Գործ հ. ԵԱՔԴ/0018/01/12


Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն
Վ Ե Ր Ա Ք Ն Ն Ի Չ Ք Ր Ե Ա Կ Ա Ն Դ Ա Տ Ա Ր Ա Ն

Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

09 նոյեմբերի 2012թ. ք. Երևան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ
Մ. ՌԵՀԱՆՅԱՆԻ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ. ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Ա. ԱՂԱՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆՆԵՐ` Ա. ԱԼՎԱՆԴՅԱՆԻ
Ժ. ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ

Դռնբաց դատական նիստում ամբաստանյալ Վարդան Այվազյանի պաշտպան, փաստաբան` Ժորա Հարությունյանի և ամբաստանյալ Մուշեղ Ալեքսանյանի պաշտպան, փաստաբան` Արայիկ Ալվանդյանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Վարդան Ռազմիկի Այվազյանի`ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և Մուշեղ Գագիկի Ալեքսանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի` 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով


Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը


ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիրի քննչական բաժնի ավագ քննիչ, ոստիկանության կապիտան` Ա.Մելքոնյանի 04.11.2011թ. որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 14133111 քրեական գործը:
04.11.2011թ. Մուշեղ Ալեքսանյանը ձերբակալվել է:
07.11.2011թ. քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ` Մուշեղ Ալեքսանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 07.11.2011թ. որոշմամբ Մուշեղ Ալեքսանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանավորումը:
18.11.2011թ. ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշմամբ` պաշտպան Ա.Ալվանդյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարվել և Մուշեղ Ալեքսանյանին կալանաքից գրավով ազատելը ճանաչվել է թույլատրելի` գրավի չափ նշանակելով 700.000 ՀՀ դրամը:
23.11.2011թ. քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ`Մուշեղ Ալեքսանյանին առաջադրված մեղադրանքի ծավալը փոփոխվել և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով:
23.11.2011թ. Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշմամբ` քննիչի միջնորդությունը բավարարվել է և Մուշեղ Ալեքսանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը:
23.11.2011թ. քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ` թիվ 14133111 քրեական գործով Հարություն Ալեքսանյանը և Արման Թադևոսյանը ներգրավվել են որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, նրանց նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում և որպես խափանման միջոց կիրառվել կալանավորումը:
17.12.2011թ. քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ` Վարդան Այվազյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
26.12.2011թ. քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ` Մուշեղ Ալեքսանյանին առաջադրված մեղադրանքի ծավալը փոփոխվել և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել կրկին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով:
03.02.2012թ. քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ` թիվ 14133111 քրեական գործով ինքնությունները չպարզված անձանց, Արման Ռուբիկի Թադևոսյանի և Հարություն Գագիկի Ալեքսանյանի կողմից խմբի կազմում խուլիգանություն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության դեպքով մասն անջատվել և քննությունը շարունակվել է առանձին վարույթում` քրեական գործին շնորհելով 14133111/1 համարը:
15.02.2012թ. Մուշեղ Ալեքսանյանի և Վարդան Այվազյանի վերաբերյալ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012թ. սեպտեմբերի 25-ի դատավճռով` ամբաստանյալ Վարդան Այվազյանը մեղավոր է ճանաչվել` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտվել` ազատազրկման 6/վեց/ ամիս ժամկետով:
Պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է Վարդան Այվազյանին արգելանքի վերցնելու օրվանից:
Պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում:
Ամբաստանյալ Վարդան Այվազյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրությունը չհեռանալու մասին` թողնվել է անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ըստ նույն դատավճռի` ամբաստանյալ Մուշեղ Ալեքսանյանը` մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով և դատապարտվել ազատազրկման` 4/չորս/ տարի ժամկետով: Նշված պատժին հաշվակցվել է վորջինիս 2011թ. նոյեմբերի 04-ից մինչև 2011թ. նոյեմբերի 18-ը կալանքի տակ պահելու ժամկետը և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 3/երեք/ տարի 11/տասնմեկ/ ամիս 16/տասնվեց/ օր ժամկետով:
Պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է 2011 թվականի նոյեմբերի 23 -ից:
Պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում:
Ամբաստանյալ Մուշեղ Ալեքսանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց` կալանավորումը` թողնվել է անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Համաձայն վերոհիշյալ դատավճռի, որոշվել է` Մուշեղ Ալեքսանյանից և Վարդան Այվազյանից համապարտությամբ հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 54.960 /հիսունչորս հազար իննը հարյուր վաթսուն/ ՀՀ դրամ, որպես դատական ծախս:
Որոշվել է նաև ապացույց ճանաչված այլ փաստաթուղթ հանդիսացող, <<Արաբկիր Ալկո>> ՍՊ ընկերությունից առգրավված գործարանի պատին տեղադրված տեսախցիկի` 04.11.2011թ. տեսագրությունը պահել քրեական գործի հետ միասին:
Հիշյալ դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Վարդան Այվազյանի պաշտպան, փաստաբան` Ժորա Հարությունյանը և ամբաստանյալ Մուշեղ Ալեքսանյանի պաշտպան, փաստաբան` Արայիկ Ալվանդյանը ներկայացրել են վերաքննիչ բողոքներ:
Վերաքննիչ բողոքների առթիվ գրավոր պատասխաններ չեն ներկայացվել:
Վերաքննիչ դատարանի 19.10.2012թ. որոշմամբ վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել են վարույթ և գործը նշանակվել քննության Վճռաբեկ դատարանում գործի քննության համար սահմանված կանոններով։

2.Գործի փաստական հանգամանքները

Ամբաստանյալ Մուշեղ Ալեքսանյանը դատապարտվել է այն բանի համար,որ նա բացահայտորեն հակադրվելով մարդկային փոխհարաբերությունների հանրորեն ընդունված նորմերին, իր անձի առավելություններն ընդգծելու մոլուցքից մղված, 2011թ. նոյեմբերի 04-ին, ժամը 14:29-ից մինչև 14:34-ն ընկած ժամանակահատվածում, Երևան քաղաքի Ադոնցի փողոցում անհիմն վիճաբանության մեջ է մտել Վարդան Ռազմիկի Այվազյանի հետ, որից հետո իր անձնական օգտագործման <<Մերսեդես>> մակնիշի ավտոմեքենայով հեռացել է: Այնուհետև, ժամը 14:36-ին Ադոնցի փողոցի 18 հասցեում գործող <<Արաբկիր Ալկո>> ՍՊ ընկերության դարպասների մոտ են գնացել Մ.Ալեքսանյանի եղբայրը` Հարություն Գագիկի Ալեքսանյանը, Արման Ռուբիկի Թադևոսյանը և քննությամբ չպարզված ևս մեկ անձ, ովքեր իրենց միացած Մ.Ալեքսանյանի և քննությամբ չպարզված անձանց հետ միասին խմբի կազմում, դիտավորությամբ կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգը և բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով հասարակության՝ <<Արաբկիր Ալկո>> ՍՊ ընկերության աշխատակիցների և պատահական անցորդների նկատմամբ, շուրջ 1 րոպե տևողությամբ հնչեցրել են սեռական բնույթի հայհոյանքներ: Մուշեղ Ալեքսանյանն իր խուլիգանական գործողությունները զուգորդելով Վ.Այվազյանի նկատմամբ բռնություն գործադրելով, բռունցքներով և ոտքերով հարվածներ է հասցրել նրա մարմնի տարբեր մասերին, որի ընթացքում որպես զենք օգտագործվող առարկայով` ձեռնափայտով հարվածել է Վ.Այվազյանի գլխին` պատճառելով միջին ծանրության վնաս` գոտկային և վերջույթների շրջանների փափուկ հյուսվածքների սալջարդերի, ձախ գագաթային շրջանի սալջարդ վերքի /ներկայիս սպիի/, գլխուղեղի ցնցման ձևով։
Ամբաստանյալ Վարդան Այվազյանը դատապարտվել է այն բանի համար, որ նա բացահայտորեն հակադրվելով մարդկային փոխհարաբերությունների հանրորեն ընդունված նորմերին, իր անձի առավելություններն ընդգծելու մոլուցքից մղված, 2011թ. նոյեմբերի 04-ին, ժամը 14:29-ից մինչև 14:34-ն ընկած ժամանակահատվածում, Երևան քաղաքի Ադոնցի փողոցում անհիմն վիճաբանության մեջ է մտել Մուշեղ Գագիկի Ալեքսանյանի հետ, որի ընթացքում դիտավորությամբ կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգը և բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով հասարակության՝ <<Արաբկիր Ալկո>> ՍՊ ընկերության աշխատակիցների և պատահական անցորդների նկատմամբ, հնչեցրել է սեռական բնույթի հայհոյանքներ: Միաժամանակ իր խուլիգանական գործողությունները զուգորդել է Մուշեղ Ալեքսանյանի նկատմամբ բռնություն գործադրելով՝ քաշքշել է վերջինիս։

3.Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.

Վերաքննիչ բողոքները քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոնշյալ հիմնավորումներով:
Բողոք բերած անձ` ամբաստանյալ Վարդան Այվազյանի պաշտպան, փաստաբան Ժորա Հարությունյանը նշել է, որ ընդհանուր իրավասության դատարանը, անտեսելով գործում առկա՝ ամբաստանյալ Վարդան Այվազյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքը մասնավորապես և նրա կողմից խուլիգանություն կատարելն ընդհանրապես հերքող գործի նյութերում առկա ապացույցները, ակնհայտ անհիմն հաստատված է համարել վերջինիս կողմից նշված նորմով նախատեսված արարքի կատարումը և գտել է, որ «պատժի նպատակներին հասնելու համար» ամբաստանյալ Վարդան Այվազյանի նկատմամբ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով պատիժ։
Պաշտպան Ժորա Հարությունյանը հիշատակելով քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները ինչպես նաև վկայակոչելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 30.03.2006թ. թիվ ԱՎԴ/0014/01/11, 18.12.2009թ. թիվ ԵՔՐԴ/0269/01/08, 24.10.2006թ. թիվ ՎԲ-223/6 որոշումներում ներկայացված հիմնավորումները ու օրենքի մեկնաբանությունները գտել է, որ ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճիռն օրինական և հիմնավորված չէ, այն ենթակա է բեկանման բերելով հետևյալ պատճառաբանությունները.
Բողոքաբեր` ամբաստանյալ Վարդան Այվազյանի պաշտպան, փաստաբան Ժորա Հարությունյանը նշել է, որ ամբաստանյալ Վարդան Այվազյանի և վկաներ Գագիկ Այվազյանի, Կարեն Այվազյանի, Վանուշ Մուրադյանի, Վահան Ղուկասյանի, Հովհաննես Դավթյանի ցուցմունքներից, ինչպես նաև «Արաբկիր Ալկո» ՍՊ ընկերությունից առգրավված 04.11.2011թ. տեսագրությունից ակնհայտ է, որ 04.11.2011թ. տեղի ունեցած դեպքը հրահրվել է Մուշեղ Ալեքսանյանի կողմից, իսկ վարդան Այվազյանի գործողություններն ինքնապաշտպանության նպատակ են հետապնդել։ Վարդան Այվազյանը որևէ մեկի նկատմամբ բռնություն չի գործադրել կամ դա գոբծաղբելու սպառնալիք չի տվել, ինչպես նաև որևէ մեկի գույքը չի ոչնչացրել կամ վնասել։
Բողոք բերած անձը գտել է, որ գործով ձեռք բերված ապացույցներով հիմնավորվել է, որ 04.11.2011թ-ին տեղի ունեցած դեպքը հրահրվել է Մուշեղ Ալեքսանյանի կողմից, իսկ Վարդան Այվազյանի գործողությունները պայմանավորված են եղել Մուշեղ Ալեքսանյանի հակաօրինական, հակաբարոյական վարքագծով և ուղղված են եղել կոնկրետ անձի ՝ Մուշեղ Ալեքսանյանի դեմ, ինչպես նաև ինքնապաշտպանության նպատակ են հետապնդել և պայմանավորված են եղել նրա հուզական վիճակով։
Ամբաստանյալ Վարդան Այվազյանի պաշտպան, փաստաբան Ժորա Հարությունյանը նշել է, որ Վարդան Այվազլանի գործողություններում բացակայում են խուլիգանական դրդումները, քանի որ դրանք ուղղված են եղել կոնկրետ անձի դեմ, և վարդան Այվազյանը նպատակ չի ունեցել կոպիտ կերպով խախտելու հասարակական կարգը և հասարակության՝ հավաքված քաղաքացիների նկատմամբ դրսևորելու բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք, ինչպես նաև նպատակ չի հետապնդել հասարակական և բարոյական ընդունված նորմերի նկատմամբ անթաքույց արհամարհանքի դրսևորմամբ հասարակական կարգի դեմ մարտահրավեր նետելու և շրջապատին հակադրվելու։
Նման պայմաններում Վարդան Այվազյանի գործողությունները խուլիգանության հիմնական հանցակազմի, առավել ևս՝ խուլիգանության որակյալ հանցակազմի հատկանիշներ չեն պարունակում և չեն կարող որակվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հողվածով։
Բողոքաբերը նշել է, որ ընդհանուր իրավասության դատարանը, սխալ կիրառելով վերը նշված նյութական իրավունքի նորմերը և գործում առկա ապացույցների սխալ գնահատմամբ անտեսելով խուլիգանության հիմնական և որակյալ հանցակազմերի, ինչպես նաև արարքի որակման հարցի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված դիրքորոշումը, առանց որևէ փաստական հիմնավորման հաստատված է համարել Վարդան Այվազյանի գործողություններում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշների առկայությանը և նրա նկատմամբ նշանակել ազատազրկման ձևով պատիժ՝հանգելով միանգամայն սխալ եզրակացության։
Բոքոք բերած անձ` ամբաստանյալ Վարդան Այվազյանի պաշտպան, փաստաբան Ժորա Հարությունյանը նշել է, որ նման պայմաններում ընդհանուր իրավասության դատարանը խախտել է նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ և 127-րդ հոդվածների պահանջներր, քանի որ սխալ է գնահատել գործում առկա ապացույցները և վարդան Այվազյանի մեղքը հերքող ապացույցների առկայության պայմաններում կայացրել է մեղադրական դատավճիռ։
Բողոքաբեր` ամբաստանյալ Վարդան Այվազյանի պաշտպան, փաստաբան Ժորա Հարությունյանը նշել է, որ ընդհանուր իրավասության դատարանը խախտել է նաև ՀՀ դատական օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի 4-բդ մասի պահանջները, քանի որ առանց որևէ ծանրակշիռ փաստարկի մատնանշման անտեսել է ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված դատական ակտերի հիմնավորումները։ Այսպիսով, ընդհանուր իրավասության դատարանը, Վարդան Այվազյանին մեղավոր ճանաչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հողվածի 2-րդ մասով, թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում, ինչպես նաև խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ և 127-րդ հոդվածների, ՀՀ դատական օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջները։
Բողոք բերած անձը գտել է, որ ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից թույլ տրված վերը նշված նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումները հանգեցրել են գործի սխալ լուծման, որը հիմք է ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճիռը բեկանելու։
Բողոքի հեղինակը խնդրել է կիրառել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով սահմանված ստորադաս դատարանի դատական ակտը բեկանելու և փոփոխելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քաղաքացիական դատարանի լիազորությունը, քանի որ սույն քրեական գործը ողջամիտ ժամկետում քննելը և լուծելը էական նշանակություն ունի ամբաստանյալ Վարդան Այվազյանի համար, ինչպես նաև գործը ողջամիտ ժամկետում քննելը հանդիսանում է «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածով ամրագրված՝ անձի արդար դատաքննության իրավունքի տարր։ Հետևաբար՝ գործի քննության անհարկի ձգձգումները վտանգ են պարունակում նշված իրավունքի խախտման տեսանկյունից։
Ելնելով վերոգրյալից բողոք բերած անձը խնդրել է` Վարդան Այվազյանի մասով, բեկանել Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԵԱՔԴ/0018/01/12 քրեական գործով կայացրած դատավճիռը` այն փոփոխել ՝ ամբաստանյալ Վարդան Այվազյանին արդարացնել։
Բողոք բերած անձ` ամբաստանյալ Մուշեղ Ալեքսանյանի պաշտպան փաստաբան` Արայիկ Ալվանդյանը նշել է, որ ՀՀ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատսրանի դատավճռով, Մուշեղ Ալեքսանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով և դատապարտվել է ազատազրկման 4/չորս/ տարի ժամկետով, նշանակված պատիժն անհիմն է, քանի որ վերջինս նշված հոդվածով արարքը չի կատարել և առաջադրված մեղադրանքը չի բխում նախաքննությամբ, դատաքննությամբ հետազոտված և ձեռք բերված ապացույցներով, ուստի առաջադրված մեղադրանքով նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը պետք Է դադարեցվի հետևյալ փաստական և իրավական հիմնավորումներով.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում Է հետևյալ հարցերը.
- ենթակա Է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
- ինչ պատիժ պետք Է նշանակվի նրա նկատմամբ
- ամբաստանալն արդյոք պետք Է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք Է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով։
Մասնավորապես, պաշտպան Արայիկ Ալվանդյանը նշել է հետևյալ դրույթները` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժն արդարացի Է, եթե համապատասխանում Է հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար Է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակն Է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։
Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում Է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում Է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
- Պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումն անհրաժեշտ Է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը ընտրելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի վերը նշված նպատակներին, որոնք փոխկապակցված և փոխհամաձայնեցված են / մեկ նպատակը ենթադրում Է մյուսները և յուրաքանչյուրի ինքնուրույն իրականացումն ել օժանդակում Է մյուսներին/՝. Այսինքն պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք Է հանցագործության վտանգավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը։
- Ըստ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում պատասխանատվությունը եւ պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, որոշիչ հանգամանքներ եև պատժի տեսակը եւ չափը որոշելու հարցում։
- Այսինքն դատարանը պետք Է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վրա / հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, վնասի չափը և այլն/։ Դատարանը հանրության համար վտանգավորության բնույթը որոշելու ժամանակ պետք Է պարզի և հաշվի առնի նաև պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակոնթյունը հանցանքի կատարման պահին։
- Պատիժ նշանակելիս դատարանր հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ են 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Դրանք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավոր անձնավորության մասին յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը։ Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավոր անձնավորության աստիճանը և ազդում են պատժի վրա։
- Քրեական օրենքի Ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից հետեում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի, այնպես էլ պատժաչափի վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավոր անձի, պատասխանատվության և պատժի մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորություն։
Ամբաստանյալ Մուշեղ Ալեքսանյանի պաշտպան, փաստաբան Ալվանդյանը իր բողոքում նշել է նաև, որ գործի տվյալներով հիմնավորվել է, որ Մուշեղ Ալեքսանյանն իրականում վերը նշված հանգամնաքներում վիճաբանել է Վարդան Այվազյանի հետ, իր ձեռքի փայտով հարվածել և մարմնական վնասվածք հասցրել նրան, սակայն այն կատարվել է ոչ թե խուլիգանական գործողությունների արդյունքում, այլ միմյանց նկատմամբ հակակրանքի։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը ԱՎԴ0014/01/11 քրեական գործով մեկնաբանել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածով նախատեսված խուլիգանության հանցակազմի ճիշտ մեկնաբանման կապակցությամբ առկա օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման խնդրին, մասնավորապես.
«Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով կարող է խախտվել ցանկացած արարքի կատարման պարագայում, մինչդեռ խուլիգանության առկայության մասին է վկայում այնպիսի արարքի կատարումը, որը միտված է հասարարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելուն և որպես այդպիսին, հանդիսացել է խուլիգանություն կատարող անձի դիտավորության մեջ ընդգրկված նպատակի իրականացման միջոց։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը, ժեստը, բառը, մարմնաշարժումը և այլն չի կարող գնահատվել որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում, եթե ուղղված է կոնկրետ անձին....:
Մեղադրյալի կողմից տուժողին վիրավորանքներ, մարմնական վնասվածքներ հասցնելու կամ նման այլ բռնարարաքների կատարման դեպքում խուլիգանական մղումները և խուլիգանության հանցակազմը կարող է բացակայել, եթե նշված գործողություները կատարվել են կենցաղային հողի վրա առաջացած վիճաբանության, քիչ թե շատ երկարատև ժամանակահատվածի ընթացքում ձևավորված հակակրանքի արդյունքում։ Խուլիգանական մղումների առկայությունը գնահատելու համար էական նշանակություն կարող է ունենալ նաև տուժողի վարքագիծը...:
«Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ խուլիգանական դրդումներն անհրաժեշտ է սահմանազատել արարքը կատարելու պահին անձի մոտ առկա հուզական վիճակից, որն անձի մոտ առաջացնում է լարվածություն, էմոցիոնալ բռնկվածություն և այլն։ Մասնավորապես եթե արարքն սկսվել է կենցաղային հողի վրա առաջացած վեճի կամ տուժողի հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագծի հետևանքով, ապա անհրաժեշտ է պարզել՝ արդյոք անձի արարքը /հայհոյանքներ տալը կամ այլ վարքագիծը/ ստեղծված իրավիճակին համարժեք հուզական դրսևորում է, թե ուղղված է դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելուն....։
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ այն դեպքում, երբ հանցավորի վարքագիծն ուղղված է կոնկրետ անձի, պայմանավորված է նրա հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագծով և հանդիսանում է հանցավորի հուզական վիճակի արտահայտություն, խուլիգանության հանցակազմը բացակայում է»:
Բողոքաբերը գտել է, որ նշվածից պարզ է դառնում, որ Մուշեղ Ալեքսանյանի արաքում բացակայում է խուլիգանության հանցակազմը, քանի որ կատարվածը արդյունք է Վարդան Այվագյանի և նրա եղբոր գործողությունների, այն դեպքում երբ վերջինիս կողմից հրազենից արձակված կրակոցից հետո է նշվածը ստացել հնչեղութուն, սակայն ծանր մեղադրանքի իսկ հետագայում պատժի առաջ է կանգնում միայն Մուշեղ Ալեքսանյանը, պատիժ ստանալով ազատազրկում 4/չորս/ տարի ժամանակով, այն դեպքում երբ բազմիցս ենթարկվել է վիրահատությունների, վատառողջ է, բուժում է ստանում և այդ նպատակով գտնվում է ՀՀ ԱՆ «Դատապարտյալերի հիվանդանոց» ՔԿ հիմնարկում, ունի մշտական բնակության վայր, խնամքին կին, երկու ուսանող երեխա, բռնադատվածի կարգավիճակ ունեցող մայր։
Հաշվի առնելով նշվածը պաշտպան Ալվանդյանը գտել է, որ Մուշեղ Ալեքսանյանի արաքում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258 հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված արաքը, այն պետք վերավորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով և հաշվի առնելով, որ Մուշեղ Ալեքսանյանն ու Վարդան Այվազյանը հաշտվել են, միմյանց նկատմամբ պարք ու պահանջ չունեն, ապա քրեական գործով վարույթը ենթակա է կարճման և իր պաշտապանյալ Մուշեղ Ալեքսանյանի նկատմամբ պետք է դադարեցնել քրեական հետապնդումը։
Ելնելով վերոգրյալից, ամբասատնյալ Մուշեղ Ալեքսանյանի պաշտպան, փաստաբան Արայիկ Ալվանդյանը խնդրել է, բեկանել և փոփոխել՝ ՀՀ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012թ. սեպտեմբերի 25-ի դատական ակտը, արարքը վերավորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հաշվի առնելով որ ամբաստանյալ Վարդան Այվազյանի հետ հաշտվել են, քրեական հետապնդումը դադարեցնել և քրեական գործով վարույթը կարճել։

4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով գործի նյութերը, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Վարդան Այվազյանի պաշտպան, փաստաբան` Ժ. Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել իսկ ամբաստանյալ Մուշեղ Ալեքսանյանի պաշտպան, փաստաբան` Ա. Ալվանդյանի վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժել, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Սույն գործով կայացված դատական ակտի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Մուշեղ Ալեքսանյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել, հրաժարվել է ցուցմունքներ տալուց` պնդելով նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքները:
Նախաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Մուշեղ Ալեքսանյանը որպես կասկածյալ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ շուրջ 10 տարի ճանաչել է Վարդան և Գագիկ Այվազյաններին, վերջիններիս հետ գտնվել է ընկերական հարաբերությունների մեջ, սակայն մոտ 1 տարի է ինչ նրանց հետ չի շփվել։ 2011թ. նոյեմբերի 04-ին, ժամը 16-ից 17-ն ընկած ժամանակահատվածում իր անձնական օգտագործման <<Մերսեդես>> մակնիշի ավտոմեքենայով միայնակ վերադառնալիս է եղել տուն։ Երբ ավտոմեքենայով թեքվել է <<Արաբկիր Ալկո>> ՍՊ ընկերության մոտով անցնող տուն տանող միակ ճանապարհ` Ադոնց փողոց, գործարանի մոտ նկատել է Վարդան և Գագիկ Այվազյան եղբայրներին ու իրեն անծանոթ ևս մի անձի։ Ընթացքից ավտոմեքենայի հայելիով նկատել է, որ Վարդանը թքել է իր ավտոմեքենայի հետևից, ապա հայհոյանքներ է հնչեցրել։ Ինքն անմիջապես կանգնեցրել է ավտոմեքենան, պատուհանից հանել է գլուխը ու պարզաբանումներ պահանջել նրանից, ինչին Վարդանը պատասխանել է <<քշի արա, հո դու փորձանք չես>>: Դրանից հետո ինքն իջել է ավտոմեքենայից` ձեռնափայտը ձեռքին ու մոտեցել նրան։ Այդ ընթացքում իրեն է մոտեցել Գագիկն ու խնդրել է հեռանալ, իսկ Վարդանը Գագիկի թիկունքի հետևից շարունակել է հայհոյել իրեն, ինքն էլ պատասխան հայհոյանքներ է տվել Վարդանի հասցեին։ Ընթացքում ձայների վրա հավաքվել է բազմություն։ Դրանից հետո ինքը նստել է իր ավտոմեքենան ու ցանկացել է շարժվել դեպի շենքի բակ, երբ դարձյալ լսել է Վարդանի կողմից իրեն ուղղված հայհոյանքներ։ Անմիջապես մեքենան հետ է վարել ու իջնելով մեքենայից` պատասխան հայհոյանքներ է տվել Վարդանին: Վերջինս հրել է իրեն, որից պաշտպանվելու համար իր ձեռնափայտով հարվածել է Վ.Այվազյանին, սակայն թե նրա մարմնի որ մասին է դիպել հարվածը, չի նկատել։ Վիճաբանության ձայների վրա եկել են նաև իր եղբայրը` Հարություն Ալեքսանյանը և ընկերը` <<Չիպ>> մականունով Արմանը, որից հետո քաշքշուկ է սկսվել։ Այդ ընթացքում միայն ինքն ու Վարդանը միմյանց հասցեին հայհոյանքներ են տվել, որին ականատես են եղել մի շարք քաղաքացիներ։ Այդ ամենը տևել է մոտ 3 րոպե, որից հետո ինքը նստել է իր ավտոմեքենան ու եղբոր, ընկերոջ հետ գնացել տուն։
Դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Վարդան Այվազյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել և հրաժարվել ցուցմունք տալուց և պնդել է նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքը:
Նախաքննության ընթացքում Վարդան Այվազյանը խոստովանական ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2011թ. նոյեմբերի 4-ին, ժամը 14-ի սահմաններում իր անձնական <<Նիվա>> մակնիշի ավտոմեքենայով գնացել է Երևան քաղաքի Ադոնցի փողոցի 18 հասցեում գործող <<Արաբկիր Ալկո>> ՍՊ ընկերություն, այնտեղ որպես տնօրեն աշխատող եղբորը` Գագիկ Այվազյանին հանդիպելու։ Եղբոր աշխատասենյակում մոտ 25-30 րոպե մնալուց հետո միայնակ դուրս է եկել գործարանի դարպասների մոտ, որտեղ ընկերության անվտանգության աշխատակից Հովոյի հետ կանգնած զրուցելիս է եղել: Զրույցին ներկա է գտնվել նաև եղբորորդին` Կարեն Այվազյանը։ Այդ ընթացքում <<Մերսեդես>> մակնիշի սև գույնի ավտոմեքենայով անցնելիս իր ծանոթ Մուշեղ Ալեքսանյանը դանդաղեցրել է ավտոմեքենայի ընթացքը, պատուհանից հայհոյհանք է տվել իր հասցեին, որին ինքը հակադարձել է հայհոյանքով։ Դրանից հետո Մուշեղը կանգնեցրել է ավտոմեքենան ու դուրս գալով սկսել է բարձրաձայն հայհոյանքներ տալ իր հասցեին: Ինքը փոխադարձ հայհոյանքներ է տվել նրա հասցեին։ Այդ ամենի հետևանքով գործարանի տարածքից դուրս են եկել էլեկտրիկ Վանուշը, պահեստապետ Ջոնիկը, իր եղբայրը` Գագիկը, ինչպես նաև հավաքվել են իրեն անծանոթ անձինք, ովքեր փորձել են հանգստացնել Մուշեղին: Նրանց ի վերջո դա հաջողվել է և Մուշեղը ավտոմեքենայով հեռացել է, ասելով, որ շուտով կվերադառնա։ Ինքը նշված անձանց` Վանուշի, Ջոնիկի, Հովիկի հետ կանգնած է եղել նույն վայրում, երբ մոտ 5 րոպե անց Մուշեղին պատկանող <<Մերսեդես>> մակնիշի ավտոմեքենայով գործարանի մոտ են գնացել Մուշեղի եղբայրը` Հարութը, նրա ընկեր <<Չիպ>> մականունով անձն ու իրեն անծանոթ ինչ-որ տղա, ովքեր ավտոմեքենայից իջնելուց անմիջապես հետո սկսել են բռունցքներով և ոտքերով խառը հարվածներ հասցնել իր մարմնի տարբեր մասերին։ Իրեն ծեծելու ընթացքում թիկունքից գլխին ուժգին երկու հարված է ստացել ու երբ հետ է շրջվել, անմիջապես թիկունքում նկատել է Մուշեղին։ Այդ ընթացքում կրակոցի ձայն է լսել ու ենթադրել է, որ կրակողը եղբայրն է` Գագիկը: Նա կրակոցն արձակել է իրեն պատկանող <<Բեկաս>> տեսակի որսորդական հրացանից, որը գտնվել է <<Նիվա>> մակնիշի ավտոմեքենայի բեռնախցիկում։
Վկա, <<Արաբկիր Ալկո>> ՍՊ ընկերության փոխտնօրեն Գագիկ Այվազյանի ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ ինքը և եղբայրը` Վարդանը, Մուշեղ Ալեքսանյանի հետ գտնվել են ընկերական հարաբերությունների մեջ, սակայն հետագայում անձնական որոշ հարցերի շուրջ ծագած տարաձայնությունների հետևանքով իրենց հարաբերությունները խզվել են։ 2011թ. նոյեմբերի 04-ին իր մոտ գործարան է գնացել եղբայրը` Վարդանը, ում հետ մոտ 30 րոպե աշխատասենյակում զրուցելուց հետո վերջինս դուրս է եկել ծխելու։ Վարդանի դուրս գալուց մի քանի րոպե անց դրսից լսել է հայհոյանքներ, ապա իր աշխատասենյակ է գնացել որդին՝ Կարենը և հայտնել, որ դրսում հնարավոր է վիճաբանություն տեղի ունենա: Ինքը դուրս գալով աշխատասենյակից տեսել է, որ գործարանի մուտքի մոտ Մուշեղը և Վարդանը իրարից մի քանի մետր հեռավորության վրա կանգնած հայհոյանքներ են տալիս միմյանց։ Ինքը դուրս գալով գործարանի տարածքից, հավաքված անծանոթ անձանց հետ նախատել է Մուշեղին, որից հետո վերջինս նստելով իր ավտոմեքենան հեռացել է։ Ինքը վերադարձել է աշխատասենյակ: Դրանից մոտ հինգ րոպե անց, լսելով աղմուկի ձայներ դուրս է վազել և տեսնելով, որ մի քանի հոգի հարձակվել են Վարդանի վրա, նրա մեքենայի բեռնախցիկից հանելով վերջինիս պատկանող որսորդական հրացանը և վիճաբանությունը դադարեցնելու նպատակով ցանկացել է օդ կրակել, սակայն ինչ-որ մեկը բռնել է հրացանից և քաշքշելով իրեն մտցրել է գործարանի տարածք, որտեղ ինքը մեկ անգամ օդ է կրակել: Երբ Վարդանին դարպասներից ներս են տարել, տեսել է, որ նրա գլխի գագաթնային մասից արյուն է հոսում: Գործարանի պատին ամրացված տեսախցիկի կողմից ֆիքսված տեսանյութը դիտելիս է տեսել, որ Մուշեղի ավտոմեքենան կանգնել է գործարանի դարպասների մոտ, որից դուրս են եկել Մուշեղի եղբայրը` Հարութը, <<Չիպ>> մականունով անձը և ինչ-որ անծանոթ տղա ու սկսել են ծեծել Վարդանին։ Նրանց է միացել նաև Մուշեղը ու նրա հետ եկած անձինք, որի ընթացքում Մուշեղը ձեռնափայտով հարվածել է Վարդանի գլխին։Նախաքննության ժամանակ Վարդանն ասել է, որ նա է կրակրել, որպեսզի իրեն պատասխանատվության չենթարկեն, դրա համար էլ ինքը հաստատել է նրա ասածը: Իրականում ինքն է հրացանից կրակ արձակել:
Ըստ վկա, Գագիկ Այվազյանի որդու` Կարեն Այվազյանի նախաքննության ժամանակ տված ցուցմունքների` 2011թ. նոյեմբերի 4-ին դասերն ավարտելուց հետո գնացել է հոր` Գագիկ Այվազյանի աշխատավայր, ուր կեսօրին գնացել է նաև հորեղբայրը` Վարդանը: Հոր և հորեղբոր զրույցից հետո հորեղբայրը դուրս է եկել գործարանի բակ ծխելու, ինքն էլ հետևել է նրան։ Բակում գտնվելու ընթացքում նկատել է, թե ինչպես իր ծանոթ Մուշեղը ավտոմեքենան դեպի Քանաքեռ ՀԷԿ թաղամասի շենքերը վարելու ընթացքում, երբ հասել է իրենց, իջեցրել է ավտոմեքենայի պատուհանի ապակին ու հորեղբոր հասցեին տվել է հայհոյանք, որին հորեղբայրը հայհոյանքով է պատասխանել։ Դրանից հետո Մուշեղը կանգնեցրել է մեքենան ու իջնելով մեքենայից հայհոյանքներ տալով հորեղբոր հասցեին, ընդառաջ է քայլել: Այդ ընթացքում հորեղբայրը ևս փոխադարձ հայհոյանքներ տալով Մուշեղի հասցեին, ընդառաջ է գնացել նրան։ Ինքը հասկանալով, որ կարող է կռիվ առաջանալ, անմիջապես գնացել է հոր աշխատասենյակ ու կատարվածի մասին հայտնել նրան։ Դրանից հետո չի հիշում, թե ով, իրեն տարել է անվտանգության աշխատակիցների սենյակ, որի պատճառով ինքը չի տեսել, թե հետագայում ինչ է տեղի ունեցել, սակայն նշված սենյակում գտնվելու ընթացքում լսել է կրակոցի ձայն։ Մոտ 10 րոպե հետո գործարանի բակ են մտել հորեղբայրը, հայրը և այդ ժամանակ տեսել է, որ հորեղբոր գլխից արյուն է գալիս։
Համաձայն վկա Վանուշ Մուրադյանի ցուցմունքի ինքն աշխատում է <<Արաբկիր Ալկո>> ՍՊ ընկերությունում որպես էլեկտրիկ: Դեպքի ժամանակ Վարդան Այվազյանի հետ կանգնած է եղել դրսում, երբ Մուշեղը հայհոյելով եկել է դիմացի մայթից: Նրանք սկսել են միմյանց հայհոյել: Վարդանը գոռացել է Մուշեղին <<թող գնա>>: Մուշեղը նստելով մեքենան հեռացել է: Դրանից հետո եկել են մի քանի հոգի, հարձակվել Վարդանի վրա և ծեծի ենթարկել: Իրենք փորձել են բաժանել: Վարդանը դուրս է պրծել արյունոտված վիճակում և ինքը Վարդանին ներս է տարել:
Ըստ վկա, <<Արաբկիր Ալկո>> ՍՊ ընկերության էլեկտրիկ Վանուշ Մուրադյանի նախաքննության ժամանակ տված ցուցմունքների գտնվելով աշխատանքի վայրում, դրսից հայհոյանքներ է լսել ու դուրս գալով ականատես է եղել, որ ընկերության փոխտնօրեն Գ.Այվազյանի եղբայրը` Վարդանը և իր ծանոթ Մուշեղը միմյանց հայհոյում են։Իր հիշելով Վարդանը մոտեցել է Մուշեղին և նրանք միմյանց քաշքշել են։Անցորդները, ինչպես նաև Վարդանի եղբայրը` Գագիկը, նրանց բաժանել են, որից հետո Մուշեղը նստելով մեքենան հեռացել է։Մի քանի րոպե անց, գործարանի դարպասներին մոտեցել է Մուշեղի ավտոմեքենան, որից դուրս են եկել Մուշեղի եղբայրը` Հարութը և երկու անծանոթ անձինք ու բռունցքներով հարվածներ են հասցրել Վարդանի մարմնի տարբեր մասերին։ Ինքը փորձել է բաժանել կռվողներին, որի ընթացքում Մուշեղի ձեռքում նկատել է ձեռնափայտ, որով վերջինս ինչպես երևում է իրեն ներկայացված լուսանկարներից ու տեսագրությունից հարվածել է Վարդան Այվազյանին։ Թե որտեղից է հայտնվել Մուշեղ Ալեքսանյանն այդ պահին նշված վայրում, ինքը չի նկատել։ Վիճաբանությունր տևել է մոտ հինգ րոպե, որն իր և այլ անձանց միջամտության շնորհիվ դադարել է։ Դրանից հետո բոլորը մտել են գործարանի տարածք, որտեղ նկատել է, որ Վարդանի գլխից արյուն է հոսում։
Համաձայն վկա, <<Արաբկիր Ալկո>> ՍՊ ընկերության պահեստապետ Վահան Ղուկասյանի նախաքննության ժամանակ տված ցուցմունքների` 2011թ. նոյեմբերի 04-ին, ժամը 16-ից 17-ն ընկած ժամանակահատվածում դուրս է եկել գործարանի դարպասների մոտ` տնօրեն Գ.Այվազյանից տուն գնալու թույլտվություն ստանալու նպատակով, երբ նկատել է, թե ինչպես <<Մերսեդես>> մակնիշի, սև գույնի ավտոմեքենան մեծ արագությամբ եկել ու կանգնել է գործարանի դիմաց, որից իջել են 3-4 անծանոթ տղաներ ու սկսել ծեծել ընկերության փոխտնօրեն Գ.Այվազյանի եղբորը` Վարդան Այվազյանին: Այդ ընթացքում ինչ-որ մեկը փայտով մի քանի անգամ հարվածել է Վարդանի գլխին։ Դրանից հետո լսել է մեկ կրակոցի ձայն, սակայն թե ով է եղել կրակողը, ինքը չի նկատել: Այնուհետև բոլորը հեռացել են։Այդ ամենի հետևանքով խանգարվել է իր և գործարանի աշխատակիցների անդորրը և գործարանի աշխատանքը։
Ըստ վկա, <<Լեգեոն>> ՍՊ ընկերության պահնորդ Հովհաննես Դավթյանի նախաքննության ժամանակ տված ցուցմունքների` 2011թ. նոյեմբերի 04-ին ծառայություն է իրականացրել <<Արաբկիր Ալկո>> ՍՊ ընկերության դարպասների մոտ, երբ լսել է, թե ինչպես Մուշեղ անունով իրեն անծանոթ մի տղամարդ, <<Մերսեդես>> մակնիշի ավտոմեքենան վարելու ընթացքում հայհոյանք է հնչեցրել այդ պահին իր հետ գործարանի դիմաց կանգնած Վ.Այվազյանի հասցեին, ով հայհոյանքով հակադարձել է Մուշեղին։ Դրանից հետո Մուշեղը կանգնեցրել է մեքենան, իջել ու վեճի է բռնվել Վարդանի հետ, որի ընթացքում նրանք միմյանց հասցեին փոխադարձ հայհոյանքներ են տվել։ Դեպքին միջամտել են քաղաքացիներ, որից հետո Մուշեղը մեքենայով հեռացել է։ Քիչ հետո մեքենայով գործարանի մոտ են գնացել երեք անծանոթ տղամարդիկ ու սկսել են ծեծել Վարդանին: Այդ ընթացքում Գագիկ Այվազյանը մոտեցել է Վարդանի ավտոմեքենային, բեռնախցիկից դուրս է բերել հրացանը և մեկ անգամ կրակել է դեպի երկինք: Այդ ամենի արդյունքում խախտվել է իր և մյուս աշխատակիցների անդորրը և գործարանի աշխատանքը։
Համաձայն վկաներ, <<Արաբկիր Ալկո>> ՍՊԸ աշխատակիցներ, Մարինե Սողոյանի, Անահիտ Գրիգորյանի, Անահիտ Թեխմիշյանի նույնաբովանդակ ցուցմունքների` 2011թ. նոյեմբերի 4-ին, ժամը 14-ի սահմաններում գտնվել են արտադրամասում, երբ լսել են կրակոցի մեկ ձայն ու տեսնելու համար թե ինչ է պատահել, անմիջապես դուրս են եկել գործարանի բակ: Այնտեղ տեսել են գործարանի տնօրեն Գագիկ Այվագյանին, ով ցանկացել է դուրս գալ գործարանի տարածքից, սակայն իրենք թույլ չեն տվել։ Այդ ընթացքում նկատել են, թե ինչպես գործարանի էլեկտրիկ Վանուշը գործարանի բակ է տարել Գ.Այվազյանի եղբորը՝ Վարդան Այվազյանին, ում գլխից արյուն է հոսել։ Իրենք օգնություն են ցույց տվել Վարդան Այվազյանին, որից հետո նրան տեղափոխել են հիվանդանոց, իսկ իրենք վախեցած լինելով տեղի ունեցած դեպքերից սահմանված ժամից ավելի շուտ տուն են գնացել։
Նախաքննության ժամանակ նույնաբովանդակ ցուցմունք է տվել նաև վկա Հասմիկ Հայրապետյանը:
Ըստ դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 1696/հ եզրակացության, Վ.Այվազյանի մարմնական վնասվածքներն ըստ բժշկական փաստաթղթերի և անձնական զննության տվյալների` գոտկային և վերջույթների շրջանների փափուկ հյուսածքների սալջարդերի, ձախ գագաթային շրջանի սալջարդ վերքի /ներկայիս սպիի/, գլխուղեղի ցնցման ձևով, հասցվել են բութ, կոշտ առարկաներով, հնարավոր է նշված ժամկետում և հանգամանքներում, որոնք առաջացրել են առողջությանը միջին ծանրության վնաս, առողջության տևական քայքայումով, նկատի ունենալով վնասվածքի հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը` 21 օրից ավելի։
Քրեական գործում առկա է նաև տեսաձայնագրային փորձաքննության թիվ 11-3560 եզրակացությանը կից ներկայացված լուսանկարներ պարունակով լազերային սկավարակի զննության, ամբաստանյալ Վարդան Այվազյանի մասնակցությամբ կատարված քննչական փորձարարության, լազերային սկավառակը առգրավելու և այն զննելու մասին արձանագրությունները ինչպես նաև իրեղեն ապացույց ճանաչված <<Արաբկիր Ալկո>> ՍՊ ընկերությունից առգրավված 2011թ. նոյեմբերի 04-ի տեսագրության լազերային սկավառակը:
Վերաքննիչ դատարանը վերլուծության և գնահատության ենթարկելով քրեական գործով ձեռք բերված և սույն որոշման մեջ շարադրված ապացույցները իրենց համակցությամբ հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Վարդան Այվազյանի շահերի պաշտպան փաստաբան Ժ. Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը հիմնավոր է այն բխում է ինչպես գործող օրենսդրության պահանջներից այնպես էլ գործի փաստական հանգամանքներից ու տվյալներից ուստի այն պետք է բավարարել և ամբաստանյալ Վարդան Այվազյանի նկատմամբ կայացնել արդարացման դատական ակտ` նրա գործողություններում խուլիգանության հանցակազմի բացակայության հիմքով` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածով նախատեսված խուլիգանության հանցակազմի ճիշտ մեկնաբանման կապակցությամբ առկա է օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման խնդիր: Ուստի Վճռաբեկ դատարնը անհրաժեշտ է համարում քրեաիրավական վերլուծության ենթարկել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածով նախատեսված խուլիգանության հանցակազմը` նպատակ ունենալով ապահովել դրա միատեսակ կիրառությունը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի համաձայն`
”1.Խուլիգանությունը դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելն է, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով /…/:
2.Նույն արարքը, որը զուգորդվել է անձի նկատմամբ բռնություն գործադրելով կամ դա գործադրելու սպառնալիքով, ինչպես նաև ուրիշի գույքը ոչնչացնելով կամ վնասելով/…/:
3.Սույն հոդվածի երկրորդ մասով նախատեսված արարքը, որը`
1.կատարվել է մի խումբ անձանց կամ կազմակերպված խմբի կողմից,
2.զուգորդվել է իշխանության ներկայացուցչին կամ հասրակական կարգի պահպանության պարտականություն իրականացնող կամ հասարակական կարգի խախտումը խափանող անձին դիմադրություն ցույց տալով.
/ …/:
4. զուգորդվել է անձի առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառելով.
5. զուգորդվել է բացառիկ ցինիզմով`
/…/
4. Սույն հոդվածի երկրորդ կամ երրերդ մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է զենքի կամ որպես զենք օգտագործվող առարկաների գործադրմամբ/…/:
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջների` Որոշակի փաստական հանգամանքներ ունեցող գործով Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի դատական ակտի հիմնավորումները, այդ թվում` օրենքի մեկնաբանությունները, պարտադիր են դատարանի համար նույնանման փաստական հանգամանքներով գործի քննության ժամանակ, բացառությամբ այն դեպքի, երբ վերջինս ծանրակշիռ փաստարկների մատնանշմամբ հիմնավորում է, որ դրանք կիրառելի չեն տվյալ փաստական հանգամանքների նկատմամբ:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը իր 2012թ. մարտի 30-ի թիվ ԱՎԴ/0014/01/11 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածով նախատեսված խուլիգանության հանցակազմի ճիշտ մեկնաբանման անհրաժեշտությունից ելնելով համապատասխան հիմնավորումներ և օրենքի մեկնաբանություններ է ներկայացրել հետևյալի մասին.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի վերլուծությունից երևում է, որ`
“ËáõÉÇ•³ÝáõÃÛáõÝÁ ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý ϳñ•Ç ¨ µ³ñá۳ϳÝáõÃÛ³Ý ¹»Ù áõÕÕí³Í ѳÝó³•áñÍáõÃÛáõÝ ¿, áñÇ ÑÇÙݳϳÝ, ³ÝÙÇç³Ï³Ý ûµÛ»ÏïÝ ³ÛÝ Ñ³ë³ñ³Ï³Ï³Ý ѳñ³µ»ñáõÃÛáõÝÝ»ñÝ »Ý, áñáÝù ϳ½ÙáõÙ »Ý ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý ϳñ•Ç µáí³Ý¹³ÏáõÃÛáõÝÁ, ÇëÏ å³ñï³¹Çñ Éñ³óáõóÇã ûµÛ»ÏïÝ ³ÝÓÇ ³ÝÓ»éÝÙË»ÉÇáõÃÛ³Ý, å³ïíÇ ¨ ³ñųݳå³ïíáõÃÛ³Ý, ³éáÕçáõÃÛ³Ý, ù³Õ³ù³óÇÝ»ñÇ ¨ ϳ½Ù³Ï»ñåáõÃÛáõÝÝ»ñÇ •áõÛù³ÛÇÝ ß³Ñ»ñÇ å³ßïå³ÝáõÃÛ³ÝÝ áõÕÕí³Í ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý ѳñ³µ»ñáõÃÛáõÝÝ»ñÝ »Ý:
15. ÊáõÉÇ•³ÝáõÃÛ³Ý ÑÇÙÝ³Ï³Ý Ñ³Ýó³Ï³½ÙÝ áõÝÇ Ù»Ï, ÇëÏ áñ³ÏÛ³É Ñ³Ýó³Ï³½ÙÁª »ñÏáõ ûµÛ»Ïï: سëݳíáñ³å»ë, ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý ϳñ•Á ÏáåÇï Ï»ñåáí ˳Ëï»ÉÁ, áñÝ ³ñï³Ñ³Ûïí»É ¿ ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý Ýϳïٳٵ µ³ó³Ñ³Ûï ³Ýѳñ•³ÉÇó í»ñ³µ»ñÙáõÝùáí, »Ýóϳ ¿ áñ³ÏÙ³Ý áñå»ë ѳë³ñ³Ï ËáõÉÇ•³ÝáõÃÛáõÝ, ÙÇÝã¹»é ÝáõÛÝ ³ñ³ñùÁ, áñÁ ½áõ•áñ¹íáõÙ ¿ ³ÝÓÇ ³éáÕçáõÃÛ³ÝÁ, •áõÛù³ÛÇÝ Çñ³íáõÝùÝ»ñÇÝ ¨ ³ÛÉÇÝ íݳë å³ï׳é»Éáí, »Ýóϳ ¿ áñ³ÏÙ³Ý ËáõÉÇ•³ÝáõÃÛ³Ý áñ³ÏÛ³É Ñ³Ýó³Ï³½Ùáí:
ÊáõÉÇ•³ÝáõÃÛ³Ý ÑÇÙÝ³Ï³Ý Ñ³Ýó³Ï³½ÙÇ í»ñáß³ñ³¹ñÛ³É í»ñÉáõÍáõÃÛ³Ý ÑÇÙ³Ý íñ³ ì×é³µ»Ï ¹³ï³ñ³ÝÝ ³ñӳݳ•ñáõÙ ¿, áñ Ýßí³Í ѳÝó³Ï³½ÙÇ ûµÛ»ÏïÇ Ù»Ïݳµ³ÝÙ³Ý Ñ³Ù³ñ ¿³Ï³Ý Ý߳ݳÏáõÃÛáõÝ áõÝÇ §Ñ³ë³ñ³Ï³Ï³Ý ϳñ•¦ ѳëϳóáõÃÛ³Ý å³ñ½³µ³ÝáõÙÁ:
²Ûë ϳå³ÏóáõÃÛ³Ùµ ì×é³µ»Ï ¹³ï³ñ³ÝÝ ³ñӳݳ•ñáõÙ ¿, áñ ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý ϳñ•Ý ÁÝϳÉíáõÙ ¿ »ñÏáõ ÇÙ³ëïáíª É³ÛÝ ¨ Ý»Õ:
ȳÛÝ ÇÙ³ëïáí ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý ϳñ•Á ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý Ù»ç ³éϳ ëáóÇ³É³Ï³Ý Ï³å»ñÇ ¨ ѳñ³µ»ñáõÃÛáõÝÝ»ñÇ Ñ³Ù³ÏóáõÃÛáõÝÝ ¿, áñÁ Ó¨³íáñíáõÙ ¿ ëáódzɳϳÝ, Çñ³í³Ï³Ý ¨ µ³ñáÛ³Ï³Ý ÝáñÙ»ñÇ •áñÍáÕáõÃÛ³Ý ³ñ¹ÛáõÝùáõÙ, ¨ Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñ ѳÝó³•áñÍáõÃÛáõÝ, ½³Ýó³Ýù ϳ٠³ÛÉ Çñ³í³Ë³ËïáõÙ ³Ûë ϳ٠³ÛÝ ã³÷áí ѳݕ»óÝáõÙ ¿ ¹ñ³ ˳ËïÙ³Ý:
ÊáõÉÇ•³ÝáõÃÛ³Ý ÑÇÙÝ³Ï³Ý Ñ³Ýó³Ï³½ÙÇ ³ÝÙÇç³Ï³Ý ûµÛ»ÏïÝ ³ÛÝ Ñ³ë³ñ³Ï³Ï³Ý ѳñ³µ»ñáõÃÛáõÝÝ»ñÝ »Ý, áñáÝù ϳ½ÙáõÙ »Ý Ý»Õ ÇÙ³ëïáí ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý ϳñ•Ç µáí³Ý¹³ÏáõÃÛáõÝÁ:
Ü»Õ ÇÙ³ëïáí ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý ϳñ•Ý ÁÝϳÉíáõÙ ¿ áñå»ë ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý Ý߳ݳÏáõÃÛ³Ý í³Ûñ»ñáõÙ, ³ÛÝ ¿ª
1) ïñ³Ýëåáñï³ÛÇÝ ÙÇçáóÝ»ñÇ Ï³Û³Ý³ï»ÕÇÝ»ñáõÙ,
2) û¹³Ý³í³Ï³Û³ÝÝ»ñáõÙ,
3) ßáõϳݻñáõÙ,
4) åáõñ³ÏÝ»ñáõÙ,
5) ³Û•ÇÝ»ñáõÙ,
6) ÏÇÝáóïñáÝÝ»ñáõÙ,
7) óáõó³ëñ³ÑÝ»ñáõÙ,
8) Ù³ñ½³¹³ßï»ñáõÙ,
9) ÷áÕáóÝ»ñáõÙ,
10) ÑÇÙݳñÏ-Ó»éݳñÏáõÃÛáõÝÝ»ñáõÙ,
11) áõëáõÙÝ³Ï³Ý Ñ³ëï³ïáõÃÛáõÝÝ»ñáõÙ,
12) ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý ïñ³ÝëåáñïáõÙ,
13) ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý ëÝÝ¹Ç ëå³ë³ñÏÙ³Ý í³Ûñ»ñáõÙ,
14) ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý Ý߳ݳÏáõÃÛ³Ý ³ÛÉ í³Ûñ»ñáõÙ
³ÛÝåÇëÇ Çñ³¹ñáõÃÛ³Ý ³éϳÛáõÃÛáõÝ, áñÇ å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÙ ³å³Ñáíí³Í ¿ ù³Õ³ù³óÇÝ»ñÇ ³ñųݳí³Û»É í³ñù³•ÇÍÁ, ϳ½Ù³Ï»ñåáõÃÛáõÝÝ»ñÇ, ÑÇÙݳñÏÝ»ñÇ ¨ ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý Ý߳ݳÏáõÃÛ³Ý ³ÛÉ ûµÛ»ÏïÝ»ñÇ µÝ³Ï³ÝáÝ ³ß˳ï³ÝùÁ, ÇÝãå»ë ݳ¨ ³Û¹ í³Ûñ»ñáõÙ •ïÝíáÕ ³ÝÓÇ (³ÝÓ³Ýó) ýǽÇÏ³Ï³Ý ¨ Ñá•»Ï³Ý ³ÝÓ»éÝÙË»ÉÇáõÃÛáõÝÁ:
16. ÊáõÉÇ•³ÝáõÃÛ³Ý ÑÇÙÝ³Ï³Ý Ñ³Ýó³Ï³½ÙÇ ûµÛ»ÏïÇí ÏáÕÙÁ ¹ñë¨áñíáõÙ ¿ ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý Ý߳ݳÏáõÃÛ³Ý í³Ûñ»ñáõÙ, ÇÝãå»ë ݳ¨ ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý Ý߳ݳÏáõÃÛáõÝ ãáõÝ»óáÕ ³ÛÉ í³Ûñ»ñáõÙ, áñï»Õ ³éϳ ¿ ѳÝñáõÃÛáõÝ, ë³ÑÙ³Ýí³Í ϳñ•Ç ÏáåÇï ˳ËïÙ³Ý Ù»ç, áñÝ ³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ ¿ ³Û¹ í³Ûñ»ñáõÙ •ïÝíáÕ Ñ³ë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý ³Ý¹³ÙÝ»ñÇ Ýϳïٳٵ µ³ó³Ñ³Ûï ³Ýѳñ•³ÉÇó í»ñ³µ»ñÙáõÝùáí: ÊáõÉÇ•³ÝáõÃÛ³Ý áñ³ÏÛ³É Ñ³Ýó³Ï³½ÙÇ å³ñ³•³ÛáõÙ í»ñáÝßÛ³É ³ñ³ñùÝ»ñÁ ½áõ•áñ¹áõÙ »Ý µéÝáõÃÛ³Ùµ, •áõÛùÁ íݳë»Éáí ϳ٠áãÝã³óÝ»Éáí ¨ ³ÛÉÝ:
ì×é³µ»Ï ¹³ï³ñ³ÝÝ ³ñӳݳ•ñáõÙ ¿, áñ ³ñ³ñùÁ ËáõÉÇ•³ÝáõÃÛ³Ý Ñ³Ýó³Ï³½Ùáí áñ³Ï»Éáõ ѳٳñ ³ÝÑñ³Å»ßï ¿ ݳ˨³é³ç ÑÇÙݳíáñ»É ËáõÉÇ•³ÝáõÃÛ³Ý ÑÇÙÝ³Ï³Ý Ñ³Ýó³Ï³½ÙÇ ³éϳÛáõÃÛáõÝÁ:
17. ÊáõÉÇ•³ÝáõÃÛ³Ý ÑÇÙÝ³Ï³Ý ¨ áñ³ÏÛ³É Ñ³Ýó³Ï³½Ù»ñÇ ûµÛ»ÏïÝ»ñÇ ¨ ûµÛ»ÏïÇí ÏáÕÙÁ ϳ½ÙáÕ ³ñ³ñùÝ»ñǪ ëáõÛÝ áñáßÙ³Ý 15-16-ñ¹ Ï»ï»ñáõÙ ß³ñ³¹ñí³Í í»ñÉáõÍáõÃÛáõÝÇó ì×é³µ»Ï ¹³ï³ñ³ÝÁ »½ñ³Ñ³Ý•áõÙ ¿, áñ ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý ϳñ•Ç áã ÏáåÇï ˳ËïáõÙÁ, áñÁ û¨ ³ñï³Ñ³Ûïí»É ¿ ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý Ýϳïٳٵ µ³ó³Ñ³Ûï ³Ýѳñ•³ÉÇó í»ñ³µ»ñÙáõÝùáí, »Ýóϳ ã¿ áñ³ÏÙ³Ý ÐÐ ùñ»³Ï³Ý ûñ»Ýë•ñùÇ 258-ñ¹ Ñá¹í³Íáí: ÜáõÛÝ Ï»ñå, íϳ۳Ïáãí³Í Ñá¹í³Íáí »Ýóϳ ã¿ áñ³ÏÙ³Ý Ñ³ë³ñ³Ï³Ï³Ý ϳñ•Ç ³ÛÝ ÏáåÇï ˳ËïáõÙÁ, áñÁ ãÇ ¹ñë¨áñí»É ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý Ýϳïٳٵ µ³ó³Ñ³Ûï ³Ýѳñ•³ÉÇó í»ñ³µ»ñÙáõÝùáí:
àõëïÇ ì×é³µ»Ï ¹³ï³ñ³ÝÝ ³ñӳݳ•ñáõÙ ¿, áñ ³ñ³ñùÁ »Ýóϳ ¿ áñ³ÏÙ³Ý áñå»ë ËáõÉÇ•³ÝáõÃÛáõÝ ÙdzÛÝ ³ÛÝ ¹»åùáõÙ, »ñµ •áñÍáí Ó»éù µ»ñí³Í ³å³óáõÛóÝ»ñáí ÏÑÇÙݳíáñíÇ Ñ³ë³ñ³Ï³Ï³Ý ϳñ•Ç ˳ËïÙ³Ý ÏáåÇï ÉÇÝ»ÉÁ ¨ ÙdzųٳݳÏ, ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý Ýϳïٳٵ ³Û¹ ˳Ëïٳٵ ³ñï³Ñ³Ûïí³Í ³Ýѳñ•³ÉÇó í»ñ³µ»ñÙáõÝùÇ µ³ó³Ñ³Ûï ÉÇÝ»ÉÁ:
18.ÎáåÇï ˳ËïáõÙÁª áñå»ë ËáõÉÇ•³ÝáõÃÛ³Ý Ñ³Ýó³Ï³½ÙÇ Ñ³ïϳÝÇß, µÝáõó•ñ³Ï³Ý ¿ ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý ϳñ•Ç ϳ½Ù³ÉáõÍÙ³Ý Ï³Ù Ë³ËïÙ³Ý •áñÍÁÝóóÇ ³ñ¹ÛáõÝùÝ»ñÇÝ (ѻ勉ÝùÇÝ): ²ÛÝ ³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ ¿ Ýñ³ÝáõÙ, áñ ³ÝÓÇ Ï³ï³ñ³Í •áñÍáÕáõÃÛáõÝÝ»ñÇ Ñ»ï¨³Ýùáí ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý ³Ý¹³ÙÝ»ñÇ Ù»ç ³é³ç³ÝáõÙ ¿ ½³ÛñáõÛÃ, íñ¹áíÙáõÝù, ϳ٠Ýñ³Ýó ³ÝѳñÙ³ñáõÃÛáõÝ Ï³Ù Éáõñç ³ÝѳݕëïáõÃÛáõÝ ¿ å³ï׳éíáõÙ, ϳ٠³é³ç³ÝáõÙ ¿ í³ËÇ ½•³óáõÙ Çñ»Ýó ÏÛ³ÝùÇ, ³éáÕçáõÃÛ³Ý, •áõÛùÇ å³Ñå³ÝáõÃÛ³Ý Ï³å³ÏóáõÃÛ³Ùµ: ´³óÇ ³Û¹, ÏáåÇï ˳ËïáõÙÝ ³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ ¿ ݳ¨ ³ß˳ï³Ýù³ÛÇÝ ¨ ³ÛÉ •áñÍáõÝ»áõÃÛ³Ý Ï³Ù Ñ³ë³ñ³Ï³Ï³Ý Ý߳ݳÏáõÃÛ³Ý ³ñ³ñáÕáõÃÛ³Ý Ï³½Ù³ÉáõÍٳٵ:
ì×é³µ»Ï ¹³ï³ñ³ÝÝ ³ñӳݳ•ñáõÙ ¿, áñ ˳ËïáõÙÁ áñå»ë ÏáåÇï •Ý³Ñ³ï»ÉÇë ³ÝÑñ³Å»ßï ¿ »ÉÝ»É Ñ³ë³ñ³Ï³Ï³Ý ϳñ•Ç íñ³ ³Û¹ ˳ËïÙ³Ý áõÝ»ó³Í ³½¹»óáõÃÛáõÝÇó: ²Ûë ϳå³ÏóáõÃÛ³Ùµ ì×é³µ»Ï ¹³ï³ñ³ÝÁ ѳñÏ ¿ ѳٳñáõÙ Áݹ•Í»É, áñ ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý ϳñ•Á ÏáåÇï Ï»ñåáí ϳñáÕ ¿ ˳Ëïí»É ó³Ýϳó³Í ³ñ³ñùÇ Ï³ï³ñÙ³Ý å³ñ³•³ÛáõÙ, ÙÇÝã¹»é ËáõÉÇ•³ÝáõÃÛ³Ý ³éϳÛáõÃÛ³Ý Ù³ëÇÝ ¿ íϳÛáõÙ ³ÛÝåÇëÇ ³ñ³ñùÇ Ï³ï³ñáõÙÁ, áñÁ ÙÇïí³Í ¿ ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý ϳñ•Á ÏáåÇï Ï»ñåáí ˳Ëï»ÉáõÝ ¨ áñå»ë ³Û¹åÇëÇÝ, ѳݹÇë³ó»É ¿ ËáõÉÇ•³ÝáõÃÛáõÝ Ï³ï³ñáÕ ³ÝÓÇ ¹Çï³íáñáõÃÛ³Ý Ù»ç Áݹ•ñÏí³Í Ýå³ï³ÏÇ Çñ³Ï³Ý³óÙ³Ý ÙÇçáó:
19. ÐÇÙù ÁݹáõÝ»Éáí ëáõÛÝ áñáßÙ³Ý Ý³Ëáñ¹ Ï»ïáõÙ ß³ñ³¹ñí³Í í»ñÉáõÍáõÃÛáõÝÁª ì×é³µ»Ï ¹³ï³ñ³ÝÁ •ïÝáõÙ ¿, áñ Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñ ¹»åùáõÙ ³ñ³ñùÁ ËáõÉÇ•³ÝáõÃÛáõÝ áñ³Ï»Éáõ ѳٳñ, Ç ÃÇíë ëáõÛÝ áñáßÙ³Ý Ù»ç Ýßí³Í ³ÛÉ Ñ³Ý•³Ù³ÝùÝ»ñÇ, ³ÝÑñ³Å»ßï ¿ ùÝÝáõÃÛ³Ý ³éÝ»É Ý³¨ ³ÛÝ, û ³ñ¹Ûáù ³Û¹ ³ñ³ñùÇ Ñ»ï¨³Ýùáí ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý ³Ý¹³ÙÝ»ñÇÝ Éáõñç ³ÝѳݕëïáõÃÛáõÝ ¿ å³ï׳éí»É: ²Ûë ϳå³ÏóáõÃÛ³Ùµ ì×é³µ»Ï ¹³ï³ñ³ÝÝ ³ñӳݳ•ñáõÙ ¿, áñ ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý ³Ý¹³ÙÝ»ñÇÝ Éáõñç ³ÝѳݕëïáõÃÛáõÝ å³ï׳é»Éáõ ѳݕ³Ù³ÝùÇ ³éϳÛáõÃÛáõÝÁ Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñ ¹»åùáõÙ ³ÝÑñ³Å»ßï ¿ •Ý³Ñ³ï»Éª »ÉÝ»Éáí Ý»Õ ÇÙ³ëïáí ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý ϳñ•Ç Ýϳïٳٵ ¹ñ³ áõÕÕí³ÍáõÃÛáõÝÇó: ²ÛÉ Ëáëùáíª Ñ³ë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý ³Ý¹³ÙÝ»ñÇÝ Éáõñç ³ÝѳݕëïáõÃÛáõÝ å³ï׳é»Éáõ ѳݕ³Ù³ÝùÝ ³éϳ ¿, »Ã» ѳÝó³íáñÇ ³ñ³ñùÇ Ñ»ï¨³Ýùáí ˳ËïíáõÙ ¿ ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý Ý߳ݳÏáõÃÛ³Ý í³Ûñ»ñáõÙ •ïÝíáÕ ³ÝÓÇ (³ÝÓ³Ýó) ýǽÇÏ³Ï³Ý ¨ Ñá•»Ï³Ý ³ÝÓ»éÝÙË»ÉÇáõÃÛáõÝÁ, ϳ٠¿³Ï³Ýáñ»Ý ˳óñíáõÙ ¿ ϳ½Ù³Ï»ñåáõÃÛáõÝÝ»ñÇ, ÑÇÙݳñÏÝ»ñÇ ¨ ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý Ý߳ݳÏáõÃÛ³Ý ³ÛÉ ûµÛ»ÏïÝ»ñÇ µÝ³Ï³ÝáÝ ³ß˳ï³ÝùÁ:
20. ÊáõÉÇ•³ÝáõÃÛ³Ý ûµÛ»ÏïÇí ÏáÕÙÁ ϳ½ÙáÕ ³ñ³ñùǪ ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý ϳñ•Ç ÏáåÇï ˳ËïÙ³Ý Ñ³ñóÁ ùÝݳñÏ»ÉÇë ì×é³µ»Ï ¹³ï³ñ³ÝÁ ѳñÏ ¿ ѳٳñáõÙ Áݹ•Í»É, áñ ÐÐ ùñ»³Ï³Ý ûñ»Ýë•ñùÇ 258-ñ¹ Ñá¹í³ÍÇ 1-ÇÝ Ù³ëÇ í»ñÉáõÍáõÃÛáõÝÇó »ñ¨áõÙ ¿ ݳ¨, áñ ÏáåÇï ˳ËïáõÙÁ ϳï³ñíáõÙ ¿ ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý Ýϳïٳٵ µ³ó³Ñ³Ûï ³Ýѳñ•³ÉÇó í»ñ³µ»ñÙáõÝù ¹ñë¨áñ»Éáõ Ýå³ï³Ïáí: ²ÛÉ Ëáëùáíª ËáõÉÇ•³ÝáõÃÛ³Ý Ñ³Ýó³Ï³½ÙÇ ûµÛ»ÏïÇí ÏáÕÙÁ µÝáõó•ñíáõÙ ¿ Ñ»ï¨Û³É »ñÏáõ ѳïϳÝÇßÝ»ñÇ ÙdzųٳݳÏÛ³ ³éϳÛáõÃÛ³Ùµª ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý ϳñ•Ç ÏáåÇï ˳ËïáõÙ ¨ ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý Ýϳïٳٵ µ³ó³Ñ³Ûï ³Ýѳñ•³ÉÇó í»ñ³µ»ñÙáõÝùÇ ¹ñë¨áñáõÙ: Üßí³Í ѳïϳÝÇßÝ»ñÇó áñ¨¿ Ù»ÏÇ µ³ó³Ï³ÛáõÃÛ³Ý å³ñ³•³ÛáõÙ ³ñ³ñùÁ ËáõÉÇ•³ÝáõÃÛáõÝ áñ³Ïí»É ãÇ Ï³ñáÕ:
ì»ñá•ñÛ³ÉÇ ÑÇÙ³Ý íñ³ ì×é³µ»Ï ¹³ï³ñ³ÝÝ ³ñӳݳ•ñáõÙ ¿, áñ ËáõÉÇ•³ÝáõÃÛ³Ý Ñ³Ýó³Ï³½ÙÇ ûµÛ»ÏïÇí ÏáÕÙÇ Ù»Ïݳµ³ÝÙ³Ý Ñ³Ù³ñ ¿³Ï³Ý Ý߳ݳÏáõÃÛáõÝ áõÝÇ Ý³¨ §µ³ó³Ñ³Ûï ³Ýѳñ•³ÉÇó í»ñ³µ»ñÙáõÝù¦ ѳëϳóáõÃÛ³Ý å³ñ½³µ³ÝáõÙÁ:
²Ûëå»ë` ³ÝÓÇ •áñÍáÕáõÃÛáõÝÝ»ñáõ٠ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý Ýϳïٳٵ µ³ó³Ñ³Ûï ³Ýѳñ•³ÉÇó í»ñ³µ»ñÙáõÝùÇ ¹ñë¨áñáõÙÝ ³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ ¿ Ù³ñ¹Ï³ÛÇÝ Ñ³Ù³Ï»óáõÃÛ³Ý Ï³ÝáÝÝ»ñÇ Ýϳïٳٵ ³ÏÝѳÛï ³ñѳٳñѳÝù ¹ñë¨áñ»Éáõ, ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý í³Ûñ»ñáõÙ í³ñù³•ÍÇ Ï³ÝáÝÝ»ñÁ óáõó³¹ñ³Ï³Ý Ï»ñåáí ³Ýï»ë»Éáõ, ßñç³å³ïÇ Ù³ñ¹Ï³Ýó ¨ ÏáÉ»ÏïÇíÇÝ Ñ³Ï³¹ñí»Éáõ Ó¨áí: гë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý Ýϳïٳٵ µ³ó³Ñ³Ûï ³Ýѳñ•³ÉÇó í»ñ³µ»ñÙáõÝù ¹ñë¨áñáÕ ³ÝÓÁ ¹Çï³íáñÛ³É Ï»ñåáí ˳ËïáõÙ ¿ ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý Ýϳïٳٵ ѳñ•³ÝùÇ ¹ñë¨áñÙ³Ý ï³ññ»ñÁ (å³ñÏ»ßïáõÃÛáõÝ, å³ïß³× í³ñù³•ÇÍ, µ³ñ»ÏñÃáõÃÛáõÝ ¨ ³ÛÉÝ): ì×é³µ»Ï ¹³ï³ñ³ÝÁ ѳñÏ ¿ ѳٳñáõÙ Áݹ•Í»É, áñ ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý Ýϳïٳٵ µ³ó³Ñ³Ûï ³Ýѳñ•³ÉÇó í»ñ³µ»ñÙáõÝùÇ ¹ñë¨áñÙ³Ý »Õ³Ý³ÏÝ»ñÁ ï³ñµ»ñ »Ýª ³ñ³ñù, Ëáëù, Å»ëï, Ù³ñÙݳ߳ñÅáõÙ ¨ ³ÛÉÝ:
21. ì×é³µ»Ï ¹³ï³ñ³ÝÝ ³ñӳݳ•ñáõÙ ¿, áñ ³Ýѳñ•³ÉÇó í»ñ³µ»ñÙáõÝùÁ µ³ó³Ñ³Ûï ¿ áã û ³ÛÝ å³ï׳éáí, áñ ϳï³ñíáõÙ ¿ ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý í³Ûñ»ñáõ٠ϳ٠ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý ³Ý¹³ÙÝ»ñÇ Ý»ñϳÛáõÃÛ³Ùµ, ³ÛÉ ³ÛÝ å³ï׳éáí, áñ ϳï³ñíáõÙ ¿ Ñ»Ýó ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý Ýϳïٳٵ ѳÝó³íáñÇ ³Ýѳñ•³ÉÇó í»ñ³µ»ñÙáõÝùÁ óáõó³¹ñ»Éáõ Ýå³ï³Ïáí: ²ÛÉ Ëáëùáíª ÏáÝÏñ»ï ¹»åùáõÙ ËáõÉÇ•³ÝáõÃÛ³Ý Ñ³Ýó³Ï³½ÙÇ ûµÛ»ÏïÇí ÏáÕÙÁ ϳ½ÙáÕ ³ñ³ñùÝ»ñǪ ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý ϳñ•Ç ÏáåÇï ˳ËïÙ³Ý ¨ ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý Ýϳïٳٵ µ³ó³Ñ³Ûï ³Ýѳñ•³ÉÇó í»ñ³µ»ñÙáõÝùÇ ¹ñë¨áñÙ³Ý ³éϳÛáõÃÛáõÝÁ ϳ٠µ³ó³Ï³ÛáõÃÛáõÝÁ •Ý³Ñ³ï»ÉÇë ³ÝÑñ³Å»ßï ¿ å³ñ½»É ËáõÉÇ•³ÝáõÃÛ³Ý Ñ³Ýó³Ï³½ÙÇ ëáõµÛ»ÏïÇí ÏáÕÙÇ ³éϳÛáõÃÛáõÝÁ, ³ÛÝ ¿ª ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý ϳñ•Á ÏáåÇï ˳Ëï»Éáõ ¨ ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý Ýϳïٳٵ µ³ó³Ñ³Ûï ³Ýѳñ•³ÉÇó í»ñ³µ»ñÙáõÝù ¹ñë¨áñ»Éáõ ѳÝó³íáñÇ ¹Çï³íáñáõÃÛáõÝÁ, Ýå³ï³ÏÁ:
ì»ñá•ñÛ³ÉÇ ÑÇÙ³Ý íñ³ ì×é³µ»Ï ¹³ï³ñ³ÝÝ ³ñӳݳ•ñáõÙ ¿, áñ ³ñ³ñùÁ, Å»ëïÁ, µ³éÁ, Ù³ñÙݳ߳ñÅáõÙÁ ¨ ³ÛÉÝ ãÇ Ï³ñáÕ •Ý³Ñ³ïí»É áñå»ë ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý Ýϳïٳٵ µ³ó³Ñ³Ûï ³Ýѳñ•³ÉÇó í»ñ³µ»ñÙáõÝùÇ ¹ñë¨áñáõÙ, »Ã» áõÕÕí³Í ¿ ÏáÝÏñ»ï ³ÝÓÇÝ ¨ ãÇ Ñ»ï³åݹáõ٠ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý Ýϳïٳٵ µ³ó³Ñ³Ûï ³Ýѳñ•³ÉÇó í»ñ³µ»ñÙáõÝù ¹ñë¨áñ»Éáõ Ýå³ï³Ï, ûÏáõ½ ѳÝó³íáñÁ ѳëϳÝáõÙ ¿, ÇëÏ áñáß ¹»åù»ñáõÙ å³ñï³íáñ ¿ ѳëϳݳÉ, áñ ÏáÝÏñ»ï ³ÝÓÇÝ áõÕÕí³Í Çñ ³ñ³ñùÁ ï»ë³Ý»ÉÇ ¨ ÁÝϳɻÉÇ ¿ ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý Ñ³Ù³ñ: гϳé³Ï ¹ñ³Ý` ³ÝÓÇ ³ñ³ñùÁ ϳñáÕ ¿ •Ý³Ñ³ïí»É áñå»ë ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý Ýϳïٳٵ µ³ó³Ñ³Ûï ³Ýѳñ•³ÉÇó í»ñ³µ»ñÙáõÝùÇ ¹ñë¨áñáõÙ, »Ã» ÏáÝÏñ»ï ³ÝÓÁ, áõÙ ¹»Ù áõÕÕí³Í ¿ ѳÝó³íáñÇ ³ñ³ñùÁ, ÁÝïñí»É ¿ å³ï³Ñ³µ³ñ, ¨ ³Û¹ ³ÝÓÇ ¹»Ù áõÕÕí³Í ³ñ³ñùÇ ÙÇçáóáí ѳÝó³íáñÁ ó³ÝϳÝáõÙ ¿ µ³ó³Ñ³Ûï ³Ýѳñ•³ÉÇó í»ñ³µ»ñÙáõÝù ¹ñë¨áñ»É ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý Ýϳïٳٵ:
22. ÊáõÉÇ•³ÝáõÃÛ³Ý Ñ³Ýó³Ï³½ÙÇ ëáõµÛ»ÏïÇí ÏáÕÙÇ í»ñ³µ»ñÛ³É Çñ³í³Ï³Ý ¹ÇñùáñáßáõÙ ì×é³µ»Ï ¹³ï³ñ³ÝÁ Ó¨³íáñ»É ¿ ².ʳã³ïñÛ³ÝÇ •áñÍáí áñáßÙ³Ý Ù»ç, áñï»Õ ³ñӳݳ•ñ»É ¿, áñ §ÊáõÉÇ•³ÝáõÃÛáõÝÁ ϳñáÕ ¿ ϳï³ñí»É ÙdzÛÝ áõÕÕ³ÏÇ ¹Çï³íáñáõÃÛ³Ùµ: ¸³ Ý߳ݳÏáõÙ ¿, áñ Ù»Õ³íáñ ³ÝÓÁ áã ÙdzÛÝ •Çï³ÏóáõÙ ¿, áñ Çñ •áñÍáÕáõÃÛáõÝÝ»ñáí ˳ËïáõÙ ¿ ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý ϳñ•Ý áõ µ³ó³Ñ³Ûï ³Ýѳñ•³ÉÇó í»ñ³µ»ñÙáõÝù ¹ñë¨áñáõ٠ѳÝñáõÃÛ³Ý Ñ³Ý¹»å, ³Ûɨ ó³ÝϳÝáõÙ ¿ ϳï³ñ»É ³Û¹ •áñÍáÕáõÃÛáõÝÝ»ñÁ:
ÊáõÉÇ•³Ý³Ï³Ý ³ñ³ñùÁ ϳñáÕ ¿ ϳï³ñí»É ÙdzÛÝ ËáõÉÇ•³Ý³Ï³Ý ÙÕáõÙÝ»ñÇó »ÉÝ»Éáí: ÆëÏ ³ñ³ñùÁ ѳٳñíáõÙ ¿ ËáõÉÇ•³Ý³Ï³Ý ÙÕáõÙÝ»ñáí ϳï³ñí³Í, »Ã» ³ÛÝ Ï³ï³ñíáõÙ ¿ ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý ¨ µ³ñá۳ϳÝáõÃÛ³Ý ÝáñÙ»ñÇ Ýϳïٳٵ ³ÝóùáõÛó ³ñѳٳñѳÝùÇ ÑáÕÇ íñ³, »ñµ Ù»Õ³íáñ ³ÝÓÇ í³ñùÁ ѳݹÇë³ÝáõÙ ¿ µ³ó³Ñ³Ûï Ù³ñï³Ññ³í»ñ` áõÕÕí³Í ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý ϳñ•Ç ¹»Ù ¨ ûɳ¹ñí³Í ¿ ÉÇÝáõÙ ßñç³å³ïÇÝ Ñ³Ï³¹ñí»Éáõ, í»ñçÇÝÇë ѳݹ»å ³ñѳٳñÑ³Ï³Ý í»ñ³µ»ñÙáõÝù óáõó³µ»ñ»Éáõ ó³ÝÏáõÃÛ³Ùµ: л勉µ³ñ, »Ã» Ù»Õ³íáñ ³ÝÓÇ •áñÍáÕáõÃÛáõÝÝ»ñÁ ϳï³ñí»É »Ý áã ËáõÉÇ•³Ý³Ï³Ý ÙÕáõÙÝ»ñáí ¨ ã»Ý ½áõ•áñ¹í»É ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý ϳñ•Ç ÏáåÇï ˳Ëïٳٵ, ¹ñ³Ýù ã»Ý ϳñáÕ áñ³Ïí»É áñå»ë ËáõÉÇ•³ÝáõÃÛáõÝ:
ػճ¹ñÛ³ÉÇ ÏáÕÙÇó ïáõÅáÕÇÝ íÇñ³íáñ³ÝùÝ»ñ, Ù³ñÙÝ³Ï³Ý íݳëí³ÍùÝ»ñ ѳëóí»Éáõ ϳ٠ÝÙ³Ý ³ÛÉ µéݳñ³ñùÝ»ñÇ Ï³ï³ñÙ³Ý ¹»åùáõÙ ËáõÉÇ•³Ý³Ï³Ý ÙÕáõÙÝ»ñÁ ¨ ËáõÉÇ•³ÝáõÃÛ³Ý Ñ³Ýó³Ï³½ÙÁ ϳñáÕ ¿ µ³ó³Ï³Û»É, »Ã» Ýßí³Í •áñÍáÕáõÃÛáõÝÝ»ñÁ ϳï³ñí»É »Ý Ï»Ýó³Õ³ÛÇÝ ÑáÕÇ íñ³ ³é³ç³ó³Í íÇ׳µ³ÝáõÃÛ³Ý, ùÇã û ß³ï »ñϳñ³ï¨ ųٳݳϳѳïí³ÍÇ ÁÝóóùáõÙ Ó¨³íáñí³Í ѳϳÏñ³ÝùÇ ³ñ¹ÛáõÝùáõÙ:
ÊáõÉÇ•³Ý³Ï³Ý ÙÕáõÙÝ»ñÇ ³éϳÛáõÃÛáõÝÁ •Ý³Ñ³ï»Éáõ ѳٳñ ¿³Ï³Ý Ý߳ݳÏáõÃÛáõÝ Ï³ñáÕ ¿ áõÝ»Ý³É Ý³¨ ïáõÅáÕÇ í³ñù³•ÇÍÁ: (…)¦ (ï»°ë ²ñÙ³Ý ØÑ»ñÇ Ê³ã³ïñÛ³ÝÇ í»ñ³µ»ñÛ³É ì×é³µ»Ï ¹³ï³ñ³ÝÇ 2006 Ãí³Ï³ÝÇ ÑáÏï»Ùµ»ñÇ 24-Ç ÃÇí ì´-223/06 áñáßáõÙÁ):
23. ì»ñ³Ñ³ëï³ï»Éáí ².ʳã³ïñÛ³ÝÇ •áñÍáí áñáßÙ³Ý Ù»ç Ó¨³íáñí³Í Çñ³í³Ï³Ý ¹ÇñùáñáßáõÙÝ»ñÁª ì×é³µ»Ï ¹³ï³ñ³ÝÝ ³ñӳݳ•ñáõÙ ¿, áñ ËáõÉÇ•³ÝáõÃÛáõÝ Ï³ï³ñáÕ ³ÝÓÁ áã ÙdzÛÝ •Çï³ÏóáõÙ ¿, áñ Çñ •áñÍáÕáõÃÛáõÝÝ»ñáí ˳ËïáõÙ ¿ ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý ϳñ•Ý áõ µ³ó³Ñ³Ûï ³Ýѳñ•³ÉÇó í»ñ³µ»ñÙáõÝù ¿ ¹ñë¨áñáõ٠ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý Ýϳïٳٵ, ³Ûɨ ó³ÝϳÝáõÙ ¿ ¹³: ²ÛÉ Ëáëùáí` ËáõÉÇ•³ÝáõÃÛ³Ý ûµÛ»ÏïÇí ÏáÕÙÁ ϳ½ÙáÕ ³ñ³ñùÝ»ñÁ ϳï³ñáÕ ³ÝÓÁ ó³ÝϳÝáõÙ ¿ ÏáåÇï Ï»ñåáí ˳Ëï»É ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý ϳñ•Á ¨ ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý Ýϳïٳٵ µ³ó³Ñ³Ûï ³Ýѳñ•³ÉÇó í»ñ³µ»ñÙáõÝù ¹ñë¨áñ»É, ³ÛÉ áã û •Çï³Ïó³µ³ñ ÃáõÛÉ ¿ ï³ÉÇë í»ñáÝßÛ³É Ñ»ï¨³ÝùÝ»ñǪ ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý ϳñ•Ç ˳ËïÙ³Ý ¨ µ³ó³Ñ³Ûï ³Ýѳñ•³ÉÇó í»ñ³µ»ñÙáõÝùÇ ¹ñë¨áñÙ³Ý Ñݳñ³íáñáõÃÛáõÝÁ:
ÐÇÙù ÁݹáõÝ»Éáí í»ñá•ñÛ³ÉÁª ì×é³µ»Ï ¹³ï³ñ³ÝÁ •ïÝáõÙ ¿, áñ áã µáÉáñ ¹»åù»ñáõÙ ¿, áñ ³ÛÉ Ñ³Ýó³Ï³½ÙÇ Ñ³ïϳÝÇßÝ»ñ å³ñáõݳÏáÕ ³ñ³ñù ϳï³ñ»ÉÁ, áñÝ Çñ»ÝáõÙ µáí³Ý¹³ÏáõÙ ¿ ݳ¨ ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý ϳñ•Ç ÏáåÇï ˳ËïÙ³Ý ¨ ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý Ýϳïٳٵ ³Ýѳñ•³ÉÇó í»ñ³µ»ñÙáõÝùÇ ¹ñë¨áñÙ³Ý ï³ññ»ñ (ûñÇݳϪ Ï»Ýó³Õ³ÛÇÝ ÑáÕÇ íñ³, ³ÝÓÝ³Ï³Ý ¹ñ¹³å³ï׳éÝ»ñáí ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý í³Ûñ»ñáõÙ ³é³ç³ó³Í Í»ÍÏéïáõùÝ áõ íÇ׳µ³ÝáõÃÛáõÝÁ, áñáÝù ³ñï³ùݳå»ë ÁÝϳÉíáõÙ »Ý áñå»ë ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý Ýϳïٳٵ µ³ó³Ñ³Ûï ³Ýѳñ•³ÉÇó í»ñ³µ»ñÙáõÝù) ϳñáÕ ¿ áñ³Ïí»É ËáõÉÇ•³ÝáõÃÛáõÝ:
24. êáõÛÝ áñáßÙ³Ý Ý³Ëáñ¹ Ï»ïáõÙ ¨ ѳٳå³ï³ë˳ݳµ³ñ ݳ¨ ².ʳã³ïñÛ³ÝÇ •áñÍáí áñáßÙ³Ý Ù»ç ß³ñ³¹ñí³Í ¹ÇñùáñáßáõÙÝ»ñÇ ÑÇÙ³Ý íñ³ ì×é³µ»Ï ¹³ï³ñ³ÝÝ ³ñӳݳ•ñáõÙ ¿, áñ ³ñ³ñùÁ ËáõÉÇ•³ÝáõÃÛáõÝ áñ³Ï»Éáõ ѳٳñ ¿³Ï³Ý Ý߳ݳÏáõÃÛáõÝ áõÝÇ ¹ñ³ µÝáõÛÃÝ áõ ϳï³ñÙ³Ý ß³ñųéÇÃÁ:
¼³ñ•³óÝ»Éáí ².ʳã³ïñÛ³ÝÇ •áñÍáí áñáßÙ³Ý Ù»ç Ó¨³íáñí³Í Çñ³í³Ï³Ý ¹ÇñùáñáßáõÙÝ»ñÁª ì×é³µ»Ï ¹³ï³ñ³ÝÝ ³ñӳݳ•ñáõÙ ¿, áñ ËáõÉÇ•³ÝáõÃÛáõÝÁ ϳñáÕ ¿ ϳï³ñí»É ËáõÉÇ•³Ý³Ï³Ý ¹ñ¹áõÙÝ»ñáí, áñÁ ¹ñë¨áñíáõÙ ¿ ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý ϳñ•Á ÏáåÇï Ï»ñåáí ˳Ëï»Éáõ, ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý Ýϳïٳٵ µ³ó³Ñ³Ûï ³Ýѳñ•³ÉÇó í»ñ³µ»ñÙáõÝù ¹ñë¨áñ»Éáõ Ó•ïٳٵ: ÊáõÉÇ•³Ý³Ï³Ý ¹ñ¹áõÙÝ»ñÇ ÑÇÙùáõÙ ÁÝÏ³Í »Ý ݳ¨ ³ÝÓÇ ³Ý½áõëå »ë³ÙáÉáõÃÛáõÝÁ, ë»÷³Ï³Ý ³ÝÓÇ ³é³í»ÉáõÃÛáõÝÝ Áݹ•Í»Éáõ ÙÇçáóáí Ý»ñùÇÝ µ³í³Ï³ÝáõÃÛáõÝ ëï³Ý³Éáõ, ½í³ñ׳ݳÉáõ Ó•ïáõÙÁ:
ÊáõÉÇ•³ÝáõÃÛáõÝ Ï³ï³ñáÕ ³ÝÓÝ ÇÝùݳѳëï³ïíáõÙ ¿, Ó•ïáõ٠ѳϳѳë³ñ³Ï³Ï³Ý í³ñù³•Íáí ³å³óáõó»É Çñ ³ÝϳËáõÃÛáõÝÁ ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý Ù»ç ÁݹáõÝí³Í í³ñù³•ÍÇ Ï³ÝáÝÝ»ñÇó, Çñ ³ÝÓÁ ѳϳ¹ñ»Éáí ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³ÝÁª óáõÛó ï³É Çñ •»ñ³Ï³ÛáõÃÛáõÝÁ ¨ ³ÛÉÝ:
25. ÆÝãå»ë Ýßí»É ¿ ëáõÛÝ áñáßÙ³Ý 21-ñ¹ ¨ 23-ñ¹ Ï»ï»ñáõÙ, ³ÝÓÁ ϳñáÕ ¿ ëáõÛÝ áñáßÙ³Ý 24-ñ¹ Ï»ïáõÙ Ýßí³Í Ýå³ï³ÏÝ»ñÇÝ Ñ³ëÝ»É ï³ñµ»ñ ³ñ³ñùÝ»ñáí, áñáÝù ϳñáÕ »Ý ÝáõÛÝÇëÏ Ñ³ÙÁÝÏÝ»É ÐÐ ùñ»³Ï³Ý ûñ»Ýë•ñùáí ݳ˳ï»ëí³Í áñáß³ÏÇ Ñ³Ýó³Ï³½Ù»ñÇ ûµÛ»ÏïÇí ÏáÕÙÁ ϳ½ÙáÕ ³ñ³ñùÝ»ñÇ Ñ»ï, ë³Ï³ÛÝ ³ñ³ñùÁ ËáõÉÇ•³ÝáõÃÛáõÝ Ï³Ù ³ÛÉ Ñ³Ýó³•áñÍáõÃÛáõÝ áñ³Ï»Éáõ ѳñóÇ ÉáõÍáõÙÁ Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñ ÏáÝÏñ»ï ¹»åùáõ٠ϳËí³Í ¿ ³ñ³ñùÇ ß³ñųéÇÃÇó, ÇÝãå»ë ݳ¨ ѳÝó³íáñÇ Ñ»ï³åݹ³Í Ýå³ï³ÏÇó:
26. ì×é³µ»Ï ¹³ï³ñ³ÝÁ ѳñÏ ¿ ѳٳñáõÙ Áݹ•Í»É, áñ ËáõÉÇ•³Ý³Ï³Ý ¹ñ¹áõÙÝ»ñÝ ³ÝÑñ³Å»ßï ¿ ë³Ñٳݳ½³ï»É ³ñ³ñùÁ ϳï³ñ»Éáõ å³ÑÇÝ ³ÝÓÇ Ùáï ³éϳ Ñáõ½³Ï³Ý íÇ׳ÏÇó, áñÝ ³ÝÓÇ Ùáï ³é³ç³óÝáõÙ ¿ ɳñí³ÍáõÃÛáõÝ, ¿ÙáóÇáÝ³É µéÝÏí³ÍáõÃÛáõÝ ¨ ³ÛÉÝ: سëݳíáñ³å»ë, »Ã» ³ñ³ñùÝ ëÏëí»É ¿ Ï»Ýó³Õ³ÛÇÝ ÑáÕÇ íñ³ ³é³ç³ó³Í í»×Ç Ï³Ù ïáõÅáÕÇ Ñ³Ï³ûñÇÝ³Ï³Ý Ï³Ù Ñ³Ï³µ³ñáÛ³Ï³Ý í³ñù³•ÍÇ Ñ»ï¨³Ýùáí, ³å³ ³ÝÑñ³Å»ßï ¿ å³ñ½»Éª ³ñ¹Ûáù ³ÝÓÇ ³ñ³ñùÁ (ѳÛÑáÛ³ÝùÝ»ñ ï³ÉÁ ϳ٠³ÛÉ í³ñù³•ÇÍÁ) ëï»ÕÍí³Í Çñ³íÇ׳ÏÇÝ Ñ³Ù³ñÅ»ù Ñáõ½³Ï³Ý ¹ñë¨áñáõÙ ¿, û áõÕÕí³Í ¿ ¹Çï³íáñáõÃÛ³Ùµ ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý ϳñ•Á ÏáåÇï Ï»ñåáí ˳Ëï»ÉáõÝ, áñÝ ³ñï³Ñ³Ûïí»É ¿ ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý Ýϳïٳٵ µ³ó³Ñ³Ûï ³Ýѳñ•³ÉÇó í»ñ
³µ»ñÙáõÝù ¹ñë¨áñ»Éáí:
28. ÆÝãå»ë Ýßí»É ¿ ëáõÛÝ áñáßÙ³Ý 22-ñ¹ ¨ ѳٳå³ï³ë˳ݳµ³ñ ݳ¨ ².ʳã³ïñÛ³ÝÇ •áñÍáí ì»ñá•ñÛ³ÉÇ ÑÇÙ³Ý íñ³ ì×é³µ»Ï ¹³ï³ñ³ÝÁ •ïÝáõÙ ¿, áñ ³ÛÝ ¹»åùáõÙ, »ñµ ѳÝó³íáñÇ í³ñù³•ÇÍÝ áõÕÕí³Í ¿ ÏáÝÏñ»ï ³ÝÓÇ, å³Ûٳݳíáñí³Í ¿ Ýñ³ ѳϳûñÇÝ³Ï³Ý Ï³Ù Ñ³Ï³µ³ñáÛ³Ï³Ý í³ñù³•Íáí ¨ ѳݹÇë³ÝáõÙ ¿ ѳÝó³íáñÇ Ñáõ½³Ï³Ý íÇ׳ÏÇ ³ñï³Ñ³ÛïáõÃÛáõÝ, ËáõÉÇ•³ÝáõÃÛ³Ý Ñ³Ýó³Ï³½ÙÁ µ³ó³Ï³ÛáõÙ ¿:
27. ÐÇÙù ÁݹáõÝ»Éáí ëáõÛÝ áñáßÙ³Ý 14-26-ñ¹ Ï»ï»ñáõÙ Ó¨³íáñí³Í Çñ³í³Ï³Ý ¹ÇñùáñáßáõÙÝ»ñÁª ì×é³µ»Ï ¹³ï³ñ³ÝÁ •ïÝáõÙ ¿, áñ ³ñ³ñùÁ ËáõÉÇ•³ÝáõÃÛáõÝ Ï³ñáÕ ¿ áñ³Ïí»É ³ÛÝ ¹»åùáõÙ, »ñµ ³ÝÓÇ Ùáï ³éϳ »Ý ËáõÉÇ•³Ý³Ï³Ý ¹ñ¹áõÙÝ»ñ: ì»ñá•ñÛ³ÉÇ Ñ»ï Ù»Ïï»Õ, ì×é³µ»Ï ¹³ï³ñ³ÝÁ ѳñÏ ¿ ѳٳñáõÙ Áݹ•Í»É, áñ ³ñ³ñùÁ ËáõÉÇ•³ÝáõÃÛáõÝ Ï³ñáÕ ¿ áñ³Ïí»É ݳ¨ ³ÛÝ ¹»åù»ñáõÙ, »ñµ ³ÝÓÇ Ùáï ³éϳ »Ý ѳÝó³ÝùÇ Ï³ï³ñÙ³Ý ³ÛÉ ¹ñ¹áõÙÝ»ñ, ë³Ï³ÛÝ Ñ³Ýó³ÝùÇ Ï³ï³ñÙ³Ý ÁÝóóùáõÙ Ó¨³íáñíáõÙ »Ý ËáõÉÇ•³Ý³Ï³Ý ¹ñ¹áõÙÝ»ñ, ³ÛÉ Ëáëùáíª ³ñ³ñùÁ Ïí»ñ³×Ç ËáõÉÇ•³ÝáõÃ۳ݪ ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý ϳñ•Ç ÏáåÇï ˳ËïÙ³Ý, áñÁ ¹ñë¨áñí»É ¿ ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý Ýϳïٳٵ µ³ó³Ñ³Ûï ³Ýѳñ•³ÉÇó í»ñ³µ»ñÙáõÝùáí:áñáßÙ³Ý Ù»ç, ËáõÉÇ•³ÝáõÃÛ³Ý í»ñ³µ»ñÛ³É •áñÍ»ñáí ³ÝÑñ³Å»ßï ¿ ѳßíÇ ³éÝ»É Ý³¨ ïáõÅáÕÇ í³ñù³•ÇÍÁ: ¼³ñ•³óÝ»Éáí í»ñáÝßÛ³É ¹ÇñùáñáßáõÙÁª ì×é³µ»Ï ¹³ï³ñ³ÝÝ ³ñӳݳ•ñáõÙ ¿, áñ ³ÛÝ ¹»åùáõÙ, »ñµ ËáõÉÇ•³Ý³Ï³Ý •áñÍáÕáõÃÛáõÝÝ»ñÁ ϳï³ñí»É »Ý Ï»Ýó³Õ³ÛÇÝ ÑáÕÇ íñ³ ³é³ç³ó³Í í»×Ç ³ñ¹ÛáõÝùáõÙ, ³å³ Ý³Ë ³ÝÑñ³Å»ßï ¿ å³ñ½»É, û áí ¿ ѳݹÇë³ó»É í»×Á ݳ˳ӻéÝáÕÁ: ²Ûë ϳå³ÏóáõÃÛ³Ùµ ì×é³µ»Ï ¹³ï³ñ³ÝÝ ³ñӳݳ•ñáõÙ ¿, áñ ³ñ³ñùÁ ãÇ Ï³ñáÕ áñ³Ïí»É áñå»ë ËáõÉÇ•³ÝáõÃÛáõÝ, »Ã» íÇ׳µ³ÝáõÃÛáõÝÝ ³é³ç³ÝáõÙ ¿ ïáõÅáÕÇ áã Çñ³í³ã³÷ í³ñù³•ÍÇ Ñ»ï¨³Ýùáí ¨, ѻ勉µ³ñ, ѳÝó³Ýù ϳï³ñ³Í ³ÝÓÇ Ùáï µ³ó³Ï³ÛáõÙ »Ý ËáõÉÇ•³Ý³Ï³Ý ¹ñ¹áõÙÝ»ñÁ: ÜÙ³Ý å³ñ³•³ÛáõÙ ³ñ³ñùÁ ϳñáÕ ¿ ËáõÉÇ•³ÝáõÃÛáõÝ áñ³Ïí»É ÙdzÛÝ ³ÛÝ ¹»åùáõÙ, »ñµ ËáõÉÇ•³Ý³Ï³Ý ¹ñ¹áõÙÝ»ñÝ ³é³ç³Ý³Ý ѻﳕ³ÛáõÙ ¨ ³ñ³ñùÁ í»ñ³×Ç ËáõÉÇ•³ÝáõÃÛ³Ý (ï»°ë ëáõÛÝ áñáßÙ³Ý 27-ñ¹ Ï»ïÁ):
29. ºÉÝ»Éáí ëáõÛÝ áñáßÙ³Ý 14-28-ñ¹ Ï»ï»ñáõÙ ß³ñ³¹ñí³Í í»ñÉáõÍáõÃÛáõÝÇóª ì×é³µ»Ï ¹³ï³ñ³ÝÝ ³ñӳݳ•ñáõÙ ¿, áñ ³ñ³ñùÁ ãÇ Ï³ñáÕ áñ³Ïí»É áñå»ë ËáõÉÇ•³ÝáõÃÛáõÝ (ÐÐ ùñ»³Ï³Ý ûñ»Ýë•ñùÇ 258-ñ¹ Ñá¹í³Í) ³ÛÝ ¹»åù»ñáõÙ, »ñµ`
³) ³ñ³ñùÁ ϳï³ñíáõÙ ¿ áã ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý í³ÛñáõÙ ¨ (ϳÙ) ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý ³Ý¹³ÙÝ»ñÇ µ³ó³Ï³ÛáõÃÛ³Ùµ,
µ) ³ñ³ñùÇ Ñ»ï¨³Ýùáí ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³ÝÁ Éáõñç ³ÝѳݕëïáõÃÛáõÝ ãÇ å³ï׳éí»É,
•) ѳÝó³íáñÇ •áñÍáÕáõÃÛáõÝÝ»ñÁ å³Ûٳݳíáñí³Í »Ý ïáõÅáÕÇ Ñ³Ï³ûñÇݳϳÝ, ѳϳµ³ñáÛ³Ï³Ý í³ñù³•Íáí ¨ áõÕÕí³Í »Ý Ýñ³, ³ÛÉ áã û ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý ¹»Ù,
¹) µ³ó³Ï³ÛáõÙ »Ý ËáõÉÇ•³Ý³Ï³Ý ¹ñ¹áõÙÝ»ñÁ, ÇëÏ ³ÝÓÇ ³ñ³ñùÝ»ñÁ å³Ûٳݳíáñí³Í »Ý Ýñ³ Ñáõ½³Ï³Ý íÇ׳Ïáí,
») ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý ϳñ•Ç ÏáåÇï ˳ËïÙ³Ý Ýϳïٳٵ ¹ñë¨áñí»É ¿ ³Ý½•áõßáõÃÛáõÝ,
½) ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý ϳñ•Á ÏáåÇï Ï»ñåáí ˳ËïáÕ ³ñ³ñùÁ ѳÙÁÝÏÝáõÙ ¿ ÐÐ ùñ»³Ï³Ý ûñ»Ýë•ñùáí ݳ˳ï»ëí³Í ³ÛÉ Ñ³Ýó³Ï³½ÙÇ Ñ³ïϳÝÇßÝ»ñÇ Ñ»ï, ë³Ï³ÛÝ ¹ñ³ ϳï³ñٳٵ ѳÝó³íáñÁ ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý ϳñ•Á ÏáåÇï Ï»ñåáí ˳Ëï»Éáõ ¨ ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý Ýϳïٳٵ µ³ó³Ñ³Ûï ³Ýѳñ•³ÉÇó í»ñ³µ»ñÙáõÝù ¹ñë¨áñ»Éáõ Ýå³ï³Ï ãáõÝÇ,
¿) ³ÛÉ ¹ñ¹áõÙÝ»ñáí ϳï³ñí³Í ѳÝó³ÝùÁ ãÇ í»ñ³×»É ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý ϳñ•Ç ÏáåÇï ˳ËïÙ³Ý, áñÁ ¹ñë¨áñí»É ¿ ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý Ýϳïٳٵ µ³ó³Ñ³Ûï ³Ýѳñ•³ÉÇó í»ñ³µ»ñÙáõÝùáí:
30. ì»ñá•ñÛ³ÉÇ ÑÇÙ³Ý íñ³ ì×é³µ»Ï ¹³ï³ñ³ÝÝ ³ñӳݳ•ñáõÙ ¿, áñ ËáõÉÇ•³ÝáõÃÛ³Ý í»ñ³µ»ñÛ³É •áñÍ»ñ ùÝÝ»ÉÇë ¨ ÉáõÍ»ÉÇë ëïáñ³¹³ë ¹³ï³ñ³ÝÝ»ñÁ å»ïù ¿ ÑÇÙù ÁݹáõÝ»Ý ëáõÛÝ áñáßÙ³Ý 14-29-ñ¹ Ï»ï»ñáõÙ ß³ñ³¹ñí³Í Çñ³í³Ï³Ý ¹ÇñùáñáßáõÙÝ»ñÁ ¨ Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñ ¹»åùáõÙ, »ÉÝ»Éáí •áñÍÇ ÷³ëï³Ï³Ý ѳݕ³Ù³ÝùÝ»ñÇó, ùÝÝáõÃÛ³Ý ³é³ñϳ ¹³ñÓÝ»Ý ³ÛÝ Ñ³ñóÁ, û ³ñ¹Ûáù ³ÝÓÇ ³ñ³ñùáõÙ ³éϳ »Ý ËáõÉÇ•³ÝáõÃÛ³Ý Ñ³ïϳÝÇßÝ»ñ”:
Սույն քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ ամբաստանյալ Վարդան Այվազյանը թեև ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանում իրեն մեղավոր է ճանաչել, սակայն ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ 2011թ. նոյեմբերի 4-ին, ժամը 14-ի սահմաններում իր անձնական <<Նիվա>> մակնիշի ավտոմեքենայով գնացել է Երևան քաղաքի Ադոնցի փողոցի 18 հասցեում գործող <<Արաբկիր Ալկո>> ՍՊ ընկերություն, այնտեղ որպես տնօրեն աշխատող եղբորը` Գագիկ Այվազյանին հանդիպելու։ Եղբոր աշխատասենյակում մոտ 25-30 րոպե մնալուց հետո միայնակ դուրս է եկել գործարանի դարպասների մոտ, որտեղ ընկերության անվտանգության աշխատակից Հովոյի հետ կանգնած զրուցելիս է եղել: Զրույցին ներկա է գտնվել նաև եղբորորդին` Կարեն Այվազյանը։ Այդ ընթացքում <<Մերսեդես>> մակնիշի սև գույնի ավտոմեքենայով անցնելիս իր ծանոթ Մուշեղ Ալեքսանյանը դանդաղեցրել է ավտոմեքենայի ընթացքը, պատուհանից հայհոյհանք է տվել իր հասցեին, որին ինքը հակադարձել է հայհոյանքով։ Դրանից հետո Մուշեղը կանգնեցրել է ավտոմեքենան ու դուրս գալով սկսել է բարձրաձայն հայհոյանքներ տալ իր հասցեին: Ինքը փոխադարձ հայհոյանքներ է տվել նրա հասցեին։ Այդ ամենի հետևանքով գործարանի տարածքից դուրս են եկել էլեկտրիկ Վանուշը, պահեստապետ Ջոնիկը, իր եղբայրը` Գագիկը, ինչպես նաև հավաքվել են իրեն անծանոթ անձինք, ովքեր փորձել են հանգստացնել Մուշեղին: Նրանց ի վերջո դա հաջողվել է և Մուշեղը ավտոմեքենայով հեռացել է, ասելով, որ շուտով կվերադառնա /…/։
Ամբաստանյալ Վարդան Այվազյանի հիշյալ ցուցմունքները հիմնավորվել են նաև քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներով, մասնավորապես վկաներ` Գագիկ Այվազյանի, Վանուշ Մուրադյանի, Կարեն Այվազյանի և Հովհաննես Այվազյանի ցուցմունքներով:
Քրեական գործի վերը նշված փաստական հանգամանքների վերլուծությունը ց ույց է տալիս, որ ամբաստանյալներ Վարդան Այվազյանի և Մուշեղ Ալեքսանյանի միջև տեղի ունեցած վիճաբանության նախաձեռնողը հանդիսացել է Մուշեղ Ալեքսանյանը, իսկ ամբաստանյալ Վարդան Այվազյանի կողմից վերջինիս հասցեին հնչեցրած հայհոյանքները պայմանավորված են եղել նրա հակաբարոյական գործողություններով, այսինքն ամբաստանյալ Վարդան Այվազյանի արարքում բացակայում են խուլիգանական դրդումները, քանի որ վերջինս նպատակ չի ունեցել խախտել հասարակական կարգը, ինչպես նաև բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել հասարակության` հավաքված քաղաքցիների նկտամամբ:
Բացի այդ, վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Մուշեղ Ալեքսանյանի հակաբարոյական արարքի հետևանքով ամբաստանյալ Վարդան Այվազյանի կողմից կատարված արարքը` հայհոյանքներ տալը չի վերաճել հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով դրսևորված հասարակական կարգի կոպիտ խախտման:
Վերը նշվածից ելնելով վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ հիմնավոր չէ դատարանի հետևություններն այն մասին, որ ամբաստանյալ Վարդան Այվազյանի արարքում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված խուլիգանության հատկանիշներ:
Տվյալ դեպքում վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դատարանը ամբաստանյալ Վարդան Այվազյանին մեղավոր ճանաչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում` կիրառել է քրեական այն օրենքը, որը ենթակա չի եղել կիրառման, որը հիմք է հանդիսանում դատավճիռը ամբաստանյալ Վարդան Այվազյանի մասով բեկանելու և վերջինիս նկատմամբ արդարացման դատական ակտ կայացնելու համար:
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Մուշեղ Ալեքսանյանի արարքի քրեաիրավական որակմանը և այդ առթիվ վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանություններին, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դատարանի կողմից վերջինիս արարքին տրվել է ճիշտ քրեաիրավական գնահատական և կիրառվել է քրեական այն օրենքը, որը ենթակա է եղել կիրառման:
Վերաքննիչ դատարանը այդ առումով հարկ է համարում արձանագրել, որ քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներով հիմնավորվել է, որ ամբաստանյալ Մուշեղ Ալեքսանյանը չբավարարվելով իր հակաբարոյական գործողություններով /1-ին դրվագով անհիմն հայհոյանքներ է հնչեցրել Վ.Այվազյանի հասցեին/, այնուհետև ժամը 14:36-ին Ադոնցի փողոցի 18 հասցեում գործող “Արաբկիր Ալկո” ՍՊ ընկերության դարպասների մոտ են եկել Մուշեղ Ալեքսանյանի եղբայրը` Հարություն Գագիկի Ալեքսանյանը, Արման Ռուբիկի Թադևոսյանը և քննությամբ չպարզված ևս մեկ անձ, որոնք նրանց միացած Մուշեղ Ալեքսանյանի և քննությամբ չպարզված անձանց հետ միասին խմբի կազմում, շուրջ 1 րոպե տևողությամբ հնչեցրել են սեռական բնույթի հայհոյանքներ, միաժամանակ Մուշեղ Ալեքսանյանը, Հ.Ալեքսանյանը և Ա.Թադևոսյանը իրենց խուլիգանական գործողությունները զուգորդել են Վ. Այվազյանի նկատմամբ բռնություն գործադրելով` բռունցքներով և ոտքերով հարվածներ են հասցրել նրա մարմնի տարբեր մասերին, որի ընթացքում Մուշեղ Ալեքսանյանը որպես զենք օգտագործվող առարկայով` ձեռնափայտով հարվածել է Վ. Այվազյանի գլխին` պատճառելով միջին ծանրության վնաս` գոտկային և վերջույթների շրջանների փափուկ հյուսվածքների սալջարդերի, ձախ գագաթային շրջանի սալջարդ վերքի/ներկայիս սպիի/, գլխուղեղի ցնցման ձևով:
Վերաքննիչ դատարանը միևնույն ժամանակ գնահատության ենթարկելով ամբաստանյալ Մուշեղ Ալեքսանյանի ցուցմունքները քրեական գործով ձեռք բերված և սույն որոշման մեջ շարադրված ապացույցների հետ իրենց համակցությամբ հանգում է այն հետևության, որ դրանք անհիմն են, չեն բխում քրեական գործի փաստական հանգամանքներից ու տվյալներից և չեն կարող բավարար հիմք հանդիսանալ սույն քրեական գործի շրջանակներում ամբաստանյալ Վարդան Այվազյանի նկատմամբ մեղադրական դատական ակտ կայացնելու համար:
Այս առումով վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում հիշատակել քրեական գործում առկա տեսաձայնագրային փորձաքննության թիվ 11-3580 եզրայացությանը կից ներկայացված թվով մեկ լազերային սկավառակը զննելու մասին 2011թ. հունվարի 23-ի արձանագրությունը, ըստ որի լուսանկարների զննությամբ պարզվել է, որ ամբաստանյալներ Վարդան Այվազյանի և Մուշեղ Ալեքսանյանի միջև կայացած վիճաբանությունից հետո ժամը 14:36-ին գործարանի դարպասների մոտ է հայտնվում սև գույնի “Մերսեդես” մակնիշի ավտոմեքենա, որից իջնում են Արման Թադևոսյանը, Հարություն Ալեքսանյանը և քննությամբ չպարզված ինչ-որ անձ ու բռունցքներով հարվածներ հասցնելով Վ. Այվազյանի մարմնի տարբեր մասերին վերջինիս տանում են տեսախցիկի տեսադաշտից դուրս: Վիճաբանությանը միջամտում են Վ.Ղուկասյանը և Վ. Մուրադյանը, այդ ժամանակ Գ.Այվազյանը մոտենում է եղբոր ”Նիվա” մակնիշի ավտոմեքենային ու բեռնախցիկից դուրս է բերում որսորդական հրացանը, որը քննությամբ չպարզված անձը զենքից քաշելով գործարանի տարածք է հրում, մտցնում Գ. Այվազյանին, որն էլ զենքից դեպի օդ արձակում է մեկ կրակոց: Այնուհետև վերոնշված անձինք հարվածներ հասցնելով Վ. Այվազյանի մարմնի տարբեր մասերին նորից բերում են գործարանի մուտքի մոտ, որտեղ Հ. Հարությունյանին միացած Մ. Ալեքսանյանը ժամը 14:37:02-ին ձեռնափայտով երկու անգամ հարվածում է Վ.Այվազյանի գլխին, Վ. Մուրադյանը և Վ.Ղուկասյանը Մ.Ալեքսանյանին մի կողմ են տանում, սակայն նա նորից միանում է Վ.Այվազյանին ծեծելով ճանապարհի երթևեկելի հատված հասցրած անձանց ու ոտքով հարվածում է Վ.Այվազյանին: Ժամը 14:38-ին միջադեպը դադարում է:
Գործի վերը նշված փաստական հանգամանքների վերլուծության արդյունքում վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մուշեղ Ալեքսանյանի գործողություններում առկա են եղել խուլիգանական դրդումները, քանի որ այն կատարվել է հասարակության և բարոյականության նորմերի նկատմամբ անթաքույց առհամարանքի հողի վրա և թելադրված է եղել շրջապատին հակադրվելու, վերջինիս հանդեպ առհամարական վերաբերմունք ցուցաբերելու ցանկությամբ:
Վերաքննիչ դատարանը միևնույն ժամանակ արձանագրում է, որ ամբաստանյալի Մուշեղ Ալեքսանյանի վերը նշված գործողությունների ընթացքում կոպիտ կերպով խախտվել է հասարակական կարգը և բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք է ցուցաբերվել հասրակության նկտմամբ:
Վերը նշվածից ելնելով վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մուշեղ Ալեքսանյանի մասով դատարանի կողմից կայացվել է գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, ուստի այն պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ:
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Մուշեղ Ալեքսանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն հիմնավոր է և պետք է թողնել անփոփոխ:
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների` վերաքննիչ դատարանի դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շարադրված պահանջները:
Ըստ նույն օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի`
“1. Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ ամբաստանյալի անմեղությունը` այն մեղադրանքով, որով նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ:
2.Դատարանը պարտավոր է սույն օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-3-րդ կետերով և երկրորդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդարացման դատավճիռ:
/…/:
Համաձայն նույն օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի`
“1.Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարուիյթը ենթակա է կարճմանէ եթե`
/…/
2.արարքի մեջ հանցակազմ չկա.
/…/:
Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործի շրջանակներում ամբաստանյալ Վարդան Այվազյանի գործողություններում բացակայում է խուլիգանության հանցակազմը, ուստի նրան պետք է ազատել սույն քրեական գործով տեսաձայնագրառման թիվ 11-3560 փորձաքննության համար վճարվելիք գումարի` 54.960 ՀՀ դրամի բռնագանձումից:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ, 393-394-րդ, 397-րդ հոդվածներով Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Ամբաստանյալ Վարդան Այվազյանի շահերի պաշտպան, փաստաբան Ժ. Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել, իսկ ամբաստանյալ Մուշեղ Ալեքսանյանի շահերի պաշտպան, փաստաբան Ա. Ալվանդյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012 թվականի սեպտեմբերի 25-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Վարդան Ռազմիկի Այվազյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և Մուշեղ Գագիկի Ալեքսանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով` ամբաստանյալ Վարդան Այվազյանի մասով բեկանել և փոփոխել:
Ճանաչել և հռչակել ամբաստանյալ Վարդան Ռազմիկի Այվազյանի անմեղությունը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում` նրա արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Ամբաստանյալ Վարդան Այվազյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին` վերացնել:
Ամբաստանյալ Վարդան Այվազյանին ազատել սույն քրեական գործով տեսաձայնագրառման թիվ 11-3560 փորձաքննության համար վճարվելիք գումարի` 54.960 ՀՀ դրամի բռնագանձումից:
Ամբաստանյալ Մուշեղ Ալեքսանյանի մասով դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ:
Ամբաստանյալ Մուշեղ Ալեքսանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանը թողնել անփոփոխ, մինչև սույն որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան՝ այն հրապարակելու պահից մեկամսյա ժամկետում։


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է՝

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ






















ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

Մ. ՌԵՀԱՆՅԱՆ