ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ


Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն
վարչական շրջանների ընդհանուր ԵԱՔԴ/0123/01/12
իրավասության առաջին ատյանի
դատարանի դատավճիռը
կայացրած դատարանի կազմը
նախագահող դատավոր` Լ.Ավետիսյան


Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

28 փետրվարի 2013թ. ք.Երևան

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև`
Վերաքննիչ դատարան/ ՀԵՏԵՎՅԱԼԿԱԶՄՈՎ`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ռ.ԴԱՎՈՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Լ.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆՆԵՐ` Ա.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
Ս.ՍԱՀԱԿՅԱՆ

ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼՆԵՐ` Մ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ
Կ.ՍԱՀԱԿՅԱՆԻ


դռնբաց դատական նիստում, պաշտպան Ա.Եսայանի և ամբաստանյալ Մ.Կարապետյանի շահերի պաշտպան Ա.Ավետիսյանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա, վճռաբեկության կարգով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով (չորս դրվագ), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268 հոդվածի 1-ին մասով (երկու դրվագ) և Կարեն Ռաֆիկի Սահակյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 03-ի դատավճռի դեմ.

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
2012թ. ապրիլի 13-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիրի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 14109712 քրեական գործը:
Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, իսկ Կարեն Ռաֆիկի Սահակյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանը թմրամոլության ախտորոշմամբ հաշվառված լինելով ՀՀ ԱՆ <<Նարկոլոգիական կլինիկայի>> դիսպանսերում ընդհանուր ծանոթի միջոցով ծանոթացել է գործով մեկ այլ մեղադրյալ, Երևանի Բրյուսով 9 տան բնակիչ, 1977թ. ծնված Կարեն Ռաֆիկի Սահակյանի հետ և վերջինս 2008թ. հոր բուժման հետ կապված մեկնել է Հոլանդիա, որտեղ էլ առաջին անգամ օգտագործել է կանեփի բույսից պատրաստված մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց: Վերադառնալով Հայաստանի Հանրապետություն, Կ.Սահակյանը որոշ ժամանակ թմրանյութ չի օգտագործել, բայց պատահաբար իրենց տան մերձակա հողամասում նկատելով, որ աճել է կանեփի բույս, այն սկսել է մշակել` պարարտացնելով հողը գոմաղբով և բույսից ստացված թմրանյութը` մարիխուանան, օգտագործել է անձնական կարիքների համար: Արդեն 2012 թվականի մարտի վերջին, Երևանի Մերգելյանի անվան այգում, հանդիպելով Մկրտիչ Կարապետյանին և հասկանալով, որ վերջինս գտնվում է թմրանյութի ազդեցության տակ, Կարեն Սահակյանը խնդրել է իրեն տալ թմրանյութ` անձնական օգտագործման համար: Մեղադրյալ Մ.Կարապետյանը, ապօրինի իրացնելու դիտավորությամբ գրպանից հանել և Կ.Սահակյանին է տվել զգալի չափերի <<բուպրենորֆին>> տեսակի թմրամիջոց պարունակող <<սուբուտեքս>> դեղահաբի ¼-րդ մասը` դրա դիմաց գումար չպահանջելով, այլ պարզապես հյուրասիրելով: Մեղադրյալ Կ.Սահակյանը թմրամիջոցը վերցնելուց հետո գնացել է տուն և բոլորից թաքուն երակից ներարկման միջոցով օգտագործել այն, քանի որ օգտագործման ձևը տեսել է համացանցում: Դրանից մոտ 3-4 օր անց, Մ.Կարապետյանը, կրկին ապօրինի իրացնելու նպատակով, իր բնակության վայր հանդիսացող Երևանի Հ.Էմին 4 շենքի 45 բնակարանում, մեղադրյալ Կ.Սահակյանին է տվել զգալի չափերի <<Բուպրենորֆին>> տեսակի թմրամիջոց պարունակող <<սուբուտեքս>> դեղահաբի նույն չափաբաժինը` դրա դիմաց ոչինչ չպահանջելով: Այնուհետև 2012 թվականի ապրիլի սկզբին, մեղադրյալ Մ.Կարապետյանը, կրկին ապօրինի իրացնելու նպատակով, իր բնակության վայր հանդիսացող Երևանի Հ.Էմին 4 շենքի 45 բնակարանում, մեղադրյալ Կ.Սահակյանին է տվել զգալի չափերի <<բուպրենորֆին>> տեսակի թմրամիջոց պարունակով <<սուբուտեքս>> դեղահաբի նույն չափաբաժինը` դրա դիմաց ոչինչ չպահանջելով: Մի քանի օր անց` 2012թ. ապրիլի 9-ին, Մ.Կարապետյանը, կրկին ապօրինի իրացնելու նպատակով, իր բնակության վայր հանդիսացող Երևանի Հ.Էմին 4 շենքի 45 բնակարանում, մեղադրյալ Կ.Սահակյանին է տվել զգալի չափերի <<բուպրենորֆին>> տեսակի թմրամիջոց պարունակող <<սուբուտեքս>> տեսակի դեղահաբի նույն չափաբաժինը` դրա դիմաց ոչինչ չպահանջելով, այլ պարզապես հյուրասիրելով: Մեղադրյալ Կ.Սահակյանը վերոհիշյալ թմրամիջոցները, բացի վերջին չափաբաժնից, որը պահել է դրամապանակում և խուզարկությամբ հայտնաբերվել է ավտոմեքենայի մեջ, օգտագործել է անձնական կարիքների համար, առանց որևէ մեկի ներկայության: Արդեն 2012թ. ապրիլի 12-ին, Մ.Կարապետյանը զանգահարել է Կ.Սահակյանին և պարտքով 20.000 ՀՀ դրամ գումար խնդրել, որը վերջինս տարել է Կարապետյանի բնակության վայր հանդիսացող Երևանի Հ.Էմին 4 շենքի 45 բնակարան, տվել նրան և ցանկացել հեռանալ, որտեղ էլ հենց մուտքից թմրանյութ ապօրինի պահելու կասկածանքով բերման է ենթարկվել ոստիկանության Արաբկիրի բաժին և անձնական խուզարկությամբ տաբատի գրպանից հայտնաբերվել ու առգրավվել է զգալի չափի <<մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոց, իսկ ավտոմեքենայի զննությամբ առջևի աջ նստատեղի տակից հանված կաշվե դրամապանակի միջից հայտնաբերվել և առգրավվել է <<բուպրենորֆին>> տեսակի թմրամիջոց: Մեղադրյալ Կ.Սահակյանի մոտից հայտնաբերված <<մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոցը եղել է վերոգրյալ տան բակում աճեցված կանեփի բույսի վերջին չափաբաժինը, իսկ ավտոմեքենայում հայտնաբերված <<բուպրենորֆին>> տեսակի թմրամիջոցը, ինչպես նշվեց, ապօրինի ձեռք է բերել գործով մեղադրյալ Մ.Կարապետյանից 2012թ. ապրիլի 9-ին: Թմրանյութ ապօրինի պահելու և իրացնելու կասկածանքով նույն օրը բերման է ենթարկվել նաև Մկրտիչ Կարապետյանը, ում անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել և առգրավվել է զգալի չափերի <<բուպրենորֆին>> տեսակի թմրամիջոց: Հիշյալ թմրամիջոցները մեղադրյալ Կարապետյանին ապօրինի իրացրել է գործով չպարզված անհայտ անձը` ոմն Ջոնը, որի վերաբերյալ սույն գործից մաս է անջատվել և կատարվում է նախաքննություն:
2012թ. սեպտեմբերի 05-ին Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել, լրացվել և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266 հոդվածի 1-ին մասով /չորս դրվագ/ և 268 հոդվածի 1-ին մասով /երկու դրվագ/:
2012թ. սեպտեմբերի 24-ին թիվ 14109712 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
Կատարած հանցագործության համար Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով (չորս դրվագ), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով (երկու դրվագ) և դատապարտվել է`
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով (2012թ. մարտի 22-ին, Կարեն Սահակյանին զզալի չափի բուպրենորֆին տեսակի թմրամիջոց ապօրինի իրացնելու դրվագով) ազատազրկման` երեք (3) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով (2012թ. մարտ ամսվա վերջին, Կարեն Սահակյանին զզալի չափի բուպրենորֆին տեսակի թմրամիջոց ապօրինի իրացնելու դրվագով) ազատազրկման` երեք (3) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով (2012թ. ապրիլ ամսվա սկզբին, Կարեն Սահակյանին զզալի չափի բուպրենորֆին տեսակի թմրամիջոց ապօրինի իրացնելու դրվագով) ազատազրկման` երեք (3) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266 հոդվածի 1-ին մասով (2012թ. ապրիլի 09-ին, Կարեն Սահակյանին զզալի չափի բուպրենորֆին տեսակի թմրամիջոց ապօրինի իրացնելու դրվագով) ազատազրկման` երեք (3) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով (2012թ. ապրիլի 11-ին, անհայտ անձից առանց իրացնելու նպատակի զգափ չափի բուպրենորֆին տեսակի թմրամիջոց ապօրինի ձեռք բերելու և պահելու դրվագով) ազատազրկման` վեց (6) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով (անհայտ անձից առանց իրացնելու նպատակի զգափ չափի բուպրենորֆին տեսակի թմրամիջոց ապօրինի ձեռք բերելու և իր բնակարանում պահելու դրվագով) ազատազրկման` վեց (6) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի հիման վրա, հանցանքների համակցությամբ պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` երեք (3) տարի վեց (6) ամիս ժամկետով:
Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանի նկատմամբ նշանակված պատժի սկիզբը հաշվվել է 2012 թվականի ապրիլի 13-ից:
Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանի նկատմամբ թմրամոլության դեմ նշանակվել է հարկադիր բուժում:
Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանավորումը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Կարեն Ռաֆիկի Սահակյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել է ազատազրկման` վեց (6) ամիս ժամկետով:
Պատժի սկիզբը հաշվվել է Կարեն Ռաֆիկի Սահակյանին արգելանքի վերցնելու օրվանից:
Կարեն Ռաֆիկի Սահակյանի նկատմամբ թմրամոլության դեմ նշանակվել է հարկադիր բուժում:
Կարեն Ռաֆիկի Սահակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վճռվել է.
1.Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, քրեական գործին կցված Մկրտիչ Կարապետյանի անձնական խուզարկությամբ վերջինիս սպորտային հագուստի տաբատի աջ գրպանից հայտնաբերված 2 հատ 2,5 միլիգրամ ներարկիչները և ներարկիչներում պարունակվող բուպրենորֆին տեսակի թմրամիջոցը, Մկրտիչ Կարապետյանի բնակարանից խուզարկությամբ հայտնաբերված դեղահաբի երկու բեկորները /որոնցում պարունակվում է բուպրենորֆին տեսակի թմրամիջոց/, Կարեն Սահակյանի անձնական խուզարկությամբ վերջինիս ջինսե տաբատի ձախ գրպանից հայտնաբերված 1,5 գրամ հաստատուն քաշով չորացված մարիխուանա տեսակի թմարմիջոցը, Կարեն Սահակյանի ավտոմեքենայի խուզարկությամբ հայտնաբերված դեղահաբի երկու բեկորները /որոնցում պարունակվում է բուպրենորֆին տեսակի թմրամիջոց/, ոչնչացնել:
2.Կարեն Սահակյանի երկու հատ <<Նոկիա>> տեսակի բջջային հեռախոսները` հեռախոսահամարներով, մեկ հատ 10.000 և չորս հատ 1000 ՀՀ դրամ թղթադրամները վերադարձնել Կարեն Սահակյանին:
3.Մկրտիչ Կարապետյանի <<Նոկիա 6300>> մոդելի բջջային հեռախոսը վերադարձնել Մկրտիչ Կարապետյանին:
4.Մկրտիչ Կարապետյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված երկու հատ 10.000 ՀՀ դրամ թղթադրամը, որպես եկամուտ հանձնել ՀՀ պետական բյուջե:
5.Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել հարյուր իննը հազար իննը հարյուր քսան (109.920) ՀՀ դրամ, որպես դատական ծախս:
Թիվ ԵԱՔԴ/0123/01/12 քրեական գործը նախագահող դատավորին և ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի կոլեգիալ կազմում ընդգրկված դատավորներին է հանձնվել 2013 թվականի հունվարի 10-ին և ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի 2013 թվականի հունվարի 14-ի որոշմամբ` վերաքննիչ բողոքները ընդունվել են վարույթ:

2/. Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոքներ են բերել ամբաստանյալ Մ.Կարապետյանի շահերի պաշտպան Ա.Ավետիսյանը և պաշտպան Ա.Եսայանը` հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Բողոքի հեղինակներից` պաշտպան Ա.Ավետիսյանի կարծիքով, Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 03.12.2012թ. դատավճիռը` Մկրտիչ Կարապետյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված երկու հատ 10 հազար ՀՀ դրամը, որպես հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված եկամուտ ՀՀ պետական բյուջե հանձնելու և Մկրտիչ Կարապետյանից, որպես դատական ծախս 109.920 ՀՀ դրամ բռնագանձելու մասով օրինական և հիմնավորված չէ և այդ մասով դատավճիռը ենթակա է բեկանման և փոփոխման` հետևյալ պատճառաբանությամբ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված է, որ իրեղեն ապացույցներ են … նաև հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված դրամը, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված է, որ առարկան իրեղեն ապացույց է ճանաչվում քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ: Նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում սահմանված է, որ քննչական գործողություն կատարելիս առգրավված … դրամը … պետք է պահպանության հանձնվի պետական բանկի հիմնարկներին:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով սահմանված է, որ հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված դրամը … ուղղվում է դատական ծախսերի հատուցմանը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցմանը, իսկ եթե հայտնի չէ վնաս կրած անձը, որպես եկամուտ` հանձնվում է պետությանը:
Սույն քրեական գործի նախաքննությամբ և դատաքննությամբ չի ապացուցվել, որ Մկրտիչ Կարապետյանի անձնական խուզարկությամբ առգրավված երկու հատ 10 հազար ՀՀ դրամը ձեռք է բերվել հանցավոր ճանապարհով, այլ ընդհակառակը քր. գործով հիմնավորվել են ամբաստանյալներ Մկրտիչ Կարապետյանի և Կարեն Սահակյանի ցուցմունքները այն մասին, որ Մկրտիչ Կարապետյանը 2012թ. ապրիլի 12-ին զանգահարել է Կարեն Սահակյանին և պարտքով խնդրել է 20 հազար դրամ, վերջինս էլ այն տարել է նրա բնակարան և հանձնել նրան: Նշված գումարն էլ անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել է Մկրտիչ Կարապետյանից:
Վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ապացույցներ ձեռք չեն բերվել, որ նշված գումարը ձեռք է բերվել հանցավոր ճանապարհով, ուստի որոշում չի կայացվել այդ գումարը իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին և նշված հանգամանքը շարադրված է նաև մեղադրական եզրակացությամբ: Դատական քննությամբ նույնպես որևէ ապացույց ձեռք չի բերվել Մկրտիչ Կրաապետյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված 20 հազար ՀՀ դրամը հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերելու հանգամանքի մասին, որի պայմաններում դատարանի կողմից նշված գումարը հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված գումար դիտելու և դատավճռով այն պետ. բյուջե հանձնելու որոշումը որևէ օրինական հիմք չունի:
Բացի այդ, դատարանը նշված գումարը չի ուղղել դատական ծախսերի հատուցմանը և որոշում է կայացրել որպես դատական ծախս Մկրտիչ Կարապետյանից գանձել 109 հազար 920 ՀՀ դրամ, որպես քրեական գործով դատանյութագիտական թիվ 12-1274 և թիվ 12-1698 փորձաքննությունների համար վճարվելիք գումարը: Դատական ծախսերի մասով դատարանի նշված եզրահանգումը նույնպես օրինական և հիմնավորված չէ, քանի որ նշված փորձաքննությունների առարկա հանդիսացող թմրամիջոցները, ներարկիչները և մյուս օժանդակ նյութերը հայտնաբերվել են ինչպես Մկրտիչ Կարապետյանի, այնպես էլ մյուս ամբաստանյալ Կարեն Սահակյանի անձնական խուզարկությունների, բնակարանների ու Կարեն Սահակյանի ավտոմեքենայի խուզարկությունների ընթացքում, մինչդեռ դատարանը վճռել է դատական ծախսերը ամբողջությամբ բռնագանձել ամբաստանյալներից մեկից` Մկրտիչ Կարապետյանից և նույնիսկ հաշվի չառնելով այն հանգամանքը, որ վերջինս դատապարտվել է շատ ավելի երկարատև ժամկետով ազատազրկման, չի աշխատում, խնամքին ունի չաշխատող կին և մինչև 14 տարեկան 2 մանկահասակ երեխաներ, վատառողջ է ոչ միայն ինքը, այլև նրա անչափահաս որդին` Նարեկ Կարապետյանը, ով գտնվում է դիսպանսերյան հաշվառման մեջ <<թիվ 8 պոլիկլինիկա>> ՓԲԸ-ում` տուբերկուլյոզ ախտորոշմամբ վատառողջ է նաև Մ.Կարապետյանի կինը` Նինա Իսպիրյանը, ով չի աշխատում և փաստացի զբաղված է հիվանդ անչափահաս երեխաների խնամքով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` դատական ծախսը վճարվում է պետական բյուջեից, եթե սույն օրենսգրքով այլ կարգ սահմանված չէ: Նույն օրենսգրքի 169-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` դատարանն իրավունք ունի դատապարտյալին լրիվ կամ մասնակի ազատել որպես պետական եկամուտ գանձվելիք դատական ծախսերը վճարելուց, եթե դատապարտյալը անվճարունակ է, կամ գույքի գանձումը կարող է էապես ազդել դատապարտյալի խնամքի տակ գտնվող անձանց նյութական վիճակի վրա:
Նույն օրենսգրքի 169-րդ հոդվածի 3-րդ մասը սահմանում է, որ քրեական գործով մի քանի անձ դատապարտվելիս դատական ծախսերը գանձվում են նրանցից յուրաքանչյուրից` ըստ դատարանի կողմից որոշված բաժնի` հաշվի առնելով այդ անձանց մեղավորության, նրանց նկատմամբ նշանակված պատժի խստության աստիճանը և յուրաքանչյուրի գույքային դրությունը:
Այսինքն, ակնհայտ է, որ առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտում, որը ազդել է գործի ելքի վրա: Դատարանը սխալ է կիրառել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի, 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի, 119-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի, 168-րդ հոդվածի 2-րդ մասի, 169-րդ հոդվածի 2-րդ, 3-րդ մասի պահանջները և արդյունքում կայացված դատավճռով` դատական ծախսերի բաշխման և իրեղեն ապացույց չհանդիսացող, անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված 20 հազար ՀՀ դրամի մասով հանգել է ոչ ճիշտ հետևության, որ ամբաստանյալ Մկրտիչ Կարապետյանի իրավունքների և օրինական շահերի խախտում է հանդիսանում:
Վերոգրյալի հիման վրա խնդրել է.
1. Մասնակիորեն բեկանել և փոփոխել Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 03.12,2012թ. Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանի վերաբերյալ կայացված դատավճիռը` նրանից անձնական խուզարկությամբ առգրավված 20 հազար ՀՀ դրամը, որպես հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված գույք պետական բյուջե հանձնելու և որպես դատական ծախս` Մկրտիչ կարապետյանից հօգուտ պետբյուջե 109 հազար 920 ՀՀ դրամ բռնագանձելու մասով:
2. Մկրտիչ Կարապետյանին մասնակիորեն ազատել դատական ծախսերից, հաշվի առնելով նրա գույքային դրությունը և որ նշված գումարի գանձումը կարող է էապես ազդել նրա խնամքի տակ գտնվող մանկահասակ երեխաների, չաշխատող կնոջ և բուժման կարիք ունեցող ընտանիքի անդամների նյութական վիճակի վրա:
3. Անձնական խուզարկությամբ Մկրտիչ կարապետյանից առգրավված 20 հազար ՀՀ դրամը նրա մասով ուղղել դատական ծախսերի հատուցմանը:
Բողոքի հեղինակներից` պաշտպան Ա.Եսայանի կարծիքով, Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը դատական ակտ կայացնելիս անտեսել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 70-րդ հողվածների պահանջները և ամբաստանյալ Կ.Սահակյանի նկատմամբ նշանակել է ակնհայտ խիստ պատիժ, հետևաբար այն պատժի մասով ենթակա է բեկանման։ Նկատի ունենալով, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու և նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով սույն գործով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին սոցիալական արդարության վերականգմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը։ Սույն գործով խախտվել է կատարված արարքի և նշանակված պատժի համաչափության վերաբերյալ նյութական իրավունքի պահանջները։ Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքում կապահովվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հողվածներով սահմանված արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մի շարք նախադեպերում հետևյալ դիրքորոշումն է արտահայտել վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները, հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ն բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
Կարեն Ռաֆիկի Սահակյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, այն բանի համար, որ 2012թ. ապրիլի 12-ին ապօրինի պատրաստել, վերամշակել, պահել հ փոխադրել է 1,5 գրամ հաստատուն քաշով չորացված մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը ներառված է <<Բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործություններ գլխում>>։
Ամբաստանյալ Կ.Սահակյանը իր գործողություններով վնասել է իր իսկ առողջությունը։ Իրականում նման իրավիճակում հայտնված անձի ուղղվելու արդյունավետ միջոցը ամենևին էլ հասարակությունից մեկուսացումը չէ։ Պետք է հաշվի առնել այն հանգամանքը, որ թմրամիջոց օգտագործելու դեպքում առաջանում է կախվածություն, որը հիվանդություն է։ Իսկ հիվանդությունը բուժել է պետք, բուժման կուրսն անցնելուց հետո, անձը դադարում է օգտագործել թմրամիջոց։ Հարկ է նկատել, որ Եվրոպական մի շարք երկրներում նշված հոդվածով նախատեսված արարքը ապաքրեականացված է։ Հատկանշական է, որ սույն դատական ակտը հրապարակելուց մեկ օր անց ԱՄՆ-ի Կոլորադո նահանգում օրինականացվեց մարիխուանայի օգտագործումը։
Սույն նկատառումները արտահայտելու հիմնական պատճառը միջազգային հանրության կողմից երևույթի վերաբերյալ ունեցած դիրքորոշումը ներկայացնելն է, որն արդեն շատ տեղերում քրեորեն հետապնդելի արարք չէ:
Քրեական գործով առկա ներքոշարադրյալ փաստական հանգամանքները, մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը անձը բնութագրող տվյալները հաշվի առնելով կարելի է փաստել, որ դատարանը ուներ օրենքով նախատեսված բոլոր հիմքերը Կարեն Սահակյանի նկատմամբ ազատազրկան հետ կապ չունեցող պատիժ նշանակելու համար:
Կարեն Սահակյանր անկեղծորեն զղջացել է կատարվածի համար, իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն, առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցանք, հանցանքը կատարել է կյանքի ծանր հանգամանքների զուգորդման հետևանքով:
Քրեական գործով հաստատված է համարվել, որ Կարեն Սահակյանը թմրամիջոց աոաջին անգամ սկսել է օգտագործել իր համար ճակատագրական պահի, երբ քաղցկեղով հիվանդ հոր բուժման հետ կապված հարցերով գտնվել է Հոլանդիայում: Հայրը մահացել է 2009 թվականին։ Բավականին ժամանակ հայրը տառապել է անբուժելի հիվանդությամբ, նույնիսկ շատ մեծ ցանկության դեպքում նա որևէ ձևով չկարողանալով ազդել դեպքերի րնթացքի վրա, չկարողանալով տեսնել հոր տառապանքները աոաջին անգամ այդ իրավիճակում կատարել է այդ անխոհեմ քայլը, սկսել է օգտագործել թմրամիջոց։
Ամբաստանյալ Կ.Սահակյանը անկեղծորեն զղջացել է կատարվածի համար, ցուցմունք է տվել, որ Հոլանդիայում կյանքում աոաջին անգամ օգտագործել է <<Մսւրիիաւանա>> տեսակի թմրամիջոց, դրա համար հատուկ նախատեսված սրճարանում։
ՀՀ վերադառնալուց հետո <<Մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոց օգտագործել է մեկուկես տարի առաջ, որը պատահաբար աճել է իրենց տան բակում գտնվող հողամասում, որտեղ հողր պարարտացված է եղել ձիու գոմաղբով։ Օգտագործել է տաս օրը մեկ անգամ հաճախականությամբ, տանը, հարազատներից թաքուն։
Կարեն Սահակյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրա նկատմամբ 19.04.2012 թվականից որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին։ Նա գտնվելով ազատության մեջ դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ։ Ավելին գործնական քայլեր է կատարել <<ափիոնային թմրամոլությունից»>> բուժվելու նպատակով։ Դատարան ներկայացված տեղեկանքի համաձայն 15.10.2012թ.ից մինչև 05.11.2012թ. բուժման կուրս է անցել Ավանի նարկոլոգիական կլինիկայում <<ափիոնային թմրամոլություն>> ախտորոշմամբ։ Սույն փաստը հիմնավորում է, որ Կարեն Սահակյանը բռնել է ուղղման ճանապարհը։
Կարեն Սահակյանին մեղսագրված է ոչ մեծ ծանրության հանցանք, որը նա կատարել է առաջին անգամ։ Թեև հոդվածի սանկցիան նախատեսում է պատիժ միայն կալանքի կամ ազատազրկման ձևով, սակայն բողոքի հեղինակը գտնում է, որ գործով առկա փաստական հանգամանքները, արարքի կատարման շարժառիթը, բնույթը, հնարավորություն են տալիս դատարանին Կարեն Ռաֆիկի Սահակյանի նկատմամբ կիրառել ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ։
Բողոքի հեղինակը հարկ է համարում նշել, որ Կ.Սահակյանի գործողություններում բացակայում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հողվածով նախատեսված պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքները։
Ամբաստանյալը բնութագրվում է դրականորեն։ Նա հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը։ Մայրը վատառողջ է և ընտանիքի գոյատևման համար ապրուստի միջոցներ է վաստակում Կարեն Սահակյանը։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի դատավճիռ կայացնելիս դատարանը մի շարք այլ հարցերի հետ միասին պետք է լուծի նաև այն հարցը, թե պետք է ամբաստանյալը կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ եթե կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելիս դատարանը հանգում է հետնության, որ անձի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է կայացնել որոշում այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն՝ իր 2007 թվականի հունիսի 12-ի թիվ ՎԲ-124/07 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է իրավական դիրքորոշում, որ վկայակոչած հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում։ Դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ <<ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է։ Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերվող բոլոր հանգամանքները։ Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու>>։
Անդրադառնալով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ դատարանի համոզվածության և վստահության հարցին առանց իրական պատիժ նշանակելու ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին, վճռաբեկ դատարանը հետևյալ դիրքորոշումն է արտահայտել. <<Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին(...)>> (ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 28.11.2008 թվականի թիվ ՍՎԴ2/0059/01/08 որոշում, կետ 24)։
Սույն գործով հաստատվել է, որ Կարեն Ռաֆիկի Սահակյանը հանցավոր արարք կատարելուց հետո զերծ է մնացել այլ հանցավոր արարք կատարելուց, ինքնակամ ստացիոնար բուժում է ստացել ՀՀ ԱՆ նարկոլոգիական կլինիկայում, նախաքննության ընթացքում և դրանից հետո մինչ օրս նա դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ, բնութագրվում է դրականորեն, առկա են մեղմացնող հանգամանքներ, չկա ծանրացնող հանգամանք։ Թվարկված հանգամանքները հիմք են տալիս եզրահանգելու, որ դատարանը բոլոր հիմքերն ունեցել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման համար, սակայն չի կիրառել։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի համաձայն <<Բողոքարկված դատական ակտր բեկանվում է կամ փոփոխվում, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն <<Գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, վերաքննիչ դատարանը մեղմացնում է ...պատիժը ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով>>։
Ելնելով վերոգրյալներից, խնդրել է` բեկանել Երևան քաղաքի Արարկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 03.12.2012 թվականին կայացված դատավճիռը Կարեն Ռաֆիկի Սահակյանի վերաբերյալ պատժի մասով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակել հնարավորինս մեղմ պատիժ։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան։

3/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները.
Վերաքննիչ դատարանը ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով պաշտպանական կողմի հիմնավորումները վերաքննիչ բողոքների կապակցությամբ, մեղադրողի պատասխանը բողոքների դեմ, ներկայացված բողոքների հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ պաշտպան Ա.Ավետիսյանի և պաշտպան Ա.Եսայանի վերաքննիչ բողոքները պետք է բավարարել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` Վերաքննիչ դատարանում բողոքի քննության ժամանակ առաջին ատյանի դատարանում հաստատված փաստական հանգամանքներն ընդունվում են որպես հիմք, բացառությամբ այն դեպքի, երբ բողոքում վիճարկվում է որևէ փաստական հանգամանք և Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն եզրակացության, որ տվյալ փաստական հանգամանքի վերաբերյալ եզրակացության հանգելիս առաջին ատյանի դատարանն այն ճիշտ չի գնահատել:
Ամբաստանյալներ Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանի կողմից` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով /չորս դրվագ/, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով /երկու դրվագ և Կարեն Ռաֆիկի Սահակյանի կողմից` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նախատեսված հանցանքները կատարելը և նրանց մեղքը դատավարության որևէ մասնակցի կողմից չի վիճարկվում:
Չի վիճարկվում նաև առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով հաստատված ճանաչված որևէ փաստական հանգամանք, բողոքաբերներից պաշտպան Ա.Եսայանը պատճառաբանելով, որ ամբաստանյալ Կ.Սահակյանի ուղղվելը հնարավոր է նաև առանց ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու, խնդրել է ամբաստանյալ Կ.Սահակյանի նկատմամբ կիրառել համաչափ մեղմ պատիժ և այն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել, իսկ բողոքաբերներից պաշտպան Ա.Ավետիսյանը, պատճառաբանելով, որ իր պաշտպանյալ Մ.Կարապետյանը գտնվում է նյութապես ծանր վիճակում, խնդրել է ամբաստանյալ Մ.Կարապետյանին մասնակիորեն ազատել դատական ծախսերից:
Նկատի առնելով վերոգրյալը` ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը ամբաստանյալներ Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանին և Կարեն Ռաֆիկի Սահակյանին մեղսագրված հանցանքների հիմնավորվածությունը քննության առարկա չի դարձնում:
Վերաքննիչ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցերը հետևյալն են.
Առաջին ատյանի դատարանը ամբաստանյալ Կ.Սահակյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս պահպանել է արդյոք ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով ամրագրված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները և որպես հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված գույք` վերջինիս մոտ հայտնաբերված 20.000 ՀՀ դրամը ի օգուտ պետբյուջեի բռնագանձելու վերաբերյալ, դատարանի որոշումները հիմնավորված են, թե ոչ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
<</…/
4. ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն,
5. ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը,
6. ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար,
7. ինչ պատիժ պետք է նշանակվի նրա նկատմամբ,
8. ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը,
/…/
14) ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն դատական ծախսերը,
/…/
3. Մի քանի ամբաստանյալների դեպքում սույն հոդվածի առաջին մասում նշված բոլոր հարցերը լուծվում են յուրաքանչյուր ամբաստանյալի նկատմամբ առանձին>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<< Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութեր ապօրինի պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, փոխադրելը կամ առաքելը`
պատժվում է կալանքով` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով>>:
Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ դատարանը պատիժ նշանակելիս քննության առարկա չի դարձրել և չի պատճառաբանել, թե սույն հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատիժներից առավել մեղմ պատժատեսակը` կալանքը, ինչու չի կարող ապահովել պատժի նպատակները և Կ.Սահակյանի նկատմամբ նշանակել սույն հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակ` ազատազրկում, ինչը անարդարացի է, չի համապատասխանում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով սահմանված հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքերին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար չէ անձին ուղղելու և նրա կողմից հանցանքի կատարումը կանխելու համար և չի կարող ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակները:
Սույն գործի շրջանակներում ՀՀ քրեական օրենսդրության` պատժի նշանակումը կանոնակարգող իրավադրույթների համատեքստում քննության առնելով ամբաստանյալ Կ.Սահակյանի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակի հարցը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Կ.Սահակյանի նկատմամբ պատժատեսակի հարցը քննելիս, դատարանը բազմակողմանի ստուգման ու պատշաճ գնահատության չի ենթարկել քրեական գործում առկա բոլոր հանգամանքները, մասնավորապես ամբաստանյալ Կ.Սահակյանի կողմից կատարած արարքի բնույթը, հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներն ամբողջությամբ և պատիժ նշանակելիս գտնելով, որ ամբաստանյալ Կարեն Սահակյանը նախկինում դատված չի եղել, ընդունել է հանցանքը, զղջում է կատարածի համար և չարձանագրելով վերջինիս պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող որևէ հանգամանք Կ.Սահակյանի նկատմամբ նշանակել է պատիժ` ազատազրկման ձևով :
Վերաքննիչ դատարանը, ամբաստանյալ Կ.Սահակյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարած հանցանքի բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, մասնավորապես այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի համաձայն Կ.Սահակյանին մեղսագրված հանցանքը` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ըստ բնույթի և վտանգավորության աստիճանի դասակարգվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին, որի համար սահմանված է նաև այլընտրանքային պատիժ, ընդունել է մեղքը և ի սկզբանե դեպքի կապակցությամբ տվել է ճշմարտացի ցուցմունքներ, օժանդակել է հանցագործության մյուս մասնակցին` Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանին մերկացնելուն, բացի այդ ամբաստանյալ Կ.Սահակյանի կողմից հայտնած տեղեկությունների հիման վրա, բացահայտվել է Մ.Կարպետյանի կողմից կատարված մեկ այլ հանցագործություն, զղջացել է կատարածի համար, նախկինում դատապարտված չի եղել:
Վերաքննիչ դատարանը ամբաստանյալ Կարեն Սահակյանի պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրում:
Վերոգրյալից բացի Վերաքննիչ դատարանը Կ.Սահակյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև գործի կոնկրետ հանգամանքները, այն, որ Կ.Սահակյանը սույն գործի քննության ողջ ընթացքում, գտնվելով ազատության մեջ դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ և զերծ է մնացել որևէ հակահասարակական արարք կատարելուց:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը վերլուծության և օբյեկտիվ գնահատության ենթարկելով սույն քրեական գործի նյութերում առկա օբյեկտիվորեն գոյություն ունեցող վերոգրյալ հանգամանքներն իրենց համակցությամբ, մասնավորապես ամբաստանյալ Կարեն Սահակյանի կողմից կատարած հանցանքի բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, անձը բնութագրող, այդ թվում պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող վերոշարադրյալ հանգամանքները, պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը և գործի կոնկրետ հանգամանքները, հանգում է այն հետևության, որ վերոգրյալ հանգամանքներն իրենց համակցությամբ ողջամտորեն նվազեցնում են հանցանքի և հանցավորի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, որի պայմաններում ամբաստանյալ Կ.Սահակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված առավել մեղմ պատժատեսակ` կալանք նշանակելու միջոցով, սույն քրեական գործով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակների իրականացմանը, արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը, այն բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:
Ինչ վերաբերում է ամբաստանյալ Կարեն Սահակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նույն օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու պահանջին, ապա Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով վերոգրյալ պատճառաբանությունները, գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքի հիշյալ պահանջը սույն գործի շրջանակներում կիրառելի չէ:
Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով վերաքննիչ բողոքի մյուս պահանջին, հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Մ.Կարապետյանին մասնակի պետք է ազատել որպես պետության եկամուտ գանձվելիք դատական ծախսեր վճարելուց` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Դատական ծախսերն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն` դատական ծախսերը բաղկացած են.
<<…մասնագետի, փորձագետի, թարգմանչի վարձատրության գումարներից…>>:
Նույն օրենսգրքի 169-րդ հոդվածի համաձայն` դատական ծախսերը գանձվում են.
<<1. Սույն օրենսգրքի 168 հոդվածի առաջին մասի 1-6-րդ կետերում թվարկված դատական ծախսերը կարող են դատարանի կողմից դրվել դատապարտյալի վրա:
2. Դատարանն իրավունք ունի դատապարտյալին լրիվ կամ մասնակի ազատել որպես պետության եկամուտ գանձվելիք դատական ծախսերը վճարելուց, եթե դատապարտյալն անվճարունակ է, կամ գումարի գանձումը կարող է էապես ազդել դատապարտյալի խնամքի տակ գտնվող անձանց նյութական վիճակի վրա:
3. Քրեական գործով մի քանի անձ դատապարտվելիս դատական ծախսերը գանձվում է նրանցից յուրաքանչյուրից` ըստ դատարանի կողմից որոշված բաժնի` հաշվի առնելով այդ անձանց մեղավորության, նրանց նշանակված պատժի խստության աստիճանը և յուրաքանչյուրի գույքային դրությունը:
/…/>>:
Սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից ակնհայտ է դառնում, որ ամբաստանյալներից Մկրտիչ Կարապետյանը` ում վրա դատավճռով դրված է 109.920 ՀՀ դրամ` որպես քրեական գործով դատանյութագիտական թիվ 12/1274 և թիվ 12/1698 փորձաքննությունների համար վճարվելիք գումարը, անվճարունակ է և վերջինիցս դատական ծախսերի գումարի գանձումը կարող է էապես ազդել ամբաստանյալի խնամքի տակ գտնվող անձանց նյութական վիճակի վրա:
Վերոգրյալ հանգամանքը հիմնավորված է սույն քրեական գործով ձեռք բերված և դատավճռի հիմքում դրված հետևյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Մկրտիչ Կարապետյանը ֆիզիկապես վատառողջ է` գտնվում է դիսպանսերային հաշվառման մեջ 06.07.2011թ.-ից` <<ձախ թոքի վ/բ-ի օջախային տուբերկուլյոզ, բկ դրական դեղորայքային ձև>> ախտորոշմամբ, ընտանիքի միակ կերակրողն է, նրա խնամքին են գտնվում երկու անչափահաս երեխաները /Նարեկ Կարապետյանը` ծնված 15.11.2000թ. և Դավիթ կարապետյանը` ծնված 17.09.2006թ., ով գտնվում է <<թիվ 8 պոլիկլինիկա>> ՓԲԸ-ի տուբ. կաբինետում դիսպանսեր հսկողության տակ 12.03.2011թ.-ից/:
Վերաքննիչ քրեական դատարանը անդրադառնալով ամբաստանյալ Մ.Կարապետյանից առգրավված 20.000 ՀՀ դրամի տնօրինման հարցին, որը որպես հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված գույք ուղղվել է պետբյուջեին, գտնում է, որ դատավճիռը այդ մասով պետք է փոփոխել և մատնանշված գումարը պետք է ուղղել ամբատանյալ Մ.Կարապետյանի դատական ծախսերի վճարմանը` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն.
<<Իրեղեն ապացույցներ են այն առարկաները, որոնք … ինչպես նաև հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված դրամը …>>:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` առարկան իրեղեն ապացույց է ճանաչվում քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ, իսկ նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` դատարանն առարկային իրեղեն ապացույցի նշանակություն է տալիս միայն այն դեպքում, եթե դրա մանրամասն նկարագրությամբ, կնքելով և այն ձեռք բերելուց անմիջապես հետո կատարված այլ մանրամասն գործողություններով բացառվել է առարկան փոխելու, առանձնահատկությունները, հատկանիշները, պարունակող հետքերն էապես փոփոխելու հնարավորությունը, կամ եթե դատարանում հետազոտվելուց անմիջապես առաջ այն ճանաչել են կասկածյալը, մեղադրյալը, տուժողը կամ վկան:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` իրեղեն ապացույցները պահվում են քրեական գործի հետ …
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածով ամրագրված է քրեական գործով վարույթն ավարտելիս իրեղեն ապացույցների մասին ընդունվող որոշումները.
<< Դատարանի դատավճռում, ինչպես նաև քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին որոշման մեջ իրեղեն ապացույցների հարցի լուծումը կատարվում է հետևյալ կանոնների պահպանմամբ`
/…/
3) դրամը, այլ արժեքները և մյուս առարկաները, որոնք օրինական տիրապետումից դուրս են եկել հանցագործության կամ օրենքով չթույլատրված այլ գործողությունների հետևանքով, հանձնվում են տիրապետողին, սեփականատիրոջը կամ նրանց իրավահաջորդներին:
/…/>>
Սույն գործի նյութերից` մասնավորապես անձին անձնական խուզարկության ենթարկելու մասին 12.04.2012 թվականին կազմված արձանագրությունից երևում է, որ ամբաստանյալ Մկրտիչ Կարապետյանի մոտ գտնվող երկու հատ տասը հազարանոց դրամները հայտնաբերվել է` վերջինիս անձնական խուզարկության ենթարկելու ընթացքում, ինչը փաթեթավորվել և առանձին կնիքվել է Արաբկիրի բաժնի ծրարների համար նախատեսված կնիքով և հետագա ստուգումներ կատարելու համար /հատոր 1, գթ. 7-8/:
Հետագայում վարույթն իրականացնող մարմինը խուզարկությամբ ձեռք բերված 20.000 ՀՀ դրամին որևէ իրավական գնահատական չի տվել, այն չի ճանաչվել որպես իրեղեն ապացույց:
Վերոգրյալից հետևում է, որ առաջին ատյանի դատարանի կողմից խուզարկությամբ Մ.Կարապետյանի մոտից հայտնաբվերված 20.000 ՀՀ դրամը պետբյուջեի օգտին բռնագանձելու մասին որոշումը չի բխում սույն գործի փաստական հանգամանքներից, քանի որ ինչպես նախաքննկան մարմնի, այնպես էլ դատարանի կողմից քննության ընթացքում ձեռք չեն բերվել և դատավճռի հիմքում չեն դրվել այնպիսի ապացույցներ, որոնցով կարող էր հիմնավորվել այն հանգամանքը, որ խուզարկությամբ Մ.Կարապետյանի մոտից հայտնաբերված 20.000 ՀՀ դրամը վերջինս ձեռք է բերել հանցավոր ճանապարհով, ուստի դատարանի դատավճիռը այդ մասով պետք է փոփոխել և վերոգրյալ 20.000 ՀՀ դրամ գումարը պետք է ուղղել դատական ծախսերի մասնակի հատուցմանը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի համաձայն` գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերի վերաքննության արդյունքում վերաքննիչ դատարանը մասնակիորեն կամ ամբողջությամբ բեկանում և փոփոխում է ստորադաս դատարանի ակտը, եթե ստորադաս դատարանի հաստատած փաստական հանգամանքները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ, և եթե դա բխում է արդարադատության արդյունավետության շահերից:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 4-րդ կետի համաձայն` բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է` դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, վերաքննիչ դատարանը մեղմացնում կամ խստացնում է պատիժը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գալիս է համոզման է, որ դատարանի կողմից թույլ են տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են սույն գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-395-րդ,398-րդ, 399-րդ հոդվածների հիման վրա դատարանի դատավճիռը փոփոխելու հիմք է հանդիսանում:

Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ, 395-րդ, 399-րդ և 402-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Ամբաստանյալ Մ.Կարապետյանի շահերի պաշտպան Ա.Ավետիսյանի և պաշտպան Ա.Եսայանի վերաքննիչ բողոքները բավարարել:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 03-ի դատավճիռը` Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով (չորս դրվագ), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268 հոդվածի 1-ին մասով (երկու դրվագ) և Կարեն Ռաֆիկի Սահակյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, փոփոխել Կ.Սահակյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով և Մ.Կարապետյանի նկատմամբ` դատական ծախսերի բռնագանձման մասով:
Կարեն Ռաֆիկի Սահակյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտել կալանքի` 1/մեկ/ ամիս ժամկետով:
Մկրտիչ Ռուդոլֆի Կարապետյանից առգրավված 20.000 /քսան հազար/ ՀՀ դրամ գումարը գանձել որպես պետության եկամուտ` դատական ծախսերը վճարելու համար, իսկ մնացած` 89.920 /ութսունինը հազար ինը հարյուր քսան/ ՀՀ դրամի մասով, նրան ազատել դատական ծախսերից:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ