ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

գործ թիվ ԵԱՔԴ/0175/01/11

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

19 մարտի 2012 թվական ք.Երևան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

նախագահող դատավոր` Հ.ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ
դատավորներ` Կ.ՂԱԶԱՐՅԱՆ
Գ.ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ

քարտուղարությամբ` Լ.ՓՈԼԱԴՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Ս.ԱՂԱՅԱՆԻ
տուժող` Ա.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
ամբաստանյալ` Ա.ՇԵԿՅԱՆԻ
պաշտպան` Վ.ԱԹՈՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննության առնելով տուժող Արտյուշ Վանիկի Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը, ամբաստանյալ Ալբերտ Ռաֆիկի Շեկյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի հունվարի 17-ի դատավճռի դեմ,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
ԳՈՐԾԻ ԴԱՏԱՎԱՐԱԿԱՆ ՆԱԽԱՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ

1. ՀՀ Ոստիկանության Արաբկիրի քննչական բաժնի քննիչ Դ.Թովմասյանի 2010 թվականի ապրիլի 19-ի որոշմամբ Ալբերտ Ռաֆիկի Շեկյանի կողմից խարդախությամբ Արտյուշ Վանիկի Հարությունյանից առանձնապես խոշոր չափի գումար հափշտակելու փաստի առթիվ հարուցվել է թիվ 14111810 քրեական գործը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի հատկանիշներով:

2. Նախաքննական մարմնի 2010 թվականի ապրիլի 21-ի որոշմամբ թիվ 14111810 քրեական գործով Արտյուշ Վանիկի Հարությունյանը ճանաչվել է տուժող:

3. Նախաքննական մարմնի նույն օրվա որոշմամբ տուժող Արտյուշ Վանիկի Հարությունյանը ճանաչվել է քաղաքացիական հայցվոր:

4. ՀՀ Ոստիկանության Արաբկիրի քննչական բաժնի քննիչ Դ.Թովմասյանի 2010 թվականի հունիսի 18-ի որոշմամբ Ալբերտ Ռաֆիկի Շեկյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:

5. 2010 թվականի հունիսի 18-ին թիվ 14111810 քրեական գործով մեղադրյալ Ալբերտ Ռաֆիկի Շեկյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը չհեռանալու մասին:

6. 2010 թվականի հունիսի 18-ին մեղադրյալ Ալբերտ Ռաֆիկի Շեկյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում:

7. Նախաքննական մարմնի 2010 թվականի հունիսի 19-ի որոշմամբ թիվ 14111810 քրեական գործի վարույթը կասեցվել է` մինչև մեղադրյալ Ալբերտ Ռաֆիկի Շեկյանին հայտնաբերելը:

8. Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Աղայանի 2010 թվականի հուլիսի 23-ի որոշմամբ թիվ 14111810 քրեական գործի վարույթը կասեցնելու մասին որոշումը վերացվել և գործը վերադարձվել է Արաբկիրի քննչական բաժին` լրացուցիչ նախաքննության:

9. ՀՀ Ոստիկանության Արաբկիրի քննչական բաժնի քննիչ Դ.Թովմասյանի 2010 թվականի հուլիսի 28-ի որոշմամբ թիվ 14111810 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և կատարվել է նախաքննություն:

10. Նախաքննական մարմնի 2010 թվականի հուլիսի 28-ի որոշմամբ թիվ 14111810 քրեական գործի վարույթը վերսկսվել է:

11. ՀՀ Ոստիկանության Արաբկիրի քննչական բաժնի քննիչ Դ.Թովմասյանի 2010 թվականի օգոստոսի 10-ի զեկուցագրի հիման վրա թիվ 14111810 քրեական գործի հետագա նախաքննությունը հանձնարարվել է մեկ այլ քննիչի:

12. ՀՀ Ոստիկանության Արաբկիրի քննչական բաժնի քննիչ Դ.Մխիթարյանի 2010 թվականի օգոստոսի 10-ի որոշմամբ թիվ 14111810 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և կատարվել է նախաքննություն:

13. ՀՀ Ոստիկանության Արաբկիրի քննչական բաժնի քննիչ Դ.Մխիթարյանի 2010 թվականի օգոստոսի 17-ի զեկուցագրի հիման վրա թիվ 14111810 քրեական գործի հետագա նախաքննությունը հանձնարարվել է մեկ այլ քննիչի:

14. ՀՀ Ոստիկանության Արաբկիրի քննչական բաժնի քննիչ Խ.Նավասարդյանի 2010 թվականի օգոստոսի 17-ի որոշմամբ թիվ 14111810 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և կատարվել է նախաքննություն:

15. Նախաքննական մարմնի 2010 թվականի օգոստոսի 28-ի որոշմամբ թիվ 14111810 քրեական գործով վարույթը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի հիմքով կասեցվել է` մինչև մեղադրյալ Ալբերտ Ռաֆիկի Շեկյանին հայտնաբերելը:

16. 2011 թվականի հունիսի 16-ին Ալբերտ Ռաֆիկի Շեկյանը բերման է ենթարկվել Ոստիկանության Բագրատաշենի բաժին:

17. ՀՀ Ոստիկանության Արաբկիրի քննչական բաժնի քննիչ Մ.Գրիգորյանի 2011 թվականի հունիսի 16-ի որոշմամբ թիվ 14111810 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և նախաքննությունը շարունակվել է:

18. Նախաքննական մարմնի 2010 թվականի հունիսի 16-ի որոշմամբ թիվ 14111810 քրեական գործով մեղադրյալ Ալբերտ Ռաֆիկի Շեկյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը չհեռանալու մասին:

19. Նախաքննական մարմնի 2011 թվականի օգոստոսի 20-ի որոշմամբ 14111810 քրեական գործով մեղադրյալ Ալբերտ Ռաֆիկի Շեկյանին 16.06.2010թ. առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:

20. 2011 թվականի նոյեմբերի 30-ին թիվ 14111810 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ալբերտ Ռաֆիկի Շեկյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան /այսուհետ` առաջին ատյանի դատարան/:

21. Առաջին ատյանի դատարանն իր 2011 թվականի դեկտեմբերի 06-ի որոշմամբ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ալբերտ Ռաֆիկի Շեկյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, ընդունել է վարույթ, իսկ 2011 թվականի դեկտեմբերի 16-ի որոշմամբ վերոնշյալ քրեական գործը նշանակել է դատական քննության 2011 թվականի դեկտեմբերի 26-ին, ժամը 11.00-ին:

22. Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի հունվարի 17-ի դատավճռով Ալբերտ Ռաֆիկի Շեկյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և վերջինիս նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք` Հայաստանի Հանրապետության նվազագույն աշխատավարձի վեց հարյուրապատիկի չափով` 600.000 /վեց հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ:
Դատավճռով որոշվել է տուժող Արտյուշ Վանիկի Հարությունյանին պատճառված 2.718.800 /երկու միլիոն յոթ հարյուր տասնութ հազար ութ հարյուր/ ՀՀ դրամի գույքային վնասը համարել լուծված:
Դատավճռով որոշվել է նաև մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելն ամբաստանյալ Ալբերտ Ռաֆիկի Շեկյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրությունը չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ:

23. Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի հունվարի 17-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել տուժող Արտյուշ Վանիկի Հարությունյանը:

24. Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ գրավոր պատասխաններ չեն ներկայացվել:

25. Տուժող Արտյուշ Վանիկի Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2012 թվականի փետրվարի 14-ին:

26. Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ալբերտ Ռաֆիկի Շեկյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2012 թվականի փետրվարի 20-ին:

27. Վերաքննիչ դատարանն իր 2012 թվականի փետրվարի 20-ի որոշմամբ տուժող Արտյուշ Վանիկի Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունել է վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ալբերտ Ռաֆիկի Շեկյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, նշանակել է վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննության 2012 թվականի մարտի 05-ին, ժամը 1200-ին, Երևան քաղաքում:


ԳՈՐԾԻ ՓԱՍՏԱԿԱՆ ՀԱՆԳԱՄԱՆՔՆԵՐԸ

28. Ալբերտ Ռաֆիկի Շեկյանը խոշոր չափերի խարդախություն կատարելու դիտավորությամբ, 2008 թվականի հուլիսի կեսերից օգոստոսի կեսերն ընկած ժամանակահատվածում, խաբեությամբ և իր ծանոթ Արտյուշ Վանիկի Հարությունյանի վստահությունը չարաշահելու եղանակով, վերջինիս համար արտերկրից ավտոմեքենա բերելու պատրվակով նրանից մաս-մաս հափշտակել է 2.718.800 ՀՀ դրամին համարժեք 9000 ԱՄՆ դոլար գումար և դիմել փախուստի` Ա.Հարությունյանին պատճառելով խոշոր չափերի 2.718.800 ՀՀ դրամի գույքային վնաս:


ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԲՈՂՈՔԻ ՀԻՄՔԵՐԸ, ՀԻՄՆԱՎՈՐՈՒՄՆԵՐԸ, ՊԱՀԱՆՋԸ

Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

29. Տուժող Արտյուշ Վանիկի Հարությունյանը բողոքում նշել է այն մասին, որ ինքը չի գիտակցել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները և դրանով գործի քննության և լուծման արդյունքում խախտվել է իր` արդարացի դատական քննության իրավունքը:
Բացի այդ, ամբաստանյալ Ա.Շեկյանի կողմից խաբեությամբ իրենից հափշտակված գումարի չափը ճիշտ չի հաշվարկվել, մեղադրանքի ծավալից արհեստականորեն հանվել է 1.500 Եվրո գումարը, որի արդյունքում Ա.Շեկյանի արարքը որակվել է ոչ թե ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, այլ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, այսինքն` թույլ է տրվել նյութական իրավունքի խախտում, չի կիրառվել այն օրենքը, որը ենթակա էր կիրառման:
Բողոքի հեղինակը գտնում է, որ քրեական գործում առկա փաստաթղթերն այն մասին, որ Ա.Շեկյանը 1990-1994թթ. ակտիվ մասնակցություն է ունեցել ՀՀ և ԼՂՀ սահմանների պաշտպանական մարտական գործողություններին, շինծու է և չի համապատասխանում իրականությանը, քանի որ, ըստ իր ունեցած տեղեկությունների, այդ տարիներին Ա.Շեկյանը բնակվել է Գերմանիայում:
Ըստ բողոքի հեղինակի` նախաքննական մարմնի կողմից մեղադրական եզրակացության մեջ նշված այն հանգամանքը, որ Ա.Շեկյանն ամբողջովին հատուցել է հանցագործությամբ իրեն պատճառված գույքային վնասը, որ ինքն Ա.Շեկյանի դեմ որևէ բողոք, պահանջ չունի և խնդրել է վերջինիս քրեական պատասխանատվության չենթարկել, անհիմն է և չի համապատասխանում իրականությանը:
Բացի վերոգրյալից, բողոքի հեղինակը նշել է նաև, որ մեղադրական եզրակացության մեջ նշված այն հանգամանքը, որ Ա.Շեկյանը 2008 թվականի օգոստոս ամսից գնացել է Գերմանիա և մինչև 2011 թվականը չի վերադարձել Հայաստանի Հանրապետություն, ուստի և չի կարողացել բերել տուժողի ավտոմեքենան, անհիմն է, քանի որ քննությամբ պարզվել է, որ Ա.Շեկյանն այդ ընթացքում բազմիցս մուտք է գործել Հայաստան և իր պատվիրած ավտոմեքենան վաճառել է մեկ ուրիշի:
Վերոշարադրյալ հիմնավորումներով բողոքի հեղինակը խնդրում է ամբաստանյալ Ա.Շեկյանի փաստացի կատարած գործողությունների տալ քրեաիրավական ճիշտ գնահատական և նրա նկատմամբ սահմանել ազատազրկման ձևով պատիժ:


ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ՊԱՏՃԱՌԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՆ ՈՒ ԵԶՐԱՀԱՆԳՈՒՄԸ

Վերաքննիչ դատարանը, ստուգելով քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս դատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով տուժողի հիմնավորումները բողոքի կապակցությամբ, մեղադրողի և պաշտպանության կողմի պատասխանը, ներկայացված բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ տուժողի բողոքը պետք է մերժել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.

30. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ ու բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի ընդհանուր մասի դրույթները:
Պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումը անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի վերը նշանակված նպատակներին, որոնք փոխկապակցված ու փոխհամաձայնեցված են, /մեկ նպատակը ենթադրում է մյուսները, և յուրաքանչյուրի ինքնուրույն իրականացումն օժանդակում է մյուսներին/: Այսինքն` պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք է հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ արդարացի և արարքի ծանրությանը և հասարակական վտանգավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները որոշիչ հանգամանքներ են պատժի տեսակը և չափը որոշելու հարցում:
Այսինքն, դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վրա /հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության աստիճանը և այլն/:
Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, դրանք բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը:
Պատասխանատվությունը և պատիժը անհատականացման հիմք են ոչ միայն արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող բոլոր հատկանիշները` ընտանեական դրությունը, առողջական վիճակը, դատվածություն, դրսևորած վարքագիծը աշխատանքում, շրջապատում և կենցաղում, տարիքը և այլն, և պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումն անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը ընտրելիս համոզվի, որ կհասնի պատժի նպատակներին:
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, որոնք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին, և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը:
Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ցանկի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննարկվող հանգամանքները վերաբերվում են ինչպես հանցագործության, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությանը կամ բնութագրում է միաժամանակ և հանցագործությունը, և հանցավորի անձնավորությունը:
Այդ իսկ պատճառով պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները պետք է դիտարկել որպես հանցագործության կազմի սահմաններից դուրս հանգամանքներ, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի վերաբերվում են հանցագործությանը կամ հանցավորի անձնավորությանը, բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում են պատժի վրա:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հագամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:

31. Ինչպես երևում է գործի նյութերից, առաջին ատյանի դատարանը, կիրառելով դատական քննության արագացված կարգ, 2012 թվականի հունվարի 17-ի դատավճռով Ալբերտ Ռաֆիկի Շեկյանի մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և պատիժ նշանակել տուգանք Հայաստանի Հանրապետության նվազագույն աշխատավարձի վեց հարյուրապատիկի չափով` 600.000 /վեց հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ:
Տուժող Արտյուշ Վանիկի Հարությունյանին պատճառված 2.718.000 ՀՀ դրամ գույքային վնասը համարել է լուծված:
Սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզվեց, որ առաջին ատյանի դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով մեղադրվող Ալբերտ Ռաֆիկի Շեկյանի նկատմամբ պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, և չնայած բավարար չափով վեր չի հանել ամբաստանյալի անձը բնութագրող հանգամանքները, այն, որ 1991-1994թթ. ակտիվ մասնակցություն է ունեցել ՀՀ և ԼՂՀ սահմանների պաշտպանական մարտական գործողություններին, այդուհանդերձ` ստուգման և գնահատության ենթարկելով նրա կողմից կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, մասնավորապես այն, որ նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չի եղել, ընդունել է մեղքը տուժողին պատճառված գույքային վնասը կամովին վերականգնել է, պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ, ինչը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով ամրագրված արդարության սկզբունքից` համապատասխանում է կատարված հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար և կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները:

32. Քննության առնելով պատժի հարցը, վերոգրյալ հիմքերով վերաքննիչ դատարանը գալիս է այն համոզման, որ տուժողի վերաքննիչ դատարանը նշված հանգամանքները հիմք չեն կարող հանդիսանալ ամբաստանյալի նկատմամբ դատավճռով նշանակված պատիժը փոփոխելու և ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու համար:

33. Քննության առնելով տուժողի պնդումներն այն մասին, որ չի գիտակցել արագացված կարգով դատական քննության անցկացնելու հետևանքները և դրանով խախտվել է իր` արդարացի դատական քննության իրավունքը, վերաքննիչ դատարանը գտնում է անհիմն, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Այսպես.
Տուժողի համար իր գործի <<արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ>> քննությունը, inter alia, ենթադրում է, որ.
ա. Դատախազը ( մեղադրողը ) արագացված դատական քննության դեմ առարկելու կամ չառարկելու հարցը լուծելիս, պետք է հաշվի առնի տուժողի դիրքորոշումը` որպես մեղադրանքի կողմի սուբյեկտի (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6–րդ հոդվածի 21–րդ կետ):
բ. Դատարանը չի կարող անցնել դատական քննության արագացված կարգի`առանց այդ հարցի կապակցությամբ տուժողի դիրքորոշումը պարզելու:
գ. Դատարանը կարող է դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու մասին մեղադրյալի միջնորդությունը մերժել, եթե դրա դեմ առարկում է տուժողը: Այդ դեպքում դատարանը կայացնում է առանձին որոշում, որում պատճառաμանում է արագացված դատական քննության արդյունքում տուժողի օրինական շահերի վտանգման հանգամանքը:
Դատախազի (մեղադրողի) և դատարանի համար, սույն որոշման նախորդ կետի հիման վրա, համապատասխանաμար, դատական քննության արագացված կարգի դեմ առարկելու և ամբաստանյալի համապատասխան միջնորդությունը մերժելու հարցը լուծելիս տուժողի դիրքորոշումը պետք է վճռական նշանակություն ունենա մասնավորապես այն դեպքերում, երբ տուժողը ՝
ա. ողջամտորեն հիմնավորում է, որ իրեն հասցված վնասն ամբողջությամբ հատուցված չէ,
բ. փաստարկված առարկում է գործի փաստական հանգամանքների դեմ:

34. Քրեական գործի նյութերի, տես` դատական նիստի ձայնագրության լազզերային կրիչը, ուսումնասիրությունից պարզվեց, որ մինչև դատաքննությունը սկսելն ամբաստանյալ Ա.Շեկյանը միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով և հայտարարել, որ առաջադրված մեղադրանքը պարզ է, համաձայն է իրեն առաջադրված մեղադրանքին, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, միջնորդությունը ներկայացրել է համավոր` պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո:
Միջնորդությունը հաստատել է նաև ամբաստանյալի պաշտպան Վ.Աթոյանը:
Վերոնշյալ միջնորդությունը ներկայացվելուց հետո, նախագահող դատավորը հանգամանորեն բացատրել է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքների մասին:
Դրանից հետո մեղադրող Ա.Աղայանը և տուժող Ա.Հարությունյանն արագացված դատական քննություն անցկացնելու կարգի դեմ չեն առարկել:
Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին:

35. Սույն գործի նյութերի, մասնավորապես` դատական նիստի արձանագրության, ուսումնասիրությունից պարզվեց, որ արագացված դատական քննության ընթացքում տուժողը.
ա/ ողջամտորեն չի հիմնավորել, որ իրեն հասված վնասն ամբողջությամբ հատուցված չէ,
բ/ փաստարկված չի առարկել գործի փաստական հանգամանքները:
Ընդ որում, հարկ է նշել, որ թե արագացված դատական քննության ընթացքում և թե դատական վիճաբանությունների փուլում տուժողը կարծիք է հայտնել ինչպես մեղադրանքի, այնպես էլ պատճառված գույքային վնասի և պատժի վերաբերյալ:

36. Հարկ է նշել է, որ նախաքննության ընթացքում մեղադրյալ Ալբերտ Շեկյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2008 թվականի հուլիս օգոստոս ամիսներին Արտյուշ Հարությունյանից վերջինիս համար արտերկրից ավտոմեքենա բերելու նպատակով վերցրել է սկզբից 6.000 ԱՄՆ դոլար, մի քանի օր անց 3.000 ԱՄՆ դոլար, որից հետո 1500 Եվրո գումար: 2008 թվականի օգոստոս ամսին գնացել է Գերմանիայի հանրապետություն, սակայն մինչև 2011 թվականը չի կարողացել բերել Արտյուշ Հարությունյանի ավտոմեքենան և վերադարձնել նրա գումարները, քանի որ Ավստրիայում գնած մեքենան փչացել է, թողել է այնտեղ ու չի կարողացել բերել Ա.Հարությունյանի մեքենան: Նշել է, որ 1500 Եվրո գումարը Ա.Հարությունյանից վերցրել էր պարտքով և ավտոմեքենան բերելու հետ միասին պետք է վերադարձներ նրան:
/հատոր 1, գ.թ. 109-110, 113-114, 149-151, 183, 196/
Նախաքննության ընթացքում տուժող Արտյուշ Հարությունյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2008 թվականի հուլիս ամսին ավտոմեքենա գնելու նպատակով գնացել է ավտոշուկա, որտեղ հանդիպել է իր վաղեմի ծանոթ Ալբերտ Շեկյանին և վերջինս իմանալով, որ ավտոմեքենա է ցանկանում գնել, առաջարկել է արտերկրից իր համար էժան գնով` մինչև 9.000 ԱՄՆ դոլար արժողության ավտոմեքենա բերել: Համաձայնվել է և մի քանի օր անց Ա.Շեկյանին տվել 6.000 ԱՄՆ դոլար գումար: Գումարը տալուց 20 օր անց արտերկրից <<Ֆորդ-Տրանզիտ>> մակնիշի ավտոմեքենա է բերել նրա համար, որը շատ կարճ ժամանակում տեխնիկապես սարքին չլինելու պատճառով վաճառել է: Դրանից հետո Ա.Շեկյանը առաջարկել է իրեն, որպեսզի տա 6.000 ԱՄՆ դոլար գումար և իր համար կբերի ավելի լավ մեքենա: Ինքը կրկին համաձայնվել և 2008 թվականի հուլիս ամսվա կեսերին Ա. Շեկյանին այդ նպատակով տվել է 6.000 ԱՄՆ դոլար գումար: Դրանից 10 օր անց Ա.Շեկյանին տվել է 3.000 ԱՄՆ դոլար գումար: Այնուհետևմեկ շաբաթ անց Ա.Շեկյանի անվամբ <<Ակբա-Կրեդիտ Ագրիկոլ Բանկ>> Մալաթիայի մասնաճուղում հաշվեհամար է բացել և նրա հաշվեհամարին փոխանցել է 1500 Եվրո գումար: Նշել , որ 1500 Եվրո գումարը Ա.Շեկյանին տվել է պարտքով և մեքենան բերելուց հետո վերջինս այդ գումարը պետք է վերադարձներ իրեն:
/հատոր 1, գ.է. 5, 10, 17-18, 22, 32-35, 45-46, 76, 88-89, 98, 108, 111,112, 128-130/
12 հուլիսի 2011թ., որպես տուժող լրացուցիչ հարցաքննության ժամանակ, Ա.Հարությունյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Ալբերտ Շեկյանն ամբողջովին հատուցել է իրեն պատճառված վնասները, նրա դեմ բողոք չունի, խնդրել է նրա նկատմամբ մեղմ վերաբերվել և նրան քրեական պատասխանատվության չենթարկել:
/հատոր 1, գ.թ. 127/
Առաջին ատյանի դատարանում տուժողը հայտնել է այն մասին, որ նախաքննության ընթացքում Ա.Շեկյանն իրեն վերադարձրել է 11.300 ԱՄՆ դոլար, որի մեջ մտնում է 9.000 ԱՄՆ դոլարը և 1.500 Եվրո գումարը: Տուժողը նույնը պնդեց նաև վերաքննիչ դատարանում:
Այսպիսով, վերոշարադրյալ պատճառաբանությամբ վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն եզրահանգման, որ գործի քննության ընթացքում տուժողի արդարացի դատական քննության իրավունքը չի խախտվել:

37. Վերաքննիչ բողոքի հեղինակի պնդումն այն մասին, որ ամբաստանյալ Ա.Շեկյանի կողմից խաբեությամբ և իր վստահությունը չարաշահելու եղանակով իրենից հափշտակված գումարի չափը ճիշտ չի հաշվարկվել, որի արդյունքում էլ Ա.Շեկյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասով որակելու փոխարեն որակվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, վերաքննիչ դատարանը գտնում է անհիմն` հետևյալ պատճառաբանությամբ.

38. Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 202-րդ հոդվածի`
1. Անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու հիմքը նրա կողմից հանցանքի կատարումը վկայող բավարար ապացույցների համակցությունն է:
2. Սույն հոդվածի առաջին մասում նախատեսված հիմքերի առկայության դեպքում քննիչը, դատախազը պատճառաբանված որոշում են կայացնում անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին:
3. Որոշման նկարագրական-պատճառաբանական մասում նշվում են մեղադրյալի անունը, ազգանունը և նրա անձի մասին այլ տվյալներ, մեղադրանքի ձևակերպումը` նշելով հանցագործության տեղը, ժամանակը, եղանակը և մյուս հանգամանքները, որքանով դրանք պարզված են գործի նյութերով: Եզրափակիչ մասում շարադրվում է անձին գործով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշումը և քրեական օրենսգրքի հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետը, որով նախատեսված է կատարված հանցանքի համար պատասխանատվությունը:
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 270-րդ հոդվածի 3-րդ մասի` եզրափակիչ մասում շարադրվում են մեղադրյալի մասին տեղեկությունները և առաջադրված մեղադրանքի ձևակերպումը` նշելով տվյալ հանցագործությունը նախատեսող քրեական օրենքի նորմերը:

39. Ըստ Ա.Շեկյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման, ինչպես նաև համաձայն Ա.Շեկյանի նկատմամբ հաստատված և դատարան ուղարկված մեղադրական եզրակացության եզրափակիչ մասի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցակազմով, Ա.Շեկյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2008 թվականի հուլիսի կեսերից օգոստոսի կեսերն ընկած ժամանակահատվածում, խաբեությամբ և իր ծանոթ Արտյուշ Վանիկի Հարությունյանի վստահությունը չարաշահելու եղանակով, վերջինիս համար արտերկրից ավտոմեքենա բերելու պատրվակով նրանից մաս-մաս հափշտակել է 2.718.800 ՀՀ դրամին համարժեք 9000 ԱՄՆ դոլար գումար և դիմել փախուստի` Ա.Հարությունյանին պատճառելով խոշոր չափերի 2.718.800 ՀՀ դրամի գույքային վնաս, ինչից չի կարելի հետևություն անել, որ նա բացի 9.000 ԱՄՆ դոլարից, հափշտակել է նաև 1.500 եվրո գումար, ինչպես պնդում է տուժողը:

40. Հարկ է նշել, որ դատարանում գործի քննության սահմանների հարցը կանոնակարգվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածով, ըստ որի` <<Գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել:>>:
Վերոնշյալ հոդվածի իրավական վերլուծությունից երևում է, որ թե առաջին ատյանի դատարանը, և թե վերաքննիչ դատարանն ամբաստանյալի նկատմամբ գործը քննելիս և լուծելիս չեն կարող դուրս գալ նրան առաջադրված մեղադրանքի սահմաններից: Հակառակ դեպքում կխախտվի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 19-րդ հոդվածով նախատեսված սկզբունքը` <<կասկածյալի և մեղադրյալի պաշտպանության իրավունքը և դրա ապահովումը>>:

41. Վերոշարադրյալի հիման վրա, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն եզրահանգման, որ գործի քննության և լուծման ընթացքում ամբաստանյալի և տուժողի նյութական և դատավարական իրավունքի խախտում թույլ չի տրվել:

42. Այսպիսով, վերաքննիչ դատարանը վերոշարադրյալ հիմքերով առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի հունվարի 17-ի դատավճիռը համարում է օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված, իսկ վերաքննիչ բողոքում տուժողի կողմից բերված փաստարկներն` անհիմն:

Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ, 394-րդ, 402-րդ հոդվածներով, վերաքննիչ քրեական դատարանը

à ð à Þ º ò

1. Տուժողի վերաքննիչ բողոքը մերժել:

2. Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի հունվարի 17-ի դատավճիռը` Ալբերտ Ռաֆիկի Շեկյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, թողնել օրինական ուժի մեջ:

3. Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան հրապարակման պահից` մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ ստորագրություն

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Հ.ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ