Գործ հ. ԵԱՔԴ/0152/01/12


Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն
Վ Ե Ր Ա Ք Ն Ն Ի Չ Ք Ր Ե Ա Կ Ա Ն Դ Ա Տ Ա Ր Ա Ն

Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

«23» հոկտեմբերի 2013թ. ք. Երևան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա. ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Լ. ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ. ՄԱՀՏԵՍՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Ա.ԿՈՍՏԱՆԴՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Հ.ԱԼՈՒՄՅԱՆԻ
ՏՈՒԺՈՂԻ ԵՎ ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ
ՀԱՅՑՎՈՐԻ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑԻՉ` Ռ.ԲԱԼՈՅԱՆԻ
ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ ՊԱՏԱՍԽԱՆՈՂ` Կ. ՄԽԻԹԱՐՅԱՆԻ ՏՈՒԺՈՂԻ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑԻՉ` Ա.ՂԱՐԻԲՅԱՆԻ

Դռնբաց դատական նիստում ամբաստանյալ Նարեկ Մխիթարյանի շահերի պաշտպան Հայկ Ալումյանի և գործով քաղաքացիական պատասխանող Կարեն Մխիթարյանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Նարեկ Կարենի Մխիթարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Ավտովթարի հետևանքով Տարոն Արտեմի Ղարիբյանի առողջությանն անզգուշությամբ միջին ծանրության վնաս պատճառելու դեպքի առթիվ 24.07.2012 թվականին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242 հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 60119212 քրեական գործը:
Նախաքննության մարմնի 30.07.2012 թվականի որոշմամբ Նարեկ Մխիթարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ մեղադրյալ Նարեկ Մխիթարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրություն` չհեռանալու մասին:
05.11.2012 թվականին թիվ 60119212 քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2013 թվականի հուլիսի 17-ի դատավճռով` ամբաստանյալ Նարեկ Կարենի Մխիթարյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել տուգանքի` նվազագույն աշխատավարձի հարյուրհիսունապատիկի` 150.000 (հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով մեկ (1) տարի ժամկետով:
Ամբաստանյալ Նարեկ Մխիթարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Տուժողի և քաղաքացիական հայցվորի ներկայացուցիչ Ռուբեն Բալոյանի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարվել է մասնակիորեն, առավել վտանգի աղբյուր հանդիսացող ավտոմեքենայի սեփականատիրոջից` Կարեն Մխիթարյանից հօգուտ քաղաքացիական հայցվոր Խաչատուր Գալստյանի բռնագանձվել է 15.165.600 (տասնհինգ միլիոն հարյուր վաթսունհինգ հազար վեց հարյուր) ՀՀ դրամ` որպես վթարի հետևանքով սեփականության իրավունքով հայցվորին պատկանող ավտոմեքենային պատճառված վնաս:
Տուժողի և քաղաքացիական հայցվորի ներկայացուցիչ Ռուբեն Բալոյանի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցերը` խախտված իրավունքը վերականգնելուն ուղղված ծախսերի հատուցման մասով թողնվել է առանց քննության` նրան իրավունք վերապահելով այն լուծելու` քաղաքացիական դատավարության կարգով:
Վճռվել է` ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչի 01.08.2012 թվականի որոշմամբ Նարեկ Կարենի Մխիթարյանի և Կարեն Մխիթարյանի գույքի` ք.Երևան, Խնկո Ապեր փողոցի թիվ 5 բնակելի տան, ք.Երևան, Սուդուկյան փողոցի 7 շենքի թիվ 11 բնակարանի և <<Լեքսուս>> մակնիշի 15 ՕՕ 606 պ/հ ավտոմեքենայի վրա դրված կալանքները պահպանել, մինչև քրեական գործով պատճառված նյութական վնասի և դատական ծախսի հատուցման հարցի լուծումը։
Ամբաստանյալ Նարեկ Կարենի Մխիթարյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձվել է 244.800 (երկու հարյուր քառասունչորս հազար ութ հարյուր) ՀՀ դրամ` որպես դատական ծախս:
Որոշվել է` ապացույց ճանաչված <<HSBC>> բանկից և <<Ամերիա Բանկ>> ՓԲԸ-ից ստացված լազերային սկավառակների վրա արտատպված տեսագրությունները պահել քրեական գործի հետ միասին:
Դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Նարեկ Մխիթարյանի պաշտպան Հայկ Ալումյանը բերել է վերաքննիչ բողոք, որով խնդրել է այն բեկանել և փոփոխել` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով` ամբաստանյալ Նարեկ Մխիթարյանին արդարացնել:
Դատավճռի դեմ գործով քաղաքացիական պատասխանող Կարեն Մխիթարյանը նույնպես բերել է վերաքննիչ բողոք, որով խնդրել է այն` քաղաքացիական հայցի մասով բեկանել, փոփոխել` հայցն ամբողջությամբ մերժել:
Վերաքննիչ բողոքների առթիվ տուժող Տարոն Ղարիբյանի և քաղաքացիական հայցվոր Խաչատուր Գալստյանի ներկայացուցիչ Ռուբեն Բալոյանը բերել է գրավոր պատասխան, որով խնդրել է դրանք մերժել ամբողջությամբ:
Վերաքննիչ դատարանի 2013 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել են վարույթ և գործը նշանակվել է քննության ՀՀ Վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:

2.Գործի փաստական հանգամանքները.
Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Նարեկ Կարենի Մխիթարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրել այն բանի համար, որ նա 2012 թվականի հունիսի 2-ին ժամը 17.30-ի սահմաններում իր անձնական օգտագործման <<Լեքսուս-RX-300>> մակնիշի 15 ՕՕ 606 պետ. համարանիշի ավտոմեքենայով Երևան քաղաքի Գյուլբենկյան փողոցով՝ Հր.Քոչարի փողոցի կողմից Կասյան և Կոմիտասի փողոցների հետ հատվող խաչմերուկի ուղղությամբ, իր ուղեմասով, մոտ 30-40 կմ/ժ արագությամբ ընթանալիս, լուսացույցի կանաչ լուսաազդանշանի միացված լինելու պայմաններում վերը նշված խաչմերուկ մուտք գործելուց հետո, հասնելով խաչմերուկի կենտրոնական մասին, խախտել է ՃԵԿ-ի 90-րդ կետի և <<Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին>> ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ կետի պահանջները. խաչմերուկում ձախ շրջադարձ կատարելիս ճանապարհը չի զիջել հանդիպակաց ուղղությունից ուղիղ ընթացող՝ Տարոն Արտեմի Ղարիբյանի վարած <<ԲՄՎ-X5-3.0I>> մակնիշի 09 ՕV 999 հ/հ ավտոմեքենային, ստեղծել վթարային իրադրություն, որի հետևանքով <<ԲՄՎ-X5-3.0I>> մակնիշի ավտոմեքենան` առջևի ձախ մասով ընդհարվել է նրա վարած ավտոմեքենայի աջակողմյան առջևի մասին և անզգուշությամբ Տարոն Ղարիբյանի առողջությանը պատճառել միջին ծանրության վնաս:

3.Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոնշյալ հիմնավորումներով:
Ամբաստանյալ Նարեկ Մխիթարյանի շահերի պաշտպան Հ.Ալումյանը գտել է, որ որ դատարանը խախտել է ՀՀ Սահմանադրության 18-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և 19-րդ հոդվածի 1-ին մասի, «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի, 23-րդ հոդվածի 6-րդ մասի, 105-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի դրույթները, սխալ է մեկնաբանել ու կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջները, ՀՀ Կառավարության 28.06.2007 թվականի թիվ 955-Ն որոշմամբ հաստատված՝ Հայաստանի Հանրապետության ճանապարհային երթևեկության կանոնների 19-րդ և 90-րդ կետերը:
Այսպես.
Բողոքաբերը վկայակոչելով Եվրոպական Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի, նույն կոնվենցիայի 3-րդ կետի «դ» ենթակետի համապատասխան դրույթները, փաստել է, որ մեղադրանքի հիմքում, իսկ այնուհետև՝ մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվել են քրեական գործի նախաքննության ընթացքում քննիչի կողմից նշանակված՝ դատաավտոտեխնիկական և դատատեսաձայնագրային համալիր փորձաքննության թիվ 15131208 եզրակացությունը և դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության թիվ 24161208 եզրակացությունը: Դատարանի կողմից վկայակոչված՝ Նարեկ Մխիթարյանի մեղքը «հիմնավորող» մյուս ապացույցները (տուժողի ցուցմունքը, երկու տեսագրությունները, դեպքի վայրի զննության արձանագրությունը), ըստ էության, ելակետային տվյալներ են պարունակել, որոնց հիման վրա այդ փորձաքննությունները կատարվել են:
Ըստ դատաավտոտեխնիկական և դատատեսաձայնագրային համալիր փորձաքննության թիվ 15131208 եզրակացության՝
<<... 6. Առաջադրված պայմաններում «ԲՄՎ–X5–3.0i» մակնիշի 09 OV 999 հ/հ ավտոմոբիլի վարորդը տվյալ ընդհարումը կանխելու տեխնիկական հնարավորություն չի ունեցել, և նրա կողմից թույլ տրված այնպիսի գործողություններ, որպիսիք տեխնիկական տեսակետից հակասեին ՃԵԿ–ի պահանջներին և պայմանավորած լինեին տվյալ ընդհարման առաջացումը, չեն դիտվում: 7. Առաջադրված պայմաններում «Լեքսուս-RX-300» մակնիշի 15 OO 606 հ/հ ավտոմոբիլի վարորդը, տվյալ խաչմերուկում ձախ շրջադարձ կատարելիս ճանապարհը չզիջելով հանդիպակաց ուղղությունից ուղիղ ընթացող «ԲՄՎ–X5–3.0i» մակնիշի 09 OV 999 հ/հ ավտոմոբիլին, թույլ է տվել ՃԵԿ-ի 90-րդ կետի և «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի հոդված 23-ի 3-րդ կետի պահանջներին հակասող գործողություն, տեխնիկական տեսանկյունից ստեղծել վթարային իրադրություն, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ ընդհարման առաջացումն՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից: Առաջադրված պայմաններում «Լեքսուս-RX-300» մակնիշի 15 ՕՕ 606 հ/հ ավտոմոբիլի վարորդը տվյալ խաչմերուկում ձախ շրջադարձ կատարելիս, երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու և տվյալ ընդհարումը կանխելու նպատակով, տեխնիկական տեսակետից պետք է ճանապարհը զիջի հանդիպակաց ուղղությունից ուղիղ ընթացող «ԲՄՎ–X5–3.0i» մակնիշի 09 OV 999 հ/հ ավտոմոբիլին:>>
Դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության թիվ 24161208 եզրակացությունը պարունակում է նույնաբովանդակ հետևություններ:
Փաստել է, որ մեջբերումները պարզորոշ ցույց են տալիս, որ նախաքննության ընթացքում քննիչի կողմից ձեռք բերված և մեղադրանքի կողմից դատարան ներկայացված այս փորձաքննությունների եզրակացությունները հանգուցային դեր են խաղացել Նարեկ Սխիթարյանին մեղավոր ճանաչելու համար:
Պաշտպանական կողմը համաձայն չի եղել փորձաքննությունների այդ եզրակացությունների հետ և դրանք վիճարկելու նպատակով, իր հերթին ձեռք է բերել և դատարան ներկայացրել ՀՀ ԳԱԱ «Փորձաքննությունների ազգային բյուրո» ՊՈԱԿ-ի կողմից կատարված՝ ՃՏՊ-ի հանգամանքների և տեսաձայնագրառման հետազոտման փորձաքննության եզրակացությունը:
Ըստ այդ եզրակացության՝
«1. Տեխնիկական տեսակետից տվյալ կոնկրետ իրադրության պայմաններում «ԲՄՎ–X5» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի բացատրությունները և ցուցմունքները չեն համապատասխանում դեպքի վայրի զննության արձանագրության, տեսագրումների և վթարի մեխանիզմին, քանի որ ինքը խաչմերուկ մուտք է գործել լուսացուցչի ԴԵՂԻՆ արգելող ազդանշանի պայմաններում, այլ ոչ թե ԿԱՆԱՉ թույլատրող ազդանշանի պայմաններում:
Տեխնիկական տեսակետից տվյալ կոնկրետ իրադրության պայմաններում «Լեքսուս RX300» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի բացատրությունները և ցուցմունքները համապատասխանում են դեպքի վայրի զննության արձանագրության, տեսագրումների և վթարի մեխանիզմին, քանի որ ինքը խաչմերուկ մուտք է գործել լուսացուցչի ԿԱՆԱՉ թույլատրվող ազդանշանի պայմաններում:
2. Տեխնիկական տեսակետից տվյալ կոնկրետ իրադրության պայմաններում վթարի նախորդող պահին «Լեքսուս RX300» մակնիշի ավտոմեքենան խաչմերուկ մուտք է գործել լուսացուցչի ԿԱՆԱՉ թույլատրելի ազդանշանի պայմաններում 22,8 կմ/ժամ արագությամբ, իսկ «ԲՄՎ–X5» մակնիշի ավտոմեքենան խաչմերուկ մուտք է գործել լուսացուցչի ԴԵՂԻՆ արգելող ազդանշանի պայմաններում 70,4 կմ/ժամ արագությամբ, ընդհարումը տեղի է ունեցել խաչմերուկի ներքին գոտում:
…
4.6. Տեխնիկական տեսակետից փորձաքննությանը ներկայացված ելակետային տվյալների պայմաններում «ԲՄՎ–X5» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը բնակավայրերում թույլատրելի 60 կմ/ժամ արագությամբ երթևեկելու պայմաններում կունենար ընդհարումը կանխելու տեխնիկական հնարավորություն:
Տեխնիկական տեսակետից տվյալ կոնկրետ իրադրության պայմաններում «ԲՄՎ–X5» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը թույլ է տվել գործողություններ, որոնք հակասում են ՃԵԿ-ի 65-րդ և 67-րդ կետերի պահանջներին, որոնցով պայմանավորված է տվյալ ընդհարումը:
5. Տեխնիկական տեսակետից փորձաքննությանը ներկայացված ելակետային տվյալների պայմաններում «Լեքսուս RX300» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդն անտեսելով ՃԵԿ-ի 90-րդ և ՃԵԱԱ մասին ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ կետերի պահանջները, ստեղծելով վթարային իրադրություն ինքն իրեն զրկել է ընդհարումը կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից:
Տեխնիկական տեսակետից փորձաքննությանը ներկայացված ելակետային տվյալների պայմաններում «Լեքսուս RX300» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը թույլ է տվել գործողություններ, որոնք հակասում են ՃԵԿ-ի 90-րդ և ՃԵԱԱ մասին ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ կետերի պահանջներին, որոնցով պայմանավորված է տվյալ ընդհարումը»:
Բողոքաբերը փաստել է, որ այս փորձաքննության եզրակացությունը հիմնված է այն նույն նյութերի ու ապացույցների վրա, ինչ և մեղադրանքի հիմքում դրված փորձաքննությունների եզրակացությունները, ավելին, այս փորձաքննության ժամանակ լրացուցիչ օգտագործվել է նաև «Ամերիա» բանկի կողմից ներկայացված տեսագրությունը, որը նախկինում չէր օգտագործվել:
Բողոքաբերի համոզմամբ` այս եզրակացությամբ լուրջ կասկածի տակ են դրվում ինչպես մեղադրանքի կողմի ներկայացրած փորձաքննությունների եզրակացությունները, այնպես էլ՝ տուժողի ցուցմունքը:
Բացի այդ՝ նույն նպատակով պաշտպանի կողմը դատարան էր ներկայացրել միջազգայնորեն ճանաչված «PC-Crash» համակարգչային ծրագրով մոդելավորված՝ սույն գործով քննարկվող ավտովթարը: Նշված ծրագիրը տրամադրել է Եվրասիա հիմնադրամը՝ ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալության ֆինանսական աջակցությամբ:
Համաձայն Եվրասիա Համագործակցության Հիմնադրամի տնօրենի 21.02.2013 թվականի նամակի, որն իրենց կողմից ներկայացվել էր դատարանին՝
«... 2011թ. ընթացքում, Եվրասիա Համագործակցության հիմնադրամի և ԵԱՀԿ Երևանյան գրասենյակի համաֆինանսավորմամբ, «Աքիլես» ավտովարորդների իրավունքների պաշտպանության կենտրոն հասարակական կազմակերպությունը իրականացրեց «ճանապարհային պատահարների ավտոտեխնիկական և տրանսպորտատրասոլոգիական փորձաքննության ինովացիոն մեթոդների ներդրում և գործարկում» նախագիծը, որի շրջանակներում «Աքիլես» կազմակերպության անունով ձեռք բերվեց «PC-Crash» և «PC-Rest» ճանապարհային վթարների վերլուծության և մոդելավորման համակարգչային ծրագրերի կիրառման լիցենզիա, իսկ կազմակերպության մասնագետները հաջողությամբ մասնակցություն ունեցան Ավստրիայում և Սլովակիայում ծրագրային որակավորմանը և ստացան համապատասխան վկայականներ:
«PC-Crash» և «PC-Rest» համակարգչային ծրագրերը լայն տարածում են գտել ամբողջ աշխարհում և ներկայումս կիրառվում են ավելի քսանհինգ հազար կազմակերպությունների կողմից, որոնց թվում են՝ հայտնի ավտոարտադրող և ապահովագրական ընկերություններ, ոստիկանության ստորաբաժանումներ, գիտական և կրթական հաստատություններ, խոշոր փորձագիտական կենտրոններ և անկախ փորձագետներ»:
Բողոքաբերը փաստել է, որ նշված ծրագրի կիրառմամբ «Աքիլես» կազմակերպության կողմից կատարվել Էր քննարկվող ավտովթարի մոդելավորում, որի արդյունքները, ինչպես և այդ կազմակերպության նախագահի 20.12.2012 թվականի թիվ 012-029 գրությունն իրենց կողմից ներկայացվել Էր դատարան:
Ըստ այդ գրության՝
«Ի պատասխան Ձեր 01.11.2012թ. գրության և տրամադրված ելակետային տվյալների, այն Է՝ 02.06.2012թ. Կոմիտաս-Գյուլբենկյան փողոցների խաչմերուկում տեղի ունեցած ավտովթարի ՃՈ արձանագրության և խաչմերուկում գտնվող «Ամերիա» և «Էյչ–Էս–բի–սի Հայաստան» բանկերի անվտանգության տեսախցիկներով նկարահանված ՃՏՊ-ի, մեր կողմից կատարվել է նշված ավտովթարի վերլուծություն և մոդելավորում PC-Crash համակարգչային ծրագրի միջոցով, որի ընթացքում պարզվել է հետևյալը.
«ԲՄՎ–X5» մակնիշի ավտոմոբիլի արագությունը ընդհարումից առաջ կազմել է 72-73 կմ/ժ,
«Լեքսուս RX300» մակնիշի ավտոմոբիլի արագությունը ընդհարումից առաջ կազմել է 20-21 կմ/ժ:
Պատահարի վերաբերյալ կից ներկայացվում են մոդելավորմամբ ստացված տեղադրական գծագրեր՝ նշված ավտոմոբիլների վթարին նախորդող, ընդհարման պահին և հետվթարային զբաղեցրած դիրքերին համապատասխան, ինչպես նաև վթարի մոդելավորման եռաչափ տեսապատկերները ...»:
Բողոքաբերը նշել է, որ դատարանը մերժել է պաշտպանական կողմի կողմից ներկայացված՝ վերը նշված փորձաքննության եզրակացությունը և գրավոր նյութերն ապացույց ճանաչելը, պատճառաբանելով, որ դրանք ձեռք են բերվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 243–րդ, 244-րդ և 250-րդ հոդվածների խախտմամբ՝ քանի որ փորձաքննությունը կատարվել է ոչ թե քրեական հետապնդման մարմնի կամ դատարանի որոշման հիման վրա, այլ մեղադրյալի հոր՝ Կարեն Սխիթարյանի դիմումի հիման վրա:
Փաստել է, որ դատարանը զրկել է Նարեկ Սխիթարյանին պաշտպանվելու որևէ հնարավորությունից, հայտարարել է, որ պաշտպանական կողմի կողմից ներկայացված՝ ՀՀ ԳԱԱ «Փորձաքննությունների ազգային բյուրո» ՊՈԱԿ-ի կողմից տրված փորձաքննության եզրակացությունը փորձաքննության արժեք ունենալ չի կարող զուտ այն պատճառով, որ այդ փորձաքննությունը նշանակված չի եղել վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից, այլ՝ ձեռք է բերվել պաշտպանական կողմի կողմից:
Բողոքաբերի համոզմամբ` մերժելով պաշտպանական կողմի միջնորդությունը նման անիրավական հիմնավորմամբ, դատարանն արդեն իսկ անհավասարության նշան է դրել մեղադրանքի և պաշտպանական կողմի միջև: Նույն ճակատագրի են արժանացել նաև իրենց ներկայացրած՝ վերը հիշատակված մյուս նյութերը:
Մատնանշելով Եվրոպական դատարանի` Խոդորկովսկին և Լեբեդևն ընդդեմ Ռուսաստանի /Khodorkovskiy and Lebedev v. Russia, գանգատներ NN 11082/06 և 13772/05/ որոշումը, նշել է, որ Եվրոպական դատարանի կողմից մատնանշված խախտումները բոլոր մանրամասներով համընկնում են սույն գործով դատարանի կողմից թույլ տրված խախտումների հետ: Պաշտպանական կողմը չի կարող նման մեղադրանքից պաշտպանվել այլ կերպ, քան իր հերթին փորձաքննության եզրակացություններ և մասնագիտական կարծիքներ պահանջելու և դատարան ներկայացնելու միջոցով: Զրկելով պաշտպանական կողմին փորձագետներին դիմելու և փորձաքննության եզրակացություն դատարան ներկայացնելու իրավունքից, դատարանը դրանով զրկել է ամբաստանյալ Նարեկ Մխիթարյանին պաշտպանվելու բոլոր հնարավորություններից:
Բողոքաբերը հիշատակելով Եվրոպական դատարանիմի շարք որոշումներ, նշել է, որ «Մրցակցության սկզբունքը հանդիսանում է արդար դատաքննության հիմնական երաշխիքներից մեկը»:
Տվյալ դեպքում մեղադրական դատավճիռը հիմնված է հենց փորձաքննությունների եզրակացությունների վրա (մյուս բոլոր ապացույցները պարզապես ծառայել են որպես ելակետային տվյալներ այդ փորձաքննությունների համար), մյուս կողմից՝ արդարացման դատավճիռ կարող էր ակնկալվել միայն այն դեպքում, երբ հերքվեին այդ փորձաքննությունների եզրակացությունները, ինչը նույնպես հնարավոր էր միայն փորձաքննությունների միջոցով:
Վկայակոչելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և 23-րդ հոդվածի 6-րդ մասի դրույթները, բողոք բերած անձը փաստել է, որ պաշտպանական կողմն ընտրել էր պաշտպանվելու եղանակ՝ հերքել մեղադրանքի հիմքում դրված փորձաքննությունների եզրակացությունը և, որպես այդ նպատակին հասնելու միջոց դիմել էր փորձագետների ու մասնագետների, ովքեր իրոք կարողացել էին համոզիչ կերպով հերքել այդ եզրակացությունների՝ գործի համար էական նշանակություն ունեցող մի շարք դրույթներ:
Այն բանից հետո, երբ դատարանը հրաժարվել է պաշտպանական կողմի ներկայացրած նյութերն ապացույց ճանաչել, պաշտպանական կողմը ստիպված է եղել հանդես գալ փորձաքննություն նշանակելու միջնորդությամբ: Պաշտպանական կողմը միջնորդել է փորձաքննությունն իրականացնել ներկա պահին քրեական գործում առկա բոլոր նյութերի հիման վրա, որոնց մեջ առկա էին այնպիսի նյութեր, որոնք նախկին փորձաքննությունների ժամանակ չէին հետազոտվել: Բացի այդ, փորձաքննություն նշանակելու անհրաժեշտությունը բխում էր նրանից, որ կային այնպիսի հարցադրումներ, որոնք չէին առաջադրվել նախորդ փորձաքննությունների ընթացքում և որոնց պատասխանները չէին ներառվել եզրակացություններում:
Ըստ բողոքաբերի` փորձաքննության նշանակման անհրաժեշտությունը բխել է նրանից, որ պաշտպանական կողմը վիճարկել է նախաքննական մարմնի կողմից կատարված փորձաքննությունների եզրակացությունները և, ի հիմնավորումն իր կասկածների, բերել է ՀՀ ԳԱԱ «Փորձաքննությունների ազգային բյուրո» ՊՈԱԿ-ի կողմից տրված փորձաքննության եզրակացության տվյալները:
Նշել է, որ նշված միջնորդությունը դատարանի կողմից նույնպես մերժվել է և որպես միջնորդությունը մերժելու պատրվակ դատարանը բերել է այն փաստը, որ նախաքննության ընթացքում արդեն իսկ այդպիսի փորձաքննություններ նշանակված են եղել: Մինչդեռ, նույնանման իրավիճակում դատարանը բավարարել է տուժող կողմի միջնորդությունը՝ դատաապրանքագիտական փորձաքննություն նշանակելու մասին, թեև նախաքննության ընթացքում այդպիսի փորձաքննություն նույնպես նշանակված է եղել, որի արդյունքում ամբաստանյալ Նարեկ Մխիթարյանը վերջնականապես զրկվել է պաշտպանվելու որևէ հնարավորությունից (մինչ այդ դատարանը մերժել էր նաև մասնագետներին դատարան հրավիրելու վերաբերյալ պաշտպանական կողմի միջնորդությունը): Այսպիսով, դատարանը զրկել է պաշտպանական կողմին՝ իր հայեցողությամբ, ինքնուրույն ընտրված եղանակներով ու միջոցներով պաշտպանվելու հնարավորությունից: Դատարանի գործողությունների արդյունքում պաշտպանական կողմը չի ունեցել պաշտպանվելու փաստացի հնարավորություն:
Մատնանշելով ՀՀ Սահմանադրության 19-րդ հոդվածի 1-ին մասի համապատասխան դրույթները, նշել է, որ դատարանը խախտել է կողմերի հավասարության պայմանը՝ զրկելով կողմերից մեկին ներկայացնելու գործի համար էական նշանակություն ունեցող փորձաքննության եզրակացություն, մինչդեռ, մյուս կողմը այդ հնարավորությունն ունեցել է: Ավելին՝ երբ պաշտպանական կողմը, զրկված լինելով ինքնուրույն ձեռք բերված փորձաքննության եզրակացությունը ներկայացնելու հնարավորությունից միջնորդել է, որպեսզի դատարանը նշանակի կրկնակի կամ լրացուցիչ փորձաքննություն, դատարանը մերժել է նաև այդ միջնորդությունը:
բողոք բերած անձը հիշատակելով ՀՀ Սահմանադրության 18-րդ հոդվածի 2-րդ մասի դրույթները, փաստել է, որ պաշտպանական կողմի ներկայացրած նյութերը դատարանի կողմից չեն ընդունվել այն պատճառաբանությամբ, որ իբրև՝ դրանք ձեռք է բերվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 243-րդ, 244-րդ և 250-րդ հոդվածների խախտմամբ: Խախտում դատարանը համարել է այն, որ փորձաքննությունը կատարվել է ոչ թե քրեական հետապնդման մարմնի կամ դատարանի որոշման հիման վրա, այլ՝ մեղադրյալի հոր՝ Կարեն Մխիթարյանի դիմումի հիման վրա:
Մինչդեռ, դատարանը անտեսել է մի պարզ հանգամանք՝ եթե պետական մարմիններն ու դրանց պաշտոնատար անձինք (տվյալ դեպքում՝ վարույթն իրականացնող մարմինները) իրավասու են կատարել միայն այնպիսի գործողություններ, որոնց համար լիազորված են Սահմանադրությամբ կամ օրենքով, ապա մասնավոր անձինք իրավասու են կատարել ամեն մի բան, որը ուղղակի արգելված չէ օրենքով: Տվյալ դեպքում որևէ օրենքով արգելված չէ դիմել «Փորձաքննությունների ազգային բյուրո» ՊՈԱԿ-ին և ստանալ նրանցից փորձաքննության եզրակացություն, ինչը և տվյալ դեպքում արվել է: Նույնը վերաբերվում է «Աքիլես» ավտովարորդների իրավունքների պաշտպանության կենտրոն հասարակական կազմակերպության կողմից կատարված՝ «PC-Crash» մոդելավորմանը, որը կատարվել էր նորագույն ծրագրերի կիրառմամբ՝ լիցենզավորված մասնագետների կողմից:
Նշել է նաև, որ ամբաստանյալ Նարեկ Մխիթարյանը փորձել է պաշտպանվել օրենքով չարգելված եղանակներով, ինչը դատարանի կողմից դիտվել է որպես խախտում ու արգելվել:
Ինչ վերաբերվում է ՀՀ ԳԱԱ «Փորձաքննությունների ազգային բյուրո» ՊՈԱԿ-ին, ապա այն գործում է ՀՀ Կառավարության 22.07.2004 թվականի թիվ 1127-Ն որոշմամբ հաստատված կանոնադրության հիման վրա, որի 18-րդ կետում ամրագրված է՝
«18. Կազմակերպությունն իրականացնում է ձեռնարկատիրական գործունեության հետևյալ տեսակները՝
ա) հետազոտություններ ու մշակումներ բնական և տեխնիկական գիտությունների բնագավառում.
բ) տեխնիկական փորձարկումներ և հետազոտություններ...»:
Պետք է հաշվի առնել նաև այն հանգամանքը, որ Կարեն Մխիթարյանի հետ կնքված պայմանագրի հիման վրա փորձաքննություն կատարող կազմակերպությունը՝ «Փորձաքննությունների ազգային բյուրոն» հանդիսանում է պետական ոչ առևտրային կազմակերպություն: Ստացվում է, որ պետությունն՝ ի դեմս իր կողմից ստեղծված ոչ առևտրային կազմակերպության, պայմանագրային հիմունքներով անձի համար իրականացնում է փորձաքննություն, իսկ հետո՝ ի դեմս դատարանի, հրաժարվում է այն ընդունել:
Բողոքաբերը հիշատակելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համապատասխան դրույթները, նշել է, որ դատարանը պաշտպանական կողմի փորձաքննություն ձեռք բերելը ոչ միայն համարել է քրեադատավարական օրենքի խախտում, այլ նաև՝ անտեսելով այս նորմի դրույթները, պիտակավորել է այդ խախտումը որպես էական: Մինչդեռ, հիշատակված նորմից երևում է, որ դատարանի կողմից հայտնաբերված «խախտումը» որևէ կերպ չի համապատասխանում «էական խախտման» չափանիշին՝ այն կապ չունի մարդու և քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների, քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված իրավունքների զրկման կամ սահմանափակման հետ:
Դատարանի մեկնաբանությունը հանգում է նրան, որ ցանկացած քրեադատավարական խախտում ինքնաբերաբար հանդիսանում է էական խախտում:
Բողոքաբերի համոզմամբ`դատարանի կողմից ճիշտ չի ընկալվել ու կիրառվել «էական խախտում» հասկացությունը:
Հիշատակելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասի դրույթները, նշել է, որ ոչ միայն ավտովթարը, այլ նաև՝ մարմնական վնասվածքը պետք է պայմանավորված լիներ հանցավորի կողմից երթևեկության կանոնների խախտմամբ:
Մինչդեռ, նշված հանգամանքի շուրջ քննություն առհասարակ չի կատարվել, հենց մեղադրական դատավճռի հիմքում դրված՝ երկու փորձաքննությունների եզրակացություններով հաստատվում է, որ տուժող Տարոն Ղարիբյանի վարած «ԲՄՎ» մակնիշի ավտոմեքենան խաչմերուկ է մուտք գործել ու ընթացել 60կմ/ժ–ից ավել ու 76,8 կմ/ժամից ցածր արագությամբ: Այսինքն, նա բոլոր դեպքերում խախտել է ՃԵԿ-ի կանոնները, թեև փորձագետները համարել են, որ դա չի հանդիսացել ավտովթարի պատճառը: Սակայն դա առնվազն նշանակում է, որ եթե նա ընթանար ՃԵԿ-ի կանոններով սահմանված արագությամբ, ապա հետևանքները կարող էին այլ լինել՝ նրա մարմնական վնասվածքի՝ աջ դաստակի 1-ին մատի կոտրվածքը կարող էր չառաջանալ:
Ըստ բողոքաբերի` դատարանի կողմից նյութական իրավունքի այս նորմի սխալ մեկնաբանման ու կիրառման արդյունքում ամբաստանյալ Նարեկ Մխիթարյանը մեղավոր է ճանաչվել ոչ միայն ճանապարհային երթևեկության կանոնները խախտելու համար (ինչն ինքն իրենով քրեորեն պատժելի արարք չէ), այլ նաև այն բանի համար, որ այդ խախտման արդյունքում տուժողի առողջությանը պատճառվել է միջին ծանրության վնաս: Մինչդեռ, քրեական գործով դեռևս պարզված չէ, թե այդ մարմնական վնասվածքի առաջացումը որ չափով է պայմանավորված ամբաստանյալ Նարեկ Մխիթարյանի իսկ որ չափով՝ Տարոն Ղարիբյանի կողմից ՃԵԿ-ի կանոնների խախտմամբ: Նման պայմաններում այդ հետևանքը Նարեկ Մխիթարյանին բոլոր դեպքերում մեղսագրվել չէր կարող:
Նշել է, որ դատարանը հաստատված է համարել (դատավճռի 2-րդ էջի 1-ին պարբերություն), որ «...Տարոն Արտեմի Ղարիբյանի վարած «ԲՄՎ–X5–3.0i» մակնիշի 09 OV 999 պետ. համարանիշի ավտոմեքենային, ստեղծել վթարային իրադրություն, որի հետևանքով «ԲՄՎ–X5–3.0i» մակնիշի ավտոմեքենան առջևի ձախ մասով ընդհարվել է Տարոն Ղարիբյանի վարած ավտոմեքենայի աջակողմյան առջևի մասին և անզգուշությամբ վերջինիս առողջությանը պատճառել միջին ծանրության վնաս»:
Նման պայմաններում պարզ չէ, թե ի՞նչ արարքի համար է մեղավոր ճանաչվել «Լեքսուս» ավտոմեքենայի վարորդ՝ ամբաստանյալ Նարեկ Սխիթարյանը:
Բողոքաբերը մատնանշել է ՃԵԿ-ի կանոնների 19-րդ և 90-րդ կետերի պահանջները, նշել է, որ որպեսզի անձը ճանաչվի այս կետի խախտող, ձախ շրջադարձը կամ հետադարձը պետք է կատարված լինի կանաչ ազդանշանի գործողության ժամանակ: Մինչդեռ, սույն գործով այդպիսի հարց փորձագետներին չի առաջադրվել, նման հարցի պատասխան չի ստացվել ու դատավճռի հիմքում չի դրվել:
Ավելին՝ մեղադրական դատավճռի հիմքում դրված՝ դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության թիվ 60119212 փորձաքննությունը չի բացառել, որ «ԲՄՎ» մակնիշի ավտոմեքենան խաչմերուկ մտած լինի լուսացուցչի դեղին ազդանշանի տակ: Այս հանգամանքը համադրելով մեղադրական դատավճռի այն հետևությունը, որ «Լեքսուս» մակնիշի ավտոմեքենան ձախ շրջադարձը սկսել է՝ «ԲՄՎ» մակնիշի ավտոմեքենայի՝ խաչմերուկ մտնելուց հետո, կբացառի որպեսզի «Լեքսուս» ավտոմեքենան իր ձախ շրջադարձը կատարած լիներ լուսացուցչի կանաչ ազդանշանի տակ:
Փաստել է, որ մեղադրական դատավճռի հիմքում դրված՝ դատաավտոտեխնիկական վտրձաքննության թիվ 60119212 փորձաքննությունը չի բացառել, որ «ԲՄՎ» մակնիշի ավտոմեքենան խաչմերուկ մտած լինի լուսացուցչի դեղին ազդանշանի տակ: Փորձագետը հայտնել է, որ դա թույլատրելի է՝ ելնելով ՃԵԿ-ի կանոնների 19-րդ կետի դրույթներից՝ եթե այդ ավտոմեքենայի վարորդը հնարավորություն չուներ առանց կտրուկ արգելակման կանգնեցնել ավտոմեքենան:
Սակայն քրեական գործով հաստատված է, որ այդ խաչմերուկի լուսացուցիչները ունեցել են վայրկյանաչափեր: Վայրկյանաչափի առկայությունը վկայում է այն մասին, որ վարորդը կարող էր ու պետք է իր ընթացքը նախապես կարգավորի այնպես, որ կտրուկ արգելակման կարիք առհասարակ չառաջանար և համապատասխանաբար տվյալ վարորդը՝ դեղին լույսը միանալու մասին կանխավ տեղյակ լինելով, պարտավոր էր բոլոր դեպքերում կանգնել դեղին լույսը միանալիս: Նման պայմաններում անհնարին է իրավիճակ, երբ «ԲՄՎ»-ի վարորդը հնարավորություն չունենար առանց կտրուկ արգելակման կանգնեցնել իր վարած ավտոմեքենան:
Ըստ բողոքաբերի` սույն գործը քննելիս ու դատական ակտ կայացնելիս դատարանը թույլ է տվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի բազմաթիվ էական խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա:
Վերոգրյալի հիման վրա բողոքաբերը խնդրել է թիվ ԵԱՔԴ/0152/01/12 քրեական գործով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 17.07.2013 թվականի դատավճիռը բեկանել, փոփոխել, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով Նարեկ Մխիթարյանին արդարացնել:
Քաղաքացիական պատասխանող Կարեն Մխիթարյանը գտել է, որ դատարանը խախտել է ՀՀ Սահմանադրության 18-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և 19-րդ հոդվածի 1-ին մասի, «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի, 23-րդ հոդվածի 6-րդ մասի, 105-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի դրույթները, սխալ է մեկնաբանել ու կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջները, ՀՀ Կառավարության 28.06.2007 թվականի թիվ 955-Ն որոշմամբ հաստատված՝ Հայաստանի Հանրապետության ճանապարհային երթևեկության կանոնների 19-րդ և 90-րդ կետերը:
Այսպես.
Բողոքաբերը վկայակոչելով Եվրոպական Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի, նույն կոնվենցիայի 3-րդ կետի «դ» ենթակետի համապատասխան դրույթները, փաստել է, որ իր նկատմամբ քաղաքացիական հայցի բավարարումը ուղղակի բխեցվել է մեղադրանքի հիմանվորվածությունից: Եթե Նարեկ Մխիթարյանն արդարացվել, ապա քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցը բավարարվել չէր կարող: Նշել է նաև, որ մեղադրանքի հիմքում, իսկ այնուհետև՝ մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվել են քրեական գործի նախաքննության ընթացքում քննիչի կողմից նշանակված՝ դատաավտոտեխնիկական և դատատեսաձայնագրային համալիր փորձաքննության թիվ 15131208 եզրակացությունը և դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության թիվ 24161208 եզրակացությունը: Դատարանի կողմից վկայակոչված՝ Նարեկ Մխիթարյանի մեղքը «հիմնավորող» մյուս ապացույցները (տուժողի ցուցմունքը, երկու տեսագրությունները, դեպքի վայրի զննության արձանագրությունը), ըստ էության, ելակետային տվյալներ են պարունակել, որոնց հիման վրա այդ փորձաքննությունները կատարվել են:
Ըստ դատաավտոտեխնիկական և դատատեսաձայնագրային համալիր փորձաքննության թիվ 15131208 եզրակացության՝
<<... 6. Առաջադրված պայմաններում «ԲՄՎ–X5–3.0i» մակնիշի 09 OV 999 հ/հ ավտոմոբիլի վարորդը տվյալ ընդհարումը կանխելու տեխնիկական հնարավորություն չի ունեցել, և նրա կողմից թույլ տրված այնպիսի գործողություններ, որպիսիք տեխնիկական տեսակետից հակասեին ՃԵԿ–ի պահանջներին և պայմանավորած լինեին տվյալ ընդհարման առաջացումը, չեն դիտվում: 7. Առաջադրված պայմաններում «Լեքսուս-RX-300» մակնիշի 15 OO 606 հ/հ ավտոմոբիլի վարորդը, տվյալ խաչմերուկում ձախ շրջադարձ կատարելիս ճանապարհը չզիջելով հանդիպակաց ուղղությունից ուղիղ ընթացող «ԲՄՎ–X5–3.0i» մակնիշի 09 OV 999 հ/հ ավտոմոբիլին, թույլ է տվել ՃԵԿ-ի 90-րդ կետի և «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի հոդված 23-ի 3-րդ կետի պահանջներին հակասող գործողություն, տեխնիկական տեսանկյունից ստեղծել վթարային իրադրություն, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ ընդհարման առաջացումն՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից: Առաջադրված պայմաններում «Լեքսուս-RX-300» մակնիշի 15 ՕՕ 606 հ/հ ավտոմոբիլի վարորդը տվյալ խաչմերուկում ձախ շրջադարձ կատարելիս, երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու և տվյալ ընդհարումը կանխելու նպատակով, տեխնիկական տեսակետից պետք է ճանապարհը զիջի հանդիպակաց ուղղությունից ուղիղ ընթացող «ԲՄՎ–X5–3.0i» մակնիշի 09 OV 999 հ/հ ավտոմոբիլին:>>
Դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության թիվ 24161208 եզրակացությունը պարունակում է նույնաբովանդակ հետևություններ:
Փաստել է, որ մեջբերումները պարզորոշ ցույց են տալիս, որ նախաքննության ընթացքում քննիչի կողմից ձեռք բերված և մեղադրանքի կողմից դատարան ներկայացված այս փորձաքննությունների եզրակացությունները հանգուցային դեր են խաղացել Նարեկ Սխիթարյանին մեղավոր ճանաչելու և որպես դրա ուղղակի հետևանք իր դեմ հարուցված քաղաքացիական հայցը բավարարելու համար:
Պաշտպանական կողմը համաձայն չի եղել փորձաքննությունների այդ եզրակացությունների հետ և, դրանք վիճարկելու նպատակով, իր հերթին ձեռք է բերել և դատարան ներկայացրել ՀՀ ԳԱԱ «Փորձաքննությունների ազգային բյուրո» ՊՈԱԿ-ի կողմից կատարված՝ ՃՏՊ-ի հանգամանքների և տեսաձայնագրառման հետազոտման փորձաքննության եզրակացությունը:
Ըստ այդ եզրակացության՝
«1. Տեխնիկական տեսակետից տվյալ կոնկրետ իրադրության պայմաններում «ԲՄՎ–X5» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի բացատրությունները և ցուցմունքները չեն համապատասխանում դեպքի վայրի զննության արձանագրության, տեսագրումների և վթարի մեխանիզմին, քանի որ ինքը խաչմերուկ մուտք է գործել լուսացուցչի ԴԵՂԻՆ արգելող ազդանշանի պայմաններում, այլ ոչ թե ԿԱՆԱՉ թույլատրող ազդանշանի պայմաններում:
Տեխնիկական տեսակետից տվյալ կոնկրետ իրադրության պայմաններում «Լեքսուս RX300» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի բացատրությունները և ցուցմունքները համապատասխանում են դեպքի վայրի զննության արձանագրության, տեսագրումների և վթարի մեխանիզմին, քանի որ ինքը խաչմերուկ մուտք է գործել լուսացուցչի ԿԱՆԱՉ թույլատրվող ազդանշանի պայմաններում:
2. Տեխնիկական տեսակետից տվյալ կոնկրետ իրադրության պայմաններում վթարի նախորդող պահին «Լեքսուս RX300» մակնիշի ավտոմեքենան խաչմերուկ մուտք է գործել լուսացուցչի ԿԱՆԱՉ թույլատրելի ազդանշանի պայմաններում 22,8 կմ/ժամ արագությամբ, իսկ «ԲՄՎ–X5» մակնիշի ավտոմեքենան խաչմերուկ մուտք է գործել լուսացուցչի ԴԵՂԻՆ արգելող ազդանշանի պայմաններում 70,4 կմ/ժամ արագությամբ, ընդհարումը տեղի է ունեցել խաչմերուկի ներքին գոտում:
…
4.6. Տեխնիկական տեսակետից փորձաքննությանը ներկայացված ելակետային տվյալների պայմաններում «ԲՄՎ–X5» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը բնակավայրերում թույլատրելի 60 կմ/ժամ արագությամբ երթևեկելու պայմաններում կունենար ընդհարումը կանխելու տեխնիկական հնարավորություն:
Տեխնիկական տեսակետից տվյալ կոնկրետ իրադրության պայմաններում «ԲՄՎ–X5» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը թույլ է տվել գործողություններ, որոնք հակասում են ՃԵԿ-ի 65 և 67 կետերի պահանջներին, որոնցով պայմանավորված է տվյալ ընդհարումը:
5. Տեխնիկական տեսակետից փորձաքննությանը ներկայացված ելակետային տվյալների պայմաններում «Լեքսուս RX300» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդն անտեսելով ՃԵԿ-ի 90 և ՃԵԱԱ մասին ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ կետերի պահանջները, ստեղծելով վթարային իրադրություն ինքն իրեն զրկել է ընդհարումը կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից:
Տեխնիկական տեսակետից փորձաքննությանը ներկայացված ելակետային տվյալների պայմաններում «Լեքսուս RX300» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը թույլ է տվել գործողություններ, որոնք հակասում են ՃԵԿ-ի 90 և ՃԵԱԱ մասին ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ կետերի պահանջներին, որոնցով պայմանավորված է տվյալ ընդհարումը»:
Բողոքաբերը փաստել է, որ այս փորձաքննության եզրակացությունը հիմնված է այն նույն նյութերի ու ապացույցների վրա, ինչ և մեղադրանքի հիմքում դրված փորձաքննությունների եզրակացությունները, ավելին, այս փորձաքննության ժամանակ լրացուցիչ օգտագործվել է նաև «Ամերիա» բանկի կողմից ներկայացված տեսագրությունը, որը նախկինում չէր օգտագործվել:
Բողոքաբերի համոզմամբ` այս եզրակացությամբ լուրջ կասկածի տակ են դրվում ինչպես մեղադրանքի կողմի ներկայացրած փորձաքննությունների եզրակացությունները, այնպես էլ՝ տուժողի ցուցմունքը:
Բացի այդ՝ նույն նպատակով պաշտպանական կողմը դատարան էր ներկայացրել միջազգայնորեն ճանաչված «PC-Crash» համակարգչային ծրագրով մոդելավորված՝ սույն գործով քննարկվող ավտովթարը: Նշված ծրագիրը տրամադրված է եղել Եվրասիա հիմնադրամի կողմից՝ ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալության ֆինանսական աջակցությամբ:
Եվրասիա Համագործակցության Հիմնադրամի տնօրենի 21.02.2013 թվականի նամակի համաձայն` որն իրենց կողմից ներկայացվել էր դատարանին՝
«... 2011թ. ընթացքում, Եվրասիա Համագործակցության հիմնադրամի և ԵԱՀԿ Երևանյան գրասենյակի համաֆինանսավորմամբ, «Աքիլես» ավտովարորդների իրավունքների պաշտպանության կենտրոն հասարակական կազմակերպությունը իրականացրեց «ճանապարհային պատահարների ավտոտեխնիկական և տրանսպորտատրասոլոգիական փորձաքննության ինովացիոն մեթոդների ներդրում և գործարկում» նախագիծը, որի շրջանակներում «Աքիլես» կազմակերպության անունով ձեռք բերվեց «PC-Crash» և «PC-Rest» ճանապարհային վթարների վերլուծության և մոդելավորման համակարգչային ծրագրերի կիրառման լիցենզիա, իսկ կազմակերպության մասնագետները հաջողությամբ մասնակցություն ունեցան Ավստրիայում և Սլովակիայում ծրագրային որակավորմանը և ստացան համապատասխան վկայականներ:
«PC-Crash» և «PC-Rest» համակարգչային ծրագրերը լայն տարածում են գտել ամբողջ աշխարհում և ներկայումս կիրառվում են ավելի քան քսանհինգ հազար կազմակերպությունների կողմից, որոնց թվում են՝ հայտնի ավտոարտադրող և ապահովագրական ընկերություններ, ոստիկանության ստորաբաժանումներ, գիտական և կրթական հաստատություններ, խոշոր փորձագիտական կենտրոններ և անկախ փորձագետներ»:
Բողոքաբերը փաստել է, որ նշված ծրագրի կիրառմամբ «Աքիլես» կազմակերպության կողմից կատարվել էր քննարկվող ավտովթարի մոդելավորում, որի արդյունքները, ինչպես և այդ կազմակերպության նախագահի 20.12.2012 թվականի թիվ 012-029 գրությունն իրենց կողմից ներկայացվել Էր դատարան:
Ըստ այդ գրության՝
«Ի պատասխան Ձեր 01.11.2012թ. գրության և տրամադրված ելակետային տվյալների, այն Է՝ 02.06.2012թ. Կոմիտաս-Գյուլբենկյան փողոցների խաչմերուկում տեղի ունեցած ավտովթարի ՃՈ արձանագրության և խաչմերուկում գտնվող «Ամերիա» և «Էյչ–Էս–բի–սի Հայաստան» բանկերի անվտանգության տեսախցիկներով նկարահանված ՃՏՊ-ի, մեր կողմից կատարվել է նշված ավտովթարի վերլուծություն և մոդելավորում PC-Crash համակարգչային ծրագրի միջոցով, որի ընթացքում պարզվել է հետևյալը.
«ԲՄՎ–X5» մակնիշի ավտոմոբիլի արագությունը ընդհարումից առաջ կազմել է 72-73 կմ/ժ,
«Լեքսուս RX300» մակնիշի ավտոմոբիլի արագությունը ընդհարումից առաջ կազմել է 20-21 կմ/ժ:
Պատահարի վերաբերյալ կից ներկայացվում են մոդելավորմամբ ստացված տեղադրական գծագրեր՝ նշված ավտոմոբիլների վթարին նախորդող, ընդհարման պահին և հետվթարային զբաղեցրած դիրքերին համապատասխան, ինչպես նաև վթարի մոդելավորման եռաչափ տեսապատկերները ...»:
Բողոքաբերը նշել է, որ դատարանը մերժել է պաշտպանական կողմի կողմից ներկայացված՝ վերը նշված փորձաքննության եզրակացությունը և գրավոր նյութերն ապացույց ճանաչելը, պատճառաբանելով, որ դրանք ձեռք են բերվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 243–րդ, 244-րդ և 250-րդ հոդվածների խախտմամբ՝ քանի որ փորձաքննությունը կատարվել է ոչ թե քրեական հետապնդման մարմնի կամ դատարանի որոշման հիման վրա, այլ մեղադրյալի հոր՝ Կարեն Մխիթարյանի դիմումի հիման վրա:
Փաստել է, որ դատարանը զրկել է Նարեկ Սխիթարյանին պաշտպանվելու որևէ հնարավորությունից, հայտարարել է, որ պաշտպանական կողմի կողմից ներկայացված՝ ՀՀ ԳԱԱ «Փորձաքննությունների ազգային բյուրո» ՊՈԱԿ-ի կողմից տրված փորձաքննության եզրակացությունը փորձաքննության արժեք ունենալ չի կարող զուտ այն պատճառով, որ այդ փորձաքննությունը նշանակված չի եղել վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից, այլ՝ ձեռք է բերվել պաշտպանական կողմի կողմից:
Բողոքաբերի համոզմամբ` մերժելով պաշտպանական կողմի միջնորդությունը նման անիրավական հիմնավորմամբ, դատարանն արդեն իսկ անհավասարության նշան է դրել մեղադրանքի և պաշտպանական կողմի միջև: Նույն ճակատագրի են արժանացել նաև իրենց ներկայացրած՝ վերը հիշատակված մյուս նյութերը:
Մատնանշելով Եվրոպական դատարանի` Խոդորկովսկին և Լեբեդևն ընդդեմ Ռուսաստանի /Khodorkovskiy and Lebedev v. Russia, գանգատներ NN 11082/06 և 13772/05/ որոշումը, նշել է, որ Եվրոպական դատարանի կողմից մատնանշված խախտումները բոլոր մանրամասներով համընկնում են սույն գործով դատարանի կողմից թույլ տրված խախտումների հետ: Պաշտպանական կողմը չի կարող նման մեղադրանքից պաշտպանվել այլ կերպ, քան իր հերթին փորձաքննության եզրակացություններ և մասնագիտական կարծիքներ պահանջելու և դատարան ներկայացնելու միջոցով: Զրկելով պաշտպանական կողմին փորձագետներին դիմելու և փորձաքննության եզրակացություն դատարան ներկայացնելու իրավունքից, դատարանը դրանով զրկել է ամբաստանյալ Նարեկ Մխիթարյանին մեղադրանքից, իսկ իրեն քաղաքացիական հայցից պաշտպանվելու բոլոր հնարավորություններից:
Բողոքաբերը հիշատակելով Եվրոպական դատարանի մի շարք որոշումներ, նշել է, որ «Մրցակցության սկզբունքը հանդիսանում է արդար դատաքննության հիմնական երաշխիքներից մեկը»:
Տվյալ դեպքում մեղադրական դատավճիռը հիմնված է հենց փորձաքննությունների եզրակացությունների վրա (մյուս բոլոր ապացույցները պարզապես ծառայել են որպես ելակետային տվյալներ այդ փորձաքննությունների համար), մյուս կողմից՝ արդարացման դատավճիռ կարող էր ակնկալվել միայն այն դեպքում, երբ հերքվեին այդ փորձաքննությունների եզրակացությունները, ինչը նույնպես հնարավոր էր միայն փորձաքննությունների միջոցով:
Վկայակոչելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և 23-րդ հոդվածի 6-րդ մասի դրույթները, բողոք բերած անձը փաստել է, որ պաշտպանական կողմն ընտրել էր պաշտպանվելու եղանակ՝ հերքել մեղադրանքի հիմքում դրված փորձաքննությունների եզրակացությունը և, որպես այդ նպատակին հասնելու միջոց դիմել էր փորձագետների ու մասնագետների, ովքեր իրոք կարողացել էին համոզիչ կերպով հերքել այդ եզրակացությունների՝ գործի համար էական նշանակություն ունեցող մի շարք դրույթներ:
Այն բանից հետո, երբ դատարանը հրաժարվել է պաշտպանական կողմի ներկայացրած նյութերն ապացույց ճանաչել, պաշտպանական կողմն ստիպված է եղել հանդես գալ փորձաքննություն նշանակելու միջնորդությամբ: Պաշտպանական կողմը միջնորդել է փորձաքննությունն իրականացնել ներկա պահին քրեական գործում առկա բոլոր նյութերի հիման վրա, որոնց մեջ առկա էին այնպիսի նյութեր, որոնք նախկին փորձաքննությունների ժամանակ չէին հետազոտվել: Բացի այդ, փորձաքննություն նշանակելու անհրաժեշտությունը բխում էր նրանից, որ կային այնպիսի հարցադրումներ, որոնք չէին առաջադրվել նախորդ փորձաքննությունների ընթացքում և որոնց պատասխանները չէին ներառվել եզրակացություններում:
Փաստել է, որ փորձաքննության նշանակման անհրաժեշտությունը բխել է նրանից, որ պաշտպանական կողմը վիճարկել է նախաքննական մարմնի կողմից կատարված փորձաքննությունների եզրակացությունները և, ի հիմնավորումն իր կասկածների, բերել է ՀՀ ԳԱԱ «Փորձաքննությունների ազգային բյուրո» ՊՈԱԿ-ի կողմից տրված փորձաքննության եզրակացության տվյալները:
Նշել է, որ նշված միջնորդությունը դատարանի կողմից նույնպես մերժվել է և որպես միջնորդությունը մերժելու պատրվակ դատարանը բերել է այն փաստը, որ նախաքննության ընթացքում արդեն իսկ այդպիսի փորձաքննություններ նշանակված են եղել: Մինչդեռ, նույնանման իրավիճակում դատարանը բավարարել է տուժող կողմի միջնորդությունը՝ դատաապրանքագիտական փորձաքննություն նշանակելու մասին, թեև նախաքննության ընթացքում այդպիսի փորձաքննություն նույնպես նշանակված է եղել, որի արդյունքում ամբաստանյալ Նարեկ Մխիթարյանը վերջնականապես զրկվել է մեղադրանքից, իսկ ինքը` քաղաքացիական հայցից պաշտպանվելու որևէ հնարավորությունից (մինչ այդ դատարանը մերժել էր նաև մասնագետներին դատարան հրավիրելու վերաբերյալ պաշտպանական կողմի միջնորդությունը): Այսպիսով, դատարանը զրկել է պաշտպանական կողմին՝ իր հայեցողությամբ, ինքնուրույն ընտրված եղանակներով ու միջոցներով պաշտպանվելու հնարավորությունից: Դատարանի գործողությունների արդյունքում պաշտպանական կողմը չի ունեցել պաշտպանվելու փաստացի հնարավորություն:
Մատնանշելով ՀՀ Սահմանադրության 19-րդ հոդվածի 1-ին մասի համապատասխան դրույթները, նշել է, որ դատարանը խախտել է կողմերի հավասարության պայմանը՝ զրկելով կողմերից մեկին ներկայացնելու գործի համար էական նշանակություն ունեցող փորձաքննության եզրակացություն, մինչդեռ, մյուս կողմը այդ հնարավորությունն ունեցել է: Ավելին՝ երբ պաշտպանական կողմը, զրկված լինելով ինքնուրույն ձեռք բերված փորձաքննության եզրակացությունը ներկայացնելու հնարավորությունից միջնորդել է, որպեսզի դատարանը նշանակի կրկնակի կամ լրացուցիչ փորձաքննություն, դատարանը մերժել է նաև այդ միջնորդությունը:
Հիշատակելով ՀՀ Սահմանադրության 18-րդ հոդվածի 2-րդ մասի դրույթները, փաստել է, որ պաշտպանական կողմի ներկայացրած նյութերը դատարանի կողմից չեն ընդունվել այն պատճառաբանությամբ, որ իբրև՝ դրանք ձեռք են բերվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 243-րդ, 244-րդ և 250-րդ հոդվածների խախտմամբ: Խախտում դատարանը համարել է այն, որ փորձաքննությունը կատարվել է ոչ թե քրեական հետապնդման մարմնի կամ դատարանի որոշման հիման վրա, այլ՝ իր դիմումի հիման վրա:
Մինչդեռ, դատարանն անտեսել է մի պարզ հանգամանք՝ եթե պետական մարմիններն ու դրանց պաշտոնատար անձինք (տվյալ դեպքում՝ վարույթն իրականացնող մարմինները) իրավասու են կատարել միայն այնպիսի գործողություններ, որոնց համար լիազորված են Սահմանադրությամբ կամ օրենքով, ապա մասնավոր անձինք իրավասու են կատարել ամեն մի բան, որը ուղղակի արգելված չէ օրենքով: Տվյալ դեպքում որևէ օրենքով արգելված չէ դիմել «Փորձաքննությունների ազգային բյուրո» ՊՈԱԿ-ին և ստանալ նրանցից փորձաքննության եզրակացություն, ինչը և տվյալ դեպքում արվել է: Նույնը վերաբերվում է «Աքիլես» ավտովարորդների իրավունքների պաշտպանության կենտրոն հասարակական կազմակերպության կողմից կատարված՝ «PC-Crash» մոդելավորմանը, որը կատարվել էր նորագույն ծրագրերի կիրառմամբ՝ լիցենզավորված մասնագետների կողմից:
Ըստ բողոքաբերի` ինքը և ամբաստանյալ Նարեկ Մխիթարյանը փորձել են պաշտպանվել օրենքով չարգելված եղանակներով, ինչը դատարանի կողմից դիտվել է որպես խախտում ու արգելվել:
Ինչ վերաբերվում է ՀՀ ԳԱԱ «Փորձաքննությունների ազգային բյուրո» ՊՈԱԿ-ին, ապա այն գործում է ՀՀ կառավարության 22.07.2004 թվականի թիվ 1127-Ն որոշմամբ հաստատված կանոնադրության հիման վրա, որի 18-րդ կետում ամրագրված է՝
«18.Կազմակերպությունն իրականացնում է ձեռնարկատիրական գործունեության հետևյալ տեսակները՝
ա) հետազոտություններ ու մշակումներ բնական և տեխնիկական գիտությունների բնագավառում.
բ) տեխնիկական փորձարկումներ և հետազոտություններ...»:
Պետք է հաշվի առնել նաև այն հանգամանքը, որ իր հետ կնքված պայմանագրի հիման վրա փորձաքննություն կատարող կազմակերպությունը՝ «Փորձաքննությունների ազգային բյուրոն» հանդիսանում է պետական ոչ առևտրային կազմակերպություն: Ստացվում է, որ պետությունն ի դեմս իր կողմից ստեղծված ոչ առևտրային կազմակերպության, պայմանագրային հիմունքներով անձի համար իրականացնում է փորձաքննություն, իսկ հետո՝ ի դեմս դատարանի, հրաժարվում է այն ընդունել:
Բողոքաբերը հիշատակելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համապատասխան դրույթները, նշել է, որ դատարանը պաշտպանական կողմի փորձաքննություն ձեռք բերելը ոչ միայն համարել է քրեադատավարական օրենքի խախտում, այլ նաև՝ անտեսելով այս նորմի դրույթները, պիտակավորել է այդ խախտումը որպես էական: Մինչդեռ, հիշատակված նորմից երևում է, որ դատարանի կողմից հայտնաբերված «խախտումը» որևէ կերպ չի համապատասխանում «էական խախտման» չափանիշին՝ այն կապ չունի մարդու և քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների, քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված իրավունքների զրկման կամ սահմանափակման հետ:
Դատարանի մեկնաբանությունը հանգում է նրան, որ ցանկացած քրեադատավարական խախտում ինքնաբերաբար հանդիսանում է էական խախտում:
Բողոքաբերի համոզմամբ`դատարանի կողմից ճիշտ չի ընկալվել ու կիրառվել «էական խախտում» հասկացությունը:
Հիշատակելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասի դրույթները, նշել է, որ ոչ միայն ավտովթարը, այլ նաև՝ մարմնական վնասվածքը պետք է պայմանավորված լիներ հանցավորի կողմից երթևեկության կանոնների խախտմամբ:
Մինչդեռ, նշված հանգամանքի շուրջ քննություն առհասարակ չի կատարվել, հենց մեղադրական դատավճռի հիմքում դրված՝ երկու փորձաքննությունների եզրակացություններով հաստատվում է, որ տուժող Տարոն Ղարիբյանի վարած «ԲՄՎ» մակնիշի ավտոմեքենան խաչմերուկ է մուտք գործել ու ընթացել 60 կմ/ժ–ից ավել ու 76,8 կմ/ժամից ցածր արագությամբ: Այսինքն, նա բոլոր դեպքերում խախտել է ՃԵԿ-ի կանոնները, թեև փորձագետները համարել են, որ դա չի հանդիսացել ավտովթարի պատճառը: Սակայն դա առնվազն նշանակում է, որ եթե նա ընթանար ՃԵԿ-ի կանոններով սահմանված արագությամբ, ապա հետևանքները կարող էին այլ լինել՝ նրա մարմնական վնասվածքի՝ աջ դաստակի 1-ին մատի կոտրվածքը կարող էր չառաջանալ:
Ըստ բողոքաբերի`դատարանի կողմից նյութական իրավունքի այս նորմի սխալ մեկնաբանման ու կիրառման արդյունքում ամբաստանյալ Նարեկ Մխիթարյանը մեղավոր է ճանաչվել ոչ միայն ճանապարհային երթևեկության կանոնները խախտելու համար (ինչն ինքն իրենով քրեորեն պատժելի արարք չէ), այլ նաև այն բանի համար, որ այդ խախտման արդյունքում տուժողի առողջությանը պատճառվել է միջին ծանրության վնաս: Մինչդեռ, քրեական գործով դեռևս պարզված չէ, թե այդ մարմնական վնասվածքի առաջացումը որ չափով է պայմանավորված ամբաստանյալ Նարեկ Մխիթարյանի իսկ որ չափով՝ Տարոն Ղարիբյանի կողմից ՃԵԿ-ի կանոնների խախտմամբ: Նման պայմաններում այդ հետևանքը Նարեկ Մխիթարյանին բոլոր դեպքերում մեղսագրվել չէր կարող:
Նշել է, որ դատարանը հաստատված է համարել (դատավճռի 2-րդ էջի 1-ին պարբերություն), որ «...Տարոն Արտեմի Ղարիբյանի վարած «ԲՄՎ–X5–3.0i» մակնիշի 09 OV 999 պետ. համարանիշի ավտոմեքենային, ստեղծել վթարային իրադրություն, որի հետևանքով «ԲՄՎ–X5–3.0i» մակնիշի ավտոմեքենան առջևի ձախ մասով ընդհարվել է Տարոն Ղարիբյանի վարած ավտոմեքենայի աջակողմյան առջևի մասին և անզգուշությամբ վերջինիս առողջությանը պատճառել միջին ծանրության վնաս»:
Նման պայմաններում պարզ չէ, թե ի՞նչ արարքի համար է մեղավոր ճանաչվել «Լեքսուս» ավտոմեքենայի վարորդ՝ ամբաստանյալ Նարեկ Սխիթարյանը, որից բխեցվել է նաև իրենից հօգուտ Տարոն Ղարիբյանի գումար բռնագանձելը:
Մի պահ հիմք ընդունենք դատարանի կողմից վկայակոչվող՝ դատաավտոտեխնիկական և դատատեսաձայնագրային համալիր փորձաքննության թիվ 15131208 և դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության թիվ 24161208 եզրակացությունները, որոնց համաձայն, ավտովթարի մեղավորը Նարեկ Մխիթարյանն է: Սակայն հենց այդ եզրակացություններից հետևում է, որ «ԲՄՎ X5» ավտոմեքենան ընթացել է 60 կմ/ժամից ավել և 76,8 կմ/ժամից ցածր արագությամբ, թեև արագության գերազանցումն ըստ փորձագետների, չի ազդել կողմերի մեղավորության վրա:
Եթե նույնիսկ ընդունենք, որ «ԲՄՎ X5» ավտոմեքենայի կողմից թույլատրելի արագությունը գերազանցելը չի անդրադարձել կողմերի մեղավորության վրա (նկատի ունենալով, որ այդ ավտոմեքենայի վարորդը, ըստ փորձագետների, բոլոր դեպքերում ի վիճակի չէր լինի կանխելու վթարը), ապա անվիճելի է՝ արագության գերազանցումը անդրադարձել է կամ կարող էր անդրադառնալ ավտովթարի հետևանքների վրա: Այսպես, հանրաճանաչ է, որ՝ որքան ավելի արագ են ընթանում ավտոմեքենաները կամ ցանկացած ֆիզիկական մարմիններ, այնքան ավելի մեծ է լինում նրանց բախման էներգիան, այսինքն (մյուս բոլոր տվյալների պահպանման պայմաններում)՝ այնքան ավելի ծանր են լինում ավտովթարի հետևանքները:
Փաստել է, որ սույն գործով ընդհանրապես քննարկման առարկա չի դարձվել այն հարցը, թե «ԲՄՎ X5» ավտոմեքենայի` 60 կմ/ժամից ավել և 76,8 կմ/ժամից ցածր արագությամբ ընթանալը վթարի հետևանքների ծանրության հետ պատճառական կապի մեջ գտնվու՞մ են, թե` ոչ: Նշել է նաև, որ իր վրա՝ որպես քաղաքացիական պատասխանողի, դատավճռով կարող է դրվել գույքային պատասխանատվություն հենց ավտովթարի հետևանքների համար, ուստի այդ հարցի պարզումը քաղաքացիական հայցի համար առաջնահերթ նշանակություն ունի:
Բողոքաբերը մատնանշելով ՃԵԿ-ի կանոնների 19-րդ և 90-րդ կետերի պահանջները, նշել է, որ որպեսզի անձը ճանաչվի այս կետի խախտող, ձախ շրջադարձը կամ հետադարձը պետք է կատարված լինի կանաչ ազդանշանի գործողության ժամանակ: Մինչդեռ, սույն գործով այդպիսի հարց փորձագետներին չի առաջադրվել, նման հարցի պատասխան չի ստացվել ու դատավճռի հիմքում չի դրվել:
Ավելին՝ մեղադրական դատավճռի հիմքում դրված՝ դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության թիվ 60119212 փորձաքննությունը չի բացառել, որ «ԲՄՎ» մակնիշի ավտոմեքենան խաչմերուկ մտած լինի լուսացուցչի դեղին ազդանշանի տակ: Այս հանգամանքը համադրելով մեղադրական դատավճռի այն հետևությունը, որ «Լեքսուս» մակնիշի ավտոմեքենան ձախ շրջադարձը սկսել է՝ «ԲՄՎ» մակնիշի ավտոմեքենայի՝ խաչմերուկ մտնելուց հետո, կբացառի որպեսզի «Լեքսուս» ավտոմեքենան իր ձախ շրջադարձը կատարած լիներ լուսացուցչի կանաչ ազդանշանի տակ:
Ըստ բեղոքաբերի` մեղադրական դատավճռի հիմքում դրված՝ դատաավտոտեխնիկական վտրձաքննության թիվ 60119212 փորձաքննությունը չի բացառել, որ «ԲՄՎ» մակնիշի ավտոմեքենան խաչմերուկ մտած լինի լուսացուցչի դեղին ազդանշանի տակ: Փորձագետը հայտնել է, որ դա թույլատրելի է՝ ելնելով ՃԵԿ-ի կանոնների 19-րդ կետի դրույթներից՝ եթե այդ ավտոմեքենայի վարորդը հնարավորություն չուներ առանց կտրուկ արգելակման կանգնեցնել ավտոմեքենան:
Սակայն քրեական գործով հաստատված է, որ այդ խաչմերուկի լուսացուցիչները ունեցել են վայրկյանաչափեր: Վայրկյանաչափի առկայությունը վկայում է այն մասին, որ վարորդը կարող էր ու պետք է իր ընթացքը նախապես կարգավորի այնպես, որ կտրուկ արգելակման կարիք առհասարակ չառաջանար և համապատասխանաբար տվյալ վարորդը՝ դեղին լույսը միանալու մասին կանխավ տեղյակ լինելով, պարտավոր էր բոլոր դեպքերում կանգնել դեղին լույսը միանալիս: Նման պայմաններում անհնարին է իրավիճակ, երբ «ԲՄՎ»-ի վարորդը հնարավորություն չունենար առանց կտրուկ արգելակման կանգնեցնել իր վարած ավտոմեքենան:
Ըստ բողոքաբերի` սույն գործը քննելիս ու դատական ակտ կայացնելիս դատարանը թույլ է տվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի բազմաթիվ էական խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա:
Վերոգրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը խնդրել է թիվ ԵԱՔԴ/0152/01/12 քրեական գործով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 17.07.2013 թվականի դատավճիռը քաղաքացիական հայցի մասով բեկանել, փոփոխել, հայցն ամբողջությամբ մերժել:

4.Վերաքննիչ բողոքների առթիվ բերված պատասխանի փաստարկները.
Տուժող Տարոն Ղարիբյանի և քաղաքացիական հայցվոր Խաչատուր Գալստյանի ներկայացուցիչ Ռուբեն Բալոյանը գտել է, որ պաշտպանական կողմի պնդումներն առ այն, որ դատարանը խախտել է ՀՀ Սահմանադրության 18-րդ հոդվածի 2-րդ մասը և 19-րդ հոդվածի 1-ին մասը, Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին Եվրոպական Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, 23-րդ հոդվածի 6-րդ մասը, 105-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերը, սխալ է մեկնաբանել ու կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասը, ՀՀ Կառավարության 28.06.2007թ. թիվ 955-Ն որոշմամբ հաստատված՝ ՀՀ ճանապարհային երթևեկության կանոնների 19-րդ և 90-րդ կետերը` իրականությանը չեն համապատասխանում և չեն բխում գործի փաստերից։
Բողոք բերող անձը նշել է, որ մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվել են քրեական գործի նախաքննության ընթացքում քննիչի կողմից նշանակված՝ դատաավտոտեխնիկական և դատատեսաձայնագրային համալիր փորձաքննության թիվ 15131208 եզրակացությունը և դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության թիվ 24161208 եզրակացությունը։
Պաշտպանական կողմը համաձայն չի եղել վերը նշված փորձաքննությունների եզրակացությունների հետ և, դրանք վիճարկելու նպատակով, իր հերթին ձեռք է բերել և դատարան ներկայացրել ՀՀ ԳԱԱ Փորձաքննությունների ազզային բյուրո ՊՈԱԿ-ի կողմից կատարված փորձաքննության եզրակացությունը։
Նշել է, որ ըստ բողոք բերած անձի՝ փորձաքննության եզրակացությունը հիմնված է այն նույն նյութերի վրա, ինչ և մեղադրանքի հիմքում դրված փորձաքննությունների եզրակացությունները։ Ավելին, այդ փորձաքննության ժամանակ լրացուցիչ օգտագործվել է Ամերիա բանկի կողմից ներկայացված տեսաձայնագրությունը, որը նախկինում չէր օգտագործվել։
Ըստ պաշտպանական կողմի՝ նշված եզրակացությամբ լուրջ կասկածի տակ են դրվում ինչպես մեղադրանքի կողմի ներկայացրված փորձաքննությունների եզրակացությունները, այնպես էլ տուժողի ցուցմունքները։ Դատարանը, մերժելով վերը նշված փորձաքննության եզրակացությունը զրկել է Նարեկ Մխիթարյանին պաշտպանության որևէ հնարավորությունից։
Փաստել է, որ պաշտպանական կողմը, նշված հետևության հանգելով, անտեսել է մի շատ կարևոր հանգամանք։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը սահմանում է ապացույցների ձեռք բերման իմպերատիվ ընթացակարգ։
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 243-րդ, 244-րդ, 344-րդ հոդվածների բովանդակությունից հետևում է, որ քրեական դատավարությունում փորձաքննությունը նշանակվում է բացառապես վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ։
Այսինքն, պաշտպանական կողմի ներկայացրած փորձաքննությունը կատարվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի վերը թվարկված հոդվածների պահանջների էական խախտմամբ, ուստի և այն թույլատրելի ապացույց համարվել չի կարող։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ ապացույցներ ձեռք բերելիս էական են այն խախտումները, որոնք դրսևորվելով... սույն օրենսգրքի որևէ պահանջի խախտմամբ, ... կամ որևէ այլ կերպ ազդել են... ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա։
Վերը շարադրված հոդվածի վերլուծությունից հետևում է, որ ապացույց ձեռք բերելիս էական են ոչ միայն այն խախտումները, որոնք կատարվել են մեղադրյալի նկատմամբ, այլ նաև այն խախտումները, որոնք ազդել են ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա։
Վերը շարադրված հոդվածի վերլուծությունն էլ տալիս է այն հարցի պատասխանը, թե ինչ նկատառումներից ելնելով է օրենսդիրը պարտադիր պայման համարում փորձաքննության նշանակումը բացառապես վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից։
Այսպես.
Պաշտպանական կողմը դիմել է ՀՀ ԳԱԱ <<Փորձաքննությունների ազգային բյուրո>> ՊՈԱԿ-ին դատաավտոտեխնիկական և տեսաձայնագրառման փորձաքննություն կատարելու խնդրանքով։
Որպես ելակետային տվյալներ, փորձաքննության հիմքում դրվել են.
- քրեական գործի նյութերը (դեպքի վայրի սխեմա, վթարի մասնակից վարորդների բացատրություններ, ցուցմունքներ և այլն),
- Աքիլես ԱԻՊԿ կողմից կատարված ավտովթարի վերլուծության և մոդելավորման արդյունքները,
- Ամերիա և էյչ-էս-Բի-Սի Հայաստան բանկերի անվտանգության տեսախցիկներով նկարահանված ՃՏՊ-ի, նշված ավտովթարի վերլուծությամբ և մոդելավորմամբ PC-Crash համակարգչային ծրագրի միջոցով պարզված տվյալներն առ այն, որ.
BMW X5 մակնիշի ավտոմոբիլի արագությունն ընդհարումից առաջ կազմել է շուրջ 72–73 կմ/Ժ,
Lexus RX 300 մակնիշի ավտոմոբիլի արագությունը ընդհարումից առաջ կազմել է շուրջ 20–21 կմ/ժ։
Պաշտպանական կողմը Փորձաքննությունների Ազգային բյուրո ՊՈԱԿ-ի փորձագետներին տրամադրել է ոչ օբյետիվ, իրականությանը չհամապատասխանող նոր տվյալներ, որոնք ազդել են փորձագետի եզրակացության հավաստիության վրա, ուստի և դրանց հետ տուժող կողմը սկզբունքորեն համաձայն չէ։
Պաշտպանական կողմի տրամադրած ոչ օբյեկտիվ ելակետային տվյալներով էլ պայմանավորված է վարույթն իրականացնող մարմնի և պաշտպանական կողմի նշանակված փորձաքննությունների եզրակացությունների հետևությունների էական տարբերությունները:
Վերլուծելով ՀՀ ԳԱԱ <<Փորձաքննությունների ազգային բյուրո» ՊՈԱԿ-ի կողմից տրված դատաավտոտեխնիկական և տեսաձայնագրառման փորձաքննության եզրակացությունը, նշել է.
Եթե հնարավոր լիներ տեսաժապավեններով որոշել ավտոմեքենաների արագությունները, ապա նախորդ երկու փորձաքննություններով էլ դրանք կորոշվեին։ Փորձաքննությունների եզրակացությունների շուրջ դատարանում հարցաքննվել են դրանք իրականացնող փորձագետները։
ՀՀ ԳԱԱ << Փորձաքննությունների ազգային բյուրո»-ի կողմից կատարված փորձաքննության ընթացքում ԲՄՎ ավտոմեքենայի վարորդի ռեակցիան ընդունվել է 0.6 վրկ (հիմնավորումները ճշտգրիտ չեն, այն է վթարային իրադրության առաջացման հնարավորության նշան կամ բավական ճիշտ որոշել տեղը որտեղ կարելի է հայտնաբերել խոչընդոտը և այլն), իսկ նախորդ երկու դատաավտոտեխնիկական փորձաքննությունների ընթացքում 1,0 վրկ, քանի որ ԲՄՎ ավտոմոբիլի վարորդի հանդիպակաց ուղղությամբ ընթացող ԼԵՔՍՈՒՍ ավտոմոբիլը կատարել է ձախ շրջադարձ։ Այսինքն կոնկրետացված է, թե ինչ պարագայում է ԲՄՎ-ի վարորդի ռեակցիան ընդունվել 1,0 վրկ։
Ըստ էության՝ նախաքննության ընթացքում նշանակված համապատասխան փորձաքննությամբ հետազոտվել են բանկերի կողմից տրամադրված թվով 4 տեսասկավառակ։ Բոլորում էլ նշված վթարի պատկերն է տարբեր կողմերից։
Իսկապես, «Ամերիա» բանկի կողմից տրամադրած տեսագրությունը նախկինում չի օգտագործվել։ Նշված տեսագրությունն ըստ էության իր մեջ ոչ-մի նոր բան չի պարունակում։ Պարզապես տեսագրության մեջ հստակ երևում է, թե ինչպես են «Լեքսուս» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը և ուղևորը դեպքի վայրից դիմում փախուստի։ Պաշտպանական կողմի պնդումը, որ «Ամերիա» բանկի տեսագրությունը նախկինում չի օգտագործվել կրում է զուտ ձևական բնույթ։
Փորձաքննությանն ըստ էության տրամադրվել է քրեական գործի ողջ նյութերը (բացատրություն, ցուցմունք և այլն) ու մի շարք չհիմնավորված փաստաթղթեր՝ «ԱՔԻԼԵՍ» հասարակական կազմակերպության կողմից կատարված ավտովթարի վերլուծություն և մոդելավորում (ըստ պաշտպանական կողմի` կարծիք), որը շատ հեռու է իրականությունից։ Միևնույն ժամանակ անհրաժեշտ է նշել, որ հասարակական կազմակերպությունը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի իմաստով մասնագետ կամ փորձագետ չի հանդիսանում, ուստի և ավտովթարի հանգամանքների շուրջ վերլուծություններ կամ կարծիքներ հայտնելու իրավասություն չունի։
Չգիտես ինչու փորձագետները, քրեական գործում առկա վարորդների բացատրություններով և ցուցմունքներով հայտնած, գործի ելքի համար վճռորոշ ելակետային տվյալները (ավտոմեքենաների արագությունները, խաչմերուկ մուտք գործելու պահին լուսացույցի կանաչ լույսի վրա առկա թվերը, խաչմերուկում ԼԵՔՍՈԻՍ-ի կողմից ձախ շրջադարձով անցած տարածությունը, խաչմերուկում ԼԵՔՍՈԻՍ-ի կողմից ղեկը դեպի ձախ կտրուկ պտտելու հանգամանքը) մի կողմ դնելով, փորձաքննության հիմքում դրել են «ԱՔԻԼԵՍ» հասարակական կազմակերպության կողմից կատարված ավտովթարի վերլուծությամբ և մոդելավորմամբ ստացված բացառապես նոր (ավտոմեքենաների արագություններ և խաչմերուկում ԼԵՔՍՈՒՍ-ի կողմից ձախ շրջադարձով անցած տարածություն՝ 12.7 մետր), ոչ հավաստի ելակետային տվյալներ։
Փաստորեն, վարորդների բացատրություններով և ցուցմունքներով հայտնված ողջ ելակետային տվյալները չհետազոտելով փորձազետները հանգել են հետևության, որ ԲՄՎ ավտոմեքենայի վարորդի բացատրությունները և ցուցմունքները չեն համապատասխանում դեպքի վայրի զննության արձանագրությանը, տեսագրումներին և վթարի մեխանիզմին, քանի որ ինքը խաչմերուկ է մուտք գործել լուսացույցի դեղին արգելող ազդանշանի պայմաններում այլ ոչ թե կանաչ թույլատրող ազդանշանի պայմաններում, իսկ ԼԵՔՍՈՒՍ-ինը համապատասխանում է։
Օրինակ փորձաքննության ելակետային տվյալներ բաժնում նշված է, որ ԲՄՎ-ի վարորդի համար մինչ խաչմերուկ մուտք գործելը լուսացույցի վրա առկա է եղել կանաչ լույսը և դրա վրա պատկերված են եղել 3-4 թվերը ու ընթացել է 60 կմ/ժ արագությամբ, բայց դրանք փորձաքննությամբ չեն հետազոտվել։ Կամ օրինակ ԼԵՔՍՈՒՍԻ վարորդի բացատրությունը, որ 30-40 կմ/ժ արագությամբ ընթանալիս, չհասած լուսացույցին մոտ 10 մետր նկատել է, լուսացույցի իր համար միացրած կանաչ ազդանշանը, որի վրա պատկերված են եղել 4-5 թվերը, և այսպես շարունակ...։
Այսինքն, փորձագետները Նարեկ Մխիթարյանի օգտին քրեական գործի նյութերից «ծաղկաքաղ» անելով ելակետային տվյալները, տվել են միակողմանի, Նարեկ Մխիթարյանին արդարացնելուն ուղղված եզրակացություն։
ՀՀ ԳԱԱ «Փորձաքննությունների ազգային բյուրո»-ի կողմից կատարված փորձաքննությամբ պարզվել է, որ վթարի նախորդող պահին ԼԵՔՍՈՒՍ մակնիշի ավտոմեքենայի արագությունը կազմել է 22,8 կմ/ժ, իսկ ԲՄՎ–ինը 70,4 կմ/ժ։ Այսինքն, պարզունակ հաշվարկի համաձայն ստացվում է, որ ԲՄՎ-ի արագությունը 3 անգամ (70.4-22.8=3.08) ավելի է ԼԵՔՍՈԻՍ-ի արագությունից։ Գործում առկա տեսասկավառակներից պարզ երևում է, որ ԲՄՎ-ի արագությունը մի փոքր ավելի է ԼԵՔՍՈԻՍ-ի արագությունից, բայց ոչ 3 անգամ, որի համար հատուկ մասնագիտական գիտելիքներ չեն պահանջվում։ Ինչ վերաբերվում է ԼԵՔՍՈԻՍ-ի 22,8 կմ/ժ արագությանը, ապա այն տեղից նոր շարժվող ավտոմեքենայի ընթացքի շատ դանդաղ արագություն է։ Դատավարության ցանկացած մասնակից իր ներքին համոզման համար կարող է իր ավտոմեքենայով ընթանալ 22,8 կմ/ժ արագությամբ ու դրանից հետո դիտել գործում առկա տեսասկավառակը։ Կարծում եմ, որ համեմատական սկզբունքով էլ պարզ կդառնա, որ ԼԵՔՍՈԻՍ-ի արագությունը 22,8 կմ/ժ լինել չէր կարող, որի համար նույնպես հատուկ մասնագիտական գիտելիքներ չեն պահանջվում։
Դատարանի ուշադրությունը հրավիրելով ԱՔԻԼԵՍ հասարակական կազմակերպության կողմից կատարված ավտովթարի վերլուծությամբ և մոդելավորմամբ ստացված բացառապես նոր ելակետային տվյալին՝ խաչմերուկում ԼԵՔՍՈԻՍ-ի կողմից ձախ շրջադարձով անցած 12.7մետր տարածությանը, նշել է, որ.
- Ձախ շրջադարձով անցած տարածություն տեսասկավառակով չի որոշվում (այդ մասին նաև դատարանում նշել են փորձագետները),
- Տեսանյութում պարզ երևում է, թե ինչպես է ԼԵՔՍՈՒՍ-ի վարորդը խաչմերուկի կենտրոնական մասում կտրուկ կատարում ձախ շրջադարձ, որը հակասում է ԱՔԻԼԵՍ ՀԿ–ի կողմից կատարված ավտովթարի վերլուծությամբ և մոդելավորմամբ ստացված տվյալներին, այն պարզ պատճառով, որ վերջիններիս կողմից փորձագետներին տրամադրված նկարներում ԼԵՔՍՈԻՍ-ի վարորդի կողմից ձախ շրջադարձը կատարվում է սահուն։ Դրանց տարբերությունը պարզելու համար հատուկ մասնագիտական գիտելիքներ չեն պահանջվում.
- Ինչ վերաբերվում է <<12,7 մետր>> գործի ելքի համար վճռորոշ ելակետային տվյալին, ապա այն բացակայում է փորձագետի եզրակացության ելակետային տվյալներ մասից։
Հատկանշականն այն է, որ «12,7 մետր» ելակետային տվյալը 14 էջից բաղկացած եզրակացության մեջ օգտագործվում է աննկատ, խնամքով, ընդամենը 1 անգամ։
Անդրադառնալով ՀՀ ԳԱԱ <<Փորձաքննությունների ազգային բյուրո»-ի կողմից կատարված փորձաքննության օբյեկտիվությանը և արժանահավատությանը, գտել է, որ այդ փորձաքննության ընթացքում փորձագետները պարտավոր էին, ելնելով իրենց առաջադրված հարցերից և նյութերից, առնվազն հետազոտել 3 տարբերակ.
ա. Վթարի մեխանիզմը պարզել` ելնելով վարորդների բացատրություններից և գործում առկա մյուս ելակետային տվյալներից,
բ. Վթարի մեխանիզմը պարզել` ելնելով վարորդների ցուցմունքներից և գործում առկա մյուս ելակետային տվյալներից,
գ. Նոր միայն վերջում էլ <<ԱՔԻԼԵՍ>> հասարակական կազմակերպության կողմից կատարված ավտովթարի վերլուծությամբ և մոդելավորմամբ ստացված ոչ հավաստի (որևէ փորձագետ կամ մասնագետ չի կարող տեսաերիզով որոշել ձախ շրջադարձով անցած տարածությունը) ելակետային տվյալներով,
Չհետազոտելով Ա և Բ տարբերակները, անհասկանալի է, թե ինչպես են փորձագետները հանգել հետևության, որ ԲՄՎ ավտոմեքենայի վարորդի բացատրությունները և ցուցմունքները չեն համապատասխանում դեպքի վայրի զննության արձանագրությանը, տեսագրումներին և վթարի մեխանիզմին, քանի որ ինքը խաչմերուկ է մուտք գործել լուսացույցի դեղին` արգելող ազդանշանի պայմաններում, այլ ոչ թե կանաչ` թույլատրող ազդանշանի պայմաններում, իսկ ԼԵՔՍՈԻՍ-ինը համապատասխանում է։
Համաձայն ՀՀ ԳԱԱ <<Փորձաքննությունների ազգային բյուրո>>-ի կողմից տրված փորձաքննության եզրակացության` ԲՄՎ ավտոմեքենայի վարորդի բացատրությունները և ցուցմունքները չեն համապատասխանում դեպքի վայրի զննության արձանագրությանը, տեսագրումներին և վթարի մեխանիզմին, քանի որ ինքը խաչմերուկ է մուտք գործել լուսացույցի դեղին` արգելող ազդանշանի պայմաններում, այլ ոչ թե կանաչ` թույլատրող ազդանշանի պայմաններում։
Նշել է, որ փորձագետը, <<դեղին արգելող>> բառակապակցությունը հատուկ շեշտելով, փորձել է ընթերցողի համար կարծիք ստեղծել, որ ԲՄՎ-ի վարորդը խաչմերուկ է մուտք գործել լուսացույցի արգելող ազդանշանի տակ։ Իրականությունն այլ է. համաձայն ՃԵԿ-ի 19-րդ կետի դեղին ազդանշանը միանալու... դեպքում այն վարորդները, որոնք հնարավորություն չունեն առանց կտրուկ արգելակելու կանգնել կանոնների 18-րդ կետում նշված տեղ...ում (կանգ գիծ) կարող են շարունակել երթևեկությունը։ Մեր դեպքում դիտել, որ ԲՄՎ-ի վարորդը խաչմերուկ է մուտք գործել լուսացույցի դեղին արգելող ազդանշանի պայմաններում հիմնավոր չէ։ Այսինքն, տվյալ իրադրությունում ԲՄՎ-ի վարորդը (եթե անգամ ընդունենք, որ նա դեղին ազդանշանի տակ է մուտք գործել խաչմերուկ) իրավունք է ունեցել խաչմերուկ մուտք գործել լուսացույցի դեղին լույսի տակ։
Մինչդեռ, տեսաերիզներից պարզ երևում է, որ ԲՄՎ և ԼԵՔՍՈԻՍ ավտոմեքենաները գրեթե միաժամանակ մուտք են գործում խաչմերուկի ներքին գոտի։
Փաստել է, որ նախաքննության ընթացքում կատարվել է երկու դատաավտոտեխնիկական փորձաքննություններ։
Երկու փորձաքննություններով էլ փորձագետները հանգել են հետևության, որ վթարի միակ մեղավորը հանդիսանում է ամբաստանյալ Նարեկ Մխիթարյանը։
Ընդորում, երկրորդ փորձաքննությունը կատարվել է ամբաստանյալի կողմից նախաքննության ընթացքում իր ցուցմունքով փոփոխված ելակետային տվյալների հիման վրա։ Երկրորդ փորձաքննության դեմ իրենց կողմից բերվել է առարկություն։
Այսինքն, ապացուցներ ձեռք բերելիս կողմերի հավասարության և մրցակցության սկզբունքները չեն խախտվել։
Փորձագետներին տրամադրված ելակետային տվյալներն առաջադրվում են բացառապես վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից արժանահավատության սկզբունքով։ Վթարի մասնակից վարորդներից յուրաքանչյուրի համար վտանգի առաջացման պահը որոշվում է նախաքննական կամ դատաքննական օրգանների կողմից և ներկայացվում է փորձաքննությանը որպես ելակետային տվյալ։ Փաստորեն փորձագետը իրավասու չէ որոշել վտանգի առաջացման պահը, մինչդեռ վերը հիշատակված փորձաքննությամբ դատաավտոտեխնիկական փորձագետ Ց.Գևորգյանը ինքնուրույն որոշել է վարորդի երթևեկության համար վտանգի առաջացման պահը։
Օրինակ, մեկ այլ գործով Ց.Գևորգյանի կողմից տրված թիվ 12-0965Պ դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության եզրակացության հետևություններ մասում փորձագետը նշել է. «...ինչ վերաբերվում է փորձաքննությանը առաջադրված այն հարցին, թե Ռենջ Ռովեր մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի համար վտանգը երբ է առաջացել, ապա այն պետք է պարզաբանվի նախաքննական կամ դատաքննական օրգանների կողմից և ներկայացվի փորձաքննությանը որպես ելակետային տվյալ»։
Նշված եզրակացության օրինակը կցվում է վերաքննիչ բողոքի պատասխանին։
Նշել է նաև, որ «Աքիլես» ընկերության կողմից տրամադրված երկու մեքենաների արագությունների մեծություններն իրենցից ներկայացնում են լոկ նշված ընկերության կարծիքը, որը փորձաքննության հիմքում դնելն անթույլատրելի էր։
Փորձաքննության հիմքում դրված մոդելավորումը և վերլուծությունները <PC-crash> համակարգչային ծրագրի միջոցով Հայաստանի Հանրապետության պատկան մարմինների (ՀՀ արդարադատության նախարարություն) կողմից երաշխավորված չէ, ուստի և նշված վերլուծությունները արժանահավատ և հիմնավորված լինել չեն կարող։
Մատնանշել է այն հանգամանքը, որ նախաքննության մարմնի կողմից նշանակված բոլոր փորձաքննությունների որոշումներին պաշտպանական կողմը նախապես ծանոթացվել է և վերջինիս հնարավորություն է ընձեռնվել հարցեր ներկայացնել փորձագետներին, ներկա գտնվել փորձաքննության կատարմանը և այլն։ Մինչդեռ, տուժող կողմը պաշտպանական կողմի դիմումի հիման վրա կատարված փորձաքնությանը հարցեր տալու և այլ իրավունքներից զրկված է եղել։
Փաստել է, որ նշված փորձաքննությանը լրացուցիչ հարցադրումներ, ինչպես նաև լրացուցիչ ելակետային տվյալների վերաբերյալ առարկություններ ներկայացնելու պայմաններում եզրակացության հետևությունները լրիվ այլ կլինեին։
Անդրադառնալով դատարանի կողմից թույլ տված վրիպակին, ապա նշել է, որ դրա վերաբերյալ առկա է առաջին ատյանի դատարանի որոշումը։
Ինչ վերաբերվում է դատարանի կողմից լրացուցիչ դատաապրանքագիտական փորձաքննության նշանակմանը, ապա նշված որոշումը կայացնելիս դատարանը հաշվի է առել հետևյալը.
Սկզբնական դատաապրանքագիտական եզրակացությամբ նշվել է, որ շարժիչի էականորեն դեպի հետ տեղաշարժումից հնարավոր է, որ վնասված լինի ավտոմատ կառավարման փոխանցման տուփը, կարդանային փոխանցումները (տես՝ դատաապրանքագիտական փորձագետի թիվ 15141210 եզրակացություն, էջ՝ 3), որոնք փորձաքննությամբ չեն հետազոտվել։
Առաջնային փորձաքննությամբ չէր որոշվել նաև մինչև վնասվելը եվրոպական արտադրության ԲՄՎ–X5 մակնիշի 09 OV 999 հ/հ ավտոմեքենայի գինը՝ արժեքային արտահայտությամբ վթարի օրվա դրությամբ գործող շուկայական գներով։ Մինչդեռ «Լեքսուս» մակնիշի 15 00 606 պ/հ ավտոմեքենայի շուկայական գինը մինչև վնասվելը դատաապրանքագիտական փորձաքննությամբ որոշված է (տես փորձագետի եզրակացություն, էջ՝ 8)։
Փորձաքննությամբ չէր պարզվել, թե վթարի հետևանքով վնասվել են արդյոք ԲՄՎ–X5 մակնիշի ավտոմեքենայի համակարգչային կառավարման սարքավորումները և ավտոմեքենայի հնարավոր վերանորոգումից հետո ապրանքային տեսքի անխուսափելի կորստյան հետևանքով պատճառված վնասի չափը։
Վերը նշված հանգամանքները հաշվի առնելով դատարանն արդարացիորեն գտել է, որ սկզբնական դատաապրանքագիտական եզրակացությունը լրիվ և ամբողջական չէ, որի հիման վրա որոշել է նշանակել լրացուցիչ դատաապրանքագիտական փորձաքննություն։
Ըստ ներկայացուցչի` տուժող կողմի միջնորդությամբ լրացուցիչ դատաապրանքագիտական փորձաքննություն նշանակելը որևէ պարտավորություն չի առաջացնում դատարանի համար բավարարել նաև պաշտպանական կողմի միջնորդությունը նոր դատաավտոտեխնիկական փորձաքննություն նշանակելու մասին, եթե այդ միջնորդությունը հիմնավոր չէ և չի բխում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջներից։
Անդրադառնալով պաշտպանական կողմի վերաքննիչ բողոքի 13-րդ էջում նշված այն մտքին, որ «... Երկու փորձաքննությունների եզրակացություններով հաստատվում է, որ տուժող Տարոն Ղարիբյանի վարած ԲՄՎ մակնիշի ավտոմեքենան խաչմերուկ է մուտք գործել ու ընթացել 60 կմ/ժ-ից ավել ու 76.8 կմ/ժ-ից ցածր արագությամբ, այսինքն նա բոլոր դեպքերում խախտել է ՃԵԿ-ի կանոնները, թեև փորձագետները համարել են, որ դա չի հանդիսացել ավտովթարի պատճառը։ Սակայն դա առնվազն նշանակում է, որ եթե նա ընթանար ՃԵԿ-ի կանոններով սահմանված արագությամբ, ապա հետևանքները կարող էին այլ լինել, նրա մարմնական վնասվածքի աջ դաստակի 1-ին մատի կոտրվածքը կարող էր չառաջանար», ապա նշել է, որ այն հիմնված է զուտ ենթադրության վրա։ Իրականում նման հետևություն փորձաքննությամբ չի արվել և այս դիրքորոշումն իրականությանը չի համապատասխանում։
Տուժող կողմը պնդում է, որ եթե ամբաստանյալը խաչմերուկում ձախ շրջադարձ չկատարեր և ճանապարհը զիջեր իր նկատմամբ երթևեկության առավելություն ունեցող ԲՄՎ-ի վարորդին, ապա տուժող Տարոն Ղարիբյանին մարմնական վնասվածք, իսկ մեքենայի սեփականատիրոջը նյութական վնաս չէին պատճառվի։
Նկատի ունենալով, որ քաղաքացիական հայցի մասով բերված բողոքի պատճառաբանությունները որևէ կերպ չեն տարբերվում ամբաստանյալի շահերի պաշտպանի կողմից բերված պատճառաբանություններից, ապա դրանց վերաբերյալ առանձին կարծիք չարտահայտելով, նշել է, որ դատարանը, հայցը բավարարելով, գործել է ՀՀ օրենսդրությանը համահունչ։
Վերոգրյալի հիման վրա գտել է, որ վերաքննիչ բողոքներում նշված պատաճառաբանություններն անհիմն են, չեն բխում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջներից, ուստի և չեն կարող հիմք հանդիսանալ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԵԱՔԴ/0152/01/12 դատավճիռը բեկանելու համար, խնդրել է ամբաստանյալ Նարեկ Մխիթարյանի շահերի պաշտպան Հ. Ալումյանի և քաղաքացիական պատասխանող Կարեն Մխիթարյանի վերաքննիչ բողոքները մերժել ամբողջությամբ։

5.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում:
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքները՝ բողոքների հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում ուսումնասիրելով և վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ստուգելով քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանումը, լսելով վերաքննիչ բողոքների կապակցությամբ մեղադրողի, տուժողի և քաղաքացիական հայցվորի ներկայացուցչի և տուժողի ներկայացուցչի հիմնավորումներն ու դրանց կապակցությամբ վերջիններիս պատասխանները, ներքին համոզմամբ, հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Նարեկ Մխիթարյանի շահերի պաշտպան Հ.Ալումյանի և գործով քաղաքացիական պատասխանող Կարեն Մխիթարյանի վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժել, իսկ առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Սույն գործով կայացված դատական ակտի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ ամբաստանյալ Նարեկ Մխիթարյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ մինչ վթարն ինքը <<Լեքսուս-RX-300>> մակնիշի 15 ՕՕ 606 պ/հ ավտոմեքենայով ընթանալիս է եղել Գյուլբենկյան փողոցով՝ Հր.Քոչարի փողոցի կողմից Կասյան և Կոմիտասի փողոցների հետ հատվող խաչմերուկի ուղղությամբ, իր ուղեմասով, մոտ 30-40 կմ/ժ արագությամբ: Երթևեկության ընթացքում չհասած խաչմերուկի՝ իր ուղեմասի կանգ գծին, միացրել է ձախ լուսային թարթիչը (քանի որ խաչմերուկի կենտրոնական մասից պետք է ձախ շրջադարձ կատարեր) ապա լուսացույցից մոտ 10-15 մետր հեռավորության վրա, նկատել է լուսացույցի` իր համար միացված կանաչ լուսային ազդանշանը, որի վրա պատկերված են եղել 3-4 թվերը և շարունակել նույն արագությամբ ուղիղ ընթանալ: Խաչմերուկ է մուտք գործել իր համար դեռևս միացված լուսացույցի կանաչ լուսաազդանշանի վերջին վայրկյանի ժամանակ: Հասնելով խաչմերուկի կենտրոնական մասին, նվազեցրել է մեքենայի ընթացքի արագությունը՝ հասցնելով 30-20 կմ/ժ-ի ու խաչմերուկի կենտրոնական մասից ձախ շրջադարձ է կատարել և 20-30 կմ/ժ արագությամբ դեպի ձախ ուղղությամբ մոտ 5 մետր տարածություն անցնելուց հետո ավտոմեքենայի աջակողմյան առջևի մասին է ընդհարվել դիմացից՝ Գյուլբենկյան փողոցից, լուսացույցի չթույլատրված լուսաազդանշանի միացված լինելու պայմաններում, մոտ 80 կմ/ժ արագությամբ խաչմերուկ մուտք գործած և ուղիղ ընթացող <<ԲՄՎ-X5-3.0I>> մակնիշի ավտոմեքենան՝ իր առջևի ձախ մասով, ինչի արդյունքում իր ավտոմեքենան կորցրել է կառավարելիությունը և դեպի ձախ ուղղությամբ որոշակի տարածություն անցնելուց հետո կանգ է առել խաչմերուկի անկյունային մասում:
Հայտնել է, որ Տարոն Ղարիբյանը լուսացույցի դեղին լույսի վերջին պահին է մուտք գործել խաչմերուկ կամ` կարմիր լույսով: Վերջինիս ավտոմեքենայի արագությունը բարձր էր, մոտ` 80 կմ/ժ: Ինքը նվազեցրել է արագությունը շրջադարձ կատարելուց առաջ, նայել է, ստուգել, մեքենա կա, թե` ոչ, հետո կատարել է շրջադարձ: Երբ ինքն արդեն ձախ էր թեքվում, <<ԲՄՎ>>-ն գտնվում էր կանգ գծի մոտ, այդ պահին է նկատել նրան: Շրջադարձի պահին ինքն արագությունն իջեցրել է 30-20 կմ/ժ: Գյուլբեկյան փողոցի ուղղությամբ իրենից բացի այլ մեքենա չի եղել շրջադարձի պահին:
Տուժող Տարոն Ղարիբյանը ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ մինչ վթարը <<ԲՄՎ-X5-3.0I>> մակնիշի 09 ՕV 999 պ/հ ավտոմեքենայով ընթանալիս է եղել Գյուլբենկյան փողոցով` Ա.Խաչատրյանի փողոցի կողմից Կասյանի, Կոմիտասի փողոցների խաչմերուկի ուղղությամբ` իր ուղեմասով, մոտ 60 կմ/ժ արագությամբ: Չհասած խաչմերուկի լուսացույցին՝ նկատել է լուսացույցի իր համար միացված կանաչ լուսային ազդանշանը, որի վրա պատկերված են եղել 3 կամ 4 թվերը ու առանց արագությունը նվազեցնելու լուսացույցի կանաչ լուսաազդանշանի միացված լինելու պայմաններում մուտք է գործել խաչմերուկ և շարունակել նույն արագությամբ ուղիղ ընթանալ: Խաչմերուկում նկատելով հանդիպակաց ուղեմասից, իր դիմացը` խաչմերուկի կենտրոնական մասից ձախ շրջադարձ կատարող <<Լեքսուս-RX-300>> մակնիշի ավտոմեքենան, արգելակել է ու միաժամանակ աջ մանևրել, սակայն վթարից խուսափել չի կարողացել և արգելակման սկզբնապահին <<Լեքսուս>> մակնիշի ավտոմեքենան իր ընթացքի ուղղության նկատմամբ ձախից դեպի աջ կողմ մոտ 40-50 կմ/ժ արագությամբ 3-4 մետր տարածություն անցնելուց հետո ավտոմեքենայի առջևի ձախ մասով ընդհարվել է <<Լեքսուս-RX-300>> մակնիշի ավտոմեքենայի աջակողմյան առջևի մասին: Վթարի արդյունքում իր ավտոմեքենան պտտվելով մոտ 90 աստիճանի չափով՝ կանգ է առել խաչմերուկում: Վթարի հետևանքով ինքը ստացել է մարմնական վնասվածքներ ու տեղափոխվել Երևանի թիվ 3-րդ կլինիկական հիվանդանոց:
Տուժող Տարոն Ղարիբյանը հայտնել է նաև, որ ամբաստանյալի հետ դպրոցական ընկերներ են, գտնվել են նորմալ հարաբերությունների մեջ: Ինքը ավտոմեքենայով ընթանալիս խաչմերուկ է մտել 60 կմ/ժ արագությամբ` լուսացույցի կանաչ լուսի տակ: <<Լեքսուս>> ավտոմեքենան առանց թարթիչը միացնելու և առանց արագությունը դանդաղեցնելու կտրուկ շրջադարձ է կատարել դեպի ձախ: Ինքը փորձել է մանևրել դեպի աջ, սակայն տեղի է ունեցել բախումը: Ամբաստանյալը և մեկ այլ անձ դուրս գալով <<Լեքսուս>> մեքենայից փախել են դեպի Հր.Քոչարի փողոցի կողմը: Ինքն ստացել է մատի լուրջ կոտրվածք, մատը կիսով չափ է աշխատում: Իր վարած մեքենան եղել է ընկերոջ մեքենան, սակայն ինքը նախկինում ունեցել է նույն մեքենայից և այն վարելու փորձ ունեցել է: Պնդեցլ է, որ <<Լեքսուս>> ավտոմեքենայի թարթիչը միացված չի եղել:
Նախաքննության ընթացքում տուժողը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ինքը չի հիշում, թե շրջադարձից առաջ <<Լեքսուս>> ավտոմեքենայի թարթիչը միացված եղել է, թե` ոչ:
Նկատի ունենալով տուժողի նախաքննության և դատաքննության ժամանակ տված ցուցմունքների միջև եղած նշված հակասությունը, դատարանի որոշմամբ հրապարակվել է տուժողի նախաքննական ցուցմունքի այդ մասը:
դատարանը գնահատելով նշված ցուցմունքները, գտել է, որ արժանահավատ պետք է համարել տուժողի դատարանում տված ցուցմունքը:
Նախաքննության ընթացքում տուժող Տարոն Ղարիբյանն իր ցուցմունքները պնդել է նաև ամբաստանյալ Նարեկ Մխիթարյանին առերես հարցաքննության ընթացքում:
Տուժողը ցուցմունքներ է տվել նաև այն մասին, որ ցանկանում է որպեսզի ամբաստանյալը ենթարկվի քրեական պատասխանատվության, քանի որ չի հատուցել հանցագործությամբ իրեն պատճառված նյութական վնասը:
Վկա Արեգ Մանուկյանը ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ դեպքի պահին գտնվել է իր ընկերոջ՝ Նարեկ Մխիթարյանի կողմից վարած <<Լեքսուս-RX-300>> մակնիշի 15 ՕՕ 606 պ/հ ավտոմեքենայի մեջ և ավտովթարին ականատես է եղել: Մինչ վթարը, ինքը` Նարեկ Մխիթարյանի հետ միասին <<Լեքսուս-RX-300>> մակնիշի 15 ՕՕ 606 պ/հ ավտոմեքենայով սկսել են երթևեկությունը Երևանի Սոսեի փողոցի կողմից Կասյան փողոցի ուղղությամբ: Երթևեկության ընթացքում Հր.Քոչարի փողոցի հետ հատվող խաչմերուկն անցնելուց հետո շարունակել են ընթանալ Գյուլբենկյան փողոցով դեպի Կասյանի և Կոմիտասի փողոցների հետ հատվող խաչմերուկի ուղղությամբ: Մոտենալով խաչմերուկին, նկատել է, որ իրենց երթևեկության համար միացված է լուսացույցի կանաչ լուսաազդանշանը և Նարեկ Մխիթարյանն առանց արագությունը նվազեցնելու շարունակել է ուղիղ ընթանալ՝ մոտ 30 կմ/ժ արագությամբ: Հասնելով խաչմերուկի կենտրոնական մասին, առանց ավտոմեքենան կանգնեցնելու և արագությունը նվազեցնելու, Ն. Մխիթարյանը սկսել է ձախ շրջադարձի կատարումը մոտ 30կմ/ժ արագությամբ մոտ 5-6 մետր տարածություն դեպի Կասյան փողոցի ուղղությամբ անցնելուց հետո, իրենց ավտոմեքենայի աջակողմյան առջևի մասին է ընդհարվել հանդիպակաց ուղղությունից՝ Գյուլբենկյան փողոցից, խաչմերուկ մուտք գործած և ուղիղ ընթացող <<ԲՄՎ-X5-3.0I>> մակնիշի ավտոմեքենան՝ իր առջևի ձախ մասով, որի հետևանքով բացվել են մեքենայի սրահի անվտանգության բարձիկներն ու այդ ընթացքում իրենց ավտոմեքենան ժամացույցի սլաքի շարժման հակառակ ուղղությամբ պտտվելով որոշակի տարածություն է անցել ու կանգ առել խաչմերուկի անկյունային մասում: Վթարի հետևանքով ինքն ստացել է մարմնական վնասվածք, սակայն բուժօգնություն ստանալու նպատակով որևէ բուժհիմնարկ չի դիմել:
Համաձայն դատաավտոտեխնիկական և դատատեսաձայնագրային համալիր փորձաքննության թիվ 15131208 եզրակացության`
<< - Համեմատելով միմյանց հետ բոլոր տեսագրությունները՝ կարելի է նշել, որ դրանք պատկերում են միևնույն հատվածը՝ հիմնականում երկու փողոցների խաչմերուկը, համաձայն որոշման՝ Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտա և Գյուլբենկյան փողոցների խաչմերուկը: «Komitas Branch_ATM 2_20120602171314_20120602171335_21678281_0001ե անվանումով ֆայլի տեսագրության 17:13:19 պահին, խաչմերուկ են մուտք գործում երկու ավտոմեքենաներ՝ ,,արտաճանապարհային,, կարգի: Առաջին ավտոմեքենան մուտք է գործում Հր. Քոչար, Գյուլբենկյան փողոցների խաչմերուկի կողմից, այն բաց գույնի է, իսկ երկրորդը՝ Ա. Խաչատրյան Գյուլբենկյան փողոցների խաչմերուկի կողմից, այն սև գույնի է: Առաջին ավտոմեքենան, մտնելով խաչմերուկ, սկսում է կատարել ձախ շրջադարձ դեպի Կասյան փողոցի կողմ, իսկ երկրորդ ավտոմեքենան, մուտք գործելով խաչմերուկ, շարժվում է ուղիղ՝ Հր. Քոչար Գյուլբենկյան փողոցների խաչմերուկի ուղղությամբ: Տեսագրության 17:13:20 պահին ավտոմեքենաները բախվում են միմյանց՝ առաջին ավտոմեքենան աջ կողային առջևի հատվածով, երկրորդ ավտոմեքենան՝ դիմային ձախ հատվածով: Ավտոմեքենաները և ավտովթարը գտնվում են տեսախցիկներից բավական հեռավորության վրա, ինչի հետևանքով այդ հատվածում կատարվող իրադարձությունները հստակ չեն նկարահանված: Համեմատելով տեսագրությունները որոշման մեջ բերված ելակետային տվյալների հետ՝ կարելի է նշել, որ վերը նշված առաջին ավտոմեքենան հանդիսանում է Լեքսուս RX-300 մակնիշի ավտոմեքենա /գույնը՝ շագանակագույն/, իսկ երկրորդը՝ BMW ֆիրմայի արտադրության ,,X5,, մոդելի ավտոմեքենա /գույնը՝ սև/:
- Տեսագրության մեջ նկարահանված ավտովթարը (և դրան նախորդող իրադարձությունները) մասամբ համընկնում են փորձաքննությանը տրամադրված ելակետային տվյալների հետ: Իսկ պարզել, թե դրանք ամբողջապես են համընկնում միմյանց (կամ տարբերվում են միմյանցից)` տրամադրված տեսագրություններով հնարավոր չեղավ` փորձագիտական բավարար չափորոշիչների բացակայության պատճառով: Մասնավորապես ըստ տեսագրությունների` հնարավոր չեղավ պարզել ավտոմոբիլների շարժման արագությունները` մինչ ավտովթարը: Հնարավոր չեղավ որոշել նաև, թե ավտոմոբիլներից յուրաքանչյուրը լուսացույցի որ ազդանշանի տակ է մուտք գործում խաչմերուկ և որ ընթացագոտով: Հնարավոր չէ նաև հստակ որոշել ավտովթարի տեղը և այն հանգամանքը, թե <<Լեքսուս-RX-300>> մակնիշի ավտոմոբիլը ձախ շրջադարձ սկսելու պահից մինչև ընդհարումը ինչ երկարությամբ ճանապարհ է անցել և ինչ անկյան տակ:
- <<Լեքսուս-RX-300>> մակնիշի 15 ՕՕ 606 հ/հ ավտոմեքենայի բանվորական արգելակային համակարգը գտնվում է աշխատունակ վիճակում և նշված համակարգի այնպիսի անսարքություններ, որպիսիք գոյություն ունեցած լինեին մինչև տվյալ պատահարը և պայմանավորած լինեին ավտոմոբիլի ընթացքի արագությունը կարգավորելու առումով կառավարելիության կորստի առաջացումը, չեն հայտնաբերվել:
- <<Լեքսուս-RX-300>> մակնիշի 15 ՕՕ 606 հ/հ ավտոմեքենայի ղեկային կառավարման համակարգն` ի հաշիվ վթարային բնույթի վնասվածքների առկայության, գտնվում է տեխնիկապես անսարք վիճակում, սակայն նշված համակարգի այնպիսի վնասվածքներ կամ անսարքություններ, որպիսիք գոյություն ունեցած լինեին մինչև տվյալ պատահարը և պայմանավորած լինեին ավտոմոբիլի ընթացքի կայունության կամ կառավարելիության կորստի առաջացումը, չեն հայտնաբերվել:
- Ի հաշիվ վթարային բնույթի վնասվածքների առկայության` <<Լեքսուս-RX-300>> մակնիշի 15 ՕՕ 606 հ/հ ավտոմեքենայի առջևի կախոցը գտնվում է տեխնիկապես անսարք վիճակում, իսկ առջևի աջ անիվը` ճնշազրկված վիճակում, սակայն ավտոմոբիլի ընթացքային մասի` կախոցների և անիվների, այնպիսի վնասվածքներ կամ անսարքություններ, որպիսիք գոյություն ունեցած լինեին մինչև տվյալ պատահարը և պայմանավորած լինեին ավտոմոբիլի ընթացքի կայունության կամ կառավարելիության կորստի առաջացումը, չհայտնաբերվեցին:
- <<ԲՄՎ-X5-3.0I>> մակնիշի 09 ՕV 999 հ/հ ավտոմեքենայի բանվորական արգելակային համակարգը գտնվում է աշխատունակ վիճակում և նշված համակարգի այնպիսի անսարքություններ, որպիսիք գոյություն ունեցած լինեին մինչև տվյալ պատահարը և պայմանավորած լինեին ավտոմոբիլի ընթացքի արագությունը կարգավորելու առումով կառավարելիության կորստի առաջացումը, չհայտնաբերվեցին:
- <<ԲՄՎ-X5-3.0I>> մակնիշի 09 ՕV 999 հ/հ ավտոմեքենայի ղեկային կառավարման համակարգն` ի հաշիվ վթարային բնույթի վնասվածքների առկայության, գտնվում է տեխնիկապես անսարք վիճակում, սակայն նշված համակարգի այնպիսի վնասվածքներ կամ անսարքություններ, որպիսիք գոյություն ունեցած լինեին մինչև տվյալ պատահարը և պայմանավորած լինեին ավտոմոբիլի ընթացքի կայունության կամ կառավարելիության կորստի առաջացումը, չհայտնաբերվեցին:
- Ի հաշիվ վթարային բնույթի վնասվածքների առկայության` <<ԲՄՎ-X5-3.0I>> մակնիշի 09 ՕV 999 հ/հ ավտոմոբիլի առջևի կախոցը գտնվում է տեխնիկապես անսարք վիճակում, իսկ հետևի ձախ անիվը` ճնշազրկված վիճակում, սակայն ավտոմոբիլի ընթացքային մասի` կախոցների և անիվների, այնպիսի վնասվածքներ կամ անսարքություններ, որպիսիք գոյություն ունեցած լինեին մինչև տվյալ պատահարը և պայմանավորած լինեին ավտոմոբիլի ընթացքի կայունության կամ կառավարելիության կորստի առաջացումը, չհայտնաբերվեցին:
- <<Լեքսուս-RX-300>> մակնիշի 15 ՕՕ 606 հ/հ և <<ԲՄՎ-X5-3.0I>> մակնիշի 09 ՕV 999 հ/հ ավտոմեքենաների փոխադարձ դիրքի անկյունը դրանց ընդհարման պահին` ընդհարման բլոկավորման փուլում, հաշված <<Լեքսուս-RX-300>> մակնիշի 15 ՕՕ 606 հ/հ ավտոմեքենայի երկայնական առանցքի դեպի առաջ ուղղությունից ժամսլաքի պտույտին հակառակ ուղղությամբ մինչև <<ԲՄՎ-X5-3.0I>> մակնիշի 09 ՕV 999 հ/հ ավտոմեքենայի երկայնական առանցքի դեպի առաջ ուղղությունը, կազմում է 97 աստիճան:
- Ընդհարման պահին` ընդհարման բլոկավորման փուլում, <<Լեքսուս-RX-300>> մակնիշի 15 ՕՕ 606 հ/հ և <ԲՄՎ-X5-3.0I>> մակնիշի 09 ՕV 999 հ/հ ավտոմեքենաների փոխադարձ դիրքի անկյան որոշումը փողոցների նկատմամբ տվյալ կոնկրետ դեպքում տեխնիկական տեսակետից հնարավոր չէ:
- Ընդհարումից առաջ <<ԲՄՎ-X5-3.0I>> մակնիշի 09 ՕV 999 հ/հ ավտոմեքենայի արագությունը եղել է շուրջ 76,8 կմ/ժ-ից փոքր, իսկ <<Լեքսուս-RX-300>> մակնիշի 15 ՕՕ 606 հ/հ ավտոմեքենայի արագությունը` շուրջ 6,8 կմ/ժ-ից ավելի, որոնց տեխնիկական տեսակետից բավարարում են ընդհարումից առաջ <<ԲՄՎ-X5-3.0I>> մակնիշի 09 ՕV 999 հ/հ ավտոմեքենայի արագության վերաբերյալ առաջադրված մոտ 60 կմ/ժ մեծությունը և ընդհարումից առաջ <<Լեքսուս-RX-300>> մակնիշի 15 ՕՕ 606 հ/հ ավտոմեքենայի արագության վերաբերյալ առաջադրված 20-30 կմ/ժ մեծությունը:
- <<ԲՄՎ-X5-3.0I>> մակնիշի 09 ՕV 999 հ/հ ավտոմեքենայի վարորդը տվյալ ընդհարումը կանխելու տեխնիկական հնարավորություն չի ունեցել, և նրա կողմից թույլ տրված այնպիսի գործողություններ, որպիսիք տեխնիկական տեսակետից հակասեին ՃԵԿ-ի պահանջներին և պայմանավորած լինեին տվյալ ընդհարման առաջացումը, չեն դիտվում:
- <<Լեքսուս-RX-300>> մակնիշի 15 ՕՕ 606 հ/հ ավտոմեքենայի վարորդը, տվյալ խաչմերուկում ձախ շրջադարձ կատարելիս ճանապարհը չզիջելով հանդիպակաց ուղղությունից ուղիղ ընթացող <<ԲՄՎ-X5-3.0I>> մակնիշի 09 ՕV 999 հ/հ ավտոմեքենային, թույլ է տվել ՃԵԿ-ի 90 կետի և <<Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին>> ՀՀ օրենքի հոդված 23-ի 3-րդ կետի պահանջներին հակասող գործողություն, տեխնիկական տեսակետից ստեղծել վթարային իրադրություն, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ ընդհարման առաջացումն` ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից: <<Լեքսուս-RX-300>> մակնիշի 15 ՕՕ 606 հ/հ ավտոմեքենայի վարորդը տվյալ խաչմերուկում ձախ շրջադարձ կատարելիս, երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու և տվյալ ընդհարումը կանխելու նպատակով, տեխնիկական տեսակետից պետք է ճանապարհը զիջի հանդիպակաց ուղղությունից ուղիղ ընթացող <<ԲՄՎ-X5-3.0I>> մակնիշի 09 ՕV 999 հ/հ ավտոմեքենային:>>
Ըստ դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության թիվ 24161208 եզրակացության`
- <<Լեքսուս-RX-300>> մակնիշի 15 ՕՕ 606 հ/հ ավտոմեքենայի վարորդի ցուցմունքի փորձաքննությանն առաջադրված ելակետային տվյալներից մի մասի համակցությունների դեպքում <<ԲՄՎ-X5-3.0I>> մակնիշի 09 ՕV 999 հ/հ ավտոմեքենան լուսացույցի կանաչ ազդանշանը դեղինի փոխարկվելու պահին արդեն իսկ անցած է եղել <<Կանգ գիծ>> գծանշումը, իսկ այդ ելակետային տվյալներից մյուս մասի համակցությունների դեպքում <<ԲՄՎ-X5-3.0I>> մակնիշի 09 ՕV 999 հ/հ ավտոմեքենան <<Կանգ գիծ>> գծանշումից գտնվել է այնպիսի հեռավորությունների վրա, որոնք բավարար չեն եղել բնակավայրերում սահմանված թույլատրելի առավելագույն արագությամբ երթևեկող <<ԲՄՎ-X5-3.0I>> մակնիշի 09 ՕV 999 հ/հ ավտոմեքենայի վարորդին ավտոմեքենան առանց կտրուկ արգելակման կանգնեցնելու համար: Ուստի, նշված երկու դեպքում էլ <<ԲՄՎ-X5-3.0I>> մակնիշի 09 ՕV 999 հ/հ ավտոմեքենայի վարորդը տեխնիկական տեսակետից իրավասու է եղել շարունակել երթևեկությունը, այն է՝ շարունակել խաչմերուկի հատումը: Եթե <<ԲՄՎ-X5-3.0I>> մակնիշի 09 ՕV 999 հ/հ ավտոմեքենայի վարորդն ավտոմեքենան վարել է բնակավայրերում սահմանված թույլատրելի առավելագույն 60 կմ/ժ-ը գերազանցող, սակայն շուրջ 76,8 կմ/ժից փոքր արագությամբ, ապա թույլ էտվել ՃԵԿ-ի 65 կետի պահանջին հակասող գործողություն, ինչը սակայն տվյալ կոնկրետ դեպքում տեխնիկական տեսակետից պատճառական կապի մեջ չէ տվյալ ընդհարման առաջացման հետ: <<ԲՄՎ-X5-3.0I>> մակնիշի 09 ՕV 999 հ/հ ավտոմեքենայի վարորդը տվյալ ընդհարումը կանխելու տեխնիկական հնարավորություն չի ունեցել, և նրա կողմից թույլ տրված այնպիսի գործողություններ, որպիսիք տեխնիկական տեսակետից հակասելով ՃԵԿ-ի պահանջներին պայմանավորած լինեին տվյալ ընդհարման առաջացումը, չեն դիտվում:
- <<Լեքսուս-RX-300>> մակնիշի 15 ՕՕ 606 հ/հ ավտոմեքենայի վարորդը, տվյալ խաչմերուկում ձախ շրջադարձ կատարելիս ճանապարհը չզիջելով հանդիպակաց ուղղությունից ուղիղ ընթացող <<ԲՄՎ-X5-3.0I>> մակնիշի 09 ՕV 999 հ/հ ավտոմեքենային, թույլ է տվել ՃԵԿ-ի 90 կետի և <<Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին>> ՀՀ օրենքի հոդված 23-ի 3-րդ կետի պահանջներին հակասող գործողություն, տեխնիկական տեսակետից ստեղծել վթարային իրադրություն, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ ընդհարման առաջացումն` ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից: <<Լեքսուս-RX-300>> մակնիշի 15 ՕՕ 606 հ/հ ավտոմեքենայի վարորդը տվյալ խաչմերուկում ձախ շրջադարձ կատարելիս, երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու և տվյալ ընդհարումը կանխելու նպատակով, տեխնիկական տեսակետից պետք է ճանապարհը զիջեր հանդիպակաց ուղղությունից ուղիղ ընթացող <<ԲՄՎ-X5-3.0I>> մակնիշի 09 ՕV 999 հ/հ ավտոմեքենային:
Որպես այլ ապացույց ճանաչված՝ <<Ամերիա-Բանկ>> ՓԲԸ-ից ստացված լազերային սկավառակի վրա արտատպված տեսագրության զննության արձանագրության համաձայն` ձայնագրությունը կատարված է Գյուլբենկյան և Կոմիտասի փողոցների խաչմերուկի անկյունային մասից: Առջևում երևում է մայթ, իսկ մայթով աջից ձախ և հակառակ ուղղություններով քայլում են մարդիկ: Մայթից այն կողմ գտնվում է խաչմերուկի երթևեկելի մասը, որտեղ տարբեր ուղղություններով երթևեկում են ավտոմեքենաներ: Ժամը 17.13-ին՝ 20-րդ վայրկյանին, խաչմերուկում միմյանց են ընդհարվում երկու Ջիպ տեսակի ավտոմեքենաներ: Տեսանյութի մեջ երևում է, որ այդ ավտոմեքենաներից մեկը՝ ձախ կողմից խաչմերուկ մուտք գործելուց հետո, խաչմերուկի կենտրոնական մասից առանց կանգ առնելու սկսում է ձախ շրջադարձ կատարել և այդ պահին աջ կողմից՝ դիմացից, խաչմերուկ մուտք գործած և ուղիղ ընթացող մյուս ավտոմեքենան առջևի ձախ մասով ընդհարվում է շրջադարձ կատարող այդ ավտոմեքենայի աջակողմյան առջևի մասին, ինչի արդյունքում ձախ շրջադարձ կատարող ավտոմեքենան շարունակում է ընթանալ դեպի ձախ ուղղությամբ և անհետանում տեսախցիկի տեսադաշտից, իսկ աջից խաչմերուկ մուտք գործած ու խաչմերուկով ուղիղ ընթացող ավտոմեքենան որոշակի տարածություն դեպի աջ ուղղությամբ անցնելուց հետո կանգ է առնում խաչմերուկում:
Որպես այլ ապացույց ճանաչված՝ <<HSBS>> բանկից ստացված լազերային սկավառակի վրա արտատպված տեսագրության զննության արձանագրության համաձայն` տեսագրությունը կատարված է Գյուլբենկյան և Կոմիտաս փողոցների խաչմերուկի անկյունային մասից: Տեսագրության 17-րդ րոպեին՝ 3-րդ վայրկյանում, խաչմերուկում միմյանց են ընդհարվում երկու Ջիպ տեսակի ավտոմեքենաներ: Ավտոմեքենաներից մեկը՝ դիմացից խաչմերուկ մուտք գործելուց հետո, խաչմերուկի կենտրոնական մասից առանց կանգ առնելու սկսում է ձախ շրջադարձ կատարել խաչմերուկ մուտք գործած և ուղիղ ընթացող մյուս ավտոմեքենայի առջևով, սակայն աջակողմյան առջևի մասով ընդհարվում է խաչմերուկով ուղիղ ընթացող ավտոմեքենայի առջևի ձախ մասին, ինչի արդյունքում ձախ շրջադարձ կատարող ավտոմեքենան շարունակում է ընթանալ դեպի ձախ ուղղությամբ ու որոշակի տարածություն անցնելուց հետո կանգ է առնում խաչմերուկի անկյունային մասում, իսկ խաչմերուկ մուտք գործած ու խաչմերուկով ուղիղ ընթացող ավտոմեքենան ընդհարումից հետո որոշակի տարածություն դեպի աջ ուղղությամբ անցնելուց հետո կանգ է առնում խաչմերուկում:
Ըստ դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 1598 եզրակացության` Տարոն Ղարիբյանի մարմնական վնասվածքը՝ աջ դաստակի 1-ին մատի հիմային ֆալանգի ներհոդային բեկորային տեղաշարժված կոտրվածքի ձևով, հասցվել է բութ, կոշտ առարկայով, հնարավոր է որոշման մեջ նշված ժամկետում և պայմաններում, որն առաջացրել է առողջությանը միջին ծանրության վնաս՝ առողջության տևական քայքայումով, նկատի ունենալով վնասվածքի հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը՝ 21 օրից ավել:
Համաձայն դատաապրանքագիտական փորձաքննության թիվ 15141210 եզրակացության` <<ԲՄՎ-X5-3.0I>> մակնիշի 09 ՕV 999 հ/հ և<<Լեքսուս-RX-300>> մակնիշի 15 ՕՕ 606 հ/հ ավտոմեքենաների վնասվածքների հետևանքով, այդ ավտոմեքենաների վնասի չափերն արժեքային արտահայտությամբ 2012 թվականի հունիսի 2-ի դրությամբ գործող շուկայական գներով կարող են կազմել. <<ԲՄՎ-X5-3.0I>> մակնիշի 09 ՕV 999 հ/հ ավտոմեքենան՝ 11.039.500 ՀՀ դրամ, իսկ <<Լեքսուս-RX-300>> մակնիշի 15 ՕՕ 606 հ/հ ավտոմեքենան՝ 3.167.000 ՀՀ դրամ:
Ըստ ճանապարհատրանսպորտային դեպքի վայրի զննության արձանագրության` դեպքի վայրը հանդիսանում է Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայի, Կասյան ու Գյուլբենկյան փողոցների խաչմերուկը, որտեղ ճանապարհն ասֆալտապատ է, ուղիղ: Կոմիտասի պողոտան ունի թեքություն վայրէջքի ձևով` դեպի Կասյան փողոցի կողմ, 1%-ի չափով: Նշված խաչմերուկում երթևեկությունը կարգավորվում է լուսացույցի միջոցով: Գյուլբենկյան փողոցի՝ խաչմերուկից դեպի Հր. Քոչար փողոցի կողմ տանող երթևեկելի մասի լայնությունը 9 մետր է, իսկ Գյուլբենկյան փողոցի՝ խաչմերուկից դեպի Ա.Խաչատրյան փողոցի կողմ տանող երթևեկելի մասի լայնությունը` 10,4 մետր: Ա.Խաչատրյան փողոցի կողմից Գյուլբենկյան փողոցի՝ Կասյան և Կոմիտասի փողոցների հետ հատվող խաչմերուկի եզրից 18,5 մետր և Վաղարշյան փողոցի կողմից Կոմիտասի փողոցի՝ Գյուլբենկյան փողոցի հետ հատվող եզրից 8,5 մետր հեռավորությունների վրա հայտնաբերվել է անվադողի քսվածքի 1,5 մետր երկարությամբ հետք: Նմանատիպ՝ 1,3 մետր երկարությամբ հետք հայտնաբերվել է նաև խաչմերուկում` հետվթարային դիրքում գտնվող <<ԲՄՎ-X5-3.0I>> մակնիշի ավտոմեքենայի հետևամասում: Խաչմերուկում՝ նշված երկու անվադողի քսվածքների հետքերի միջնամասում՝ Ա. Խաչատրյան փողոցի կողմից Գյուլբենկյան փողոցի՝ Կասյան և Կոմիտաս փողոցների հետ հատվող խաչմերուկի եզրից 20 մետր, իսկ Վաղարշյան փողոցի կողմից Կոմիտասի փողոցի՝ Գյուլբենկյան փողոցի հետ հատվող խաչմերուկի եզրից սկզբնամասը՝ 8,5 մետր, իսկ վերջնամասը 10,7 մետր հեռավորությունների վրա հայտնաբերվել է ասֆալտի քերծվածքի հետք: Խաչմերուկում՝ վթարված <<ԲՄՎ-X5-3.0I>> մակնիշի ավտոմեքենայի առջևի մասում, ասֆալտի վրա հայտնաբերվել են կոտրված ապակու և պլաստմասսե դետալների բեկորներ, ինչպես նաև յուղի և հովացման հեղուկի հետքեր:
Համաձայն տրանսպորտային միջոցի զննության արձանագրության` դեֆորմացված է <<ԲՄՎ-X5-3.0I>> մակնիշի 09 ՕV 999 հ/հ ավտոմեքենայի շարժիչի ծածկոցը, կոտրված է դիմապակին, առջևի ձախ անվաթևը, առջևի պահպանիչ վահանը, ռադիատորի դեկորատիվ ծածկոցը, առջևի ձախի հակամառախուղային լապտերը, առջևի ձախ լուսարձակը, բացված են անվտանգության բարձիկները:
Ըստ տրանսպորտային միջոցի զննության արձանագրության` դեֆորմացված է <<Լեքսուս-RX-300>> մակնիշի 15 ՕՕ 606 հ/հ ավտոմեքենայի շարժիչի ծածկոցը, առջևի աջ անվաթևը դեֆորմացված են: Կոտրված են դիմապակին, առջևի պաշտպանիչ վահանը, դեկորատիվ ծածկոցը, առջևի աջ լուսարձակը:
Համաձայն դատարանի որոշմամբ նշանակված լրացուցիչ ապրանքագիտական փորձաքննության թիվ 10111310 եզրակացության`
1) փորձաքննությանը տրամադրված եվրոպական արտադրության <<BMW-X5 3.0si>> մակնիշի 09 OV 999 հ/հ ավտոմեքենայի շուկայական արժեքը վթարի օրվա` 2012 թվականի հունիսի 02-ի դրությամբ կարող է կազմել 22.349.800 /քսաներկու միլիոն երեք հարյուր քառասունինը հազար ութ հարյուր/ դրամ,
2) <<BMW-X5 3.0si>> մակնիշի ավտոմեքենայի շարժիչը, ավտոմատ կառավարման փոխանցման տուփը, կարդանային փոխանցումները և դրանց հետ ուղղակի կապված դետալները վնասված են, թե` ոչ, պարզել հնարավոր չէ, քանի որ դրանց անսարքությունները` եթե այդպիսիք կան, կարող են պարզվել ավտոմեքենան շահագործողական վիճակի բերելուց հետո: Ուստի, թե որքան է կազմում փոխարինման ենթակա նոր պահեստամասերի և դրանց վերանորոգման աշխատանքների շուկայական արժեքները, սույն փորձաքննության շրջանակներում հնարավոր չէ պարզել:
3) <<BMW-X5 3.0si>> մակնիշի ավտոմեքենայի վնասված և փոխարինման ենթակա դարձած հակավթարային անվտանգության SRS <<AIRBAG>> օդապարկերի և ամրագոտիների համակարգերի էլեկտրական համակարգման բլոկների, քսենոնային լուսարձակ լապտերների էլ. կառավարման բլոկների և մնացած վնասված ու փոխարինման ենթակա դարձած էլ. պահեստամասերի անվանումները և արժեքները նշված ու ներառված են եզրակացությանը կից հավելվածում (9), իսկ դրանց վերանորոգման աշխատանքների շուկայական արժեքը ներառված է ավտոմեքենայի ընդհանուր վերանորոգման արժեքի մեջ` քանի որ այդ աշխատանքային ծախսերը, նման վնասվածքներով ավտոմեքենայի համար հնարավոր չէ հստակ տարանջատել ընդհանուր էլ. աշխատանքային ծախսերից:
4) Նշված <<BMW-X5 3.0si>> մակնիշի ավտոմեքենան ենթակա է վերանորոգման (վերականգնման):
5) 2007 թվականի արտադրության, <<BMW-X5 3.0si>> մակնիշի 09 OV 999 հ/հ ավտոմեքենայի վնասվածքների հետևանքով, այդ ավտոմեքենայի վերոնշված վերականգնումից հետո Էլ, այդ ավտոմեքենան կարժեզրկվի: Այսինքն` տեղի կունենա ապրանքային տեսքի և գոյապաշարի կորուստ ու դրա հետ շուկայական գնի նվազում, կամ արժեզրկում, որը 2012 թվականի հունիսի 02-ի դրությամբ կարող է կազմել 1.117.500 /մեկ միլիոն հարյուր տասնյոթ հազար հինգ հարյուր/ դրամ:
6) 2007 թվականի արտադրության, <<BMW-X5 3.0si>> մակնիշի 09 OV 999 հ/հ ավտոմեքենայի վնասվածքների հետևանքով, այդ ավտոմեքենայի սեփականատիրոջը պատճառված ընդհանուր նյութական վնասի չափը` ապրանքային տեսքի անխուսափելի կորստյան հետևանքով շուկայական գնի նվազման` կամ արժեզրկման հաշվառումով, 2012թ. հունիսի 02-ի դրությամբ կարող է կազմել 15.165.600 /տասնհինգ միլիոն հարյուր վաթսունհինգ հազար վեց հարյուր/ դրամ:
ՓԿ ճանապարհատրանսպորտային պատահարների հետազոտության լաբորատորիայի ավագ փորձագետ Ա.Հարությունյանը դատարանում ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ վթարված ավտոմեքենայի վրա հայտնաբերված հետքերն արձանագրվել են քննիչի կողմից, որոնք կարող էին թողնվել հարվածի և հարվածից հետո շպրտվածքի արդյունքում: Դրանք արգելակի հետքեր չեն: Կողասահքի բնորոշ հետքեր են: Մեքենայի վրայի քերծվածքը հավանական է, որ թողնված լինի <<ԲՄՎ>> մեքենայի առջևի ձախ անիվից: 1,3 երկարությամբ հետքը հավանական է, որ թողնված է <<ԲՄՎ>>-ից: Ասֆալտի վրայի հետքը հստակ չի կարող պատասխանել, թե որ մեքենայի կողմից է թողնվել: Ապակու և պլաստմասայի կտորների թափված վայրով բավարար չափով վթարի տեղը որոշվել չի կարող, քանի որ դրանք հարվածից մեքենաները հետվթարային շրջանում իրարից անջատելու արդյունքում կարող են իներցիայով թռչել տարբեր շառավղով: Հետևաբար, վթարի ստույգ տեղը այս միջոցով հնարավոր չէ ճշտել: Մեքենաների դիրքը ճանապարհի նկատմամբ որոշել ստույգ հնարավոր չէ, քանի որ ճանապարհի նկատմամբ բախման կետը նույնը պահելով կարող են փոխվել մյուս հենակետերը ճանապարհի նկատմամբ: <<Լեքսուս>>-ը 3,3 մետր մտել է ճանապարհի հակառակ գոտի: Եթե չմտներ, վթար չէր լինի: Եթե <<ԲՄՎ>>-ն աջ մանևր չաներ, միևնույնն է վթարը տեղի կունենար: ՃԵԿ-ի համաձայն վթարի վտանգի առկայության դեպքում վարորդը պարտավոր է արգելակել:
76,8 կմ/ժ-ը որոշված է ճանապարհի` Կասյան փողոցի նկատմամբ: Երկու ավտոմոբիլը հավասար անկյան տակ են մանևրել: Բացի այդ, առավելագույն արագությունը ստացվում է այն դեպքում, եթե արագությունները հավասար են: Որքան անկյունները փոփոխվում են ստացվում է <<ԲՄՎ>>-ն այնքան ցածր արագությամբ է գնացել: Բոլոր թույլատրելի անկյուններում արագությունը ավելի ցածր է ստացվում: Երկու մեքենաները հավասար չափով թեքվել են Կասյան փողոցում: <<ԲՄՎ>>-ի վարորդը չէր կարող հասցնել արգելակել:
ՓԿ ապրանքագիտության լաբորատորիայի ավագ փորձագետ Ս.Միսակյանը դատարանում ցուցմուքներ է տվել այն մասին, որ <<ԲՄՎ>>-ի վերանորոգումից հետո դրա շուկայական գինը միանշանակ կնվազի: Վթարի օրվա դրությամբ մեքենայի գինը 50.000 ԱՄՆ դոլար է: Եթե վերանորոգման ընթացքում հնարավոր լինի արատները վերացնել կամ մոտեցնել շուկայական անվնաս դիրքի, գնի նվազումը ավելի քիչ կլինի: Եվրոպական արտադրության և ԱՄՆ արտադրության մեքենաների շուկայական գները որոշելու համար անհրաժեշտ է կատարել առանձին փորձաքննություն: Ավտոմեքենայի շարժիչի փոխանցման տուփը և մյուս մասերի վթարված լինելու հարցը որոշելու նպատակով անհրաժեշտ է համապատասխան պայմաններում ապամոնտաժել և ուսումնասիրել համակարգչային համակարգը: Այն կարող է որոշվել այլ համալիր փորձաքննություն կատարելու միջոցով:
Լրացուցիչ ապրանքագիտական փորձաքննության վերաբերյալ նշել է, որ եթե մեքենան վթարված է, ապա շուկայում այն իր գնի 5 տոկոսը գցում է, այն էլ` իդեալական վերանորոգման դեպքում: Դրա նորմատիվները գործում են համացանցային կայքերում: Իր հետազոտությունը եղել է շուկայի ուսումնասիրությունը: Ուսումնասիրել է շուկան, համեմատել է վթարված և չվթարված մեքենաները: Եվրոմոթորսի ներկայացրած փոխարինման ենթակա 129 դետալների մեծ մասն ինքը ներառել է նշված 5 տոկոսի մեջ, իսկ 48-ը` որպես առանձին դետալ: Եվրոմոթորսը կնոպկաները հաշվել է առանձին-առանձին, իսկ ինքը միացրել է: Եթե <<BMW-X5>>-ը եվրոպական արտադրության է, այն 10 տոկոս ավելի թանկ է մնացած երկրների արտադրանքներից:
ՓԿ տեսաձայնագրային հետազոտությունների լաբորատորիայի վարիչ` փորձագետ Վ.Նինոյանը ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ եթե մեքենան երևում է տեսախցիկի մեջ, այդ դեպքում փորձագետի խնդիրն է պարզել, թե քանի կադրում մեքենան կատարեց, անցավ որոշակի ճանապարհ: Այնուհետև այդ կադրերը վերածվում են վայրկյանների և տրվում տեխնիկական փորձագետին: Թե մեքենաներն ինչ արագությամբ են մուտք գործել խաչմերուկ, այդ տվյալները որոշվում են տեսաձայնագրության միջոցով: Ինքը որոշում է թե քանի կադրում է անցել մեքենան: Կադրերի քանակը շատ քիչ էր, որի հետևանքով մեքենայի արագությունը ճշգրիտ որոշել հնարավոր չէ: Հետևաբար անդրադարձ չի կատարվել կադրերի քանակին և դրա արդյունքում մեքենայի արագությանը:
Դատարանն անդրադառնալով ամբաստանյալ Նարեկ Մխիթարյանի պաշտպան Հ.Ալումյանի միջնորդությանը` ՀՀ <<Փորձաքննությունների ազգային բյուրո>> ՊՈԱԿ-ի փորձագետներ Ց.Գևորգյանի, Է.Մելքոնյանի, Տ.Մանուկյանի կողմից տրված ՃՏՊ-ի հանգամանքների և տեսաձայնագրառման հետազոտում եզրակացությունը և դրան կից լուսանկարները որպես ապացույց ճանաչելու մասին, գտել է, որ միջնորդությունը ենթակա է մերժման` բերելով հետևյալ պատճառաբանությունները.
Դատարանն արձանագրել է, որ վերը նշված փորձաքննությունը նշանակվել և կատարվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 243-րդ, 244-րդ և 250-րդ հոդվածների պահանջների խախտմամբ: Մասնավորապես նշված փորձաքննությունը կատարվել է ոչ թե քրեական հետապնդման մարմնի կամ դատարանի որոշման հիման վրա, այլ` մեղադրյալ Նարեկ Մխիթարյանի հոր` քաղաքացիական պատասխանող Կարեն Մխիթարյանի դիմումի հիման վրա: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն,`որպես ապացույց չեն կարող օգտագործվել այն նյութերը, որոնք ձեռք են բերվել քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի էական խախտմամբ: Այսինքն` փորձաքննությունը նշանակվել և կատարվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված կարգի էական խախտմամբ:
Դատարանի համոզմամբ` նույն պատճառաբանությամբ որպես ապացույց չեն կարող թույլատրվել և դատարանում հետազոտվել 20.12.2012 թվականի պաշտպան Հ.Ալումյանին հասցեագրված <<Ավտովարորդների իրավունքների պաշտպանության կենտրոն>> հասարակական կազմակերպության նախագահի նամակը և դրան կից տեսապատկերները, ինչպես նաև Եվրասիա համագործակցության հիմնադրամի տնօրենի 21.02.2013 թվականի նամակը և դրան կից նյութերը:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դատարանի` վերը նշված եզրահանգումները հիմնավոր են, քանի որ դրանք բխում են ինչպես գործող օրենսդրության պահանջներից, այնպես էլ գործի փաստական հանգամանքներից ու տվյալներից:
Տվյալ դեպքում Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նաև նշել, որ պաշտպանական կողմը բերված վերաքննիչ բողոքների հիմքերի և հիմնավորումների շրջանակներում, Վերաքննիչ դատարանի դատաքննության ընթացքում հարուցել է համապատասխան միջնորդություններ, որոնք ըստ էության ներկայացված են եղել նաև առաջին ատյանի դատարանի դատաքննության ընթացքում, որոնց վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանը նույնպես կայացրել է դրանք մերժելու մասին համապատասխան որոշումներ:
Այս առումով Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների` քրեական գործով ապացույցներ են ցանկացած փաստական տվյալները, որոնց հիման վրա օրենքով որոշված կարգով հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը պարզում են քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կասկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպես նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ:
Ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի պահանջների` քրեական գործով վարույթում մեղադրանքի հիմքում չեն կարող դրվել և որպես ապացույց օգտագործվել այն նյութերը, որոնք ձեռք են բերվել`
(…)
5. քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի էական խախտմամբ.
(…):
Համաձայն նույն հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների` ապացույցներ ձեռք բերելիս էական են այն խախտումները, որոնք, դրսևորվելով մարդու և քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների կամ սույն օրենսգրքի որևէ պահանջի խախտմամբ, դատավարության մասնակիցներին` օրենքով երաշխավորված իրավունքների զրկմամբ կամ սահմանափակմամբ կամ որևէ այլ կերպ ազդել են կամ կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 243-րդ հոդվածի պահանջների համաձայն` փորձաքննությունը կատարվում է հետաքննության մարմնի աշխատակցի, քննիչի, դատախազի որոշման հիման վրա, երբ քրեական գործով նշանակություն ունեցող հանգամանքները պարզելու համար անհրաժեշտ են գիտության, տեխնիկայի, արվեստի կամ արհեստի, այդ թվում` համապատասխան հետազոտությունների մեթոդիկայի, բնագավառներում հատուկ գիտելիքներ: Հետաքննության մարմնի աշխատակցի, քննիչի, դատախազի, մասնագետների, ընթերակաների հատուկ գիտելիքների առկայությունը չի ազատում համապատասխան դեպքերում փորձաքննություն նշանակելու անհրաժեշտությունից:
Ըստ նույն օրենսգրքի 244-րդ հոդվածի պահանջների` քրեական հետապնդման մարմինը փորձաքննություն նշանակելու մասին կայացնում է որոշում, որում պետք է նշվեն` փորձաքննությունը նշանակելու հիմքերը, փորձաքննության ուղարկվող իրեղեն ապացույցները և այլ օբյեկտները` նշելով` երբ, որտեղ և ինչ հանգամանքներում են դրանք հայտնաբերվել կամ ձեռք բերվել, իսկ քրեական գործի նյութերով փորձաքննություն կատարելիս` տեղեկություններ, որոնց վրա կարող են հիմնվել փորձագետի հետևությունները, փորձագետին առաջադրված հարցերը, փորձագիտական հիմնարկի անվանումը կամ անձի ազգանունը, որին հանձնարարված է փորձաքննության կատարումը:
Նույն օրենսգրքի 247-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների համաձայն` փորձաքննություն նշանակելիս և կատարելիս կասկածյալը, մեղադրյալը և տուժողն իրավունք ունեն`
1) մինչև փորձաքննություն կատարելը ծանոթանալ փորձաքննություն նշանակելու մասին քննիչի որոշմանը և ստանալ իրենց իրավունքների պարզաբանում. այդ մասին կազմվում է արձանագրություն.
2) բացարկ հայտնել փորձագետին.
3) միջնորդել, որ փորձագետ նշանակվի իր մատնանշած անձանց թվից.
4) փորձագետի եզրակացության հետ համաձայն չլինելու դեպքում միջնորդել, որ նշանակվի լրացուցիչ կամ կրկնակի փորձաքննություն.
5) փորձագետին առաջադրել լրացուցիչ հարցեր.
6) քննիչի թույլտվությամբ ներկա գտնվել փորձաքննության կատարմանը.
7) բացատրություններ տալ փորձագետին.
8) քննիչի կողմից փորձագետի եզրակացությունն ստանալու օրվանից 10 օրվա ընթացքում ծանոթանալ փորձագետի եզրակացությանը.
9) մասնակցել իր միջնորդությամբ կատարվող` փորձագետի հարցաքննությանը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 248-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների համաձայն` քննիչը փորձաքննություն նշանակելու մասին իր կայացրած որոշումը, հետազոտման օբյեկտը, իսկ անհրաժեշտության դեպքում նաև քրեական գործն ուղարկում է փորձագիտական հիմնարկի ղեկավարին: Փորձաքննության կատարմանը մասնակցում է այն փորձագետը, որը նշված է որոշման մեջ: Եթե որոշման մեջ կոնկրետ փորձագետ նշված չէ, ապա փորձագիտական հիմնարկի ղեկավարը պետք է որոշի, թե տվյալ փորձագիտական հիմնարկի որ փորձագետն է կատարելու փորձաքննությունը:
Համաձայն նույն հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների` փորձագիտական հիմնարկի ղեկավարը փորձագետին ծանոթացնում է սույն օրենսգրքի 85 հոդվածով նախատեսված նրա իրավունքներին ու պարտականություններին, նախազգուշացնում է եզրակացություն տալուց հրաժարվելու, խուսափելու կամ ակնհայտ կեղծ եզրակացություն տալու համար սահմանված պատասխանատվության մասին, կազմակերպում է փորձաքննության կատարումը, սակայն իրավունք չունի փորձագետին տալ ցուցումներ, որոնք կանխորոշում են հետազոտությունների ընթացքը և հետևությունների բովանդակությունը:
Նույն օրենսգրքի 249-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների` եթե փորձաքննությունը կատարվում է փորձագիտական հիմնարկից դուրս, ապա քննիչը փորձաքննություն նշանակելու մասին որոշում կայացնելուց հետո իր մոտ է կանչում այն անձին, ում հանձնարարված է փորձաքննությունը, հավաստիանում է նրա ինքնության և ձեռնհասության մեջ, պարզում է փորձագետի հարաբերությունները կասկածյալի, մեղադրյալի, տուժողի, դատավարության այլ մասնակիցների հետ և ստուգում է, թե չկան արդյոք փորձագետին բացարկ հայտնելու հիմքեր:
Ըստ նույն հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների` փորձաքննություն նշանակած անձը փորձագետին հանձնում է փորձաքննություն նշանակելու մասին որոշումը, բացատրում է սույն օրենսգրքի 85 հոդվածով նախատեսված նրա իրավունքներն ու պարտականությունները և նախազգուշացնում է եզրակացություն տալուց հրաժարվելու, խուսափելու, ինչպես նաև ակնհայտ կեղծ եզրակացություն տալու համար սահմանված պատասխանատվության մասին: Այդ գործողությունները կատարելու մասին քննիչը կազմում է արձանագրություն, որն ստորագրվում է փորձագետի և հաստատվում է քննիչի կողմից: Արձանագրության մեջ նշվում են նաև փորձագետի արած հայտարարությունները և նրա միջնորդությունները: Փորձագետի միջնորդությունները մերժելու մասին փորձաքննություն նշանակած անձը կայացնում է պատճառաբանված որոշում:
Համաձայն նույն օրենսգրքի 251-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների` եթե հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը համաձայն չեն փորձագետի եզրակացության հետ` վերջինիս ոչ բավարար չափով պարզ կամ լրիվ լինելու պատճառաբանությամբ, կարող են նշանակել լրացուցիչ փորձաքննություն` դրա կատարումը հանձնարարելով նույն կամ մեկ ուրիշ փորձագետի:
Ըստ նույն հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների` կրկնակի փորձաքննությունը կատարվում է, երբ փորձագետի եզրակացությունը հիմնավորված չէ կամ կասկած է հարուցում, կամ ապացույցները, որոնց վրա հիմնված է եզրակացությունը, ճանաչվել է ոչ հավաստի կամ խախտվել են փորձաքննության կատարման դատավարական կանոնները: Կրկնակի փորձաքննության կատարումը հանձնարարվում է ուրիշ փորձագետի: Կրկնակի փորձաքննություն նշանակելիս փորձագետի առջև կարող է դրվել նախկին հետազոտությունների ընթացքում կիրառված մեթոդների գիտական հիմնավորվածության հարցը: Կրկնակի փորձաքննություն կատարելու մասին որոշման մեջ պետք է նշվեն նախկին փորձաքննության արդյունքների հետ չհամաձայնվելու շարժառիթները: Նախկին փորձաքննությունը կատարած փորձագետները կարող են ներկա գտնվել կրկնակի փորձաքննությանը, տալ պարզաբանումներ, սակայն հետազոտմանը և եզրակացություն կազմելիս նրանք չեն մասնակցում:
Վերաքննիչ դատարանը վերլուծության և գնահատության ենթարկելով քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, գտնում է, որ սույն քրեական գործում առկա` Դատաավտոտեխնիկական և դատատեսաձայնագրային համալիր փորձաքննության թիվ 15131208 և Դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության թիվ 24161208 փորձաքննության եզրակացությունները լրիվ են ու պարզ, դրանք հիմնավորված են և Վերաքննիչ դատարանի մոտ կասկածներ չեն հարուցում, ուստի սույն քրեական գործի շրջանակներում նոր, լրացուցիչ կամ կրկնակի փորձաքննություններ նշանակելու անհրաժեշտություն և հիմքեր չկան:
Ինչ վերաբերվում է <<Ավտովարորդների իրավունքների պաշտպանության կենտրոն>> հասարակական կազմակերպության նախագահի կողմից պաշտպանական կողմին 20.12.2012 թվականին տրամադրված թիվ 012-029 գրությանը, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն նույնպես չի կարող ճանաչվել սույն քրեական գործով որպես ապացույց, քանի որ, դրանով չի հաստատվում սույն քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող տվյալներ: Դրանում առկա չեն հիմնավորված հետևություններ գրության մեջ տեղ գտած տեղեկությունների վերաբերյալ, որի պայմաններում պատահական չէ, որ գրության հեղինակը պաշտպանական կողմին առաջարկել է դիմել ՀՀ Փորձաքննությունների ազգային բյուրոյին` ավտոտեխնիկական փորձաքննություն նշանակելու համար` պարզելու սույն քրեական գործով էական նշանակություն ունեցող հանգամանքները:
Անդրադառնալով քաղաքացիական հայցի հարցին և այդ առթիվ քաղաքացիական պատասխանող Կարեն Մխիթարյանի վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանություններին, որոնք ըստ էության համահունչ են ամբաստանյալ Նարեկ Մխիթարյանի շահերի պաշտպան Հ.Ալումյանի վերաքննիչ բողոքում բերված փաստարկներին և պատճառաբանություններին, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանք` վերը նշված հիմնավորումներով նույնպես չեն կարող բավարար հիմք հանդիսանալ դատական ակտը քաղաքացիական հայցի մասով բեկանելու և սույն գործով ներկայացված քաղաքացիական հայցն ամբողջությամբ մերժելու համար:
Դատական ակտի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ դատարանն անդրադառնալով քաղաքացիական հայցի հարցին` արձանագրել է հետևյալը.
Սույն քրեական գործով տուժող Տարոն Ղարիբյանի և քաղաքացիական հայցվոր Խաչատուր Գալստյանի ներկայացուցիչ Ռուբեն Բալոյանը ներկայացրել է քաղաքացիական հայց` պատասխանող Կարեն Մխիթարյանից հօգուտ հայցվոր Խաչատուր Գալստյանի` 15.220.600 (տասնհինգ միլիոն երկու հարյուր քսան հազար վեց հարյուր) ՀՀ դրամ բռնագանձելու պահանջի մասին, որից 15.165.600 ՀՀ դրամը` որպես սեփականության իրավունքով հայցվորին պատկանող ավտոմեքենային պատճառված վնաս, 55.000 ՀՀ դրամը` որպես խախտված իրավունքը վերականգնելու համար կատարված ծախս:
Տուժող Տարոն Ղարիբյանի և քաղաքացիական հայցվոր Խաչատուր Գալստյանի ներկայացուցիչ Ռուբեն Բալոյանը ներկայացրել է քաղաքացիական հայց` պատասխանող Նարեկ Մխիթարյանից հօգուտ հայցվոր Տարոն Ղարիբյանի 202.826 (երկու հարյուր երկու հազար ութ հարյուր քսանվեց) ՀՀ դրամ բռնագանձելու պահանջի մասին` որպես հայցվորի խախտված իրավունքները վերականգնելու համար կատարված ծախս:
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 158-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների` քաղաքացիական հայց հարուցվում է կասկածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար:
Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան է կազմում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հատուցման մասին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձին: Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված լինի:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի համաձայն` քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցը հարուցվում, ապացուցվում և լուծվում է սույն օրենսգրքի դրույթներով սահմանված կանոններով: Քաղաքացիական դատավարության օրենսդրության նորմերի կիրառումը թույլատրվում է, եթե դրանք չեն հակասում քրեական դատավարության օրենսգրքին, և քաղաքացիական հայցով վարույթի համար անհրաժեշտ են կանոններ, որոնք նախատեսված չեն սույն օրենսգրքով:
Քաղաքացիական հայցով որոշումն ընդունվում է քաղաքացիական օրենսդրության նորմերին համապատասխան:
ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 1072-րդ հոդվածի համաձայն` իրավաբանական անձինք և քաղաքացիները, որոնց գործունեությունը կապված է շրջապատի համար առավել վտանգի աղբյուրի հետ (տրանսպորտային միջոցների, մեխանիզմների, բարձր լարվածության էներգիայի, ատոմային էներգիայի, պայթուցիկ նյութերի, ուժեղ ներգործող թույների և այլնի օգտագործում, շինարարական և դրա հետ կապված այլ գործունեության իրականացում), պարտավոր են հատուցել առավել վտանգի աղբյուրով պատճառված վնասը, եթե չեն ապացուցում, որ վնասը ծագել է անհաղթահարելի ուժի կամ տուժողի դիտավորության հետևանքով: Առավել վտանգի աղբյուրի սեփականատիրոջը դատարանը կարող է նաև լրիվ կամ մասնակիորեն ազատել պատասխանատվությունից` սույն օրենսգրքի 1076-րդ հոդվածի 2-րդ և 3-րդ կետերով նախատեսված հիմքերով:
Վնաս հատուցելու պարտականությունը դրվում է առավել վտանգի աղբյուրը սեփականության իրավունքով կամ այլ օրինական հիմքով (վարձակալության իրավունք, լիազորագրով տրանսպորտային միջոցները վարելու իրավունք և այլն) տիրապետող իրավաբանական անձի կամ քաղաքացու վրա:
ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն` վնասներն են իրավունքը խախտված անձի ծախսերը, որ նա կատարել է կամ պետք է կատարի խախտված իրավունքը վերականգնելու համար:
Դատարանը գտել է, որ տուժող Տարոն Ղարիբյանի և քաղաքացիական հայցվոր Խաչատուր Գալստյանի ներկայացուցիչ Ռուբեն Բալոյանի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցի պահանջը պետք է բավարարել մասնակի`առավել վտանգի աղբյուր հանդիսացող ավտոմեքենայի սեփականատիրոջից` Կարեն Մխիթարյանից հօգուտ հայցվոր Խաչատուր Գալստյանի, որպես սեփականության իրավունքով հայցվորին պատկանող ավտոմեքենային պատճառված վնաս, պետք է բռնագանձել 15.165.600 /տասնհինգ միլիոն հարյուր վաթսունհինգ հազար վեց հարյուր/ ՀՀ դրամ:
Դատարանն անդրադառնալով քաղաքացիական հայցին` խախտված իրավունքը վերականգնելու կամար կատարված ծախսերի հատուցման պահանջի մասին, գտել է, որ այն պետք է թողնել առանց քննության` միաժամանակ պարզաբանելով քրեական դատավարությունում հարուցված քաղաքացիական հայցը դատարանի կողմից առանց քննության թողնվելու պայմաններում, դրա` քաղաքացիական դատավարության կարգով հարուցման կարգը:
Պատճառաբանելով, որ սույն քրեական գործով նախաքննության ընթացքում թիվ 15131208 դատաավտոտեխնիկական և դատատեսաձայնագրային համալիր փորձաքննության արժեքը կազմել է 151.800 /հարյուր հիսուն մեկ հազար ութ հարյուր/ ՀՀ դրամ, թիվ 24161208 դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության արժեքը կազմել է 13.800 /տասներեք հազար ութ հարյուր/ ՀՀ դրամ, թիվ 15141210 ապրանքագիտական փորձաքննության արժեքը կազմել է 27.600 /քսանյոթ հազար վեց հարյուր/ ՀՀ դրամ, թիվ 1616, 1617, 1598 դատաբժշկական փորձաքննությունների արժեքը կազմել է 24.000 /քսանչորս հազար/ ՀՀ դրամ, թիվ 10111310 լրացուցիչ ապրանքագիտական փորձաքննության արժեքը կազմել է 27.900 /քսանյոթ հազար ինը հարյուր/ ՀՀ դրամ, իսկ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի պահանջների` դատական ծախսերը բաղկացած են`... 3/ մասնագետի, փորձագետի, թարգմանչի վարձատրության գումարներից ... և այլն, բացի այդ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 169-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` նույն օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի առաջին մասի 1-6-րդ կետերում թվարկված դատական ծախսերը կարող են դատարանի կողմից դրվել դատապարտյալի վրա, դատարանը գտել է, որ փորձաքննությունների ընդհանուր արժեք կազմող 244.800 /երկու հարյուր քառասունչորս հազար ութ հարյուր/ ՀՀ դրամ գումարը, հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի ենթակա է բռնագանձման ամբաստանյալ Նարեկ Մխիթարյանից:
Դատարանը հաշվի առնելով, որ ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչի 01.08.2012 թվականի որոշմամբ հնարավոր քաղաքացիական հայցը, ինչպես նաև դատական ծախսերն ապահովելու նպատակով կալանք է դրվել Նարեկ Կարենի Մխիթարյանի և նրա հոր` Կարեն Մխիթարյանի, գույքի` ք.Երևան, Խնկո Ապոր փողոցի թիվ 5 բնակելի տան, ք.Երևան, Սուդուկյան փողոցի 7 շենքի թիվ 11 բնակարանի և <<Լեքսուս>> մակնիշի 15 ՕՕ 606 պ/հ ավտոմեքենայի վրա, և նկատի ունենալով սույն քրեական գործով քաղաքացիական հայցերի ու դատական ծախսերի առկայությունը, գտել է, որ Նարեկ և Կարեն Մխիթարյաններին պատկանող գույքի վրա դրված կալանքը պետք է պահպանել `մինչև քրեական գործով պատճառված նյութական վնասի և դատական ծախսի հատուցման հարցի լուծումը։
Տվյալ դեպքում, հիմք ընդունելով սույն որոշման մեջ շարադրված պատճառաբանությունները, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն քրեական գործով քաղաքացիական հայցի մասով դատարանը պահպանելով գործող օրենսդրության պահանջները, կայացրել է ճիշտ դատական ակտ և այդ մասով այն բեկանելու կամ փոփոխելու հիմքեր չկան:
Վերաքննիչ դատարանը վերլուծության և գնահատության ենթարկելով քրեական գործով ձեռք բերված և սույն որոշման մեջ շարադրված ապացույցներն իրենց համակցությամբ` հանգում է այն հետևության, որ դատարանն ամբաստանյալ Նարեկ Մխիթարյանի հանցավոր արարքի որակման առումով հիմնավոր հետևության հանգելու համար, անհրաժեշտ և բավարար վերլուծության և գնահատման է ենթարկել գործի լուծման համար անհրաժեշտ բացահայտման ենթակա հանգամանքները, որի արդյունքում ամբաստանյալ Նարեկ Մխիթարյանի արարքին տրվել է ճիշտ քրեաիրավական գնահատական և կիրառվել է քրեական այն օրենքը, որը ենթակա է եղել կիրառման, ուստի սույն քրեական գործի շրջանակներում ամբաստանյալ Նարեկ Մխիթարյանի նկատմամբ արդարացման դատական ակտ կայացնելու հիմքեր չկան:
Վերաքննիչ դատարանը միևնույն ժամանակ արձանագրում է, որ գործը քննելիս և լուծելիս դատարանի կողմից քրեադատավարական իրավունքի այնպիսի էական խախտումներ, որոնք ազդել կամ կարող էին ազդել սույն գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա` թույլ չեն տրվել:
Տվյալ դեպքում Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև, որ գործի դատաքննության ընթացքում` դատավարության մասնակիցների հավասարության, իրենց դիրքորոշումները ներկայացնելու և այն պաշտպանելու եղանակներն ինքնուրույն ընտրելու իրավունքները դատարանի կողմից չեն խախտվել:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն քրեական գործի շրջանակներում դատարանի կողմից կայացվել է գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, այն օրինական է, հիմնավորված և պատճառաբանված, ուստի պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ:
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Նարեկ Մխիթարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն հիմնավոր է և պետք է թողնել անփոփոխ։
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2013 թվականի հուլիսի 17-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Նարեկ Կարենի Մխիթարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ ամբաստանյալ Նարեկ Մխիթարյանի շահերի պաշտպան Հայկ Ալումյանի և քաղաքացիական պատասխանող Կարեն Մխիթարյանի վերաքննիչ բողոքները` մերժել:
Ամբաստանյալ Նարեկ Մխիթարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան՝ այն հրապարակելու պահից մեկամսյա ժամկետում։


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է՝

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ



































ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ


Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ