ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ԵԱՔԴ/0122/01/12
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճիռը կայացրած
դատարանի կազմը նախագահող դատավոր` Գ.Պողոսյան

ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

01 նոյեմբերի 2016թ. ք.Երևան

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ`
Վերաքննիչ դատարան/ հետևյալ կազմով`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
քարտուղարությամբ` Մ.Մելքոնյանի
Լ.Փոլադյանի

մասնակցությամբ`
մեղադրող` Վ.Ասատրյանի
պաշտպան` Հ.Բաբայանի
ամբաստանյալ` Գ.Սարգսյանի

դռնբաց դատական նիստում պաշտպան պաշտպան Հ.Բաբայանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերանայելով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. հունիսի 21-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Գագիկ Վազգենի Սարգսյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. Թիվ 83102208 քրեական գործը հարուցվել է 13.10.2008թ. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ քննչական վարչության ավագ քննիչ Հ.Կատվալյանի կողմից` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով: Նույն որոշմամբ քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
2. Նախաքննության մարմնի 13.08.2009թ. որոշմամբ թիվ 83102208 քրեական գործով վարույթը կարճվել է և Գագիկ Վազգենի Սարգսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` համաներման ակտի կիրառման հիմքով:
3. Թիվ 50100210 քրեական գործը հարուցվել է 11.01.2010թ. ՀՀ ոստիկանության Սևանի քննչական բաժանմունքի կողմից` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով և կատարվել է նախաքննություն:
4. ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա.Հովսեփյանի 12.02.2010թ. որոշմամբ վերացվել է թիվ թիվ 83102208 քրեական գործով ՀՀ Կառավարությանն առընթեր պետական եկամուտների կոմիտեի քննչական վարչության ավագ քննիչ Հ.Կատվալյանի կողմից քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին 2009թ. օգոստոսի 13-ի կայացրած որոշումը, և վերսկսվել է քրեական գործի վարույթը:
5. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության ավագ քննիչ Ա.Բաբլումյանի 19.02.2010թ. որոշմամբ թիվ 83102208 քրեական գործն ընդունվել է վարույթը և նախաքննությունը շարունակվել է:
6. Թիվ 69102010 քրեական գործը հարուցվել է 13.04.2010թ. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության ավագ քննիչ Ա.Բաբլումյանի կողմից` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 34-179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործությունների հատկանիշներով: Նույն որոշմամբ քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
7. Նախաքննության մարմնի 13.04.2010թ. որոշմամբ թիվ 69102010 քրեական գործը միացվել է թիվ 83102208 քրեական գործին և նախաքննության ժամկետը հաշվվել է թիվ 83102208 քրեական գործով:
8. Թիվ 83157610 քրեական գործը հարուցվել է 21.04.2010թ. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ հետաքննության վարչության 1-ին բաժնի ավագ հետաքննիչ Կ.Խանջյանի կողմից` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով և ուղարկվել է ՊԵԿ քննչական վարչություն` ըստ քննչական ենթակայության հետագա ընթացքը լուծելու համար:
9. ՀՀ կառավարությանն առընթեր պետական եկամուտների կոմիտեի քննչական վարչության ՀԿԳ քննիչ Ա.Մարգարյանի 22.04.2010թ. որոշմամբ թիվ 83157610 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
10. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության ավագ քննիչ Ա.Բաբլումյանի 03.05.2010թ. որոշմամբ թիվ 83157610 քրեական գործն ընդունվել է վարույթը:
11. Նախաքննության մարմնի 03.05.2010թ. որոշմամբ թիվ 83157610 քրեական գործը միացվել է թիվ 83102208 քրեական գործին և նախաքննության ժամկետը հաշվվել է թիվ 83102208 քրեական գործով:
12. ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալի 24.05.2010թ. հանձնարարությամբ թիվ 50100210 քրեական գործն ուղարկվել է ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչություն` թիվ 83102208 քրեական գործին միացնելու և մեկ վարույթում քննություն կատարելու համար:
13. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության ավագ քննիչ Ա.Բաբլումյանի 25.05.2010թ. որոշմամբ թիվ 50100210 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
14. Նախաքննության մարմնի 25.05.2010թ. որոշմամբ թիվ 50100210 քրեական գործը միացվել է թիվ 83102208 քրեական գործին և նախաքննության ժամկետը հաշվվել է թիվ 83102208 քրեական գործով:
15. Նախաքննության մարմնի 2010թ. հուլիսի 14-ի որոշմամբ Գ.Սարգսյանը որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով:
16. Նույն մարմնի 14.07.2010թ. որոշմամբ մեղադրյալ Գ.Սարգսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
17. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մակինյանի 23.07.2010թ. որոշմամբ թիվ 83102208 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և կատարվել է նախաքննություն:
18. Նախաքննության մարմնի 29.09.2010թ. որոշմամբ մեղադրյալ Գ.Սարգսյանին առաջադրված մեղադրանքը լրացվել է, նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել է և վերջինս որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով:
19. Թիվ 66103711 քրեական գործը հարուցվել է 12.10.2011թ. Կոտայքի մարզի քննչական բաժնի Չարենցավանի քննչական բաժանմունքի ավագ քննիչ Ա.Բաղդասարյանի կողմից` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով: Նույն որոշմամբ քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
20. Թիվ 83068511 քրեական գործը հարուցվել է 18.10.2011թ. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ հետաքննության վարչության 1-ին բաժնի հետաքննիչ Ա.Ղազարյանի կողմից` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով և ուղարկվել է ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ քննչական վարչություն` նախաքննությամբ հետագա ընթացքը լուծելու համար:
21. ՀՀ ԿԱ պետական եկամուտների կոմիտեի քննչական վարչության ավագ քննիչ Ա.Ասատրյանի 21.10.2011թ. որոշմամբ թիվ 83168511 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և կատարվել է նախաքննություն:
22. 2011թ. հոկտեմբերի 21-ին Գ.Սարգսյանը ձերբակալվել է:
23. Կոտայքի մարզի քննչական բաժնի Չարենցավանի քննչական բաժանմունքի ավագ քննիչ Ա.Բաղդասարյանի 24.10.2011թ. որոշմամբ Գ.Սարգսյանը որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
24. Նույն մարմնի 24.10.2011թ. որոշմամբ միջնորդություն է հարուցվել Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարան մեղադրյալ Գ.Սարգսյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու վերաբերյալ:
25. Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 24.10.2011թ. որոշմամբ մեղադրյալ Գ.Սարգսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը 2 /երկու/ ամիս ժամկետով։
26. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մակինյանի 01.11.2011թ. որոշմամբ թիվ 66103711 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
27. Նախաքննության մարմնի 01.11.2011թ. որոշմամբ թիվ 66103711 քրեական գործը միացվել է թիվ 83102208 քրեական գործին և քրեական գործի նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 83102208 քրեական գործի համարով:
28. Նույն մարմնի 01.11.2011թ. որոշմամբ մեղադրյալ Գ.Սարգսյանին առաջադրված մեղադրանքը լրացվել է, նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել է և վերջինս որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով:
29. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մակինյանի 08.11.2011թ. որոշմամբ թիվ 83168511 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և կատարվել է նախաքննություն:
30. Նախաքննության մարմնի 08.11.2011թ. որոշմամբ թիվ 83168511 քրեական գործը միացվել է թիվ 83102208 քրեական գործի և քրեական գործի նախաքննությունը շարունակվել է 83102208 համարով:
31. Նախաքննության մարմնի 09.12.2011թ. որոշմամբ միջնորդություն է հարուցվել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան` մեղադրյալ Գ.Սարգսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարացնելու վերաբերյալ:
32. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 14.12.2011թ. որոշմամբ նախաքննության մարմնի միջնորդությունը բավարարվել է և մեղադրյալ Գ.Սարգսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարացվել է 2 /երկու/ ամիս ժամկետով։
33. Նախաքննության մարմնի 10.02.2012թ. որոշմամբ միջնորդություն է հարուցվել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան` մեղադրյալ Գ.Սարգսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարացնելու վերաբերյալ:
34. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 16.02.2012թ. որոշմամբ նախաքննության մարմնի միջնորդությունը բավարարվել է և մեղադրյալ Գ.Սարգսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարացվել է 2 /երկու/ ամիս ժամկետով։
35. Նախաքննության մարմնի 10.04.2012թ. որոշմամբ միջնորդություն է հարուցվել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան` մեղադրյալ Գ.Սարգսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարացնելու վերաբերյալ:
36. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 16.04.2012թ. որոշմամբ նախաքննության մարմնի միջնորդությունը բավարարվել է և մեղադրյալ Գ.Սարգսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարացվել է 2 /երկու/ ամիս ժամկետով։
37. Նախաքննության մարմնի 11.06.2012թ. որոշմամբ միջնորդություն է հարուցվել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան` մեղադրյալ Գ.Սարգսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարացնելու վերաբերյալ:
38. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 15.06.2012թ. որոշմամբ նախաքննության մարմնի միջնորդությունը բավարարվել է և մեղադրյալ Գ.Սարգսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարացվել է 2 /երկու/ ամիս ժամկետով։
39. Նախաքննության մարմնի 10.08.2012թ. որոշմամբ միջնորդություն է հարուցվել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան` մեղադրյալ Գ.Սարգսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարացնելու վերաբերյալ:
40. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 15.08.2012թ. որոշմամբ նախաքննության մարմնի միջնորդությունը բավարարվել է և մեղադրյալ Գ.Սարգսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարացվել է 2 /երկու/ ամիս ժամկետով։
41. Նախաքննության մարմնի 11.09.2012թ. որոշմամբ մեղադրյալ Գ.Սարգսյանին առաջադրված մեղադրանքը լրացվել է, նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել է և վերջինս որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, 193-րդ հոդվածով, 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 38-205-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
42. 25.09.2012թ. Գ.Սարգսյանի վերաբերյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
43. Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Ա.Մկրտչյանի 26.09.2012թ. որոշմամբ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գագիկ Վազգենի Սարգսյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, 193-րդ հոդվածով, 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 38-205-րդ հոդվածի 1-ին մասով ընդունվել է վարույթ, իսկ 09.10.2012թ. որոշմամբ` քրեական գործը նշանակվել է դատական քննության:
44. Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 12.06.2013թ. որոշմամբ Գագիկ Վազգենի Սարգսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 3-րդ մասի և 38-205-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է` հանցագործության հետևանքով պետությանը պատճառված վնասը հատուցելու հիմքով:
45. Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 12.06.2013թ. դատավճռով Գագիկ Վազգենի Սարգսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 193-րդ հոդվածով և 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 3 /երեք/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով` գույքի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավելի, քան հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնասը` 22.130.970 դրամը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով` ազատազրկում 3 /երեք/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով` ազատազրկում 4 /չորս/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կիրառմամբ, պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով Գագիկ Սարգսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 6 /վեց/ տարի ժամկետով` գույքի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավելի, քան հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնասը` 22.130.970 դրամը:
Պատժի սկիզբը հաշվվել է 2011թ. հոկտեմբերի 21-ից:
Գագիկ Սարգսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանավորումը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Մեղադրողի քաղաքացիական հայցը բավարարվել է, և Գագիկ Սարգսյանից հօգուտ պետական բյուջեի որոշվել է բռնագանձել 627.570.330 դրամ` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի հատուցում:
Գագիկ Սարգսյանից, որպես դատական ծախսեր` հօգուտ պետական բյուջեի որոշվել է բռնագանձել 82.440 դրամ:
Գագիկ Սարգսյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված և առգրավված 12.400 ՌԴ ռուբլի, 4.000 ՀՀ դրամ և 3.000 ԱՄՆ դոլար գումարները որոշվել է ուղղել դատական ծախսերի և հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցմանը, նրա գույքի վրա դրված կալանքը թողնվել է անփոփոխ:
46. Ընդհանուր իրավասության դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ քրակատարողական հիմնարկի վարչակազմին հանձնելու միջոցով 02.07.2013թ. վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Գ.Սարգսյանը, որով խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել այն և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով, 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասով իր արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառով կայացնել արդարացման դատավճիռ և դադարեցնել քրեական հետապնդումը, իսկ հաշվի առնելով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով իր կողմից պետությանը պատճառված վնասը կազմում է ընդամենը 20.634.000 ՀՀ դրամ, որից նախաքննության ընթացքում վերականգնել է 15.000.000 դրամը, իսկ մնացած 5.634.000 դրամը պատրաստակամություն է հայտնում վերականգնելու վերաքննիչ դատարանի դատաքննության ընթացքում, կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 5-րդ մասի պահանջները և այդ հոդվածով նույնպես իր նկատմամբ դադարեցնել քրեական հետապնդումը:
47. ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի 01.08.2013թ. որոշմամբ ամբաստանյալ Գ.Սարգսյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է Վերաքննիչ դատարանի վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գագիկ Վազգենի Սարգսյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, 193-րդ հոդվածով, 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 38-205-րդ հոդվածի 1-ին մասով` Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության է նշանակվել 2013թ. օգոստոսի 12-ին:
48. ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի 16.12.2013թ. որոշմամբ ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է մասնակիորեն:
Գագիկ Վազգենի Սարգսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 193-րդ հոդվածով և 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2013թ. հունիսի 12-ի դատավճիռը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և 38-205-րդ հոդվածի 1-ին մասով` Գագիկ Վազգենի Սարգսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին նույն դատարանի 2013թ. հունիսի 12-ի որոշումը բեկանվել են և գործն ըստ ընդհատության ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան` նոր քննության:
49. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Գ.Պողոսյանի 07.02.2014թ. որոշմամբ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գագիկ Վազգենի Սարգսյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, 193-րդ հոդվածով, 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 38-205-րդ հոդվածի 1-ին մասով ընդունվել է վարույթ, իսկ 21.02.2014թ. որոշմամբ` քրեական գործը նշանակվել է դատական քննության:
50. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Վ.Ասատրյանի 22.12.2015թ. որոշմամբ ամբաստանյալ Գ.Սարգսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, 38-205-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, 193-րդ հոդվածով և 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված չորս դրվագներով հանցագործություն կատարելու համար քրեական հետապնդումները դադարեցվել են` վերջինիս արարքում հանցակազմ չլինելու, նրա կողմից պետությանը հասցված վնասը և հաշվարկված տույժերն ու տուգանքները վերականգնելու հիմքով:
Գ.Սարգսյանին 11.09.2012թ. առաջադրված մեղադրանքըը փոփոխվել է, նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել և վերջինս որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
51. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. հունիսի 21-ի դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է Գ.Սարգսյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքում և նա արդարացվել է, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով կատարված հանցագործությանը` նրա մասնակցությունն ապացուցված չլինելու և նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորություններն սպառված լինելու, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով՝ նրա արարքի մեջ հանցակազմ չլինելու պատճառաբանություններով մեղադրանքի նշված մասերից մեղադրողի հրաժարվելու հիմքով։
Գ.Սարգսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է` հանցագործություններով պատճառված վնասներն ու հաշվարկված տույժերը և տուգանքները հատուցված լինելու պատճառաբանությամբ քրեական հետապնդում իրականացնելուց հրաժարվելու մասին մեղադրողի հայտարարության հիմքով։
Գ.Սարգսյանը մեղավոր է ճանաչվել մինչև 2009թ. հունիսի 10-ը գործող խմբագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտվել ազատազրկման 4/չորս/ տարի ժամկետով՝ 5.000.000/հինգ միլիոն/ ՀՀ դրամին համարժեք գույքի բռնագրավմամբ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 70-րդ և 67-րդ հոդվածների համաձայն՝ դատավճռով նշանակված պատժին մասնակիորեն գումարվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 20.09.2006թ. դատավճռով նշանակված և չկրած պատժից 2/երկու/ տարին ու որպես վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 6/վեց/ տարի ժամկետով՝ 5.000.000/հինգ միլիոն/ ՀՀ դրամին համարժեք գույքի բռնագրավմամբ։
Գ.Սարգսյանից, որպես հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցում, հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի որոշվել է բռնագանձել 8.421.490/ութ միլիոն չորս հարյուր քսանմեկ հազար չորս հարյուր իննսուն/ ՀՀ դրամ։
Գ.Սարգսյանի գույքի՝ 12.400/տասներկու հազար չորս հարյուր/ ՌԴ ռուբլու, 4.000/չորս հազար/ ՀՀ դրամի և 3.000/երեք հազար/ ԱՄՆ դոլարի վրա դրված կալանքը չի վերացվել։
Գ.Սարգսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է 2011թ. հոկտեմբերի 21-ից։
52 Ընդհանուր իրավասության դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ փոստին հանձնելու միջոցով 09.07.2016թ. վերաքննիչ բողոք է բերել պաշտպան Հ.Բաբայանը:
53. ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի 03.08.2016թ. որոշմամբ պաշտպան Հ.Բաբայանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է Վերաքննիչ դատարանի վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գագիկ Վազգենի Սարգսյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության է նշանակվել 2016թ. օգոստոսի 15-ին:

2. Գործի փաստական հանգամանքները.
54. Ամբաստանյալ Գ.Սարգսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղավոր է ճանաչվել և դատապարտվել հետևյալի համար.
Գ.Սարգսյանը 2007-2009թթ. ընկած ժամանակահատվածում համատեղելով <<Սարարտ>>, <<Սարգիսշին>>, <<Միլշեն>>, <<Զույգ Աղբյուր>> ՍՊ ընկերությունների տնօրենի պաշտոնն ու ղեկավարելով դրանց գործունեությունը, ՀՀ տարածքում ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու ընթացքում՝ առանձնապես խոշոր չափերով հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելու միասնական հանցավոր մտադրությամբ, տարածքային հարկային տեսչություններ օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշվարկներ չներկայացնելու, ինչպես նաև ներկայացված հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող այլ պարտադիր փաստաթղթերում ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելով 93.540.037 դրամ ընդհանուր գումարով լրացուցիչ հարկերից չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր՝ ընդհանուր առմամբ 17.273.490 ՀՀ դրամի չափով, հարկեր և պարտադիր այլ վճարներ վճարելուց:
Մասնավորապես, <<Սարարտ>> ՍՊ ընկերության գործունեության արդյունքում առաջացած 25.931.747 ՀՀ դրամի չափով ընդհանուր հարկերից չի վճարել 2.262.600 ՀՀ դրամի չափով շահութահարկի, 609.760 ՀՀ դրամի չափով եկամտահարկի և 6094320 ՀՀ դրամի չափվ ԱԱՀ-ի գումարները /ընդամենը՝ 8.966.680 ՀՀ դրամ/, <<Սարգիսշին>> ՍՊ ընկերության գործունեության արդյունքում առաջացած 4.247.490 ՀՀ դրամի չափով ընդհանուր հարկերից չի վճարել 4.091.490 ՀՀ դրամի չափով եկամտահարկի և 156.000 ՀՀ դրամի չափվ պարտադիր սոց. ապահովագրության վճարների գումարները /ընդամենը՝ 4.247.490 ՀՀ դրամ/, ինչպես նաև՝ չի վճարել <<Միլշեն>> ՍՊ ընկերության գործունեության արդյունքում առաջացած 852.000 ՀՀ դրամի չափով ԱԱՀ-ի գումարները և <<Զույգ Աղբյուր>>ՍՊ ընկերության գործունեության արդյունքում առաջացած 3.207.320 ՀՀ դրամի չափով եկամտահարկի գումարները:

3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները, պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
55. Պաշտպան Հ.Բաբայանն իր բերած վերաքննիչ բողոքում գտնում է, որ առաջին ատյանի դատարանի կայացրած դատական ակտով թույլ են տրվել դատավարական և նյութական իրավունքի խախտումներ, որոնք իրենց բնույթով էական են և հանգեցրել են դատական սխալի։ Դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրքի 7-րդ, 17-րդ, 18-րդ, 23-րդ և 25-րդ հոդվածներով սահմանված մի շարք սկզբունքներ, ինչպես նաև սխալ է կիրառել քրեական օրենքը, որի հետևանքով ամբաստանյալը մեղավոր է ճանաչվել հանցանք կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել։
Դատարանի կողմից թույլ տրված դատավարական և նյութական իրավունքի նորմերի խախտումները արտահայտվել են հետևյալում.
Դատարանը սույն գործով դատավճիռ է կայացրել այն անձի նկատմամբ, ում մեղադրանք առաջադրված չի եղել։ Այսպես.
22.12.2015թ. մեղադրողը որոշում է կայացրել Ամբաստանյալ Գագիկ Սարգսյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին։ Այդ որոշմամբ մեղադրողը մասնավորապես գտել է.
<<1. ամբաստանյալ Գագիկ Սարգսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, 38-205-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, 193-րդ հոդվածով և 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված չորս դրվագներով հանցագործություն կատարելու համար քրեական հետապնդումները դադարեցնել` վերջինիս արարքում հանցակազմ չլինելու, նրա կողմից պետությանը հասցված վնասը և հաշվարկված տույժերն ու տուգանքները վերականգնելու հիմքով:
2. Գագիկ Սարգսյանին 2012 թվականի սեպտեմբերի 11-ին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխել և վերջինիս առաջադրել նոր մեղադրանք՝ մեկ դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու համար>>:
Նշված որոշմամբ թեև մեղադրողը որոշել է ամբաստանյալին նոր մեղադրանք առաջադրել, սակայն այդ մեղադրանքի փաստական կողմը այս որոշմամբ չի նշվել։
Մեղադրողի այս որոշմանը հաջորդել է <<Անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին>> վերնագրով 22.12.2015թ. որոշումը, որի ներածական մասում մեղադրողը նշել է.
<<վերանայելով /.../ դատարանի վարույթում գտնվող թիվ 83102208 քրեական գործի փաստական հանգամանքներն և նկատի ունենալով, որ ձեռք բերված ապացույցների բավարար համակցությունը հիմք են տալիս` ամբաստանյալ Գագիկ Սարգսյանին որպես մեղադրյալ ներգրավել այն բանի համար, որ նա... /նկարագրվում են փաստական տվյալներ/>>։ Այնուհետև, հաջորդում է եզրափակիչ մասը. <<Այսպիսով՝ Գագիկ Սարգսյանին մեղսագրվում է մեկ դրվագ հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 54-րդ հոդվածով, 202-րդ հոդվածով՝
1. Թիվ 83102208 քրեական գործով ամբաստանյալ Գագիկ Սարգսյանին ներգրավել որպես մեղադրյալ չորս դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով>>:
Փաստորեն, մեղադրողը դատարանին և ամբաստանյալին է հանձնել <<Անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին>> վերնագրված որոշումը, որը մեղադրողը կայացրել է ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 54-րդ և 202-րդ հոդվածներով և որոշել է Գագիկ Սարգսյանին ներգրավել որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
Թեև, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 54-րդ նախատեսում է դատարանում գործը քննելիս դատախազի լիազորությունները, սակայն այն չի պարունակում որևէ նորմ դատարանում մեղադրանքը փոփոխելու վերաբերյալ։ Այդպիսի նորմ է պարունակում միայն նույն օրենսգրքի 309.1 հոդվածը, որին կանդրադառնամ ավելի ուշ։ Ինչ վերաբերվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 202-րդ հոդվածին, ապա այն զետեղված է օրենսգրքի` <<Քրեական գործով մինչդատական վարույթը>> գլխում և վերաբերվում է բացառապես գործի նախաքննությանը։ Ինչն իր հերթին նշանակում է, որ դատախազը որպես մեղադրող դատարանում չէր կարող ղեկավարվել օրենսգրքի 202-րդ հոդվածով և <<Անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին>> որոշում կայացնել։ Սա իր հերթին նշանակում է, որ ամբաստանյալ Գագիկ Սարգսյանին առաջադրված մեղադրանքը մեղադրողի 22.12.2015թ. որոշմամբ փոփոխվել է, սակայն նրան նոր մեղադրանք չի առաջադրվել, իսկ դատարանը մեղավոր է ճանաչել անձին, ում մեղադրանք առաջադրված չի եղել։
Այս վերլուծությունը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309.1 հոդվածի տառացի հասկացությունից, քանի որ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն <<1. Գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել>>:
Անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու վերաբերյալ որոշմամբ ամբաստանյալին չի կարող մեղադրանք առաջադրվել, քանի որ առաջին ատյանի դատարանում մեղադրանքը փոփոխելու իր իրավունքը պատշաճ իրականացնելու համար դատախազը պետք է գործեր բացառապես ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309.1-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված իրավական ռեժիմով, մինչդեռ մեղադրողը օրենքով չնախատեսված և իր լիազորություների սահմաններից դուրս որոշում է կայացրել, հետևաբար դատախազի գործողությունները պետք է դիտել ապօրինի և որևէ հետևանք չառաջացնող:
Դատարանը մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս պարտավոր էր մեղավորության հիմքում ընկած յուրաքանչյուր հանգամանքը հիմնավորել պատշաճ ապացույցներով, մինչդեռ գործի դատական քննության ընթացքում ոչ միայն ձեռք չեն բերվել և չեն հետազոտվել այդպիսի ապացույցներ, այլ հակառակը, հետազոտված ապացույցները ուղղակիորեն վկայել են Գ.Սարգսյանին մեղսագրվող արարքի բացակայության մասին։
Նախ, ինքնին Գ.Սարգսյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշման նկարագրական և եզրափակիչ մասերը միմյանց չեն համապատասխանում։ Նկարագրական մասում մեղադրողը նշել է. <<...Գ.Սարգսյանը առանձնապես խոշոր չափերով հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելու միասնական հանցավոր մտադրությամբ, չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերով ընդհանուր 17.273.490 դրամ հարկ և պարտադիր այլ վճարներ վճարելուց>>: Սակայն նույն որոշման եզրափակիչ մասում մեղադրողը որոշել է. << ամբաստանյալ Գագիկ Սարգսյանին ներգրավել որպես մեղադրյալ չորս դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով>>:
Փաստորեն, մեղադրողը գտել է, որ ամբաստանյալը գործել է միասնական դիտավորությամբ, սակայն այնուամենայնիվ նրա գործողությունները դրվագել է, դրանով ցույց տալով, որ յուրաքանչյուր արարքը առանձին ենթադրյալ հանցագործության դրվագ է։
Այս հանգամանքները դատարանի կողմից անտեսվել են։ Դատարանը ըստ էության ապացույցների վերլուծություն չի կատարել և չունենալով ամբաստանյալի դիտավորության, տվյալ դեպքում չարամտության վերաբերյալ նույնիսկ նվազագույն տվյալ, գտել է, որ ապացուցված է հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելը։
Անդրադառնալով մեղադրանքի իրավաբանական որակմանը, բողոք բերած անձը նշում է, որ թեև դատարանն իր դատավճռով նշել է, որ Գ.Սարգսյանը հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելու մտադրությամբ, փաստաթղթերում ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելով չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերով հարկեր վճարելուց և պարտադիր այլ վճարներ վճարելուց, սակայն այդ փաստական հանգամանքները ապացուցող որևէ ապացույց դատարանը չի վկայակոչել:
Դատարանը պետք է վկայակոչեր ապացույցներ, որոնք պետք է պարունակեին հետևյալ նվազագույն հիմնավորումները.
1. Գ.Սարգսյանն ունեցել հարկերը վճարելուց խուսափելու չարամտություն, ինչը դիտավորյալ արարք է և կարող է դրևսորվել միայն գործողությամբ,
2. Գ.Սարգսյանը գործել է միասնական դիտավորությամբ։
3. Գ.Սարգսյանը փաստաթղթերում ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ է մտցրել>>։
Դատարանը որպես ամբաստանյալի մեղքը հիմնավորող ապացույց է դիտել դատահաշվապահական փորձաքննության թիվ թիվ 15-0076դ եզրակացության հավելվածի մի հատվածը, որը սակայն, ոչ թե հաստատում է Գ.Սարգսյանի մեղավորությունը, այլ այն ամբողջությամբ հերքում է։ Այսպես.
Ամբաստանյալի գործողություններում միասնական դիտավորության վերաբերյալ առկա չէ որևէ իրավական հիմնավորում, առավել ևս ապացույց։
Դատական քննության ընթացքում ստացված դատահաշվապահական թիվ 15-0076դ եզրակացության համաձայն` փորձաքննության առարկա ընկերություններում հայտնաբերվել են բազմաթիվ հաշվապահական խախտումներ, որոնց զգալի մասը իրենց բնույթով հանգեցրել են նրան, որ այդ խախտումներով ընկերությունները զրկվել են օրենքով նախատեսված հաշվանցումներ /նվազեցումներ/ կատարելու հնարավորությունից, այլ կերպ ասած առանձին դեպքերում ընկերություններն ի դեմս տնօրեն Գ.Սարգսյանի հաշվարկել և վճարել են ավելի շատ հարկեր, կամ այդպիսիք առաջացել են հարկման հիմք հանդիսացող հաշվետվություններում և դրանով ընկերությունը վնասներ է կրել։
Բացի այդ, եզրակացությամբ մանրամասն նշվել է, թե ինչի հետևանքով են առաջացել լրացուցիչ հարկային պարտավորությունները։ Մասնավորապես, բոլոր ընկերությունների մասով նշվել են օրենքի նորմի այն կոնկրետ խախտումները, որոնք հանգեցրել են այդ խախտմանը։ Փորձագետները իրավացիորեն նշել են, որ այդ խախտումները առաջացել են ոչ ճիշտ տվյալներ, այսինքն զուտ հաշվապահական ու հարկային հաշվառման տեսանկյունից` աղավաղված տվյալներ մտցնելու պատճառով։ Սակայն, դատարանը փորձագետի եզրակացությունը համակարգային վերլուծության չի ենթարկել և առանց որևէ ապացույցի մեղադրանքի որոշման հիմքում դրված, զուտ հաշվապական խախտումները հարմարեցրել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի դիսպոզիցիային, <<զուտ հաշվապահական ու հարկային հաշվառման տեսանկյունից ոչ ճիշտ տվյալներ տվյալներ մտցնելու>> վերաբերյալ փորձագիտական բնորոշումը վերափոխել և ձևակերպել է օրենսդրական տերմինաբանությամբ, այսինքն` <<ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելով չարամտորեն խուսափել է>> տերմիններով և գտել, որ մեղադրանքն ապացուցված է։ Դատարանը չի վկայակոչել և չէր կարող վկայակոչել գեթ մեկ ապացույց, որը կարող էր վկայել ամբաստանյալի կողմից հարկերի հաշվարկման կամ չվճարելու հարցում դրսևորած չարամտության կամ հաշվետվություններում ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելու դիտավորության մասին։
Պաշտպանական կողմի համար հասկանալի չեն և հաշվի առնելով այդպիսի ապացույցների բացակայությունը անհայտ են, թե հատկապես ինչպես և ինչում է արտահայտվել չարամտությունը, որպիսիք են դրանք հաստատող ապացույցները, ուստի և պաշտպանական ճառում խնդրել ենք դատարանին մեղադրական դատական ակտ կայացնելու դեպքում նշել այդ ապացույցները։ Մինչդեռ, դատարանը այդպիսի ապացույցներ չի նշել և մեղադրական դատավճռի գոյության համար վկայակոչել է Գ.Սարգսյանի կողմից նախաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքը, որով Գ.Սարգսյանն իրեն մեղավոր է ճանաչել։ Սակայն դատարանը հաշվի չի առել, որ այդ ցուցմունքը վերաբերվել է նախկին մեղադրանքին, որը տրամագծորեն հակասել է, ինչպես նոր <<մեղադրանքին>>, այդպես էլ նոր դատահաշվապահական եզրակացության եզրահանգումներին։ Այլ կերպ ասած նախաքննական ցուցմունքը վերաբերելի ապացույց չէր կարող համարվել լիովին նոր փաստական տվյալներով նոր եզրակացությամբ և <<նոր մեղադրանքի>> որոշմամբ արձանագրված հարկային պարտավորությունների մասով։
Բացի այդ, անթույլատրելի է դատարանի այն մոտեցումը, որով դատարանը փորձել է հիմնվել, հույս դնել մեղքն ընդունելու վերաբերյալ ամբաստանյալի նախկին հայտարարության վրա` առանց գործի ապացույցների պատշաճ և օբյեկտիվ գնահատման։
Ամբաստանյալը 22.12.2015թ. դատական նիստի ընթացքում մեղադրողից ստանալով որպես մեղադրյալ ներգավելու մասին որոշումը, դրանից անմիջապես հետո հայտարարել է, որ ընդունում է մեղադրանքը, քանի որ ձգտել է, որ օր առաջ ավարտվի 3 տարի տևող դատական քննությունը։ Ամբաստանյալը 4 տարի և 2 ամիս լինելով նախնական կալանքի տակ, նման հայտարարությամբ հանդես է եկել, քանի որ նույն օրը իր հետ <<Նուբարաշեն>> ՔԿՀ-ից դատարան է բերել և ներկայացրել նույն ՔԿՀ տեղեկանքը` իր մոտ առկա աճուկային ճողվածքի և վիրահատության անհրաժեշտության մասին։
<<ՀՀ քրեական օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի համաձայն` <<Արարքի հանցավորությունը և պատժելիությունը որոշվում են դա կատարելու ժամանակ գործող քրեական oրենքով։ Հանցանքը կատարելու ժամանակ է համարվում հանրության համար վտանգավոր գործողությունը /անգործությունը/ իրականացնելու ժամանակը` անկախ հետևանքները վրա հաuնելու պահից>>։
Համաձայն առաջադրված մեղադրանքի, ինչպես նաև ըստ գործի փաստական տվյալների Գ.Սարգսյանի կողմից հանցանքը կատարելու ժամանակ է հանդիսացել 2008 թվականը և 2009թ. 1-ին կիսամյակը։
Մեղադրողը Գ.Սարգսյանին մեղսագրվող հանցավոր դրվագներով արարքները որակելիս, դրանք գնահատել է, որպես <<միասնական հանցավոր մտադրությամբ միավորված>> կատարված գործողություններ, դրանով իսկ բացառելով արարքը կատարելու պահին գործող քրեական օրենսգրքով նախատեսված հանցագործությունների կրկնակիությունը։ Ներկա պահին գործող քրեական օրենսգիրքը միասնական հանցավոր մտադրությամբ կատարված արարքների վերաբերյալ դրույթներ չի պարունակում, սակայն Գ.Սարգսյանին մեղսագրվող արարքները կատարելու ժամանակ` 01.08.2003թ. մինչև 25.05.2011թ. գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 21-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն` <<հանցագործությունների կրկնակիություն է համարվում uույն oրենuգրքի Հատուկ մաuի միևնույն հոդվածով կամ հոդվածի մաuով նախատեuված երկու կամ ավելի հանցանք կատարելը։ Uույն հոդվածի առաջին մաuով նախատեuված կրկնակիությունը բացակայում է շարունակվող հանցագործության դեպքում, որը բաղկացած է միաuնական հանցավոր մտադրությամբ միավորված երկու կամ ավելի արարքից>>։
Հիշատակված նորմի 2-րդ մասի դրույթների վերլուծությունից հետևում է, որ շարունակվող հանցագործություններ են համարվել միասնական հանցավոր մտադրությամբ միավորված երկու կամ ավելի արարքները, որպիսի պայմաններում բացառվել է հանցագործությունների կրկնակիության գոյությունը։ Ըստ այդմ անհրաժեշտ է վերլուծել, թե Գ.Սարգսյանի կողմից կատարված արարքներն ընդգրկվո՞ւմ են արդյոք միասնական հանցավոր մտադրությամբ կատարված շարունակվող հանցագործության հասկացության մեջ, թե` ոչ։ Միասնական հանցավոր մտադրությունը ենթադրում է մեկ կամ մի քանի միատիպ գործողությունների /անգործության/ կատարում, որոնք ուղղված են քրեական օրենքով պաշտպանվող միևնույն իրավահարաբերության, այսինքն` միևնույն հիմնական և անմիջական հանցագործության օբյեկտի դեմ, ունեն միասնական նպատակ, միավորված են միևնույն մտադրությամբ և նախատեսված են քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի միևնույն հոդվածով։ Սույն գործով, հանցագործության շարունակականությունը գնահատելու համար պետք է անդրադառնալ գործի փաստական տվյալներին և ձեռք բերված ապացույցներին։
Գործի փաստական տվյալների համաձայն Գ.Սարգսյանի գլխավորած ընկերությունները տարբեր հարկային սուբյեկտներ են և կրում են տարբեր հարկային պարտավորություններ, գործունեության տեսանկյունից այդ ընկերությունները լրիվ առանձին են գործել, միմյանց հետ փոխկապակցված գործարքներ չեն իրականացրել, իսկ հետագայում` ստուգման գործընթացն իրականացվել է առանձին փաստաթղթերով
23.05.2011թ. <<ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին>> ՀՕ-143-Ն օրենքի համաձայն ուժը կորցրած է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 21-րդ հոդվածը և վերախմբագրվել է 20-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետը, որի համաձայն` հանցագործությունների համակցություն է համարվում` սույն օրենսգրքով /տարբեր հոդվածներով կամ միևնույն հոդվածով կամ հոդվածի միևնույն կամ տարբեր մասերով կամ կետերով/ նախատեսված երկու կամ ավելի հանցանք կատարելը, որոնցից ոչ մեկի համար անձը դատապարտված չի եղել։ Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցագործությունների համակցության դեպքում անձը պատաuխանատվություն է կրում յուրաքանչյուր հանցագործության համար` uույն oրենuգրքի համապատաuխան հոդվածով կամ հոդվածի մաuով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերի համաձայն` <<Արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող oրենքը հետադարձ ուժ ունի>>։
Արարքի հանցավորությունը uահմանող, պատիժը խuտացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող oրենքը հետադարձ ուժ չունի։
Արարքը քրեականացնող կամ ՀՀ քրեական օրենսգրքով արգելված արարքի համար պատասխանատվությունը խստացնող օրենքին հետադարձ ուժ տալու անթույլատրելիությունը բխում է մարդու իրավունքների վերաբերյալ մի շարք միջազգային իրավական ակտերից, մասնավորապես` Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի 11-րդ, Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին միջազգային դաշնագրի 15-րդ, Մարդու իրավունքների և հիմնական ազատությունների պաշտպանության մասին եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածների դրույթներից։ Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին Եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ ոչ ոք չպետք է մեղավոր ճանաչվի որևէ գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին գործող ներպետական կամ միջազգային իրավունքի համաձայն, հանցագործություն չի համարվել։
Քննարկվող դեպքում մեղադրողը Գ.Սարգսյանին մեղադրանք առաջադրելիս որոշմամբ միայն նշել է, որ հանցանքը կատարվել է <<միասնական հանցավոր մտադրությամբ>>, սակայն չի հիմնավորել, թե ինչո՞ւմ է կայացել դրա միասնական դիտավորությունը և ինչպե՞ս է այն դրսևորվել, ավելին, նույն որոշմամբ` կատարված արարքների նկարագիրը տրվել է առանձին հանցագործությունների դրվագների տեսքով։
Իսկ դատարանը գտել է, որ միասնական դիտավորությամբ արարքը կատարելը պայմանավորված է ընդամենը չորս ընկերությունների տնօրեն հանդիսանալով։
Մի քանի ընկերություններում հիմնադիր կամ տնօրեն հանդիսանալը և դրանք տարբեր ժամանակ ղեկավարելը ինքնին չի վկայում այն մասին, որ անձը հարկային պարտավորությունները չկատարելու միասնական դիտավորություն է ունեցել։ Տվյալ դեպքում Գ.Սարգսյանը հանդիսացել է ոչ միայն մեղադրանքի որոշմամբ նշված, այլ նաև այլ ևս 3 ընկերությունների տնօրենը։ Այդ ընկերությունները զբաղվել են տարբեր տնտեսական գործունեությամբ և կատարել են տարբեր հարկային պարտավորությունները։
Թվարկած երեք ընկերությունները ունենալով մոտ 2.5 անգամ ավելի շատ իրացման գումարային շրջանառություններ, քան մեղադրանքի որոշմամբ նշված չորս ընկերությունները միասին վերցրած, պակաս հաշվարկած և չկատարված հարկային պարտավորություններ չունեն:
Հիշյալ երեք ընկերություններում պակաս հաշվարկած և չկատարած հարկային պարտավորությունների բացակայությունը տրամագծորեն հակասության մեջ են մեղադրանքի որոշմամբ նշված չորս ընկերություններով միասնական դիտավորության որևէ դրսևորման հետ և հերքում են հարկերի վճարումից չարամտորեն, միասնական հանցավոր մտադրությամբ խուսափելու միասնական մեղադրանքը: Եթե ամբաստանյալը հարկերը չվճարելու, չհաշվարկելու կամ պակաս հաշվարկելու միասնական դիտավորություն կամ միասնական հանցավոր մտադրություն ունենար, ապա նրան պատկանող մյուս երեք ընկերություններում ևս առկա կլինեին հարկերը պակաս հաշվարկելու կամ հարկային պարտավորությունները չկատարելու դեպքեր։ Սա ևս մի վկայություն է, որով հաստատվում է հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելու միասնական հանցավոր մտադրության բացակայությունը, և հակասում է Գ.Սարգսյանի` որպես ընկերությունների տնօրենի կողմից դրսևորած վարքագծի և ընկերությունների կողմից կատարված հարկային պարտավորությունների ընդհանուր տրամաբանությանը։
Մասնավորապես, դատական քննության ընթացքում ստացված դատահաշվապահական թիվ թիվ 15-0076դ եզրակացության համաձայն`
<<...Պետական բյուջեի նկատմամբ վերը թվարկված ընկերությունների ունեցած կրեդիտորական պարտքերի առաջացման ժամանակաշրջանների կտրվածքով անուղղակի եղանակով, սույն լրացուցիչ փորձաքննությամբ ճշգրտված տվյալներով կատարված հաշվարկներով որոշվել է ընկերություններում առաջացած համախառն եկամուտը, համախառն եկամտից նվազեցման ենթակա ծախսերը, շահույթը, պետական բյուջե կատարված վճարումներն, ինչպես նաև ընկերությունների ունեցած զուտ դրամական միջոցների չափը, որպիսիք կարող էին ուղղվել պետական բյուջեի հանդեպ ունեցած կրեդիտորական պարտքերի մարմանը: Հիշյալ ճշգրտված տվյալներն արտացոլված են սույն եզրակացությանը կից կազմված հավելվածում: Նշված հավելվածում արտացոլված տվյալներից երևում է, որ ամբաստանյալ Գ.Սարգսյանի կողմից ղեկավարած ընկերություններում հետազոտվող ժամանակաշրջանի կտրվածքով, անուղղակի եղանակով կատարված հաշվարկներով առաջացած շահույթը կազմում է 148816691 դրամ, որից հավելվածում նշված ընկերությունների կողմից 135561317 դրամ գումարն ուղղվել է հիշյալ ընկերությունների պետական բյուջեի նկատմամբ ունեցած պարտավորությունների մարմանը: Սա զուտ հաշվապահական ու հարակային հաշվառման, ինչպես նաև տնտեսագիտական տեսանկյունից նշանակում է, որ ընկերությունները հետազոտվող ժամանակաշրջանում ծավալած գործունեությունից ստացած շահույթի 91.1[/135561317: 148816691/x100]%-ն ուղղել են պետական բյուջեի նկատմամբ ունեցած հարկային պարտավորությունների մարմանը>>։
Եվ վերը նշված փորձաքննությամբ, և քրեական գործի տվյալներով հաստատվել է, որ տնօրեն Գ.Սարգսյանը անձամբ է ղեկավարել նշված ընկերությունները, նշանակված չեն եղել ոչ իրական և քողարկված տնօրեններ, որոնց անվամբ կարող էին կատարվել փոխադարձ գործարքներ, առաջանալ պարտավորություններ, ինչը և կարող էր մոլորեցնել հարկային մարմիններին։ Գ.Սարգսյանի ղեկավարած ընկերությունները զբաղվել են տարբեր տնտեսական գործունեությամբ, ստացել են տարբեր չափի եկամուտներ, դրանց արդյունքում առաջացել են տարբեր տեսակի և չափերի հարկային պարտավորություններ, օրինակ 156.000 դրամի պարտադիր սոցվճար և 8.356.920 դրամի ԱԱՀ և շահութահարկ:
Ինչպես վերը նշվել է, այդ ընկերությունները ի դեմս տնօրեն Գ.Սարգսյանի կատարել են 135.561.317 դրամի հարկային պարտավորություններ, ինչը կազմում է հետազոտվող ժամանակաշրջանում ծավալած գործունեությունից ստացած շահույթի 91.1 տոկոսը, որպիսի պայմանները տրամագծորեն հակասության մեջ են միասնական դիտավորության որևէ դրսևորման հետ։
Այսպիսով, ակնհայտ է, որ քրեական գործում չկա նվազագույն ապացույց, որով կարող էր հաստատվել Գ.Սարգսյանի կողմից հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելը, ավելին, վերը շարադրված ապացույցներով և հիմնավորումներով հաստատվում է, որ Գ.Սարգսյանի ղեկավարած ընկերություններում առաջացած հարկային պարտավորություները զուտ հարկային օրենսդրության խախտումներ են, որոնցից մի դեպքում ընկերությանը պատճառվել են լուրջ վնասներ, այն է` հաշվարկվել են իրականից ավելի հարկել, իսկ մյուս դեպքում հարկերը պակաս են հաշվարկվել։ Այդ խախտումների համար կարող են սահմանել վարչական, բայց ոչ քրեական պատասխանատվություն, հակառակ տրամաբանության դեպքում, օրինակ` <<ԱԱՀ-ի մասին>> օրենքի խախտումը հանցագործություն է։
Ավելին, ոչ մեղադրողը և ոչ դատարանը հաշվի չեն առել նաև այն հանգամանքը, որ <<Հարկերի մասին>> ՀՀ օրենքի 30.1-րդ հոդվածի համաձայն` <<Հարկային օրենսդրության խախտումներ հայտնաբերելու դեպքում հարկային պարտավորություններ չեն կարող առաջանալ, եթե տվյալ խախտումը հայտնաբերվել է այն կատարելու տարվան անմիջապես հաջորդող երեք տարին լրանալուց հետո>>։ Քննարկվող դեպքում հարկեր են հաշվարկվել ենթադրյալ խախտումը կատարելուց 7-8 տարի անց։
Ասվածից հետևում է, որ ամբաստանյալը մեղավոր է ճանաչվել ոչ թե առանց ապացույցի, ենթադրություններով, այլ անձին արդարացնող մի շարք ակնհայտ ապացույցների առկայության պարագայում։
Մեղադրանքի կառուցվածքը չունի որևէ իրավական և տրամաբանական հիմնավորում, դատավճռում օգտագործված <<չարամտորեն, միասնական հանցավոր մտադրությամբ>> տերմինները ընդհամենը մեջբերված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածից և վերաբերելի չեն Գ.Սարգսյանի գործողություններին ։
Ինչ վերաբերվում է Գ.Սարգսյանի վերաբերյալ նախկին դատավճռով նշանակված պատիժ գումարելուն, ապա այս դեպքում նույնպես դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, որոնք հաստատվում են հետևյալ պատճառաբանություններով.
Դատական քննությամբ հաստատվել է, որ Գ.Սարգսյանը 20.09.2006թ. դատապարտվել է 5 տարի ազատազրկման, պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և նշանակվել է փորձաշրջան 2 տարի ժամանակով։ Գ.Սարգսյանը սահմանված կարգով, առանց խախտումների կրել և ավարտել է փորձաշրջանը։ Փորձաշրջանի ընթացքում Գ.Սարգսյանի կողմից որևէ հանցանք չի կատարվել և օրենքով սահմանված կարգով Գ.Սարգսյանի դատվածությունը 2009թ. մայիս ամսին մարվել է։ Գ.Սարգսյանը այդ պահից սկսած համարվել է դատվածություն չունեցող անձ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Անձը դատվածություն ունեցող է համարվում մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատվածությունը մարվելու կամ հանվելու պահը:
2. Դատվածությունը, սույն օրենսգրքին համապատասխան, հաշվի է առնվում հանցագործության ռեցիդիվի դեպքում և պատիժ նշանակելիս:
/…/
8. Դատվածությունը հանելը կամ մարելը վերացնում է դատվածության հետ կապված իրավական բոլոր հետևանքները: /…/>>:
Վ.Քոչարյանի վերաբերյալ գործով վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ Ս.Աղախանյանի և Ա.Շաքարյանի գործերով որոշումներում առկա իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վ.Քոչարանի նախկին դատվածությունը ստորադաս դատարանների կողմից համարվել է մարված, որպիսի պայմաններում նրա նախկին դատվածությունը քրեաիրավական հետևանք առաջացնել չէր կարող, այդ թվում՝ չէր կարող անդրադառնալ նոր հանցագործության համար նշանակվելիք պատժի վրա:
Քննարկվող դեպքում Գ.Սարգսյանի դատվածությունը օրենքով սահմանված կարգով մարվել է, ինչը վերացնում է դատվածության հետ կապված իրավական բոլոր հետևանքները:
Սակայն դատարանը անտեսել դատվածությունը մարված լինելու դատավարական արգելքը, և վերանայում է այլևս որևէ իրավական հետևանք չունեցող դատավճիռը և վերադառնալով 10 տարվա վաղեմության դատավճռին` ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ է նշանակել, այն դեպքում, երբ այդ պատիժը ամբաստանյալը կրել է փորձաշրջանն անցնելու եղանակով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 24-րդ հոդվածի 6-րդ կետի համաձայն` քրեական գործով դատարանի դատավճիռը և այլ որոշումներ կարող են վերանայել միայն համապատասխան վերադաս դատարանները` սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով:
Նույն օրենսգրքով դատավճռի վերայման հիմքեր են նախատեսված բացառապես նոր կամ նոր երևան եկած հանգամանքների դեպքում, հետևաբար մեղադրական դատավճռի ցանկացած այլ նորոգում կբերի անձի իրավունքների խախտման և ապօրինի դատապարտման։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 7-րդ մասի համաձայն` փորձաշրջանի ընթացքում անձի կողմից միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր դիտավորյալ հանցանք կատարելու դեպքում դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը և պատիժ նշանակում սույն օրենսգրքի 67-րդ հոդվածով նախատեսված կանոններով:
Օրենսգրքում օգտագործված <<փորձաշրջանի ընթացքում հանցանք կատարելու դեպքում>> բնորոշումը ինքնին նշանակում է, որ այն պետք է կատարված լինի այն ընթացքում, որի ժամանակ անձը գտնվել է փորձաշրջանում։ Դրան տրամաբանորեն հետևում է <<դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը>> նախադասությունը, ինչը հանդիսանում է քրեաիրավական ներգործության միջոց փորձաշրջանի պայմանը խախտելու և հանցանք կատարելու համար։
Նույն տրամաբանությունն ունի նաև նույն հոդվածի 6-րդ մասը, որի համաձայն`
<<Եթե դատապարտյալը փորձաշրջանի ընթացքում չարամտորեն խուսափում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանի կողմից նրա վրա դրված պարտականությունները կատարելուց՝ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող մարմնի միջնորդությամբ, ինչպես նաև անզգույշ կամ ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցանք կատարելու դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերացման հարցը լուծում է դատարանը>>:
Քննարկվող դեպքում դատարանը գտել է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի կարող վերացվել, սակայն պատիժ պետք է նշանակվի նույն օրենսգրքի 67-րդ հոդվածով նախատեսված կանոններով։
<<Իրավական ակտերի մասին>> ՀՀ օրենքի 45-րդ հոդվածի 10-րդ մասի համաձայն`
<<...Եթե իրավական ակտում նշված նորմի կիրառումը պայմանավորված է <<և>> կամ <<ու>> շաղկապով բաժանված պայմաններով, ապա այդ նորմի կիրառման համար թվարկված բոլոր պայմանների առկայությունը պարտադիր է>>:
Սույն մեջբերումից հետևում է, որ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 7-րդ մասի <<...դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը և պատիժ նշանակում սույն օրենսգրքի 67-րդ հոդվածով նախատեսված կանոններով>> դրույթում չեն կարող միմյանցից բաժանվել <<վերացնում է>> և <<նշանակում է>> պայմանները: Հետևաբար, դատարանի նման հետևությունը ապօրինի է։
56. Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 65-րդ, 73-րդ, 376-379-րդ և 380.1-րդ հոդվածներով դատարանին բողոք բերած անձը խնդրում է բեկանել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. հունիսի 21-ի դատավճիռը, ամբաստանյալ Գ.Սարգսյանին ճանաչել անպարտ և արդարացնել:

4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերանայելով առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, հանգում է այն հետևության, որ պաշտպան Հ.Բաբայանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու, դատավճիռը բեկանելու և ամբաստանյալ Գ.Սարգսյանին անպարտ ճանաչելու և արդարացնելու հիմքեր չկան` հետևյալ պատճառաբանությամբ:
57. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
<<Հարկերը, տուրքերը կամ պարտադիր այլ վճարումները վճարելուց չարամտորեն խուսափելը օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշվարկներ, հայտարարագրեր կամ հարկման հիմք հանդիսացող պարտադիր այլ փաստաթղթեր չներկայացնելու կամ նշված փաստաթղթերի մեջ ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելու միջոցով, որը կատարվել է առանձնապես խոշոր չափերով՝ պատժվում է ազատազրկմամբ՝ հինգից տասը տարի ժամկետով՝ գույքի բռնագրավմամբ>>:
58. Ամբաստանյալ Գագիկ Սարգսյանը թեև իրեն մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում, սակայն հետագայում փոխելով իր դիրքորոշումն ու միանալով պաշտպանի ճառի պատճառաբանություններին և հիմնավորումներին՝ իրեն մեղավոր չի ճանաչել առաջադրված մեղադրանքում ու խնդրել է կայացնել արդարացման դատավճիռ։
Ամբաստանյալ Գ.Սարգսյանի՝ դատաքննությամբ հետազոտված նախաքննական ցուցմունքի համաձայն` <<Ես ինձ մեղավոր եմ ճանաչում այն բանի համար, որ <<Ավա-2000>> ՍՊ ընկերության հետ 2007թ. սեպտեմբերին կատարված գործարքները չեմ ներառել <<Սարարտ>> ՍՊ ընկերության հաշվետվություններում և բացի այդ էլ նույն ընկերության 2008թ. առաջին կիսամսյակի հաշվարկում չեմ մտցրել 83 մլն. դրամի ԱԱՀ-ով հարկվող շրջանառության մասին տվյալներ։ Մեղավոր եմ ճանաչում նաև շուկայից նույն ընկերության 20 մլն. դրամի ապրանքներ ձեռք բերելու համար վերոհիշյալ տվյալները եկամտահարկի հաշվարկում չներառելու մեջ։
Նույնաբնույթ արարք կատարել եմ նաև <<Սարգիսշին>> ՍՊ ընկերությամբ՝ 2008թ.ն, երբ չեմ ներառել եկամտահարկի հաշվետվություններում ֆիզիկական անձանցից ձեռք բերած շուրջ 286 մլն. դրամի ապրանքների շրջանառությունը։ Նույն խախտումը կատարել եմ նաև <<Զույգ աղբյուր>> ՍՊ ընկերության նույն թվականին և 2009 թվականին և չեմ ներառել եկամտահարկի հաշվետվությունում շուրջ 118 մլն. դրամ ապրանքների ձեռք բերումը>>։
59. Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով ամբաստանյալ Գ.Սարգսյանին քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնելու վերաբերյալ վերաքննիչ բողոքներում առկա պատճառաբանությունները, գտնում է, որ դրանք հիմնավորված չեն, ամբաստանյալին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը հաստատված է քրեական գործով ձեռք բերված և առաջին ատյանի դատարանի դատաքննության ընթացքում հետազոտված հետևյալ ապացույցներով:
Լրացուցիչ դատահաշվապահական փորձաքնության 16.04.2015թ. հմ. 0076Դ եզրակացության համաձայն՝ <<<<Հարկերի մասին>> ՀՀ օրենքի 19-րդ և 22-րդ հոդվածի պահանջների կիրառման դեպքում սույն եզրակացության հետազոտական մասում նշված ընկերություններից յուրաքանչյուրի հարկային պարտավորությունները 21.10.2011թ. դրությամբ` ըստ առանձին հարկատեսակների, արտացոլված են ստորև բերված աղյուսակում`



Ընկերությունների անվանումը Ընդամենը Այդ թվում աղավաղված տվյալներ մտցնելու միջոցով
Սարարտ Հարկեր և պարտ. վճար տույժեր տուգանք ներ ընդամենը Հարկեր և պարտ. վճար Խախտումները
Շահութահարկ 6327667 6327667 2262600 <<Շահութահարկի մասին>>ՀՀ օրենքի 7-րդ հոդվածի
Եկամտահարկ 609760 609760 <<Եկամտահարկի մասին>> ՀՀ օրենքի 21-րդ հոդվածի 1-ին կետի <<ա>> ենթակետի
ԱԱՀ 18994320 18994320 6094320 <<ԱԱՀ-ի մասին>>ՀՀ օրենքի 6-րդ հոդվածի
Ընդամենը 25931747 9441441 15559048 50932236 8966680
Ընդամենը Աղավաղված տվյալներ մտցնելու միջոցով
Սարգիսշին Հարկեր և պարտ. վճար տույժեր տուգանք ներ ընդամենը Հարկեր և պարտ. վճար Խախտումները
Եկամտահարկ 4091490 1098366 2454894 7644750 4091490 <<Եկամտահարկի մասին>> ՀՀ օրենքի 21-րդ հոդվածի 1-ին կետի <<ա>> ենթակետի
ԱԱՀ 545200 969200 1514400
Պարտ. սոց.վճար 156000 38400 93600 288000 156000 <<Պարտադիր սոց.ապահովագ¬րության վճարների մասին>> ՀՀ օրենքի 6-րդ հոդվածի 1-ին և 4-րդ կետեր
Ընդամենը 4247490 1681966 3517694 9447150 4247490
Ընդամենը Աղավաղված տվյալն□ր մտցնելու միջոցով
Միլշեն Հարկեր և պարտ. վճար տույժեր տուգանք ներ ընդամենը Հարկեր և պարտ. վճար Խախտումները
ԱԱՀ 852000 322056 511200 1685256 852000 <<ԱԱՀ>>ի մասին>> ՀՀ օրենքի 8-րդ հոդվածի`

Ընդամենը Աղավաղված տվյալներ մտցնելու միջոցով
Զույգ աղբյուր Հարկեր և պարտ. վճար տույժեր տուգանքներ ընդամենը Հարկեր և պարտ. վճար Խախտումնե-րը
Եկամտահարկ 3207320 881599 1924392 6013311 3207320 <<Եկամտահարկի մասին>> ՀՀ օրենքի 21-րդ հոդվածի 1-ին կետի <<ա>> ենթակետի
Ընդամենը Աղավաղված տվյալներ մտցնելու միջոցով
Ստրոյպրոյ□կտ Հարկեր և պարտ. վճար տույժեր տուգանք ներ ընդամենը Հարկեր և պարտ. վճար Խախտումները
Շահութահարկ 12160480
ԱԱՀ 47141000
Ընդամենը 59301480 30774862 35645888 125722230

Ընդամենների հանրագումարը 93540037 43101924 57158222 193800183 17273490

Վերոգրյալ աղյուսակից պարզվել է, որ թվարկված տնտեսվարող սուբյեկտների մոտ հետազոտվող ժամանակաշրջանում ընդամենը առաջանում է 93.540.037 դրամ գումարի լրացուցիչ հարկ, որից միայն 17.273.490 դրամ գումարի հարկերն են սույն լրացուցիչ փորձաքննությամբ զուտ հաշվապահական ու հարկային հաշվառման տեսանկյունից դիտվում, որ առաջացել են հարկման համար հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում, կոնկրետ դեպքում շահութահարկի, ԱԱՀ-ի և եկամտահարկի հաշվարկներում հարկային օրենսդրության պահանջների խախտմամբ նշված հարկատեսակների հարկման բազայի վերաբերյալ ոչ ճիշտ, այսինքն աղավաղված տվյալներ մտցնելու հետևանքով>>։
Ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն ապացուցվել է նաև ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ և արդարադատության նախարարության պետական ռեգիստրի տարածքային համապատասխան ստորաբաժանումներից առգրավված և ապացույց ճանաչված <<Միլշեն>>, <<Սարգիսշին>>, <<Սարարտ>>, <<Ստրոյպրոյեկտ հայաստանյան մասնաճյուղ>> ու <<Զույգ Աղբյուր>> ՍՊ ընկերությունների հարկային և ռեգիստրի գործերով ու նույն ընկերությունների՝ ՀՀ կենտրոնական բանկից առգրավված և զննված բանկային հաշվի շարժի վերաբերյալ տեղեկատվությամբ, որոնք հաշվի են առնվել փորձագետների կողմից՝ եզրակացություն կազմելիս։
60. Ինչ վերաբերվում է պաշտպանի վերաքննիչ բողոքում մատնանշված` դատարանի կողմից ենթադրաբար թույլ տրված դատավարական և նյութական իրավունքի նորմերի խախտումներին, ապա դրանք հետևյալն են.
ա/ սույն գործով դատավճիռ է կայացվել այն անձի նկատմամբ, ում մեղադրանք առաջադրված չի եղել.
բ/ դատավճռով չի հիմնավորվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքը` ամբաստանյալ Գ.Սարգսյանի կողմից հարկերից չարամտորեն խուսափելը մեկ միասնական դիտավորությամբ կատարելը.
գ/ դատարանը հաշվի չի առել <<Հարկերի մասին>> ՀՀ օրենքի 30.1-րդ հոդվածի պահանջը և հարկեր են հաշվարկվել ենթադրյալ խախտումը կատարելուց 7-8 տարի անց.
դ/ Գ.Սարգսյանի նկատմամբ սույն դատավճռով նշանակված պատժին անհիմն կերպով է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ գումարվել նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում առանձին-առանձին անդրադառնալ վերաքննիչ բողոքի վերոնշյալ պատճառաբանություններին:
61. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել:
2. Դատական քննության ընթացքում մեղադրանքի փոփոխություն թույլատրվում է, եթե դրանով չի վատթարանում ամբաստանյալի վիճակը, և չի խախտվում ամբաստանյալի պաշտպանության իրավունքը: Մեղադրանքը խստացման առումով փոխելը թույլատրվում է միայն սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով և դեպքերում>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309.1-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերի համաձայն`
<<1. Եթե առաջին ատյանի դատարանում դատական քննության ընթացքում մեղադրողը գտնում է, որ առաջադրված մեղադրանքը խստացման կամ մեղմացման առումով ենթակա է լրացման կամ փոփոխման, քանի որ ի հայտ են եկել այնպիսի հանգամանքներ, որոնք հայտնի չեն եղել և չէին կարող հայտնի լինել մինչդատական վարույթում, և եթե գործի փաստական հանգամանքները հնարավորություն չեն տալիս մեղադրանքը լրացնելու կամ փոփոխելու առանց դատական քննությունը հետաձգելու, ապա դատարանին ներկայացնում է առաջադրված մեղադրանքը լրացնելու կամ փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու համար դատական քննությունը հետաձգելու վերաբերյալ միջնորդություն: Մեղադրողը նման միջնորդությամբ կարող է հանդես գալ մինչև դատարանի խորհրդակցական սենյակ հեռանալը:
2. Սույն հոդվածի առաջին մասով նախատեսված հիմքերի առկայության դեպքում դատարանը դատախազի միջնորդությամբ հետաձգում է նիստը` անհրաժեշտ քննչական և այլ դատավարական գործողություններ կատարելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու համար: Նիստը կարող է հետաձգվել ոչ ավելի, քան մեկ ամսով, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ անհրաժեշտ քննչական և այլ դատավարական գործողություններ կատարելու համար ողջամտորեն պահանջվում է ավելի երկար ժամկետ:
Առաջադրված մեղադրանքը լրացնելու կամ փոփոխելու դեպքում մեղադրողը կազմում է առաջադրված մեղադրանքը լրացնելու կամ փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին որոշում, որը ձեռք բերված նյութերի հետ ներկայացնում է դատարան:
3. Մեղադրողը կարող է մինչև դատարանի խորհրդակցական սենյակ հեռանալը փոխել մեղադրանքը, այդ թվում նաև` խստացման առումով, եթե դատական քննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները անհերքելիորեն վկայում են, որ ամբաստանյալը կատարել է այլ հանցանք, քան այն, որը նրան մեղսագրվում է>>:
62. Առաջին ատյանի դատարանի դատաքննության ընթացքում սույն գործով մեղադրող Վ.Ասատրյանը 22.12.2015թ. որոշում է կայացրել <<Առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին>>, որի նկարագրական-պատճառաբանական մասում նշվել է հետևյալը. <<…Հիշյալ դատահաշվապահական լրացուցիչ փորձաքննության եզրակացության պայմաններում պարզվում է, որ ամբաստանյալ Գագիկ Սարգսյանը <<Սարարտ>>, <<Սարգիսշին>>, <<Միլշեն>>, <<Ստրոյպրոյեկտ>> հայաստանյան մասնաճյուղ և <<Զույգ Աղբյուր>> ՍՊ ընկերություններով, առանձնապես խոշոր չափերով հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելու միասնական հանցավոր մտադրությամբ, տարածքային հարկային վարչություններ օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշվարկներ չներկայացնելու, ինչպես նաև ներկայացված հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող այլ պարտադիր փաստաթղթերում ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելով չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերով ընդհանուր 17.273.490 դրամ հարկ և պարտադիր այլ վճարներ վճարելուց, իսկ իր ղեկավարած թվով 8 ընկերություններով դիտավորյալ անվճարունակության հատկանիշներ չի ստեղծել, որպիսի պայմաններում Գագիկ Սարգսյանի արարքում առկա է միայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հանցակազմը։
/…/
Այսինքն՝ վերլուծելով դատահաշվապահական փորձաքննության թիվ 15-0076Դ եզրակացությունը և գնահատելով դատաքննության ընթացքում ձեռք բերված մյուս ապացույցները՝ գտնում եմ, որ անհրաժեշտություն է առաջացել Գագիկ Սարգսյանին 2012թ. սեպտեմբերի 11-ին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխել և վերջինիս առաջադրել նոր մեղադրանք՝ մեկ դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու համար, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հովածի 3-րդ մասով, 38-205-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, 193-րդ հոդվածով և 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով դրվագներով քրեական հետապնդումը դադարեցնել՝ Գագիկ Սարգսյանի արարքում հանցակազմ չլինելու, նրա կողմից պետությանը հասցված վնասը և հաշվարկված տույժերն ու տուգանքները վերականգնելու հիմքով>>։
Այդ որոշման եզրափակիչ մասում գործով մեղադրողը որոշել է.
<<1. Ամբաստանյալ Գագիկ Սարգսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, 38-205-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, 193-րդ հոդվածով և 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված չորս դրվագներով հանցագործություն կատարելու համար քրեական հետապնդումները դադարեցնել՝ վերջինիս արարքում հանցակազմ չլինելու, նրա կողմից պետությանը հասցված վնասը և հաշվարկված տույժերն ու տուգանքները վերականգնելու հիմքով։
2. Գագիկ Սարգսյանին 2012թ. սեպտեմբերի 11-ին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխել և վերջինիս առաջադրել նոր մեղադրանք՝ մեկ դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու համար>>:
63. Նույն օրը` 22.12.2015թ. գործով մեղադրող Վ.Ասատրյանը կայացրել է ևս մեկ որոշում, որը վերնագրված է <<Անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին>>: Այդ որոշմամբ Գ.Սարգսյանը որպես մեղադրյալ է ներգրավվել այն բանի համար, որ <<… 2007-2009թ. ընկած ժամանակահատվածում համատեղելով <<Սարարտ>>, <<Սարգիսշին>>, <<Միլշեն>> և <<Զույգ Աղբյուր>> ՍՊ ընկերությունների տնօրենի պաշտոնը և ՀՀ տարածքում ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու ընթացքում առանձնապես խոշոր չափերով հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելու միասնական հանցավոր մտադրությամբ, տարածքային հարկային տեսչություններ օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշվարկներ չներկայացնելու, ինչպես նաև ներկայացված հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող այլ պարտադիր փաստաթղթերում ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելով չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերով ընդհանուր 17.273.490 դրամ հարկ և պարտադիր այլ վճարներ վճարելուց։
Մասնավորապես՝
Գագիկ Սարգսյանը 2007 դեկտեմբերի 11-ից հանդիսանալով ՀՀ կառավարությանն առընթեր Կոտայքի հարկային տեսչությունում հաշվառված <<Սարարտ>> ՍՊ ընկերության տնօրենը, հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելու դիտավորությամբ, խախտելով <<Շահութահարկի մասին>> և <<ԱԱՀ-ի մասին>> ՀՀ օրենքների պահանջները, կազմել և 22.01.2008 ու 16.04.2008 թվականին Կոտայքի հարկային տեսչություն է ներկայացրել 2007թ. հաշվետու տարվա <<Ֆինանսական արդյունքների մասին>> ձև 2 հաշվետվությունները, շահութահարկի և ԱԱՀ-ի հաշվարկները, որոնցում ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելով` չարամտորեն խուսափել է 8.356.920 դրամ հարկ վճարելուց, այդ թվում` շահութահարկ 2.262.600 դրամ, ԱԱՀ՝ 6.094.320 դրամ։ Միաժամանակ, Գագիկ Սարգսյանը խախտելով <<Եկամտահարկի մասին>> ՀՀ օրենքի պահանջները՝ ՀՀ կառավարությանն առընթեր Կոտայքի հարկային տեսչություն է ներկայացրել <<Սարարտ>> ՍՊ ընկերության ակնհայտ խեղաթյուրված եկամտահարկի հաշվարկ, որտեղ 20.325.333 դրամ գումարի չափով ֆիզիկական անձանց ապրանքների ձեռքբերման նպատակով կանխիկ կատարած վճարումները չներառելով՝ չարամտորեն խուսափել է 609.760 դրամ գումարի եկամտահարկ վճարելուց։
Բացի այդ, Գագիկ Սարգսյանը, շարունակելով իր հանցավոր գործունեությունը և 2008թ. ունիսի 9-ից հանդիսանալով ՀՀ կառավարությանն առընթեր Խորհրդայինի հարկային տեսչությունում հաշվառված <<Սարգիսշին>> ՍՊ ընկերության տնօրենը, հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելու դիտավորությամբ, խախտելով <<Եկամտահարկի մասին>> ՀՀ օրենքի պահանջները, կազմել և 2008 թվականի ընթացքում հարկային տեսչություն է ներկայացրել 2008թ. եկամտահարկի ակնհայտ խեղաթյուրված հաշվարկ, որում 286.383.000 դրամ գումարի չափով ֆիզիկական անձանց ապրանքների ձեռքբերման նպատակով կանխիկ կատարած վճարումները չներառելով՝ չարամտորեն խուսափել է 4.091.490 դրամ գումարի եկամտահարկ վճարելուց, իսկ <<Պարտադիր սոցիալական ապահովագրության վճարների մասին>> ՀՀ օրենքի պահանջները խախտելով՝ <<Սարգիսշին>> ՍՊ ընկերության վարձու աշխատողներին վճարված աշխատավարձի դիմաց պարտադիր սոցիալական ապահովության վճարներ չհաշվարկելով և հարկային տեսչություն հաշվետվություններ չներկայացնելով՝ չարամտորեն խուսափել է 156.000 դրամի պարտադիր վճար վճարելուց։
Բացի այդ, Գագիկ Սարգսյանը, 2009թ. հունվարի 22-ից հանդիսանալով ՀՀ կառավարությանն առընթեր Քանաքեռ-Զեյթուն հարկային տեսչությունում հաշվառված <Միլշեն>> ՍՊ ընկերության տնօրենը, հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելու դիտավորությամբ, խախտելով <<ԱԱՀ-ի մասին>> ՀՀ օրենքի պահանջները, 2009 թվականի առաջին եռամսյակի ԱԱՀ-ի հաշվետվություններում ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելով՝ ներառված տեղեկությունները պակաս հաշվարկելով, չարամտորեն խուսափել է 52.000 դրամ ԱԱՀ վճարելուց։
Բացի այդ, Գագիկ Սարգսյանը, 2008թ. նոյեմբերի 21-ից հանդիսանալով ՀՀ կառավարությանն առընթեր Մյասնիկյանի հարկային տեսչությունում հաշվառված <<Զույգ Աղբյուր>> ՍՊ ընկերության տնօրենը, հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելու դիտավորությամբ, խախտելով <<Եկամտահարկի մասին>> ՀՀ օրենքի պահանջները, կազմել և հարկային տեսչություն է ներկայացրել 2008-2009թ. առաջին կիսամյակի եկամտահարկի հաշվարկ, որում ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելով՝ 118.826.666 դրամ գումարի չափով ֆիզիկական անձանց ապրանքների ձեռքբերման նպատակով կանխիկ կատարած վճարումները չներառելով՝ չարամտորեն խուսափել է 3.207.320 դրամ եկամտահարկ վճարելուց։
Այսպիսով՝ Գագիկ Սարգսյանին մեղսագրվում է մեկ դրվագ հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով>>:
Այդ որոշման եզրափակիչ մասում նշված է, որ դատախազը որոշել է. <<Թիվ 83102208 քրեական գործով ամբաստանյալ Գագիկ Սարգսյանին ներգրավել որպես մեղադրյալ չորս դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով>>:
64. Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ իրոք <<Անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին>> որոշման նկարագրական-պատճառաբանական և եզրափակիչ մասերի միջև առկա է որոշակի անհամապատասխանություն: Սակայն, առաջին ատյանի դատարանում դատական քննության ընթացքում ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը լրացնելու կամ փոփոխելու սահմանները կարգավորող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309.1-րդ հոդվածով նախատեսված չէ, որ առաջադրված մեղադրանքը լրացնելու կամ փոփոխելու դեպքում մեղադրողը պետք է կայացնի անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշում, հետևաբար, իրավական առումով ոչ կարևոր լինելու պատճառով վերաքննիչ դատարանը քննության առարկա չի դարձնում մեղադրողի վերոնշյալ որոշման նկարագրական-պատճառաբանական և եզրափակիչ մասերի միջև անհամապատասխանության հարցը:
65. Առաջին ատյանի դատարանում դատական քննության ընթացքում ամբաստանյալ Գ.Սարգսյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու իր գործառույթը սույն գործով մեղադրողն իրացրել է 22.12.2015թ. կայացված <<Առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին>> որոշմամբ, որը ներկայացվել է դատարան և տրամադրվել է դատավարության մասնակիցներին:
Այդ որոշման նկարագրական-պատճառաբանական և եզրափակիչ մասերից հստակ երևում է, որ Գ.Սարգսյանին նոր մեղադրանք է առաջադրվել մեկ դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու համար, որով էլ վերջինս առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել և դատապարտվել:
Վերոգրյալներից հետևում է, որ անհիմն է և քրեական գործի նյութերից չի բխում վերաքննիչ բողոքի այն պնդումը, թե <<դատարանը սույն գործով դատավճիռ է կայացրել այն անձի նկատմամբ, ում մեղադրանք առաջադրված չի եղել>>: Ամբաստանյալ Գ.Սարգսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նոր մեղադրանք է առաջադրվել գործով մեղադրողի` 22.12.2015թ. <<Առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին>> որոշմամբ, իսկ նոր մեղադրանքի փաստական կողմը ներկայացված է այդ որոշման նկարագրական- պատճառաբանական մասում, որը չի հակասում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 202-րդ հոդվածով սահմանված` անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման կառուցվածքին:
66. Հիմնավորված չէ նաև վերաքննիչ բողոքի այն պնդումը, թե <<...դատարանը... չունենալով ամբաստանյալի դիտավորության, տվյալ դեպքում չարամտության վերաբերյալ նույնիսկ նվազագույն տվյալ, գտել է, որ ապացուցված է հարկեր վճարելուց չարամտորեն խուսափելը>>:
Առաջին ատյանի դատարանը, ամբաստանյալ Գ.Սարգսյանի կողմից առանձնապես խոշոր չափերով հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելը հիմնավորված է համարել նախևառաջ գործով նշանակված լրացուցիչ դատահաշվապահական փորձաքննության 16.04.2015թ. հմ.0076Դ եզրակացությամբ, որի հետևությունների համաձայն` <<Թվարկված տնտեսվարող սուբյեկտների մոտ հետազոտվող ժամանակաշրջանում ընդամենը առաջանում է 93.540.037 դրամ գումարի լրացուցիչ հարկ, որից միայն 17.273.490 դրամ գումարի հարկերն են սույն լրացուցիչ փորձաքննությամբ զուտ հաշվապահական ու հարկային հաշվառման տեսանկյունից դիտվում, որ առաջացել են հարկման համար հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում, կոնկրետ դեպքում շահութահարկի, ԱԱՀ-ի և եկամտահարկի հաշվարկներում հարկային օրենսդրության պահանջների խախտմամբ նշված հարկատեսակների հարկման բազայի վերաբերյալ ոչ ճիշտ, այսինքն աղավաղված տվյալներ մտցնելու հետևանքով>>:
67. Ինչ վերաբերվում է ամբաստանյալ Գ.Սարգսյանի կողմից առանձնապես խոշոր չափերով հարկեր վճարելուց չարամտորեն խուսափելու միասնական հանցավոր մտադրության հիմնավորվածությանը, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն հաստատվում է հետևյալ հանգամանքների համադրմամբ.
ա/ Գ.Սարգսյանը համատեղել է <<Սարարտ>>, <<Սարգիսշին>>, <<Միլշեն>> և <<Զույգ Աղբյուր>> ՍՊ ընկերությունների տնօրենի պաշտոնը և ղեկավարել դրանց գործունեությունը համեմատաբար կարճ ժամանակահատվածում` 2007-2009թթ. ընկած ժամանակահատվածում:
բ/ Գ.Սարգսյանը, ղեկավարելով բոլոր չորս ընկերությունները, առանձնապես խոշոր չափերով հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելիս դրսևորել է գրեթե նույնաբովանդակ հանցավոր գործողություններ /անգործություն/` տարածքային հարկային տեսչություններ չի ներկայացրել օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշվարկներ, ինչպես նաև ներկայացված հաշվետվությունները և հարկման հիմք հանդիսացող այլ պարտադիր փաստաթղթերում մուտքագրել է ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ:
գ/ Գ.Սարգսյանը 2007-2009թթ. ընթացքում ՀՀ տարածքում նոր ՍՊ ընկերություններ է հիմնադրել և նույնատիպ ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացրել այն պայմաններում, երբ նախկին ընկերությունները խնդիրներ են ունեցել հարկային մարմինների հետ` հարկային պարտավորությունների կատարման առումով:
68. Հիմնավորված չէ և սույն քրեական գործի նյութերից չի բխում նաև վերաքննիչ բողոքի այն պնդումը, թե <<…ոչ մեղադրողը, և ոչ էլ դատարանը հաշվի չեն առել այն հանգամանքը, որ <<Հարկերի մասին>> ՀՀ օրենքի 30.1-րդ հոդվածի համաձայն` <<Հարկային օրենսդրական խախտումներ հայտնաբերելու դեպքում հարկային պարտավորություններ չեն կարող առաջանալ, եթե տվյալ խախտումը հայտնաբերվել է այն կատարելու տարվան անմիջապես հաջորդող երեք տարին լրանալուց հետո>>, մինչդեռ քննարկվող դեպքում հարկեր են հաշվարկվել ենթադրյալ խախտումը կատարելուց 7-8 տարի անց>>:
Տվյալ դեպքում, ամբաստանյալ Գ.Սարգսյանի կողմից 2007-2009թթ. թույլ տրված հարկային օրենսդրության խախտումները հայտնաբերվել և դրանցով քրեական գործեր են հարուցվել դեռևս 2008-2011թթ., երբ դեռ լրացած չի եղել դրանք կատարելու տարվան անմիջապես հաջորդող երեք տարին: Իսկ այն հանգամանքը, որ դատարանում քննվող քրեական գործով նշանակվել է լրացուցիչ դատահաշվապահական փորձաքննություն և փորձագետները տրված եզրակացությամբ այսպես կոչված <<հարկեր են հաշվարկել>>, դեռևս չի նշանակում, որ այդ խախտումները հայտնաբերվել են փորձաքննության կատարման ընթացքում:
69. Ինչ վերաբերվում է Գ.Սարգսյանի վերաբերյալ նախկին դատավճռով նշանակված պատիժը գումարելը դատական սխալ համարելու վերաբերյալ վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանություններին, ապա դրանք նույնպես հիմնավորված չեն` հետևյալ պատճառաբանություններով:
70. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<1. Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատժի լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 7-րդ մասի համաձայն`
<<7. Փորձաշրջանի ընթացքում անձի կողմից միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր դիտավորյալ հանցանք կատարելու դեպքում դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը և պատիժ նշանակում սույն օրենսգրքի 67-րդ հոդվածով նախատեսված կանոններով: Նույն կանոններով պատիժ է նշանակվում նաև նոր անզգույշ կամ ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցանք կատարելու դեպքում, եթե դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը>>:
71. Սույն գործի նյութերից երևում է, որ Գագիկ Վազգենի Սարգսյանը Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 20.09.2006թ. դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով և 2014-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կիրառմամբ դատապարտվել է ազատազրկման 5 տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան 2 տարի ժամկետով:
Փորձաշրջանն ավարտվել է 2009թ. մայիս ամսին:
Հաստատված հանգամանք է նաև այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքը Գ.Սարգսյանը կատարել է նախորդ դատավճռով սահմանված փորձաշրջանի ընթացքում, որի համար, սակայն, մեղավոր է ճանաչվել և դատապարտվել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների 2016թ. հունիսի 21-ի դատավճռով, այսինքն` փորձաշրջանն ավարտվելուց հետո:
Եթե Գ.Սարգսյանը փորձաշրջանի ընթացքում կատարած արարքի համար դատապարտվել է փարձաշրջանն ավարտվելուց հետո, ուրեմն խոսք չի կարող լինել պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու մասին:
Եվ տվյալ դեպքում, առաջին ատյանի դատարանը միանգամայն իրավացիորեն ամբաստանյալ Գ.Սարգսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածով նախատեսված կանոնների կիրառմամբ` դատավճիռների համակցությամբ, նկատի ունենալով, որ Գ.Սարգսյանը իր նկատմամբ 20.09.2006թ. դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատժի լրիվ կրելը` սահմանված փորձաշրջանի ավարտը կատարել է նոր հանցագործություն: Այսինքն, տվյալ դեպքում գործ ունենք ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի ուղղակի կիրառման հետ` առանց նույն օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի մատնանշման, քանի որ դատավճիռ կայացնելու պահին նախորդ դատավճռով սահմանված փորձաշրջանն արդեն ավարտված է եղել:
72. Եթե ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ և 70-րդ հոդվածները մեկնաբանվեն և կիրառվեն այնպես, ինչպես դա առաջարկվում է վերաքննիչ բողոքում, ապա փորձաշրջանի ընթացքում կատարված հանցագործությունների համար մեղավորների նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի կիրառմամբ դատավճիռների համակցությամբ պատիժ կարող է նշանակվել միայն այն դեպքում, եթե նրանք դատապարտվում են փորձաշրջանի ընթացքում, իսկ փորձաշրջանն անցնելուց հետո դատապարտվածների նկատմամբ այդ հոդվածի կիրառմամբ պատիժ չի կարող նշանակվել: Նման մեկնաբանությունը ոչ մի քննադատության չի դիմանում թեկուզև այն պատճառաբանությամբ, որ փորձաշրջանի ընթացքում հանցագործություններ կատարած անձինք տարբեր ձևերով կարող են ձգձգել իրենց նկատմամբ վերջնական դատական ակտերի կայացումը` մինչև փորձաշրջանի ավարտվելը, և դրանով իսկ խուսափել դատավճիռների համակցությամբ նշանակվելիք առավել խիստ պատժից:
73. Վերոգրյալների հիման վրա, գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցության մեջ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Գ.Սարգսյանը նա 2007-2009թթ. ընկած ժամանակահատվածում համատեղելով <<Սարարտ>>, <<Սարգիսշին>>, <<Միլշեն>> և <<Զույգ Աղբյուր>> ՍՊ ընկերությունների տնօրենի պաշտոնն ու ղեկավարելով դրանց գործունեությունը, ՀՀ տարածքում ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու ընթացքում՝ առանձնապես խոշոր չափերով հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելու միասնական հանցավոր մտադրությամբ, տարածքային հարկային տեսչություններ օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշվարկներ չներկայացնելու, ինչպես նաև ներկայացված հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող այլ պարտադիր փաստաթղթերում ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելով 93.540.037 դրամ ընդհանուր գումարով լրացուցիչ հարկերից չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր՝ ընդհանուր առմամբ 17.273.490 ՀՀ դրամի չափով, հարկեր և պարտադիր այլ վճարներ վճարելուց։
Մասնավորապես, <<Սարարտ>> ՍՊ ընկերության գործունեության արդյունքում առաջացած 25.931.747 ՀՀ դրամի չափով ընդհանուր հարկերից չի վճարել 2.262.600 ՀՀ դրամի չափով շահութահարկի, 609.760 ՀՀ դրամի չափով եկամտահարկի և 6094320 ՀՀ դրամի չափվ ԱԱՀ-ի գումարները /ընդամենը՝ 8.966.680 ՀՀ դրամ/, <<Սարգիսշին>> ՍՊ ընկերության գործունեության արդյունքում առաջացած 4.247.490 ՀՀ դրամի չափով ընդհանուր հարկերից չի վճարել 4.091.490 ՀՀ դրամի չափով եկամտահարկի և 156.000 ՀՀ դրամի չափվ պարտադիր սոց. ապահովագրության վճարների գումարները /ընդամենը՝ 4.247.490 ՀՀ դրամ/, ինչպես նաև՝ չի վճարել <<Միլշեն>> ՍՊ ընկերության գործունեության արդյունքում առաջացած 852.000 ՀՀ դրամի չափով ԱԱՀ-ի գումարները և <<Զույգ Աղբյուր>> ՍՊ ընկերության գործունեության արդյունքում առաջացած 3.207.320 ՀՀ դրամի չափով եկամտահարկի գումարները։
Այսինքն, կատարել է հանցագործություն` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
74. Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը պաշտպան Հ.Բաբայանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում հանգում է այն հետևության, որ բերված վերաքննիչ բողոքը բավարարելու, դատավճիռը բեկանելու և ամբաստանյալ Գ.Սարգսյանին արդարացնելու հիմքեր չկան, նկատի ունենալով, որ դատարանը դատավճիռ կայացնելիս թույլ չի տվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կարող էին հանգեցնել դատական սխալի:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ և 394-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ քրեական դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Պաշտպան Հ.Բաբայանի վերաքննիչ բողոքը մերժել, իսկ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. հունիսի 21-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Գագիկ Վազգենի Սարգսյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` թողնել օրինական ուժի մեջ:
2. Սույն որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք կարող է բերվել այն հրապարակելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում` ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատին:



Իսկականի հետ ճիշտ է`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ