Գործ ԵԱՔԴ/0111/01/12

Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

19 փետրվարի 2013թ. ք.Երևան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ե. ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ
Գ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ Տ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ

ՄԵՂԱԴՐՈՂ Ա. ՆԱԴՈՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ Կ. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ Ն. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում, վճռաբեկ վարույթի կանոններով, քննության առնելով մեղադրող Ա.Նադոյանի վերաքննիչ բողոքը` Նինել Արարատի Պետրոսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 25-ի դատավճռի դեմ

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.

2012 թվականի հուլիսի 02-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության ԾՀՔ բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 5-րդ կետերի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 14116512 քրեական գործը:
2012 թվականի օգոստոսի 17-ին Նինել Արարատի Պետրոսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, որպես խափանման միջոց ընտրվել է ստորագրություն չհեռանալու մասին:
2012 թվականի օգոստոսի 30-ին ՀՀ գլխավոր դատախազի կողմից քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Նինել Արարատի Պետրոսյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության առաջին դատարանը, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ, 2012 թվականի դեկտեմբերի 25-ի դատավճռով ամբաստանյալ Նինել Արարատի Պետրոսյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցանքներ կատարելու մեջ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով Նինել Պետրոսյանին դատապարտել է տուգանքի` նվազագույն աշխատավարձի ութհարյուրապատիկի` 800.000 ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով Նինել Պետրոսյանին դատապարտել է տուգանքի` նվազագույն աշխատավարձի վեցհարյուրապատիկի` 600.000 ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի համաձայն` հանցանքների համակցությամբ պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով Նինել Արարատի Պետրոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հազարապատիկի` 1.000.000 ՀՀ դրամի չափով:
Նինել Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել մեղադրող, ՀՀ գլխավոր դատախազության ավագ դատախազ Ա.Նադոյանը:
Քրեական գործը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան է մուտք եղել 2013 թվականի հունվարի 31-ին:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2013 թվականի փետրվարի 04-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել` քննության վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:
Վերաքննիչ բողոքի դեմ գրավոր պատասխան է ստացվել ամբաստանյալ Նինել Պետրոսյանի պաշտպան Կարինե Խաչատրյանից:

2. Գործի փաստական հանգամանքները.

Նինել Արարատի Պետրոսյանը դատապարտվել է այն բանի համար, որ 2012 թվականի փետրվարի վերջին օրերին քրոջորդի Ազատ Մանուկյանից իմանալով, որ նրա ընկերը` 26 ամյա Գոռ Հայրապետյանը դեռևս անձնագրավորված և զինվորական հաշվառման վերցված չէ, ինչը կարգավորելու (անձնագիր ստանալու) և օրենքով սահմանված դրամանկան գումարը մուծելով ժամկետային զինվորական ծառայությունից ազատվելու համար նա և մայրը` Խանում Հայրապետյանը, պատրաստ են վճարել, մտադրվել է խարդախությամբ տիրանալ նրանց դրամական միջոցներին: Նինել Պետրոսյանն այդ նպատակով մայր և որդի Հայրապետյանների հետ նախնական համաձայնության գալով, 2012 թվականի մարտի առաջին օրերին գնացել է նրանց վարձակալած Երևան, Արծրունու 88, թիվ 39 հասցեում գտնվող բնակարան և անձամբ համոզվելով հիշյալ նպատակով խոշոր չափի գումարներ վճարելու նրանց պատրաստակամության մասին, հայտարարել է, թե պետական մարմիններում աշխատող պաշտոնատար անձանց շրջանում ունի ծանոթներ, ովքեր 6000 ԱՄՆ դոլարով (կամ դրան համարժեք ՀՀ դրամով) կլուծեն Գոռ Հայրապետյանի անձնագրավորման ու զինգրքույկ տրամադրելով` զինծառայությունից ազատելու հարցերը, սակայն կա նաև երկրորդ տարբերակը, երբ ինքը, հաշվի առնելով Գոռ Հայրապետյանի և Ազատ Մանուկյանի ընկերներ լինելը, կդասավորի այնպես, որ այդ անձինք նույն խնդիրը լուծեն 4500 ԱՄՆ դոլարով, ինչի դեպքում Գ.Հայրապետյանը նախ կվերցվի զինվորական հաշվառման ու կստանա կցագրման վկայական, ապա երկու տարի անց լրացուցիչ չնչին դրամական մուծումով կստանա զինգրքույկ: Այդ տարբերակին համաձայնվելով` Գոռ և Խանում Հայրապետյանները շտապ վաճառել են Մասիս քաղաքում ունեցած հողատարածքը և մաս-մաս` մարտի 12-ին և 27-ին, իրենց բնակարանում Նինել Պետրոսյանին են տվել ընդամենը 4200 ԱՄՆ դոլար: Գումարի հանձնմանը ներկա գտնվող Ազատ Մանուկյանը ընկերոջն օգնելու և նրանից հետագայում հետ ստանալու պայմանով պարտավորվել է մորաքրոջը` Ն.Պետրոսյանին տալ մնացած 300 ԱՄՆ դոլարը և նույն օրը վերջինիս տվել է 50 ԱՄՆ դոլար, ինչը ստանալով Ն.Պետրոսյանը հրաժարվել է մնացած գումարի պահանջից: Խարդախությամբ հափշտակված 1.655.520 ՀՀ դրամին համարժեք 4250 ԱՄՆ դոլարը Նինել Պետրոսյանն օգտագործել է իր անձնական կարիքների համար:
Նինել Պետրոսյանը 2012 թվականի ապրիլի կեսերին, նույն անձանց խոշոր չափերով գույքը խարդախությամբ հափշտակելու դիտավորությամբ կրկին գնացել է մայր և որդի Հայրապետյանների բնակարան և Խանում Հայրապետյանից պահանջել շտապ 2500 ԱՄՆ դոլար (981250 ՀՀ դրամին համարժեք)` Գոռ Հայրապետյանի փաստաթղթավորման գործն անողներին նվիրատվություն <<մաղարիչ>> տալու համար, սակայն իր կամքից անկախ հանգամանքներով հանցագործությունն ավարտին չի հասցվել, քանի որ Խանում Հայրապետյանը պատասխանել է, որ պահանջված լրացուցիչ գումարը կտա, երբ Գոռ Հայրապետյանը ստանա խոստացված փաստաթղթերը:

3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.

Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոհիշյալ հիմնավորումներով:
Մեղադրող, ՀՀ գլխավոր դատախազության ավագ դատախազ Ա.Նադոյանը վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Նինել Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժն անարդարացի է՝ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում կատարված հանցագործու¬թյունների բնույթին ու հասարակական վտանգավորության աստիճանին, հետևաբար չի կա¬րող ծառայել ՀՀ քրեական օրենսգրքով ամրագրված պատժի նպատակներին:
Ընդհանուր իրավասության դատարանի հիշյալ դատական ակտն անհիմն է ու նշանակ¬ված պատժի մասով ենթակա բեկանման` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Սույն գործով հիմնավորվել է, որ Նինել Պետրոսյանը նախ՝ խարդախությամբ Գոռ և Խանում Հայրապետյաններից հափշտակել է խոշոր չափերով 1.655.520 ՀՀ դրամին համարժեք 4250 ԱՍՆ դոլար, այն օգտագործել իր անձնա¬կան կարիքների համար, ապա՝ շարունակելով իր հանցավոր գործողությունները, նույն ան¬ձանց խոշոր չափերով գույքը խարդախությամբ հափշտակելու դիտավորությամբ կրկին գնացել է մայր և որդի Հայրապետյանների բնակարան ու Խանում Հայրապետյանից շտապ պահանջել 981.250 ՀՀ դրամին համարժեք 2500 ԱՄՆ դոլար՝ իբր Գոռ Հայրապետյանի փաստաթղթավորման գործն անողներին նվիրատվություն տալու համար, սակայն իր կամքից անկախ հանգամանքներով հանցագործությունն ավարտին չի հասցվել:
Նինել Պետրոսյանի գործողությունների պարբերականությունը և հանցագործության կատարման վերը նկարագրված մյուս հանգամանքները վկայում են նրա անձի հասարակա¬կան վտանգավորության բարձր աստիճանի մասին, նման պայմաններում ընդհանուր իրա¬վասության դատարանի մատնանշած՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները (կին լինելը, նախկինում դատված չլինելը, աշխատավայրում դրականորեն բնութագրվելը, վատառողջ լինելը, տուժողին հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնասը հատուցելը) չեն նվազեցնում կատարված արարքների՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը:
Ավելին՝ ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի չեն առնվել նաև օրենքով պաշտպանվող հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, բնույթը, որոնք նույնպես բարձրացնում են կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը:
Վերոհիշյալ հանգամանքները վկայում են, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի սանկցիայով սահմանված պատժի նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները, ընդհանուր իրավասության դատարանի վկայակոչած՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները կարող են ընդամենը հիմք հանդիսանալ երկուսից հինգ տարի ժամկետով ազատազրկում նախատեսող հոդվածի սահմաններում ազատազրկման համեմատաբար ավելի նվազ խիստ չափի ժամկետներ նշա¬նակելու համար:
Վերոգրյալի հիման վրա մեղադրողը գտնում է, որ Նինել Պետրոսյանի նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելու վերաբերյալ դատարանի հետևությունները հիմնավորված չեն: Դատա¬րանն օբյեկտիվ ստուգման ու գնահատման չի ենթարկել ամբաստանյալի կողմից կատար¬ված հանցանքների՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, գործի կոնկրետ հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև օրենքով պաշտպանվող հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, բնույթը, որոնք բարձրացնում են Նինել Պետրոսյանի կատարած հանցագործությունների վտանգավորության աստիճանը:
Արդյունքում վերջինիս նկատմամբ նշանակվել է պատիժ, որն անարդարացի է՝ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով: Վերը նկարագրված հանգամանքների առկայության պայմաններում դատարանը Նինել Պետրոսյանի նկատմամբ պետք է նշանակեր ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի սանկցիայով սահմանված պատիժնե¬րից առավել խիստը՝ ազատազրկումը, քանի որ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից նվազ խիստ տեսակը՝ տուգանքը, չէր կարող ապահովել պատժի նպատակ¬ները: Դատարանը սխալ հետևության է հանգել ամբաստանյալի նկատմամբ տուգանք նշա¬նակելու միջոցով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը հասնելու հնարավորության մասին:
Այսինքն՝ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդ¬հանուր իրավասության դատարանը Նինել Պետրոսյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի նորմերի՝ 5-րդ, 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված օրինականության, արդարության ու պատասխանատվության անհատակա¬նացման, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու և պատժի նպատակին հասնելու ընդհանուր սկզբունքների խախտմամբ, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվա¬ծով նախատեսված քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում է և հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող անօրինական և չհիմնավորված դա¬տական ակտի կայացմանը: Նշված դատական սխալը, որն ազդել է գործի արդյունքի վրա, խաթարում է արդարադատության բուն էությունը, դատարանի որոշման՝ որպես արդարադա¬տության ակտի իմաստը, խախտում է սահմանադրորեն պաշտպանվող շահերի անհրաժեշտ հավասարակշռությունը:
Վերոգրյալի հիման վրա և մեղադրող Ա.Նադոյանը խնդրել է Նինել Արարատի Պետրոսյանի վերաբերյալ դատավճիռը` նշանակված պատիժների մասով, բեկանել. Նինել Պետրոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվա¬ծի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նրան դատապարտել ազատազրկման 2 տարի 6 ամիս ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` ազատազրկման 2 տարի ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կանոններով Նինել Պետրոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 տարի 6 ամիս ժամկետով:

4. Վերաքննիչ բողոքի դեմ բերված պատասխանը.

Ամբաստանյալ Նինել Պետրոսյանի պաշտպան Կարինե Խաչատրյանը վերաքննիչ բողոքի դեմ ներկայացված գրավոր պատասխանում նշել է, որ վերաքննիչ բողոքն անհիմն է և ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Նինել Պետրոսյանը նախաքննության ընթացքում ընդունել է մեղքը, աջակցել է նախաքննությանը, ամբողջությամբ վերականգնել է տուժողին պատճառված վնասը:
Իր պաշտպանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առել ինչպես կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները՝ այն, որ ամբաստանյալը կին է, նախկինում դատված ու արատավորված չի եղել, նախկին աշխատավայրում բնութագրվում է դրականորեն, տառապում է արգանդի պարանոցի /CIN III/, ձախ աչքի խրոնիկ մսամոլ, նևրասթենիա հիվանդություններով, 2012 թվականի հունիսի 27-ին տարել է կանացի օրգանների CIN /III/ կարգի վիրահատություն, 15.08.2012թ. դրությամբ հանդիսացել է ընտանիքի միակ աշխատողը:
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը դիտել է այն, որ ամբաստանյալն ամբողջությամբ հատուցել է տուժողին հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնասը:
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դատարանը չի հայտնաբերել:
Իր պաշտպանյալի խնամքին են գտնվում տարեց մայրը, մինչև 14 տարեկան՝ մանկահասակ թոռը, նշված հանգամանքը հավաստվում է գործում առկա տեղեկանքով:
Իր պաշտպանյալի առողջական վիճակը օր-օրի ավելի է վատթարանում, բացի վերոնշյալ օնկոլոգիական հիվանդությունից, տառապում է այլ հիվանդություններով: Ներկայումս գտնվում է բուժման մեջ:
Բողոքաբերը որևէ կերպ չի հիմնավորում իր կողմից վկայակոչված նորմերից՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածներով նախատեսված սկզբունքների խախտման առկայությունը, այլ ընդամենը հղում է կատարում նորմին` չկոնկրետացնելով դրանցից որևէ մեկի խախտման փաստը, չի հիմնավորում, թե ինչի հիման վրա է արված եզրահանգումն առ այն, որ սույն գործով իր պաշտպանյալի նկատմամբ նշանակված 1.000.000 ՀՀ դրամ տուգանքի ձևով պատիժը չի ծառայի պատժի նպատակներին:
Ավելին, բողոքաբերն անտեսում է ՀՀ քրեական օրենսդրությամբ ամրագրված այլ կարևորագույն սկզբունքներ ևս՝ մասնավորապես ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատժի անհատականացման սկզբունքը:
Սույն գործով դատարանը միանշանակ ղեկավարվել է քրեական օրենսգրքի նախատեսված սկզբունքներով և նշանակել է համաչափ պատիժ, դատավճիռը հիմանվորված է և օրինական, դատարանի կողմից պահպանվել են քրեական օրեսդրությամբ սահմանված օրինականության, արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքները:
Դատավճիռը հիմնված է քրեական օրենսգրքով նախատեսված ամենակարևոր սկզբունքի` մարդասիրության սկզբունքի վրա, քանի որ քաղծկեղով հիվանդ, բուժում ստացող, օր-օրի վատթարացող առողջության պայմաններում իր պաշտպանյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելը կհանգեցնի նրա կյանքի իրավունքի խախտմանը:
Ելնելով վերոգրյալից պաշտպան Կարինե Խաչատրյանը խնդրել է վերաքննիչ բողոքն ամբողջությամբ մերժել, իսկ դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ։
Ամբաստանյալ Նինել Պետրոսյանը միանալով պաշտպանի առարկություններին` խնդրել է վերաքննիչ բողոքը մերժել:

5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.

Վերաքննիչ դատարանը քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին մեղադրանքի կողմի ելույթը, դատական ակտը չբողոքարկած պաշտպանության կողմի պատասխանը, ինչպես նաև վերլուծելով գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ` հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանում բողոքի քննության ժամանակ առաջին ատյանի դատարանում հաստատված փաստական հանգամանքներն ընդունվում են որպես հիմք, բացառությամբ այն դեպքի, երբ բողոքում վիճարկվում է որևէ փաստական հանգամանք, և վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն եզրակացության, որ տվյալ փաստական հանգամանքի վերաբերյալ եզրակացության հանգելիս առաջին ատյանի դատարանն ակնհայտ սխալ է թույլ տվել:
Դատավճռի դեմ բերված վերաքննիչ բողոքով մեղադրող Ա.Նադոյանը խնդրել է դատավճիռը` պատժի մասով, բեկանել` Նինել Պետրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվա¬ծի 2-րդ մասի 2-րդ կետով դատապարտել ազատազրկման 2 տարի 6 ամիս ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` ազատազրկման 2 տարի ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կանոններով Նինել Պետրոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 տարի 6 ամիս ժամկետով:
Ամբաստանյալ Նինել Պետրոսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվա¬ծի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցանքները կատարելը և նրա մեղքը որևէ մասնակցի կողմից չի վիճարկվում, այդ պատճառով վերաքննիչ դատարանն ամբաստանյալի նկատմամբ հաստատված ճանաչված փաստական հանգամանքներն ընդունում է որպես հիմք և քննության առարկա է դարձնում դատավճռով նշանակված պատժի հիմնավորվածությունը:
Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված հաջորդականությամբ լուծելով այն հարցերը, թե ենթակա է արդյո՞ք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար և ին՞չ պատիժ պետք է նշանակվի նրա նկատմամբ, պետք է լուծի նաև այն հարցը, թե ամբաստանյալն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը:
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվա¬ծի 2-րդ մասով նախատեսված արարք կատարելը պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ` երկուսից հինգ տարի ժամկետով:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր 2009 թվականի փետրվարի 17-ի Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա: Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում կարևոր է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
Ամբաստանյալ Նինել Պետրոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը, հաշվի առնելով կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում՝ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները` այն, որ ամբաստանյալը կին է, նախկինում դատված ու արատավորված չի եղել, նախկին աշխատավայրում բնութագրվում է դրականորեն, տառապում է արգանդի պարանոցի /CIN III/, ձախ աչքի խրոնիկ մսամոլ, նևրասթենիա հիվանդություններով, 2012 թվականի հունիսի 27-ին տարել է կանացի օրգանների CIN /III/ կարգի վիրահատություն, 15.08.2012թ.-ի դրությամբ հանդիսացել է ընտանիքի միակ աշխատողը, ամբաստանյալն ամբողջությամբ հատուցել է տուժողին հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնասը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, նշանակել է պատիժ` տուգանքի ձևով:
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով Նինել Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի հիմնավորվածությունը, գտնում է, որ այն բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից` համապատասխանում է կատարված հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար և կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ սույն գործով առաջին ատյանի դատարանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված կարգով լուծելով վերը նշված հարցերը` ամբաստանյալի նկատմամբ ընտրված պատժատեսակի և պատժաչափի հարցում հանգել է ճիշտ հետևության, Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 25-ի դատավճիռն օրինական է, հիմնավորված և պատճառաբանված, այն կայացվել է նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի պահանջների պահպանմամբ, հետևաբար պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ վերաքննիչ բողոքը` առանց բավարարման:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ, 394-րդ, 402-րդ, 418-րդ հոդվածներով` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Մեղադրող Ա.Նադոյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 25-ի դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Նինել Արարատի Պետրոսյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, թողնել օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում։


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ

Իսկականի հետ ճիշտ է`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ