը.
2) արգելանքի վերցվելուց հետո հետաքննությսւն մարմնից, քննիչից կամ դատախազից անմիջապես անվճար ստանալ սույն հոդվածի երկրորդ մասով նախատեսված իր իրավունքների մասին գրավոր ծանուցում և պարզաբանում.
(...)>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 203-րդ հոդվածի համաձայն <<1. Մեղադրանքը պետք է առաջադրվի տվյալ անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին քննիչի կողմից որոշումն ընդունելու պահից ոչ ուշ, քան 48 ժամվա ընթացքում, սակայն բոլոր դեպքերում ոչ ուշ, քան մեղադրյալի ներկայանալու կամ նրան բերման ենթարկելու օրը։ Մեղադրանք առաջադրելու սույն հոդվածով սահմանված ժամկետն ընդհատվում է, եթե մեդադրյալը թաքնվում է քննությունից։
2. Քննիչը, հավաստիանալով մեղադրյալի ինքնության մեջ, նրան հայտարարում է որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշումը և բացատրում առաջադրված մեղադրանքի էությունը։ Այդ գործողությունների կատարումը մեղադրյալի և քննիչի ստորագրությամբ հաստատվում է որոշման մեջ նշելով մեղադրանքի առաջադրման ամիսը, օրը, ժամը և թվականը։
3.Մեղադրանք առաջադրելիս քննիչր պարտավոր է մեղադրյալին բացատրել սույն օրենսգրքի 65 հոդվածով նախատեսված նրա իրավունքները և պարտականություններր։ Որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման պատճենը նրա իրավունքների և պարտականությունների ցանկի հետ հանձնվում է մեղադրյալին։ Մեղադրանքի առաջադրման, մեղադրյալին նրա իրավունքները բացատրելու և որոշման պատճենր հանձնելու մասին քննիչը կազմում է արձանագրություն, որն ստորագրում են քննիչր, մեղադրյալը և այդ գործողությունները կատարելիս ներկա գտնվող մյուս անձինք։
4. Որոշման մեջ կամ արձանագրությունում ստորագրելուց մեղադրյալի կամ այլ անձի հրաժարվելու դեպքում քննիչր դրա վրա նշում է կատարում ստորագրելուց հրաժարվելու մասին և 24 ժամվա ընթացքում հայտնում է դատախազին>>։
Մեջբերված քրեադատավարական նորմերի համակարգային վերլուծությունից երևում է, որ կալանավորումր կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի նկատմամբ։ Այսինքն այն անձի նկատմամբ, ով հաջորդաբար անցել է մեղադրյալի կարգավիճակ ձեռք բերելու հետնյալ փուլերը.
ա) անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման կայացում,
բ) անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշման մասին տեղեկացում,
գ) առաջադրված մեղադրանքի էության պարզաբանում,
ղ) անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման պատճենի և մեղադրյալի իրավունքների և պարտականությունների ցանկի հանձնում։
Շարադրված հաջորդականությամբ կատարված գործողությունների ադյունքում է, որ անձին օրենքով սահմանված կարգով մեղադրանք է առաջադրվում, և նա ձեռք է բերում մեղադրյալի դատավարական կարգավիճակ։ Ընդ որում, նշված բոլոր գործողությունների կատարումը պետք է հավաստվի համապատասխան փաստաթղթերով և հաստատվի մեղադրյալի և քննիչի ստորագրությամբ, իսկ մեղադրյալի կողմից ստորագրելուց հրաժարվելու դեպքում` քննիչի համապատասխան նշումով։
Վերոգրյալի հետ մեկտեղ վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ այն դեպքում, երբ անձը թաքնվում է քննությունից, նրա նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու համար բավարար է նրան որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման կայացումը պայմանով, որ հետագայում, հայտնաբերվելուց հետո նա կտեղեկացվի որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշման մասին, նրան կպարզաբանվի առաջադրված մեղադրանքի էությունը, և նրան կհանձնվեն որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման պատճենը և մեղադրյալի իրավունքների և պարտականությունների ցանկը, ապա նա անհապաղ (72 ժամվա ընթացքում) կտարվի դատավորի մոտ (դատավորի մոտ տարվելու մասին տե ս Տիգրան Վահրադյանի գործով վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի դեկտեմբերի 26-ի թիվ ԼԴ/0197/06/08 որոշման 34–րդ կետը)։
16.Հիմք ընդունելով սույն որոշման 13-15-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունը վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու միջնորդության քննարկման արդյունքներով դատարանն ի թիվս այլոց պետք է պարզի կալանավորման ինքնուրույն պայմանի առկայությունը, մասնավորապես այն, թե արդյոք անձին տրվել է մեղադրյալի դատավարական կարգավիճակ։ Նշված հանգամանքը պարզելու նպատակով դատարանը պարտավոր է ստուգել, թե նախաքննության մարմնի կողմից ներկայացվել են արդյոք համապատասխան տեղեկություններ, փաստեր կամ ապացույցներ այն մասին, որ անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշում է կայացվել, անձը տեղեկացվել է այդ որոշման մասին, բացի այդ, նրան պարզաբանվել է առաջադրված մեղադրանքի էությունը, և հանձնվել են որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման պատճենն ու մեղադրյալի իրավունքների և պարտականությունների ցանկը։ Հակառակ պարագայում, անձի կալանավորումը և համապատասխանաբար նաև նրա ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքի սահմանափակումը կհամարվի կամայական և անօրինական։
17. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ նախաքննության մարմնի կողմից որոշում է կայացվել Ռ.Հակոբյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին։ Նշված որոշման եզրափակիչ մասի համաձայն Ռ.Հակոբյանին պետք է մեղադրանք սաաջադրվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով, այդ մասին ստորագրությամբ հայտնվի նրան և հանձնվի որոշման օրինակը։ Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, նախաքննության մարմնի կողմից չեն ներկայացվել համապատասխան տեղեկություններ, փաստեր կամ ապացույցներ այն մասին, որ Ռ.Հակոբյանին հայտարարվել է որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշումը, նրան բացատրվել է մեղադրանքի էությունր, նրան հանձնվել է որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման պատճենը և իրավունքների ու պարտականությունների ցանկը (տե ս սույն որոշման 5-րդ կետը)։
Առաջին ատյանի և վերաքննիչ դատարաններում Ռ.Հակոբյանի պաշտպան Ա.Ստեփանյանը հայտնել է, որ իր պաշտպանյալին օրենքով սահմանված կարգով մեղադրանք չի առաջադրվել, նա չգիտի, թե ինչումն է մեղադրվում, սակայն Առաջին ատյանի դատարանը պաշտպանի փաստարկն անտեսել է, իսկ վերաքննիչ դատարանը գտել է, որ այդ հարցը ենթակա չէ քննարկման վերաքննիչ դատարանում առաջին ատյանի դատարանի որոշման օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման շրջանակներում, այլ ենթակա է բողոքարկման ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 290-րդ հոդվածով սահմանված կարգով (տե ս սույն որոշման 6-7-րդ կետերը)։
18.Սույն որոշման 13-16-րդ կետերում շարադրված վերլուծության լույսի ներքո գնահատելով սույն որոշման 17-րդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Ռ.Հակոբյանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելիս ստորադաս դատարանները չեն ստուգել, թե նախաքննության մարմնի կողմից ներկայացվել են արդյոք համապատասխան տեղեկություններ, փաստեր կամ ապացույցներ այն մասին, որ անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշումը հայտարարվել է Ռ.Հակոբյանին, նրան պարզաբանվել է առաջադրված մեղադրանքի էությունր, և հանձնվել են որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման պատճենն ու մեղադրյալի իրավունքների և պարտականությունների ցանկը։ Այլ խոսքով սույն գործով դատարանները չեն պարզել կալանավորման ինքնուրույն պայմանի, այն է անձին մեղադրյալի դատավարական կարգավիճակ տրված լինելու հանգամանքը։ Հետևաբար, վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Ռ.Հակոբյանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների որոշումներն օրինական և հիմնավոր չեն (...)>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել:
Սույն գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանր հաստատված է համարվել այն հանգամանքր, որ նախաքննական մարմինը որևէ համապատասխան տեղեկություններ, փաստեր կամ ապացույցներ չի ներկայացրել, որ Ռոբերտ Հակոբյանին մեղադարանք է առաջադրվել, ուստի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանն իր դատավճռում ոչ իրավաչափորեն է հաստատված համարել այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Ռոբերտ Հակոբյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և հրաժարվել է ցուցմունք տալուց։ Նախաքննության րնթացքում առաջադրված մեղադրանքում Ռոբերտ Հակոբյանը նույնպես իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ինքը տուժող Սոնա Ամբարջյանին չի կողոպտել:
Նախ` դատարանում` դատաքննության րնթացքում, երբ Ռոբերտ Հակոբյանին առաջարկվել է ցուցմունք տալ, վերջինս հայտարարել է, որ իրեն մեղադրանք չի առաջադրվել, ուստի ինքը ցուցմունք չի տալիս և ոչ թե հայտատարել է, որ հրաժարվում է ցուցմունք տալուց (ինչպես դատավճռում է նշված) և երկրորդ` նախաքննության ժամանակ քննիչի կողմից կազմված մեղադրյալի հարցաքննության` 2012թ. դեկտեմբերի 7-ի արձանագրությունը (Հ-1 գ.թ 76) դատաքննության ժամանակ չի հետազոտվել, ու դատարանը չէր կարող իր հետևությունր հիմնավորել այդ արձանագրությամբ, մինչդեռ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի համաձայն` դատարանի դատավճիռր հիմնավորված է, եթե` դրա հետևությունները հիմնված են միայն դատաքննության ժամանակ հետազոտված ապացույցների վրա։
Բացի այդ, բողոքաբերը ցանկանում է նաև նշել, որ դեռ բավական չէ, որ առաջին ատյանի դատարանը իր պաշտպանյալին մեղադրանք առաջադրված չլինելու պայմաններում դատավճիռ է կայացրել, դա դեռ բավական չէ, նույնիսկ ձեռք բերված ապացույցներն է սխալ գնահատել, գերակայությունը տվել է միայն մեղադրող ապացույցներին, իսկ պաշտպանական կողմի փաստարկները դատարանի կողմից ընդհանրապես անտեսվել են։
Մասնավորապես.
Դատարանը անհիմն կերպով գտել է, որ վերլուծելով և գնահատելով դատական քննության ժամանակ հետազոտված ապացույցներն իրենց համակցության մեջ` դատարանը ձեռք բերված ապացույցները բավարար է գտնում և գործի փաստական հանգամանքներով հաստատված է համարում, որ ամբաստանյալ Ռոբերտ Հակոբյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներին, որով էլ նա ենթակա է քրեական պատասխանատվության։
Նման եզրահանգման համար դատարանը հիմք է ընդունել հատկապես տուժողի, վկաների ցուցմունքները, անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրությունը, որպես ապացույց ճանաչված <<Ղ-Տելեկոմ>> ՓԲԸ-ից ստացված տուժող Ս.Ամբարջյանի բջջային հեռախոսի մուտքային և ելքային կատարված զանգերի վերծանումները, քանի որ դրանք, ըստ դատարանի գնահատման, հակասական չեն, մանրամասն են, հստակ, օբյեկտիվ ու ճշմարտացի են, համապատասխանում են դատարանի կողմից հաստատված գործի փաստական հանգամանքներին և հաստատվում են գործի մյուս ապացույցների հետ համակցության մեջ։
Սակայն դատարանն անտեսել է այն հանգամանքը, որ տուժող Սոնա Ամբարջյանն իր առաջին հարցաքննության ժամանակ, այսինքն` մինչև Ռոբերտ Հակոբյանին իրեն ճանաչման ներկայացնելը, որպես իրեն ճանաչման ներկայացվող անձի անհատականացնող հատկանիշ չի նշել, որ իրեն կողոպտողը մորուքով է եղել։ Ավելին, ինչպես պարզվել է դատաքննության ընթացքում, տուժող Սոնա Ամբարջյանի եղբայրը, վկա Արամ Ամբարջյանը, հաստատել է նախաքննության ընթացքում իր տված ցուցմունքը, որ քույրն իրեն կողոպտողին նկարագրել է շեկ մազերով, մինչդեռ Ռոբերտ Հակոբյանի մազերը սև են։
Ռոբերտ Հակոբյանին տուժող Սոնա Ամբարջյանին ճանաչման ներկայացնելու ժամանակ նույնպես վերջինս Ռ.Հակոբյանի մորուքի մասին ոչինչ չի նշել։ Ճանաչման ժամանակ տուժողը հայտարարել է, որ Ռ.Հակոբյանին ճանաչել է դիմագծերից, առանց մասնավորեցնելու, թե հատկապես ինչից (տե՛ս անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրությունը՝ Հ.-1 գ.թ. 39-40)։
Նոր միայն ճանաչման ներկայացնելուց հետո միայն տուժողը նշել է իրեն կողոպտող անձի մորուքի առկայության մասին։
Մինչդեռ նախքան ճանաչումը ճանաչողը հարցաքննության ժամանակ պետք է նշի ոչ միայն ճանաչվողի րնդհանուր, այլև մասնավոր, նույնն է թե` նույնացնող հատկանիշները:
Բացի այդ, դատաքննության ժամանակ տուժող Սոնա Ամբարջյանին ուղղված բողոքաբերի այն հարցին, թե անձի մոտ մորուքի առկայությունը ինքը առնձնահատուկ հատկանիշ համարում է, թե` ոչ, վերջինս պատասխանել է` այո։ Իսկ ինչպես պարզ երևում է տուժողի մինչև ճանաչումը կատարված հարցաքննության արձանագրությունից, տուժողը նկարագրելով իրեն կողոպտողին, ինչպես վերը նշեցի, մորուքի առկայության մասին ոչինչ չնշելով, միաժամանակ հայտնել է, որ ուրիշ արտասովոր նշաններ կողոպտողը չի ունեցել (տե՛ս տուժող Ա.Ամբարջյանի հարցաքննության 2013թ. դեկտեմբերի 4-ի արձանագրությունը` Հ.-1 գ.թ. 15 երկրորդ էջ)։
Կողոպտող անձի մորուքի առկայության մասին իրենց ցուցմունքներում հայտնել են նաև գործով որպես վկա հարցաքննված` տուժող Ա.Ամբարջյանի մայրը` Օֆելյա Թովմասյանը և եղբայրը` Արամ Ամբարջյանը` նշելով, որ Սոնան է իրենց այդ մասին հայտնել:
Բացի այդ, դատարանն իր դատավճռում անհիմն կերպով է նշել, որ վկա Արմեն Սելքոնյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել, որ Սոնա Ամբարջյանին կողոպտել է Ռոբերտ Հակոբյանը (տե՛ս դատավճռի 3-րդ թերթ երկրորդ պարբերություն)։
Նախաքննության ընթացքում Արմեն Մելքոնյանն իր ցուցմունքներում նշել է ոմն Ռուբենի մասին, առանց նշելու վերջինիս բնակավայրը, հասցեն կամ արտաքին նկարագիրը, այնտեղ ոչ մի հիշատակում չկա Ռոբերտ Հակոբյան անուն ազգանվամբ անձի մասին (տե՛ս վկա Արմեն Մելքոնյանի հարցաքննության 2013թ. դեկտեմբերի 4-ի արձանագրությունը` 2-1 գ.թ. 19-20)։
Իսկ հետագայում նույն Արմեն Մելքոնյանն իրավացիորեև հերքել է այն հանգամանքը, որ Ռոբերտ Հակոբյանն է կողոպտել Սոնա Ամբարջյանին, հերքել է նաև, որ վերջինիս հետ գնացել է Սոնա Ամբարջյանի աշխատավայր, ու որ վերջինս ճանաչել է Ռոբերտ Հակոբյանին` որպես իրեն կողոպտող անձի:
Դատարանն անհիմն կերպով է նշել, որ որպես ապացույց ճանաչված <<Ղ-Տելեկոմ>> ՓԲԸ-ից ստացված տուժող Ա. Ամբարջյանի բջջային հեռախոսի մուտքային և ելքային կատարված զանգերի վերծանումները գործով մյուս ապացույցների հետ հակասական չեն, ու մանրամասն են, հստակ, օբյեկտիվ ու ճշմարտացի են, և որ համապատասխանում են դատարանի կողմից հաստատված գործի փաստակաև հանգամանքներին և հաստատվում են գործի մյուս ապացույցների հետ համակցության մեջ:
Գործի նյութերի ոաումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ նախաքննական մարմնի` <<Տուժող Ս.Ամբարջյանի>> բջջային 094-28-70-48 հեռախոսային մուտքային և ելքային զանգերի վերծանումներն ապացույց ճանաչելու և քրեական գործին կցելու մասին>> 27.03.2013թ. որոշմամբ հաստատված է համարվել այն հանգամանքը, որ դեպքի օրը հանդիսացել է 2011թ. հունիսի 24-ը:
Մինչդեռ քրեական գործի նյութերից պարզ է դառնում, որ Ռ.Հակոբյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին` իր 07.12.2012թ. որոշման մեջ քննիչը որպես ենթադրյալ դեպքի կատարման ժամանակ է նշել 2011թ. հունիս ամիսը:
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 202-րդ հոդվածի 3-րդ մասի` որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման նկարագրական- պատճառաբանական մասում նշվում են մեղադրյալի անունը, ազգանունը և նրա անձի մասին այլ տվյալներ, մեղադրանքի ձեակերպումը՝ նշելով հանցագործության տեղը, ժամանակը, եղանակը ե մյուս հանգամանքները, որքանով դրանք պարզված են գործի նյութերով։ Եզրափակիչ մասում շարադրվում է անձին գործով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշումը ե քրեական օրենսգրքի հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետը, որով նախատեսված է կատարված հանցանքի համար պատասխանատվությունը։
Քննիչի վերը նշված` 27.03.2013թ. որոշումից ակնհայտ է, որ նա քննությամբ պարզել է ենթադրյալ դեպքի կատարման կոնկրետ օրը, սակայն դեռ բավական չէ, իր պաշտպանյալին` Ռոբերտ Հակոբյանին մեղադրանք չի առաջադրել, դեռ ավելին թեկուզև հետագայում հիմնավորված համարելով, որ արարքը կատարվել է 2011թ. հունիսի 24-ին, դրանից հետո էլ մեղադրանք չի առաջադրել` պաշտպանության կողմին զրկելով պաշտպանվելու որևէ իրական հնարավորությունից։
Դեռ ավելին, տուժող Ս.Ամբարջյանի քննությամբ պարզված բջջային 094-28-70-48 հեռախոսային մուտքային և ելքային զանգերի վերծանումներից ակնհայտ է, որ դրանք չեն համապատասխանում նրա ցուցմունքում նշած հանգամանքներին, մասնավորապես, որ նա դեպքի օրն առավոտյան հեռախոսազանգեր է ունեցել վկա Արմեն Մելքոնյանի հետ։
Քննությամբ պարզվել է նաև վկա Արմեն Մելքոնյանի բջջային հեռախոսահամարը, որը 094-07-23-53-ն է։ Իսկ Ս.Ամբարջյանի բջջային 094-28-70-48 հեռախոսահամարի դեպքի օրվա մուքային ե ելքային հեռախոսազանգերից պարզ երեում է, որ նա Արմեն Մելքոնյանի հետ այդ օրն առավոտյան հեռախոսազրույց չի ունեցել (տե՛ս Հ1 գ.թ. 140), հետևաբար Ա.Ամբարջյանի ցուցմունքը այդ մասով նույնպես անարժանահավատ է։
Բողոքաբերի կարծիքով անարժանահավատ է նաև վկա Արամ Ամբարջյանի ցուցմունքը, որ դեպքից հետո քույրն իրեն զանգահարել է իր այդ ժամանակ գործածված 098-72-63-66 բջջ. հեոախոսահամարին, քանի որ Ա.Ամբարջյանի բջջային 094-28-70-48 հեռախոսահամարի դեպքի օրվա մուտքային և ելքային հեռախոսազանգերից պարզ երեում է, որ նա Արամ Ամբարջյանի հետ հեռախոսակապ չի ունեցել։ (տե՛ս Հ–1 գ.թ. 140)։ Տուժող Սոնա Ամբարջյանի ցուցմունքն այդ մասով նույնպես անարաժանահավատ է: Քննությամբ նույնիսկ չի պարզվել, թե տուժողի բջջային հեռախոսահամարի դեպքի օրվա հեռախոսազանգերը որ հասցեներում տեղակայված սպասարկող կայանների կողմից է սպասարկվել, այսինքն՝ չի պարզվել թե նույնիսկ տուժողը դեպքի վայրում գտնվել է, թե՝ ոչ։
Եվ այս իրար հակասող, ոչ օբյեկտիվ, իրարամերժ ու անարժանահավատ ապացույցների առկայության դեպքում նույնիսկ դատարանը նշել է, որ Ռոբերտ Հակոբյանի հանցանքը հիմնավորված է, և որ նման եզրահանգման համար դատարանը հիմք է ընդունել հատկապես տուժողի, վկաների ցուցմունքները, անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրությունը, որպես ապացույց ճանաչված <<Ղ-Տելեկոմ>> ՓԲԸ-ից ստացված տուժող Ա.Ամբարջյանի բջջային հեռախոսի մուտքային և ելքային կատարված զանգերի վերծանումներր, քանի որ դրանք հակասական չեն, մանրամասն են, հստակ, օբյեկտիվ ու ճշմարտացի են, համապատասխանում են դատարանի կողմից հաստատված գործի փաստական հանգամանքներին և հաստատվում են գործի մյուս ապացույցների հետ համակցության մեջ։
Շարադրվածի հիման վրա, խնդրել է` ամբողջությամբ բեկանել Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից թիվ ԵԱՔԴ/0058/01/13 քրեական գործով 2013թ. հունիսի 25-ին կայացված դատավճիռը և կարճել քրեական գործով վարույթը:

3/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները.
ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը, ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով պաշտպանական կողմի հիմնավորումները վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ, մեղադրողի և տուժողի պատասխանները բողոքի դեմ, ներկայացված վերաքննիչ բողոքի հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել` Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 25.06.2013թ, թիվ ԵԱՔԴ/0058/01/13 որոշումը թողնելով օրինական ուժի մեջ` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Սույն գործով վերաքննիչ քրեական դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է`
Վարույթն իրականացնող մարմնի, այդ թվում դատարանի կողմից արդյոք թույլ են տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա, կամ գործին մասնակցող անձանց օրենքով երաշխավորված իրավունքներից զրկելու կամ դրանցում սահմանափակելու կամ այլ ճանապարհով խոչընդոտել են գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտմանը, ազդել են կամ կարող են ազդել գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա:
Նախաքննության ընթացքում Ռոբերտ Արմենի Հակոբյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում, իրեն մեղավոր չի ճանաչել և հայտնել է, որ ինքը տուժող Սոնա Ամբարջյանին չի կողոպտել, սակայն վերջինս իրեն զրպարտում ու մեղադրում է հանցագործության կատարման մեջ, միևնույն ժամանակ հայտնելով, որ օգտվելով իր իրավունքից, ինքը հրաժարվում է ցուցմունքներ տալուց: Վերը նշված հարցաքննությունը կայացել է 07.12.2012թ., ժամը 16.00-16.30-ին պաշտպան Ա. Ստեփանյանի ներկայությամբ: Հարցաքննության արձանագրությունը ստորագրել են մեղադրյալ Ռ. Հակոբյանը, պաշտպան Ա. Ստեփանյանը, քննիչը:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Ռ. Հակոբյանը նույնպես իրեն մեղավոր չի ճանաչել մեղսագրված հանցանքում և հրաժարվել է ցուցմունք տալուց:
Վերաքննիչ դատարանում ամբաստանյալ Ռ.Հակոբյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքում դարձյալ իրեն մեղավոր չի ճանաչել և պնդել է իր նախաքննական ցուցմունքը:
Վերաքննիչ դատարանը վերլուծության ու գնահատության ենթարկելով ամբաստանյալ Ռոբերտ Արմենի Հակոբյանի` նախաքննության ընթացքում, Ընդհանուր իրավասության դատարանում, Վերաքննիչ դատարանում տված ցուցմունքները, բերած պատճառաբանությունները, դրանք համադրելով սույն գործով ձեռք բերված և Ընդհանուր իրավասության դատարանում պատշաճ իրավական ընթացակարգի պահպանմամբ հետազոտված և դատավճռի հիմքում դրված մյուս ապացույցների հետ, այդպիսիք գնահատելով իրենց ամբողջության մեջ, գտնում է, որ ամբաստանյալ Ռ.Հակոբյանի ցուցմունքներն իրականությանը չեն համապատասխանում, արժանահավատ չեն, մտացածին են և նպատակ են հետապնդում խուսափել քրեական պատասխանատվությունից և պատժից:
Ամբաստանյալ Ռ.Հակոբյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքը կատարելը և նրա մեղավորությունը հաստատված, իսկ ցուցմունքները, պատճառաբանությունները հերքված են քրեական գործով ձեռք բերված և Ընդհանուր իրավասության դատարանի դատական քննությամբ հետազոտված հետևյալ ապացույցներով.
Տուժող Սոնա Ամբարջյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ տաքսի ծառայությունում աշխատելու ընթացքում ծանոթացել է այդ ծառայությունում աշխատող տաքսու վարորդ Արմեն Մելքոնյանի հետ և նրա հետ մոտ երկու տարի ընկերություն է արել: 2011թ.-ի հունիսի 24-ին առավոտյան զանգահարել և պայամանվորվել է Արմենի հետ հանդիպել Պ. Սևակի և Կ. Ուլնեցու փողոցների խաչմերուկում գտնվող թիվ 127 դպրոցի մոտակայքում գազի լիցքավորման գումար տալու համար: Ժամը 12-13-ի սահմաններում հանդիպել են, սակայն իր մոտ բավարար քանակի գումար չի եղել, դրանից հետո մոր հետ գնացել է հիվանդանոց իր հորքրոջ աղջկան տեսակցելու: Այնուհետև, երբ ունեցել է անհրաժեշտ քանակի գումարը, զանգել է Արմենին և տեղեկացրել դրա մասին ու պայմանավորվել կրկին Պ. Սևակի և Կ. Ուլնեցու փողոցների խաչմերուկում գտնվող թիվ 127 դպրոցի մոտակայքում հանդիպման համար: Արմենն իրեն ասել է, որ մոտակա տարածքում է գտնվում, և իր մտածելով Արմենն իրենից շուտ պետք է հասած լիներ հանդիպման վայր, սակայն, երբ ինքը հասել է տեղ այնտեղ չի տեսել Արմենին, իսկ վերջինիս հեռախոսը եղել է անհասանելի: Արմենին սպասելու ընթացքում, ժամը մոտ 15-16-ի սահմաններում իրեն է մոտեցել Ռոբերտ Հակոբյանը և ասել, թե իբր իրեն ինչ-որ տեղ տեսել է: Ինքը խնդրել է, որպեսզի հեռանա, քանի որ նրան չի ճանաչել, այդ պահին Ռ. Հակոբյանը քաշել-պոկել է իր վզի ոսկյա շղթան ու փախել: Այդ ամենը տեսել է 13-14 տարեկան մի երեխա, ում ինքը չի ճանաչում և վերջինս վազել է գողի ետևից, սակայն չի կարողացել հասնել: Դրանից հետո զանգահարել է իր եղբորն ու Արմենին, ովքեր մոտ 5 րոպե անց եկել են: Ինքը ցանկացել է դիմել ոստիկանություն, սակայն Արմենն իրեն ասել է, որ ունի գողական շրջապատ և կգտնի իր վզնոցը հափշտակողին, և պետք չէ, որպեսզի դիմի ոստիկանություն: Հետագայում Արմենն իրեն զանգել ու ասել է, որ գիտի, թե ով է կատարել գողությունը, քանի որ այդ անձնավորությունը խոստովանել է: Ինքը ցանկացել է տեսնել նրան ու դեպքից մոտ 2-3 օր անց իր աշխատանքի վայր է եկել Արմենը Ռոբերտի հետ, ով նստած է եղել Արմենի ավտոմեքենայի մեջ, ինքը ցանկացել է տեսնել ու խոսել հետը, սակայն Արմենը թույլ չի տվել: Քանի որ մեքենայի ապակին կիսով չափ իջեցված է եղել, ինքը հասցրել է տեսնել ու ճանաչել է, սկսել է բղավել և անպատվել, սակայն Արմենն իրեն թույլ չի տվել մոտենալ: Արմենն իրեն ասել է նաև, որ այդ անձնավորությունն իր խաչով ոսկյա շղթան 1 շաբաթ ժամանակով 60.000 ՀՀ դրամի դիմաց գրավադրել է գրավատանը, սակայն գումար չլինելու պատճառով չի կարողանում այն հանել: Ինքը Արմենին 60.000 ՀՀ դրամ գումարը տվել է, որպեսզի վզնոցը հանեն գրավատնից ու տան իրեն, սակայն ոչ գումարը և ոչ էլ վզնոցը իրեն չեն վերադարձրել: Իրեն հանցագործությամբ պատճառվել է 120.000 ՀՀ դրամ, քանի որ իր ոսկյա վզնոցը խաչով արժե 120.000 ՀՀ դրամ:
Տուժող Սոնա Ամբարջյանը վերոգրյալ ցուցմունքը պնդել է առաջին ատյանի և Վերաքննիչ դատարաններում:
Տուժողի վերոգրյալ ցուցմունքները համադրելով քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների համակցության հետ, ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը փաստում է, որ դրանք հակասություններ չեն առաջացնում, ավելին` հաստատվում և հիմնավորվում են նաև սույն գործով ձեռք բերված ներքոհիշյալ ապացույցներով.
Տուժող Ս.Ամբարջյանի և ամբաստանյալ Ռ.Հակոբյանի 25.12.2012թ. առերեսման մասին արձանագրության համաձայն` տուժողը իր կողմից տրված ցուցմունքները պնդել է ամբաստանյալին, հայտնելով, որ իրեն 2011թ. հունիս ամսին կողոպտել է հենց իր հետ առերես հարցաքննվողը, որին նախկինում երկու անգամ տեսել է` առաջին երկու անգամը գողության օրը, իսկ երկրորդ անգամ, երբ Արմենը Ռոբերտին բերել է իր աշխատանքի վայր:
Բացի այդ, ի պատասխան ամբաստանյալ Ռ.Հակոբյանի հարցին, թե կողոպուտի օրը ինչ շոր է եղել հագին և այդ օրը ինքը սափրված է եղել, թե ոչ, տուժողը հստակ պատասխանել է, որ այդ օրը Ռ. Հակոբյանը սափրված չի եղել, նրա հագին եղել է մուգ շականակագույն վերնաշապիկ, նմանատիպ բաց գույնի կրկին շականակագույն տաբատ, իսկ կոշիկի գույնը չի կարողանում հիշել:
Անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին 05.12.2012թ. արձանագրությամբ, համաձայն որի` տուժող Սոնա Ամբարջյանը ճանաչել է Ռոբերտ Արմենի Հակոբյանին` որպես իր պարանոցի ոսկյա շղթան կողոպտողի և հայտնել է, որ ինքը Ռ.Հակոբյանի դեմքը հստակ հիշում է, քանի որ վերջինս այնպիսի դեմք ունի, որ նրան երբևէ չէր կարող չհիշել և համոզված է, որ նա հենց այդ տղան է, ով 2011թ. հունիս ամսին ժամը մոտ 16:00-ի սահմաններում Ուլնեցու և Պ.Սևակ խաչմերուկում, թիվ 127 դպրոցի մոտ, քաշել-պոկելու միջոցով իր պարանոցի ոսկյա շղթան իր քարով կողոպտել է և դիմել է փախուստի:
Վկա Արմեն Մելքոնյանը նախաքննության ընթացքում` 04.12.2012թ.-ին, ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2008թ.-ից Սոնա Ամբարջյանի հետ աշխատել է <<Տաթև>> տաքսի ծառայությունում: Ժամանակի ընթացքում մտերմացել են, ընկերություն արել և եղել են դեպքեր, որ Ս. Ամբարջյանի ոսկեղենը գրավադրել է գրավատներում, գումար է վերցրել, հոգացել իր ֆինանսական խնդիրները և նորից գրավից հանել ոսկեղենը և վերադարձել նրան: Իր նախկին մտերիմներից Ռոբերտ Հակոբյանը խնդրել է իրեն, որպեսզի Ս. Ամբարջյանից վերցնի ոսկյա զարդը, տա իրեն` գրավ դնելու և գումար վերցնելու համար: Խնդրանքը չի մերժել, ասել է, որ հանդիպում ունի Սոնայի հետ, այդ ժամանակ էլ կխնդրի զարդի համար, միաժամանակ նշել է նաև իրենց հանդիպման վայրը: 2011թ.-ի հունիս ամսին, կոնկրետ օրը չի հիշում, Ուլնեցու խաչմերուկի մոտ գտնվող թիվ 127 դպրոցի մոտ հանդիպել է Սոնային, ով իրեն ասել է, որ մի անծանոթ երիտասարդ կողոպտել է իր ոսկյա շղթան: Ըստ Սոնայի տված նկարագրի, հասկացել է, որ Սոնային կողոպտողը Ռոբերտ Հակոբյանն է և հույս ունենալով, որ կարող է Ռոբերտից հետ պահանջել կողոպտած զարդը, հորդորել է Սոնային` չդիմել ոստիկանություն: Դրանից հետո դժվարությամբ Ռոբերտին իր վարած տաքսի ավտոմեքենայով տարել է Սոնայի մոտ, և վերջինս տեսնելով Ռոբերտին, ճանաչել է նրան և հաստատապես նշել, որ նա է եղել իրեն կողոպտողը: Ռոբերտին հայտնել է, որ Սոնան ճանաչել է նրան և պահանջել է Ռոբերտից վերադարձնել Սոնայի զարդերը և սպառնացել, որ հակառակ դեպքում Սոնան կդիմի ոստիկանություն, որից հետո Ռոբերտը խոստովանել և ասել է, որ զարդերը գրավադրված է 60.000 ՀՀ դրամ գումարի դիմաց:
Վկա Արմեն Մելքոնյանը Ընդհանուր իրավասության դատարանի դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Ռոբերտ Հակոբյանին ճանաչում է 2007թ.-ից, ընդհանուր բակից, սակայն վերջինիս հետ ընկերություն չեն արել: 2007-2008թթ.-ից ճանաչում է Սոնա Ամբարջյանին, իրենք նախկինում ընկերություն են արել: Մոտ 3 տարի առաջ, ամռանը, կոնկրետ ժամանակը չի հիշում, Զեյթունում, նախապես պայմանավորվածության համաձայն, հանդիպել է Ս. Ամբարջյանին, ով իրեն ասել է, որ իր ոսկյա վզնոցը կողոպտել են: Դրանից հետո գնացել են Ս. Ամբարջյանենց տուն: Ինքը չի առաջարկել Ս. Ամբարջյանին դիմել ոստիկանություն: Հիշում է, որ Ս. Ամբարջյանը նկարագրել է իրեն կողոպտողին, սակայն դեպքից երկար ժամանակ անցնելու պատճառով մանրամասները չի հիշում: Իր իմանալով` կողոպտված այդ վզնոցը ինքը նախկինում ընդամենը մեկ անգամ 28.000 ՀՀ դրամով գրավադրել է գրավատանը: Սույն դեպքի հետ կապված իրեն ոստիկանության բաժին են հրավիրել 2012թ.-ի նոյեմբերին, որտեղ իրեն քննիչը թելադրել է իր ցուցմուքներում նշել, որ Ռոբերտ Հակոբյանն է կատարել Ս. Ամբարջյանի վզնոցի կողոպուտը, իր նկատմամբ բռնություն գործադրելու տակ ինքը գրել է քննիչի թելադրածը: Դրա վերաբերյալ դիմել է Մարդու իրավունքների պաշտպանի գրասենյակ, որից հետո գործը քննվել է Հատուկ քննչական վարչությունում: Հրաժարվում է իր տված ցուցմունքներից, քանի որ ինքը Ռոբերտի հետ մեքենայով չի գնացել Ս. Ամբարջյանի աշխատանքի վայր, Ս. Ամբարջյանին չի ասել, որ Ռ. Հակոբյանն է կողոպտել վերջինիս, և չի ասել, որ Ռ. Հակոբյանն իրենից հափշտակած վզնոցը գրավադրել է գրավատանը, իսկ Ս. Ամբարջյանից չի խնդրել 60.000 ՀՀ դրամ գումար վզնոցը գրավատնից հանելու համար:
Ա.Մելքոնյանը 13.12.2012թ.-ին տուժող Սոնա Ամբարջյանի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ, որի ընթացքում տուժողը առերես պնդել է իր ցուցմունքները, իսկ Ա.Մելքոնյանը պատճառաբանելով, որ նախկինում ցուցմունք է տվել ծեծի, սպառնալիքի հետևանքով, որի մասին 07.03.2013թ.-ին դիմումով հայտնել է համապատասխան իրավասու մարմիններին:
Վերաքննիչ դատարանը, նկատի ունենալով, որ վկա Արմեն Մելքոնյանի նկատմամբ ոստիկանների կողմից կիրառված բռնության և սպառնալիքների գործադրմամբ 04.12.2012թ.-ին ցուցմունք վերցնելու վերաբերյալ հայտարարությունը ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում նյութերի նախապատրաստման ընթացքում չի հիմնավորվել ոստիկանության աշխատակիցների գործողություններում քրեական օրենսգրքով արգելված որևէ արարքի առկայությունը, որի հիմքով 15.02.2013թ.-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի հարուցումը մերժելու մասին` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ, գտնում է, որ վերջինիս` Ընդհանուր իրավասության դատարանում տված ցուցմունքներն արժանահավատ չեն, նպատակ են հետապնդում պաշտպանության տակ առնելու ընկերոջը` ամբաստանյալ Ռ.Հակոբյանին, արժանահավատ, հավաստի են վկա Ա. Մելքոնյանի` նախաքննության ընթացքում 04.12.2012թ. տված ցուցմունքները, քանի որ դրանք հիմնավորված են քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների համակցությամբ. վկա Ա.Մելքոնյանի ցուցմունքում նշված հանգամանքները հաստատված և հիմնավորված են տուժող Սոնա Ամբարջյանի ցուցմունքներով և այլ ապացույցներով:
Այսպես, վկա Ա. Մելքոնյանի` 04.12.2012թ.-ին նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքում նշված փաստն այն մասին, որ ինքը Սոնայի կողմից կողոպտողին նկարագրելուց անմիջապես հետո հասկացել է, որ դա Ռոբերտ Հակոբյանն է, ապա Ռոբերտին հայտնել է, որ Սոնան ճանաչել է իրեն, որից հետո Ա.Մելքոնյանը հույս ունենալով, որ կարող է Ռոբերտից հետ պահանջել կողոպտած զարդը, հորդորել է Սոնային չդիմել ոստիկանություն, համապատասխանում է Ս.Ամբարջյանի կողմից տրված ցուցմունքին:
Վկա Օֆելյա Թովմասյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ տուժող Սոնա Ամբարջյանը հանդիսանում է իր դուստրը: 2008թ.-ից նա աշխատում է <<Տաթև>> տաքսի ծառայությունում, որտեղ ծանոթացել է այդ ծառայությունում տաքսի վարող Արմեն Մելքոնյանի հետ և նրա հետ ընկերություն են արել: 2011թ.-ի ամռան կեսերին, կոնկրետ ժամանակը չի հիշում, երեկոյան երբ վերադարձել է տուն տեսել է Սոնային հուզված վիճակում, հարցրել է նրան, թե ինչ է պատահել, վերջինս պատասխանել է, որ իրենց ազգականին հիվանդանոցում տեսակցելուց հետո, տուն վերադառնալու ճանապարհին, երբ պայմանավորվել է հանդիպել Արմենի հետ` թիվ 127 դպրոցի մոտ իրեն է մոտեցել մորուքով երիտասարդ մի տղա և պարանոցից քաշեշ-պոկելու միջոցով գողացել է ոսկյա շղթան խաչի հետ միասին: Այդ օրը Սոնան զանգահարել է նաև եղբորը ու հայտնել իր հետ կատարվածի մասին, որից հետո որդին գնացել է Սոնայի մոտ: Սոնան իրեն ասել է, որ Արմենը եկել է իր աշխատանքի վայր ու հայտնել, որ տեղյակ է, թե ով է հափշտակել իր վզնոցը և ասել է, որ կխոսի նրա հետ, որպեսզի վերջինս հետ վերադարձնի իր վզնոցը:
Վկա` Արամ Ամբարջյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ հանդիսանում է տուժող Սոնա Ամբարջյանի եղբայրը: 2011թ.-ի հունիս ամսին, կոնկրետ օրը չի հիշում քույրը զանգահարել է իրեն վրդովված, հուզված և ասել, որ ինչ-որ անհայտ անձ պոկել է իր վզի վզնոցը ու փախել: Քրոջ զանգից մոտ 1-2 րոպե անց հասել է թիվ 127 դպրոցի մոտ և տեսել է քրոջը նրա նախկին ընկերոջ` Արմեն Մելքոնյանի հետ և մոտ 15-16 տարեկան մի երեխայի, ով իրեն ասել է, որ տեսել է, թե ինչպես է ինչ-որ մեկն իր քրոջ վզից վզնոց գողանում և փախնում, ինքը վազել է այդ անձնավորության հետևից, որպեսզի բռնի, սակայն չի կարողացել: Իր հարցին, թե ինչպիսին է հանցագործը, քույրը պատասխանել է, որ մոտ 170 սմ հասակով, մորուքով մի երիտասարդ տղա է եղել: Իր իմանալով այդ օրը քույրն ու Արմենը պետք է հանդիպեին, որպեսզի կարգավորին իրենց հարաբերությունները, սակայն Արմենը մոտ 5 րոպե ուշացել էր և քրոջ հարցին պատասխանելով, ասել է, որ Զեյթունի խաչմերուկից շրջադարձ է կատարել, այդ պատճառով էլ ուշացել է: Ինչն իրեն կասկածելի է թվացել: Հետագայում քրոջից իմացել է, որ վերջինս, երբ գնացել է Արմենի աշխատանքի վայր այնտեղ տեսել է իրեն կողոպտողին ու ճանաչել նրան:
Վկա Կարինա Նազարյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ տուժող Սոնա Ամբարջյանն իր մորեղբոր դուստրն է: 2011թ.-ի հունիսի 20-ից մինչև 2011թ.-ի հունիսի 27-ը առողջական խնդիրների պատճառով բուժվել է <<Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ>> հիվանդանոցում, որի ընթացքում հիվանդանոց պառկելուց մոտ 3-4 օր հետո Սոնա Ամբարջյանն իր մոր հետ այցելել է հիվանդանոց իրեն տեսության: Դրանից որոշ ժամանակ անց, հիվանդանոցից դուրս գրվելուց հետո, Ս. Ամբարջյանն այցելել է իրեն և այդ ժամանակ ոչ մանրամասն պատմել է, որ հիվանդանոց իրեն այցելելու օրը փողոցում կանգնած է եղել ու ինչ-որ մեկն իր վզից պոկել ու հափշտակել է վզնոցը:
Ապացույց ճանաչված <<Ղ-Տելեկոմ>> ՓԲԸ-ից ստացված տուժող Սոնա Ամբարջյանի բջջային հեռախոսի մուտքային և ելքային կատարված զանգերի վերծանումներով, որոնց միջոցով հնարավոր է եղել հստակ պարզել դեպքի օրը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ապացուցումը` գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն` գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
Ապացուցման, ապացույցների ստուգման և իրավական գնահատության վերաբերյալ ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրության վերը նշված իրավադրույթների համատեքստում ստուգելով և գնահատելով քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներն իրենց համակցության մեջ, ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը գտնում է, որ դրանք բավարար են հետևություն անելու, որ ամբաստանյալ Ռոբերտ Հակոբյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներին:
Ամբաստանյալ Ռոբերտ Հակոբյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը կատարելը և նրա մեղքը հիմնավորված են քրեական գործով ձեռք բերված փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ. մասնավորապես, տուժողի, վկաների ցուցմունքներով, անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրությամբ, որպես ապացույց ճանաչված <<Ղ-Տելեկոմ>> ՓԲԸ-ից ստացված տուժող Ս. Ամբարջյանի բջջային հեռախոսի մուտքային և ելքային կատարված զանգերի վերծանումներով: Նշված ապացույցները հակասական չեն, մանրամասն են, հստակ, օբյեկտիվ ու ճշմարտացի են, համապատասխանում են դատարանի կողմից հաստատված գործի փաստական հանգամանքներին և հաստատվում են գործի մյուս ապացույցների հետ համակցության մեջ:
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ նախաքննական մարմինը կասկածյալ Ռ. Հակոբյանին ձերբակալել է 04.12.2012թ. Քանաքեռ-Զեյթունի քննչական բաժնում` հանցագործության կատարման մեջ անմիջականորեն կասկածվելու հիմքով: 05.12.2012թ. նախաքննական մարմինը որոշում է կայացրել գործով հանրային պաշտպան նշանակելու վերաբերյալ, ՀՀ Փաստաբանների պալատի Հանրային Պաշտպանի Գրասենյակի ղեկավարի 05.12.2012թ. թիվ 2213 որոշմամբ սույն գործով ամբաստանյալ Ռոբերտ Հակոբյանի պաշտպան է նշանակվել փաստաբան Ալիկ Ստեփանյանը, նույն օրը նախաքննական մարմինը որպես կասկածյալ հարցաքննել է Ռ. Հակոբյանին, հարցաքննությանը որպես պաշտպան մասնակցել է փաստաբան Ա. Ստեփանյանը, հարցաքննության ընթացքում Ռ. Հակոբյանը հայտարարել է, որ օգտվելով իր դատավարական իրավունքից` հրաժարվում է ցուցմունք տալուց և ցանկացած հարցի պատասխանելուց: Նախաքննական մարմինը, պահպանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 221 և 224 հոդվածների պահանջները, 05.12.2012թ. տուժողի ճանաչմանն է ներկայացրել գործով ամբաստանյալ Ռ. Հակոբյանին, որի ժամանակ տուժողը ճանաչել է ամբաստանյալին/ճանաչման ներկայացնելու արձանագրությունը ստորագրված է նաև պաշտպանի կողմից/: 07.12.2012թ. նախաքննական մարմինը որոշում է կայացրել անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին, այդ մասին կից արձանագրության վերջնամասում առկա է ձեռագիր գրառում` հետևյալ բովանդակությամբ. <<Մեղադրյալը հրաժարվեց ստորագրելուց, քանի որ պաշտպանը նշված ժամանակին չեր ներկայացել>> /վերջում քննիչի ստորագրությունը/:
Նույն օրը նախաքննական մարմինը միջնորդություն է հարուցել Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան` մեղադրյալ Ռ. Հակոբյանի նկատմամբ երկամսյա ժամկետով կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու վերաբերյալ, որը դատարանի նույն օրվա որոշմամբ բավարարվել է: Ընդ որում, մեղադրյալ Ռ. Հակոբյանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու միջնորդության քննումը կատարվել է մեղադրյալի և պաշտպանի մասնակցությամբ, որոնք առարկել են միջնորդության դեմ, նշելով, որ Ռ. Հակոբյանը որևէ հանցագործություն չի կատարել, առավել ևս` իրեն մեղսագրվող արարքը թույլ չի տվել, բացի այդ, քննիչի կողմից ապացույցներ չեն ներկայացվել, որ Ռ. Հակոբյանը կարող է խուսափել նախաքննության մարմնին ներկայանալուց, արարքը պատկանում է միջին ծանրության հանցանքների շարքին, և խնդրել են քննիչի միջնորդությունը մերժել:
Նախաքննության ավարտի վերաբերյալ գործով ամբաստանյալը և նրա պաշտպանը պատշաճ կերպով ծանուցվել են, նրանք ծանոթացել են քրեական գործի նյութերին, օգտվել քրեական գործի նյութեին ծանոթանալուց հետո միջնորդություններ ներկայացնելու իրավունքից, քրեական գործն Ընդհանուր իրավասության դատարանի վարույթ է ընդունվել 10.04.2013թ., դատավճիռը կայացվել է 25.06.2013թ.:
Քննության առնելով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանություններն առ այն, որ նախաքննական մարմնի կողմից չեն կատարվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 203-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջները, ինչը իրեն հիմք է տալիս մտածելու, որ իր պաշտպանյալին նույնիսկ մեղադրանք չի առաջադրվել, ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը փաստում է, որ Ընդհանուր իրավասության դատարանում սույն գործով ամբաստանյալ Ռ. Հակոբյանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու միջնորդության քննության պահին, իրոք, տեղի է ունեցել քրեական դատավարության օրենսգրքի 64-րդ, 65-րդ, 203-րդ հոդվածների պահանջների խախտումներ:
Այսպես, քրեական դատավարության օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` մեղադրյալ է այն անձը, որի նկատմամբ որոշում է կայացված որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին:
քրեական դատավարության օրենսգրքի 65-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` <<Մեղադրյալը /.../ իրավունք ունի`
1/ իմանալ` ինչում է մեղադրվում, որի համար մեղադրանք առաջադրելուց, արգելանքի վերցվելուց կամ խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշումը հայտարարելուց հետո քրեական հետապնդման մարմնից անմիջապես անվճար ստանալ որպես մեղադրյալ ներգրավման մասին որոշման պատճենը.
2/ արգելանքի վերցվելուց հետո հետաքննության մարմնից, քննիչից կամ դատախազից անմիջապես անվճար ստանալ սույն հոդվածի երկրորդ մասով նախատեսված իր իրավուքնների մասին գրավոր ծանուցում և պարզաբանում.
/.../>>:
քրեական դատավարության օրենսգրքի 203-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Մեղադրանքը պետք է առաջադրվի տվյալ անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին քննիչի կողմից որոշումն ընդունելու պահից ոչ ուշ, քան 48 ժամվա ընթացքում, սակայն բոլոր դեպքերում ոչ ուշ, քան մեղադրյալի ներկայանալու կամ նրան բերման ենթարկելու օրը: Մեղադրանք առաջադրելու` սույն հոդվածով սահմանված ժամկետն ընդհատվում է, եթե մեղադրյալը թաքնվում է քննությունից:
2. Քննիչը, հավաստիանալով մեղադրյալի ինքնության մեջ, նրան հայտարարում է որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշումը և բացատրում առաջադրված մեղադրանքի էությունը: Այդ գործողությունների կատարումը մեղադրյալի և քննիչի ստորագրությամբ հաստատվում է` որոշման մեջ նշելով մեղադրանքի առաջադրման ամիսը, օրը, ժամը և թվականը:
3. Մեղադրանք առաջադրելիս քննիչը պարտավոր է մեղադրյալին բացատրել սույն օրենսգրքի 65 հոդվածով նախատեսված նրա իրավունքները և պարտականությունները: Որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման պատճենը նրա իրավունքների և պարտականությունների ցանկի հետ հանձնվում է մեղադրյալին: Մեղադրանքի առաջադրման, մեղադրյալին նրա իրավունքները բացատրելու և որոշման պատճենը հանձնելու մասին քննիչը կազմում է արձանագրություն, որն ստորագրում են քննիչը, մեղադրյալը և այդ գործողությունները կատարելիս ներկա գտնվող մյուս անձինք:
4. Որոշման մեջ կամ արձանագրությունում ստորագրելուց մեղադրյալի կամ այլ անձի հրաժարվելու դեպքում քննիչը դրա վրա նշում է կատարում ստորագրելուց հրաժարվելու մասին և 24 ժամվա ընթացքում հայտնում է դատախազին:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 203-րդ հոդվածի իրավադրույթների բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ կալանավորումը կարող է կատարվել մեղադրյալի նկատմամբ, այսինքն` այն անձի նկատմամբ, ով հաջորդաբար անցել է մեղադրյալի կարգավիճակ ձեռք բերելու հետևյալ փուլերը` անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման կայացում, անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշման մասին տեղեկացում, առաջադրված մեղադրանքի էության պարզաբանում, անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման պատճենի և մեղադրյալի իրավունքների և պարտականությունների ցանկի հանձնում:
Նախաքննական մարմինը վերը նշված պահանջները կատարել ոչ ամբողջական, թերի, ինչը հիմք է տալիս ասելու, որ կալանքի միջնորդության քննության պահին սույն գործով ամբաստալ Ռ. Հակոբյանին պատշաճ կարգով մեղադրյալի դատավարական կարգավիճակ տրված չի եղել, ինչն էլ հիմք է հանդիսացել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից 18.04.2013թ. թիվ ԵԱՔԴ/0218/06/12 որոշմամբ Վերաքննիչ դատարանի 21.21.2012թ. որոշումը բեկանելու և Ռոբերտ Արմենի Հակոբյանի նկատմամբ որպես խաձանման միջոց կիրառված կալանքը վերացնելու համար:
Սակայն Վերաքննիչ դատարանը, միաժամանակ, փաստում է, որ նախաքննության մարմնի կողմից թույլ տրված քրեադատավարական օրենքի վերը նշված խախտումները վերացվել են նախաքննական մարմնի կողմից գործի հետագա քննությամբ, ինչը դրսևորվել է նրանում, ամբաստանյալին որպես մեղադրյալ հարցաքննելիս վարույթն իրականացնող մարմինը բացատրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 65-րդ հոդվածով նախատեսված մեղադրյալի իրավունքները և պարտականությունները, մասնավորապես, թե ինչում է նա մեղադրվում, պաշտպան ունենալու իրավունքը, ինչը և վերջինս իրացրել է թե նախաքննության ընթացքում, և թե դատաքննական ատյաններում` գործի քննության ընթացքում:
Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանություններին այն մասին, որ դատարանն իր դատավճռում անհիմն կերպով է նշել, որ վկա Արմեն Մելքոնյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել, որ Սոնա Ամբարջյանին կողոպտել է Ռոբերտ Հակոբյանը, գտնում է, որ այն անհիմն է, քանի որ Արմեն Մելքոնյանը 04.12.2012թ. որպես վկա հարցաքննվելիս դեպքի կապակցությամբ մանրամասն ցուցմունքներ է տվել, ապա հավաստել, որ ցուցմունքը գրել է անձամբ և ցուցմունքի վերջում պատասխանելով քննիչի հարցին հայտնել է, որ ինքը ճշմարտացի ցուցմունք է տվել և պատրաստ է այն Ռ.Հակոբյանին առերես պնդելու:
Վերոգրյալ հիմքերի առկայության պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանը վերլուծության ու գնահատության ենթարկելով քրեական գործում առկա ապացույցները, դրանցից յուրաքանչյուրը գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ հանգում է այն հետևության, որ Ռոբերտ Արմենի Հակոբյանին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղսագրված արարքը հիմնավորված և հաստատված է գործին վերաբերվող փոխկապակցված, հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ, քրեական գործի ինչպես նախաքննությամբ, այնպես էլ դատաքննությունների ընթացքում քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներ, որոնք գործին մասնակցող անձանց օրենքով երաշխավորված իրավունքներից զրկելու կամ դրանցում սահմանափակելու կամ այլ ճանապարհով խոչընդոտել են գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտմանը, ազդել են կամ կարող են ազդել գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, թույլ չեն տրվել և գործի փաստական հանգամանքների մասին դատարանի դատավճռում շարադրված հետևությունները բխում են քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներից, ամբաստանյալի գործողություններում առկա են իրեն առաջադրված մեղադրանքը հաստատող օբյեկտիվ տվյալներ, որոնց համար նա պետք է ենթարկվի քրեական պատասխանատվության և պատժի:
Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանություններին այն մասին, որ տուժող Սոնա Ամբարջյանի ցուցմունքներն անարժանահավատ են, քանի որ նրա հեռախոսային մուտքային և ելքային զանգերը չեն համապատասխանում իր ցուցմունքներում նշված հանգամանքներին, գտնում է, որ այն անհիմն է, քանի որ առաջին ատյանի դատարանը արդեն իսկ քննության առարկա է դարձրել պաշտպանի վերաքննիչ բողոքում նշված հանգամանքները և արձանագրել է, որ <</.../ <<Ղ-Տելեկոմ>> ՓԲԸ-ից ստացված տուժող Ս.Ամբարջյանի բջջային հեռախոսի մուտքային և ելքային կատարված զանգերի վերծանումները հակասական չեն, մանրամասն են, հստակ, օբյեկտիվ ու ճշմարտացի են, համապատասխանում են դատարանի կողմից հաստատված գործի փաստական հանգամանքներին և հաստատաում են գործի մյուս ապացույցների հետ համակցության մեջ>>:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ քրեական գործի նախաքննության ընթացքում ձեռք բերված բոլոր ապացույցները հանգամանորեն հետազոտվել և օբյեկտիվ գնահատման են ենթարկվել Ընդհանուր իրավասության դատարանի դատաքննության ընթացքում և եզրակացությունները կառուցվել են միայն ապացույցների համալիր գնահատականի հիման վրա, հետևաբար նման պայմաններում, ամբաստանյալի շահերի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու և Ռոբերտ Արմենի Հակոբյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատավճիռը բեկանելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան:
Վերաքննիչ դատարանը, քննարկելով ամբաստանյալ Ռոբերտ Արմենի Հակոբյանի նկատմամբ <<Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ Ազգային ժողովի 2013 թվականի հոկտեմբերի 03-ի որոշման /այսուհետ նաև` Համաներման որոշում/ կիրառելիության հարցը, գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ կիրառելի է Համաներման որոշման 1-ին կետի 2-րդ ենթակետը, այն է` <<Պատժից ազատել, բացառությամբ սույն որոշման 8-րդ կետի 4-6-րդ ենթակետերով և 9-րդ կետով նախատեսված դեպքերի`
(…)
2) այն անձանց, որոնց նկատմամբ նշանակվել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ.
(…)>>:
Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ <<Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ Ազգային ժողովի 2013 թվականի հոկտեմբերի 03-ի որոշման 8-րդ կետով նախատեսված որևէ արգելք չկա ամբաստանյալ Ռ.Հակոբյանի նկատմամբ Համաներում չկիրառելու վերաբերյալ, ուստի նկատի ունենալով, որ ամբաստանյալ Ռոբերտ Արմենի Հակոբյանը Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2013 թվականի հունիսի 25-ի դատավճռով դատապարտվել է տուգանքի` 450.000 /չորս հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով, գտնում է, որ Համաներման որոշման 1-ին կետի 2-րդ ենթակետը վերջինիս նկատմամբ պետք է կիրառել և նրան ազատել պատժի կրումից:
Ըստ <<Համաներում հայտարարելու մասին>> հիշյալ որոշման 13-րդ կետի 1-ին ենթակետի <<ա>> պարբերության` սույն որոշման կատարումը վերապահված է ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի և վերաքննիչ քրեական դատարաններին` այն անձանց նկատմամբ, որոնց վերաբերյալ գործերը Հայաստանի Հանրապետության ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի կամ վերաքննիչ քրեական դատարաններում են, սակայն մինչև սույն որոշումն ուժի մեջ մտնելը չեն քննվել, կամ այն անձանց նկատմամբ, որոնց վերաբերյալ գործերը քննվել են, բայց դատավճիռներն օրինական ուժի մեջ չեն մտել:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի 25.06.2013թ. թիվ ԵԱՔԴ/0058/01/13 դատավճռի դեմ բերված վերաքննիչ բողոքում ամբաստանյալ Ռ. Հակոբյանի պաշտպան Ա. Ստեփանյանը Վերաքննիչ դատարանից խնդրել է` ամբողջությամբ բեկանել Ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճիռը և կարճել քրեական գործով վարույթը:
Վերաքննիչ ն դատարանի` վերը նշված պատճառաբանությունների հիմքով քրեական գործով վարույթը կարճելու հիմքեր չկան, ուստի ամբաստանյալ Ռ. Հակոբյանի պաշտպան Ա. Ստեփանյանի վերաքննիչ բողոքը ենթակա է մերժման:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ, 394-րդ և 402-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը`

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Ամբաստանյալ Ռ.Հակոբյանի շահերի պաշտպան Ա.Ստեփանյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2013 թվականի հունիսի 25-ի դատավճիռը ` Ռոբերտ Արմենի Հակոբյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով, թողնել անփոփոխ:
Ռոբերտ Արմենի Հակոբյանի նկատմամբ կիրառել <<Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ Ազգային ժողովի 2013 թվականի հոկտեմբերի 03-ի որոշման 1-ին կետի 2-րդ ենթակետը և նրան ազատել Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2013 թվականի հունիսի 25-ի դատավճռով նշանակված պատժից:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին` այն հրապարակելու պահից մեկամսյա ժամկետում։


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ