Գործ Հ ԵԱՔԴ/0045/01/13


Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


18.07.2013թ. Երևան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Կ. ՂԱԶԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Գ. ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ
Հ. ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ. ՍԱՄՍՈՆՅԱՆԻ

Մասնակցությամբ`
Մեղադրող` Հ. Մկրտչյանի
Պաշտպան` Գ. Գալիկյանի
Ամբաստանյալ` Ն. Հովսեփյանի

Դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննելով Նաիրա Ժորիկի Հովսեփյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333 հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ` Դատարան/ 25.04.2013թ. արդարացման դատավճռի դեմ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
22.10.2012թ. ՀՀ Ոստիկանության Քանաքեռ-Զեյթուն քննչական բաժնի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 09114212 քրեական գործը:
28.02.2013թ. Նաիրա Հովսեփյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333 հոդվածի 1-ին մասով և որպես խափանման միջոց է ընտրվել <<ստորագրություն չհեռանալու մասին>>:
21.03.2013թ. քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան:
Դատարանի 25.04.2013թ. դատավճռով Նաիրա Հովսեփյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333 հոդվածի 1-ին մասով ճանաչվել է անպարտ և արդարացվել` նրա արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Խափանման միջոց <<ստորագրություն չհեռանալու մասին>> վերացել է:
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել մեղադրողը:
2.Գործի փաստական հանգամանքները.
Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Նաիրա Հովսեփյանին մեղադրանք է առաջադրել այն բանի համար, որ նա, 05.10.2012թ. ՀՀ Ոստիկանության Քանաքեռ-Զեյթունի բաժնում սուտ հաղորդում է տվել այն մասին, որ անհայտ անձը, 10.05.2012թ. <<ԱրմենՏել>> ՓԲԸ-ն Երևանի Զ. Սարկավագի 54 հասցեում տեղակայված մասնաճյուղից, իր անձնագրով և իր անվամբ ապառիկ վճարման կարգով վերցրել է 354.060 դրամ արժողության <<Samsung GT-I9100 16GB>> մոդելի 35260505228435 գործարանային համարով բջջային հեռախոս ու 096-450-460 բջջային հեռախոսահամարը:
3/. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Մեղադրողն իր վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Դատարանի 25.04.2013թ. արդարացման դատավճիռն անհիմն է, չի բխում քրեական օրենքի տառից, դատաքննությունն իրականացվել է քրեադատավարական օրենքի պահանջների կոպիտ խախտմամբ և ենթակա է բեկանման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Դատարանում ամբաստանյալը հայտնել է, որ հեռախոսային խոսակցությամբ ծանոթացել է Դավիթ Հակոբյանի հետ և վերջինս առաջարկել է իրեն գալ Երևան և <<Արմենտել>> ՓԲԸ-ից իր համար հեռախոս գնել, քանի որ Դավիթ Հակոբյանի 25 տարին լրացած չի եղել ու նա չէր կարող հեռախոս գնել: Քանի որ վերջինս առաջարկել է նաև իր համար հեռախոս գնել, ինքը համաձայնվել է: Երևան գալով գնացել են նշված ՓԲԸ-ն և հեռախոս են վերցրել, այնուհետև Դավիթ Հակոբյանն իրեն հեռախոս չի գնել, տվել է որոշակի գումար ու ճանապարհել Իջևան: Ամբաստանյալը հարցաքննության ժամանակ չի նշել գումարի չափը, սակայն Դատարանն անհասկանալիորեն դատավճռում նշել է 6000 դրամ։ Այնուհետև, <<Արմենտել>>-ից ստացել է ապառիկի հետ կապված փաստաթղթերը և ծանուցում ու հասկացել, որ Դավիթ Հակոբյանն իրեն խաբել է: Հաղորդում է տվել բաժնում ու չի նշել վերջինիս անունը` վախենալով ընտանիքը կորցնելուց:
Վկա Դավիթ Հակոբյանը Դատարանում պնդել է իր նախաքննական ցուցմունքները` միաժամանակ նշելով, որ Նաիրա Հովսեփյանն իրականում ցանկացել է իր հետ սեռական հարաբերություն ունենալ, սակայն վերջինս իր դուրը չի եկել ու նրանց հարաբերությունները չեն շարունակվել։ Իսկ հեռախոսը Նաիրան իրեն նվիրել է` <<Արմենտել>>-ում ձևակերպելով ապառիկը։ Հեռախոսի վաճառքից ստացված գումարի մի մասով սրճարան են գնացել, այնուհետև Նաիրային որոշակի գումար է տվել ու ճանապարհել Իջևան։
Ընդ որում, Նաիրա Հովսեփյանի հարցաքննության ժամանակ մեղադրողի հարցին ի պատասխան նա նշել է, որ իրեն Դավիթ Հակոբյանը կամ մեկ այլ անձ չի ստիպել և համոզել հեռախոսը գնել, ստորագրել է պայմանագրի տակ ինքը և իր անունով է ձևակերպել հեռախոսը։
Զավեշտալի է, որ նման ապացույցների պարագայում Դատարանն իր իրավական վերլուծություններում հանգել է անտրամաբանական հետևության, որ Նաիրա Հովսեփյանը դարձել է Դավիթ Հակոբյանի խարդախության զոհ ու որ նախաքննական մարմինը գործողություններ չի իրականացրել խարդախության դեպքի կապակցությամբ, իսկ Նաիրա Հովսեփյանն իրականում սուտ մատնություն չի կատարել։
Դատարանը հանգել է սխալ հետևության` արհամարելով Դատարանում հետազոտված ապացույցները, մանավորապես`
1) վկա Լյուդմիլա Չիստյակովայի ցուցմունքը, որ բացառվում է, որ բացի գնորդից մեկ այլ անձի և ուրիշի անձնագրով տրամադրել ապառիկ հեռախոս և մեկ ուրիշին բացատրեն դրա պայմանները,
2) <<ՎիվաՍել>> ընկերությունից ստացված վերծանումները, որով երևում է, որ ամբաստանյալը և Դավիթ Հակոբյանը հեռախոսով կապ են ունեցել միայն 09.05.2012թ. մի քանի անգամ, մի քանի րոպե տևողությամբ և ըստ Դատարանի, հենց այդքան ժամանակում էլ Նաիրան համոզվել է գալ Երևան ուրիշի համար հեռախոս գնելու,
3) Դավիթ Հակոբյանի ցուցմունքը, որ նա և Նաիրա Հովսեփյանը համացանցով են ծանոթացել, այնուհետև հեռախոսահամար են փոխանցել, որ վերջինիս Երևան գալու իրական նպատակն իր հետ ինտիմ հարաբերություններ ունենալն է եղել, իսկ հեռախոսի ձևակերպումն ապառիկով նա
կատարել է իր սեփական ցանկությամբ առանց հարկադրանքի։
Դատավճռի իրավական վերլուծության հատվածում Դատարանը մեկնաբանելով սուտ մատնության հանցակազմը` թույլ է տվել կոպիտ սխալ, նշել, որ տեղեկատվությունը պետք է վերաբերվի կոնկրետ անձի, օգտագործել <<ակնհայտ սուտ մատնություն>> հանցակազմ հասկացությունը, մինչդեռ քրեական օրենսգրքում նման հանցակազմ առկա չէ։
Սուտ մատնության հանրային վտանգավորությունը դրսևորվում է նրանում, որ այն խաթարում է իրավապահ մարմինների նորմալ գործունեությունը, որոնք հարկադրված են լինում ուժեր և միջոցներ վատնել չկատարված հանցագործության բացահայտման համար կամ իրականում կատարված հանցագործությունը քննելիս ընթանալ սխալ ուղիով։ Ընդ որում, հանցագործության օբյեկտիվ կողմը կարող է դրսևորվել երկու ձևով և ձևերից մեկում հանցավորը հայտնում է հանցագործության մասին, որն ընդհանրապես չի կատարվել ու այս դեպքում պարտադիր չէ, որ հանցավորը մատնանշի նաև այն անձին, որն իբրև թե կատարել է հանցանքը։ Սուտ մատնությունը ձևական հանցակազմ է և հանցագործությունը համարվում է ավարտված այն պահից, երբ հասցեատերը, տվյալ պարագայում իրավապահ մարմինը, ստանում է հանցագործության կամ հանցավորի մասին սուտ հաղորդումը և այդպիսի հաղորդման հետևանքներն արարքի որակման համար նշանակություն չունեն։ Սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ, հանցավորը գիտակցում է, որ իր տրամադրած տեղեկատվությունը կեղծ է, չի համապատասխանում իրականությանը։ Հանցագործության շարժառիթները կարող են ամենաբազմազանը լինել՝ վրեժ, խանդ և այլն։
Այսպիսով, Դատարանը թույլ է տվել նյութական և դատավարական իրավունքի կոպիտ խախտում, մասնավորապես՝ դատավճռում փաստացիորեն հաստատված է համարել Դավիթ Հակոբյանի կողմից խարդախություն կատարելու հանգամանքը՝ դրանով իսկ խախտելով ՀՀ Սահմանադրությամբ քրեադատավարական օրենսգրքով ու միջազգային փաստաթղթերով նախատեսված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը: Մինչդեռ, գործով ձեռք բերված, ինչպես նաև Դատարանում հետազոտված բոլոր ապացույցների տրամաբանական վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ Նաիրա Հովսեփյանի և Դավիթ Հակոբյանի հարաբերությունները կրել են խիստ անձնական ինտիմ, բնույթ, իսկ հեռախոսի ձեռք բերման հետ կապված հարաբերությունները՝ քաղաքացիաիրավական բնույթ։ Դատարանը հաշվի չի առել նաև այն հանգամանքը, որ բացի հեռախոսից Նաիրա Հովսեփյանն իր անվամբ Դավիթ Հակոբյանի համար ձեռք է բերել նաև 096–450-460 բջջային հեռախոսահամարը և հեռախոսի ապառիկի պայմանագրի վրա որպես կոնտակտային համար նշված է Դավիթ Հակոբյանի համարը, իսկ ամբաստանյալին էլ Արմենտելի աշխատակցուհի Ա. Չիստյուկովան բացատրել է բոլոր պայմանները, ինչից հետո Նաիրա Հովսեփյանը ստորագրել է պայմանագրի բոլոր տեղերում։
Ընդ որում, Դատարանում Նաիրա Հովսեփյանն ընդունել է, որ ինքը ճանաչել է Դավիթ Հակոբյանին, ինքն է վերջինիս հետ գնացել <<Արմենտել>>-ի գրասենյակ, ինքն է ստորագրել պայմանագիրը։
Դատարանը կոպիտ կերպով խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 336, 340 հոդվածներով սահմանված ամբաստանյալի և վկաների հարցաքննության համար սահմանված կարգը, մասնավորապես՝ վկա Դավիթ Հակոբյանի և ամբաստանյալի հարցաքննության ժամանակ հենց սկզբից բազմաթիվ անգամ նրանց հարցեր է ուղղել դատավորը, ինչն արձանագրվել է դատական նիստի լազերային կրիչում։ Ընդ որում, դրանով իսկ խախտվել է մեղադրողի կողմից մշակված վերոնշյալ անձանց հարցաքննության տակտիկան։ Բացի այդ, Դատարնում չի հարցաքննվել դատակոչի ցուցակում ընդգրկված վկա Սերժիկ Հովսեփյանը։
Ի սկզբանե գործի քննությունը տարվել է խարդախության դեպքի հետ կապված մշակված վարկածների շրջանակում, սակայն փորձագետի եզրակացությունը ստանալուց հետո, պարզելով, որ ստորագրությունները պատկանում են ամբաստանյալին, քննությունը տարվել է սուտ մատնության հանցակազմի վերաբերյալ կազմված վարկածի շրջանակում։ Ըստ քրեադատավարական գրականության և ՀՀ-ում կիրառված պրակտիկայի, նման դեպքում կարող է կիրառվել երկու մոտեցում. 1) գործից մաս անջատելու, 2) նույն գործով առաջադրված մեղադրանքի շրջանակներում քննությունը շարունակելու։
Տվյալ գործով, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ խարդախության դեպքը իրականում նախաքննությամբ չի հաստատվել և Նաիրա Հովսեփյանին առաջադրվել է մեղադրանք խարդախության վերաբերյալ սուտ մատնություն կատարելու համար, ուստի նախաքննության մարմինը խարդախության վերաբերյալ որոշում չի կայացրել, ինչը պարտադիր չի համարվում ըստ քրեական դատավարության օրենսգրքի։
Նկատի ունենալով, որ Դատարանը թույլ է տվել նյութական և դատավարական մի շարք նորմերի խախտում, ինչի արդյունքում 25.04.2013թ. արդարացման դատավճիռը հիմնված չէ օրենքի հիման վրա, չի բխում իրավունքի ու օրենքի բնույթից և տառից, իսկ Նաիրա Հովսեփյանի արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333 հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներին, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376-379, 397, 399, 400 հոդվածներով` բողոքաբերը խնդրում է բեկանել Դատարանի արդարացման դատավճիռը և կայացնել մեղադրական դատավճիռ։
4/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները.
Վերաքննիչ դատարանը ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով մեղադրողի հիմնավորումները բողոքի կապակցությամբ, ամբաստանյալի ու նրա պաշտպանի պատասխանները վերաքննիչ բողոքի դեմ, ներկայացված բողոքի հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ այն պետք է մերժել` Դատարանի դատավճիռը թողնելով օրինական ուժի մեջ` հետևյալ պատճառաբանությամբ:
Ամբաստանյալ Նաիրա Հովսեփյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել, նշել է, որ ինքը սուտ մատնություն չի կատարել և Դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2012թ. ապրիլ ամսին, ճշգրիտ օրը չի հիշում, հեռախոսային խոսակցության միջոցով ծանոթացել է Դավիթ Հակոբյանի հետ: Վերջինս իրեն առաջարկել է գալ Երևան` պատճառաբանելով, որ ցանկանում է <<ԱրմենՏել>> ՓԲԸ-ից հեռախոս գնել, սակայն քանի որ հեռախոսը տրվում է 25 տարին լրացած անձանց, իր տարիքը չի համապատասխանում: Քանի որ Դ. Հակոբյանը խոստացել է դրա դիմաց իրեն հեռախոս գնել, ինքը համաձայնվել է: 10.05.2012թ. Դավիթի հրավերով <<ԳաԶել>> մակնիշի ավտոմեքենայով եկել է Երևան, միասին գնացել են <<ԱրմենՏել>> ՓԲԸ-ն մասնաճյուղերից մեկը, որտեղ աշխատակցին մոտեցել է Դավիթն ու իր անձնագրով հեռախոս է գնել: Ինքը կարծել է, որ Դավիթը հեռախոսի ամբողջ գումարը վճարել և գնել է այն, քանի որ ձևակերպմանը ներկա չի գտնվել, այլ միայն ստորագրել է ներկայացված փաստաթղթերը: Դրանից հետո Դավիթն իրեն խոստացած հեռախոսը չի գնել, որպես ճանպարհածախս տվել է ընդամենը 6000 դրամ ու ճանապարհել Իջևան: Հետագայում, երբ <<ԱրմենՏել>> ՓԲԸ-ից գրություն է ստացել իր անվամբ ապառիկով գնված հեռախոսի պարտքի վերաբերյալ, հասկացել է, որ Դավիթը հեռախոսի ամբողջ գումարը չի վճարել և իրեն խաբել է: Դրանից հետո ինքը ներկայացել է ՀՀ Ոստիկանության Քանաքեռ-Զեյթունի բաժին ու գրավոր հաղորդում ներկայացրել, որ անհայտ անձն Երևանի <<ԱրմենՏել>> ՓԲԸ-ն Քանաքեռի գրասենյակից վճարելով 70.182 դրամ կանխավճար` իր անունից, իր անձնագրի պատճենով ապառիկ վճարման կարգով վերցրել է 354.000 դրամ արժողությամբ <<Samsung>> GT-79100 16 GB բջջային հեռախոս: Խաբեությամբ իրեն պատճառվել է զգալի չափի գույքային վնաս: Տրված հաղորդման մեջ ինքը Դավիթ Հակոբյանի անունը չի նշել, քանի որ ընտանիք ու ամուսին ունի, վախեցել է, որ այդ հանգամանքը նշելը կարող է իր անձնական կյանքի համար հետևանքներ ունենալ: Ինքը սուտ մատնություն չի կատարել, այդպիսի նպատակ չի ունեցել:
Ամբաստանյալը միաժամանակ նշել է, որ Դավիթն այդ եղանակով այլ անձանց էլ է խաբել:
05.10.2012թ. ՀՀ Ոստիկանության Քանաքեռ-Զեյթունի բաժնում Նաիրա Հովսեփյանը գրավոր է հաղորդում է տվել այն մասին, որ անհայտ անձը Երևանի<<ԱրմենՏել>> ՓԲԸ-ն Քանաքեռի գրասենյակից վճարելով 70.182 դրամ կանխավճար` իր անունից, իր անձնագրի պատճենով, ապառիկ վճարման կարգով վերցրել է 354 հազար դրամ արժողությամբ <<Սամսունգ>> GT-79100 16 GB բջջային հեռախոս` խաբեությամբ իրեն պատճառելով զգալի չափերի գույքային վնաս:
գ.թ. 1
Վկա Լյուդմիլա Չիստյուկովան Դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2012թ. ապրիլ ամսից աշխատել է <<ԱրմենՏել>> ՓԲԸ-ն Զ. Սարկավագի 129/6 հասցեում գտնվող մասնաճյուղում: Նշված ՓԲԸ-ն կանոնադրության համաձայն, ապառիկ կարգով հեռախոսների առուծախի պայմանագիրը կնքվում է բաժանորդի ներկայությամբ` անձնագիրը ներկայացնելու դեպքում: Հեռախոսների ապառիկ վաճառքի պայմանագիր կնքվում է միայն 25 տարին լրացած անձանց հետ:
Վկա Դավիթ Հակոբյանը Դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2012 թ. ապրիլ-մայիս ամիսներին օգտագործել է 098-17-37-87 հեռախոսահամարը: 2012թ. ապրիլ ամսին սոցիալական կայքով ծանոթացել է Նաիրա Հովսեփյանի հետ: Շփման ընթացքում վերջինս իրեն ասել է, որ ամուսնացած է և ունի երեխաներ: Այդ ժամանակ նա օգտագործել է 093-41-76-63 բջջային հեռախոսահամարը: Հեռախոսային խոսակցության ընթացքում ինքն առաջարկել է վերջինիս գալ Երևան` խոստանալով, որ նրա անվամբ հեռախոս ձևակերպելու դեպքում նրան նույնպես նոր հեռախոս կգնի, քանի որ հեռախոսը տրվում է 25 տարին լրացած անձանց, իսկ իր տարիքը չի համապատասխանում:
10.05.2012թ. ավտոկայանում դիմավորել է Նաիրա Հովսեփյանին, միասին գնացել են <<ԱրմենՏել>> ՓԲԸ-ն Զ.Սարկավագի 129/6 հասցեսում գտնվող մասնաճյուղ, որտեղ նրա անվամբ ապառիկ վճարման կարգով, 70.000 դրամ կանխավճարով վերցրել է 354.060 դրամ արժողության <<Samsung GT-I9100 16GB>> մոդելի հեռախոս ու 096-450-460 բջջային հեռախոսահամար: Այնուհետև նշված բջջային հեռախոսը ինքը 230.000 դրամով անմիջապես վաճառել է Սարյան փողոցի վրա գտնվող <<Հայփոստ>>-ում: Վաճառքից ստացված գումարով իրեն գնել է ավելի էժան մեկ այլ բջջային հեռախոս: Նաիրա Հովսեփյանին խոստացած հեռախոսը չի գնել, միայն տվել է 6000 դրամ գումար, որպես ճանապարհածախս:
Դատաձեռագրաբանական փորձագետի եզրակացության համաձայն, 10.05.2012թ. թվով 2 պատվեր դիմումների ստորին աջ անկյուններում <<Բաժանորդ>> բառերի դիմաց, հեռախոսահամարների ցուցակի ստորին մասում` <<Բաժանորդ>> բառի դիմաց, Samsung GT I9100 16GB հեռախոսի առուվաճառքի թիվ 116719474 պայմանագրի հավելված 2-ի դարձերեսի վերին աջ անկյունում` <<Գնորդ>> բառից ներքև, լրացուցիչ համաձայնագիր շարժական կապի պայմանագրային համակարգի ծառայությունների մատուցման թիվ 116719474 պայմանագրի հավելված 3-րդ դիմերեսի ստորին աջ անկյունում <<բաժանորդ>> բառից ներքև, երաշխիքային կտրոնի միջնամասում <<Գնորդ>> բառի դիմաց տեղավորված <<Հովսեփյան Նաիրա>> ձեռագիր գրառումները կատարվել են Նաիրա Հովսեփյանի կողմից: Նշված փաստաթղթերում <<Հովսեփյան Նաիրա>> բառերի դիմաց տեղավորված ստորագրությունները, հավանաբար, կատարվել են վերջինիս կողմից: գ.թ. 124-127
Այլ ապացույց ճանաչված, <<Վիվասել>> Ընկերությունից լազերային սկավառակի վրա ստացված /098/ 17-37-87 բջջային հեռախոսահամարի վերծանումներով պարզվել է, որ նշված հեռախոսահամարը Նաիրա Հովսեփյանի կողմից նախկինում օգտագործվող /093/ 41-76-63 բջջային հեռախոսահամարով հեռախոսազանգ է գրանցվել 09.05.2012թ. մի քանի անգամ և մի քանի րոպե տևողությամբ: գ.թ. 159
Դատարանը, հետազոտելով գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց, գնահատելով թույլատրելիության վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, պատճառաբանված կերպով գտել է, որ Նաիրա Հովսեփյանի մեղավորությունը` հանցագործության մասին սուտ մատնություն կատարելու մեջ, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333 հոդվածի 1-ին մասով, ապացուցված չէ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն, հանցագործության մասին սուտ մատնությունը, եթե անձը գործել է` գիտակցելով, որ իր տրամադրած տեղեկատվությունը կեղծ է պատժվում է (համապատասխան պատժով) (...):
Սուտ մատնությունը, որպես արդարադատության դեմ ուղղված հանցագործություն, բնութագրվում է երեք հիմնական չափորոշիչներով.
ա)տեղեկատվությունը պետք է վերաբերվի հանցագործության կատարման մեջ մեղադրելուն
բ)տեղեկատվությունը պետք է վերաբերվի կոնկրետ անձի
գ)տեղեկատվությունը պետք է ուղղված լինի իրավապահ մարմնին, որն իրավասու է ստուգել այն և արդյունքներով կայացնել որոշում(քրեական գործ հարուցելու կամ քրեական գործի հարուցումը մերժելու մասին որոշում):
Այսինքն` սուտ մատնությունը դիտավորյալ, խեղաթյուրված, ոչ ճիշտ տեղեկատվությունն է ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ այն կատարող անձի (անձանց) վերաբերյալ:
Ակնհայտ սուտ մատնության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը կարող է դրսևորվել երկու ձևով: Առաջին դեպքում հանցավորը հայտնում է հանցագործության մասին, որն ընդհանրապես չի կատարվել: Այս դեպքում պարտադիր չէ, որ հանցավորը մատնանշի նաև այն անձին, որն, իբր, կատարել է հանցանքը, թեև կարող է նաև մատնացույց անել կոնկրետ անձի: Երկրորդ դեպքում` հանցագործությունն իրականում կատարված է լինում, բայց ոչ այն անձի կողմից, որին մատնացույց է անում սուտ մատնություն կատարողը:
Հանցագործության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ` հանցավորը գիտակցում է, որ իր տրամադրած տեղեկատվությունը կեղծ է և չի համապատասխանում իրականությանը:
Դատարանը վերլուծելով գործով ձեռք բերված ապացույցներն իրավացիորեն գտել է, որ Նաիրա Հովսեփյանը ոչ թե սուտ մատնություն է կատարել, այլ 05.10.2012թ. ՀՀ Ոստիկանության Քանաքեռ-Զեյթունի բաժնում հայտարարություն է տվել իրականում իր նկատմամբ կատարված հանցագործության դեպքի մասին, առանց կոնկրետ անձի մատնացույց անելու:
Չնայած նախաքննության փուլում, արդեն մեղադրյալի կարգավիճակում գտնվող, Հովսեփյանն իր ցուցմունքներում ժխտել է Դավիթ Հակոբյանին ճանաչելու, ինչպես նաև որոշ այլ հանգամանքներ, այնուամենայնիվ, դրանք սուտ մատնության հատկանիշներ չեն պարունակում և կրել են զուտ պաշտպանական բնույթ` ելնելով անձնական ու ընտանեկան հանգամքներից, որոնց վերաբերյալ վերջինս մանրամասն հայտնել է իր դատաքննական ցուցմունքներում: Հատկանշական է այն փաստը, որ դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ ինչպես մինչդատական վարույթի, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում ըստ էության նույնաբովանդակ ցուցմունքներ է տվել նաև գործով վկա Դավիթ Հակոբյանը:
Ինչպես երևում է քրեական գործի նյութերից, նախաքննության մարմինն առանց որևէ պատճառաբանության համապատասխան իրավական գնահատական չի տվել նաև Նաիրա Հովսեփյանի հաղորդման մեջ նշված հանցագործության դեպքին, այն մասին, որ վերջին հաշվով, խաբեությամբ իրեն պատճառվել է զգալի չափերի գույքային վնաս: Այդ կապակցությամբ նախաքննության մարմինը քրեական գործը խարդախության հանցակազմի հատկանիշներով հարուցված լինելու պայմաններում մինչդատական վարույթի ավարտման փուլում որևէ որոշում չի կայացրել: Չնայած օրենսդիրը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333 հոդվածի պարտադիր դիսպոզիցիոն հատկանիշ է համարում <<հանցագործության մասին սուտ մատնությունը>>, մինչդեռ նախաքննության մարմինը Նաիրա Հովսեփյանին որպես մեղադրյալ ներգարվելու որոշման մեջ նշել է միայն, <<սուտ հաղորդում>>արտահայտությունը, այն դեպքում, երբ որոշման հետագա շարադրանքը, ըստ գործի փաստական հանգամանքների սուտ տեղեկատվություն իր մեջ չի պարունակում:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3 հոդվածի համաձայն, քրեական պատասխանատվության հիմքը այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18 հոդվածը սահմանում է.
(...)Կասկածյալը կամ մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը: Նրանց անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել պաշտպանության կողմի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և կասկածյալին կամ մեղադրյալին ի պաշտպանություն բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը կրում է մեղադրանքի կողմը:
Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ: (...)
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35 հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի համաձայն, քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե արարքի մեջ հանցակազմ չկա:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366 հոդվածի համաձայն`
1. Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ ամբաստանյալի անմեղությունը` այն մեղադրանքով, որով նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ:
2. Դատարանը պարտավոր է սույն օրենսգրքի 35 հոդվածի առաջին մասի 1-3-րդ կետերով և երկրորդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդարացման դատավճիռ:
Վերոշարադրյալի հիման վրա Դատարանը պատճառաբանված կերպով եկել է այն եզրահանգման, որ ինչպես նախաքննությամբ, այնպես էլ դատաքննությամբ չի հաստատվել հանցակազմի պարտադիր հատկանիշ հանդիսացող սուբյեկտիվ կողմը` Նաիրա Հովսեփյանի կողմից ուղղակի դիտավորությամբ սուտ մատնություն կատարելու հանգամանքը և նրա արարքում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմը, ուստի պետք է ճանաչել և հռչակել նրա անմեղությունը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի (սուտ մատնություն) կատարման մեջ:
Վերոգրյալ հիմքերի առկայության պայմաններում, Վերաքննիչ քրեական դատարանը գալիս է համոզման, որ Դատարանի 25.04.2013թ. դատավճիռն օրինական է ու հիմնավորված, Դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդել է գործի արդյունքի վրա, խաթարում է արդարադատության բուն էությունը, դատավճռի` որպես արդարադատության ակտի իմաստը, խախտել է սահմանադրորեն պաշտպանվող շահերի անհրաժեշտ հավասարակշռությունը, որպիսի պայմաններում դատական ակտը բեկանելու և վերաքննիչ բողոքը բավարարելու օբյեկտիվ հիմքեր առկա չեն:
Քրեական գործի քննության նախորդ փուլում թույլ չեն տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի այնպիսի խախտումներ, որոնք կհանգեցնեին դատական սխալի:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393, 394, 402 հոդվածներով` ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Օրինական ուժի մեջ թողնել Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 25.04.2013թ.արդարացման դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Նաիրա Ժորիկի Հովսեփյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333 հոդվածի 1-ին մասով` մերժելով մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ

Իսկականի հետ ճիշտ է`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Կ. ՂԱԶԱՐՅԱՆ