ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ



Գործ №ԵԱՔԴ/0147/01/12


Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն
վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության
առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը
կայացրած դատարանի կազմը նախագահող
դատավոր` Ա. Մկրտչյան


Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


1 մարտի 2013 թվականի ք. Երևան


ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև`
Վերաքննիչ դատարան/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

նախագահող դատավոր` Ա. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
դատավորներ` Ս. ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
Մ. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

քարտուղարությամբ` Ռ. ԴԱՎՈՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Ա. ԱՂԱՅԱՆԻ
պաշտպան` Ա. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
ամբաստանյալ` Բ. ԱՐԹԻՆՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում ամբաստանյալ Բաբկեն Եգորի Արթինյանի պաշտպան Աշոտ Հովհաննեսի Ավետիսյանի բերած վերաքննիչ բողոքի հիման վրա, վճռաբեկության կարգով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Բաբկեն Եգորի Արթինյանի, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման համար,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

1. ՀՀ ոստիկանության Մաշտոցի բաժնի հետաքննության ավագ տեսուչ Գ. Բաղդասարյանի` 2012թ. սեպտեմբերի 14-ի որոշմամբ Դիանա Գեորգու Ավետիսյանի հաղորդման հիման վրա նախապատրաստված նյութերն վերադարձվել են ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին: /տե՛ս քրեական գործի նյութեր հ.1 գ-թ 13/

2. ՀՀ ոստիկանության Մաշտոցի բաժնի հետաքննության բաժանմունքի տեսուչ Ռ. Ղարիբյանի` 2012թ. սեպտեմբերի 14-ի որոշմամբ Դիանա Գեորգու Ավետիսյանի հաղորդման կապակցությամբ նախապատրաստված նյութերն ուղարկվել են ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի քննչական բաժին` հետագա ընթացքը լուծելու համար: /հ.1 գ-թ 34-35/

3. ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի քննչական բաժնի պետի տեղակալ Ա. Խանջյանի` 2012թ. սեպտեմբերի 14-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով հարուցվել է թիվ 14127712 քրեական գործը, այն ընդունվել է վարույթ և կատարվել նախաքննություն: /հ.1 գ-թ 39/

4. 2012թ. սեպտեմբերի 14-ին Բաբկեն Եգորի Արթինյանը ձերբակալվել է: /հ.1 գ-թ 59-62/

5. ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի քննչական բաժնի պետի տեղակալ Ա. Խանջյանի` 2012թ. սեպտեմբերի 17-ի որոշմամբ թիվ 14127712 քրեական գործով Բաբկեն Եգորի Արթինյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով: /հ.1 գ-թ 85-87/

6. ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի քննչական բաժնի պետի տեղակալ Ա. Խանջյանի` 2012թ. սեպտեմբերի 17-ի որոշմամբ թիվ 14127712 քրեական գործով միջնորդություն է հարուցվել Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան /այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան/` մեղադրյալ Բ. Արթինյանի նկատմամբ կիրառելու խափանման միջոց կալանավորում` 2 /երկու/ ամիս ժամանակով: /հ.1 գ-թ 90-91/

7. Առաջին ատյանի դատարանի` 2012թ. սեպտեմբերի 17-ի որոշմամբ նախաքննության մարմնի միջնորդությունը բավարարվել է, և թիվ 14127712 քրեական գործով մեղադրյալ Բ. Արթինյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորում` 2 ամիս ժամկետով` կալանքի սկիզբը հաշվելով 2012թ. սեպտեմբերի 14-ից: /հ.1 գ-թ 100/

8. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Արաբկիրի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Վ. Մկրտչյանի` 2012թ. սեպտեմբերի 27-ի որոշմամբ թիվ 14127712 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և կատարվել նախաքննություն: /հ.1 գ-թ 141/

9. 2012թ. նոյեմբերի 2-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան` ըստ էության քննելու համար, որն Առաջին ատյանի դատարանում ստացվել է 2012թ. նոյեմբերի 5-ին: /հ.1 գ-թ 199-217 և հ.2 գ-թ 1-2/
10. Առաջին ատյանի դատարանի` 2012թ. նոյեմբերի 6-ի որոշմամբ քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 2012թ. նոյեմբերի 19-ի որոշմամբ քրեական գործը նշանակվել է դատական քննության: /հ.2 գ-թ 3, 18/

11. Առաջին ատյանի դատարանի` 2012թ. դեկտեմբերի 19-ի դատավճռով ամբաստանյալ Բաբկեն Եգորի Արթինյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 4 /չորս/ տարի ժամկետով: Պատժի սկիզբը հաշվվելու է 2012թ. սեպտեմբերի 14-ից: Բ. Արթինյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` կալանավորումը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: /հ.2 գ-թ 80-85/

12. Ամբաստանյալ Բ. Արթինյանի պաշտպան Ա. Ավետիսյանը 2012թ. դեկտեմբերի 26-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել վերոհիշյալ դատավճռի դեմ: Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ գրավոր առարկություններ է Վերաքննիչ դատարանում չեն ստացվել:

13. Քրեական գործի նյութերը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2013թ. հունվարի 24-ին: Վերաքննիչ դատարանի 2013թ. հունվարի 29-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության:

Գործի փաստական հանգամանքները.

14. Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով Բաբկեն Արթինյանը դատապարտվել է այն արարքի համար, որ նա 2012թ. սեպտեմբերի 13-ին, իր ծանոթ Դիանա Ավետիսովային ամուսնության նպատակով առևանգելու վերաբերյալ պայմանավորվածություն է ձեռք բերել իր ծանոթներ Վահե Վանյանի, Կարեն Հակոբյանի և Արմեն Դոդոռյանի հետ` նախապես դերաբաշխելով յուրաքանչյուրի գործողությունները:
Իրենց հանցավոր մտադրությունն իրագործելու նպատակով, Բ. Արթինյանը, Վ. Վանյանը, Կ. Հակոբյանն ու Ա. Դոդոռյանը, սեպտեմբերի 14-ին` ժամը 09:00-ի սահմաններում վերջինիս վարած <<ՎԱԶ 2101>> մակնիշի <<16 SU 412>> պետհամարանիշի ավտոմեքենայով եկել են Երևան, որտեղ դարանակալել են Դ. Ավետիսովայի բնակության վայրի` Հր. Քոչար 8 շենքի, մոտ և ժամը 09:30-ի սահմաններում տեսնելով շենքի մուտքից դուրս եկած Դ. Ավետիսովային, նախապես դերաբաշխած գործողությունների համաձայն, Վ. Վանյանը թիկունքի մասից մոտեցել է նրան, ձեռքերով փակել բերանն ու աչքերը, ապա Ա. Դոդոռյանը ավտոմեքենան վարելով մոտեցել է վերջիններիս, Կ. Հակոբյանի օգնությամբ նրան մոտեցրել են ավտոմեքենայի հետևի աջ դռանը, Բ. Արթինյանը ավտոմեքենայի միջից բացել է հետևի աջ դուռը, բռնել է Դ. Ավետիսովայի ձեռքից և նրա նկատմամբ բռնություն գործադրելով` քաշելով նստեցրել են ավտոմեքենան, մյուսները ևս նստել են ավտոմեքենան, բռնելով Դ. Ավետիսովայի ձեռքերից զրկել նրան դիմադրելու հնարավորությունից, իսկ Ա. Դոդոռյանն էլ վարելով ավտոմեքենան` առևանգել են նրան:



Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.

Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

14. Ամբաստանյալ Բ. Արթինյանի պաշտպան Ա. Ավետիսյանն իր վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի` 19.12.2012թ. դատավճիռը օրինական և հիմնավորված չէ, այն ենթակա է բեկանման և փոփոխման հետևյալ պատճառաբանությամբ:
Բերման ենթարկվելու առաջին իսկ պահից Բ. Արթինյաևը, Վահե Վանյանը, Կարեն Հակոբյաեը և Արմեն Դոդոռյանն անկեղծորեն և ամբողջությամբ ընդունել են իրենց մեղքը, մանրամասն պատմել են դեպքի հանգամանքների մասին, տվել են խոստովանական բացատրություններ ու ցուցմունքներ, գղջացել են իրենց կատարած արարքի համար և ներողություն խնդրել տուժողից, և պարտավորվել են երբևէ նրան չանհանգստացնել: Ոստիկանության Արաբկիրի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով 14.09.2012թ. հարուցված քրեական գործով Բ. Արթինյանը ձերբակալվել է, իսկ այնուհետև նաև` կալանավորվել, մյուս երեք մեղադրյալների նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
Մինչև օրս, երբ դեպքից անցել է երեք ամիս ավելի ժամանակ, քրեական գործի նախաքննությամբ հիմնավորվել և ապացուցվել են հետևյալ հանգամանքները, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն քրեական գործի ճշգրիտ և արդարցի լուծման համար:
Այսպես` ամբաստանյալներ Բ. Արթինյանը, Վ. Վանյանը, Կ. Հակոբյանը և Ա. Դոդոռյանը նախկինում դատապարտված չեն եղել, նրանք երիտասարդ են, բոլորն էլ ծառայել են հայոց բանակում և բնակվում են գյուղական համայնքում, զբաղված են գյուղատնտեսական աշխատանքներով, հանդիսանում են իրենց ընտանիքի կերակրողներր, նրանք բոլորն էլ դրական են բնութագրվում, թե ըստ բնակության վայրից ստացված բնութագրերի, թե դպրոցից ստացված բնութագրերի, որտեղ ուսումն ավարտել են ոչ վաղ անցյալում, Բ. Արթինյանը շարունակում է սովորել տնտեսագիտական քոլեջում, Ա. Դոդոռյանն ամուսնացած է, խնամքին ունի 1 տարեկան մանկահասակ երեխա և երկրորդ խմբի հաշմանդամ հայր, Կ. Հակոբյանը, բացի թիվ 49991 զորամասից զինծառայության ընթացքում դրական բնութագրվելու մասին բնութագրից, ներկայացրել է նաև ԼՂՀ պաշտպանության բանակի հրամանատար, գեներալ-լեյտենանտ Մ. Հակոբյանից ստացված պատվոգիր` օրինակելի զինվորական կարգապահություն ցուցաբելելու համար, ժամկետային զինվորական ծառայության ընթացքում:
Դեպքի օրվանից մինչև այժմ չի արձանագրվել որևէ փաստական հանգամանք, որր հիմք կտար կասկածելու, որ 4 ամբաստանյալներից որևէ մեկը որևէ խոչընդոտ է հարուցել քրեական գործի քննությանը, որևէ անօրինական ազդեցություն է գործել դատավարության որևէ մասնակցի նկատմամբ, խուսափել է քննությունից կամ անկարգապահ վարքագիծ է դրսևորել վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջների իրականացման առումով նաև որևէ գործողություն է իրականացրել, որոնք ուղղված են եղել գործին վերաբերող փաստական հանգամանքները ժխտելուն, կոծկելուն կամ խեղաթյուրելուն:
Նախաքննության ընթացքում տուժող Դ. Ավետիսովան ցուցմունք է տվել, իսկ հետագայում նաև քննիչին և դատարանին հասցեագրած դիմումներով հայտնել է, որ ինքն ամբաստանյալների նկատմամբ որևէ բողոք, պահանջ չունի և խնդրել է նրանց նկատմամբ մեղմ վարվել, հայտնել է, որ հանցագործության հետևանքով ինքը որևէ վնաս չի կրել ու չի ցանկանում, որ այդ տղաները դատապարտվեն: Նման դիրքորոշումը նա պնդել է նաև արագացված դատական քննության ընթացքում:
Ամբաստանյալների կատարած արարքի վտանգավորության բնույթն ու աստիճանն էականորեն նվազել են, քանի որ նրանց գործողությունները հետապնդել են ամուսնության նպատակ և ուղղված չեն եղել հանրորեն բարձր վտանգավորություն հետապնդող կամ որևէ ստոր դրդապատճառներով զուգորդված գործողությունների իրականացմանը, կատարված գործողությունն իր մեջ կրում է նաև ազգային որոշակի ավանդույթներ, որպիսի հանգամանքը ինչ-որ տեղ խանգարել է ամբաստանյալներին գործելու ավելի սթափ, օրենքի շրջանակներում և զերծ մնալու հանցավոր արարքից: Վերը թվարկված հանգամանքները հիմք են տալիս եզրակացնելու, որ բոլոր 4 ամբաստանյալներն էլ գիտակցել են իրենց արարքի բնույթը և էությունը, խորապես զղջացել են կատարվածի համար և հաստատապես գտնվում են ուղղման ճանապարհին, նրանք դրսևորել են պատշաճ վարքագիծ և նոր հանցագործությունների կատարումը նրանց կողմից բացառվում է:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հադվածի 2-րդ մասը նախատեսում է, որ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վատանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
Ինչպես նախաքննության ընթացքում, այնպես էլ դատաքննությամբ հիմնավորվել է բոլոր չորս ամբաստանյւպների պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող մի շարք հանգամանքների առկայությունը ու պատիժը և պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը:
Պաշտպանը, վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի, 48-րդ հողվածի 2-րդ մասի, 70-րդ հոդվածի դրույթները, նշել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժը նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով` հաշվի առնել նման հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը:
Փաստորեն, պատիժը կարող է պայմանականորեն կիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը և վստահությունը, որ դատապարտյալը կարող է ուղղվել առանց նշանակված պատիժը կրելու, իսկ դրա մերժումը դատարանը պետք է հիմնավորի գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում: Կարևորն այն է, որ դատարանը հանգի հիմնավորված եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու: Նշված դիրքորոշումը հայտնել է ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Հ. Սահակյանի վերաբերյալ ԵՔՐԴ/0571/01/08 գործով:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 23.07.2012թ. որոշմամբ վերադարձրել է Տավուշի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճռի և ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշման դեմ ՏԴ2/0009/01/12 քրեական գործով մեղադրողի բողոքը և օրինական ուժ է տվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարանի` 04.05.2012թ. որոշմանը` Արամ Մինասյանի, Համլետ Շահինյանի, Աշոտ Անտոնյանի, Սամվել Կիրակոսյանի նկատմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդված 2-րդ մասի 1-ին և 4-րդ կետերով Տավուշի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի` 2012թ. մարտի 21-ի դատավճռին, որով նշված անձանց նկատմամբ կիրառվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի պահանջները և Արամ Մինասյանը ազատ է արձակվել դատարանի դահլիճից:
Նշված դատավճռով հիմնաված է, որ վերը թվարկված անձիք, նախնական համաձայնության գալով միմյանց հետ, 2011թ. նոյեմբերի 11-ին ժամը 08։50-ի սահմաններում Դիլիջան քաղաքից, բռնություն գործաղրեյու միջոցով, բացահայտ ամուսնության նպատակով առևանգել են անչափահաս Մարիամ Ամիրխանյանին և տեղափոխել են Արագածոտնի մարզի Ուջան զյուղ:
Նշված քրեական գործի փաստական հանգամանքները նույնն են ինչ սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, բացառությամբ նրա, որ նշված քրեական գործով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հողվածի 2-րդ մասի 1-ին և 4-րդ կետերով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանական ազատազրկման դատապարտված 4 անձինք ամուսնության նպատակով առևանգել են անչափահաս ադջկա:
ՀՀ դատական օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի 4-րդ մասը սահմանում է, որ որոշակի փաստական հանգամանքներ ունեցող գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի դատական ակտի հիմնավորումները /այդ թվում օրենքի մեկնբանությունները/ պարտադիր են դատարանի համար նույնանման փաստական հանգամանքներով գործի քննության ժամանակ:
Նույն օրենսգրքի 50-րդ հոդվածի համաձայն` վճռաբեկ դատարանի գործունեության նպատակն է ապահովել օրենքի միատեսակ կիրառումը:
Վերը շարադրված գործի փաստական հանգամանքների և օրենքով նախատեսված պահանջների առկայության պայմաններում առաջին ատյանի դատարանը անհասկանալի և չպատճառաբանված դիրքորոշում է դրսևորել հանցագործության համակատարողներից մեկի` Բաբկեն Արթինյանի նկատմամբ` պատճառաբանելով, որ նա է ամուսնության նպատակ ունեցողը և հանցագործության նախաձեռնողը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-րդ հոդվածը նախատեսում է հանցակիցների տեսակները, որտեղ հանցագործության "նախաձեռնող" հասկացություն չկա, և բացի այդ, քրեական գործի քննությամբ չկա որևէ հիմնավորում, որ Բ. Արթինյանն է նախաձեռնել հանցագործության կատարումը, ավելին` քրեական գործի տվյալներով և ձեռք բերված ապացույցներով հիմնավորվել է, որ Բ. Արթինյանն ընդհամենն ամուսնանալ ցանկացող անձ է, այլ ոչ թե հանցագործությունը "նախաձեռնող", իսկ հանցագործությունը` տվյալ դեպքում Դ. Ավետիսովայի առևանգումը, կատարվել է բոլոր 4 ամբաստանյալների փոխադարձ պայմանավորվածությամբ և համաձայնությամբ, ուստի նրանց գործողությունները որակվել են որպես համակատարողներ: Մնում է ենթադրել, որ դատարանը կամ հիմնվել է ենթադրությունների վրա, կամ հիմք է ընդունել այն հանգամանքը, որ Բ. Արթինյանն ի տարբերություն մյուս 3 ամբաստանյալների գտնվում է կալանքի տակ, որը որևէ առանձնահատուկ պատճառ չի կարող հանդիսանալ անձի նկատմամբ ավելի խիստ պատիժ նշանակելու համար:
Առաջին ատյանի դատարանը որևէ կերպ չի պատճառաբանել, թե ինչու Բ. Արթինյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի պահանջները կիրառելի չեն, և ինչու նա չի կարող ուղղվել առանց նշանակված պատիժը ռեալ կրելու, մինչդեռ քրեականզ գործով առկա են վերը թվարկված բոլոր վավերապայմանները, որոնք հիմք են տալիս եզրակացնելու, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հողվածի պահանջները կիրառելի են ոչ միայն մյուս 3 ամբաստանյալների, այլև` Բ. Արթինյանի նկատմամբ:
Այսպիսով, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում, որն արտահայտվել է ամբաստանյալ Բ. Արթինյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի պահանջների չկիրառումով, արդյունքում նրա նկատմամբ նշանակված պատիժն անարդարացի է և ակնհայտ խիստ, այն չի համապատասխանում նրա կատարած հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին:
Ակնհայտ է, որ տվյալ դեպքում առկա է դատական ակտի վերանայման, բեկանման և փոփոխման անհրաժեշտությունը` նյութական իրավունքի խախտման /ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի չկիրառման հիմքով/, օրենքի միատեսակ կիրառման ապահովման սահմանադրական գործառույթի, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով և ՀՀ դատական օրենսգրքով սահմանված իրավունքի զարգացման գործառույթի իրացման նկատառումներից ելնելով:

15. Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376-րդ, 3761-րդ , 377-րդ, 3801-րդ, 385-386-րդ, 394-րդ, 395-րդ հոդվածի 2-րդ, 4-րդ կետերով, 397-րդ, 399-րդ հողվածներով` ամբաստանյալ Բ. Արթինյանի պաշտպան Ա. Ավետիսյանը խնդրել է մասնակիորեն բեկանել և փոփոխել Առաջին ատյանի դատարանի` 19.12.2012թ. Բ. Արթինյանի վերաբերյալ կայացված ղատավճիռը, նրա նկատմամբ կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի պահանջները և ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով որոշակի ժամկետով փորձաշրջան:

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը

Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով ամբաստանյալի և պաշտպանի ելույթները, լսելով դատախազի պատասխան ելույթը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով, վերլուծելով գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ, ներքին համոզմամբ, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել` դատական ակտը փոփոխելով մասնակիորեն, հետևյալ պատճառաբանությամբ.

16. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:>>:

17. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածում սահմանված են պատժի հասկացությունը և նպատակները:
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի. <<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:>>:

18. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Վերոհիշյալ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:>>:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. <<Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:>>:

19. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են`
1/ առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարելը…>>:

20. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:>>:
Փաստորեն պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ /իրական/ պատիժ նշանակելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. <<Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:>>:

21. Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով, դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս:
Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Օրենսդիրը պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք է համարում դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց որոշակի պատժատեսակները ռեալ կրելու: /Տե´ս նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2009թ. հունիսի 2-ի ՀՅՔՐԴ3/0109/01/08 որոշումը/:

22. Ինչպես երևում է գործի նյութերից, Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Բաբկեն Արթինյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտել է ազատազրկման 4 /չորս/ տարի ժամկետով:
Ամբաստանյալ Բ. Արթինյանի նկատմամբ պատիժ սահմանելիս որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել այն, որ նա ընդունել է մեղքը և անկեղծորեն զղջացել կատարած արարքի համար, բնութագրվում է դրական, նախկինում դատված և արատավորված չի եղել, երիտասարդ է, զբաղվում է հանրօգուտ աշխատանքով, տուժող Դ. Ավետիսովան բողոք կամ պահանջ չի ներկայացրել և հայտարարել է, որ ամբաստանյալին ներում է և խնդրել է դատարանին նրան քրեական պատասխանատվության չենթարկել, իսկ պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չեն արձանագրվել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից:
Առաջին ատյանի դատարանը միաժամանակ արձանագրել է, որ չնայած բոլոր ամբաստանյալները համակատարողներ են, սակայն ամուսնանալու նպատակով տուժողի տուժողի առևանգումը կատարվել է ամբաստանյալ Բաբկեն Արթինյանի պատճառով և նրա նախաձեռնությամբ, որն էականորեն ազդում է հանցագործության հանրային վտանգավորության և նրա մասնակցության աստիճանի վրա:

23. Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը անդրադառնալով ամուսնանալու նպատակով ամբաստանյալ Բ. Արթինյանի կողմից տուժողի առևանգմանը մասնակցություն ունենալու հարցին, ինչպես նաև նրա արարքի հանրային վտանգավորության, այդուհանդերձ չի պատճառաբանել, թե ինչու Բ. Արթինյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի պահանջները կիրառելի չեն և ինչու նա չի կարող ուղղվել առանց նշանակված պատիժը:
Վերաքննիչ դատարանն անընդունելի է համարում Առաջին ատյանի դատարանի հայտնած այն տեսակետը, որ ամուսնանալու նպատակով տուժողի առևանգման պատճառն ինքնին պետք է համարել այնպիսի հանգամանք, որն էականորեն ազել է հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա:

24. Գործի նյութերից երևում է, որ տուժողը Դ. Ավետիսովային առևանգելուց հետո, ճանապարհին, ՀՀ Ոստիկանության աշխատակիցներ կանգնեցրել են առևանգումը կատարողների ավտոմեքենան, որով էլ ընդհատվել է հանցագործության հետագա ընթացքը: Այսինքն, առևանգումը եղել է կարճատև:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը նշանակված պատժի կրման հարցը պետք է քննության առարկա դարձներ, մասնավորապես հաշվի առնելով հանցագործության կատարման հանգամանքները, ինչպես նաև արարքի կատարման ընթացքը բնութագրող հանգամանքները: (տես` Կ. Հայրապետյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվկանի հունիսի 9-ի ԵԿԴ/0146/01/08/ որոշումը):

23. ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր 2012թ. հուլիսի 23-ի թիվ ՏԴ2/0009/01/12 քրեական գործով <<Վճռաբեկ բողոքը վերադարձնելու մասին>> որոշմամբ արձանագրել է հետևյալը. <</…/Վերլուծելով բողոքը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքաբերի փաստարկները բավարար չեն եզրահանգելու, որ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի միատեսակ կիրառության համար։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ բողոքաբերի փաստարկները բավարար չեն եզրահանգելու, որ առկա է գործի ելքի վրա ազդած դատական սխալ` նյութական կամ դատավարական իրավունքի խախտում, որը կարող է առաջացնել կամ առաջացրել է ծանր հետևանքներ։
Ուստի, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ներկայացված բողոքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 3-րդ կետերով սահմանված հիմքերի առկայությունը հիմնավորված չէ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վերադարձվում է, եթե այն չի համապատասխանում նույն օրենսգրքի 407-րդ հոդվածի և 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջներին, ուստի ներկայացված բողոքը ենթակա է վերադարձման:/…/>>:

24. Այդպիսով, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իրավաչափ է համարել վերոհիշյալ գործով, /ըստ մեղադրանքի Ա. Մինասյանի և մյուսների` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 4-րդ կետերով/ կայացված դատավճիռը, որով ամբաստանյալների նկատմամբ նշանակված պատիժները պայմանականորեն չեն կիրառվել:

25. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով պատիժ է նախատեսված է ազատազրկում` չորսից ութ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված արարքը դասվում է ծանր հանցագործությունների շարքին:

26. Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով գործի կոնկրետ հանգամանքները, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները և սույն որոշման 22-րդ կետում նշված հանգամանքները, մասնավորապես այն, որ ամբատանյալ Բ. Արթինյանը ընդունել է մեղքը և անկեղծորեն զղջացել կատարած արարքի համար, բնութագրվում է դրական, նախկինում դատված և արատավորված չի եղել, երիտասարդ է, զբաղվում է հանրօգուտ աշխատանքով, սովորում է Վանաձորի տնտեսագիտական քոլեջում, տուժող Դ. Ավետիսովային առևանգել է ամուսնության նպատակով, վերջինս բողոք կամ պահանջ չի ներկայացրել և հայտարարել է, որ ամբաստանյալին ներում է և խնդրել է դատարանին նրան քրեական պատասխանատվության չենթարկել, իսկ պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չեն արձանագրվել, հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Բ. Արթինյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով տվյալ գործով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը:
Այն բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:


27. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի համաձայն. <</.../1. Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերի վերաքննության արդյունքում վերաքննիչ դատարանը`/.../
2) ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բավարարում է վերաքննիչ բողոքը` համապատասխանաբար ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելով դատական ակտը: Բեկանված մասով կայացվում է գործն ըստ էության լուծող դատական ակտ, կամ գործն ուղարկվում է համապատասխան ստորադաս դատարան` նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը: Չբեկանված մասով դատական ակտը մտնում է oրինական ուժի մեջ.
4) մասնակիորեն կամ ամբողջությամբ բեկանում և փոփոխում է ստորադաս դատարանի ակտը, եթե ստորադաս դատարանի հաստատած փաստական հանգամանքները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ, և եթե դա բխում է արդարադատության արդյունավետության շահերից/.../>>:

28. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով սահմանված է. <</.../ Բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է` /.../
4/ դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին:/.../>>:

29. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածով սահմանված է. <</.../Գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, վերաքննիչ դատարանը մեղմացնում կամ խստացնում է պատիժը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:/.../>>:

30. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ են տրվել նյութական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են ամբաստանյալ Բաբկեն Եգորի Արթինյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ և 399-րդ հոդվածների հիման վրա Առաջին ատյանի դատարանի 2012թ. դեկտեմբերի 19-ի դատավճիռը մասնակիորեն` պատժի մասով, փոփոխելու հիմք է հանդիսանում:

31. Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը, հիմք ընդունելով վերոգրյալները, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ և 395-րդ հոդվածների իրավադրույթները, հանգում է այն հետևության, որ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012թ. դեկտեմբերի 19-ի դատավճիռը` Բաբկեն Եգորի Արթինյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, պետք է փոփոխել մասնակիորեն, Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012թ. դեկտեմբերի 19-ի դատավճռով Բաբկեն Եգորի Արթինյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նշանակված պատիժը` ազատազրկում 4 /չորս/ տարի ժամկետով, պետք է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան 2 /երկու/ տարի ժամկետով, իսկ դատավճիռը մնացած մասով պետք է թողնել անփոփոխ:

32. Համաձայն ՀՀ քրեակատարողական օրենսգրքի 129-րդ հոդվածի. <<Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքում անձի նկատմամբ վերահսկողությունն իրականացնում է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժների կատարման ստորաբաժանումը/…/:>>
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ, 394-րդ, 395-րդ, 399-րդ, 402-րդ, 404-րդ, 412-րդ հոդվածներով Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
2. Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվական դեկտեմբերի 19-ի դատավճիռը` Բաբկեն Եգորի Արթինյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, փոփոխել պատժի մասով:
3. Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվական դեկտեմբերի 19-ի դատավճռով Բաբկեն Եգորի Արթինյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նշանակված պատիժը` ազատազրկում 4 /չորս/ տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան 2 /երկու/ տարի ժամկետով:
Բաբկեն Եգորի Արթինյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողության իրականացումը դնել ՀՀ ԱՆ ՔԿՎ համապատասխան տարածքային ստորաբաժանման վրա:
Բաբկեն Եգորի Արթինյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը վերացնել, և նրան անհապաղ ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճում:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
4. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան հրապարակվելու պահից մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս. ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ

Մ. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ