Հիմնական
Գործի համար:
ԵԱՔԴ/0174/01/11
Վիճակագրական տողի համար :
7.4
Պատասխանող
Արամ Միքայելյան
Արամ Միքայելյան
Արայիկ Վաղարշակյան
Արամ Միքայելյան Արշավիրի
Արայիկ Վաղարշակյան Ժորժիկի
Արայիկ Վաղարշակյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Գագիկ Ավետիսյան
Սերգեյ Չիչոյան
Եվա Դարբինյան
Կարինե Ղազարյան
Արշակ Խաչատրյան
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Լևոն Ավետիսյան
Վճռաբեկ
Արթուր Պողոսյան
Դավիթ Ավետիսյան
Հոդվածներ
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
ՀՀ
Հոդված 38-189 Մաս 1
Վճռաբեկ
Հոդված 403-406, 419, 422-424
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Գագիկ Ավետիսյան
Սերգեյ Չիչոյան
Եվա Դարբինյան
Կարինե Ղազարյան
Արշակ Խաչատրյան
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Լևոն Ավետիսյան
Վճռաբեկ
Արթուր Պողոսյան
Դավիթ Ավետիսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2016-08-11 | 12:00 | 4 | Կայացվել է | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2013-11-06 | 14:30 | 2 | Կայացել է | ||
| Վճռաբեկ | 2013-10-21 | 12:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2013-10-14 | 14:30 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2013-09-25 | 15:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2013-09-17 | 15:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2013-09-13 | 14:30 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2013-08-29 | 14:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2013-08-07 | 14:30 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2013-07-13 | 12:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2013-06-18 | 14:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2013-05-29 | 14:30 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2013-05-27 | 14:30 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2013-04-26 | 14:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2013-04-08 | 14:00 | 2 | Կայացել է | ||
| Վճռաբեկ | 2012-12-05 | 11:00 | 2 | |||
| Վճռաբեկ | 2012-05-21 | 15:30 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2012-05-15 | 14:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2012-05-11 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2012-04-16 | 12:30 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2012-04-04 | 15:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2012-03-30 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2012-03-20 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2012-03-05 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2012-02-24 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2012-02-14 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2012-01-27 | 15:30 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2012-01-16 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ |
Գործ հ.
¬¬¬¬ ԵԱՔԴ/0174/01/11
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն
վարչական շրջանների ընդհանուր
իրավասության դատարանի որոշում,
գործ թիվ ԵԱՔԴ/0174/01/11
դատավոր` Ա.Նիկողոսյան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
/այսուհետ նաև`Վերաքննիչ դատարան/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
նախագահությամբ`դատավոր Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
դատախազ Հ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
2016 թվականի օգոստոսի 11-ին, Երևան քաղաքում,
դռնբաց դատական նիստում, դատապարտյալ Արամ Միքայելյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական ստուգման ենթարկելով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` /այսուհետ նաև` Դատարան/ դատապարտյալ Արամ Միքայելյանի` իր նկատմամբ «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ազգային ժողովի 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշումը կիրառելու միջնորդությունը մերժելու մասին 2016 թվականի հունիսի 29-ի որոշման օրինականության և հիմնավորվածության հարցը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
Ըստ վիճարկվող դատական ակտի` 2008 թվականի հոկտեմբերի 13-ին ՀՀ կառավարությանն առընթեր ՊԵԿ քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 83102208 քրեական գործը, որի վարույթը կարճվել է 2009 թվականի օգոստոսի 13-ին։
Այդ որոշումը 2010 թվականի փետրվարի 12-ին ՀՀ գլխավոր դատախազի որոշմամբ վերացվել է և քրեական գործի վարույթը վերսկսվել է։
2011 թվականի մարտի 11-ին Արամ Միքայելյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, սակայն գործի նախաքննության ընթացքում չհայտնաբերվելու պատճառով նույն օրը որոշում է կայացվել նրա նկատմամբ հետախուզում հայտարարելու մասին։
2011 թվականի մարտի 11-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալ Արամ Միքայելյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը։
2011 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Արամ Միքայելյանը Երևանի «Զվարթնոց» օդանավակայանի սպասասրահից ոստիկանության Արտաշատի բաժին բերման է ենթարկվել և վերցվել արգելանքի տակ։
2011 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արամ Միքայելյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց` կալանավորման հարցի կրկնակի քննարկման արդյունքում` բավարարվել է նրան կալանքի տակ պահելը` կալանավորման սկիզբը հաշվելով 2011 թվականի հոկտեմբերի 17-ից։
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի մայիսի 21-ի դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է Արամ Միքայելյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205–րդ հոդվածի 2–րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում։ Միաժամանակ, Արամ Միքայելյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189–րդ հոդվածի 1–ին մասով և 205–րդ հոդվածի 2–րդ մասով և դատապարտվել` 189–րդ հոդվածի 1–ին մասով ազատազրկման 2 տարի ժամկետով, 205–րդ հոդվածի 2–րդ մասով` ազատազրկման 5 տարի ժամկետով` անձնական գույքի կեսի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավելի քան 19.471.814 դրամից։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66–րդ հոդվածի 4–րդ մասի համաձայն` հանցանքների համակցությամբ պատիժները մասնակի գումարելու միջոցով, Արամ Միքայելյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 5 տարի 3 ամիս ժամկետով` անձնական գույքի կեսի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավել, քան 19.471.815 դրամից` պատժի սկիզբը հաշվվելով 2011 թվականի հուլիսի 8–ից։
Միևնույն դատական ակտով` ՀՀ ազգային ժողովի «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 2011 թվականի մայիսի 26–ի որոշման 1–ին կետի 3–րդ ենթակետը կիրառվել է միայն միևնույն քրեական գործով համամեղադրյալ Արայիկ Վաղարշակյանի նկատմամբ։
Մեղադրողի և Ա.Միքայելյանի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը 2012 թվականի օգոստոսի 29–ին որոշում է կայացրել բողոքը մերժելու և առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին։
ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Թամրազյանի և Ա.Միքայելյանի պաշտպան Կ.Մանուչարյանի վճռաբեկ բողոքների արդյունքում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բեկանել է 2012 թվականի օգոստոսի 29–ի դատավճիռը և գործն ուղարկել Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան նոր քննության։
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի նոյեմբերի 6–ի դատավճռով Արամ Միքայելյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38–189–րդ հոդվածի 3–րդ մասով, 38–205–րդ հոդվածի 2–րդ մասով և 205–րդ հոդվածի 2–րդ մասով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66–րդ հոդվածի կարգով` պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, Արամ Միքայելյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 5 տարի 3 ամիս ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման։
Արամ Միքայելյանի պատժի սկիզբը հաշվվել է 2011 թվականի հուլիսի 8–ից։
Միևնույն դատական ակտով նաև որոշում է կայացվել` ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ամբաստանյալների դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարել և Արամ Միքայելյանից հօգուտ պետական բյուջեի բռնագանձել 19.471.815 ՀՀ դրամ։
Միևնույն դատական ակտով նաև որոշում է կայացվել` Արամ Միքայելյանից, Արայիկ Վաղարշակյանից և Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2011 թվականի հունիսի 16–ի թիվ ԵԱՔԴ/0020/01/11 քրեական գործով դատապարտյալ Արմեն Կոնջարովից համապարտությամբ հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 69.106.208 ՀՀ դրամ։
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2014 թվականի մարտի 3–ի որոշմամբ Ա.Միքայելյանի պաշտպան Կ.Մանուչարյանի և Ա.Վաղարշակյանի պաշտպան Տ.Գասպարյանի վերաքննիչ բողոքներ մերժվել են։
ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Թամազյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է։
Արամ Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38–189–րդ հոդվածի 3–րդ մասով, 38–205–րդ հոդվածի 2–րդ մասով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի նոյեմբերի 6–ի դատավճիռը բեկանվել և փոփոխվել է։
Արամ Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38–189–րդ հոդվածի 3–րդ մասով, 38–205–րդ հոդվածի 2–րդ մասով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի կողմից նշանակված հիմնական պատիժը թողնվել է անփոփոխ։
Ա.Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38–205–րդ հոդվածի 2–րդ մասով լրացուցիչ պատիժ է նշանակել գույքի բռնագրավում` նրա անձնական գույքի կեսի չափով, բայց ոչ ավելի, քան 19.471.815 ՀՀ դրամից, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205–րդ հոդվածի 2–րդ մասով գույքի բռնագրավմամբ` անձնական գույքի կեսի չափով, բայց ոչ ավելի, քան 19.471.815 ՀՀ դրամից։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66–րդ հոդվածի կանոններով Ա.Միքայելյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 5 տարի 3 ամիս ժամկետով` գույքի բռնագրավմամբ` անձնական գույքի կեսի չափով, բայց ոչ ավելի, քան 19.471.815 ՀՀ դրամից։
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշումը 2014 թվականի ապրիլի 4–ին մտել է օրինական ուժի մեջ։
ՀՀ ԱՆ «Սևան» ՔԿՀ–ի դատապարտյալ Ա.Միքայելյանը, դիմելով ՔԿՀ–ի վարչակազմին, խնդրել է իր նկատմամբ «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ԱԺ 2011 թվականի մայիսի 26–ի որոշումը կիրառել, սակայն ՀՀ ԱՆ «Սևան» ՔԿՀ–ի պետի 2015 թվականի օգոստոսի 4–ի որոշմամբ` դատապարտյալի նկատմամբ համաներում կիրառելու մասին դիմումը մերժվել է` դատական ակտով սահմանված նյութական վնասը հատուցված չլինելու հիմքով։
Դատապարտյալ Արամ Միքայելյանը 2015 թվականի նոյեմբերի 26–ին դիմում է ներկայացրել ՀՀ Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` խնդրելով վերացնել ՀՀ ԱՆ «Սևան» ՔԿՀ–ի պետի 2015 թվականի օգոստոսի 4–ի որոշումը և պարտավորեցնել հիմնարկի պետին կիրառել համաներման ակտը` 9–րդ կետի 6–րդ ենթակետի արգելքի բացակայությամբ։
ՀՀ Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016 թվականի փետրվարի 3–ի որոշմամբ` դատապարտյալի բողոքը բավարարվել է։
2016 թվականի փետրվարի 15–ին ՀՀ ԱՆ «Սևան» ՔԿՀ–ի պետի կողմից որոշում է կայացվել Ա.Միքայելյանի նկատմամբ համաներում չկիրառելու մասին` մինչև համաներման մասին որոշման ընդունումը հետախուզման մեջ գտնվելու հիմքով։
ՀՀ Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կայացված վերոհիշյալ որոշման դեմ 2016 թվականի փետրվարի 22–ին վերաքննիչ բողոք է բերել դատախազ Գ.Խանզադյանը։
2016 թվականի մարտի 11–ի որոշմամբ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը բավարարել է վերաքննիչ բողոքը` բեկանելով ՀՀ Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016 թվականի փետրվարի 23–ի որոշումը և մերժելով Ա.Միքայելյանի դիմումը։
2016 թվականի ապրիլի 25–ին Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում ստացվել է Արամ Միքայելյանի միջնորդությունը` «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ԱԺ 2011 թվականի մայիսի 26–ի որոշումն իր նկատմամբ կիրառելու մասին։
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016 թվականի հունիսի 29-ի որոշմամբ դատապարտյալ Արամ Միքայելյանի միջնորդությունը մերժվել է:
Դատարանի վերը նշված որոշման դեմ դատապարտյալ Արամ Միքայելյանը բերել է վերաքննիչ բողոք, որով խնդրել է այն բեկանել, կայացնել նոր դատական ակտ, իր նկատմամբ կիրառել համաներում:
Վերաքննիչ բողոքի առթիվ գրավոր պատասխան չի ստացվել:
Վերաքննիչ դատարանի 2016 թվականի օգոստոսի 01-ի որոշմամբ դատապարտյալի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և գործը նշանակվել է դատական ստուգման:
2.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով։
Բողոքաբերը ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը, գտել է, որ Դատարանի որոշումն անհիմն է` բերելով հետևյալ պատճառաբանությունները.
Դատարանը որոշման հիմքում դրել է համաներման որոշման 9-րդ կետի 4-րդ ենթակետի արգելքը և առաջին իսկ հայացքից ակնհայտ երևում է, որ այդ արգելքը իր նկատմամբ կիրառելի չէ:
Համաներման որոշման 9-րդ կետի 4-րդ ենթակետը սահմանում է. «Համաներումը չկիրառել մինչև սույն որոշումն ընդունելը հետախուզման մեջ գտնվող անձանց նկատմամբ, բացառությամբ այն անձանց, որոնք մինչև 2011 թվականի օգոստոսի 21-ը ներառյալ կամովին կներկայանան Հայաստանի Հանրապետության իրավապահ մարմիններ, իսկ եթե գործը դատարանի վարույթում է` դատարան»:
Իր նկատմամբ հետախուզումը հայտարարվել էր 2011 թվականի մարտի 03-ին և իրեն հայտնաբերել և արգելանքի են վերցրել 2011 թվականի հուլիսի 08-ին Բելոռուսի հանրապետության Ժլոբին քաղաքում:
Այսինքն, մինչև հետախուզվողների համար օրենսդրի սահմանված ժամկետի ավարտը` օգոստոսի 21-ը, իրեն արդեն ձերբակալել էին և հետևաբար իր նկատմամբ հայտարարված հետախուզումը սահմանված կարգով վերացվել էր: Իսկ եթե իր նկատմամբ հայտարարված հետախուզումը վերացվել էր, ապա նշված արգելքը իրեն այլևս չէր վերաբերվում և հետևաբար մինչև ժամկետի ավարտը կամովին ներկայանալու կարիք չկար:
Սակայն, ըստ բողոքաբերի, Դատարանը խեղաթյուրել է վերը շարադրված փաստերը, իբր (որոշման 15-րդ էջ, 19-րդ կետի առաջին պարբերություն). «Սույն գործի շրջանակներում Արամ Միքայելյանի նկատմամբ հետախուզում է հայտարարվել 2011 թվականի մայիսի 11-ին (ճշտված մարտի 03-ին)` այսինքն մինչև համաներման ակտի ընդունումը: Այնուհետև 2011 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Արամ Միքայելյանը բերման է ենթարկվել Հայաստանի Հանրապետության «Զվարթնոց» օդանավակայանից ՀՀ ոստիկանության Արտաշատի բաժին` նույն օրվանից վերցվելով արգելանքի»:
Որից հետո եզրահանգել է (որոշման 15-րդ էջ, ներքևից 2-րդ պարբերություն). «Մասնավորապես, Արամ Միքայելյանը կամահայտնությամբ մինչև 2011 թվականի օգոստոսի 21-ը չի ներկայացել…»: Եվ սա այն պարագայում, երբ 2011 թվականի հոկտեմբերի 17-ին նա արդեն 3 ամսից ավելի եղել է արգելանքի տակ և «Զվարթնոց» օդանավակայանում հայտնվել է սահմանված կարգով իրեն Բելոռուսի Հանրապետությունից Հայաստանի Հանրապետություն տեղափոխման պատճառով ՀՀ իրավապահների հատուկ հսկողության ներքո: Այնպես որ իրեն բերման ենթարկելու և արգելանքի վերցնելու կարիք այլևս չկար:
Արդյունքում, Դատարանն ունենալով գործում առկա ապացույցները այն մասին, որ մինչև օրենսդրի սահմանված ժամկետը` օգոստոսի 21-ը լրանալը, նա արդեն ձերբակալվել էր և հետևաբար հետախուզումը վերացվել էր իր նկատմամբ, կիրառվել է հետախուզվողների վերաբերյալ արգելքը` իմիտացիա ստեղծելով իբր նա արգելանքի է վերցվել 2011 թվականի հոկտեմբերի 17-ին` «Զվարթնոց» օդանավակայանից բերման ենթարկվելուց հետո:
Զարմանալին այն է, երբ առաջին նիստից հետո իր բարեկամը, որը ներկա էր նիստին, իրեն հայտնել է, որ ՔԿՀ-ի ներկայացուցիչը դատարանում բարձրացրել է իր հետախուզման մեջ գտնվելու հարցը, նա միջնորդություն է ներկայացրել դատարան, որով շարադրել է բոլոր հանգամանքները` իր հետախուզման մեջ գտնվելու վերաբերյալ` հատուկ նշելով իր ձերբակալման օրը` 2011 թվականի հուլիսի 08-ը և դրա հետևանքով հետախուզումը իր նկատմամբ վերացվելու հանգամանքը: Բացի դրանից, դատարանին ապացուցել է, որ տվյալ գործով լուծվում է դատավճռի անհստակության հարցը և այդ հարցի հետ ՔԿՀ-ի ներկայացուցիչը կապ ունենալով չի կարող նաև կողմ հանդիսանալ: Սակայն դատարանը, իր միջնորդությամբ ներկայացված` գործի համար էական նշանակություն ունեցող ապացույցները գործից հանել է և որոշում է կայացրել միակողմանի և ոչ լրիվությամբ:
Այս կապակցությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պարտավորեցնում է, որ դատարանի որոշումը պետք է բեկանվի:
Ավելացրել է նաև, որ դատարանի 20 էջից բաղկացած, մեծածավալ որոշման մեջ քննարկման առարկա է դարձել իր գործի հետ կապ չունեցող կամ արդեն հետազոտված այնպիսի հանգամանքներ, ինչպիսին համաներման որոշման 9-րդ կետի 6-րդ ենթակետի արգելքն է, որի վերաբերյալ իր դիրքորոշումն արդեն հայտնել էր ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը` իր օրինական ուժի մեջ մտած ԿԴ2/0027/15/15 որոշմամբ: Կամ քննարկման առարկա է դարձրել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 6-րդ մասում կատարված լրացումը այն պարագայում, երբ դա վերաբերվում է գործի հարուցման մերժման, վարույթի կարճման և քրեական հետապնդման դադարեցմանը, իսկ իր նկատմամբ համաներման կիրառման դեպքում ընդհամենը պետք է կրճատվի պատժաչափը:
Անիմաստ է համարել Դատարանի թույլ տված մնացած ավելորդություններին անդրադառնալ, քանի որ ինչպես հասկացել է, դա արվել է կոծկելու համար իրեն 2011 թվականի հուլիսի 08-ին ձերբակալելու և հետևաբար հետախուզումը իր նկատմամբ վերացնելու փաստը:
Նշել է, որ արդեն մեկ տարուց ավելի է պայքարում է տարբել դատարաններում ապացուցելու համար, որ համաներումը իր նկատմամբ կիրառելի է: Դա ակնհայտ է, մանավանդ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի թիվ ԿԴ2/0027/15/15 որոշումը կայացնելուց հետո:
Արդեն հինգ տարուց ավելի է բողոքաբերը ազատազրկման մեջ է և մնացել է ընդամենը երեք ամսից էլ քիչ ժամանակահատված` մինչև պատժի ավարտը: Սակայն անգամ երեք ամսվա համար դատարանը չկամեցավ կայացնել արդարացի որոշում:
Վերոգրյալի հիման վրա, բողոքաբերը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է դատարանի վիճարկվող դատական ակտը բեկանել, կայացնել նոր դատական ակտ` համաներումը իր նկատմամբ կիրառելու վերաբերյալ:
3.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջների` վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում:
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 386-րդ հոդվածի պահանջների` վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերաքննիչ դատարանն ստուգում է գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման և քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեական դատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը:
Ըստ նույն օրենսգրքի 394-րդ հոդածի 1-ին մասի 1-ին կետի պահանջների` գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերի վերաքննության արդյունքում վերաքննիչ դատարանը`
1) մերժում է վերաքննիչ բողոքը` դատական ակտը թողնելով օրինական ուժի մեջ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն դատարանի կայացրած գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ սխալ է պատճառաբանված, ապա վերաքննիչ դատարանը պատճառաբանում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը.
(…):
Վերաքննիչ դատարանն ուսումնասիրելով վերաքննիչ բողոքը, ինչպես նաև վերաքննիչ դատարան ստացված համապատասխան նյութերը, լսելով դատախազի պատասխանը, բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով գործի նյութերը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դատապարտյալի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Գործի դատաքննության ընթացքում Դատարանի կողմից հետազոտվել են հետևյալ փաստաթղթերը.
ա) ՀՀ ոստիկանության քրեական հետախուզության գլխավոր վարչության պետ Կ.Կարապետյանին ուղղված ` 2011 թվականի հուլիսի 8–ի թիվ 57/2-2664 գրությունն այն մասին, որ «Ս/թ հուլիսի 8–ին Բելոռուսիայի Հանրապետության Գոմելի մարզի Ժլոբինսկի շրջանի ՆԳ բաժնից ստացված գրության համաձայն իրենց աշխատակիցների կողմից հայտնաբերվել և ձերբակալվել է ՀՀ քր. օր. 38–189 հոդ. 3–րդ մասով, 38–205 հոդ. 2–րդ մասով և 205 հոդ. 2–րդ մասով թիվ 83102208 քր. գործով մեղադրյալ, Արտաշատ քաղաքի Մխչյան փողոցի 101 տան բնակիչ` Արամ Արշավիրի Միքայելյանը, որը ներկայումս գտնվում է Ժլոբինսկի ՆԳԲ–ի ՁՊՎ–ում։
(…)»։
Հ–5-Գ/Թ/–30
բ) Ռուսաց լեզվով` Բելառուսի Հանրապետության Գոմելի մարզի Ժլոբինսկի շրջանի ՆԳ բաժնից ստացված գրության պատճենը։
Հ–5-Գ/Թ/–31
գ) ՀՀ ոստիկանության քրեական հետախուզության գլխավոր վարչության պետ Կ.Կարապետյանին ուղղված 2011 թվականի հուլիսի 11–ի գրությունն այն մասին, որ «ներկայացվում են թիվ 83102208 քր. գործով փաստաթղթերը թարգմանված վիճակում»։
Հ–5-Գ/Թ/–32
դ) ՀՀ ոստիկանության քրեական հետախուզության գլխավոր վարչության պետ Կ.Կարապետյանին ուղղված 2011 թվականի հուլիսի 28–ի գրությունն այն մասին, որ «ներկայացվում է քաղաքացի Արամ Արշավիրի Միքայելյանի, ծնված 02.04.1959թ., քաղաքացիության վերաբերյալ տեղեկանքը»։
Հ–5-Գ/Թ/–33
ե) ՀՀ ոստիկանության քրեական հետախուզության գլխավոր վարչության պետ Կ.Կարապետյանին ուղղված` 2011 թվականի հուլիսի 28–ի գրությունն այն մասին, որ «ուղարկվում է թիվ 83102208 քրեական գործով մեղադրյալ Արամ Միքայելյանին ձերբակալելու վերաբերյալ Բելառուսի գլխավոր դատախազությունից ստացված տեղեկատվությունը»։
Հ–5-Գ/Թ/–34
զ) Բելառուսի գլխավոր դատախազությունից 2011 թվականի հուլիսի 12–ին ուղարկված գրությունն այն մասին, որ 2011 թվականի հուլիսի 8–ին ձերբակալվել է 02.04.1959թ. ծնված Արամ Արշավիրի Միքայելյանը։
Հ–5-Գ/Թ/–35
է) ՀՀ գլխավոր դատախազության միջազգային իրավական կապերի բաժնի պետ Ն.Հարությունյանին ուղղված 2011 թվականի հուլիսի 28–ի գրությունն այն մասին, որ «ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության վարույթում քննվող թիվ 83102208 քրեական գործով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38–189–րդ հոդվածի 3–րդ, 38–205–րդ հոդվածի 2–րդ և 205–րդ հոդվածի 2–րդ մասերով հետախուզման մեջ գտնվող ՀՀ քաղաքացի Արամ Արշավիրի Միքայելյանը 08.07.2011թ. հայտնաբերվել և ձերբակալվել է Բելոռուսի Հանրապետության իրավապահ մարմինների կողմից և ներկայումս պահվում է Գոմել քաղաքի թիվ 3 քննչական մեկուսարանում
(…) »։
Հ–5-Գ/Թ/–36
ը) ՀՀ ոստիկանության քրեական հետախուզության գլխավոր վարչության պետ Կ.Կարապետյանին ուղղված 2011 թվականի սեպտեմբերի 26–ի գրությունն այն մասին, որ «խնդրվում է հանձնարարել կազմակերպել Արամ Միքայելյանի հանձնումը ՌԴ գլխավոր դատախազության կողմից ուղարկված գրությանը համապատասխան ժամկետներում և այդ մասին տեղեկացնել ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչությանը»։
Հ–5-Գ/Թ/–37
թ) ՌԴ գլխավոր դատախազության 2011 թվականի սեպտեմբերի 21–ին ուղարկված գրությունն այն մասին, որ առաջարկվում է ընդունել Ա.Միքայելյանին մինչև 2011 թվականի հոկտեմբերի 25–ը։
Հ–5-Գ/Թ/–38
ժ) ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության պետ Կ.Կարապետյանին 2011 թվականի հոկտեմբերի 17–ին ուղարկված գրությունն այն մասին, որ «17.10.2011թ. ոստիկանության ՔԳՎ վարչության աշխատակիցների կողմից Բելոռուսի Հանրապետության Մինսկ քաղաքից Մինսկ–Երևան չվերթով ՀՀ տարածք է էտապավորվել ոստիկանության Արտաշատի բաժնի կողմից 18.03.2011թ.–ից ՀՀ քր. օր.–ի 38–189 հոդ. 3–րդ, 38–205 հոդ. 2–րդ և 205 հոդ. 2–րդ մասերով, թիվ 27401911 հ/գ–ով հետախուզվող` Արամ Արշավիրի Միքաելյանը, (ծնվ. 02.04.1959թ., բն. է ք. Արտաշատ, Մխչյան փ. 101տ.), որը 17.10.2011թ. ժամը 05.00–ին «Զվարթնոց» օ/կ–ից բերման է ենթարկվել ոստ. Արտաշատի բաժին և ներկայումս գտնվում է ոստ. Արտաշատի բաժնի ՁՎՊ–ում/ քր. գործ 83102208/»։
Հ–5-Գ/Թ/–39
է) ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մակինյանի կողմից 2011 թվականի մարտի 3–ի որոշումը` մեղադրյալի նկատմամբ հետախուզում հայտարարելու մասին։
Դատապարտյալի անձնական Գ/Թ–4
ը) Անձին բերման ենթարկելու մասին 2011 թվականի հոկտեմբերի 17–ի արձանագրությունն այն մասին, որ «ս/թ հոկտեմբերի 17–ին ժամը 5։00–ին Երևանի «Զվարթնոց» օ/կ–ի սպասասրահից ոստ. Արտաշատի բաժին բերման ենթարկեցինք քաղաքացի Արամ Արշավիրի Միքայելյանին, ծնվ. 02.04.1959թ., ք.Արտաշատ, ազգ. հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջն. կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին երեք անձ., չդատված, չի աշխատում, բն. է ք.Արտաշատ, Մխչյան փ. 101 տ.։ Քաղաքացի Ա.Միքայելյանը ոստ. բաժին բերման է ենթարկվել հետախուզման մեջ գտնվելու համար»։
Դատապարտյալի անձնական Գ/Թ–6
թ) Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (նախագահությամբ` դատավոր Լ.Ավետիսյանի) 2013թ. նոյեմբերի 6–ին թիվ ԵԱՔԴ/0174/01/11 քրեական գործով կայացված դատավճիռը։
Դատապարտյալի անձնական Գ/Թ–40
ժ) ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (նախագահությամբ` դատավոր Գ.Ավետիսյանի) 2014թ. մարտի 3–ի որոշումը։
Դատապարտյալի անձնական Գ/Թ–47
ի) ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (նախագահությամբ` դատավոր Մ.Պետրոսյանի) 2016թ. մարտի 11–ի որոշումը։
Դատապարտյալի անձնական Գ/Թ–94
Վիճարկվող դատական ակտի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Դատարանը մերժելով դատապարտյալ Արամ Միքայելյանի միջնորդությունը` իր նկատմամբ «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ազգային ժողովի 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշումը կիրառելու վերաբերյալ, արձանագրել է հետևյալը.
«(...) Դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցերին.
1) արդյո՞ք դատապարտյալ Ա.Միքայելյանի նկատմամբ Դատարանն իրավասու է քննարկել «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» որոշման կիրառման հարցը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 430-րդ հոդվածով նախատեսված ընթացակարգով` որպես դատական ակտի անհստակության ուղղում, եթե «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» որոշման 13-րդ կետի համաձայն`
ա) Ա.Միքայելյանի նկատմամբ դատական ակտ կայացրած Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը պետք է նրա նկատմամբ քննարկեր համաներման ակտի կիրառման հարցը դատական քննության ընթացքում, սակայն չի քննարկել,
բ) ազատազրկման ձևով պատիժը քրեակատարողական հիմնարկում կրելու ընթացքում Ա.Միքայելյանի նկատմամբ համաներման ակտի կիրառումը վերապահված է ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական հիմնարկի պետին։
10. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 430–րդ հոդվածի համաձայն`
«Դատավճիռ կամ այլ դատական որոշում կայացրած դատարանն իրավունք ունի լուծել դրա ի կատար ածման ընթացքում ծագած կասկածները և անհստակությունները, մասնավորապես`
1. հստակ որոշել հաշվարկվող պատժի չափը, եթե դատարանի դատավճռում այն սահմանված չէ.
2. (…)
3. լուծել խափանման միջոցների, դատական ծախսերը վերաբաշխելու և իրեղեն ապացույցների ճակատագրի հարցը, եթե այն լուծված չի եղել կամ լուծված է եղել ոչ հստակ.
4. մեկնաբանել իր որոշումների անհստակությունները»:
2011 թվականի մայիսի 26-ի համաներման մասին որոշման 13-րդ կետի համաձայն` համաներման կատարումը վերապահվել է`
«1) դատարաններին`
ա. այն անձանց նկատմամբ, որոնց վերաբերյալ գործերը գտնվում են դատարաններում, սակայն մինչև սույն որոշումն ուժի մեջ մտնելը չեն քննվել, կամ այն անձանց նկատմամբ, որոնց վերաբերյալ գործերը քննվել են, բայց դատավճիռներն օրինական ուժի մեջ չեն մտել,
(…)
4) Հայաստանի Հանրապետության արդարադատության նախարարության քրեակատարողական հիմնարկների պետերին` այն անձանց նկատմամբ, որոնք պատիժը կրում են քրեակատարողական հիմնարկներում.
(…)»։
11. Վլադիմիր Կոթոլյանի վերաբերյալ 2014 թվականի մարտի 28-ի ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշման 16–րդ կետում ամրագրվել է.
«(…) Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատում է իր կողմից նախկինում ձևավորված դիրքորոշումն այն մասին, որ անձի մեղքի և (կամ) պատժի հետ կապված հարցերը ենթակա են լուծման բացառապես գործի դատական քննության փուլում, իսկ անհստակությունների լուծման իրավասության շրջանակներում դատարանի կողմից դրանց անդրադառնալը հակասում է օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտի որոշակիության սկզբունքին։
Վերոգրյալի հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ համաներման ակտի հիման վրա պատժից ազատելու, դատվածությունը մարելու և պատժաչափը կրճատելու դեպքերը չեն հանդիսանում անձի մեղքի կամ պատժի հետ կապված հարցի լուծում։ Հետևաբար, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 430-րդ հոդվածով սահմանված՝ դատավճռի ի կատար ածման փուլում ծագած անհստակությունների լուծման իր իրավասության սահմաններում դատարանը կարող է կիրառել համաներման ակտի այս կամ այն դրույթը, եթե գործի դատական քննության ընթացքում ընդհանրապես չի անդրադարձել համաներման ակտի կիրառման հարցին։
Ընդ որում, այս փուլում դատարանն իրավասու է իր կողմից նախկինում կայացված դատական ակտի անհստակությունը պարզաբանել և կիրառել համաներման ակտի այս կամ այն դրույթը բացառապես այն դեպքում, եթե այն կիրառելու իրավասությունը տվյալ համաներման ակտով վերապահված է դատարանին։
Այն դեպքում, երբ համաներման ակտի կոնկրետ դրույթը կիրառելու իրավասությունը վերապահված է քրեակատարողական հիմնարկի պետին, դատավճիռ կամ այլ դատական որոշում կայացրած դատարանն իրավունք չունի դրա ի կատար ածման ընթացքում ծագած կասկածների և անհստակությունների լուծման իր իրավազորության սահմաններում կիրառել համաներման ակտի տվյալ դրույթը կամ նշված իրավասությամբ օժտված մարմնին (պաշտոնատար անձին) պարզաբանել խնդրո առարկա դրույթի կիրառման անհրաժեշտությունը։ Համաներման ակտի այս կամ այն դրույթի կիրառման իրավասություն ունեցող մարմինների շրջանակը հստակ սահմանվում է հենց այս ակտով, ուստի նշված շրջանակի համար սահմանված կանոններից շեղումները կարող են հանգեցնել օրինականության սկզբունքի խախտման»։
12. Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2013 թվականի նոյեմբերի 6–ին կայացված դատավճռի եզրափակիչ մասից պարզ է դառնում, որ Դատարանը կայացված դատական քննության ընթացքում քննարկման առարկա չի դարձրել Արամ Միքայելյանի նկատմամբ համաներում կիրառելու հարցը։
Ելնելով դատապարտյալ Ա.Միքայելյանի անձնական գործում առկա պետական իրավասու մարմինների կողմից կայացված որոշումներից և դատական ակտերից` համաներման ակտը Ա. Միքայելյանի նկատմամբ կիրառելու վերաբերյալ, պարզ է դառնում, որ նրա կողմից բարձրացվում է իր նկատմամբ նշանակված պատժի չկրած մասը համաներման ակտի ուժով կրճատելու հարցը, որի հնարավորությունն քննարկելու իրավասությունն ըստ էության ունեցել է նաև Ա.Միքայելյանի նկատմամբ պատիժ նշանակող Դատարանը։
Այսինքն, կարելի է արձանագրել, որ Ա.Միքայելյանի նկատմամբ համաներումը կիրառելու հնարավորությունը փաստացիորեն ծագել է ոչ թե քրեակատարողական հիմնարկում պատիժը կրելու ընթացքում, այլ ավելի վաղ` դատական քննության ընթացքում, երբ դատարանի կողմից Ա.Միքայելյանի նկատմամբ պատժի նշանակման հետ միաժամանակ Դատարանի կողմից նաև պետք է քննարկվեր նրա նկատմամբ համաներման ակտի կիրառման հնարավորության հարցը։
13. Հետևաբար, Դատարանի համոզմամբ դատական ակտ կայացրած Դատարանը պետք է քննարկման առարկա դարձներ Ա.Միքայելյանի նկատմամբ համաներման կիրառման հարցը` հաշվի առնելով նաև այն հանգամանքը, որ նրան վերագրվող արարքները փաստացիորեն ավարտված են եղել մինչև 2011 թվականի մայիսի 1-ն ընկած ժամանակահատվածը (համաներման մասին որոշման 15–րդ կետի համաձայն` համաներումը կիրառվում է այն անձանց նկատմամբ, ովքեր հանցագործություն են կատարել մինչև 2011 թվականի մայիսի 1–ը)։
Ստեղծված իրավիճակում, ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Վլադիմիր Կոթոլյանի վերաբերյալ որոշման 16–րդ կետում նախատեսել է, որ այն դեպքում, երբ համաներման ակտի կիրառումը պետք է քննարկվեր մեղադրյալի նկատմամբ դատական քննության ընթացքում, սակայն չի քննարկվել, ապա այդ հարցը որպես դատական ակտի անհստակության լուծում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 430–րդ հոդվածով նախատեսված ընթացակարգով կարող է կիրառվել մեղադրյալի նկատմամբ դատական ակտը կայացրած Դատարանի կողմից։
Ելնելով այդ հանգամանքից` Ա.Միքայելյանի 2016 թվականի ապրիլի 25–ին ներկայացված միջնորդության հիման վրա` Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանն իրավասու է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 430–րդ հոդվածով նախատեսված ընթացակարգով` որպես դատական ակտի անհստակության ուղղում, քննարկման առարկա դարձնել Արամ Միքայելյանի նկատմամբ «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2011 թվականի մայիսի 26–ի որոշման կիրառելիության հարցը` դրանում նախատեսված իրավական արգելքների բացակայության պարագայում։
2) արդյո՞ք Ա.Միքայելյանի նկատմամբ բացակայում են 2011 թվականի մայիսի 26–ի «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» որոշման կիրառման արգելքները` նախատեսված այդ որոշման 9–րդ կետի 4–րդ և 6–րդ ենթակետերով, որի դեպքում Դատարանը կարող է քննարկել Ա.Միքայելյանի չկրած ազատազրկման ձևով պատժի չկրած մասի կրճատման հարցը։
14. «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 2011 թվականի մայիսի 26–ի որոշման կիրառման արգելքները նախատեսված են այդ որոշման 9–րդ կետում։
2011 թվականի մայիսի 26–ի համաներման մասին որոշման 9-րդ կետի համաձայն` համաներումը չի կիրառվում.
«(…)
4) մինչև սույն որոշումն ընդունելը հետախուզման մեջ գտնվող անձանց նկատմամբ, բացառությամբ այն անձանց, որոնք մինչև 2011 թվականի օգոստոսի 21-ը ներառյալ կամովին կներկայանան Հայաստանի Հանրապետության իրավապահ մարմիններ, իսկ եթե գործը դատարանի վարույթում է` դատարան.
(…)
6) այն անձանց նկատմամբ, որոնք չեն հատուցել օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով սահմանված նյութական վնասը.
(…)»։
15. Դատարանն արձանագրում է, որ համաներման ակտի ընդունումը ՀՀ Ազգային ժողովի սահմանադրական լիազորության իրացման արդյունք է, որը լինելով մարդասիրական ակտ, ենթադրում է abolitio generalis personarum et causarum, որը նշանակում է որոշակի կատեգորիայի անձանց լրիվ կամ մասնակի ազատում քրեական պատասխանատվությունից և պատժից` ելնելով իրավական պետությունում մարդասիրական քայլի սոցիալական պայմանավորվածությունից։
Սակայն, մարդասիրական բնույթի այդ քայլն արտահայտվում է որոշակի կատեգորիայի անձանց նկատմամբ, որոշակի սահմանափակ շրջանակներում, որոնք սահմանվում են համաներման ակտում։ Վերջինս պետք է կիրառվի բացառապես այդ սահմանափակումները հաշվի առնելով և ղեկավարվելով expressio unius իրավամեկնաբանական հնարքով (համաներման մասին որոշման 9–րդ կետում նախատեսված արգելքների ցանկը սպառիչ է, որում չներառված պայմանները ենթակա են բացառման և չեն կարող հիմք ընդունվել համաներման կիրառելիության հարցը քննարկելիս) հակառակ պարագայում կխաթարվի իրավական պետությանը բնորոշ օրենքի գերակայության գաղափարախոսությունը` պատժի անխուսափելիության սկզբունքի ներքո։
16. ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Վարուժան Ավետիսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի հոկտեմբերի 20–ի թիվ ՍԴ3/0013/01/11 որոշման 16–րդ կետում դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) Համաներումն իրենից ներկայացնում է ինքնուրույն գործող իրավական ինստիտուտ, որի կիրառելիության հիմքում դրված են մի կողմից` ՀՀ քրեական և քրեական դատավարության օրենսգրքերի համապատասխան հոդվածները, իսկ մյուս կողմից` օրենսդիր իշխանության բարձրագույն մարմնի կողմից ընդունվող մարդասիրական բնույթ ունեցող պետաիրավական նորմատիվ ակտը, որով հանցանք կատարած անձինք կարող են ազատվել քրեական պատասխանատվությունից և պատժից, կամ կարող է մեղմացվել պատիժը կամ վերացվել դատվածությունը։ Առանց համաներման ակտի գոյության օրենսգրքերի համապատասխան դրույթներն իրացվել չեն կարող։
(…)
Համաներման ակտի կիրառումը հնարավոր է դատավարության ցանկացած փուլում։ Ընդ որում, համաներման կիրառման սահմանափակումները նախատեսված են համաներման ակտով և պետք է պահպանվեն անվերապահորեն։ Մասնավորապես, անվերապահորեն պետք է պահպանվեն համաներման ակտում նախատեսված այն կանոնները, որոնք սահմանում են անձանց շրջանակը, որոնց նկատմամբ համաներումը կիրառելի չէ, ինչպես նաև սահմանում են, թե հանցանք կատարած անձինք ինչ չափով պետք է օգտվեն համաներումից` պետք է ազատվեն քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից, կամ կարող է մեղմացվել պատիժը, կամ վերացվել դատվածությունը։ Այդ կանոններից շեղումները, այդ թվում` նախատեսված համաներման չկիրառումը կամ նախատեսվածից դուրս համաներման կիրառումը կարող են հանգեցնել օրինականության սկզբունքի խախտման և կամայականության, առաջացնել օրենքի ոչ միատեսակ կիրառություն»։
17. Համաներման մասին որոշման 9–րդ կետի 4–րդ ենթակետի ուսումնասիրությունը վկայում է, որ օրենսդիրը նախատեսել է համաներման ակտի կիրառման արգելք, երբ մինչև 2011 թվականի մայիսի 26–ը` համաներման ակտի ընդունման օրը, ենթադրյալ հանցանք կատարած անձը գտնվել է հետախուզման մեջ։ Ըստ համաներման ակտի` այդ արգելքը չի խոչընդոտում համաներման ակտի կիրառմանը միայն այն դեպքում, եթե ենթադրյալ հանցանք կատարած անձը մինչև 2011 թվականի օգոստոսի 21–ը ներկայանար ՀՀ իրավապահ մարմիններ, իսկ գործը դատարանում գտնվելու դեպքում` դատարան։
Այդպիսի արգելք նախատեսված է եղել նաև ՀՀ անկախությունից ի վեր ընդունված բոլոր համաներման ակտերում, ինչպիսիք են` «ՀՀ Սահմանադրության ընդունման կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ԱԺ 1995 թվականի սեպտեմբերի 26–ի որոշումը, «Համաներում հայտարարելու մասին» ԱԺ 1997 թվականի ապրիլի 30–ի որոշումը, «ՀՀ անկախության հռչակագրի 7–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 1998 թվականի սեպտեմբերի 15–ի որոշումը, «Հայաստանում քրիստոնեությունը պետական կրոն հռչակելու 1700–ամյակի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 2001 թվականի հունիսի 12–ի որոշումը, «ՀՀ անկախության հռչակման 15–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 2006 թվականի հուլիսի 7–ի որոշումը, «Համաներում հայտարարելու մասին» 2009 թվականի հունիսի 19–ի որոշումը, «ՀՀ անկախության հռչակման 20–ամյակի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 2011 թվականի մայիսի 26–ի որոշումը, ինչպես նաև «ՀՀ անկախության 22–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 2013 թվականի հոկտեմբերի 3–ի որոշումը։
18. Կիրառելով տեքստային իրավամեկնաբանման ռազմավարության էքստերնալ հնարքներից օրենսդրի կամքի բացահայտման մեթոդը` Դատարանն արձանագրում է, որ նախատեսելով կամավոր քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ներկայանալու պայման` օրենսդիրը նպատակ է հետապնդել շահագրգռելու ենթադրյալ հանցանք կատարած անձանց հնարավորինս կարճ ժամկետում ներկայանալու քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին, հակառակ պարագայում համաներման ակտի 9–րդ կետի 4–րդ ենթակետով նախատեսված արգելքը չի վերանա։
Այդ արգելքը խոչընդոտ չի կարող հանդիսանալ միայն այն դեպքում, եթե հետախուզման մեջ գտնվող ենթադրյալ հանցանք կատարած անձը կամավոր, այսինքն` իր կամահայտնությամբ, ներկայացել է քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին` գիտակցելով քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ներկայանալու գործողության բնույթն ու հնարավոր հետևանքները։
Հետևաբար, համաներման ակտի 9–րդ կետի 4–րդ ենթակետի համաձայն` այն դեպքում, երբ ենթադրյալ հանցանք կատարած անձը, որի նկատմամբ մինչև 2011 թվականի մայիսի 26–ը հայտարարված է եղել հետախուզում, մինչև 2011 թվականի օգոստոսի 21–ը կամավոր ներկայացել է քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին, ապա այդ ենթակետն արգելք չի հանդիսանում համաներման ակտի կիրառման համար։
19. Սույն գործի շրջանակներում` Արամ Միքայելյանի նկատմամբ հետախուզում է հայտարարվել 2011 թվականի մայիսի 11–ին (տե՛ս դատապարտյալի անձնական Գ/Թ–4), այսինքն` մինչև համաներման ակտի ընդունումը։ Այնուհետև` 2011 թվականի հոկտեմբերի 17–ին, Արամ Միքայելյանը բերման է ենթարկվել Հայաստանի Հանրապետության «Զվարթնոց» օդանավակայանից ՀՀ ոստիկանության Արտաշատի բաժին` նույն օրվանից վերցվելով արգելանքի տակ (տե՛ս դատապարտյալի անձնական Գ/Թ–6)։
Այդ հանգամանքն ունի կարևոր նշանակություն և բխում է ՀՀ Սահմադրական դատարանի 2010 թվականի հոկտեմբերի 19–ի ՍԴՈ 921 որոշման 4–րդ կետում արտահայտած հետևյալ դիրքորոշումից. «(…) [Դ]ատական պրակտիկայում չի կարող անտեսվել տվյալ կոնկրետ գործին առնչող այնպիսի հանգամանքներ, որոնք վերաբերվում են համաներումը կիրառելու սահմանափակումներին»։
20. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` պարզ է դառնում, որ Արամ Միքայելյանը կամավոր չի ներկայացել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին։
Մասնավորապես, Արամ Միքայելյանն իր կամահայտնությամբ մինչև 2011 թվականի օգոստոսի 21–ը չի ներկայացել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին` գիտակցելով այդ գործողության բնույթն ու հնարավոր հետևանքները։
Ընդհակառակը, իրավապահ մարմինների կողմից ձեռնարկված միջազգային իրավական օգնության շրջանակներում` նա հարկադրաբար բերման է ենթարկվել ՀՀ ոստիկանության Արտաշատի բաժանմունք` ընդ որում 2011 թվականի հոկտեմբերի 17–ին, այսինքն` համաներման ակտով սահմանված վերջնաժամկետից ուշ։
Հետևաբար, Դատարանի համոզմամբ համաներման ակտի 9–րդ կետի 4–րդ ենթակետը հանդիսանում է արգելք` Արամ Միքայելյանի նկատմամբ համաներման ակտի կիրառելիությունը քննարկելու համար։
Միևնույն ժամանակ, Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել, որ ՀՀ Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը և ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը Արամ Միքայելյանի նկատմամբ համաներման ակտի կիրառման այդ արգելքին չեն անդրադարձել այն պատճառով, որ այդ դատարանների վերահսկողության առարկան է եղել ՀՀ ԱՆ «Սևան» ՔԿ հիմնարկի պետի 2015 թվականի օգոստոսի 4–ի որոշման իրավաչափությունը, որտեղ համաներման ակտի 9–րդ կետի 4–րդ ենթակետով նախատեսված արգելքի առկայության հարցը չի քննարկվել։
Մինչդեռ, սույն վարույթի շրջանակներում, Դատարանը ոչ թե կրկին քննարկում է ՀՀ ԱՆ «Սևան» ՔԿ հիմնարկի պետի 2015 թվականի օգոստոսի 4–ի որոշման իրավաչափությունը, այլ առհասարակ` քննարկում է Արամ Միքայելյանի նկատմամբ «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 2011 թվականի մայիսի 26–ի որոշման կիրառման հնարավորությունը, հետևաբար նաև ստուգման ենթարկելով Դիմողի նկատմամբ համաներման ակտով ամրագրված իմպերատիվ արգելքների առկայության հնարավորությունը, որոնցից որևէ մեկի առկայությունը բավարար է Ա.Միքայելյանի նկատմամբ համաներման ակտի կիրառումը բացառելու համար։
21. Ինչ վերաբերում է 9–րդ կետի 6–րդ ենթակետին, ապա վերջինս վկայում է այն մասին, որ համաներման ակտի կիրառելիությունը չի կարող քննարկվել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ այն դեպքում, երբ օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով սահմանված նյութական վնասը հատուցված չէ հանցանք կատարած անձի կողմից։
Այդպիսի իրավանորմը, ՀՀ օրենսդրի կողմից նախատեսված չի եղել ՀՀ անկախությունից ի վեր ընդունված բոլոր համաներման ակտերում։ Այն նախատեսվել է վերջին տարիների ընթացքում ընդունված այնպիսի համաներման ակտերում, ինչպիսիք են` «Համաներում հայտարարելու մասին» 2009 թվականի հունիսի 19–ի որոշումը, «ՀՀ անկախության հռչակման 20–ամյակի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 2011 թվականի մայիսի 26–ի որոշումը, ինչպես նաև «ՀՀ անկախության 22–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 2013 թվականի հոկտեմբերի 3–ի որոշումը։
22. Համաներման այդ ակտերում նախատեսված` «Համաներումը չի կիրառվում այն անձանց նկատմամբ, որոնք չեն հատուցել օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով սահմանված նյութական վնասը» ձևակերպման վերաբերյալ օրենսդրի կամքը բացահայտվել է Գարիկ Ղազարյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի մարտի 30–ի թիվ ՏԴ/0088/01/11 որոշման 19–րդ կետում, որտեղ դատարանը հայտնել է հետևյալը.
«Համաներման ակտի 9-րդ կետի 6-րդ ենթակետի վերլուծությունից բխում է, որ Համաներման ակտն անձի նկատմամբ կիրառելի չէ բոլոր այն դեպքերում, երբ օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով այդ անձի վրա դրված է նյութական վնասը հատուցելու պարտականություն, և այդ պարտականությունը վերջինիս կողմից չի կատարվում։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ նշված սահմանափակման նպատակն է հանցագործությամբ նյութական վնաս պատճառած անձանց շահագրգռել հատուցելու վերոնշյալ վնասը։
Համաներման ակտի 9-րդ կետի 6-րդ ենթակետից բխում է նաև, որ պատճառված վնասը հատուցելուց հետո Համաներման ակտի կիրառման սահմանափակումը վերանում է։ Այլ կերպ` օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով սահմանված նյութական վնասը հատուցելու հանգամանքը վերացնում է Համաներման ակտի կիրառման արգելքը։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ եթե հանցագործությամբ պատճառված նյութական վնասը հատուցվել է, սակայն Համաներման ակտի 9-րդ կետի 6-րդ ենթակետի վկայակոչմամբ վերոնշյալ ակտը չի կիրառվել, ապա դա հանգեցնում է անձի իրավունքների խախտման»։
Այսինքն, վկայակոչված ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ համաներման ակտի կիրառման հնարավորությունը կաշկանդված է այն նյութական վնասով, որը չի հատուցվել դատական ակտն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
23. Վերը վկայակոչված ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ համաներման ակտի կիրառման հնարավորությունը կաշկանդված է այն նյութական վնասով, որը չի հատուցվել դատական ակտն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Այդպիսի իրավական դիրքորոշումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ օրենսդիրն ընդունված համաներման ակտում ամրագրել է ոչ թե «համաներումը չի կիրառվում այն անձանց նկատմամբ, որոնք համաներման մասին որոշումն ընդունելու պահին չեն հատուցել օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով սահմանված նյութական վնասը» ձևակերպումը, այլ «համաներումը չի կիրառվում այն անձանց նկատմամբ, որոնք չեն հատուցել օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով սահմանված նյութական վնասը» ձևակերպումը։
Այսինքն, օրենսդիրը որպես համաներման ակտի կիրառման իրավական խոչընդոտ` օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով չհատուցված նյութական վնասի առկայության հանգամանքը, չի կապել համաներումն ընդունելու օրվա հետ։ Հետևաբար, չհատուցված նյութական վնասի առկայությունը կարող է հանդիսանալ իրավական արգելք, եթե այն սահմանված է եղել օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով ոչ թե մինչև համաներման մասին որոշման ընդունումը, այլ մինչև համաներման կիրառումը, որը կարող է լինել ավելի ուշ` համաներումն ընդունելուց հետո։
Այդ դիրքորոշումը պետք է դիտարկել հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ համաներման ակտի ընդունումից մեկ օր առաջ` 2011 թվականի մայիսի 25–ին, ՀՀ ԱԺ–ի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35–րդ հոդվածում կատարված լրացումը մտել է օրինական ուժի մեջ։ Մասնավորապես, 35–րդ հոդվածի 6–րդ մասում օրենսդիրը լրացրել է հետևյալ պարբերությունը.
«Սույն հոդվածի առաջին մասի 13-րդ կետում նշված հիմքով գործի հարուցման մերժում, վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե չի հատուցվել կամ այլ կերպ չի հարթվել պատճառված վնասը, կամ առկա է վեճ հատուցման ենթակա վնասի կապակցությամբ։ Այս դեպքում ևս գործի վարույթը շարունակվում է սովորական կարգով»։ Այդ իրավանորմում վկայակոչված 13–րդ կետը վերաբերում է համաներման կիրառմանը, որի արդյունքում դատարանը կարող է քրեական գործ չհարուցել, հարուցված քրեական գործը կարճել, քրեական հետապնդումը դադարեցնել։
Այդ իրավանորմի բովանդակությունից պարզ է դառնում, որ համաներման կիրառման արդյունքում քրեական գործի հարուցումը կարող է մերժվել, քրեական գործի վարույթը կարող է կարճվել, քրեական հետապնդումը կարող է դադարեցվել, եթե հանցանք կատարած անձի կողմից չի հատուցվել ոչ թե համաներումը կիրառելու պահին քննարկվող գործի շրջանակներում օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով, այլ առհասարակ անձի կողմից չհատուցված նյութական վնասի առկայության պարագայում։
24. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35–րդ հոդվածի 6–րդ մասում լրացված երկրորդ պարբերության և 2011 մայիսի 26–ին ընդունված և նույն օրն օրինական ուժի մեջ մտած համաներման ակտի 9–րդ հոդվածի 6–րդ ենթակետի հարաբերակցությանը ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է վերը վկայակոչված Գարիկ Ղազարյանի վերաբերյալ 2012 թվականի մարտի 30–ի թիվ ՏԴ/0088/01/11 որոշման 28–29–րդ կետերում, որտեղ դատարանը հայտնել է.
«28. Սույն գործով քննարկման առարկա հանդիսացող` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածում կատարված լրացման վերլուծությունից երևում է, որ այն ուղղակիորեն կապված է համաներման ակտի հետ և սահմանում է դրա կիրառման արգելք։ Մասնավորապես, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածում կատարված լրացման համաձայն` արգելվում է համաներման հիմքով գործի հարուցումը մերժել, վարույթը կարճել, քրեական հետապնդումը դադարեցնել, եթե չի հատուցվել կամ այլ կերպ չի հարթվել պատճառված վնասը, կամ առկա է վեճ հատուցման ենթակա վնասի կապակցությամբ։ Հետևաբար, «Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքում լրացում և փոփոխություն կատարելու մասին» ՀՕ-145-Ն օրենքի հիման վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածում կատարված լրացումը փոխկապակցված է համաներման կոնկրետ ակտի հետ և առանց դրա կիրառվել չի կարող։
29. «Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքում լրացում և փոփոխություն կատարելու մասին» ՀՕ-145-Ն օրենքն ընդունվել է 2011 թվականի մայիսի 23-ին, «ՀՀ պաշտոնական տեղեկագրում» հրապարակվել է 2011 թվականի մայիսի 24-ին և ուժի մեջ է մտել 2011 թվականի մայիսի 25-ին։
«Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի որոշումն ընդունվել և ուժի մեջ է մտել 2011 թվականի մայիսի 26-ին։
Մեջբերված ժամկետների հետ համադրելով սույն որոշման 27-28-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունը` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի որոշումն ընդունվել է, և դրանից բխող իրավահարաբերությունները ծագել են «ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություն և լրացում կատարելու մասին» ՀՕ-145-Ն օրենքն ուժի մեջ մտնելուց հետո։ Այլ կերպ` այն պահին, երբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածում համաներման կիրառման համար սահմանվել է լրացուցիչ արգելք, Համաներման ակտը դեռևս ընդունված չի եղել, և դրա հետ կապված որևէ իրավահարաբերություն գոյություն չի ունեցել»։
Այսինքն, ՀՀ վճռաբեկ դատարանը հայտնել է, որ Դատարանի կողմից հանցանք կատարած անձի նկատմամբ 2011 թվականի հունիսի 26–ին ընդունված համաներման ակտի կիրառելիության հարցը պետք է քննարկվի 2011 թվականի հունիսի 25–ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35–րդ հոդվածի 6–րդ մասում լրացված երկրորդ պարբերության հաշվառմամբ։
25. Ելնելով այն հանգամանքից, որ Ա.Միքայելյանի կողմից դատարան ներկայացված միջնորդությունը քննվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 430–րդ հոդվածով նախատեսված ընթացակարգով, այն է` որպես 2013 թվականի նոյեմբերի 6–ին կայացված դատական ակտի անհստակության լուծում, սույն որոշումը կայացնելու օրվա դրությամբ նույնպես վերոհիշյալ պարբերությունում վկայակոչված իրավանորմերը շարունակվում են խոչընդոտ չհանդիսանալ` համաներման ակտը նրա նկատմամբ կիրառելու համար, քանի որ Արամ Միքայելյանի նկատմամբ 2011 թվականի մայիսի 26–ի ՀՀ ԱԺ անկախության 20–րդ տարեդարձի կապակցությամբ հայտարարված համաներման կիրառման հնարավորությունը փաստացիորեն ծագել է մինչև նրա վերաբերյալ կայացված դատական ակտի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Հետևաբար, Դատարանի համոզմամբ Արամ Միքայելյանի նկատմամբ բացակայում է 2011 թվականի մայիսի 26–ի «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» որոշման 9–րդ կետի 6–րդ ենթակետով նախատեսված` համաներման մասին որոշումը կիրառելու իրավական արգելքը, սակայն առկա է սույն որոշման 17–20–րդ կետում վկայակոչված 2011 թվականի մայիսի 26–ի «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» որոշման 9–րդ կետի 4–րդ ենթակետով նախատեսված արգելքը, որի պարագայում նրա նկատմամբ համաներման ակտը կիրառվել չի կարող։ (...)»:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Դատարանի եզրահանգումներն այն մասին, որ սույն գործի շրջանակներում դատապարտյալ Արամ Միքայելյանի նկատմամբ «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ԱԺ 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշումը կիրառելի չէ` հիմնավոր են և բխում են ինչպես գործող օրենսդրության պահանջներից, այնպես էլ գործի փաստական հանգամանքներից ու տվյալներից:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքաբերի կողմից վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանություններն անհիմն են, դրանք` վերջինիս կողմից «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ԱԺ 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշման համապատասխան դրույթների յուրովի մեկնաբանման արդունք են և չեն կարող հիմք հանդիսանալ վիճարկվող դատական ակտը բեկանելու կամ փոփոխելու համար:
Այս առումով, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նաև նշել հետևյալը.
Վերաքննիչ դատարան ստացված համապատասխան նյութերի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ թիվ 83102208 քրեական գործով մեղադրյալ Արամ Միքայելյանը 2011 թվականի մարտի 11-ին ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, սակայն գործի նախաքննության ընթացքում չհայտնաբերվելու պատճառով նույն օրը որոշում է կայացվել նրա նկատմամբ հետախուզում հայտարարելու մասին։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2011 թվականի մարտի 11-ի որոշմամբ մեղադրյալ Արամ Միքայելյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը։
Ըստ ՀՀ ոստիկանության քրեական հետախուզության գլխավոր վարչության պետ Կ.Կարապետյանին ուղղված 2011 թվականի հուլիսի 8–ի թիվ 57/2-2664 գրության` «Ս/թ հուլիսի 8–ին Բելոռուսիայի Հանրապետության Գոմելի մարզի Ժլոբինսկի շրջանի ՆԳ բաժնից ստացված գրության համաձայն իրենց աշխատակիցների կողմից հայտնաբերվել և ձերբակալվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, 38–205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 205-րդ հոդվածի 2–րդ մասով թիվ 83102208 քրեական գործով մեղադրյալ, Արտաշատ քաղաքի Մխչյան փողոցի 101 տան բնակիչ` Արամ Արշավիրի Միքայելյանը, որը ներկայումս գտնվում է Ժլոբինսկի ՆԳԲ-ի ՁՊՎ-ում։
Հիմք ընդունելով վիճարկվող դատական ակտի 17-20-րդ կետերում ներկայացված պատճառաբանությունները և նկատի ունենալով, որ դատապարտյալ Արամ Միքայելյանը «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ԱԺ 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշումն ընդունելուց հետո կամովին չի ներկայացել իրավապահ մարմիններին, այլ` 2011 թվականի հուլիսի 08-ին հայտնաբերվել և արգելանքի է վերցվել Բելոռուսիայի Հանրապետությունում, ուստի Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այս առումով ևս վերը նշված համաներման ակտը Արամ Միքայելյանի նկատմամբ կիրառելի չէ, հետևաբար վիճարկվող դատական ակտը պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ` հիմք ընդունելով նաև Վերաքննիչ դատարանի վերը նշված պատճառաբանությունները:
Վերաքննիչ դատարանը միևնույն ժամանակ արձանագրում է, որ գործը քննելիս և լուծելիս Դատարանի կողմից քրեադատավարական իրավունքի այնպիսի էական խախտումներ, որոնք ազդել կամ կարող էին ազդել սույն գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա` թույլ չեն տրվել:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ հոդվածներով Վերաքննիչ դատարանը,
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Դատապարտյալ Արամ Միքայելյանի` իր նկատմամբ «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ազգային ժողովի 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշումը կիրառելու միջնորդությունը մերժելու մասին Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016 թվականի հունիսի 29-ի որոշումը թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքը մերժել` հիմք ընդունելով նաև Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու պահից 15-օրյա ժամկետում։
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
¬¬¬¬ ԵԱՔԴ/0174/01/11
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն
վարչական շրջանների ընդհանուր
իրավասության դատարանի որոշում,
գործ թիվ ԵԱՔԴ/0174/01/11
դատավոր` Ա.Նիկողոսյան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
/այսուհետ նաև`Վերաքննիչ դատարան/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
նախագահությամբ`դատավոր Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
դատախազ Հ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
2016 թվականի օգոստոսի 11-ին, Երևան քաղաքում,
դռնբաց դատական նիստում, դատապարտյալ Արամ Միքայելյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական ստուգման ենթարկելով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` /այսուհետ նաև` Դատարան/ դատապարտյալ Արամ Միքայելյանի` իր նկատմամբ «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ազգային ժողովի 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշումը կիրառելու միջնորդությունը մերժելու մասին 2016 թվականի հունիսի 29-ի որոշման օրինականության և հիմնավորվածության հարցը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
Ըստ վիճարկվող դատական ակտի` 2008 թվականի հոկտեմբերի 13-ին ՀՀ կառավարությանն առընթեր ՊԵԿ քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 83102208 քրեական գործը, որի վարույթը կարճվել է 2009 թվականի օգոստոսի 13-ին։
Այդ որոշումը 2010 թվականի փետրվարի 12-ին ՀՀ գլխավոր դատախազի որոշմամբ վերացվել է և քրեական գործի վարույթը վերսկսվել է։
2011 թվականի մարտի 11-ին Արամ Միքայելյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, սակայն գործի նախաքննության ընթացքում չհայտնաբերվելու պատճառով նույն օրը որոշում է կայացվել նրա նկատմամբ հետախուզում հայտարարելու մասին։
2011 թվականի մարտի 11-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալ Արամ Միքայելյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը։
2011 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Արամ Միքայելյանը Երևանի «Զվարթնոց» օդանավակայանի սպասասրահից ոստիկանության Արտաշատի բաժին բերման է ենթարկվել և վերցվել արգելանքի տակ։
2011 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արամ Միքայելյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց` կալանավորման հարցի կրկնակի քննարկման արդյունքում` բավարարվել է նրան կալանքի տակ պահելը` կալանավորման սկիզբը հաշվելով 2011 թվականի հոկտեմբերի 17-ից։
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի մայիսի 21-ի դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է Արամ Միքայելյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205–րդ հոդվածի 2–րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում։ Միաժամանակ, Արամ Միքայելյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189–րդ հոդվածի 1–ին մասով և 205–րդ հոդվածի 2–րդ մասով և դատապարտվել` 189–րդ հոդվածի 1–ին մասով ազատազրկման 2 տարի ժամկետով, 205–րդ հոդվածի 2–րդ մասով` ազատազրկման 5 տարի ժամկետով` անձնական գույքի կեսի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավելի քան 19.471.814 դրամից։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66–րդ հոդվածի 4–րդ մասի համաձայն` հանցանքների համակցությամբ պատիժները մասնակի գումարելու միջոցով, Արամ Միքայելյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 5 տարի 3 ամիս ժամկետով` անձնական գույքի կեսի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավել, քան 19.471.815 դրամից` պատժի սկիզբը հաշվվելով 2011 թվականի հուլիսի 8–ից։
Միևնույն դատական ակտով` ՀՀ ազգային ժողովի «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 2011 թվականի մայիսի 26–ի որոշման 1–ին կետի 3–րդ ենթակետը կիրառվել է միայն միևնույն քրեական գործով համամեղադրյալ Արայիկ Վաղարշակյանի նկատմամբ։
Մեղադրողի և Ա.Միքայելյանի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը 2012 թվականի օգոստոսի 29–ին որոշում է կայացրել բողոքը մերժելու և առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին։
ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Թամրազյանի և Ա.Միքայելյանի պաշտպան Կ.Մանուչարյանի վճռաբեկ բողոքների արդյունքում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բեկանել է 2012 թվականի օգոստոսի 29–ի դատավճիռը և գործն ուղարկել Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան նոր քննության։
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի նոյեմբերի 6–ի դատավճռով Արամ Միքայելյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38–189–րդ հոդվածի 3–րդ մասով, 38–205–րդ հոդվածի 2–րդ մասով և 205–րդ հոդվածի 2–րդ մասով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66–րդ հոդվածի կարգով` պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, Արամ Միքայելյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 5 տարի 3 ամիս ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման։
Արամ Միքայելյանի պատժի սկիզբը հաշվվել է 2011 թվականի հուլիսի 8–ից։
Միևնույն դատական ակտով նաև որոշում է կայացվել` ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ամբաստանյալների դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարել և Արամ Միքայելյանից հօգուտ պետական բյուջեի բռնագանձել 19.471.815 ՀՀ դրամ։
Միևնույն դատական ակտով նաև որոշում է կայացվել` Արամ Միքայելյանից, Արայիկ Վաղարշակյանից և Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2011 թվականի հունիսի 16–ի թիվ ԵԱՔԴ/0020/01/11 քրեական գործով դատապարտյալ Արմեն Կոնջարովից համապարտությամբ հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 69.106.208 ՀՀ դրամ։
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2014 թվականի մարտի 3–ի որոշմամբ Ա.Միքայելյանի պաշտպան Կ.Մանուչարյանի և Ա.Վաղարշակյանի պաշտպան Տ.Գասպարյանի վերաքննիչ բողոքներ մերժվել են։
ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Թամազյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է։
Արամ Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38–189–րդ հոդվածի 3–րդ մասով, 38–205–րդ հոդվածի 2–րդ մասով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի նոյեմբերի 6–ի դատավճիռը բեկանվել և փոփոխվել է։
Արամ Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38–189–րդ հոդվածի 3–րդ մասով, 38–205–րդ հոդվածի 2–րդ մասով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի կողմից նշանակված հիմնական պատիժը թողնվել է անփոփոխ։
Ա.Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38–205–րդ հոդվածի 2–րդ մասով լրացուցիչ պատիժ է նշանակել գույքի բռնագրավում` նրա անձնական գույքի կեսի չափով, բայց ոչ ավելի, քան 19.471.815 ՀՀ դրամից, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205–րդ հոդվածի 2–րդ մասով գույքի բռնագրավմամբ` անձնական գույքի կեսի չափով, բայց ոչ ավելի, քան 19.471.815 ՀՀ դրամից։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66–րդ հոդվածի կանոններով Ա.Միքայելյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 5 տարի 3 ամիս ժամկետով` գույքի բռնագրավմամբ` անձնական գույքի կեսի չափով, բայց ոչ ավելի, քան 19.471.815 ՀՀ դրամից։
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշումը 2014 թվականի ապրիլի 4–ին մտել է օրինական ուժի մեջ։
ՀՀ ԱՆ «Սևան» ՔԿՀ–ի դատապարտյալ Ա.Միքայելյանը, դիմելով ՔԿՀ–ի վարչակազմին, խնդրել է իր նկատմամբ «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ԱԺ 2011 թվականի մայիսի 26–ի որոշումը կիրառել, սակայն ՀՀ ԱՆ «Սևան» ՔԿՀ–ի պետի 2015 թվականի օգոստոսի 4–ի որոշմամբ` դատապարտյալի նկատմամբ համաներում կիրառելու մասին դիմումը մերժվել է` դատական ակտով սահմանված նյութական վնասը հատուցված չլինելու հիմքով։
Դատապարտյալ Արամ Միքայելյանը 2015 թվականի նոյեմբերի 26–ին դիմում է ներկայացրել ՀՀ Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` խնդրելով վերացնել ՀՀ ԱՆ «Սևան» ՔԿՀ–ի պետի 2015 թվականի օգոստոսի 4–ի որոշումը և պարտավորեցնել հիմնարկի պետին կիրառել համաներման ակտը` 9–րդ կետի 6–րդ ենթակետի արգելքի բացակայությամբ։
ՀՀ Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016 թվականի փետրվարի 3–ի որոշմամբ` դատապարտյալի բողոքը բավարարվել է։
2016 թվականի փետրվարի 15–ին ՀՀ ԱՆ «Սևան» ՔԿՀ–ի պետի կողմից որոշում է կայացվել Ա.Միքայելյանի նկատմամբ համաներում չկիրառելու մասին` մինչև համաներման մասին որոշման ընդունումը հետախուզման մեջ գտնվելու հիմքով։
ՀՀ Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կայացված վերոհիշյալ որոշման դեմ 2016 թվականի փետրվարի 22–ին վերաքննիչ բողոք է բերել դատախազ Գ.Խանզադյանը։
2016 թվականի մարտի 11–ի որոշմամբ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը բավարարել է վերաքննիչ բողոքը` բեկանելով ՀՀ Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016 թվականի փետրվարի 23–ի որոշումը և մերժելով Ա.Միքայելյանի դիմումը։
2016 թվականի ապրիլի 25–ին Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում ստացվել է Արամ Միքայելյանի միջնորդությունը` «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ԱԺ 2011 թվականի մայիսի 26–ի որոշումն իր նկատմամբ կիրառելու մասին։
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016 թվականի հունիսի 29-ի որոշմամբ դատապարտյալ Արամ Միքայելյանի միջնորդությունը մերժվել է:
Դատարանի վերը նշված որոշման դեմ դատապարտյալ Արամ Միքայելյանը բերել է վերաքննիչ բողոք, որով խնդրել է այն բեկանել, կայացնել նոր դատական ակտ, իր նկատմամբ կիրառել համաներում:
Վերաքննիչ բողոքի առթիվ գրավոր պատասխան չի ստացվել:
Վերաքննիչ դատարանի 2016 թվականի օգոստոսի 01-ի որոշմամբ դատապարտյալի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և գործը նշանակվել է դատական ստուգման:
2.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով։
Բողոքաբերը ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը, գտել է, որ Դատարանի որոշումն անհիմն է` բերելով հետևյալ պատճառաբանությունները.
Դատարանը որոշման հիմքում դրել է համաներման որոշման 9-րդ կետի 4-րդ ենթակետի արգելքը և առաջին իսկ հայացքից ակնհայտ երևում է, որ այդ արգելքը իր նկատմամբ կիրառելի չէ:
Համաներման որոշման 9-րդ կետի 4-րդ ենթակետը սահմանում է. «Համաներումը չկիրառել մինչև սույն որոշումն ընդունելը հետախուզման մեջ գտնվող անձանց նկատմամբ, բացառությամբ այն անձանց, որոնք մինչև 2011 թվականի օգոստոսի 21-ը ներառյալ կամովին կներկայանան Հայաստանի Հանրապետության իրավապահ մարմիններ, իսկ եթե գործը դատարանի վարույթում է` դատարան»:
Իր նկատմամբ հետախուզումը հայտարարվել էր 2011 թվականի մարտի 03-ին և իրեն հայտնաբերել և արգելանքի են վերցրել 2011 թվականի հուլիսի 08-ին Բելոռուսի հանրապետության Ժլոբին քաղաքում:
Այսինքն, մինչև հետախուզվողների համար օրենսդրի սահմանված ժամկետի ավարտը` օգոստոսի 21-ը, իրեն արդեն ձերբակալել էին և հետևաբար իր նկատմամբ հայտարարված հետախուզումը սահմանված կարգով վերացվել էր: Իսկ եթե իր նկատմամբ հայտարարված հետախուզումը վերացվել էր, ապա նշված արգելքը իրեն այլևս չէր վերաբերվում և հետևաբար մինչև ժամկետի ավարտը կամովին ներկայանալու կարիք չկար:
Սակայն, ըստ բողոքաբերի, Դատարանը խեղաթյուրել է վերը շարադրված փաստերը, իբր (որոշման 15-րդ էջ, 19-րդ կետի առաջին պարբերություն). «Սույն գործի շրջանակներում Արամ Միքայելյանի նկատմամբ հետախուզում է հայտարարվել 2011 թվականի մայիսի 11-ին (ճշտված մարտի 03-ին)` այսինքն մինչև համաներման ակտի ընդունումը: Այնուհետև 2011 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Արամ Միքայելյանը բերման է ենթարկվել Հայաստանի Հանրապետության «Զվարթնոց» օդանավակայանից ՀՀ ոստիկանության Արտաշատի բաժին` նույն օրվանից վերցվելով արգելանքի»:
Որից հետո եզրահանգել է (որոշման 15-րդ էջ, ներքևից 2-րդ պարբերություն). «Մասնավորապես, Արամ Միքայելյանը կամահայտնությամբ մինչև 2011 թվականի օգոստոսի 21-ը չի ներկայացել…»: Եվ սա այն պարագայում, երբ 2011 թվականի հոկտեմբերի 17-ին նա արդեն 3 ամսից ավելի եղել է արգելանքի տակ և «Զվարթնոց» օդանավակայանում հայտնվել է սահմանված կարգով իրեն Բելոռուսի Հանրապետությունից Հայաստանի Հանրապետություն տեղափոխման պատճառով ՀՀ իրավապահների հատուկ հսկողության ներքո: Այնպես որ իրեն բերման ենթարկելու և արգելանքի վերցնելու կարիք այլևս չկար:
Արդյունքում, Դատարանն ունենալով գործում առկա ապացույցները այն մասին, որ մինչև օրենսդրի սահմանված ժամկետը` օգոստոսի 21-ը լրանալը, նա արդեն ձերբակալվել էր և հետևաբար հետախուզումը վերացվել էր իր նկատմամբ, կիրառվել է հետախուզվողների վերաբերյալ արգելքը` իմիտացիա ստեղծելով իբր նա արգելանքի է վերցվել 2011 թվականի հոկտեմբերի 17-ին` «Զվարթնոց» օդանավակայանից բերման ենթարկվելուց հետո:
Զարմանալին այն է, երբ առաջին նիստից հետո իր բարեկամը, որը ներկա էր նիստին, իրեն հայտնել է, որ ՔԿՀ-ի ներկայացուցիչը դատարանում բարձրացրել է իր հետախուզման մեջ գտնվելու հարցը, նա միջնորդություն է ներկայացրել դատարան, որով շարադրել է բոլոր հանգամանքները` իր հետախուզման մեջ գտնվելու վերաբերյալ` հատուկ նշելով իր ձերբակալման օրը` 2011 թվականի հուլիսի 08-ը և դրա հետևանքով հետախուզումը իր նկատմամբ վերացվելու հանգամանքը: Բացի դրանից, դատարանին ապացուցել է, որ տվյալ գործով լուծվում է դատավճռի անհստակության հարցը և այդ հարցի հետ ՔԿՀ-ի ներկայացուցիչը կապ ունենալով չի կարող նաև կողմ հանդիսանալ: Սակայն դատարանը, իր միջնորդությամբ ներկայացված` գործի համար էական նշանակություն ունեցող ապացույցները գործից հանել է և որոշում է կայացրել միակողմանի և ոչ լրիվությամբ:
Այս կապակցությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պարտավորեցնում է, որ դատարանի որոշումը պետք է բեկանվի:
Ավելացրել է նաև, որ դատարանի 20 էջից բաղկացած, մեծածավալ որոշման մեջ քննարկման առարկա է դարձել իր գործի հետ կապ չունեցող կամ արդեն հետազոտված այնպիսի հանգամանքներ, ինչպիսին համաներման որոշման 9-րդ կետի 6-րդ ենթակետի արգելքն է, որի վերաբերյալ իր դիրքորոշումն արդեն հայտնել էր ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը` իր օրինական ուժի մեջ մտած ԿԴ2/0027/15/15 որոշմամբ: Կամ քննարկման առարկա է դարձրել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 6-րդ մասում կատարված լրացումը այն պարագայում, երբ դա վերաբերվում է գործի հարուցման մերժման, վարույթի կարճման և քրեական հետապնդման դադարեցմանը, իսկ իր նկատմամբ համաներման կիրառման դեպքում ընդհամենը պետք է կրճատվի պատժաչափը:
Անիմաստ է համարել Դատարանի թույլ տված մնացած ավելորդություններին անդրադառնալ, քանի որ ինչպես հասկացել է, դա արվել է կոծկելու համար իրեն 2011 թվականի հուլիսի 08-ին ձերբակալելու և հետևաբար հետախուզումը իր նկատմամբ վերացնելու փաստը:
Նշել է, որ արդեն մեկ տարուց ավելի է պայքարում է տարբել դատարաններում ապացուցելու համար, որ համաներումը իր նկատմամբ կիրառելի է: Դա ակնհայտ է, մանավանդ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի թիվ ԿԴ2/0027/15/15 որոշումը կայացնելուց հետո:
Արդեն հինգ տարուց ավելի է բողոքաբերը ազատազրկման մեջ է և մնացել է ընդամենը երեք ամսից էլ քիչ ժամանակահատված` մինչև պատժի ավարտը: Սակայն անգամ երեք ամսվա համար դատարանը չկամեցավ կայացնել արդարացի որոշում:
Վերոգրյալի հիման վրա, բողոքաբերը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է դատարանի վիճարկվող դատական ակտը բեկանել, կայացնել նոր դատական ակտ` համաներումը իր նկատմամբ կիրառելու վերաբերյալ:
3.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջների` վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում:
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 386-րդ հոդվածի պահանջների` վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերաքննիչ դատարանն ստուգում է գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման և քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեական դատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը:
Ըստ նույն օրենսգրքի 394-րդ հոդածի 1-ին մասի 1-ին կետի պահանջների` գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերի վերաքննության արդյունքում վերաքննիչ դատարանը`
1) մերժում է վերաքննիչ բողոքը` դատական ակտը թողնելով օրինական ուժի մեջ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն դատարանի կայացրած գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ սխալ է պատճառաբանված, ապա վերաքննիչ դատարանը պատճառաբանում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը.
(…):
Վերաքննիչ դատարանն ուսումնասիրելով վերաքննիչ բողոքը, ինչպես նաև վերաքննիչ դատարան ստացված համապատասխան նյութերը, լսելով դատախազի պատասխանը, բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով գործի նյութերը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դատապարտյալի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Գործի դատաքննության ընթացքում Դատարանի կողմից հետազոտվել են հետևյալ փաստաթղթերը.
ա) ՀՀ ոստիկանության քրեական հետախուզության գլխավոր վարչության պետ Կ.Կարապետյանին ուղղված ` 2011 թվականի հուլիսի 8–ի թիվ 57/2-2664 գրությունն այն մասին, որ «Ս/թ հուլիսի 8–ին Բելոռուսիայի Հանրապետության Գոմելի մարզի Ժլոբինսկի շրջանի ՆԳ բաժնից ստացված գրության համաձայն իրենց աշխատակիցների կողմից հայտնաբերվել և ձերբակալվել է ՀՀ քր. օր. 38–189 հոդ. 3–րդ մասով, 38–205 հոդ. 2–րդ մասով և 205 հոդ. 2–րդ մասով թիվ 83102208 քր. գործով մեղադրյալ, Արտաշատ քաղաքի Մխչյան փողոցի 101 տան բնակիչ` Արամ Արշավիրի Միքայելյանը, որը ներկայումս գտնվում է Ժլոբինսկի ՆԳԲ–ի ՁՊՎ–ում։
(…)»։
Հ–5-Գ/Թ/–30
բ) Ռուսաց լեզվով` Բելառուսի Հանրապետության Գոմելի մարզի Ժլոբինսկի շրջանի ՆԳ բաժնից ստացված գրության պատճենը։
Հ–5-Գ/Թ/–31
գ) ՀՀ ոստիկանության քրեական հետախուզության գլխավոր վարչության պետ Կ.Կարապետյանին ուղղված 2011 թվականի հուլիսի 11–ի գրությունն այն մասին, որ «ներկայացվում են թիվ 83102208 քր. գործով փաստաթղթերը թարգմանված վիճակում»։
Հ–5-Գ/Թ/–32
դ) ՀՀ ոստիկանության քրեական հետախուզության գլխավոր վարչության պետ Կ.Կարապետյանին ուղղված 2011 թվականի հուլիսի 28–ի գրությունն այն մասին, որ «ներկայացվում է քաղաքացի Արամ Արշավիրի Միքայելյանի, ծնված 02.04.1959թ., քաղաքացիության վերաբերյալ տեղեկանքը»։
Հ–5-Գ/Թ/–33
ե) ՀՀ ոստիկանության քրեական հետախուզության գլխավոր վարչության պետ Կ.Կարապետյանին ուղղված` 2011 թվականի հուլիսի 28–ի գրությունն այն մասին, որ «ուղարկվում է թիվ 83102208 քրեական գործով մեղադրյալ Արամ Միքայելյանին ձերբակալելու վերաբերյալ Բելառուսի գլխավոր դատախազությունից ստացված տեղեկատվությունը»։
Հ–5-Գ/Թ/–34
զ) Բելառուսի գլխավոր դատախազությունից 2011 թվականի հուլիսի 12–ին ուղարկված գրությունն այն մասին, որ 2011 թվականի հուլիսի 8–ին ձերբակալվել է 02.04.1959թ. ծնված Արամ Արշավիրի Միքայելյանը։
Հ–5-Գ/Թ/–35
է) ՀՀ գլխավոր դատախազության միջազգային իրավական կապերի բաժնի պետ Ն.Հարությունյանին ուղղված 2011 թվականի հուլիսի 28–ի գրությունն այն մասին, որ «ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության վարույթում քննվող թիվ 83102208 քրեական գործով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38–189–րդ հոդվածի 3–րդ, 38–205–րդ հոդվածի 2–րդ և 205–րդ հոդվածի 2–րդ մասերով հետախուզման մեջ գտնվող ՀՀ քաղաքացի Արամ Արշավիրի Միքայելյանը 08.07.2011թ. հայտնաբերվել և ձերբակալվել է Բելոռուսի Հանրապետության իրավապահ մարմինների կողմից և ներկայումս պահվում է Գոմել քաղաքի թիվ 3 քննչական մեկուսարանում
(…) »։
Հ–5-Գ/Թ/–36
ը) ՀՀ ոստիկանության քրեական հետախուզության գլխավոր վարչության պետ Կ.Կարապետյանին ուղղված 2011 թվականի սեպտեմբերի 26–ի գրությունն այն մասին, որ «խնդրվում է հանձնարարել կազմակերպել Արամ Միքայելյանի հանձնումը ՌԴ գլխավոր դատախազության կողմից ուղարկված գրությանը համապատասխան ժամկետներում և այդ մասին տեղեկացնել ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչությանը»։
Հ–5-Գ/Թ/–37
թ) ՌԴ գլխավոր դատախազության 2011 թվականի սեպտեմբերի 21–ին ուղարկված գրությունն այն մասին, որ առաջարկվում է ընդունել Ա.Միքայելյանին մինչև 2011 թվականի հոկտեմբերի 25–ը։
Հ–5-Գ/Թ/–38
ժ) ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության պետ Կ.Կարապետյանին 2011 թվականի հոկտեմբերի 17–ին ուղարկված գրությունն այն մասին, որ «17.10.2011թ. ոստիկանության ՔԳՎ վարչության աշխատակիցների կողմից Բելոռուսի Հանրապետության Մինսկ քաղաքից Մինսկ–Երևան չվերթով ՀՀ տարածք է էտապավորվել ոստիկանության Արտաշատի բաժնի կողմից 18.03.2011թ.–ից ՀՀ քր. օր.–ի 38–189 հոդ. 3–րդ, 38–205 հոդ. 2–րդ և 205 հոդ. 2–րդ մասերով, թիվ 27401911 հ/գ–ով հետախուզվող` Արամ Արշավիրի Միքաելյանը, (ծնվ. 02.04.1959թ., բն. է ք. Արտաշատ, Մխչյան փ. 101տ.), որը 17.10.2011թ. ժամը 05.00–ին «Զվարթնոց» օ/կ–ից բերման է ենթարկվել ոստ. Արտաշատի բաժին և ներկայումս գտնվում է ոստ. Արտաշատի բաժնի ՁՎՊ–ում/ քր. գործ 83102208/»։
Հ–5-Գ/Թ/–39
է) ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մակինյանի կողմից 2011 թվականի մարտի 3–ի որոշումը` մեղադրյալի նկատմամբ հետախուզում հայտարարելու մասին։
Դատապարտյալի անձնական Գ/Թ–4
ը) Անձին բերման ենթարկելու մասին 2011 թվականի հոկտեմբերի 17–ի արձանագրությունն այն մասին, որ «ս/թ հոկտեմբերի 17–ին ժամը 5։00–ին Երևանի «Զվարթնոց» օ/կ–ի սպասասրահից ոստ. Արտաշատի բաժին բերման ենթարկեցինք քաղաքացի Արամ Արշավիրի Միքայելյանին, ծնվ. 02.04.1959թ., ք.Արտաշատ, ազգ. հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջն. կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին երեք անձ., չդատված, չի աշխատում, բն. է ք.Արտաշատ, Մխչյան փ. 101 տ.։ Քաղաքացի Ա.Միքայելյանը ոստ. բաժին բերման է ենթարկվել հետախուզման մեջ գտնվելու համար»։
Դատապարտյալի անձնական Գ/Թ–6
թ) Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (նախագահությամբ` դատավոր Լ.Ավետիսյանի) 2013թ. նոյեմբերի 6–ին թիվ ԵԱՔԴ/0174/01/11 քրեական գործով կայացված դատավճիռը։
Դատապարտյալի անձնական Գ/Թ–40
ժ) ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (նախագահությամբ` դատավոր Գ.Ավետիսյանի) 2014թ. մարտի 3–ի որոշումը։
Դատապարտյալի անձնական Գ/Թ–47
ի) ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (նախագահությամբ` դատավոր Մ.Պետրոսյանի) 2016թ. մարտի 11–ի որոշումը։
Դատապարտյալի անձնական Գ/Թ–94
Վիճարկվող դատական ակտի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Դատարանը մերժելով դատապարտյալ Արամ Միքայելյանի միջնորդությունը` իր նկատմամբ «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ազգային ժողովի 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշումը կիրառելու վերաբերյալ, արձանագրել է հետևյալը.
«(...) Դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցերին.
1) արդյո՞ք դատապարտյալ Ա.Միքայելյանի նկատմամբ Դատարանն իրավասու է քննարկել «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» որոշման կիրառման հարցը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 430-րդ հոդվածով նախատեսված ընթացակարգով` որպես դատական ակտի անհստակության ուղղում, եթե «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» որոշման 13-րդ կետի համաձայն`
ա) Ա.Միքայելյանի նկատմամբ դատական ակտ կայացրած Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը պետք է նրա նկատմամբ քննարկեր համաներման ակտի կիրառման հարցը դատական քննության ընթացքում, սակայն չի քննարկել,
բ) ազատազրկման ձևով պատիժը քրեակատարողական հիմնարկում կրելու ընթացքում Ա.Միքայելյանի նկատմամբ համաներման ակտի կիրառումը վերապահված է ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական հիմնարկի պետին։
10. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 430–րդ հոդվածի համաձայն`
«Դատավճիռ կամ այլ դատական որոշում կայացրած դատարանն իրավունք ունի լուծել դրա ի կատար ածման ընթացքում ծագած կասկածները և անհստակությունները, մասնավորապես`
1. հստակ որոշել հաշվարկվող պատժի չափը, եթե դատարանի դատավճռում այն սահմանված չէ.
2. (…)
3. լուծել խափանման միջոցների, դատական ծախսերը վերաբաշխելու և իրեղեն ապացույցների ճակատագրի հարցը, եթե այն լուծված չի եղել կամ լուծված է եղել ոչ հստակ.
4. մեկնաբանել իր որոշումների անհստակությունները»:
2011 թվականի մայիսի 26-ի համաներման մասին որոշման 13-րդ կետի համաձայն` համաներման կատարումը վերապահվել է`
«1) դատարաններին`
ա. այն անձանց նկատմամբ, որոնց վերաբերյալ գործերը գտնվում են դատարաններում, սակայն մինչև սույն որոշումն ուժի մեջ մտնելը չեն քննվել, կամ այն անձանց նկատմամբ, որոնց վերաբերյալ գործերը քննվել են, բայց դատավճիռներն օրինական ուժի մեջ չեն մտել,
(…)
4) Հայաստանի Հանրապետության արդարադատության նախարարության քրեակատարողական հիմնարկների պետերին` այն անձանց նկատմամբ, որոնք պատիժը կրում են քրեակատարողական հիմնարկներում.
(…)»։
11. Վլադիմիր Կոթոլյանի վերաբերյալ 2014 թվականի մարտի 28-ի ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշման 16–րդ կետում ամրագրվել է.
«(…) Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատում է իր կողմից նախկինում ձևավորված դիրքորոշումն այն մասին, որ անձի մեղքի և (կամ) պատժի հետ կապված հարցերը ենթակա են լուծման բացառապես գործի դատական քննության փուլում, իսկ անհստակությունների լուծման իրավասության շրջանակներում դատարանի կողմից դրանց անդրադառնալը հակասում է օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտի որոշակիության սկզբունքին։
Վերոգրյալի հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ համաներման ակտի հիման վրա պատժից ազատելու, դատվածությունը մարելու և պատժաչափը կրճատելու դեպքերը չեն հանդիսանում անձի մեղքի կամ պատժի հետ կապված հարցի լուծում։ Հետևաբար, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 430-րդ հոդվածով սահմանված՝ դատավճռի ի կատար ածման փուլում ծագած անհստակությունների լուծման իր իրավասության սահմաններում դատարանը կարող է կիրառել համաներման ակտի այս կամ այն դրույթը, եթե գործի դատական քննության ընթացքում ընդհանրապես չի անդրադարձել համաներման ակտի կիրառման հարցին։
Ընդ որում, այս փուլում դատարանն իրավասու է իր կողմից նախկինում կայացված դատական ակտի անհստակությունը պարզաբանել և կիրառել համաներման ակտի այս կամ այն դրույթը բացառապես այն դեպքում, եթե այն կիրառելու իրավասությունը տվյալ համաներման ակտով վերապահված է դատարանին։
Այն դեպքում, երբ համաներման ակտի կոնկրետ դրույթը կիրառելու իրավասությունը վերապահված է քրեակատարողական հիմնարկի պետին, դատավճիռ կամ այլ դատական որոշում կայացրած դատարանն իրավունք չունի դրա ի կատար ածման ընթացքում ծագած կասկածների և անհստակությունների լուծման իր իրավազորության սահմաններում կիրառել համաներման ակտի տվյալ դրույթը կամ նշված իրավասությամբ օժտված մարմնին (պաշտոնատար անձին) պարզաբանել խնդրո առարկա դրույթի կիրառման անհրաժեշտությունը։ Համաներման ակտի այս կամ այն դրույթի կիրառման իրավասություն ունեցող մարմինների շրջանակը հստակ սահմանվում է հենց այս ակտով, ուստի նշված շրջանակի համար սահմանված կանոններից շեղումները կարող են հանգեցնել օրինականության սկզբունքի խախտման»։
12. Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2013 թվականի նոյեմբերի 6–ին կայացված դատավճռի եզրափակիչ մասից պարզ է դառնում, որ Դատարանը կայացված դատական քննության ընթացքում քննարկման առարկա չի դարձրել Արամ Միքայելյանի նկատմամբ համաներում կիրառելու հարցը։
Ելնելով դատապարտյալ Ա.Միքայելյանի անձնական գործում առկա պետական իրավասու մարմինների կողմից կայացված որոշումներից և դատական ակտերից` համաներման ակտը Ա. Միքայելյանի նկատմամբ կիրառելու վերաբերյալ, պարզ է դառնում, որ նրա կողմից բարձրացվում է իր նկատմամբ նշանակված պատժի չկրած մասը համաներման ակտի ուժով կրճատելու հարցը, որի հնարավորությունն քննարկելու իրավասությունն ըստ էության ունեցել է նաև Ա.Միքայելյանի նկատմամբ պատիժ նշանակող Դատարանը։
Այսինքն, կարելի է արձանագրել, որ Ա.Միքայելյանի նկատմամբ համաներումը կիրառելու հնարավորությունը փաստացիորեն ծագել է ոչ թե քրեակատարողական հիմնարկում պատիժը կրելու ընթացքում, այլ ավելի վաղ` դատական քննության ընթացքում, երբ դատարանի կողմից Ա.Միքայելյանի նկատմամբ պատժի նշանակման հետ միաժամանակ Դատարանի կողմից նաև պետք է քննարկվեր նրա նկատմամբ համաներման ակտի կիրառման հնարավորության հարցը։
13. Հետևաբար, Դատարանի համոզմամբ դատական ակտ կայացրած Դատարանը պետք է քննարկման առարկա դարձներ Ա.Միքայելյանի նկատմամբ համաներման կիրառման հարցը` հաշվի առնելով նաև այն հանգամանքը, որ նրան վերագրվող արարքները փաստացիորեն ավարտված են եղել մինչև 2011 թվականի մայիսի 1-ն ընկած ժամանակահատվածը (համաներման մասին որոշման 15–րդ կետի համաձայն` համաներումը կիրառվում է այն անձանց նկատմամբ, ովքեր հանցագործություն են կատարել մինչև 2011 թվականի մայիսի 1–ը)։
Ստեղծված իրավիճակում, ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Վլադիմիր Կոթոլյանի վերաբերյալ որոշման 16–րդ կետում նախատեսել է, որ այն դեպքում, երբ համաներման ակտի կիրառումը պետք է քննարկվեր մեղադրյալի նկատմամբ դատական քննության ընթացքում, սակայն չի քննարկվել, ապա այդ հարցը որպես դատական ակտի անհստակության լուծում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 430–րդ հոդվածով նախատեսված ընթացակարգով կարող է կիրառվել մեղադրյալի նկատմամբ դատական ակտը կայացրած Դատարանի կողմից։
Ելնելով այդ հանգամանքից` Ա.Միքայելյանի 2016 թվականի ապրիլի 25–ին ներկայացված միջնորդության հիման վրա` Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանն իրավասու է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 430–րդ հոդվածով նախատեսված ընթացակարգով` որպես դատական ակտի անհստակության ուղղում, քննարկման առարկա դարձնել Արամ Միքայելյանի նկատմամբ «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2011 թվականի մայիսի 26–ի որոշման կիրառելիության հարցը` դրանում նախատեսված իրավական արգելքների բացակայության պարագայում։
2) արդյո՞ք Ա.Միքայելյանի նկատմամբ բացակայում են 2011 թվականի մայիսի 26–ի «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» որոշման կիրառման արգելքները` նախատեսված այդ որոշման 9–րդ կետի 4–րդ և 6–րդ ենթակետերով, որի դեպքում Դատարանը կարող է քննարկել Ա.Միքայելյանի չկրած ազատազրկման ձևով պատժի չկրած մասի կրճատման հարցը։
14. «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 2011 թվականի մայիսի 26–ի որոշման կիրառման արգելքները նախատեսված են այդ որոշման 9–րդ կետում։
2011 թվականի մայիսի 26–ի համաներման մասին որոշման 9-րդ կետի համաձայն` համաներումը չի կիրառվում.
«(…)
4) մինչև սույն որոշումն ընդունելը հետախուզման մեջ գտնվող անձանց նկատմամբ, բացառությամբ այն անձանց, որոնք մինչև 2011 թվականի օգոստոսի 21-ը ներառյալ կամովին կներկայանան Հայաստանի Հանրապետության իրավապահ մարմիններ, իսկ եթե գործը դատարանի վարույթում է` դատարան.
(…)
6) այն անձանց նկատմամբ, որոնք չեն հատուցել օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով սահմանված նյութական վնասը.
(…)»։
15. Դատարանն արձանագրում է, որ համաներման ակտի ընդունումը ՀՀ Ազգային ժողովի սահմանադրական լիազորության իրացման արդյունք է, որը լինելով մարդասիրական ակտ, ենթադրում է abolitio generalis personarum et causarum, որը նշանակում է որոշակի կատեգորիայի անձանց լրիվ կամ մասնակի ազատում քրեական պատասխանատվությունից և պատժից` ելնելով իրավական պետությունում մարդասիրական քայլի սոցիալական պայմանավորվածությունից։
Սակայն, մարդասիրական բնույթի այդ քայլն արտահայտվում է որոշակի կատեգորիայի անձանց նկատմամբ, որոշակի սահմանափակ շրջանակներում, որոնք սահմանվում են համաներման ակտում։ Վերջինս պետք է կիրառվի բացառապես այդ սահմանափակումները հաշվի առնելով և ղեկավարվելով expressio unius իրավամեկնաբանական հնարքով (համաներման մասին որոշման 9–րդ կետում նախատեսված արգելքների ցանկը սպառիչ է, որում չներառված պայմանները ենթակա են բացառման և չեն կարող հիմք ընդունվել համաներման կիրառելիության հարցը քննարկելիս) հակառակ պարագայում կխաթարվի իրավական պետությանը բնորոշ օրենքի գերակայության գաղափարախոսությունը` պատժի անխուսափելիության սկզբունքի ներքո։
16. ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Վարուժան Ավետիսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի հոկտեմբերի 20–ի թիվ ՍԴ3/0013/01/11 որոշման 16–րդ կետում դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) Համաներումն իրենից ներկայացնում է ինքնուրույն գործող իրավական ինստիտուտ, որի կիրառելիության հիմքում դրված են մի կողմից` ՀՀ քրեական և քրեական դատավարության օրենսգրքերի համապատասխան հոդվածները, իսկ մյուս կողմից` օրենսդիր իշխանության բարձրագույն մարմնի կողմից ընդունվող մարդասիրական բնույթ ունեցող պետաիրավական նորմատիվ ակտը, որով հանցանք կատարած անձինք կարող են ազատվել քրեական պատասխանատվությունից և պատժից, կամ կարող է մեղմացվել պատիժը կամ վերացվել դատվածությունը։ Առանց համաներման ակտի գոյության օրենսգրքերի համապատասխան դրույթներն իրացվել չեն կարող։
(…)
Համաներման ակտի կիրառումը հնարավոր է դատավարության ցանկացած փուլում։ Ընդ որում, համաներման կիրառման սահմանափակումները նախատեսված են համաներման ակտով և պետք է պահպանվեն անվերապահորեն։ Մասնավորապես, անվերապահորեն պետք է պահպանվեն համաներման ակտում նախատեսված այն կանոնները, որոնք սահմանում են անձանց շրջանակը, որոնց նկատմամբ համաներումը կիրառելի չէ, ինչպես նաև սահմանում են, թե հանցանք կատարած անձինք ինչ չափով պետք է օգտվեն համաներումից` պետք է ազատվեն քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից, կամ կարող է մեղմացվել պատիժը, կամ վերացվել դատվածությունը։ Այդ կանոններից շեղումները, այդ թվում` նախատեսված համաներման չկիրառումը կամ նախատեսվածից դուրս համաներման կիրառումը կարող են հանգեցնել օրինականության սկզբունքի խախտման և կամայականության, առաջացնել օրենքի ոչ միատեսակ կիրառություն»։
17. Համաներման մասին որոշման 9–րդ կետի 4–րդ ենթակետի ուսումնասիրությունը վկայում է, որ օրենսդիրը նախատեսել է համաներման ակտի կիրառման արգելք, երբ մինչև 2011 թվականի մայիսի 26–ը` համաներման ակտի ընդունման օրը, ենթադրյալ հանցանք կատարած անձը գտնվել է հետախուզման մեջ։ Ըստ համաներման ակտի` այդ արգելքը չի խոչընդոտում համաներման ակտի կիրառմանը միայն այն դեպքում, եթե ենթադրյալ հանցանք կատարած անձը մինչև 2011 թվականի օգոստոսի 21–ը ներկայանար ՀՀ իրավապահ մարմիններ, իսկ գործը դատարանում գտնվելու դեպքում` դատարան։
Այդպիսի արգելք նախատեսված է եղել նաև ՀՀ անկախությունից ի վեր ընդունված բոլոր համաներման ակտերում, ինչպիսիք են` «ՀՀ Սահմանադրության ընդունման կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ԱԺ 1995 թվականի սեպտեմբերի 26–ի որոշումը, «Համաներում հայտարարելու մասին» ԱԺ 1997 թվականի ապրիլի 30–ի որոշումը, «ՀՀ անկախության հռչակագրի 7–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 1998 թվականի սեպտեմբերի 15–ի որոշումը, «Հայաստանում քրիստոնեությունը պետական կրոն հռչակելու 1700–ամյակի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 2001 թվականի հունիսի 12–ի որոշումը, «ՀՀ անկախության հռչակման 15–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 2006 թվականի հուլիսի 7–ի որոշումը, «Համաներում հայտարարելու մասին» 2009 թվականի հունիսի 19–ի որոշումը, «ՀՀ անկախության հռչակման 20–ամյակի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 2011 թվականի մայիսի 26–ի որոշումը, ինչպես նաև «ՀՀ անկախության 22–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 2013 թվականի հոկտեմբերի 3–ի որոշումը։
18. Կիրառելով տեքստային իրավամեկնաբանման ռազմավարության էքստերնալ հնարքներից օրենսդրի կամքի բացահայտման մեթոդը` Դատարանն արձանագրում է, որ նախատեսելով կամավոր քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ներկայանալու պայման` օրենսդիրը նպատակ է հետապնդել շահագրգռելու ենթադրյալ հանցանք կատարած անձանց հնարավորինս կարճ ժամկետում ներկայանալու քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին, հակառակ պարագայում համաներման ակտի 9–րդ կետի 4–րդ ենթակետով նախատեսված արգելքը չի վերանա։
Այդ արգելքը խոչընդոտ չի կարող հանդիսանալ միայն այն դեպքում, եթե հետախուզման մեջ գտնվող ենթադրյալ հանցանք կատարած անձը կամավոր, այսինքն` իր կամահայտնությամբ, ներկայացել է քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին` գիտակցելով քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ներկայանալու գործողության բնույթն ու հնարավոր հետևանքները։
Հետևաբար, համաներման ակտի 9–րդ կետի 4–րդ ենթակետի համաձայն` այն դեպքում, երբ ենթադրյալ հանցանք կատարած անձը, որի նկատմամբ մինչև 2011 թվականի մայիսի 26–ը հայտարարված է եղել հետախուզում, մինչև 2011 թվականի օգոստոսի 21–ը կամավոր ներկայացել է քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին, ապա այդ ենթակետն արգելք չի հանդիսանում համաներման ակտի կիրառման համար։
19. Սույն գործի շրջանակներում` Արամ Միքայելյանի նկատմամբ հետախուզում է հայտարարվել 2011 թվականի մայիսի 11–ին (տե՛ս դատապարտյալի անձնական Գ/Թ–4), այսինքն` մինչև համաներման ակտի ընդունումը։ Այնուհետև` 2011 թվականի հոկտեմբերի 17–ին, Արամ Միքայելյանը բերման է ենթարկվել Հայաստանի Հանրապետության «Զվարթնոց» օդանավակայանից ՀՀ ոստիկանության Արտաշատի բաժին` նույն օրվանից վերցվելով արգելանքի տակ (տե՛ս դատապարտյալի անձնական Գ/Թ–6)։
Այդ հանգամանքն ունի կարևոր նշանակություն և բխում է ՀՀ Սահմադրական դատարանի 2010 թվականի հոկտեմբերի 19–ի ՍԴՈ 921 որոշման 4–րդ կետում արտահայտած հետևյալ դիրքորոշումից. «(…) [Դ]ատական պրակտիկայում չի կարող անտեսվել տվյալ կոնկրետ գործին առնչող այնպիսի հանգամանքներ, որոնք վերաբերվում են համաներումը կիրառելու սահմանափակումներին»։
20. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` պարզ է դառնում, որ Արամ Միքայելյանը կամավոր չի ներկայացել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին։
Մասնավորապես, Արամ Միքայելյանն իր կամահայտնությամբ մինչև 2011 թվականի օգոստոսի 21–ը չի ներկայացել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին` գիտակցելով այդ գործողության բնույթն ու հնարավոր հետևանքները։
Ընդհակառակը, իրավապահ մարմինների կողմից ձեռնարկված միջազգային իրավական օգնության շրջանակներում` նա հարկադրաբար բերման է ենթարկվել ՀՀ ոստիկանության Արտաշատի բաժանմունք` ընդ որում 2011 թվականի հոկտեմբերի 17–ին, այսինքն` համաներման ակտով սահմանված վերջնաժամկետից ուշ։
Հետևաբար, Դատարանի համոզմամբ համաներման ակտի 9–րդ կետի 4–րդ ենթակետը հանդիսանում է արգելք` Արամ Միքայելյանի նկատմամբ համաներման ակտի կիրառելիությունը քննարկելու համար։
Միևնույն ժամանակ, Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել, որ ՀՀ Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը և ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը Արամ Միքայելյանի նկատմամբ համաներման ակտի կիրառման այդ արգելքին չեն անդրադարձել այն պատճառով, որ այդ դատարանների վերահսկողության առարկան է եղել ՀՀ ԱՆ «Սևան» ՔԿ հիմնարկի պետի 2015 թվականի օգոստոսի 4–ի որոշման իրավաչափությունը, որտեղ համաներման ակտի 9–րդ կետի 4–րդ ենթակետով նախատեսված արգելքի առկայության հարցը չի քննարկվել։
Մինչդեռ, սույն վարույթի շրջանակներում, Դատարանը ոչ թե կրկին քննարկում է ՀՀ ԱՆ «Սևան» ՔԿ հիմնարկի պետի 2015 թվականի օգոստոսի 4–ի որոշման իրավաչափությունը, այլ առհասարակ` քննարկում է Արամ Միքայելյանի նկատմամբ «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 2011 թվականի մայիսի 26–ի որոշման կիրառման հնարավորությունը, հետևաբար նաև ստուգման ենթարկելով Դիմողի նկատմամբ համաներման ակտով ամրագրված իմպերատիվ արգելքների առկայության հնարավորությունը, որոնցից որևէ մեկի առկայությունը բավարար է Ա.Միքայելյանի նկատմամբ համաներման ակտի կիրառումը բացառելու համար։
21. Ինչ վերաբերում է 9–րդ կետի 6–րդ ենթակետին, ապա վերջինս վկայում է այն մասին, որ համաներման ակտի կիրառելիությունը չի կարող քննարկվել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ այն դեպքում, երբ օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով սահմանված նյութական վնասը հատուցված չէ հանցանք կատարած անձի կողմից։
Այդպիսի իրավանորմը, ՀՀ օրենսդրի կողմից նախատեսված չի եղել ՀՀ անկախությունից ի վեր ընդունված բոլոր համաներման ակտերում։ Այն նախատեսվել է վերջին տարիների ընթացքում ընդունված այնպիսի համաներման ակտերում, ինչպիսիք են` «Համաներում հայտարարելու մասին» 2009 թվականի հունիսի 19–ի որոշումը, «ՀՀ անկախության հռչակման 20–ամյակի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 2011 թվականի մայիսի 26–ի որոշումը, ինչպես նաև «ՀՀ անկախության 22–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 2013 թվականի հոկտեմբերի 3–ի որոշումը։
22. Համաներման այդ ակտերում նախատեսված` «Համաներումը չի կիրառվում այն անձանց նկատմամբ, որոնք չեն հատուցել օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով սահմանված նյութական վնասը» ձևակերպման վերաբերյալ օրենսդրի կամքը բացահայտվել է Գարիկ Ղազարյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի մարտի 30–ի թիվ ՏԴ/0088/01/11 որոշման 19–րդ կետում, որտեղ դատարանը հայտնել է հետևյալը.
«Համաներման ակտի 9-րդ կետի 6-րդ ենթակետի վերլուծությունից բխում է, որ Համաներման ակտն անձի նկատմամբ կիրառելի չէ բոլոր այն դեպքերում, երբ օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով այդ անձի վրա դրված է նյութական վնասը հատուցելու պարտականություն, և այդ պարտականությունը վերջինիս կողմից չի կատարվում։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ նշված սահմանափակման նպատակն է հանցագործությամբ նյութական վնաս պատճառած անձանց շահագրգռել հատուցելու վերոնշյալ վնասը։
Համաներման ակտի 9-րդ կետի 6-րդ ենթակետից բխում է նաև, որ պատճառված վնասը հատուցելուց հետո Համաներման ակտի կիրառման սահմանափակումը վերանում է։ Այլ կերպ` օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով սահմանված նյութական վնասը հատուցելու հանգամանքը վերացնում է Համաներման ակտի կիրառման արգելքը։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ եթե հանցագործությամբ պատճառված նյութական վնասը հատուցվել է, սակայն Համաներման ակտի 9-րդ կետի 6-րդ ենթակետի վկայակոչմամբ վերոնշյալ ակտը չի կիրառվել, ապա դա հանգեցնում է անձի իրավունքների խախտման»։
Այսինքն, վկայակոչված ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ համաներման ակտի կիրառման հնարավորությունը կաշկանդված է այն նյութական վնասով, որը չի հատուցվել դատական ակտն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
23. Վերը վկայակոչված ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ համաներման ակտի կիրառման հնարավորությունը կաշկանդված է այն նյութական վնասով, որը չի հատուցվել դատական ակտն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Այդպիսի իրավական դիրքորոշումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ օրենսդիրն ընդունված համաներման ակտում ամրագրել է ոչ թե «համաներումը չի կիրառվում այն անձանց նկատմամբ, որոնք համաներման մասին որոշումն ընդունելու պահին չեն հատուցել օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով սահմանված նյութական վնասը» ձևակերպումը, այլ «համաներումը չի կիրառվում այն անձանց նկատմամբ, որոնք չեն հատուցել օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով սահմանված նյութական վնասը» ձևակերպումը։
Այսինքն, օրենսդիրը որպես համաներման ակտի կիրառման իրավական խոչընդոտ` օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով չհատուցված նյութական վնասի առկայության հանգամանքը, չի կապել համաներումն ընդունելու օրվա հետ։ Հետևաբար, չհատուցված նյութական վնասի առկայությունը կարող է հանդիսանալ իրավական արգելք, եթե այն սահմանված է եղել օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով ոչ թե մինչև համաներման մասին որոշման ընդունումը, այլ մինչև համաներման կիրառումը, որը կարող է լինել ավելի ուշ` համաներումն ընդունելուց հետո։
Այդ դիրքորոշումը պետք է դիտարկել հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ համաներման ակտի ընդունումից մեկ օր առաջ` 2011 թվականի մայիսի 25–ին, ՀՀ ԱԺ–ի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35–րդ հոդվածում կատարված լրացումը մտել է օրինական ուժի մեջ։ Մասնավորապես, 35–րդ հոդվածի 6–րդ մասում օրենսդիրը լրացրել է հետևյալ պարբերությունը.
«Սույն հոդվածի առաջին մասի 13-րդ կետում նշված հիմքով գործի հարուցման մերժում, վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե չի հատուցվել կամ այլ կերպ չի հարթվել պատճառված վնասը, կամ առկա է վեճ հատուցման ենթակա վնասի կապակցությամբ։ Այս դեպքում ևս գործի վարույթը շարունակվում է սովորական կարգով»։ Այդ իրավանորմում վկայակոչված 13–րդ կետը վերաբերում է համաներման կիրառմանը, որի արդյունքում դատարանը կարող է քրեական գործ չհարուցել, հարուցված քրեական գործը կարճել, քրեական հետապնդումը դադարեցնել։
Այդ իրավանորմի բովանդակությունից պարզ է դառնում, որ համաներման կիրառման արդյունքում քրեական գործի հարուցումը կարող է մերժվել, քրեական գործի վարույթը կարող է կարճվել, քրեական հետապնդումը կարող է դադարեցվել, եթե հանցանք կատարած անձի կողմից չի հատուցվել ոչ թե համաներումը կիրառելու պահին քննարկվող գործի շրջանակներում օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով, այլ առհասարակ անձի կողմից չհատուցված նյութական վնասի առկայության պարագայում։
24. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35–րդ հոդվածի 6–րդ մասում լրացված երկրորդ պարբերության և 2011 մայիսի 26–ին ընդունված և նույն օրն օրինական ուժի մեջ մտած համաներման ակտի 9–րդ հոդվածի 6–րդ ենթակետի հարաբերակցությանը ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է վերը վկայակոչված Գարիկ Ղազարյանի վերաբերյալ 2012 թվականի մարտի 30–ի թիվ ՏԴ/0088/01/11 որոշման 28–29–րդ կետերում, որտեղ դատարանը հայտնել է.
«28. Սույն գործով քննարկման առարկա հանդիսացող` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածում կատարված լրացման վերլուծությունից երևում է, որ այն ուղղակիորեն կապված է համաներման ակտի հետ և սահմանում է դրա կիրառման արգելք։ Մասնավորապես, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածում կատարված լրացման համաձայն` արգելվում է համաներման հիմքով գործի հարուցումը մերժել, վարույթը կարճել, քրեական հետապնդումը դադարեցնել, եթե չի հատուցվել կամ այլ կերպ չի հարթվել պատճառված վնասը, կամ առկա է վեճ հատուցման ենթակա վնասի կապակցությամբ։ Հետևաբար, «Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքում լրացում և փոփոխություն կատարելու մասին» ՀՕ-145-Ն օրենքի հիման վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածում կատարված լրացումը փոխկապակցված է համաներման կոնկրետ ակտի հետ և առանց դրա կիրառվել չի կարող։
29. «Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքում լրացում և փոփոխություն կատարելու մասին» ՀՕ-145-Ն օրենքն ընդունվել է 2011 թվականի մայիսի 23-ին, «ՀՀ պաշտոնական տեղեկագրում» հրապարակվել է 2011 թվականի մայիսի 24-ին և ուժի մեջ է մտել 2011 թվականի մայիսի 25-ին։
«Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի որոշումն ընդունվել և ուժի մեջ է մտել 2011 թվականի մայիսի 26-ին։
Մեջբերված ժամկետների հետ համադրելով սույն որոշման 27-28-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունը` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի որոշումն ընդունվել է, և դրանից բխող իրավահարաբերությունները ծագել են «ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություն և լրացում կատարելու մասին» ՀՕ-145-Ն օրենքն ուժի մեջ մտնելուց հետո։ Այլ կերպ` այն պահին, երբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածում համաներման կիրառման համար սահմանվել է լրացուցիչ արգելք, Համաներման ակտը դեռևս ընդունված չի եղել, և դրա հետ կապված որևէ իրավահարաբերություն գոյություն չի ունեցել»։
Այսինքն, ՀՀ վճռաբեկ դատարանը հայտնել է, որ Դատարանի կողմից հանցանք կատարած անձի նկատմամբ 2011 թվականի հունիսի 26–ին ընդունված համաներման ակտի կիրառելիության հարցը պետք է քննարկվի 2011 թվականի հունիսի 25–ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35–րդ հոդվածի 6–րդ մասում լրացված երկրորդ պարբերության հաշվառմամբ։
25. Ելնելով այն հանգամանքից, որ Ա.Միքայելյանի կողմից դատարան ներկայացված միջնորդությունը քննվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 430–րդ հոդվածով նախատեսված ընթացակարգով, այն է` որպես 2013 թվականի նոյեմբերի 6–ին կայացված դատական ակտի անհստակության լուծում, սույն որոշումը կայացնելու օրվա դրությամբ նույնպես վերոհիշյալ պարբերությունում վկայակոչված իրավանորմերը շարունակվում են խոչընդոտ չհանդիսանալ` համաներման ակտը նրա նկատմամբ կիրառելու համար, քանի որ Արամ Միքայելյանի նկատմամբ 2011 թվականի մայիսի 26–ի ՀՀ ԱԺ անկախության 20–րդ տարեդարձի կապակցությամբ հայտարարված համաներման կիրառման հնարավորությունը փաստացիորեն ծագել է մինչև նրա վերաբերյալ կայացված դատական ակտի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Հետևաբար, Դատարանի համոզմամբ Արամ Միքայելյանի նկատմամբ բացակայում է 2011 թվականի մայիսի 26–ի «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» որոշման 9–րդ կետի 6–րդ ենթակետով նախատեսված` համաներման մասին որոշումը կիրառելու իրավական արգելքը, սակայն առկա է սույն որոշման 17–20–րդ կետում վկայակոչված 2011 թվականի մայիսի 26–ի «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» որոշման 9–րդ կետի 4–րդ ենթակետով նախատեսված արգելքը, որի պարագայում նրա նկատմամբ համաներման ակտը կիրառվել չի կարող։ (...)»:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Դատարանի եզրահանգումներն այն մասին, որ սույն գործի շրջանակներում դատապարտյալ Արամ Միքայելյանի նկատմամբ «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ԱԺ 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշումը կիրառելի չէ` հիմնավոր են և բխում են ինչպես գործող օրենսդրության պահանջներից, այնպես էլ գործի փաստական հանգամանքներից ու տվյալներից:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքաբերի կողմից վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանություններն անհիմն են, դրանք` վերջինիս կողմից «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ԱԺ 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշման համապատասխան դրույթների յուրովի մեկնաբանման արդունք են և չեն կարող հիմք հանդիսանալ վիճարկվող դատական ակտը բեկանելու կամ փոփոխելու համար:
Այս առումով, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նաև նշել հետևյալը.
Վերաքննիչ դատարան ստացված համապատասխան նյութերի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ թիվ 83102208 քրեական գործով մեղադրյալ Արամ Միքայելյանը 2011 թվականի մարտի 11-ին ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, սակայն գործի նախաքննության ընթացքում չհայտնաբերվելու պատճառով նույն օրը որոշում է կայացվել նրա նկատմամբ հետախուզում հայտարարելու մասին։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2011 թվականի մարտի 11-ի որոշմամբ մեղադրյալ Արամ Միքայելյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը։
Ըստ ՀՀ ոստիկանության քրեական հետախուզության գլխավոր վարչության պետ Կ.Կարապետյանին ուղղված 2011 թվականի հուլիսի 8–ի թիվ 57/2-2664 գրության` «Ս/թ հուլիսի 8–ին Բելոռուսիայի Հանրապետության Գոմելի մարզի Ժլոբինսկի շրջանի ՆԳ բաժնից ստացված գրության համաձայն իրենց աշխատակիցների կողմից հայտնաբերվել և ձերբակալվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, 38–205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 205-րդ հոդվածի 2–րդ մասով թիվ 83102208 քրեական գործով մեղադրյալ, Արտաշատ քաղաքի Մխչյան փողոցի 101 տան բնակիչ` Արամ Արշավիրի Միքայելյանը, որը ներկայումս գտնվում է Ժլոբինսկի ՆԳԲ-ի ՁՊՎ-ում։
Հիմք ընդունելով վիճարկվող դատական ակտի 17-20-րդ կետերում ներկայացված պատճառաբանությունները և նկատի ունենալով, որ դատապարտյալ Արամ Միքայելյանը «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ԱԺ 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշումն ընդունելուց հետո կամովին չի ներկայացել իրավապահ մարմիններին, այլ` 2011 թվականի հուլիսի 08-ին հայտնաբերվել և արգելանքի է վերցվել Բելոռուսիայի Հանրապետությունում, ուստի Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այս առումով ևս վերը նշված համաներման ակտը Արամ Միքայելյանի նկատմամբ կիրառելի չէ, հետևաբար վիճարկվող դատական ակտը պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ` հիմք ընդունելով նաև Վերաքննիչ դատարանի վերը նշված պատճառաբանությունները:
Վերաքննիչ դատարանը միևնույն ժամանակ արձանագրում է, որ գործը քննելիս և լուծելիս Դատարանի կողմից քրեադատավարական իրավունքի այնպիսի էական խախտումներ, որոնք ազդել կամ կարող էին ազդել սույն գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա` թույլ չեն տրվել:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ հոդվածներով Վերաքննիչ դատարանը,
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Դատապարտյալ Արամ Միքայելյանի` իր նկատմամբ «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ազգային ժողովի 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշումը կիրառելու միջնորդությունը մերժելու մասին Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016 թվականի հունիսի 29-ի որոշումը թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքը մերժել` հիմք ընդունելով նաև Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու պահից 15-օրյա ժամկետում։
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
Գործ ԵԱՔԴ/0174/01/11
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
2012թ. օգոստոսի 29-ին Երևան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Կ. ՂԱԶԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Հ. ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ
Մ. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ս. ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆԻ
Մասնակցությամբ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ ` Գ. ՄԱՐԿՈՍՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆՆԵՐ` Կ. ՄԱՆՈՒՉԱՐՅԱՆԻ
Տ. ԳԱՍՊԱՐՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼՆԵՐ` Ա. ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆԻ
Ա. ՎԱՂԱՐՇԱԿՅԱՆ
Դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննելով ամբաստանյալներ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով, 205 հոդվածի 2-րդ մասով և Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի նկատմամբ 38-189 հոդվածի 1-ին մասով Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ` Դատարան/ 2012թ. մայիսի 21-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Ա. Միքայելյանի պաշտպան Կ. Մանուչարյանի և մեղադրող Գ. Մարկոսյանի վերաքննիչ բողոքները,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
13.10.2008թ. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 83102208 քրեական գործը:
16.02.2010թ. թիվ 83102208 քրեական գործն ուղարկվել է ՀՀ Ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննչական վարչություն և կատարվել նախաքննություն:
23.03.2010թ. ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 3-րդ մասի և 190 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 58203810 քրեական գործը, որը 18.06.2010թ. ուղարկվել է ՀՀ Ոստիկանության ՔԳՎ, նույն օրը միացվել թիվ 83102208 քրեական գործին և նախաքննությունը շարունակվել 83102208 համարի տակ:
18.11.2011թ. թիվ 83102208 քրեական գործից անջատվել է մեղադրյալներ Արամ Միքայելյանի և Արայիկ Վաղարշակյանի վերաբերյալ մասը և շնորհվել է 83102208/3 համարը:
18.11.2011թ. Արամ Միքայելյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով, 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով և 205 հոդվածի 2-րդ մասով
2011 թվականի նոյեմբերի 18-ին Արայիկ Վաղարշակյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով և 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով:
30.11.2011թ. քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան:
Դատարանի 21.05.2012թ. դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում:
Ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով և 205 հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտվել` 189 հոդվածի 1-ին մասով ազատազրկման 2 տարի ժամկետով, 205 հոդվածի 2-րդ մասով` ազատազրկման 5 տարի ժամկետով` անձնական գույքի կեսի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավել քան 19.471.815 դրամից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66 հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն, հանցանքների համակցությամբ պատիժները մասնակի գումարելու միջոցով, Արամ Միքայելյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 5 տարի 3 ամիս ժամկետով` անձնական գույքի կեսի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավել քան 19.471.815 դրամից` պատժի սկիզբը հաշվելով 08.07.2011թ.-ից:
Խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Նույն դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում:
Արայիկ Վաղարշակյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել տուգանքի` 800.000 դրամի չափով:
ՀՀ Ազգային Ժողովի <<Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> 26.05.2011թ. որոշման 1-ին կետի 3-րդ ենթակետի համաձայն, ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանը ազատվել է նշանակված պատիժը կրելուց:
Խափանման միջոց ստորագրություն չհեռանալու մասին վերացվել է:
ՀՀ Գլխավոր դատախազության կողմից ամբաստանյալների դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարվել է մասնակի` վճռվել է Արամ Միքայելյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 19.471.815 դրամ: Քաղաքացիական հայցը մնացած մասով` մերժվել է:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, իրեղեն ապացույց հանդիսացող, Արմեն Կոնջարովին պատկանող 091 22-88-55 և 098 22-88-55 բջջային հեռախոսահամարների մուտքային և ելքային զանգերի վերծանումները պարունակող լազերային սկավառակը վճռվել է պահել քրեական գործի հետ միասին, իսկ մյուս իրեղեն ապացույցների հարցը համարվել է լուծված:
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք են ներկայացրել ամբաստանյալ Ա. Միքայելյանի պաշտպան Կ. Մանուչարյանն ու մեղադրող Գ. Մարկոսյանը:
2.Գործի փաստական հանգամանքները
Նախաքննական մարմնի կողմից ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ և Արայիկ Վաղարշակյանի դրդչությամբ, առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության, նյութական այլ օգուտներ քաղելու ու հարկերից չարամտորեն խուսափելու դիտավորությամբ, 18.09.2009թ. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ-ի Արտաշատի տարածքային հարկային տեսչությունում հաշվառվելով անհատ ձեռնարկատեր և Արայիկ Վաղարշակյանի դրդչությամբ իր ստորագրության դրոշմակնիքը, Ա/Ձ-ի կնիքն ու հաշվապահական փաստաթղթերը հանձնելով Արմեն Կոնջարովին, ինչպես նաև հետագայում Ա/Ձ-ի <<Արդշինինվեստբանկ>> ԲԲԸ-ում գտնվող հաշվեհամարին փոխանցված գումարները կանխիկացնելով ու վերջինիս հանձնելով` օժանդակել է նրան <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-նն առանց ապրանքների մատակարարման և ծառայությունների մատուցման <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կազմելուն, որոնք Արմեն Կոնջարովը ներառելով <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ն ընկերության հաշվետվություններում ու հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերի` 69.160.028 դրամի հարկերը վճարելուց, ինչի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն գումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս: Բացի այդ, Արամ Միքայելյանն Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ, <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ով իրականացնելով նաև ձեռնարկատիրական գործունեություն` Արսեն Ղազարյանի օժանդակությամբ, 2009թ. երրորդ և 2010թ. առաջին եռամսյակների ընթացքում, <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի գործունեության վերաբերյալ օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշիվներ ու հարկման հիմք հանդիսացող պարտադիր այլ փաստաթղթեր չներկայացնելու միջոցով` չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերի` 19.471.815 դրամ հարկ վճարելուց:
Արայիկ Վաղարշակյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ, համոզելու և նյութապես շահագրգռելու միջոցով, Արամ Միքայելյանին դրդել է առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության նյութական այլ օգուտներ քաղելու ու հարկերից չարամտորեն խուսափելու դիտավորությամբ ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ-ի Արտաշատի տարածքային հարկային տեսչությունում 18.09.2009թ. որպես անհատ ձեռնարկատեր գրանցելու: Որից հետո Արամ Միքայելյանին համոզել է անհատ ձեռնարկատիրոջ կնիքը, նրա ստորագրության դրոշմակնիքն ու հաշվապահական փաստաթղթերը հանձնել Արմեն Կոնջարովին, իսկ հետագայում նաև վերջինիս մոտ գտնվող փաստաթղթերի օգտագործմամբ, <<Արդշինինվեստբանկ>> ԲԲԸ-ն ընկերության գլխամասից <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի ընթացիկ հաշվից ստացել է 8.130.318 դրամ ու փոխանցելով Արմեն Կոնջարովին` օժանդակել է նրան <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-նն առանց ապրանքների մատակարարման, <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կազմելուն և Արմեն Կոնջարովի կողմից դրանք <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ն հաշվետվություններում ու հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում ներառելու միջոցով, 69.160.028 դրամի առանձնապես խոշոր չափի հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն, ինչի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն գումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս:
2/. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոհիշյալ հիմնավորումներով:
1. Ամբաստանյալ Ա. Միքայելյանի պաշտպան Կ. Մանուչարյանն իր վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Դատարանի դատավճիռը կայացվել է նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի՝ /ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10, 48 հոդվածի 2-րդ մաս, 61, 62 հոդվածներ/ և /ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17 հոդվածի 1-ին մաս, 358 հոդվածի 4-րդ մասեր/ հոդվածների խախտումով, որն ազդել է գործի ելքի վրա:
Ի խախտումն ՀՀ քրեական դատավարության 371 հոդվածի պահանջների, Դատարանը դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում չի նշել գործի այն հանգամանքները, ապացույցները կամ օրենքի այն նորմերը, որոնք թույլ են տվել հանգելու, որ նույն հանցանքի համար դրդիչ հանդիսացող Արայիկ Վաղարշակյանին հնարավոր է դատարարտել ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատժի՝ տուգանքի և համաներման հիմքով ազատել նրան պատժի կրումից, իսկ կատարող Արամ Միքայելյանի նկատմամբ անհրաժեշտ է նշանակել ազատազրկում 2 տարի ժամկետով։
Դատարանի կողմից թույլ է տրվել դատական սխալ՝ նյութական և դատավարական օրենքի էական խախտումներ, որոնք կարող են ազդել գործի ելքի վրա, ճիշտ չի կիրառել քրեական օրենքը, չի կայացրել էական, հիմնավորված և պատճառաբանված դատավճիռ։
Վերոգրյալի հիման վրա` բողոքաբերը խնդրում է մասնակիորեն բեկանել Դատարանի 21.05.2012թ. դատավճիռը` Արամ Միքայելյանի պատժի մասով։ Բեկանված մասով կայացնել գործն ըստ էության լուծող դատական ակտ՝ նշանակել Արամ Միքայելյանին մեղսագրված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով սանկցիայով նախատեսված տուգանք։ ՀՀ ԱԺ 26.05.2011թ. որոշման 1-ին կետի 3-րդ ենթակետի համաձայն, վերջինիս ազատել նշանակված պատիժը կրելուց։
2. Մեղադրող Գ. Մարկոսյանն իր վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Դատարանը հանգել է սխալ հետևության այն մասին, որ չեն ապացուցվել ամբաստանյալներին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքները և այդ հոդվածներով մեղսագրված արարքները պետք է վերաորակել 189 հոդվածի 1-ին մասով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38–205 հոդվածի 2-րդ մասով աջադրված մեղադրանքներով պետք է ճանաչել և հռչակել նրանց անմեղությունը՝ արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։
Դատական ակտն օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված չէ, դատարանը չի կատարել գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտության, քրեական գործում առկա բավարար ապացույցների առկայության և համակցության պայմաններում, դրանց կողմնակալ, ոչ լիարժեք ու ոչ օբյեկտիվ հետազոտման արդյունքում կայացրել է գործի փաստական հանգամանքներից, տվյալներից չբխող դատական ակտ։ Դատարանը, թույլ է տվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ, քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներին ցուցաբերել է կանխակալ մոտեցում, իսկ հետազոտված ապացույցներին ճիշտ գնահատական չի տվել, պատիժ նշանակելիս հաշվի չի առել յուրաքանչյուրի մասնակցության բնույթն ու աստիճանը կատարված հանցագործության մեջ, որի արդյունքում ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանի արարքը սխալ որակելուց բացի, նրա նկատմամբ նշանակելով ակնհայտ մեղմ պատիժ, խախտել է սոցիալական արդարությունը, որը չի կարող համարվել արդարացի և նպաստել պատժի հիմնական նպատակների իրականացմանը, կանխել հանցագործությունները, իսկ համապարտության կարգով պետությանը պատճառված վնասի բռնագանձման վերաբերյալ ներկայացված հայցադիմումը մերժելով խախտել է պետության գույքային շահերը։
Դատարանն անտեսելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7 հոդվածի, 18, 61 հոդվածների, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25 հոդվածի, «Անհատ ձեռնարկատիրոջ» մասին ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի, ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 50, 51 հոդվածների, նույն օրենսգրքի 5-րդ Գլխի 2-րդ պարագրաֆում զետեղված հոդվածների նորմերը` ամբաստանյալների արարքները ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասից սխալ վերաորակելով նույն հոդվածի 1-ին մասով` անտեսել է, որ անհատ ձեռնարկատերը չի կարող 189 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության սուբյեկտ լինել, քանի որ նույն հոդվածի դիսպոզիցիայում հստակ նշված է՝ առանց ձեռնարկատիրական կամ բանկային գործունեություն իրականացնելու մտադրության առևտրային կազմակերպություն ստեղծելը ...., իսկ առևտրային կազմակերպությունը, ինչպես նշվեց պետք է ունենա իրավաբանական անձի կարգավիճակ, որն անհատ ձեռնարկատերը չունի, քանի որ Ա/Ձ-ն ֆիզիկական անձն է, որն իրավունք ունի, առանց իրավաբանական անձ կազմավորելու, ինքնուրույն, իր անունից և իր ռիսկով իրականացնել գործունեություն, որի հիմնական նպատակը գույք օգտագործելուց, ապրանքներ վաճառելուց, աշխատանքներ կատարելուց կամ ծառայություններ մատուցելուց շահույթ /եկամուտ/ ստանալն է:
Բացի այդ, Դատարանն անտեսել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունը ներկայացնում է նյութական հանցակազմ, այն է՝ հարկերից խուսափելու նպատակով առևտրային կազմակերպություն ստեղծելը, որի հետևանքով վնաս է պատճառվել, հետևաբար նրանց արարքները սխալ վերաորակելով 189 հոդվածի 1-ին մասով, չի նշել նրանց գործողությունների հետևանքով քաղաքացիներին, կազմակերպություններին կամ պետությանը պատճառված վնասի չափը և անտեսելով, որ նյութական հանցակազմերում առաջացած հանցավոր հետևանքները բոլոր հանցակիցների համար ընդհանուր է ու միասնական, հանցակիցներից յուրաքանչյուրի արարքը պատճառական կապի մեջ է ընդհանուր հանցավոր հետևանքների հետ, անհիմն մերժել է համապարտության կարգով Ա. Վաղարշակյանից հօգուտ պետական բյուջեի հանցագործությամբ պատճառված վնասը բռնագանձելու պահանջով ներկայացված հայցը:
Դատարանը սխալ որակելով ամբաստանյալների արարքները` նրանց նկատմամբ պատիժ նշանակելիս անտեսել է նաև, որ դրդիչը դիտվում է, որպես հանցագործություն կատարելուն հակող անձ, որն իրենից մեծ վտանգավորություն է առաջացնում, քանի որ վերջինս է կատարողի մոտ առաջացնում հանցանք կատարելու դիտավորություն և վճռականություն` ցուցաբերելով կազմակերպական բնույթի գործողություններ:
Նույն դատարանը, ամբաստանյալ Արմեն Կոնջարովի և մյուսների միջնորդության հիման վրա իրականացնելով արագացված դատաքննություն, 16.06.2011թ. դատավճռով հաստատված է համարել Արամ Միքայելյանի օժանդակությամբ Արմեն Կոնջարովի կողմից առանց ապրանքների մատակարարման ու ծառայությունների մատուցման կեղծ հաշիվ ապրանքագրեր կազմելու և դրանք իր փաստացի ղեկավարման տակ գտնվող ընկերությունների հաշվետվություններում ներառելով առանձնապես խոշոր չափերի հարկերից խուսափելու հանգամանքը, իսկ վերջինս իրեն մեղավոր ճանաչելով մեղսագրված արարքներում՝ այդ թվում վեըը նշված դրվագով ընդունել է Միքայելյանի օժանդակությամբ իր կողմից առանց ապրանքների մատակարարման ու ծառայությունների մատուցման կեղծ հաշիվ ապրանքագրեր կազմելու և դրանք իր փաստացի ղեկավարման տակ գտնվող ընկերությունների հաշվետվություններում, ներառելով առանձնապես խոշոր չափերի հարկերից խուսափելու հանգամանքը։ Սինչդեռ, Դատարանը որպես իրավական փաստարկ անտեսել է օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտի առկայությունը։
Անհրաժեշտ է նշել, որ Ա. Վաղարշակյանի դրդչությամբ Միքայելյանի կողմից Կոնջարովին Ա/Ձ-ի հաշվապահական փաստաթղթերր, Ա/Ձ-ի ու իր ստորագրության կնիքները տրամադրելն արդեն իսկ վկայում է այն մասին, որ ի սկզբանե նրանց դիտավորության մեջ ընդգրկված է եղել հարկերից խուսափելու կամ հարկերից խուսափելուն օժանդակելու հանգամանքը, որն էլ հենց հանդիսանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 2-րդ մասի նյութական հետևանքը ...:
Այսպիսով, վերը նշված ապացույցների առկայության և համակցության պայմաններում, Դատարանը դրանց կողմնակալ, ոչ լիարժեք ու ոչ օբյեկտիվ հետազոտման արդյունքում կայացրել է գործի փաստական հանգամանքներից, տվյալներից չբխող դատական ակտ, թույլ է տվել դատական սխալ, որի արդյունքում խախտվել են քրեական դատավարության հիմնարար մի շարք սկզբունքներ և արդյունքում հանցագործություն կատարած անձինք խուսափել են քրեական պատասխանատվությունից ու պատժից։ Իրականում քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներով հիմնավորվել է, որ Վաղարշակյանին ի սկզբանե հայտնի է եղել, որ հարկային պարտավորությունները <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի կողմից չեն կատարվելու, իսկ Միքայելյանին և Վաղարշակյանին ի սկզբանե հայտնի է եղել Կոնջարովի կողմից իրականացվող անօրինական գործողությունների մասին՝ առանց ապրանքների մատակարարման կեղծ հաշիվ ապրանքագրեր կազմելու ու դրանք ընկերության հաշվետվություններում ներառելով, առանձնապես խոշոր չափերի հարկերից խուսափելու դիտավորության մասին, որի իրականացմանը նպաստել են իրենց գործողություններով, որոնք անհրաժեշտ պայման են հանդիսացել վերջինիս կողմից կազմակերպված ու կատարված հանցագործության կատարմանը, Միքայելյանի գործողություններում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ, 38-205 հոդվածի 2-րդ և 205 հոդվածի 2-րդ մասերով, իսկ Վաղարշակյանի՝ 38-189 հոդվածի 3-րդ և 38-205 հոդվածի 2-րդ մասերով նախատեսված հանցագործությունների հանցակազմի հատկանիշներ։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376 հոդվածի 1-ին մասով, 376 հոդվածի 1-ին մասով, 379 հոդվածի 1-ին մասով, 380 հոդվածի 1-ին մասով և 381 հոդվածով` բողոքաբերը խնդրում է ամբողջությամբ բեկանել և փոփոխել Դատարանի 23.09.2011թ. դատավճիռը՝ Արամ Միքայելյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ, 38-205 հոդվածի 2-րդ և 205 հոդվածի 2-րդ մասերով, իսկ Արայիկ Վաղարշակյանին՝ 38-189 հոդվածի 3-րդ և 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով ու ելնելով նրանց կատարած հանցագործության բնույթից և վտանգավորության աստիճանից, նրանց նկատմամբ նշանակել համաչափ պատիժ, իսկ քաղաքացիական հայցն ամբողջությամբ բավարարել:
3/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները.
Վերաքննիչ դատարանը ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով հիմնավորումները բողոքների կապակցությամբ և ամբաստանյալների պատասխանը մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի դեմ, մեղադրողի պատասխանը ամբաստանյալի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի դեմ, ներկայացված բողոքների հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18 հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ապացուցումը գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126 հոդվածի համաձայն` գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127 հոդվածի համաձայն` յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
Քրեադատավարական ապացուցման տարրեր հանդիսացող ապացույցների ստուգման, գնահատման, ապացուցման ենթակա հանգամանքների վերաբերյալ` ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրության վերը նշված հիմնարար իրավադրույթների պահանջների համատեքստում, քննության առնելով քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների համակցությունը, ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներ Արամ Միքայելյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով, 205 հոդվածի 2-րդ մասով և Արայիկ Վաղարշակյանի կողմից 38-189 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքները կատարելը և նրանց մեղքը հաստատված, իսկ պաշտպան Կ. Մանուչարյանի և նրա պաշտպանյալի պատճառաբանությունները հերքված են քրեական գործով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ձեռք բերված և Դատարանում հետազոտված հետևյալ ապացույցներով.
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանն իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և ցուցմունք տվել այն մասին, որ Արայիկ Վաղարշակյանի հետ որպես հայրենակցի ծանոթացել է Բելոռուսիայի Հանրապետությունում, որտեղ բնակվել են նույն քաղաքում: Հետագայում վերջինս տեղափոխվել է Հայասատան: 2009թ. մոր առողջական վիճակի կտրուկ վատացման պատճառով ինքը նույնպես վերադարձել է Հայաստան: Վերադառնալուց հետո շարունակել են շփվել նրա հետ և նրա միջոցով էլ սեպտեմբեր ամսին ծանոթացել է Արմեն Կոնջարովի հետ, սակայն որտեղ` չի հիշում: Նախապես Վաղարշակյանից տեղեկացել է, որ Կոնջարովը ցանկանում է Ա/Ձ բացել, ինչ-որ գործունեություն ծավալելու համար: Բացվելիք Ա/Ձ-ի հաշվեհամարին պետք է գումարներ փոխանցվեին և կանխիկացվեին: Կոնջարովի ավտոմեքենայի մեջ տեղի ունեցած խոսակցության ժամանակ, որին ներկա է գտնվել նաև Վաղարշակյանը, Կոնջարովն առաջարկել է իրեն իր անվամբ Ա/Ձ բացել, որի հաշվին գումար է փոխանցվելու ու կանխիկացվող գումարի մեկ տոկոսի դիմաց պետք է դրանք կանխիկացնել: Վերջինիս ներկայացմամբ որևէ անօրինական գործունեություն չպետք է իրականացվեր, Ա/Ձ-ն սկզբում զբաղվելու էր շինանյութի առքուվաճառքով, այնուհետև` Վրաստանի Հանրապետությունից մրգերի ներկրմամբ, իսկ հարկերը պետք է վճարվեին:
Սեպտեմբեր ամսին, Ա. Վաղարշակյանի հետ միասին գրանցել է <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ն: Քանի որ առաջին անգամ է Հայաստանում նման գործունեություն ծավալել և տեղյակ չի եղել կարգերին, ուստի այդ պատճառով է վերջինիս հետ միասին է կատարել դրա հետ կապված բոլոր գործողութունները: Կոնջարովի ցուցումով հաշվեհամար է բացել <<Արդշինինվեստբանկ>>-ում, որքան հիշում է կենտրոնական մասնաճյուղում: Գումարներ կանխիկացրել է 2009թ.-ի սեպտեմբերից մինչև 2010թ. փետրվար ամիսը: Կանխիկացրել է իր անձնագով ու կանխիկացնելուց հետո դրանք մշտապես տվել է Կոնջարովին: Մինչև 04.02.2009թ.-ը եղել է Հայաստանում, այնուհետև մեկնել է Մոսկվա, հետո` Բելոռուսիայի Հանրապետություն: 2010թ.-ին վերադարձել է Հայաստան, այնուհետև` մի քանի ամսից` նոյեմբերին մեկնել է Բելոռուսիայի Հանրապետություն մշտական բնակության: 2011թ. փաստաթղթերն հանձնել է համապատասխան մարմիններին կացության իրավունք ձեռք բերելու համար, սակայն իրեն 08.07.2011թ. կալանավորել են: Պնդել է, որ Ա/Ձ բացելու, գործունեություն ծավալելու ու գումար վաստակելու առաջարկն ստացել է Վաղարշակյանից: Ստացվում է, որ վերջինս իրեն խաբել է և ասել, որ ոչ մի վտանգ իրեն չի սպառնում: Ա/Ձ-ի անունից ոչ մի գործարք չի կատարել, կամ որպես տնօրեն հանդես չի եկել, իսկ Ա/Ձ-ի անունից գործունեություն իրականացնելու վերաբերյալ ոչ-ոքի լիազորագիր չի տվել: Ստորագրությամբ կնիքը պատրաստել է Կոնջարովի առաջարկությամբ: Առաջին կանխիկացումից առաջ Կոնջարովը կապնվել է իր հետ, հանդիպել են բանկում, որտեղ նրա հետ եղել են այլ անձինք: Պնդում է, որ Վաղարշակյանն իրեն այդ ժամանակ չի զանգահարել: Վերջինս տեղյակ է եղել, թե կանխիկացումից որքան գումար է ինքն ստացել, սակայն իրենից երբեք որևէ գումար չի պահանջել, իսկ Կոնջարովից գումար ստացել է, թե ոչ` տեղյակ չէ: Իր բացակայության ժամանակ Վաղարշակյանն է գումարներ կանխիկացրել: Կոնջարովի հետ հանդիպել են միայն գումար կանխիկացնելու օրերին: Տեղեկություն չի ունեցել Վաղարշակյանի ֆինանսական վիճակի մասին, կարծում է, որ վերջինս Ա/Ձ բացելու առաջարկն արել է իրեն ֆինանսապես օգնելու համար: Կոնջարովի առաջարկությամբ եկել է Աշտարակ քաղաք փաստաթղթեր ստորագրելու, որտեղ վերջինիս առաջարկությամբ ու Վաղարշակյանի հավանությունն ստանալուց հետո, իր Ա/Ձ-ի կնիքը և ստորագրությունը տվել է Կոնջարովին: Որքան հիշում է, 2009թ-ի դեկտեմբեր ամսին, տեսնելով, որ հարկերը չեն վճարվում, այդ մասին հայտնել է Վաղարշակյանին, ով էլ առաջարկել է դիմել Կոնջարովին: Վերջինս տեղի ունեցած խոսակցության ժամանակ վստահեցրել է, որ հարկերը վճարելու համար ժամանակը մինչև հունվարի 20-ն է ու մրգերը ներկրելուց հետո հարկերը կվճարվեն: Վաղարշակյանն ընդամենը ներկա է եղել խոսակցությանը և չի միջամտել: Հերթական հանդիպման ժամանակ, Կոնջարովը կրկին վստահեցրել է, որ հարկերը վճարվելու են, իսկ Վաղարշակյանը հայտնել է, որ չի հասկանում, թե ինչու է ամեն ինչ այդպես ստացվում: Արսեն Ղազարյանին չի ճանաչում, մեկ անգամ Կոնջարովի հետ բանկում է տեսել ու չի կարող ասել, թե նա ինչ առնչություն ունի Ա/Ձ-ի գործունեության հետ: Ինքը ձեռնարկատիրական գործունեություն ընդհանրապես չի իրականացրել և այդպիսի մտադրություն չի ունեցել: 2010թ. հունվարին տեղի ունեցած խոսակցությունների ժամանակ, ընդհանուր կարգով խոսակցություն է եղել, որ հարկերը չվճարելու դեպքում կարող է այսպես կամ այնպես լինել, սակայն խոսքն իրեն չի վերաբերել: Կոնկրետ 3 տարի ՀՀ-ից բացակայելու և պատասխանատվությունից խուսափելու վերաբերյալ խոսակցությունն ընդհանրական է եղել ու իրեն չի վերաբերել: Մշտապես նշել է, որ Վաղարշակյանի միջոցով է ծանոթացել Կոնջարովի հետ: Ի սկզբանե իմացել է, որ Ա/Ձ-ն հիմնականում մրգերի ներկրմամբ է զբաղվելու: Կոնջարովից ստացել է կանխիկացված գումարի 1 տոկոսի չափով նախապես խոստացված գումարը, որն իր հիշելով կազմել է 5-6 հազար դոլարի չափով: Կանխիկացրած գումարներից վերջինս Վաղարշակյանին տվել է, թե ոչ` տեղյակ չէ, իսկ ինքն իր կողմից նրան գումար չի տվել:
Առաջին ատյանի դատարանում, դատաքննությունն ավարտվելուց առաջ, Միքայելյանը ցանկություն է հայտնել կրիկին ցուցմունք տալ և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Կոնջարովի հետ ծանոթացել է 2009թ. սեպտեմբերի վերջերին, երբ Վաղարշակյանն արդեն չի աշխատել ավտոսպասարկման կետում, ուստի վերջինիս այն պնդումը, որ Կոնջարովի հետ ծանոթացել է նրա աշխատանքի վայրում` չի համապատասխանում իրականությանը: Վաղարշակյանն իրեն ասել է, որ Արմեն անունով մարդ կա, ով ցանկանում է ինչ-որ մեկի անունով Ա/Ձ բացել, գործունեություն իրականացնել ու գումարներ կանխիկացնել: Երբ ինքը հետաքրքրվել է պայմանների մասին, վերջինս ասել է, որ կանխիկացված գումարի 4 տոկոսը մնում է իրենց, որից 2 տոկոսն իրենը պետք է լիներ, 2-ը` Վաղարշակյանինը: Այնուհետև, 4 տոկոսը դարձել է 2 տոկոս, որից 1 տոկոսը իրեն, 1-ը` վերջինիս: Ինքը համաձայնվել է: Հարկային մարմին գնացել են Վաղարշակյանի հետ միասին: Նախկինում տված ցուցմունքներում այս ամենի մասին չի ասել, քանի որ կարծել է, որ Վաղարշակյանն իր ցուցմունքներով կասի իրականում տեղի ունեցածը, սակայն տեսնում է, որ վերջինս ցանկանում է ապացուցել, որ իբր ինքն ընդհանրապես անտեղյակ է: Իրենց գործերի մասին իրենց շրջապատի անձինք տեղյակ են եղել, սակայն մանրամասների մասին ոչ ոք տեղյակ չի եղել: Գործունեությունը սկսելիս ոչ ինքը, ոչ Վաղարշակյանը տեղյակ չեն եղել, որ հարկերը չեն վճարվելու: Ինքը երբեք ապրանքներ չի մատակարարել ու ծառայություններ չի մատուցել: Իր իմանալով, իրենք ընդամենը պետք է գումարներ կանխիկացնեին: Երբ հետաքրքրվել է, թե ինչու Վաղարշակյանն իր անունով Ա/Ձ չի բացում, վերջինս իրեն ասել է, որ իր Ա/Ձ-ն նոր էր փակվել ու նա չէր կարող նոր Ա/Ձ բացել: Իր կարծիքով այս գործարքը վերջինս իրեն է առաջարկել, քանի որ իմացել է իր ֆինանսական վատ վիճակի մասին և վստահ է եղել, որ չի հրաժարվի առաջարկից: Ինքն էլ մտածելով, որ նա ցանկանում է օգնել իրեն` համաձայնվել է: Իր իրականացրած գործունեության որոշ հանգամանքների մասին տեղյակ են եղել իր եղբայրն ու ընկերներից Արշավիր Խուդոյանը, որոնք այժմ գտնվում են ՌԴ-ում:
Նախաքննության ընթացքում Արամ Միքայելյանն ըստ էության դատաքննական սկզբնական ցուցմունքի հետ նույնաբովանդակ ցուցմունք է տվել, բացառությամբ այն հանգամանքի, որ Արայիկ Վաղարշակյանն է իրեն առաջարկել Ա/Ձ բացել, որով գործողություններ չպետք է իրականացվեր և նախապես զգուշացրել է, որ հարկերը կարող էին չվճարվել, սակայն միաժամանակ ասել է, որ դրա համար իր նկատմամբ հետախուզում չեն հայտարարի ու եթե ինքն երեք տարի բացակայի ՀՀ-ից այդ հարցը կլուծվի: Հենց վերջինիս առաջարկով է իր կնիքը և ստորագրությունը տվել Կոնջարովին:
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Միքայելյանին ճանաչում է շուրջ 15 տարի և նա հանդիսանում է իր ընկերը: Կոնջարովին ճանաչել է որպես իր նախկին աշխատանքի վայրի` ավտոսպասարկման կետի հաճախորդի: Միքայելյանն ու Կոնջարովն իր միջոցով են ծանոթացել իրար հետ, սակայն չի կարող հիշել, թե երբ: Վերջինս իրեն երբեք չի դիմել որևէ մեկին գտնելու ու նրա անունով Ա/Ձ բացելու խնդրանքով: Հետագայում Միքայելյանից տեղեկացել է, որ Կոնջարովը նրան առաջարկել է մրգի գործ անել: Նրանց հանդիպումներին մի քանի անգամ ներկա գտնվել է, սակայն որևէ գործնական խնդիրների և հարցերի վերաբերյալ որևէ առաջարկ կամ խորհուրդ Միքայելյանին երբևէ չի տվել: Կոնջարովից երբեք չի հետաքրքրվել, թե ինչով է վերջինս զբաղվում: Գումարներ կանխիկացրել է ընկերոջ` Միքայելյանի խնդրանքով, երբ վերջինս բացակայել է ՀՀ-ից: Բանկում վերջինիս հետ միասին հետաքրքրվել են, թե արդյոք հնարավոր է, որ Միքայելյանի փոխարեն, վերջինիս բացակայության պայմաններում ինքն ստանա գումարներն ու բանկի աշխատակցուհին պատասխանել է, որ անձնագրով ներկայանալու դեպքում կարող է ստանալ: Հենց այդպես էլ արել են: Պայմանավորվածության համաձայն, բանկում ինքը ներկայացրել է անձնագիրն ու ստորագրել Միքայելյանի չեկային գրքույկը, որը եղել է Կոնջարովի մոտ և գումարն անմիջապես փոխանցել է վերջինիս: Գումարային որևէ շահագրգռվածություն չի ունեցել այդ գործում, Կոնջարովը կամ Միքայելյանն իրեն երբեք գումար չեն առաջարկել, ինքն ընդամենը փորձել է օգնել իր վաղեմի ընկերոջը` Միքայելյանին: Ոչ մի տոկոսի մասին, ոչ վերջինիցս, ոչ Կոնջարովից ոչինչ չի լսել: Ինչ կարգով են աշխատել նրանք ինքը տեղյակ չի եղել: Այն մասին, որ Միքայելյանը հարկեր չի վճարում տեղեկացել է հենց նրանից, երբ զանգահարել է իրեն ու ասել, որ հարկային մարմնից իրեն ինչ-որ փաստաթուղթ է եկել և խնդրել է գնալ ու խոսել Կոնջարովի հետ: Այդպես էլ արել են, սակայն ինքը խոսակցության մեծ մասին ներկա չի գտնվել, միայն հասկացել է, որ հարկերը վերջինիս կողմից պարտադիր վճարվելու են:
Նախաքննության ընթացքում իրեն ասել են, որ Արամ Միքայելյանին օգնելու համար պետք է ցուցմունք տա այն մասին, որ իբր գումարները բանկից կանխիկացնելուց հետո, դրանք տվել է վերջինիս, այնինչ իրականում գումարնենրը տվել է Կոնջարովին:
Նախաքննության ընթացքում Արայիկ Վաղարշակյանը հակասական ցուցմունքներ է տվել: Իր սկզբնական ցուցմունքներում հայտնել է, որ Միքայելյանի հետ ծանոթացել է 1997-1998թթ. ՌԴ Մոսկվա քաղաքում: Միմյանց հետ շփվել են, երբ վերադարձել է ՀՀ նրա հետ կապ չի պահպանել: ՌԴ-ից վերադառնալուց հետո, նրան հանդիպել է օդանավակայանում, երբ վերջինիս խնդրանքով դիմավորել է նրան ու տարել Աշտարակ: Այնուհետև հանդիպել են Երևանում և ըստ էության տեղյակ չի եղել, թե ինչով է վերջինս զբաղվում: Մի քանի անգամ, երբ միասին են եղել, հեռախոսազանգ ստանուց հետո, Միքայելյանի խնդրանքով նրա հետ գնացել է <<Արդշինինվեստբանկ>> և իր անձնագրով գումարներ է կանխիկացրել ու տվել նրան, սակայն տեղյակ չի, թե ինչ գումարներ են եղել դրանք: Աշխատել է Երևանի ՀԱԹ Բ1 թաղամասում գտնվող ավտոտեխսպասարկման կետում: Աշխատանքի բերումով, որպես հաճախորդի, ծանոթացել է Կոնջարովի հետ ու հետագայում մտերմացել, սակայն տեղյակ չի եղել, թե վերջինս ինչով է զբաղվում: Իր աշխատավայրում ծանոթացրել է Միքայելյանին և վերջինիս: Այդ օրվանից նրանք սկսել են շփվել միմյանց հետ: Հետագայում, կոնկրետ օրը չի հիշում, Միքայելյանի խնդրանքով <<Արդշինինվեստբանկ>>-ից իր անձնագրով գումար է կանխիկացրել ու փոխանցել նրան, քանի որ վերջինս իր անձնագիրը մոռացել էր Աշտարակում: Հետագայում, կրկին նրա Միքայելյանի խնդրանքով, նորից գումար է կանխիկացրել և փոխանցել նրան: Թե որքան գումար է կանխիկացրել` չի հիշում: Կանխիկացման ժամանակ դրսում տեսել է նաև Կոնջարովին, սակայն չի կարող ասել վերջինս ինչ-որ կապ ունեցել է այդ գումարների հետ, թե` ոչ: Կանխիկացված գումարներից որևէ գումար իրեն չի պահել: Միքայելյանից տեղեկացել է, որ Կոնջարովի առաջարկությամբ Ա/Ձ է բացել, որը պետք է Վրաստանի Հանրապետությունից միրգ ներկրեր, սակայն գործերը լավ չեն ստացվում: Նրանց գործունեության վերաբերյոլ կոնկրետ տեղեկություններ չի ունեցել: Կոնջարովի միջոցով ծանոթացել է վերջինիս ընկեր Արսեն Ղազարյանի հետ ու մի քանի անգամ նրանց միասին տեսել է բանկում: Գումարներ կանխիկացնելուց հետո, Միքայելյանի, Կոնջարովի և Ղազարյանի մասին որևէ տեղեկություններ չի ունեցել:
Հետագա հարցաքննությունների ժամանակ, ցուցմունք է տվել այն մասին, որ <<Արդշինինվեստբանկ>>-ի գլխամասից <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի հաշվեհամարից գումարներ կանխիկացնելիս, Միքայելյանը ՀՀ-ում չի գտնվել, իրեն բանկի մոտ կանչել է Կոնջարովը, ով լրացրել է <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի իր մոտ գտնվող չեկային գրքույկը, որից հետո ինքն իր անձնագրով 2-3 անգամ Ա/Ձ-ի հաշվից կանխիկացրել է գումարները և փոխանցել նրան: Իրականում ինքն է վերջինիս առաջարկությամբ առաջարկել Միքայելյանին առանց ձեռնարկատիրական գործունեության իրականացման Ա/Ձ հիմնադրել, ինչին նա համաձայնվել է: Հետագայում նրանց ծանոթացրել է իրար հետ, որից հետո արդեն իրենք են պայմանավորվել, թե ինչ պետք է անեն: Իր շահագրգռվածությունը կայացել է նրանում, որ ցանկացել է օգնել իր ընկերներ Միքայելյանին ու Կոնջարովին գումարներ վաստակել:
Դատապարտյալ Արմեն Կոնջարովը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Արայիկ Վաղարշակյանին ճանաչում է 2008թ.-ից: Արամ Միքայելյանի միջոցով ծանոթացել է վերջինիս հետ, իր հիշելով 2010թ.-ին: Թե ծանոթությունն ինչի հետ է պայմանավորված եղել` չի հիշում: Ենթադրում է, որ իր առաջարկով է գրանցվել <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ն: Այդ առաջարկությունը կատարել է, երբ նստած են եղել Միքայելյանի և Վաղարշակյանի հետ: Ա/Ձ բացելու ու համատեղ գործունեություն ծավալելու մասին զրուցել է տիրոջ` Միքայելյանի հետ, խոսակցությանը ներկա է եղել նաև Վաղարշակյանը: Վերջիններս տեղյակ չեն եղել, որ ինքն անօրինական որևէ բան է անում: Հաշվապահական փաստաթղթերն ու կնիքը իր մոտ են եղել: Ոչ ինքը կարող էր ստորագրել Միքայելյանի փոխարեն, և ոչ էլ որևէ այլ անձ: Իր ներկայությամբ չի եղել, որ որևէ մեկը համոզի վերջինիս կնիքն ու փաստաթղթերը տա իրեն: Վաղարշակյանին չի հանձնարարել որևէ անձի գտնել, ում հետ ինքը կարող էր գործունեություն ծավալել: Վերջինիս ճանաչել է, որպես ավտոմեքենաներ նորոգող սերվիզի աշխատակցի ու նա տեղյակ չի եղել իր անօրինական գործունեության մասին: Չի հիշում, թե Վաղարշակյանը <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի հետ կապված որևէ շահագրգռվածություն ունեցել է, թե` ոչ: Տեղյակ չէ, թե Միքայելյանի անունից գումարներ կանխիկացնելուց արդյոք վերջինս շահույթ ունեցել է, թե` ոչ: Իր իմանալով վերջիններս ընկերներ են եղել: Մանրամասներ չի հիշում և ստույգ չի կարող պատասխանել բոլոր հարցերին: Չի հիշում, թե Վրաստանից միրգ ներկրելու վերաբերյալ նրանց հետ զրուցել է, թե` ոչ: Ա/Ձ ստեղծելուց հետո, հավասարաչափ շփվել է Միքայելյանի ու Վաղարշակյանի հետ: Իր հիշելով Միքայելյանի կողմից բանկային գործարքներ կատարելիս բանկում ներկա չի գտնվել: Երբ վերջինս բացակայել է քաղաքից, Ա/Ձ-ի ռեկվիզիտները գտնվել են իր մոտ, սակայն չի հիշում, թե ինչ ճանապարհով են դրանք իր մոտ հայտվել: Տեղյակ չէ, թե Վաղարշակյանն անձամբ է ստորագրել բանկային փաստաթղթերում, թե` ոչ: Վերջինիս հետ սովորական հարաբերությունների մեջ է եղել, նրան ավելի շատ է վստահել, քան Միքայելյանին: Տեղյակ է, որ վերջինիս գումարները կանխիկացվել են ինչպես նրա, այնպես էլ Վաղարշակյանի կողմից: Գումար կանխիկացնելու մասին ինքն է ասել վերջիններիս, սակայն ինչ կարգով` չի հիշում: Միքայելյանի ստորագրությամբ կնիք պատրաստելու առաջարկն իր կոմից է եղել: Ա/Ձ ստեղծելու նպատակը չի ցանկանում հայտնել, քանի որ դրա համար արդեն դատապարտվել է:
Նախապես Միքայելյանին տեղյակ չի պահել գործարքների վտանգավորության վերաբերյալ: Իր նպատակը հարկերից խուսափելն է եղել, ինչից նրանք տեղյակ չեն եղել: Ո'չ Միքայելյանը, ո'չ Վաղարշակյանը տեղյակ չեն եղել, որ կատարվելիք գործարները անապրանք են լինելու: Վերջինիս մասնակցության վերաբերյալ ոչինչ ասել չի կարող: Ինքը չի դրդել, որպեսզի Վաղարշակյանը դրդի Միքայելյանին գրանցել Ա/Ձ: Տղաները միշտ միասին են եղել և Վաղարշակյանը որևէ պատասխանատվություն իր առջև չի ունեցել: Նրանք միայն իր ձերբակալումից հետո են տեղեկացել, որ Ա/Ձ-ն գրանցվել է հարկերից խուսափելու նպատակով: Առձեռն ոչ մեկին գումար չի տվել, գումարը նրանց փոխանցվել է: Վաղարշակյանը որևէ բաժին չի ունեցել, իսկ Միքայելյանն իմացել է իբր ինքը վերջինիս Ա/Ձ-ով գործարքներ է կատարել ու դրա համար էլ նրան գումարներ է տվել: Ինչու է Վաղարշակյանը կանխիկացրել Միքայելյանի փոխարեն, չի կարող ասել և պնդում է, որ չի շահագրգռել Վաղարշակյանին դրդել Միքայելյանին կատարել գործարքները: Ինքը Վաղարշակյանին գումար չի տվել և տեղյակ չէ, թե ով և ինչքան է տվել:
Վկա Նաիրա Հայրապետյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է <<Արդշինինվեստբանկ>> ԲԲԸ-ում: Իր հաճախորդներից է նաև <<Ձուլակետրոն>> ԲԲԸ-ը, որը ՍՊԸ-ներին էլ նույնպես փոխանցումներ է կատարել: Հաճախորդի հետ կապված որևէ խնդիր չեն ունեցել: <<Էքսպրես Մետալ>> ընկերության տնօրենին` Արմեն Կոնջարովին ճանաչում է որպես բանկի հաճախորդի: Վերջին կազմակերպության հաշվից <<Արամ Միքայելյան>> ԱՁ-ին գումարներ փոխանցվել են: Հիմնականում հեռախոսազանգի միջոցով են տեղեկացել փոխանցված գումարների մասին: Ինքն անձամբ որևէ մեկին չի տեղեկացրել, այսինքն` ինքը չի զանգել: Հաճախորդները հիմնականում հեռախոսով են ճշտել, թե արդյոք գումարը նստել է իրենց հաշվեհամարին ու նոր միայն մոտեցել են բանկին: Միքայելյանը հիմնականում մենակ է եկել բանկ, բայց եղել են դեպքեր, երբ նա եկել է ինչ-որ անձի հետ: Միքայելյանից բացի եղել են դեպքեր, որ այլ անձ է կանխիկացրել գումարը նրա Ա/Ձ-ի հաշվից: Իր հիշելով հաշիվը բացվել է Կոնջարովներից ինչ-որ մեկի միջոցով: Միքայելյանը բաժնի պետի մոտ է բացել հաշիվը, քանի որ միայն նա ունի այդ իրավասությունը: Կոնջարովի կազմակերպության կողմից մոտ 4 կամ 5 Ա/Ձ-ների է փոխանցվել գումարը: Չի հիշում, թե Միքայելյանի փոխարեն գումարն այլ անձի կողմից կանխիկացնելիս Կոնջարովը գտնվել է բանկում, թե` ոչ: <<Ձուլակենտրոն>>-ի տնօրենը զանգահարել է ու ասել, որ իր մատակարարներին է ուղարկում, որ հաշիվ բացեն, ավելի արդյունավետ գումարների փոխանցումները կազմակերպելու համար: Միքայելյանին ինքն է բացատրել, որ այլ անձի անունով եթե չեկ ստորագրի, ապա այդ անձնավորությունն իր քաղաքից բացակայելու դեպքում կարող է անձնագրով կանխիկացնել Ա/Ձ-ի հաշվին նստած գումարը: Որքանով հիշում է Կոնջարովը Միքայելյանի կողմից գումար կանխիկացնելիս ներկա չի եղել: Հիմնականում հաշվի վրա նստած ամբողջ գումարը կանխիկացրել են:
Վկա Աննա Ավետիսյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Արամ Միքայելյանը հանդիսանում է իր ամուսինը, սակայն վերջինիս հետ շուրջ 12 տարի համատեղ չեն բնակվում: Վերջինիս կամ նրա ընտանիքի անդամների հետ չի շփվում, ընկերներից ճանաչում է միայն Արայիկ Վաղարշակյանին, ում հետ ծանոթացել են դեռևս Բելոռուսիայի Հանրապետությունում և ընտանիքներով մտերմություն են արել: Միքայելյանի գործունեության մասին որևէ բան ասել չի կարող և տեղյակ չէ, թե ինչով է նա զբաղվում, քանի որ չի շփվում նրա հետ: Նրա գտնվելու վայրի մասին տեղեկություն չունի:
Վկա Արթուր Փաշինյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատել է <<Ֆաստ Թրեք Քոնսթրաքշնս>> ՓԲԸ-ում, որպես տնօրեն: ՓԲԸ-ը զբաղվել է շինարարական աշխատանքներով: Անձամբ չի ճանաչել Արամ Միքայելյանին, նախաքննության ժամանակ տեղեկացել է, որ իրենց ընկերությունը շինարարական ապրանքատեսակների մատակարարումով գործնական հարաբերություններ է ունեցել մոտ 200 կազմակերպությունների հետ, որոնցից մեկը հանդիսացել է <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ն: Ներկայումս կատարված գործարքների մասին ոչինչ չի հիշում: Համաձայն իր ղեկավարած ընկերության կարգի, իրենց ներկայացրել են օֆերտաներ, որոնցից մեկն ինքը հաստատել է, որից հետո մատակարարն ապրանքն իր ուժերով հասցրել է շին հրապարակ ու շփվել է պահեստապետերի և մատակարարման բաժնի աշխատակիցների հետ: Կոնկրետ այս դեպքում չի հիշում, թե ինչ կարգով է կատարվել վճարումը` կանխիկ, թե փոխանցումով: Պնդում է, որ նշած Ա/Ձ-ի կողմից իրենց կազմակերպությանն ապրանք մատակարարվել է, սակայն այդ կազմակերպության անունից հանդես եկած անձին չի հիշում ու չի կարող հիշել, քանի որ նա հանդիսացել է հարյուրավոր մատակարարներից մեկը: Իրենց ընկերությունում կնիքի ձևով ստորագրությունը` <<ֆաքսիմիլային ստորագրությունը>> ընդունվել է, որպես պատշաճ ստորագրություն: Կոնկրետ չի հիշում, թե ինչ ապրանքներ են նշված Ա/Ձ-ի կողմից մատակարարվել, սակայն ենթադրում է, որ դրանք պետք է լինեին մանր շինարարական ապրանքնտեսակներ:
Վկա Կարեն Գրիգորյանի ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2006թ.-ից զբաղեցրել է <<Երևան Ջուր>> ՓԲԸ-ն խմելու ջրի արտադրության և փոխադրման վարչության գլխավոր ճարտարագետի պաշտոնը: Վերակառուցման աշխատանքներ կատարելու հետ կապված, 2009 թ. հնարավոր է, որ <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի հետ գործարք կատարած լինի, սակայն անունը չի հիշում: Ցուցմունք նախկինում տվել է խողովակի, անկյունակի ու այլ ապրանքների վերաբերյալ: Նշված գործարքի մասին հիշում է, որ մատակարարը մեքենայով բերել է ապրանքներն իրենց նշած վայրը: Վճարումը փոխանցումով են կատարել: Այդ հարցերով զբաղվել է հաշվապահությունը: Կոնկրետ գործարքից տեղյակ է, քանի որ նշված ապրանքն ինքն է ընդունել, սակայն թե ով է հանդես եկել որպես Ա/Ձ-ի ներկայացուցիչ չի հիշում:
Վկա Գայանե Մուրադյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է <<Շահումյան Ագրոսպասարկում>> Ա/Մ-ում, որպես հաշվապահ: Իրենց տնօրենը` Վանիկ Սողոմոնյանը <<Արամ Միքայելյան>> ԱՁ-ից անկյունակներ է գնել: Ինքը, որպես հաշվապահ, մտածելով, որ Ա/Ձ-ն կնիք չի ունենա, նրանցից որոշ փաստաթղթեր է պահանջել, սակայն պարզվել է, որ Ա/Ձ-ն կնիք ունի: Իրենք վճարումը կատարել են բանկային փոխանցման միջոցով <<ՎՏԲ-Հայաստան>> բանկից իրենք փոխանցել են <<Արդշինինվեստբանկին>>: Այդ կազմակերպության հետ այլ գործարքներ չեն կատարել, ինքն այլ մասնակցություն նշված գործարքին չի ունեցել: Պահանջել է հաշիվ ֆակտուրայի հետ ներկայացնել լիցենզիան, անձը հաստատող փաստաթուղթ: Կնիքի վրա դրված ստորագրությունը չի կարող ասել ձեռքով ստորագրված է եղել, թե կնիքով դրված: Հաշիվ ֆակտուրաները ապրանքը մատակարարող վարորդի միջոցով բերել ու թողել են իրենց մոտ: Իրենց տնօրենի կողմից դրանք ստորագրելուց և կնիքելուց հետո, ինքն անձամբ զանգահարել է մատակարարի կողմից թողած հեռախոսահամարով ու հանդիպելով մի կնոջ, որը ներկայացել է որպես տվյալ ընկերության հաշվապահ, դրանք հանձնել է վերջինիս: Ապրանքը ընդունել է անձամբ տնօրենը: Տեղյակ չէ, թե նշված Ա/Ձ-ն ինչ գործունեությամբ է զբաղվում: Գնված ապրանքը ինքն անձամբ տեսել է: Իրենց կազմակերպության իրավաբանական հասցեն է ք. Երևան, Հաղթանակի 1 փող, շենք 43:
Վկա Հովհաննես Բաղդոյանը և վկա Արմենակ Փիլթակյանը նախաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ են տվել այն մասին, որ <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի հետ 2009-2010թթ. ընթացքում կատարել են գործարքներ: Ըստ էության Ա/Ձ-ից ձեռք են բերել տարբեր շինարարական ապրանքներ, որոնց դիմաց վճարումը կատարել են բանկային փոխանցման միջոցով: Ա/Ձ-ի անունից հանդես եկող անձնավորությունը ներկայացել է որպես Արամ Միքայելյան, սակայն նրան նկարագրել չեն կարողանում:
ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ տեղեկատվական բազայից ստացված տվյալների զննության արձանագրության համաձայն, <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի կողմից դուրս են գրվել 336.322.559 դրամի թվով 282 հարկային հաշիվներ:
ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ համապատասխան տարածքային ստորաբաժանումներից առգրավված <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ն և <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի հարկային գործերի ու ՀՀ կենտրոնական բանկի ֆինանսական դիտարկումների կենտրոնից ստացված տեղեկատվության համաձայն, <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի <<Արդշինինվեստբանկ>> ՓԲԸ-ում սպասարկվող դրամային հաշիվներից մուտքագրվելուց հետո, կարճ ժամանակահատվածում 16.10.2009-10.03.2010թթ. ընթացքում, Արամ Միքայելյանի կողմից կանխիկացվել է 266.758.847 դրամ, իսկ Արայիկ Վաղարշակյանի կողմից` 8.130.318 դրամ:
<<Արդշինինվեստբանկ>> ՓԲԸ-ից ստացված <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ն բանկային հաշիվների շարժի վերաբերյալ տեղեկություների համաձայն, առկա են հիշյալ հաշիվներից գումար կանխիկացնելու վերաբերյալ դրամարկղային ելքի օրդերներ ու վճարման հանձնարարագրերի կրկնօրինակներ:
Վկա Գևորգ Սիմոնյանի կողմից ներկայացվել են <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի կողմից 2009-2010թթ. ընթացքում <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-նը դուրս գրված 249 հատ հաշիվ ապրանքագրեր:
Դատահաշվապահական փորձաքննության թիվ 10-3128 եզրակացության համաձայն,
...<<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ն կողմից 2009 և 2010 թթ., տարբեր գնորդների անվամբ դուրս գրված հարկային հաշիվներն ապրանքայն դիտելու պայմաններում, <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ում տույժ ու տուգանքներով հանդերձ` լրացուցիչ առաջանում են` 266.379.222 դրամ հարկային պարտավորություններ, այդ թվում` Արամ Միքայելյան Ա/Ձ-ի դրվագով. հարկեր` 69.160.028 դրամ, տույժեր 37.865.115 դրամ, տուգանքներ` 41.496.017 դրամ, ընդամենը` 148.524.160 դրամ:.............
Արամ Միքայելյան Ա/Ձ-ում տույժ և տուգանքներով հանդերձ առաջանում է պետ. բյուջե վճարման ենթակա` 43.663.004 (Հարկեր և պարտադիր վճարներ` 19.471.815 + տույժեր 10.527.656 + տուգանքներ` 13.663.533) դրամ գումարի պարտավորություն:.......
Առկա են որպես իրեղեն ապացույցներ ճանաչված և գործին կցված <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ն, <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի կնիքը, Արամ Միքայելյանի և Արամ Կոնջարովի ստորագրության դրոշմակնիքները, դրանք ներկայացնելու ու զննելու մասին արձանագրությունները: Վերջինիս կողմից ներկայացված Արամ Միքայելյանի ստորագրության դրոշմակնիքով կնքված և չլրացված 80 հատ դրամարկղային մուտքի օրդերները:
Իրեղեն ապացույց հանդիսացող Արմեն Կոնջարովին պատկանող 091 22-88-55 և 098 22-88-55 բջջային հեռախոսահամարների մուտքային և ելքային զանգերի վերծանումները պարունակող լազերային սկավառակի համաձայն, վերջինս 2009-2010թթ. ընթացքում հեռախոսակապի մեջ է գտնվել Արայիկ Վաղարշակյանի հետ:
Դատարանը վելուծելով և գնահատելով դատական քննության ժամանակ հետազոտված ապացույցները իրենց համակցության մեջ, իրավացիորեն գտել է, որ Արամ Միքայելյանը կատարել է հանցավոր արարքներ, որոնք նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով, որոնցով էլ նա ենթակա է քրեական պատասխանատվության, իսկ Արայիկ Վաղարշակյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներին, որով էլ նա ենթակա է քրեական պատասխանատվության:
Միաժամանակ Դատարանը պատճառաբանված կերպով գտել է, որ պետք է ճանաչել և հռչակել ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում` արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ և Արայիկ Վաղարշակյանի անմեղությունը նույն պատճառաբանությամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում: Արամ Միքայելյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով մեղադրանքը չի ապացուցվել, իսկ նրան այդ հոդվածով մեղսագրված արարքը պետք է վերաորակել 189 հոդվածի 1-ին մասով: Դատարանը գտել է նաև, որ Արայիկ Վաղարշակյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով մեղադրանքը չի ապացուցվել, իսկ նրան այդ հոդվածով մեղսագրված արարքը պետք է վերաորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 31 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն, արարքը համարվում է առանց մեղքի կատարված, եթե անձը չի գիտակցել ու տվյալ իրադրությունում չէր կարող գիտակցել իր գործողության /անգործության/` հանրության համար վտանգավոր բնույթը կամ չի նախատեսել հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը և տվյալ իրադրությունում պարտավոր չէր կամ չէր կարող նախատեսել դրանք:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 37 հոդվածի համաձայն, հանցակցություն է համարվում երկու կամ ավելի անձանց դիտավորյալ համատեղ մասնակցությունը դիտավորյալ հանցագործությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38 հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն, դրդիչ է համարվում այն անձը, ով մեկ ուրիշ անձի դրդել է հանցանք կատարելու` համոզելու, նյութապես շահագրգռելու, սպառնալիքի միջոցով կամ այլ եղանակով, իսկ 5-րդ մասի համաձայն, օժանդակող է համարվում այն անձը, ով հանցագործությանն օժանդակել է խորհուրդներով, ցուցումներով, տեղեկատվություն կամ միջոցներ, գործիքներ տրամադրելով կամ խոչընդոտները վերացնելով, ... :
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 40 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն, հանցակցի սահմանազանցում է համարվում անձի կողմից այնպիսի հանցանք կատարելը, որը չի ընդգրկվում մյուս հանցակիցների դիտավորությամբ, համաձայն նույն հոդվածի 2-րդ մասի` հանցանքի սահմանազանցման համար մյուս հանցակիցները պատասխանատվություն չեն կրում:
Վերլուծելով և գնահատելով դատական քննության ժամանակ հետազոտված ապացույցներն իրենց համակցության մեջ, Դատարանն իրավացիորեն ձեռք բերված ապացույցները բավարար է գտնում և գործի փաստական հանգամանքներով հաստատված է համարում, որ Կոնջարովի կազմակերպմամբ Վաղարշակյանը նյութապես շահագրգռելու միջոցով Միքայելյանին դրդել է կեղծ ձեռնարկատիրության: Այսպես` Վաղարշակյանի առաջարկությամբ, առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության, Միքայելյանը գրանցել է <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ն, որի նպատակը նյութական օգուտ քաղելն է, այն է` Ա/Ձ հաշվեհամարին փոխանցված գումարները կանխիկացնելուց ու Կոնջարովին փոխանցելու դիմաց կանխիկացված գումարից սկզբում` 2 , բայց հետագայում 1 տոկոս գումարի չափով եկամուտ են ստացել Միքայելյանը և Վաղարշակյանը: Ա/Ձ-ն գրանցելուց ու հետագա գործունեության ընթացքում Կոնջարովը Միքայելյանին ու Վաղարշակյանին ներկայացրել է, որ իր կողմից Ա/Ձ-ի անվամբ սկզբնական շրջանում կատարվելու է շինանյութի առևտուր, իսկ առնվազն 2009թ. դեկտեմբերից սկսած դրա փաստաթղթերով Վրաստանի հանրապետությունից մշտապես ներկրվելու են ցիտրուսային մրգեր, գործունությունը լինելու է օրինական, իսկ դրանից առաջացող հարկերը վճարվելու են ամբողջությամբ: Դրանից հետո Միքայելյանը Կոնջարովի առաջարկությամբ պատրաստել է իր ստորագրության դրոշմակնիքը և այն, Ա/Ձ կնիքի և հաշվապահական փաստաթղթերի հետ միասին փոխանցել է Կոնջարովին: Վերջինս <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-նն առանց ապրանքների մատակարարման և ծառայությունների մատուցման, <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր է կազմել, որոնք ներառել է <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ն հաշվետվություններում ու հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում և չարամտորեն խուսափել առանձնապես խոշոր չափերի 69.160.028 դրամի հարկերը վճարելուց, ինչի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն գումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս: <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի <<Արդշինինվեստբանկ>> ԲԲԸ-ում գտվող հաշվեհամարին Կոնջարովի` <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ- փոխանցված գումարներից մուտքագրվելուց հետո, կարճ ժամանակահատվածում 16.10.2009-10.03.2010թթ. ընթացքում Միքայելյանը կանխիկացրել ու Կոնջարովին է փոխանցել 266.758.847 դրամ գումար, իսկ Վաղարշակյանը նման եղանակով կանխիկացրել և Կոնջարովին է փախանցել` 8.130.318 դրամ: Բացի այդ, <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ով իրականացվել է նաև ձեռնարկատիրական գործունեություն և 2009թ. երրորդ ու 2010թ. առաջին եռամսյակների ընթացքում <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի գործունեության վերաբերյալ Միքայելյանի կողմից օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշիվներ և հարկման հիմք հանդիսացող պարտադիր այլ փաստաթղթեր չներկայացնելու միջոցով` չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերի 19.471.815 դրամ հարկ վճարելուց:
Վաղարշակյանը Միքայելյանին կեղծ ձեռնարկատիրության դրդելիս չի գիտակցել և տվյալ իրադրությունում չէր կարող գիտակցել, որ նրա կողմից բացի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված կեղծ ձեռնարկատիրությունից կարող է կատարվել նաև այլ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք:
Տվյալ դեպքում Վաղարշակյանը Միքայելյանին կեղծ ձեռնարկատիրության դրդելիս, իսկ վերջինս այդ հանցանքը կատարելիս չեն գիտակցել և տվյալ իրադրությունում չէին կարող գիտակցել, որ Կոնջարովի կողմից <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-նն առանց ապրանքների մատակարարման և ծառայությունների մատուցման <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կկազմվեին, որոնք կներառվեին <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ն հաշվետվություններում ու հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում, ինչը հնարավորություն կտար Կոնջարովին չարամտորեն խուսափելու առանձնապես խոշոր չափերի` 69.160.028 դրամի հարկերը վճարելուց և նույն նույն գումարի չափով պետությանը վնաս պատճառելուց: Ի սկզբանե և մինչև Կոնջարովի ձերբակալվելը, Միքայելյանը և Վաղարշակյանը Կոնջարովի հետ նախնական համաձայնություն են ունեցել, որ վերջինս Ա/Ձ Արամ Միքայելյանի միջոցով իրականացնելու է հիմնականում ՀՀ ցիտրուսային մրգերի ներմուծում և գործունեությունից գոյացած հարկերն ամբողջությամբ վճարվելու են: Միքայելյանի և Վաղարշակյանի կողմից Կոնջարովի կատարած գործողությունների ու դրանց հնարավոր հետևանքները կանխատեսելու վերաբերյալ գործում բավարար ապացույցներ չկան: Այսինքն` ամբաստանյալ Վաղարշակյանը և Միքայելյանն Կոնջարովին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 3-րդ մասով և 205 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործություններ կատարելուն օժանդակելու դիտավորություն չեն ունեցել և նրանց գործողություններում բացակայում է 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով և 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմը:
Նման պայմաններում վերլուծելով ամբաստանյալների, վկաների, ցուցմունքները, գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցները, ստուգելով ամբաստանյալների կողմից իրենց մեղսագրված հանցագործություններ կատարելու վերաբերյալ գործով ձեռք բերված ապացույցները` դրանց վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, ամբաստանյալների մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրանց օգտին մեկնաբանելով` Դատարանը պատճառաբանված կերպով գտել է, որ պետք է ճանաչել և հռչակել ամբաստանյալներ Արամ Միքայելյանի և Արայիկ Վաղարշակյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում: Դատարանը հաստատված է համարել, որ ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանը կատարել է հանցավոր արանքներ, որոնք համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով և 205 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմերին, իսկ Արայիկ Վաղարշակյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը համապատասխանում է 38-189 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմին, որով էլ նրանք ենթակա են քրեական պատասխանատվության:
Վերոգրյալ հոդվածների բովանդակային վերլուծությունից և սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից ակնհայտ է դառնում, որ ամբաստանյալների նկատմամբ պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, բավարար չափով ստուգման ու բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել վերաքննիչ բողոքում մատնանշված բոլոր հանգամանքները, նրանց կողմից կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, մասնավորապես այն, որ ամբաստանյալները նախկինում դատված և որևէ կերպ արատավորված չեն եղել, Արամ Միքայելյանը ՀՀ Արարատի մարզի Աշտարակ քաղաքի քաղաքապետի, իսկ Արայիկ Վաղարշակյանը ՀՀ Արագածոտնի մարզի Ապարան քաղաքի քաղաքապետի կողմից բնութագրվում են դրականորեն, Արամ Միքայելյանը աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն ու հանցագործության մյուս մասնակցին հանցանքի կատարաման մերկացնելուն, Արայիկ Վաղարշակյանը տառապում է` <<ՍԻՀ, անկայուն հարաճուն պրոգրեսիվող ստենոկարդիա, զարկերակային հիպերտոնիա, 2-րդ աստիճանի, /բարձր ռիսկ կրիզային ընթացք/, ՄԱ 3-րդ /NYHA/, շաքարային դիաբետտիպ 2-րդ միջին ծանրության>> հիվանդություններով, նրա խնամքին է գտնվում թոշակառու մայրը և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք չարձանագրելով` իրավացիորեն վերջիններիս նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ, ինչը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10 հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից` համապատասխանում է կատարված հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորների անձնավորությանը, անհրաժեշտ ու բավարար է նրանց ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար և կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին:
Ինչ վերաբերում է մեղադրող Գ. Մարկոսյանի վերաքննիչ բողոքի խնդրանքին` ամբաստանյալների դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցն ամբողջությամբ բավարարելու վերաբերյալ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Դատարանն պատճառաբանված կերպով ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարել է մասնակի` վճռելով Արամ Միքայելյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 19.471.815 դրամ, իսկ Արամ Միքայելյանից և Արայիկ Վաղարշակյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի 69.106.028 դրամ բռնագանձելու մասով հայցը մերժել` պատճառաբանելով, որ ամբաստանյալներն անմեղ են Արմեն Կոնջարովին տվյալ գումարի չափով հարկերը ՀՀ բյուջե վճարելուց խուսափելուն օժանդակելու մեղադրանքում: Արմեն Կոնջարովի վերաբերյալ օրինական ուժի մեջ մտած Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 16.06.2011թ-ի դատավճռով որոշվել է վերջինիցս հօգուտ պետական բյուջեի բռնագանձել 109.777.703 դրամ, որն իր մեջ ներառել է նաև 69.106.028 դրամը:
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 155 հոդվածի 1-ի մասի, նույն քաղաքացիական հայցով դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած որոշումը, ...ինչպես նաև դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռի առկայությունը, որով հայցը մերժվել կամ լրիվ կամ մասնակի բավարարվել է, բացառում է քաղաքացիական հայցի կրկին հարուցումը:
Վերոգրյալ հիմքերի առկայության պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ սույն գործով թույլ չեն տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կհանգեցնեին դատական սխալի, ուստի գտնում է, որ Դատարանի դատավճիռն օրինական է ու հիմնավորված և այն բեկանելու, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքները բավարարելու օբյեկտիվ հիմքեր առկա չեն:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393, 394, 402 հոդվածներով` ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանի պաշտպան Կ. Մանուչարյանի և մեղադրող Գ. Մարկոսյանի վերաքննիչ բողոքները մերժել` օրինական ուժի մեջ թողնելով Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012թ. մայիսի 21-ի դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արամ Արշավիրի Միքայելյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով, 205 հոդվածի 2-րդ մասով և Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի` 38-189 հոդվածի 1-ին մասով:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Կ. ՂԱԶԱՐՅԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
2012թ. օգոստոսի 29-ին Երևան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Կ. ՂԱԶԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Հ. ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ
Մ. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ս. ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆԻ
Մասնակցությամբ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ ` Գ. ՄԱՐԿՈՍՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆՆԵՐ` Կ. ՄԱՆՈՒՉԱՐՅԱՆԻ
Տ. ԳԱՍՊԱՐՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼՆԵՐ` Ա. ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆԻ
Ա. ՎԱՂԱՐՇԱԿՅԱՆ
Դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննելով ամբաստանյալներ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով, 205 հոդվածի 2-րդ մասով և Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի նկատմամբ 38-189 հոդվածի 1-ին մասով Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ` Դատարան/ 2012թ. մայիսի 21-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Ա. Միքայելյանի պաշտպան Կ. Մանուչարյանի և մեղադրող Գ. Մարկոսյանի վերաքննիչ բողոքները,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
13.10.2008թ. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 83102208 քրեական գործը:
16.02.2010թ. թիվ 83102208 քրեական գործն ուղարկվել է ՀՀ Ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննչական վարչություն և կատարվել նախաքննություն:
23.03.2010թ. ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 3-րդ մասի և 190 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 58203810 քրեական գործը, որը 18.06.2010թ. ուղարկվել է ՀՀ Ոստիկանության ՔԳՎ, նույն օրը միացվել թիվ 83102208 քրեական գործին և նախաքննությունը շարունակվել 83102208 համարի տակ:
18.11.2011թ. թիվ 83102208 քրեական գործից անջատվել է մեղադրյալներ Արամ Միքայելյանի և Արայիկ Վաղարշակյանի վերաբերյալ մասը և շնորհվել է 83102208/3 համարը:
18.11.2011թ. Արամ Միքայելյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով, 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով և 205 հոդվածի 2-րդ մասով
2011 թվականի նոյեմբերի 18-ին Արայիկ Վաղարշակյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով և 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով:
30.11.2011թ. քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան:
Դատարանի 21.05.2012թ. դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում:
Ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով և 205 հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտվել` 189 հոդվածի 1-ին մասով ազատազրկման 2 տարի ժամկետով, 205 հոդվածի 2-րդ մասով` ազատազրկման 5 տարի ժամկետով` անձնական գույքի կեսի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավել քան 19.471.815 դրամից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66 հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն, հանցանքների համակցությամբ պատիժները մասնակի գումարելու միջոցով, Արամ Միքայելյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 5 տարի 3 ամիս ժամկետով` անձնական գույքի կեսի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավել քան 19.471.815 դրամից` պատժի սկիզբը հաշվելով 08.07.2011թ.-ից:
Խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Նույն դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում:
Արայիկ Վաղարշակյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել տուգանքի` 800.000 դրամի չափով:
ՀՀ Ազգային Ժողովի <<Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> 26.05.2011թ. որոշման 1-ին կետի 3-րդ ենթակետի համաձայն, ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանը ազատվել է նշանակված պատիժը կրելուց:
Խափանման միջոց ստորագրություն չհեռանալու մասին վերացվել է:
ՀՀ Գլխավոր դատախազության կողմից ամբաստանյալների դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարվել է մասնակի` վճռվել է Արամ Միքայելյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 19.471.815 դրամ: Քաղաքացիական հայցը մնացած մասով` մերժվել է:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, իրեղեն ապացույց հանդիսացող, Արմեն Կոնջարովին պատկանող 091 22-88-55 և 098 22-88-55 բջջային հեռախոսահամարների մուտքային և ելքային զանգերի վերծանումները պարունակող լազերային սկավառակը վճռվել է պահել քրեական գործի հետ միասին, իսկ մյուս իրեղեն ապացույցների հարցը համարվել է լուծված:
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք են ներկայացրել ամբաստանյալ Ա. Միքայելյանի պաշտպան Կ. Մանուչարյանն ու մեղադրող Գ. Մարկոսյանը:
2.Գործի փաստական հանգամանքները
Նախաքննական մարմնի կողմից ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ և Արայիկ Վաղարշակյանի դրդչությամբ, առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության, նյութական այլ օգուտներ քաղելու ու հարկերից չարամտորեն խուսափելու դիտավորությամբ, 18.09.2009թ. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ-ի Արտաշատի տարածքային հարկային տեսչությունում հաշվառվելով անհատ ձեռնարկատեր և Արայիկ Վաղարշակյանի դրդչությամբ իր ստորագրության դրոշմակնիքը, Ա/Ձ-ի կնիքն ու հաշվապահական փաստաթղթերը հանձնելով Արմեն Կոնջարովին, ինչպես նաև հետագայում Ա/Ձ-ի <<Արդշինինվեստբանկ>> ԲԲԸ-ում գտնվող հաշվեհամարին փոխանցված գումարները կանխիկացնելով ու վերջինիս հանձնելով` օժանդակել է նրան <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-նն առանց ապրանքների մատակարարման և ծառայությունների մատուցման <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կազմելուն, որոնք Արմեն Կոնջարովը ներառելով <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ն ընկերության հաշվետվություններում ու հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերի` 69.160.028 դրամի հարկերը վճարելուց, ինչի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն գումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս: Բացի այդ, Արամ Միքայելյանն Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ, <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ով իրականացնելով նաև ձեռնարկատիրական գործունեություն` Արսեն Ղազարյանի օժանդակությամբ, 2009թ. երրորդ և 2010թ. առաջին եռամսյակների ընթացքում, <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի գործունեության վերաբերյալ օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշիվներ ու հարկման հիմք հանդիսացող պարտադիր այլ փաստաթղթեր չներկայացնելու միջոցով` չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերի` 19.471.815 դրամ հարկ վճարելուց:
Արայիկ Վաղարշակյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ, համոզելու և նյութապես շահագրգռելու միջոցով, Արամ Միքայելյանին դրդել է առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության նյութական այլ օգուտներ քաղելու ու հարկերից չարամտորեն խուսափելու դիտավորությամբ ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ-ի Արտաշատի տարածքային հարկային տեսչությունում 18.09.2009թ. որպես անհատ ձեռնարկատեր գրանցելու: Որից հետո Արամ Միքայելյանին համոզել է անհատ ձեռնարկատիրոջ կնիքը, նրա ստորագրության դրոշմակնիքն ու հաշվապահական փաստաթղթերը հանձնել Արմեն Կոնջարովին, իսկ հետագայում նաև վերջինիս մոտ գտնվող փաստաթղթերի օգտագործմամբ, <<Արդշինինվեստբանկ>> ԲԲԸ-ն ընկերության գլխամասից <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի ընթացիկ հաշվից ստացել է 8.130.318 դրամ ու փոխանցելով Արմեն Կոնջարովին` օժանդակել է նրան <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-նն առանց ապրանքների մատակարարման, <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կազմելուն և Արմեն Կոնջարովի կողմից դրանք <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ն հաշվետվություններում ու հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում ներառելու միջոցով, 69.160.028 դրամի առանձնապես խոշոր չափի հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն, ինչի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն գումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս:
2/. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոհիշյալ հիմնավորումներով:
1. Ամբաստանյալ Ա. Միքայելյանի պաշտպան Կ. Մանուչարյանն իր վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Դատարանի դատավճիռը կայացվել է նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի՝ /ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10, 48 հոդվածի 2-րդ մաս, 61, 62 հոդվածներ/ և /ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17 հոդվածի 1-ին մաս, 358 հոդվածի 4-րդ մասեր/ հոդվածների խախտումով, որն ազդել է գործի ելքի վրա:
Ի խախտումն ՀՀ քրեական դատավարության 371 հոդվածի պահանջների, Դատարանը դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում չի նշել գործի այն հանգամանքները, ապացույցները կամ օրենքի այն նորմերը, որոնք թույլ են տվել հանգելու, որ նույն հանցանքի համար դրդիչ հանդիսացող Արայիկ Վաղարշակյանին հնարավոր է դատարարտել ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատժի՝ տուգանքի և համաներման հիմքով ազատել նրան պատժի կրումից, իսկ կատարող Արամ Միքայելյանի նկատմամբ անհրաժեշտ է նշանակել ազատազրկում 2 տարի ժամկետով։
Դատարանի կողմից թույլ է տրվել դատական սխալ՝ նյութական և դատավարական օրենքի էական խախտումներ, որոնք կարող են ազդել գործի ելքի վրա, ճիշտ չի կիրառել քրեական օրենքը, չի կայացրել էական, հիմնավորված և պատճառաբանված դատավճիռ։
Վերոգրյալի հիման վրա` բողոքաբերը խնդրում է մասնակիորեն բեկանել Դատարանի 21.05.2012թ. դատավճիռը` Արամ Միքայելյանի պատժի մասով։ Բեկանված մասով կայացնել գործն ըստ էության լուծող դատական ակտ՝ նշանակել Արամ Միքայելյանին մեղսագրված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով սանկցիայով նախատեսված տուգանք։ ՀՀ ԱԺ 26.05.2011թ. որոշման 1-ին կետի 3-րդ ենթակետի համաձայն, վերջինիս ազատել նշանակված պատիժը կրելուց։
2. Մեղադրող Գ. Մարկոսյանն իր վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Դատարանը հանգել է սխալ հետևության այն մասին, որ չեն ապացուցվել ամբաստանյալներին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքները և այդ հոդվածներով մեղսագրված արարքները պետք է վերաորակել 189 հոդվածի 1-ին մասով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38–205 հոդվածի 2-րդ մասով աջադրված մեղադրանքներով պետք է ճանաչել և հռչակել նրանց անմեղությունը՝ արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։
Դատական ակտն օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված չէ, դատարանը չի կատարել գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտության, քրեական գործում առկա բավարար ապացույցների առկայության և համակցության պայմաններում, դրանց կողմնակալ, ոչ լիարժեք ու ոչ օբյեկտիվ հետազոտման արդյունքում կայացրել է գործի փաստական հանգամանքներից, տվյալներից չբխող դատական ակտ։ Դատարանը, թույլ է տվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ, քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներին ցուցաբերել է կանխակալ մոտեցում, իսկ հետազոտված ապացույցներին ճիշտ գնահատական չի տվել, պատիժ նշանակելիս հաշվի չի առել յուրաքանչյուրի մասնակցության բնույթն ու աստիճանը կատարված հանցագործության մեջ, որի արդյունքում ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանի արարքը սխալ որակելուց բացի, նրա նկատմամբ նշանակելով ակնհայտ մեղմ պատիժ, խախտել է սոցիալական արդարությունը, որը չի կարող համարվել արդարացի և նպաստել պատժի հիմնական նպատակների իրականացմանը, կանխել հանցագործությունները, իսկ համապարտության կարգով պետությանը պատճառված վնասի բռնագանձման վերաբերյալ ներկայացված հայցադիմումը մերժելով խախտել է պետության գույքային շահերը։
Դատարանն անտեսելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7 հոդվածի, 18, 61 հոդվածների, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25 հոդվածի, «Անհատ ձեռնարկատիրոջ» մասին ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի, ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 50, 51 հոդվածների, նույն օրենսգրքի 5-րդ Գլխի 2-րդ պարագրաֆում զետեղված հոդվածների նորմերը` ամբաստանյալների արարքները ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասից սխալ վերաորակելով նույն հոդվածի 1-ին մասով` անտեսել է, որ անհատ ձեռնարկատերը չի կարող 189 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության սուբյեկտ լինել, քանի որ նույն հոդվածի դիսպոզիցիայում հստակ նշված է՝ առանց ձեռնարկատիրական կամ բանկային գործունեություն իրականացնելու մտադրության առևտրային կազմակերպություն ստեղծելը ...., իսկ առևտրային կազմակերպությունը, ինչպես նշվեց պետք է ունենա իրավաբանական անձի կարգավիճակ, որն անհատ ձեռնարկատերը չունի, քանի որ Ա/Ձ-ն ֆիզիկական անձն է, որն իրավունք ունի, առանց իրավաբանական անձ կազմավորելու, ինքնուրույն, իր անունից և իր ռիսկով իրականացնել գործունեություն, որի հիմնական նպատակը գույք օգտագործելուց, ապրանքներ վաճառելուց, աշխատանքներ կատարելուց կամ ծառայություններ մատուցելուց շահույթ /եկամուտ/ ստանալն է:
Բացի այդ, Դատարանն անտեսել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունը ներկայացնում է նյութական հանցակազմ, այն է՝ հարկերից խուսափելու նպատակով առևտրային կազմակերպություն ստեղծելը, որի հետևանքով վնաս է պատճառվել, հետևաբար նրանց արարքները սխալ վերաորակելով 189 հոդվածի 1-ին մասով, չի նշել նրանց գործողությունների հետևանքով քաղաքացիներին, կազմակերպություններին կամ պետությանը պատճառված վնասի չափը և անտեսելով, որ նյութական հանցակազմերում առաջացած հանցավոր հետևանքները բոլոր հանցակիցների համար ընդհանուր է ու միասնական, հանցակիցներից յուրաքանչյուրի արարքը պատճառական կապի մեջ է ընդհանուր հանցավոր հետևանքների հետ, անհիմն մերժել է համապարտության կարգով Ա. Վաղարշակյանից հօգուտ պետական բյուջեի հանցագործությամբ պատճառված վնասը բռնագանձելու պահանջով ներկայացված հայցը:
Դատարանը սխալ որակելով ամբաստանյալների արարքները` նրանց նկատմամբ պատիժ նշանակելիս անտեսել է նաև, որ դրդիչը դիտվում է, որպես հանցագործություն կատարելուն հակող անձ, որն իրենից մեծ վտանգավորություն է առաջացնում, քանի որ վերջինս է կատարողի մոտ առաջացնում հանցանք կատարելու դիտավորություն և վճռականություն` ցուցաբերելով կազմակերպական բնույթի գործողություններ:
Նույն դատարանը, ամբաստանյալ Արմեն Կոնջարովի և մյուսների միջնորդության հիման վրա իրականացնելով արագացված դատաքննություն, 16.06.2011թ. դատավճռով հաստատված է համարել Արամ Միքայելյանի օժանդակությամբ Արմեն Կոնջարովի կողմից առանց ապրանքների մատակարարման ու ծառայությունների մատուցման կեղծ հաշիվ ապրանքագրեր կազմելու և դրանք իր փաստացի ղեկավարման տակ գտնվող ընկերությունների հաշվետվություններում ներառելով առանձնապես խոշոր չափերի հարկերից խուսափելու հանգամանքը, իսկ վերջինս իրեն մեղավոր ճանաչելով մեղսագրված արարքներում՝ այդ թվում վեըը նշված դրվագով ընդունել է Միքայելյանի օժանդակությամբ իր կողմից առանց ապրանքների մատակարարման ու ծառայությունների մատուցման կեղծ հաշիվ ապրանքագրեր կազմելու և դրանք իր փաստացի ղեկավարման տակ գտնվող ընկերությունների հաշվետվություններում, ներառելով առանձնապես խոշոր չափերի հարկերից խուսափելու հանգամանքը։ Սինչդեռ, Դատարանը որպես իրավական փաստարկ անտեսել է օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտի առկայությունը։
Անհրաժեշտ է նշել, որ Ա. Վաղարշակյանի դրդչությամբ Միքայելյանի կողմից Կոնջարովին Ա/Ձ-ի հաշվապահական փաստաթղթերր, Ա/Ձ-ի ու իր ստորագրության կնիքները տրամադրելն արդեն իսկ վկայում է այն մասին, որ ի սկզբանե նրանց դիտավորության մեջ ընդգրկված է եղել հարկերից խուսափելու կամ հարկերից խուսափելուն օժանդակելու հանգամանքը, որն էլ հենց հանդիսանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 2-րդ մասի նյութական հետևանքը ...:
Այսպիսով, վերը նշված ապացույցների առկայության և համակցության պայմաններում, Դատարանը դրանց կողմնակալ, ոչ լիարժեք ու ոչ օբյեկտիվ հետազոտման արդյունքում կայացրել է գործի փաստական հանգամանքներից, տվյալներից չբխող դատական ակտ, թույլ է տվել դատական սխալ, որի արդյունքում խախտվել են քրեական դատավարության հիմնարար մի շարք սկզբունքներ և արդյունքում հանցագործություն կատարած անձինք խուսափել են քրեական պատասխանատվությունից ու պատժից։ Իրականում քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներով հիմնավորվել է, որ Վաղարշակյանին ի սկզբանե հայտնի է եղել, որ հարկային պարտավորությունները <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի կողմից չեն կատարվելու, իսկ Միքայելյանին և Վաղարշակյանին ի սկզբանե հայտնի է եղել Կոնջարովի կողմից իրականացվող անօրինական գործողությունների մասին՝ առանց ապրանքների մատակարարման կեղծ հաշիվ ապրանքագրեր կազմելու ու դրանք ընկերության հաշվետվություններում ներառելով, առանձնապես խոշոր չափերի հարկերից խուսափելու դիտավորության մասին, որի իրականացմանը նպաստել են իրենց գործողություններով, որոնք անհրաժեշտ պայման են հանդիսացել վերջինիս կողմից կազմակերպված ու կատարված հանցագործության կատարմանը, Միքայելյանի գործողություններում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ, 38-205 հոդվածի 2-րդ և 205 հոդվածի 2-րդ մասերով, իսկ Վաղարշակյանի՝ 38-189 հոդվածի 3-րդ և 38-205 հոդվածի 2-րդ մասերով նախատեսված հանցագործությունների հանցակազմի հատկանիշներ։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376 հոդվածի 1-ին մասով, 376 հոդվածի 1-ին մասով, 379 հոդվածի 1-ին մասով, 380 հոդվածի 1-ին մասով և 381 հոդվածով` բողոքաբերը խնդրում է ամբողջությամբ բեկանել և փոփոխել Դատարանի 23.09.2011թ. դատավճիռը՝ Արամ Միքայելյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ, 38-205 հոդվածի 2-րդ և 205 հոդվածի 2-րդ մասերով, իսկ Արայիկ Վաղարշակյանին՝ 38-189 հոդվածի 3-րդ և 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով ու ելնելով նրանց կատարած հանցագործության բնույթից և վտանգավորության աստիճանից, նրանց նկատմամբ նշանակել համաչափ պատիժ, իսկ քաղաքացիական հայցն ամբողջությամբ բավարարել:
3/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները.
Վերաքննիչ դատարանը ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով հիմնավորումները բողոքների կապակցությամբ և ամբաստանյալների պատասխանը մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի դեմ, մեղադրողի պատասխանը ամբաստանյալի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի դեմ, ներկայացված բողոքների հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18 հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ապացուցումը գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126 հոդվածի համաձայն` գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127 հոդվածի համաձայն` յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
Քրեադատավարական ապացուցման տարրեր հանդիսացող ապացույցների ստուգման, գնահատման, ապացուցման ենթակա հանգամանքների վերաբերյալ` ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրության վերը նշված հիմնարար իրավադրույթների պահանջների համատեքստում, քննության առնելով քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների համակցությունը, ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներ Արամ Միքայելյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով, 205 հոդվածի 2-րդ մասով և Արայիկ Վաղարշակյանի կողմից 38-189 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքները կատարելը և նրանց մեղքը հաստատված, իսկ պաշտպան Կ. Մանուչարյանի և նրա պաշտպանյալի պատճառաբանությունները հերքված են քրեական գործով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ձեռք բերված և Դատարանում հետազոտված հետևյալ ապացույցներով.
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանն իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և ցուցմունք տվել այն մասին, որ Արայիկ Վաղարշակյանի հետ որպես հայրենակցի ծանոթացել է Բելոռուսիայի Հանրապետությունում, որտեղ բնակվել են նույն քաղաքում: Հետագայում վերջինս տեղափոխվել է Հայասատան: 2009թ. մոր առողջական վիճակի կտրուկ վատացման պատճառով ինքը նույնպես վերադարձել է Հայաստան: Վերադառնալուց հետո շարունակել են շփվել նրա հետ և նրա միջոցով էլ սեպտեմբեր ամսին ծանոթացել է Արմեն Կոնջարովի հետ, սակայն որտեղ` չի հիշում: Նախապես Վաղարշակյանից տեղեկացել է, որ Կոնջարովը ցանկանում է Ա/Ձ բացել, ինչ-որ գործունեություն ծավալելու համար: Բացվելիք Ա/Ձ-ի հաշվեհամարին պետք է գումարներ փոխանցվեին և կանխիկացվեին: Կոնջարովի ավտոմեքենայի մեջ տեղի ունեցած խոսակցության ժամանակ, որին ներկա է գտնվել նաև Վաղարշակյանը, Կոնջարովն առաջարկել է իրեն իր անվամբ Ա/Ձ բացել, որի հաշվին գումար է փոխանցվելու ու կանխիկացվող գումարի մեկ տոկոսի դիմաց պետք է դրանք կանխիկացնել: Վերջինիս ներկայացմամբ որևէ անօրինական գործունեություն չպետք է իրականացվեր, Ա/Ձ-ն սկզբում զբաղվելու էր շինանյութի առքուվաճառքով, այնուհետև` Վրաստանի Հանրապետությունից մրգերի ներկրմամբ, իսկ հարկերը պետք է վճարվեին:
Սեպտեմբեր ամսին, Ա. Վաղարշակյանի հետ միասին գրանցել է <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ն: Քանի որ առաջին անգամ է Հայաստանում նման գործունեություն ծավալել և տեղյակ չի եղել կարգերին, ուստի այդ պատճառով է վերջինիս հետ միասին է կատարել դրա հետ կապված բոլոր գործողութունները: Կոնջարովի ցուցումով հաշվեհամար է բացել <<Արդշինինվեստբանկ>>-ում, որքան հիշում է կենտրոնական մասնաճյուղում: Գումարներ կանխիկացրել է 2009թ.-ի սեպտեմբերից մինչև 2010թ. փետրվար ամիսը: Կանխիկացրել է իր անձնագով ու կանխիկացնելուց հետո դրանք մշտապես տվել է Կոնջարովին: Մինչև 04.02.2009թ.-ը եղել է Հայաստանում, այնուհետև մեկնել է Մոսկվա, հետո` Բելոռուսիայի Հանրապետություն: 2010թ.-ին վերադարձել է Հայաստան, այնուհետև` մի քանի ամսից` նոյեմբերին մեկնել է Բելոռուսիայի Հանրապետություն մշտական բնակության: 2011թ. փաստաթղթերն հանձնել է համապատասխան մարմիններին կացության իրավունք ձեռք բերելու համար, սակայն իրեն 08.07.2011թ. կալանավորել են: Պնդել է, որ Ա/Ձ բացելու, գործունեություն ծավալելու ու գումար վաստակելու առաջարկն ստացել է Վաղարշակյանից: Ստացվում է, որ վերջինս իրեն խաբել է և ասել, որ ոչ մի վտանգ իրեն չի սպառնում: Ա/Ձ-ի անունից ոչ մի գործարք չի կատարել, կամ որպես տնօրեն հանդես չի եկել, իսկ Ա/Ձ-ի անունից գործունեություն իրականացնելու վերաբերյալ ոչ-ոքի լիազորագիր չի տվել: Ստորագրությամբ կնիքը պատրաստել է Կոնջարովի առաջարկությամբ: Առաջին կանխիկացումից առաջ Կոնջարովը կապնվել է իր հետ, հանդիպել են բանկում, որտեղ նրա հետ եղել են այլ անձինք: Պնդում է, որ Վաղարշակյանն իրեն այդ ժամանակ չի զանգահարել: Վերջինս տեղյակ է եղել, թե կանխիկացումից որքան գումար է ինքն ստացել, սակայն իրենից երբեք որևէ գումար չի պահանջել, իսկ Կոնջարովից գումար ստացել է, թե ոչ` տեղյակ չէ: Իր բացակայության ժամանակ Վաղարշակյանն է գումարներ կանխիկացրել: Կոնջարովի հետ հանդիպել են միայն գումար կանխիկացնելու օրերին: Տեղեկություն չի ունեցել Վաղարշակյանի ֆինանսական վիճակի մասին, կարծում է, որ վերջինս Ա/Ձ բացելու առաջարկն արել է իրեն ֆինանսապես օգնելու համար: Կոնջարովի առաջարկությամբ եկել է Աշտարակ քաղաք փաստաթղթեր ստորագրելու, որտեղ վերջինիս առաջարկությամբ ու Վաղարշակյանի հավանությունն ստանալուց հետո, իր Ա/Ձ-ի կնիքը և ստորագրությունը տվել է Կոնջարովին: Որքան հիշում է, 2009թ-ի դեկտեմբեր ամսին, տեսնելով, որ հարկերը չեն վճարվում, այդ մասին հայտնել է Վաղարշակյանին, ով էլ առաջարկել է դիմել Կոնջարովին: Վերջինս տեղի ունեցած խոսակցության ժամանակ վստահեցրել է, որ հարկերը վճարելու համար ժամանակը մինչև հունվարի 20-ն է ու մրգերը ներկրելուց հետո հարկերը կվճարվեն: Վաղարշակյանն ընդամենը ներկա է եղել խոսակցությանը և չի միջամտել: Հերթական հանդիպման ժամանակ, Կոնջարովը կրկին վստահեցրել է, որ հարկերը վճարվելու են, իսկ Վաղարշակյանը հայտնել է, որ չի հասկանում, թե ինչու է ամեն ինչ այդպես ստացվում: Արսեն Ղազարյանին չի ճանաչում, մեկ անգամ Կոնջարովի հետ բանկում է տեսել ու չի կարող ասել, թե նա ինչ առնչություն ունի Ա/Ձ-ի գործունեության հետ: Ինքը ձեռնարկատիրական գործունեություն ընդհանրապես չի իրականացրել և այդպիսի մտադրություն չի ունեցել: 2010թ. հունվարին տեղի ունեցած խոսակցությունների ժամանակ, ընդհանուր կարգով խոսակցություն է եղել, որ հարկերը չվճարելու դեպքում կարող է այսպես կամ այնպես լինել, սակայն խոսքն իրեն չի վերաբերել: Կոնկրետ 3 տարի ՀՀ-ից բացակայելու և պատասխանատվությունից խուսափելու վերաբերյալ խոսակցությունն ընդհանրական է եղել ու իրեն չի վերաբերել: Մշտապես նշել է, որ Վաղարշակյանի միջոցով է ծանոթացել Կոնջարովի հետ: Ի սկզբանե իմացել է, որ Ա/Ձ-ն հիմնականում մրգերի ներկրմամբ է զբաղվելու: Կոնջարովից ստացել է կանխիկացված գումարի 1 տոկոսի չափով նախապես խոստացված գումարը, որն իր հիշելով կազմել է 5-6 հազար դոլարի չափով: Կանխիկացրած գումարներից վերջինս Վաղարշակյանին տվել է, թե ոչ` տեղյակ չէ, իսկ ինքն իր կողմից նրան գումար չի տվել:
Առաջին ատյանի դատարանում, դատաքննությունն ավարտվելուց առաջ, Միքայելյանը ցանկություն է հայտնել կրիկին ցուցմունք տալ և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Կոնջարովի հետ ծանոթացել է 2009թ. սեպտեմբերի վերջերին, երբ Վաղարշակյանն արդեն չի աշխատել ավտոսպասարկման կետում, ուստի վերջինիս այն պնդումը, որ Կոնջարովի հետ ծանոթացել է նրա աշխատանքի վայրում` չի համապատասխանում իրականությանը: Վաղարշակյանն իրեն ասել է, որ Արմեն անունով մարդ կա, ով ցանկանում է ինչ-որ մեկի անունով Ա/Ձ բացել, գործունեություն իրականացնել ու գումարներ կանխիկացնել: Երբ ինքը հետաքրքրվել է պայմանների մասին, վերջինս ասել է, որ կանխիկացված գումարի 4 տոկոսը մնում է իրենց, որից 2 տոկոսն իրենը պետք է լիներ, 2-ը` Վաղարշակյանինը: Այնուհետև, 4 տոկոսը դարձել է 2 տոկոս, որից 1 տոկոսը իրեն, 1-ը` վերջինիս: Ինքը համաձայնվել է: Հարկային մարմին գնացել են Վաղարշակյանի հետ միասին: Նախկինում տված ցուցմունքներում այս ամենի մասին չի ասել, քանի որ կարծել է, որ Վաղարշակյանն իր ցուցմունքներով կասի իրականում տեղի ունեցածը, սակայն տեսնում է, որ վերջինս ցանկանում է ապացուցել, որ իբր ինքն ընդհանրապես անտեղյակ է: Իրենց գործերի մասին իրենց շրջապատի անձինք տեղյակ են եղել, սակայն մանրամասների մասին ոչ ոք տեղյակ չի եղել: Գործունեությունը սկսելիս ոչ ինքը, ոչ Վաղարշակյանը տեղյակ չեն եղել, որ հարկերը չեն վճարվելու: Ինքը երբեք ապրանքներ չի մատակարարել ու ծառայություններ չի մատուցել: Իր իմանալով, իրենք ընդամենը պետք է գումարներ կանխիկացնեին: Երբ հետաքրքրվել է, թե ինչու Վաղարշակյանն իր անունով Ա/Ձ չի բացում, վերջինս իրեն ասել է, որ իր Ա/Ձ-ն նոր էր փակվել ու նա չէր կարող նոր Ա/Ձ բացել: Իր կարծիքով այս գործարքը վերջինս իրեն է առաջարկել, քանի որ իմացել է իր ֆինանսական վատ վիճակի մասին և վստահ է եղել, որ չի հրաժարվի առաջարկից: Ինքն էլ մտածելով, որ նա ցանկանում է օգնել իրեն` համաձայնվել է: Իր իրականացրած գործունեության որոշ հանգամանքների մասին տեղյակ են եղել իր եղբայրն ու ընկերներից Արշավիր Խուդոյանը, որոնք այժմ գտնվում են ՌԴ-ում:
Նախաքննության ընթացքում Արամ Միքայելյանն ըստ էության դատաքննական սկզբնական ցուցմունքի հետ նույնաբովանդակ ցուցմունք է տվել, բացառությամբ այն հանգամանքի, որ Արայիկ Վաղարշակյանն է իրեն առաջարկել Ա/Ձ բացել, որով գործողություններ չպետք է իրականացվեր և նախապես զգուշացրել է, որ հարկերը կարող էին չվճարվել, սակայն միաժամանակ ասել է, որ դրա համար իր նկատմամբ հետախուզում չեն հայտարարի ու եթե ինքն երեք տարի բացակայի ՀՀ-ից այդ հարցը կլուծվի: Հենց վերջինիս առաջարկով է իր կնիքը և ստորագրությունը տվել Կոնջարովին:
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Միքայելյանին ճանաչում է շուրջ 15 տարի և նա հանդիսանում է իր ընկերը: Կոնջարովին ճանաչել է որպես իր նախկին աշխատանքի վայրի` ավտոսպասարկման կետի հաճախորդի: Միքայելյանն ու Կոնջարովն իր միջոցով են ծանոթացել իրար հետ, սակայն չի կարող հիշել, թե երբ: Վերջինս իրեն երբեք չի դիմել որևէ մեկին գտնելու ու նրա անունով Ա/Ձ բացելու խնդրանքով: Հետագայում Միքայելյանից տեղեկացել է, որ Կոնջարովը նրան առաջարկել է մրգի գործ անել: Նրանց հանդիպումներին մի քանի անգամ ներկա գտնվել է, սակայն որևէ գործնական խնդիրների և հարցերի վերաբերյալ որևէ առաջարկ կամ խորհուրդ Միքայելյանին երբևէ չի տվել: Կոնջարովից երբեք չի հետաքրքրվել, թե ինչով է վերջինս զբաղվում: Գումարներ կանխիկացրել է ընկերոջ` Միքայելյանի խնդրանքով, երբ վերջինս բացակայել է ՀՀ-ից: Բանկում վերջինիս հետ միասին հետաքրքրվել են, թե արդյոք հնարավոր է, որ Միքայելյանի փոխարեն, վերջինիս բացակայության պայմաններում ինքն ստանա գումարներն ու բանկի աշխատակցուհին պատասխանել է, որ անձնագրով ներկայանալու դեպքում կարող է ստանալ: Հենց այդպես էլ արել են: Պայմանավորվածության համաձայն, բանկում ինքը ներկայացրել է անձնագիրն ու ստորագրել Միքայելյանի չեկային գրքույկը, որը եղել է Կոնջարովի մոտ և գումարն անմիջապես փոխանցել է վերջինիս: Գումարային որևէ շահագրգռվածություն չի ունեցել այդ գործում, Կոնջարովը կամ Միքայելյանն իրեն երբեք գումար չեն առաջարկել, ինքն ընդամենը փորձել է օգնել իր վաղեմի ընկերոջը` Միքայելյանին: Ոչ մի տոկոսի մասին, ոչ վերջինիցս, ոչ Կոնջարովից ոչինչ չի լսել: Ինչ կարգով են աշխատել նրանք ինքը տեղյակ չի եղել: Այն մասին, որ Միքայելյանը հարկեր չի վճարում տեղեկացել է հենց նրանից, երբ զանգահարել է իրեն ու ասել, որ հարկային մարմնից իրեն ինչ-որ փաստաթուղթ է եկել և խնդրել է գնալ ու խոսել Կոնջարովի հետ: Այդպես էլ արել են, սակայն ինքը խոսակցության մեծ մասին ներկա չի գտնվել, միայն հասկացել է, որ հարկերը վերջինիս կողմից պարտադիր վճարվելու են:
Նախաքննության ընթացքում իրեն ասել են, որ Արամ Միքայելյանին օգնելու համար պետք է ցուցմունք տա այն մասին, որ իբր գումարները բանկից կանխիկացնելուց հետո, դրանք տվել է վերջինիս, այնինչ իրականում գումարնենրը տվել է Կոնջարովին:
Նախաքննության ընթացքում Արայիկ Վաղարշակյանը հակասական ցուցմունքներ է տվել: Իր սկզբնական ցուցմունքներում հայտնել է, որ Միքայելյանի հետ ծանոթացել է 1997-1998թթ. ՌԴ Մոսկվա քաղաքում: Միմյանց հետ շփվել են, երբ վերադարձել է ՀՀ նրա հետ կապ չի պահպանել: ՌԴ-ից վերադառնալուց հետո, նրան հանդիպել է օդանավակայանում, երբ վերջինիս խնդրանքով դիմավորել է նրան ու տարել Աշտարակ: Այնուհետև հանդիպել են Երևանում և ըստ էության տեղյակ չի եղել, թե ինչով է վերջինս զբաղվում: Մի քանի անգամ, երբ միասին են եղել, հեռախոսազանգ ստանուց հետո, Միքայելյանի խնդրանքով նրա հետ գնացել է <<Արդշինինվեստբանկ>> և իր անձնագրով գումարներ է կանխիկացրել ու տվել նրան, սակայն տեղյակ չի, թե ինչ գումարներ են եղել դրանք: Աշխատել է Երևանի ՀԱԹ Բ1 թաղամասում գտնվող ավտոտեխսպասարկման կետում: Աշխատանքի բերումով, որպես հաճախորդի, ծանոթացել է Կոնջարովի հետ ու հետագայում մտերմացել, սակայն տեղյակ չի եղել, թե վերջինս ինչով է զբաղվում: Իր աշխատավայրում ծանոթացրել է Միքայելյանին և վերջինիս: Այդ օրվանից նրանք սկսել են շփվել միմյանց հետ: Հետագայում, կոնկրետ օրը չի հիշում, Միքայելյանի խնդրանքով <<Արդշինինվեստբանկ>>-ից իր անձնագրով գումար է կանխիկացրել ու փոխանցել նրան, քանի որ վերջինս իր անձնագիրը մոռացել էր Աշտարակում: Հետագայում, կրկին նրա Միքայելյանի խնդրանքով, նորից գումար է կանխիկացրել և փոխանցել նրան: Թե որքան գումար է կանխիկացրել` չի հիշում: Կանխիկացման ժամանակ դրսում տեսել է նաև Կոնջարովին, սակայն չի կարող ասել վերջինս ինչ-որ կապ ունեցել է այդ գումարների հետ, թե` ոչ: Կանխիկացված գումարներից որևէ գումար իրեն չի պահել: Միքայելյանից տեղեկացել է, որ Կոնջարովի առաջարկությամբ Ա/Ձ է բացել, որը պետք է Վրաստանի Հանրապետությունից միրգ ներկրեր, սակայն գործերը լավ չեն ստացվում: Նրանց գործունեության վերաբերյոլ կոնկրետ տեղեկություններ չի ունեցել: Կոնջարովի միջոցով ծանոթացել է վերջինիս ընկեր Արսեն Ղազարյանի հետ ու մի քանի անգամ նրանց միասին տեսել է բանկում: Գումարներ կանխիկացնելուց հետո, Միքայելյանի, Կոնջարովի և Ղազարյանի մասին որևէ տեղեկություններ չի ունեցել:
Հետագա հարցաքննությունների ժամանակ, ցուցմունք է տվել այն մասին, որ <<Արդշինինվեստբանկ>>-ի գլխամասից <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի հաշվեհամարից գումարներ կանխիկացնելիս, Միքայելյանը ՀՀ-ում չի գտնվել, իրեն բանկի մոտ կանչել է Կոնջարովը, ով լրացրել է <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի իր մոտ գտնվող չեկային գրքույկը, որից հետո ինքն իր անձնագրով 2-3 անգամ Ա/Ձ-ի հաշվից կանխիկացրել է գումարները և փոխանցել նրան: Իրականում ինքն է վերջինիս առաջարկությամբ առաջարկել Միքայելյանին առանց ձեռնարկատիրական գործունեության իրականացման Ա/Ձ հիմնադրել, ինչին նա համաձայնվել է: Հետագայում նրանց ծանոթացրել է իրար հետ, որից հետո արդեն իրենք են պայմանավորվել, թե ինչ պետք է անեն: Իր շահագրգռվածությունը կայացել է նրանում, որ ցանկացել է օգնել իր ընկերներ Միքայելյանին ու Կոնջարովին գումարներ վաստակել:
Դատապարտյալ Արմեն Կոնջարովը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Արայիկ Վաղարշակյանին ճանաչում է 2008թ.-ից: Արամ Միքայելյանի միջոցով ծանոթացել է վերջինիս հետ, իր հիշելով 2010թ.-ին: Թե ծանոթությունն ինչի հետ է պայմանավորված եղել` չի հիշում: Ենթադրում է, որ իր առաջարկով է գրանցվել <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ն: Այդ առաջարկությունը կատարել է, երբ նստած են եղել Միքայելյանի և Վաղարշակյանի հետ: Ա/Ձ բացելու ու համատեղ գործունեություն ծավալելու մասին զրուցել է տիրոջ` Միքայելյանի հետ, խոսակցությանը ներկա է եղել նաև Վաղարշակյանը: Վերջիններս տեղյակ չեն եղել, որ ինքն անօրինական որևէ բան է անում: Հաշվապահական փաստաթղթերն ու կնիքը իր մոտ են եղել: Ոչ ինքը կարող էր ստորագրել Միքայելյանի փոխարեն, և ոչ էլ որևէ այլ անձ: Իր ներկայությամբ չի եղել, որ որևէ մեկը համոզի վերջինիս կնիքն ու փաստաթղթերը տա իրեն: Վաղարշակյանին չի հանձնարարել որևէ անձի գտնել, ում հետ ինքը կարող էր գործունեություն ծավալել: Վերջինիս ճանաչել է, որպես ավտոմեքենաներ նորոգող սերվիզի աշխատակցի ու նա տեղյակ չի եղել իր անօրինական գործունեության մասին: Չի հիշում, թե Վաղարշակյանը <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի հետ կապված որևէ շահագրգռվածություն ունեցել է, թե` ոչ: Տեղյակ չէ, թե Միքայելյանի անունից գումարներ կանխիկացնելուց արդյոք վերջինս շահույթ ունեցել է, թե` ոչ: Իր իմանալով վերջիններս ընկերներ են եղել: Մանրամասներ չի հիշում և ստույգ չի կարող պատասխանել բոլոր հարցերին: Չի հիշում, թե Վրաստանից միրգ ներկրելու վերաբերյալ նրանց հետ զրուցել է, թե` ոչ: Ա/Ձ ստեղծելուց հետո, հավասարաչափ շփվել է Միքայելյանի ու Վաղարշակյանի հետ: Իր հիշելով Միքայելյանի կողմից բանկային գործարքներ կատարելիս բանկում ներկա չի գտնվել: Երբ վերջինս բացակայել է քաղաքից, Ա/Ձ-ի ռեկվիզիտները գտնվել են իր մոտ, սակայն չի հիշում, թե ինչ ճանապարհով են դրանք իր մոտ հայտվել: Տեղյակ չէ, թե Վաղարշակյանն անձամբ է ստորագրել բանկային փաստաթղթերում, թե` ոչ: Վերջինիս հետ սովորական հարաբերությունների մեջ է եղել, նրան ավելի շատ է վստահել, քան Միքայելյանին: Տեղյակ է, որ վերջինիս գումարները կանխիկացվել են ինչպես նրա, այնպես էլ Վաղարշակյանի կողմից: Գումար կանխիկացնելու մասին ինքն է ասել վերջիններիս, սակայն ինչ կարգով` չի հիշում: Միքայելյանի ստորագրությամբ կնիք պատրաստելու առաջարկն իր կոմից է եղել: Ա/Ձ ստեղծելու նպատակը չի ցանկանում հայտնել, քանի որ դրա համար արդեն դատապարտվել է:
Նախապես Միքայելյանին տեղյակ չի պահել գործարքների վտանգավորության վերաբերյալ: Իր նպատակը հարկերից խուսափելն է եղել, ինչից նրանք տեղյակ չեն եղել: Ո'չ Միքայելյանը, ո'չ Վաղարշակյանը տեղյակ չեն եղել, որ կատարվելիք գործարները անապրանք են լինելու: Վերջինիս մասնակցության վերաբերյալ ոչինչ ասել չի կարող: Ինքը չի դրդել, որպեսզի Վաղարշակյանը դրդի Միքայելյանին գրանցել Ա/Ձ: Տղաները միշտ միասին են եղել և Վաղարշակյանը որևէ պատասխանատվություն իր առջև չի ունեցել: Նրանք միայն իր ձերբակալումից հետո են տեղեկացել, որ Ա/Ձ-ն գրանցվել է հարկերից խուսափելու նպատակով: Առձեռն ոչ մեկին գումար չի տվել, գումարը նրանց փոխանցվել է: Վաղարշակյանը որևէ բաժին չի ունեցել, իսկ Միքայելյանն իմացել է իբր ինքը վերջինիս Ա/Ձ-ով գործարքներ է կատարել ու դրա համար էլ նրան գումարներ է տվել: Ինչու է Վաղարշակյանը կանխիկացրել Միքայելյանի փոխարեն, չի կարող ասել և պնդում է, որ չի շահագրգռել Վաղարշակյանին դրդել Միքայելյանին կատարել գործարքները: Ինքը Վաղարշակյանին գումար չի տվել և տեղյակ չէ, թե ով և ինչքան է տվել:
Վկա Նաիրա Հայրապետյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է <<Արդշինինվեստբանկ>> ԲԲԸ-ում: Իր հաճախորդներից է նաև <<Ձուլակետրոն>> ԲԲԸ-ը, որը ՍՊԸ-ներին էլ նույնպես փոխանցումներ է կատարել: Հաճախորդի հետ կապված որևէ խնդիր չեն ունեցել: <<Էքսպրես Մետալ>> ընկերության տնօրենին` Արմեն Կոնջարովին ճանաչում է որպես բանկի հաճախորդի: Վերջին կազմակերպության հաշվից <<Արամ Միքայելյան>> ԱՁ-ին գումարներ փոխանցվել են: Հիմնականում հեռախոսազանգի միջոցով են տեղեկացել փոխանցված գումարների մասին: Ինքն անձամբ որևէ մեկին չի տեղեկացրել, այսինքն` ինքը չի զանգել: Հաճախորդները հիմնականում հեռախոսով են ճշտել, թե արդյոք գումարը նստել է իրենց հաշվեհամարին ու նոր միայն մոտեցել են բանկին: Միքայելյանը հիմնականում մենակ է եկել բանկ, բայց եղել են դեպքեր, երբ նա եկել է ինչ-որ անձի հետ: Միքայելյանից բացի եղել են դեպքեր, որ այլ անձ է կանխիկացրել գումարը նրա Ա/Ձ-ի հաշվից: Իր հիշելով հաշիվը բացվել է Կոնջարովներից ինչ-որ մեկի միջոցով: Միքայելյանը բաժնի պետի մոտ է բացել հաշիվը, քանի որ միայն նա ունի այդ իրավասությունը: Կոնջարովի կազմակերպության կողմից մոտ 4 կամ 5 Ա/Ձ-ների է փոխանցվել գումարը: Չի հիշում, թե Միքայելյանի փոխարեն գումարն այլ անձի կողմից կանխիկացնելիս Կոնջարովը գտնվել է բանկում, թե` ոչ: <<Ձուլակենտրոն>>-ի տնօրենը զանգահարել է ու ասել, որ իր մատակարարներին է ուղարկում, որ հաշիվ բացեն, ավելի արդյունավետ գումարների փոխանցումները կազմակերպելու համար: Միքայելյանին ինքն է բացատրել, որ այլ անձի անունով եթե չեկ ստորագրի, ապա այդ անձնավորությունն իր քաղաքից բացակայելու դեպքում կարող է անձնագրով կանխիկացնել Ա/Ձ-ի հաշվին նստած գումարը: Որքանով հիշում է Կոնջարովը Միքայելյանի կողմից գումար կանխիկացնելիս ներկա չի եղել: Հիմնականում հաշվի վրա նստած ամբողջ գումարը կանխիկացրել են:
Վկա Աննա Ավետիսյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Արամ Միքայելյանը հանդիսանում է իր ամուսինը, սակայն վերջինիս հետ շուրջ 12 տարի համատեղ չեն բնակվում: Վերջինիս կամ նրա ընտանիքի անդամների հետ չի շփվում, ընկերներից ճանաչում է միայն Արայիկ Վաղարշակյանին, ում հետ ծանոթացել են դեռևս Բելոռուսիայի Հանրապետությունում և ընտանիքներով մտերմություն են արել: Միքայելյանի գործունեության մասին որևէ բան ասել չի կարող և տեղյակ չէ, թե ինչով է նա զբաղվում, քանի որ չի շփվում նրա հետ: Նրա գտնվելու վայրի մասին տեղեկություն չունի:
Վկա Արթուր Փաշինյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատել է <<Ֆաստ Թրեք Քոնսթրաքշնս>> ՓԲԸ-ում, որպես տնօրեն: ՓԲԸ-ը զբաղվել է շինարարական աշխատանքներով: Անձամբ չի ճանաչել Արամ Միքայելյանին, նախաքննության ժամանակ տեղեկացել է, որ իրենց ընկերությունը շինարարական ապրանքատեսակների մատակարարումով գործնական հարաբերություններ է ունեցել մոտ 200 կազմակերպությունների հետ, որոնցից մեկը հանդիսացել է <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ն: Ներկայումս կատարված գործարքների մասին ոչինչ չի հիշում: Համաձայն իր ղեկավարած ընկերության կարգի, իրենց ներկայացրել են օֆերտաներ, որոնցից մեկն ինքը հաստատել է, որից հետո մատակարարն ապրանքն իր ուժերով հասցրել է շին հրապարակ ու շփվել է պահեստապետերի և մատակարարման բաժնի աշխատակիցների հետ: Կոնկրետ այս դեպքում չի հիշում, թե ինչ կարգով է կատարվել վճարումը` կանխիկ, թե փոխանցումով: Պնդում է, որ նշած Ա/Ձ-ի կողմից իրենց կազմակերպությանն ապրանք մատակարարվել է, սակայն այդ կազմակերպության անունից հանդես եկած անձին չի հիշում ու չի կարող հիշել, քանի որ նա հանդիսացել է հարյուրավոր մատակարարներից մեկը: Իրենց ընկերությունում կնիքի ձևով ստորագրությունը` <<ֆաքսիմիլային ստորագրությունը>> ընդունվել է, որպես պատշաճ ստորագրություն: Կոնկրետ չի հիշում, թե ինչ ապրանքներ են նշված Ա/Ձ-ի կողմից մատակարարվել, սակայն ենթադրում է, որ դրանք պետք է լինեին մանր շինարարական ապրանքնտեսակներ:
Վկա Կարեն Գրիգորյանի ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2006թ.-ից զբաղեցրել է <<Երևան Ջուր>> ՓԲԸ-ն խմելու ջրի արտադրության և փոխադրման վարչության գլխավոր ճարտարագետի պաշտոնը: Վերակառուցման աշխատանքներ կատարելու հետ կապված, 2009 թ. հնարավոր է, որ <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի հետ գործարք կատարած լինի, սակայն անունը չի հիշում: Ցուցմունք նախկինում տվել է խողովակի, անկյունակի ու այլ ապրանքների վերաբերյալ: Նշված գործարքի մասին հիշում է, որ մատակարարը մեքենայով բերել է ապրանքներն իրենց նշած վայրը: Վճարումը փոխանցումով են կատարել: Այդ հարցերով զբաղվել է հաշվապահությունը: Կոնկրետ գործարքից տեղյակ է, քանի որ նշված ապրանքն ինքն է ընդունել, սակայն թե ով է հանդես եկել որպես Ա/Ձ-ի ներկայացուցիչ չի հիշում:
Վկա Գայանե Մուրադյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է <<Շահումյան Ագրոսպասարկում>> Ա/Մ-ում, որպես հաշվապահ: Իրենց տնօրենը` Վանիկ Սողոմոնյանը <<Արամ Միքայելյան>> ԱՁ-ից անկյունակներ է գնել: Ինքը, որպես հաշվապահ, մտածելով, որ Ա/Ձ-ն կնիք չի ունենա, նրանցից որոշ փաստաթղթեր է պահանջել, սակայն պարզվել է, որ Ա/Ձ-ն կնիք ունի: Իրենք վճարումը կատարել են բանկային փոխանցման միջոցով <<ՎՏԲ-Հայաստան>> բանկից իրենք փոխանցել են <<Արդշինինվեստբանկին>>: Այդ կազմակերպության հետ այլ գործարքներ չեն կատարել, ինքն այլ մասնակցություն նշված գործարքին չի ունեցել: Պահանջել է հաշիվ ֆակտուրայի հետ ներկայացնել լիցենզիան, անձը հաստատող փաստաթուղթ: Կնիքի վրա դրված ստորագրությունը չի կարող ասել ձեռքով ստորագրված է եղել, թե կնիքով դրված: Հաշիվ ֆակտուրաները ապրանքը մատակարարող վարորդի միջոցով բերել ու թողել են իրենց մոտ: Իրենց տնօրենի կողմից դրանք ստորագրելուց և կնիքելուց հետո, ինքն անձամբ զանգահարել է մատակարարի կողմից թողած հեռախոսահամարով ու հանդիպելով մի կնոջ, որը ներկայացել է որպես տվյալ ընկերության հաշվապահ, դրանք հանձնել է վերջինիս: Ապրանքը ընդունել է անձամբ տնօրենը: Տեղյակ չէ, թե նշված Ա/Ձ-ն ինչ գործունեությամբ է զբաղվում: Գնված ապրանքը ինքն անձամբ տեսել է: Իրենց կազմակերպության իրավաբանական հասցեն է ք. Երևան, Հաղթանակի 1 փող, շենք 43:
Վկա Հովհաննես Բաղդոյանը և վկա Արմենակ Փիլթակյանը նախաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ են տվել այն մասին, որ <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի հետ 2009-2010թթ. ընթացքում կատարել են գործարքներ: Ըստ էության Ա/Ձ-ից ձեռք են բերել տարբեր շինարարական ապրանքներ, որոնց դիմաց վճարումը կատարել են բանկային փոխանցման միջոցով: Ա/Ձ-ի անունից հանդես եկող անձնավորությունը ներկայացել է որպես Արամ Միքայելյան, սակայն նրան նկարագրել չեն կարողանում:
ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ տեղեկատվական բազայից ստացված տվյալների զննության արձանագրության համաձայն, <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի կողմից դուրս են գրվել 336.322.559 դրամի թվով 282 հարկային հաշիվներ:
ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ համապատասխան տարածքային ստորաբաժանումներից առգրավված <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ն և <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի հարկային գործերի ու ՀՀ կենտրոնական բանկի ֆինանսական դիտարկումների կենտրոնից ստացված տեղեկատվության համաձայն, <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի <<Արդշինինվեստբանկ>> ՓԲԸ-ում սպասարկվող դրամային հաշիվներից մուտքագրվելուց հետո, կարճ ժամանակահատվածում 16.10.2009-10.03.2010թթ. ընթացքում, Արամ Միքայելյանի կողմից կանխիկացվել է 266.758.847 դրամ, իսկ Արայիկ Վաղարշակյանի կողմից` 8.130.318 դրամ:
<<Արդշինինվեստբանկ>> ՓԲԸ-ից ստացված <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ն բանկային հաշիվների շարժի վերաբերյալ տեղեկություների համաձայն, առկա են հիշյալ հաշիվներից գումար կանխիկացնելու վերաբերյալ դրամարկղային ելքի օրդերներ ու վճարման հանձնարարագրերի կրկնօրինակներ:
Վկա Գևորգ Սիմոնյանի կողմից ներկայացվել են <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի կողմից 2009-2010թթ. ընթացքում <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-նը դուրս գրված 249 հատ հաշիվ ապրանքագրեր:
Դատահաշվապահական փորձաքննության թիվ 10-3128 եզրակացության համաձայն,
...<<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ն կողմից 2009 և 2010 թթ., տարբեր գնորդների անվամբ դուրս գրված հարկային հաշիվներն ապրանքայն դիտելու պայմաններում, <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ում տույժ ու տուգանքներով հանդերձ` լրացուցիչ առաջանում են` 266.379.222 դրամ հարկային պարտավորություններ, այդ թվում` Արամ Միքայելյան Ա/Ձ-ի դրվագով. հարկեր` 69.160.028 դրամ, տույժեր 37.865.115 դրամ, տուգանքներ` 41.496.017 դրամ, ընդամենը` 148.524.160 դրամ:.............
Արամ Միքայելյան Ա/Ձ-ում տույժ և տուգանքներով հանդերձ առաջանում է պետ. բյուջե վճարման ենթակա` 43.663.004 (Հարկեր և պարտադիր վճարներ` 19.471.815 + տույժեր 10.527.656 + տուգանքներ` 13.663.533) դրամ գումարի պարտավորություն:.......
Առկա են որպես իրեղեն ապացույցներ ճանաչված և գործին կցված <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ն, <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի կնիքը, Արամ Միքայելյանի և Արամ Կոնջարովի ստորագրության դրոշմակնիքները, դրանք ներկայացնելու ու զննելու մասին արձանագրությունները: Վերջինիս կողմից ներկայացված Արամ Միքայելյանի ստորագրության դրոշմակնիքով կնքված և չլրացված 80 հատ դրամարկղային մուտքի օրդերները:
Իրեղեն ապացույց հանդիսացող Արմեն Կոնջարովին պատկանող 091 22-88-55 և 098 22-88-55 բջջային հեռախոսահամարների մուտքային և ելքային զանգերի վերծանումները պարունակող լազերային սկավառակի համաձայն, վերջինս 2009-2010թթ. ընթացքում հեռախոսակապի մեջ է գտնվել Արայիկ Վաղարշակյանի հետ:
Դատարանը վելուծելով և գնահատելով դատական քննության ժամանակ հետազոտված ապացույցները իրենց համակցության մեջ, իրավացիորեն գտել է, որ Արամ Միքայելյանը կատարել է հանցավոր արարքներ, որոնք նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով, որոնցով էլ նա ենթակա է քրեական պատասխանատվության, իսկ Արայիկ Վաղարշակյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներին, որով էլ նա ենթակա է քրեական պատասխանատվության:
Միաժամանակ Դատարանը պատճառաբանված կերպով գտել է, որ պետք է ճանաչել և հռչակել ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում` արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ և Արայիկ Վաղարշակյանի անմեղությունը նույն պատճառաբանությամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում: Արամ Միքայելյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով մեղադրանքը չի ապացուցվել, իսկ նրան այդ հոդվածով մեղսագրված արարքը պետք է վերաորակել 189 հոդվածի 1-ին մասով: Դատարանը գտել է նաև, որ Արայիկ Վաղարշակյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով մեղադրանքը չի ապացուցվել, իսկ նրան այդ հոդվածով մեղսագրված արարքը պետք է վերաորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 31 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն, արարքը համարվում է առանց մեղքի կատարված, եթե անձը չի գիտակցել ու տվյալ իրադրությունում չէր կարող գիտակցել իր գործողության /անգործության/` հանրության համար վտանգավոր բնույթը կամ չի նախատեսել հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը և տվյալ իրադրությունում պարտավոր չէր կամ չէր կարող նախատեսել դրանք:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 37 հոդվածի համաձայն, հանցակցություն է համարվում երկու կամ ավելի անձանց դիտավորյալ համատեղ մասնակցությունը դիտավորյալ հանցագործությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38 հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն, դրդիչ է համարվում այն անձը, ով մեկ ուրիշ անձի դրդել է հանցանք կատարելու` համոզելու, նյութապես շահագրգռելու, սպառնալիքի միջոցով կամ այլ եղանակով, իսկ 5-րդ մասի համաձայն, օժանդակող է համարվում այն անձը, ով հանցագործությանն օժանդակել է խորհուրդներով, ցուցումներով, տեղեկատվություն կամ միջոցներ, գործիքներ տրամադրելով կամ խոչընդոտները վերացնելով, ... :
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 40 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն, հանցակցի սահմանազանցում է համարվում անձի կողմից այնպիսի հանցանք կատարելը, որը չի ընդգրկվում մյուս հանցակիցների դիտավորությամբ, համաձայն նույն հոդվածի 2-րդ մասի` հանցանքի սահմանազանցման համար մյուս հանցակիցները պատասխանատվություն չեն կրում:
Վերլուծելով և գնահատելով դատական քննության ժամանակ հետազոտված ապացույցներն իրենց համակցության մեջ, Դատարանն իրավացիորեն ձեռք բերված ապացույցները բավարար է գտնում և գործի փաստական հանգամանքներով հաստատված է համարում, որ Կոնջարովի կազմակերպմամբ Վաղարշակյանը նյութապես շահագրգռելու միջոցով Միքայելյանին դրդել է կեղծ ձեռնարկատիրության: Այսպես` Վաղարշակյանի առաջարկությամբ, առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության, Միքայելյանը գրանցել է <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ն, որի նպատակը նյութական օգուտ քաղելն է, այն է` Ա/Ձ հաշվեհամարին փոխանցված գումարները կանխիկացնելուց ու Կոնջարովին փոխանցելու դիմաց կանխիկացված գումարից սկզբում` 2 , բայց հետագայում 1 տոկոս գումարի չափով եկամուտ են ստացել Միքայելյանը և Վաղարշակյանը: Ա/Ձ-ն գրանցելուց ու հետագա գործունեության ընթացքում Կոնջարովը Միքայելյանին ու Վաղարշակյանին ներկայացրել է, որ իր կողմից Ա/Ձ-ի անվամբ սկզբնական շրջանում կատարվելու է շինանյութի առևտուր, իսկ առնվազն 2009թ. դեկտեմբերից սկսած դրա փաստաթղթերով Վրաստանի հանրապետությունից մշտապես ներկրվելու են ցիտրուսային մրգեր, գործունությունը լինելու է օրինական, իսկ դրանից առաջացող հարկերը վճարվելու են ամբողջությամբ: Դրանից հետո Միքայելյանը Կոնջարովի առաջարկությամբ պատրաստել է իր ստորագրության դրոշմակնիքը և այն, Ա/Ձ կնիքի և հաշվապահական փաստաթղթերի հետ միասին փոխանցել է Կոնջարովին: Վերջինս <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-նն առանց ապրանքների մատակարարման և ծառայությունների մատուցման, <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր է կազմել, որոնք ներառել է <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ն հաշվետվություններում ու հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում և չարամտորեն խուսափել առանձնապես խոշոր չափերի 69.160.028 դրամի հարկերը վճարելուց, ինչի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն գումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս: <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի <<Արդշինինվեստբանկ>> ԲԲԸ-ում գտվող հաշվեհամարին Կոնջարովի` <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ- փոխանցված գումարներից մուտքագրվելուց հետո, կարճ ժամանակահատվածում 16.10.2009-10.03.2010թթ. ընթացքում Միքայելյանը կանխիկացրել ու Կոնջարովին է փոխանցել 266.758.847 դրամ գումար, իսկ Վաղարշակյանը նման եղանակով կանխիկացրել և Կոնջարովին է փախանցել` 8.130.318 դրամ: Բացի այդ, <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ով իրականացվել է նաև ձեռնարկատիրական գործունեություն և 2009թ. երրորդ ու 2010թ. առաջին եռամսյակների ընթացքում <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի գործունեության վերաբերյալ Միքայելյանի կողմից օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշիվներ և հարկման հիմք հանդիսացող պարտադիր այլ փաստաթղթեր չներկայացնելու միջոցով` չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերի 19.471.815 դրամ հարկ վճարելուց:
Վաղարշակյանը Միքայելյանին կեղծ ձեռնարկատիրության դրդելիս չի գիտակցել և տվյալ իրադրությունում չէր կարող գիտակցել, որ նրա կողմից բացի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված կեղծ ձեռնարկատիրությունից կարող է կատարվել նաև այլ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք:
Տվյալ դեպքում Վաղարշակյանը Միքայելյանին կեղծ ձեռնարկատիրության դրդելիս, իսկ վերջինս այդ հանցանքը կատարելիս չեն գիտակցել և տվյալ իրադրությունում չէին կարող գիտակցել, որ Կոնջարովի կողմից <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-նն առանց ապրանքների մատակարարման և ծառայությունների մատուցման <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կկազմվեին, որոնք կներառվեին <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ն հաշվետվություններում ու հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում, ինչը հնարավորություն կտար Կոնջարովին չարամտորեն խուսափելու առանձնապես խոշոր չափերի` 69.160.028 դրամի հարկերը վճարելուց և նույն նույն գումարի չափով պետությանը վնաս պատճառելուց: Ի սկզբանե և մինչև Կոնջարովի ձերբակալվելը, Միքայելյանը և Վաղարշակյանը Կոնջարովի հետ նախնական համաձայնություն են ունեցել, որ վերջինս Ա/Ձ Արամ Միքայելյանի միջոցով իրականացնելու է հիմնականում ՀՀ ցիտրուսային մրգերի ներմուծում և գործունեությունից գոյացած հարկերն ամբողջությամբ վճարվելու են: Միքայելյանի և Վաղարշակյանի կողմից Կոնջարովի կատարած գործողությունների ու դրանց հնարավոր հետևանքները կանխատեսելու վերաբերյալ գործում բավարար ապացույցներ չկան: Այսինքն` ամբաստանյալ Վաղարշակյանը և Միքայելյանն Կոնջարովին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 3-րդ մասով և 205 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործություններ կատարելուն օժանդակելու դիտավորություն չեն ունեցել և նրանց գործողություններում բացակայում է 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով և 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմը:
Նման պայմաններում վերլուծելով ամբաստանյալների, վկաների, ցուցմունքները, գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցները, ստուգելով ամբաստանյալների կողմից իրենց մեղսագրված հանցագործություններ կատարելու վերաբերյալ գործով ձեռք բերված ապացույցները` դրանց վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, ամբաստանյալների մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրանց օգտին մեկնաբանելով` Դատարանը պատճառաբանված կերպով գտել է, որ պետք է ճանաչել և հռչակել ամբաստանյալներ Արամ Միքայելյանի և Արայիկ Վաղարշակյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում: Դատարանը հաստատված է համարել, որ ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանը կատարել է հանցավոր արանքներ, որոնք համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով և 205 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմերին, իսկ Արայիկ Վաղարշակյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը համապատասխանում է 38-189 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմին, որով էլ նրանք ենթակա են քրեական պատասխանատվության:
Վերոգրյալ հոդվածների բովանդակային վերլուծությունից և սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից ակնհայտ է դառնում, որ ամբաստանյալների նկատմամբ պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, բավարար չափով ստուգման ու բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել վերաքննիչ բողոքում մատնանշված բոլոր հանգամանքները, նրանց կողմից կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, մասնավորապես այն, որ ամբաստանյալները նախկինում դատված և որևէ կերպ արատավորված չեն եղել, Արամ Միքայելյանը ՀՀ Արարատի մարզի Աշտարակ քաղաքի քաղաքապետի, իսկ Արայիկ Վաղարշակյանը ՀՀ Արագածոտնի մարզի Ապարան քաղաքի քաղաքապետի կողմից բնութագրվում են դրականորեն, Արամ Միքայելյանը աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն ու հանցագործության մյուս մասնակցին հանցանքի կատարաման մերկացնելուն, Արայիկ Վաղարշակյանը տառապում է` <<ՍԻՀ, անկայուն հարաճուն պրոգրեսիվող ստենոկարդիա, զարկերակային հիպերտոնիա, 2-րդ աստիճանի, /բարձր ռիսկ կրիզային ընթացք/, ՄԱ 3-րդ /NYHA/, շաքարային դիաբետտիպ 2-րդ միջին ծանրության>> հիվանդություններով, նրա խնամքին է գտնվում թոշակառու մայրը և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք չարձանագրելով` իրավացիորեն վերջիններիս նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ, ինչը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10 հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից` համապատասխանում է կատարված հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորների անձնավորությանը, անհրաժեշտ ու բավարար է նրանց ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար և կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին:
Ինչ վերաբերում է մեղադրող Գ. Մարկոսյանի վերաքննիչ բողոքի խնդրանքին` ամբաստանյալների դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցն ամբողջությամբ բավարարելու վերաբերյալ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Դատարանն պատճառաբանված կերպով ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարել է մասնակի` վճռելով Արամ Միքայելյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 19.471.815 դրամ, իսկ Արամ Միքայելյանից և Արայիկ Վաղարշակյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի 69.106.028 դրամ բռնագանձելու մասով հայցը մերժել` պատճառաբանելով, որ ամբաստանյալներն անմեղ են Արմեն Կոնջարովին տվյալ գումարի չափով հարկերը ՀՀ բյուջե վճարելուց խուսափելուն օժանդակելու մեղադրանքում: Արմեն Կոնջարովի վերաբերյալ օրինական ուժի մեջ մտած Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 16.06.2011թ-ի դատավճռով որոշվել է վերջինիցս հօգուտ պետական բյուջեի բռնագանձել 109.777.703 դրամ, որն իր մեջ ներառել է նաև 69.106.028 դրամը:
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 155 հոդվածի 1-ի մասի, նույն քաղաքացիական հայցով դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած որոշումը, ...ինչպես նաև դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռի առկայությունը, որով հայցը մերժվել կամ լրիվ կամ մասնակի բավարարվել է, բացառում է քաղաքացիական հայցի կրկին հարուցումը:
Վերոգրյալ հիմքերի առկայության պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ սույն գործով թույլ չեն տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կհանգեցնեին դատական սխալի, ուստի գտնում է, որ Դատարանի դատավճիռն օրինական է ու հիմնավորված և այն բեկանելու, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքները բավարարելու օբյեկտիվ հիմքեր առկա չեն:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393, 394, 402 հոդվածներով` ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանի պաշտպան Կ. Մանուչարյանի և մեղադրող Գ. Մարկոսյանի վերաքննիչ բողոքները մերժել` օրինական ուժի մեջ թողնելով Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012թ. մայիսի 21-ի դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արամ Արշավիրի Միքայելյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով, 205 հոդվածի 2-րդ մասով և Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի` 38-189 հոդվածի 1-ին մասով:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Կ. ՂԱԶԱՐՅԱՆ
ԵԱՔԴ/0174/01/11
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը`
նախագահող դատավոր Լ. Ավետիսյան
քարտուղարությամբ` Ն. Ղազարյանի, Ե.Կարապետյանի, Հ.Արտաշեսյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Գ. Մարկոսյանի
պաշտպաններ` Կ.Մանուչարյանի, Տ. Գասպարյանի
2013 թվականի նոյեմբերի 6-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
1. Արամ Արշավիրի Միքայելյանի` ծնված 02.04.1959թ.-ին, Արտաշատ քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, անհատ ձեռնակատեր, նախկինում չդատված, հաշվառված և բնակվել է ք.Արտաշատ, Մխչյան փողոցի տուն 101 հասցեում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով, կալանքի տակ է 2011 թվականի հուլիսի 8-ից,
2. Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի` ծնված 09.05.1968թ.-ին, Ապարան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ֆիզիկապես վատառողջ, ամուսնացած, խնամքին մեկ անձ, չի աշխատում, նախկինում չդատված, հաշվառված և բնակվում է ք.Ապարան, Մարշալ Բաղրամյան փողոցի 10 շենք թիվ 18 բնակարան հասցեում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով, որպես խափանման միջոց է կիրառվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2008 թվականի հոկտեմբերի 13-ին ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 83102208 քրեական գործը:
2010 թվականի փետրվարի 16-ին թիվ 83102208 քրեական գործն ուղարկվել է ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննչական վարչություն և կատարվել է նախաքննություն:
2010 թվականի մարտի 23-ին ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 3-րդ մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 190 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 58203810 քրեական գործը:
2010 թվականի հունիսի 18-ին թիվ 58203810 քրեական գործը ուղարկվել է ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչություն, նույն օրը միացվել է թիվ 83102208 քրեական գործին և նախաքննությունը շարունակվել է 83102208 համարով:
2011 թվականի նոյեմբերի 18-ին թիվ 83102208 քրեական գործից անջատվել է մեղադրյալներ Արամ Միքայելյանի և Արայիկ Վաղարշակյանի վերաբերյալ մասը, որին շնորհվել է 83102208/3 համարը:
2011 թվականի մարտի 11-ին Արամ Արշավիրի Միքայելյանը որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով և հայտարարվել է վերջինիս հետախուզում: Դատարանի որոշմամբ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է կալանավորումը:
Արամ Միքայելյանը 08.07.2011թ. հայտնաբերվել է Բելոռուսիայի Հանրապետությունում և 17.10.2011թ. տեղափոխվել է ՀՀ:
Դատարանի 19.10.2011թ. որոշմամբ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը վերահաստատվել է` կալանավորման սկիզբը հաշվվել է 17.10.2011թ.-ից:
2011 թվականի նոյեմբերի 18-ին Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանը որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով: Նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
2011 թվականի նոյեմբերի 18-ին Արամ Արշավիրի Միքայելյանին նախկինում առաջադրված մեղադրանքը լրացվել և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով: Արամ Միքայելյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը թողնվել է անփոփոխ:
2011 թվականի նոյեմբերի 30-ին թիվ 83102208/3 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, դատավոր Ա.Խաչատրյանի կողմից ընդունվել է վարույթ:
Դատարանի 2012 թվականի մայիսի 21-ի դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում: Արամ Արշավիրի Միքայելյանը մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքներ կատարելու մեջ: Արամ Միքայելյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է ազատազրկման 2 /երկու/ տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով դատապարտվել է ազատազրկման 5 /հինգ/ տարի ժամկետով` անձնական գույքի կեսի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավել քան 19.471.815 դրամից: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն, հանցանքների համակցությամբ պատիժները մասնակի գումարելու միջոցով Արամ Միքայելյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 5 /հինգ/ տարի 3 /երեք/ ամիս ժամկետով` անձնական գույքի կեսի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավել քան 19.471.815 դրամից:
Ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում:
Արայիկ Վաղարշակյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել տուգանքի նվազագույն աշխատավարձի ութհարյուրապատիկի` 800.000 /ութ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ Ազգային Ժողովի ՙՀայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին՚ 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշման 1-ին կետի 3-րդ ենթակետի համաձայն ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանն ազատվել է նշանակված պատիժը կրելուց:
Մեղադրողի և Ա.Միքայելյանի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա քննության առնելով քրեական գործը` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը 2012 թվականի օգոստոսի 29-ին որոշում է կայացրել բողոքները մերժելու, առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի մայիսի 21-ի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին։
Վերաքննիչ դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոքներ են բերել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Թամազյանը և ամբաստանյալ Ա.Միքայելյանի պաշտպան Կ.Մանուչարյանը:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012թ. դեկտեմբերի 5-ի որոշմամբ վճռաբեկ բողոքները բավարարվել են մասնակիորեն: Ամբաստանյալներ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի և Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի վերաբերյալ Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի մայիսի 21-ի դատավճիռը, այն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշումը բեկանվել և գործն ուղարկվել է Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` նոր քննության։
Քրեական գործը Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանում ստացվել է 15.03.2013թ.-ին: Դատավոր Լ.Ավետիսյանի 2013թ. մարտի 15-ի որոշմամբ նշված գործն ընդունվել է վարույթ, որոշում է կայացվել քրեական գործը դատաքննության նշանակելու մասին:
2.Գործի փաստական հանգամանքները.
Նախնական քննության մարմինն ամբաստանյալ Արամ Արշավիրի Միքայելյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված այն արարքների կատարման համար, որ նա Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ և Արայիկ Վաղարշակյանի դրդչությամբ, առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության, նյութական այլ օգուտներ քաղելու և հարկերից չարամտորեն խուսափելու դիտավորությամբ, 2009թ. սեպտեմբերի 18-ին ՀՀ ԿԱ պետական եկամուտների կոմիտեի Արտաշատի տարածքային հարկային տեսչությունում հաշվառվելով անհատ ձեռնարկատեր և Արայիկ Վաղարշակյանի դրդչությամբ իր ստորագրության դրոշմակնիքը, Ա/Ձ-ի կնիքն ու հաշվապահական փաստաթղթերը հանձնելով Արմեն Կոնջարովին, ինչպես նաև հետագայում Ա/Ձ-ի ՙԱրդշինինվեստբանկ՚ ԲԲ ընկերությունում գտնվող հաշվեհամարին փոխանցված գումարները կանխիկացնելով և Ա. Կոնջարովին հանձնելով` օժանդակել է նրան ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊ ընկերությանն առանց ապրանքների մատակարարման և ծառայությունների մատուցման ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կազմելուն, որոնք Արմեն Կոնջարովը ներառելով ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊ ընկերության հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում, չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերի` 69.160.028 դրամի հարկերը վճարելուց, որի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն գումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս: Բացի այդ, Արամ Միքայելյանն Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ով իրականացնելով նաև ձեռնարկատիրական գործունեություն, Արսեն Ղազարյանի օժանդակությամբ 2009թ. երրորդ և 2010թ. առաջին եռամսյակների ընթացքում ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի գործունեության վերաբերյալ օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշիվներ և հարկման հիմք հանդիսացող պարտադիր այլ փաստաթղթեր չներկայացնելու միջոցով, չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերի 19.471.815 դրամ հարկ վճարելուց:
Նախնական քննության մարմինն ամբաստանյալ Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված այն արարքների կատարման համար, որ նա Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ համոզելու և նյութապես շահագրգռելու միջոցով Արամ Միքայելյանին դրդել է, առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության, նյութական այլ օգուտներ քաղելու և հարկերից չարամտորեն խուսափելու դիտավորությամբ ՀՀ ԿԱ պետական եկամուտների կոմիտեի Արտաշատի տարածքային հարկային տեսչությունում 2009թ. սեպտեմբերի 18-ին գրանցվել որպես անհատ ձեռնարկատեր: Դրանից հետո Ա.Միքայելյանին համոզել է անհատ ձեռնարկատիրոջ կնիքը, Արամ Միքայելյանի ստորագրության դրոշմակնիքն ու հաշվապահական փաստաթղթերը հանձնել Արմեն Կոնջարովին: Հետագայում Արմեն Կոնջարովի մոտ գտնվող փաստաթղթերի օգտագործմամբ ՙԱրդշինինվեստբանկ՚ ԲԲ ընկերության գլխամասից ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի ընթացիկ հաշվից ստացել է 8.130.318 դրամ և փոխանցելով Ա. Կոնջարովին` օժանդակել է նրան ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊ ընկերությանն, առանց ապրանքների մատակարարման, ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կազմելուն և Արմեն Կոնջարովի կողմից դրանք ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊ ընկերության հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում ներառելու միջոցով 69.160.028 դրամի առանձնապես խոշոր չափի հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն, որի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն գումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս:
3.Ապացույցների հետազոտում.
Առաջադրված մեղադրանքում Արամ Միքայելյանն իրեն մեղավոր ճանաչեց մասնակի և ցուցմունք տվեց այն մասին, որ Արայիկ Վաղարշակյանի հետ ծանոթացել է Բելոռուսի Հանրապետությունում, որտեղ բնակվել են նույն քաղաքում: Հետագայում Ա.Վաղարշակյանը տեղափոխվել է Հայաստան: 2009թ. իր մոր առողջական վիճակի կտրուկ վատանալու պատճառով ինքը նույնպես վերադարձել է Հայաստան, որից հետո շարունակել է շփումը Ա.Վաղարշակյանի հետ: 2009թ. սեպտեմբեր ամսին Արայիկն իրեն առաջարկել է ԱՁ բացել` Վրաստանից մրգեր ներկրելու համար: Ա.Կոնջարովը պետք է զբաղվեր ներկրմամբ: Պայմաններ է առաջարկել, որ եկամուտից 4 տոկոսը մնում է իրենց, որից 2 տոկոսն իրենը պետք է լիներ, 2-ը` Ա.Վաղարշակյանինը: ԱՁ բացելու վերաբերյալ Ա.Վաղարշակյանի հետ պայմանավորվածությունից հետո Արայիկն իրեն ծանոթացրել է Ա.Կոնջարովի հետ: Եկել են Երևան, հանդիպել Կոնջարովի հետ: Նրա ավտոմեքենայով Արայիկի գործերի հետ կապված ինչ որ տեղ են գնացել և ընթացքում պայմանավորվել են իրենց գործի մանրամասները: Հետո Ա.Կոնջարովը որոշել է, որ իրենց բաժինը 2 տոկոս պետք է լինի, որից 1 տոկոսը իրեն, 1-ը` Ա.Վաղարշակյանին: Իր կարծիքով այս գործարքը Ա.Վաղարշակյանն իրեն է առաջարկել, քանի որ իմացել է իր ֆինանսական վատ վիճակի մասին և վստահ է եղել, որ չեմ հրաժարվի առաջարկից: Ինքն էլ մտածելով, որ նա ցանկանում է օգնել իրեն, համաձայնել է: Հոկտեմբեր ամսից սկսել են աշխատել: Հարկային մարմին գնացել են Ա.Վաղարշակյանի հետ միասին և գրանցել ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ն: Ա.Կոնջարովի հետ հաշվեհամար է բացել, կնիք ու ստորագրության նմուշ են պատվիրել: Հետո պարզվել է, որ գումար պետք է կանխիկացվի: Հոկտեմբեր ամսվա կեսերից իր հաշվով սկսել են գումարներ կանխիկանցնել: Ինքը գումարները ստացել և հանձնել է Ա.Կոնջարովին: Դրա դիմաց ստացել է կանխիկացված գումարի 1 տոկոսի չափով գումար: Դրանից հետո տեսնելով, որ մրգերի մասին խոսակցություն չկա, իր պահանջով հանդիպել է Ա.Կոնջարովի հետ: Վերջինս իրեն հանգստացրել է, որ պիտի սպասեն, դեռ չի ստացվում, ամեն ինչ լավ կլինի: Հունվար ամսին հասկացել է, որ մրգերի մասին խոսք չի լինելու: Իր կնիքն ու ստորագրությունը Ա.Կոնջարովի մոտ էր: Մեկ անգամ ինքն է գնացել Ա.Կոնջարովի մոտ, մեկ անգամ էլ Ա.Կոնջարովն է գնացել Արտաշատ և ինքը ստորագրել ու կնիքել է Ա.Կոնջարովի ներկայացրած փաստաթղթերը: Դրանք ձևաթղթեր էին և մրգերի հետ կապ չունեին, վերաբերում էին ՙԷքսպրես Մետալ՚-ին: Դրանից հետո, որպեսզի անընդհատ գնալ-գալ չլինի, Ա.Վաղարշակյանի առաջարկությամբ իր Ա/Ձ-ի կնիքը և ստորագրությունը տվել է Ա. Կոնջարովին, քանի որ Ա.Վաղարշակյանն ասել էր, որ ոչ մի վտանգ չկա: Հետո ինքը անձնական գործերով պետք է Բելոռուսի Հանրապետություն գնար: Ա.Վաղարշակյանի խնդրանքով բանկային գրքույկը հանձնել է նրան, որից հետո նրանք են սկսել գումարներ կանխիկացնել: Մինչև 2010թ. հունվարի վերջը ինքն է կանխիկացրել: Վերադառնալուց հետո Ա.Վաղարշակյանը բանկային գրքույկը նորից իրեն է տվել:
Ինքը երբեք ապրանքներ չի մատակարարել և ծառայություններ չի մատուցել: Ա/Ձ-ի անունից ոչ մի գործարք չի կատարել: Իր դերակատարման մասին ոչինչ չգիտեր, Ա.Վարղարշակյանն էլ ոչինչ չէր անելու, միջնորդության և ծանոթացման համար էր 1 տոկոս ստանում: Ա.Կոնջարովը սկզբում Ա.Վաղարշակյանին գումար չէր տալիս, քանի որ վերջինս նրան պարտք էր: Ա.Կոնջարովը կամ Ա.Վաղարշակյանը զանգահարում և իրեն տեղյակ էին պահում գումարի ստացման մասին: Ինքը բանկի մոտ հիմնականում հանդիպել է Ա.Կոնջարովի հետ: Վերջինս կանխիկացված գումարի 1 տոկոսի չափով գումարը տալիս էր իրեն ու գնում:
Ա.Կոնջարովն ասել էր, որ հարկերը վճարելու համար ժամանակը մինչև հունվարի 20-ն է և մրգերը ներկրելուց հետո հարկերը կվճարվեն: Հարկային հաշվետվություն չի ներկայացրել, քանի որ ոչինչ չգիտեր: Հարկային մարմինն իրեն չի անհանգստացրել: Բելոռուսիայում իրեն ձերբակալելուց հետո է իմացել, որ ՀՀ-ում հետախուզման մեջ է: Զղջում է կատարածի համար:
Նախաքննության ընթացքում առաջադրված մեղադրանքում Արամ Միքայելյանն իրեն մեղավոր է ճանաչել լիովին և ցուցմունք տվել այն մասին, որ 2009թ. աշնանն իր ընկեր Արայիկ Վաղարշակյանն առաջարկել է առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության, կատարվելիք փաստաթղթաշրջանառության մեկ տոկոսը ստանալու պայմանով որպես անհատ ձեռնարկատեր գրանցվել: Արայիկ Վաղարշակյանի առաջարկին համաձայնելուց հետո վերջինս իրեն ծանոթացրել է Արմեն Կոնջարովի հետ, որն իրեն պարզաբանել է, որ ինքը պետք է հիմնադրի անհատ ձեռնարկատիրություն և անհատ ձեռնարկատիրոջ ընթացիկ հաշվին փոխանցված գումարները կանխիկացնի ու փոխանցի նրան` փոխարենը խոստանալով իրեն տալ կանխիկացված գումարի մեկ տոկոսը: Ինքը համաձայնել է Արմեն Կոնջարովի առաջարկին, հիմնադրել է ՙԱրամ Միքայելյան՚ անհատ ձեռնարկատիրությունը, որից քիչ ժամանակ անց Արայիկ Վաղարշակյանի հորդորով անհատ ձեռնարկատիրոջ փաստաթղթերը, կնիքն ու իր ստորագրության դրոշմակնիքը հանձնել է Արմեն Կոնջարովին: Դրանից հետո բազմաթիվ անգամ Արմեն Կոնջարովի հետ գնացել է ՙԱրդշինինվեստ՚ բանկի գլխամաս, կանխիկ ստացել իր անհատ ձեռնարկատիրության հաշվին փոխանցված գումարները, մեկ տոկոսը վերցրել իրեն, իսկ մնացածը տվել Արմեն Կոնջարովին: Նշել է նաև, որ ձեռնարկատիրական գործունեությամբ երբևէ չի զբաղվել, իսկ ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ով հաշվապահական հաշվառում չի վարել, հաշվետվություններ չի կազմել և հարկային տեսչություն չի ներկայացրել, քանի որ իր ստացած մեկ տոկոս գումարը բավարար չի եղել անհատ ձեռնարկատիրոջ հարկային պարտավորությունները կատարելու համար:
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանն իրեն մեղավոր չճանաչեց և ցուցմունք տվեց այն մասին, որ Արամ Միքայելյանի հետ ծանոթացել են Բելոռուսում, ընկերություն են արել: Հայաստան վերադառնալուց հետո շարունակել են ընկերություն անել, մտերիմ ընկերներ են եղել: Արմեն Կոնջարովին ճանաչել է որպես իր նախկին աշխատանքի վայրի` ավտոտեխսպասարկման կետի հաճախորդի: Ա.Միքայելյանն ու Ա.Կոնջարովն ավտոտեխսպասարկման կետում իր միջոցով են ծանոթացել իրար հետ: Ինքը ԱՁ ունեցել է, բայց չի աշխատացրել, փակել է: Ա.Կոնջարովն իրեն Ա/Ձ բացելու առաջարկ չի արել: Հետագայում Ա.Միքայելյանից տեղեկացել է, որ Ա.Կոնջարովը նրան առաջարկել է մրգի գործ անել: Ա/Ձ բացելու առաջարկը եղել է Ա.Կոնջարովինը: Ա/Ձ բացելու համար ինքը Ա.Միքայելյանի հետ գնացել է հարկային ծառայություն: Նրանց հանդիպումներին մի քանի անգամ պատահաբար ներկա գտնվել է, սակայն որևէ գործնական խնդիրների և հարցերի վերաբերյալ որևէ առաջարկ կամ խորհուրդ Ա.Միքայելյանին երբևէ չի տվել: Գումարներ կանխիկացրել է ընկերոջ` Ա.Միքայելյանի խնդրանքով, երբ վերջինս բացակայել է ՀՀ-ից: Բանկում Ա.Միքայելյանի հետ միասին հետաքրքրվել են, թե արդյոք հնարավոր է, որ Ա.Միքայելյանի փոխարեն, վերջինիս բացակայության պայմաններում ինքն ստանա գումարները: Բանկի աշխատակցուհին պատասխանել է, որ անձնագրով ներկայանալու դեպքում կարող է ստանալ: Հենց այդպես էլ արել են: Պայմանավորվածության համաձայն բանկում ինքը ներկայացրել է անձնագիրն
ու ստորագրել Ա.Միքայելյանի չեկային գրքույկը, որը եղել է Ա.Կոնջարովի մոտ: Ստացված գումարն անմիջապես փոխանցել է Ա.Կոնջարովին: Գումարային որևէ շահագրգռվածություն չի ունեցել այդ գործում, Ա.Կոնջարովը կամ Ա.Միքայելյանն իրեն երբեք գումար չեն առաջարկել և չեն տվել: Ինքն ընդամենը փորձել է օգնել իր վաղեմի ընկերոջը` Ա.Միքայելյանին: Ինչ կարգով են աշխատել Ա.Միքայելյանն ու Ա. Կոնջարովը ինքը տեղյակ չի եղել: Ինչ վերաբերում է այն հանգամանքի, որ ինքը Ա.Միքայելյանին նախապես զգուշացրել է, որ հարկերը կարող էին չվճարվել և եթե ինքը երեք տարի բացակայի ՀՀ-ից այդ հարցը կլուծվի, ապա նման բան չի եղել:
Նախաքննության ընթացքում Արամ Միքայելյանին օգնելու համար, նկատի ունենալով, որ նրա Ա/Ձ-ն է, ասել է, որ գումարները բանկից կանխիկացնելուց հետո դրանք տվել է Ա.Միքայելյանին, սակայն իրականում գումարները տվել է Ա.Կոնջարովին:
Նախաքննության ընթացքում ցուցմունքները տվել է հոգեբանական ճնշման ազդեցության տակ:
Նախաքննության ընթացքում առաջադրված մեղադրանքում Արայիկ Վաղարշակյանն իրեն մեղավոր է ճանաչել լիովին և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2009թ. աշնանն իր ծանոթ Արմեն Կոնջարովը խնդրել է իրեն ծանոթացնել մի այնպիսի անձնավորության հետ, որը որոշակի շահույթով կհամաձայնվի առանց ձեռնարկատիրակական գործունեության իրականացնելու մտադրության որպես անհատ ձեռնարկատեր գրանցվել և Ա/Ձ-ի հաշվապահական փաստաթղթերն ու կնիքը հանձնել իրեն: Մտածելով օգնել իր ընկերներին գումար վաստակելու հարցում, այդ առաջարկով դիմել է իր ընկերոջը` Արտաշատ քաղաքի բնակիչ Արամ Միքայելյանին և ստանալով վերջինիս համաձայնությունը, նրան ծանոթացրել է Արմեն Կոնջարովի հետ, որպեսզի նրանք միմյանց հետ պայմանվորվեն իրենց համագործակցության մանրամասների շուրջ: Հետագայում, երբ Արամ Միքայելյանը բացակայել է ՀՀ-ից, Արմեն Կոնջարովի առաջարկով և նրա մոտ գտնվող ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի չեկային գրքույկի օգտագործմամբ, բանկի` ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի հաշվեհամարին փոխանցված գումար է կանխիկացրել և տվել Արմեն Կոնջարովին: Վերջինս իրեն զանգահարել և կանչել է բանկ, արդեն իսկ կնքված և ստորագրված ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի չեկային գրքույկում լրացրել կանխիկացվող գումարի չափը, որից հետո ինքն անձամբ ստացել է գումարն ու ամբողջությամբ տվել Արմեն Կոնջարովին: Նույն եղանակով, կրկին Արմեն Կոնջարովի խնդրանքով, երկու-երեք անգամ նույն բանկի ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի հաշվեհամարից գումար է կանխիկացրել և կրկին տվել Արմեն Կոնջարովին: Իրականում ինքն է Ա.Կոնջարովի առաջարկությամբ միջնորդել Ա.Միքայելյանին առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու Ա/Ձ հիմնադրել, ինչին վերջինս համաձայնել է: Հետագայում նրանց ծանոթացրել է իրար հետ, որից հետո արդեն նրանք են պայմանավորվել, թե ինչ պետք է անեն: Իր շահագրգռվածությունը կայացել է նրանում, որ ցանկացել է օգնել իր ընկերներ Ա.Միքայելյանին և Ա.Կոնջարովին` գումարներ վաստակելու հարցում:
Արայիկ Վաղարշակյանն ու Արամ Միքայելյանն առաջադրված մեղադրանքներում իրենց մեղավոր չճանաչելով կամ մասնակի ճանաչելով, նպատակ են հետապնդում խուսափել քրեական պատասխանատվությունից: Դատարանը գտնում է, որ իրենց մեղսագրված մեղադրանքը չընդունելու վերաբերյալ ամբաստանյալների պատճառաբանություններն արժանահավատ չպետք է համարել:
Ամբաստանյալներ Արայիկ Վաղարշակյանին, Արամ Միքայելյանին առաջադրված մեղադրանքները հիմնավորվել են քրեական գործով ձեռք բերված հետևյալ ապացույցներով.
Դատապարտյալ Արմեն Կոնջարովը իր վերաբերյալ քրեական գործով նախորդ դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Արայիկ Վաղարշակյանին ճանաչում է 2008թ.-ից: Արամ Միքայելյանի միջոցով ծանոթացել է Ա.Վաղարշակյանի հետ, իր հիշելով 2010թ.-ին: Չի հիշում, թե ինչ առիթով են ծանոթացել: Ենթադրում է, որ իր առաջարկով է գրանցվել ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ն: Այդ առաջարկությունը կատարել է, երբ եղել են Ա.Միքայելյանի և Ա.Վաղարշակյանի հետ: Ա/Ձ բացելու և համատեղ գործունեություն ծավալելու մասին զրուցել է Արամ Միքայելյանի հետ: Խոսակցությանը ներկա է եղել նաև Արայիկ Վաղարշակյանը: Վերջիններս տեղյակ չեն եղել, որ ինքն անօրինական որևէ բան է անում: Հաշվապահական փաստաթղթերը և կնիքը իր մոտ են գտնվել: Ինքը կամ որևէ այլ անձ չէին կարող ստորագրել Ա.Միքայելյանի փոխարեն: Իր ներկայությամբ չի եղել, որ որևէ մեկը համոզի Ա.Միքայելյանին կնիքն ու փաստաթղթերը տա իրեն: Ա.Վաղարշակյանին չի հանձնարարել որևէ անձի գտնել, ում հետ ինքը կարող էր գործունեություն ծավալել: Ա.Վաղարշակյանին ճանաչել է, որպես ավտոմեքենաներ նորոգող սրահի աշխատակցի և վերջինս տեղյակ չի եղել իր անօրինական գործունեության մասին: Չի հիշում, թե Ա.Վաղարշակյանը ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի հետ կապված որևէ շահագրգռվածություն ունեցել է, թե` ոչ: Տեղյակ չէ, թե Ա.Միքայելյանի անունից գումարներ կանխիկացնելուց արդյոք վերջինս շահույթ ունեցել է, թե` ոչ: Իր իմանալով վերջիններս ընկերներ են եղել: Մանրամասներ չի հիշում և ստույգ չի կարող պատասխանել բոլոր հարցերին: Չի հիշում, թե Վրաստանից միրգ ներկրելու վերաբերյալ նրանց հետ զրուցել է, թե` ոչ: Ա/Ձ ստեղծելուց հետո հավասարաչափ շփվել է Ա.Միքայելյանի և Ա.Վաղարշակյանի հետ: Իր հիշելով Ա.Միքայելյանի կողմից բանկային գործարքներ կատարելիս բանկում ներկա չի գտնվել: Երբ Ա. Միքայելյանը բացակայել է քաղաքից, Ա/Ձ-ի ռեկվիզիտները գտնվել են իր մոտ, սակայն չի հիշում, թե ինչ ճանապարհով են դրանք իր մոտ հայտվել: Տեղյակ չէ, թե Ա.Վաղարշակյանն անձամբ է ստորագրել բանկային փաստաթղթերում, թե` ոչ: Ա.Վաղարշակյանի հետ սովորական հարաբերությունների մեջ է եղել: Ա.Վաղարշակյանին ավելի շատ է վստահել, քան Ա.Միքայելյանին: Տեղյակ է, որ Ա.Միքայելյանի ԱՁ-ի հաշվին փոխանցված գումարները կանխիկացվել են ինչպես Ա.Միքայելյանի, այնպես էլ Ա.Վաղարշակյանի կողմից: Գումար կանխիկացնելու մասին ինքն է ասել վերջիններիս, սակայն ինչ կարգով` չի հիշում: Ա. Միքայելյանի ստորագրությունով կնիք պատրաստելու առաջարկն իր կոմից է եղել: Ա/Ձ ստեղծելու նպատակը չի ցանկանում հայտնել, քանի որ դրա համար արդեն դատապարտվել է: Նախապես Ա.Միքայելյանին տեղյակ չի պահել գործարքների վտանգավորության վերաբերյալ: Իր նպատակը հարկերից խուսափելն է եղել, ինչից նրանք տեղյակ չեն եղել: Ո'չ Ա.Միքայելյանը, ո'չ Ա.Վաղարշակյանը տեղյակ չեն եղել, որ կատարվելիք գործարքներն անապրանք են լինելու: Ա.Վաղարշակյանի մասնակցության վերաբերյալ ոչինչ ասել չի կարող: Ինքը չի դրդել, որպեսզի Ա.Վաղարշակյանը դրդի Ա.Միքայելյանին` գրանցել Ա/Ձ: Տղաները միշտ միասին են եղել և Ա.Վաղարշակյանը որևէ պատասխանատվություն իր առջև չի ունեցել: Ա.Միքայելյանն ու Ա.Վաղարշակյանը միայն իր ձերբակալումից հետո են տեղեկացել, որ Ա/Ձ-ն գրանցվել է հարկերից խուսափելու նպատակով: Առձեռն ոչ մեկին գումար չի տվել, գումարը նրանց փոխանցվել է: Ա.Վաղարշակյանը որևէ բաժին չի ունեցել, իսկ Ա.Միքայելյանն իմացել է, իբր ինքը վերջինիս Ա/Ձ-ով գործարքներ է կատարել և դրա համար էլ նրան գումարներ է տվել: Թե ինչու է Ա.Վաղարշակյանը կանխիկացրել Ա.Միքայելյանի փոխարեն, չի կարող ասել և պնդում է, որ չի շահագրգռել Ա.Վաղարշակյանին` դրդել Ա.Միքայելյանին կատարել գործարքները: Ինքը Ա.Վաղարշակյանին գումար չի տվել և տեղյակ չէ, թե ով և ինչքան է տվել:
Վկա Արթուր Փաշինյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատել է ՙՖաստ Թրեք Քոնսթրաքշնս՚ ՓԲԸ-ում, որպես գործադիր տնօրեն: ՓԲԸ զբաղվել է շինարարական աշխատանքներով: Անձամբ չի ճանաչել Արամ Միքայելյանին, նախաքննության ժամանակ տեղեկացել է, որ իրենց ընկերությունը շինարարական ապրանքատեսակների մատակարարումով գործնական հարաբերություններ է ունեցել մոտ 200 կազմակերպությունների հետ, որոնցից մեկը հանդիսացել է ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ն: Ներկայումս կատարված գործարքների մասին ոչինչ չի հիշում: Համաձայն իր ղեկավարած ընկերությունում գործող կարգի, կազմակերպություններն իրենց արել են հրապարակային օֆերտաներ ապրանքների գների վերաբերյալ: Առավել ձեռնտուների հետ կնքել են պայմանագրեր: Մատակարարն ապրանքն իր ուժերով հասցրել է շին. հրապարակում գտնվող պահեստները, որոնք գտնվել են Գյումրի քաղաքում, Լոռու մարզում, Սպիտակ քաղաքում, Մեծ Պառնի համայնքում: Համապատասխանաբար ներկայացնելով հաշիվ ապրանքագիր: Պահեստապետերը ծանոթանալով հաշիվ ապրանքագրի բովադակությանը, ստուգելով և համեմատելով մատակարարվող ապրանքի խմբաքանակի և պահանջվող որակի հետ, ընդունելուց հետո միայն ստորագրել և ուղարկել են Երևան, որից հետո ինքը ստորագրել է հաշիվ ապրանքագրերը և մի որոշ ժամանկ անց կատարել վճարումները: Վճարումը կատարվել է միայն բանկային փոխանցումով: Պնդում է, որ ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի կողմից իրենց կազմակերպությանը ապրանք մատակարարվել է, սակայն այդ կազմակերպության մատակարարին չի հիշում, քանի որ ընդունել է պահեստապետը: ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի կողմից մատակարարվել են մանր շինարարական ապրանքատեսակներ:
Վկա Կարեն Գրիգորյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2006թ.-ից զբաղեցրել է ՙԵրևան Ջուր՚ ՓԲԸ-ի խմելու ջրի արտադրության և փոխադրման վարչության գլխավոր ճարտարագետի պաշտոնը: Վերակառուցման աշխատանքներ կատարելու հետ կապված 2009թ.-ին հնարավոր է, որ ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի հետ գործարք կատարած լինի, սակայն անունը չի հիշում: Նշված գործարքի մասին հիշում է, որ մատակարարը մեքենայով բերել է խողովակներն իրենց նշած վայրը: Ներկայացրել է նաև հաշիվ ապրանքագիրը: Վճարումը փոխանցումով են կատարել: Այդ հարցերով զբաղվել է հաշվապահությունը: Կոնկրետ գործարքից տեղյակ է, քանի որ նշված ապրանքն ինքն է ընդունել, սակայն թե ով է հանդես եկել որպես Ա/Ձ-ի ներկայացուցիչ չի հիշում: Միանշանակ ամբաստանյալները չեն եղել այդ ապրանքը բերողները: Նրանց չի ճանաչում, չի տեսել:
Վկա Գայանե Մուրադյանի ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է ՙՇահումյան Ագրոսպասարկում՚ Ա/Մ-ում, որպես գլխավոր հաշվապահ: 2010թ. հունվարի 25-ին իրենց տնօրենը` ներկայումս հանգուցյալ Վանիկ Սողոմոնյանը ՙԱրամ Միքայելյան՚ ԱՁ-ից անկյունակներ է գնել: Հաշիվ ֆակտուրաները ապրանքը մատակարարողի միջոցով բերել են իրենց մոտ: Իրեն է ներկայացվել ՙԱրամ Միքայելյան՚ ԱՁ-ի կողմից կազմված և կնքված հաշիվ ապրանքագիրը: Իրենք վճարումը կատարել են բանկային փոխանցման միջոցով, փոխանցել են ՙԱրդշինինվեստբանկին՚: Պահանջել է հաշիվ ֆակտուրայի հետ ներկայացնել Ա/Ձ-ի պետ. ռեգիստրի վկայականի պատճենը և անձը հաստատող փաստաթուղթ: Հաշիվ ֆակտուրայի վրայի ստորագրությունը եղել է դրոշմակնիքով դրված: Ապրանքն ընդունել է անձամբ տնօրենը: Գնված ապրանքն ինքն անձամբ տեսել է: Այդ կազմակերպության հետ այլ գործարքներ չեն կատարել:
Վկա, ՙԱրդշինինվեստբանկ՚ ՓԲԸ-ի գլխամասային գրասենյակի սպասարկման բաժնի գլխավոր մասնագետ Նաիրա Հայրապետյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է ՙԱրդշինինվեստբանկ՚ ԲԲԸ-ում: Իր հաճախորդներից է նաև ՙՁուլակենտրոն՚ ԲԲԸ-ն, որը ՍՊԸ-ներին նույնպես փոխանցումներ է կատարել: ՙԷքսպրես Մետալ՚ ընկերության տնօրենին` Արմեն Կոնջարովին ճանաչում է որպես բանկի հաճախորդի: ՙԷքսպրես Մետալ՚ կազմակերպության հաշվից ՙԱրամ Միքայելյան՚ ԱՁ-ին գումարներ փոխանցվել են: ՙՁուլակենտրոն՚-ի տնօրենը զանգահարել է և ասել, որ իր մատակարարներին է ուղարկում, որ հաշիվ բացեն` գումարների փոխանցումներն ավելի արդյունավետ կազմակերպելու համար: Ա. Միքայելյանը բաժնի պետի մոտ է բացել հաշիվը, քանի որ միայն նա ունի այդ իրավասությունը: Հաճախորդները հիմնականում հեռախոսով են ճշտել, թե արդյոք գումարը նստել է իրենց հաշվեհամարին և նոր միայն գնացել են բանկ: Ա.Միքայելյանը հիմնականում մենակ է գնացել բանկ, բայց եղել են դեպքեր, երբ նա եղել է ինչ-որ անձի հետ: Ա.Միքայելյանից բացի եղել են դեպքեր, որ այլ անձ է կանխիկացրել գումարը նրա Ա/Ձ-ի հաշվից: Ա.Միքայելյանին ինքն է բացատրել, որ եթե այլ անձի անունով չեկ ստորագրի, ապա այդ անձնավորությունն, իր քաղաքից բացակայելու դեպքում, կարող է անձնագրով ներկայանալ բանկ և կանխիկացնել Ա/Ձ-ի հաշվին նստած գումարը: ՙԷքսպրես Մետալ՚-ի կողմից մոտ 4 կամ 5 Ա/Ձ-ների է փոխանցվել գումարը: Որքան հիշում է, Ա.Միքայելյանի կողմից գումար կանխիկացնելիս կամ Ա.Միքայելյանի փոխարեն գումարն այլ անձի կողմից կանխիկացնելիս Ա.Կոնջարովը ներկա չի եղել: Վկան հայտնեց նաև, որ նկատի ունենալով, որ բավական ժամանակ է անցել և լավ չի հիշում, խնդրեց հիմք ընդունել նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքները:
Վկա Նաիրա Հայրապետյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ որոշ ժամանակ անց Արմեն Կոնջարովն իր ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊ ընկերությունով սկսել է գումարներ փոխանցել նաև նոր բացված ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի հաշվին, որից հետո Արամ Միքայելյանը և ևս մեկ հոգի գումարները կանխիկ ստացել են: Արամի կողմից գումար ստանալու օրերին նրա հետ շատ հաճախակի բանկում տեսել է նաև Արմեն Կոնջարովին: Ա/Ձ-ների հաշիվները բացելու համար, որից մեկը եղել է Արմեն Իգիթյանը, իսկ մյուսները հստակ չի հիշում, իրեն մեկ-երկու անգամ խնդրել է Արմեն Կոնջարովը: Պատահել են նաև դեպքեր, երբ այդ ժամանակահատվածում Ա.Կոնջարովի հետ բանկ է գնացել նաև Արսեն Ղազարյանը: Նրանց գործունեությունը տեսնելով իր մոտ այնպիսի կարծիք էր ձևավորվել, որ Արմենն ու Արսենը ղեկավարում են նաև այդ Ա/Ձ-ների աշխատանքը, քանի որ մեծ հաշվով նրանք այդ Ա/Ձ-ների հաշվեհամարներից էին գումար կանխիկացնում: Ինքը ոչ մի արտասովոր բան չէր տեսնում նրա մեջ, որ Արսենը կամ Արմենը կարող էին նաև Ա/Ձ-ների գործունեությունը ղեկավարել:
Վկա Աննա Ավետիսյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Արամ Միքայելյանը հանդիսանում է իր ամուսինը, սակայն վերջինիս հետ շուրջ 12 տարի համատեղ չեն բնակվում: Արամ Միքայելյանի կամ նրա ընտանիքի անդամների հետ չի շփվում, ընկերներից ճանաչում է միայն Արայիկ Վաղարշակյանին, ում հետ ծանոթացել են դեռևս Բելոռուսի Հանրապետությունում և ընտանիքներով մտերմություն են արել: Ա.Միքայելյանի գործունեության մասին որևէ բան ասել չի կարող և տեղյակ չէ, թե ինչով է նա զբաղվում, քանի որ չի շփվում նրա հետ: Նրա գտնվելու վայրի մասին տեղեկություն չունի:
Վկա Հովհաննես Բաղդոյանը և վկա Արմենակ Փիլթակյանը նախաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ են տվել այն մասին, որ ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի հետ 2009-2010թթ. ընթացքում կատարել են գործարքներ: Ա/Ձ-ից համապատասխան հաշիվ ապրանքնագրերով ձեռք են բերել տարբեր շինարարական ապրանքներ, որոնց դիմաց վճարումը կատարել են բանկային փոխանցման միջոցով: Ա/Ձ-ի անունից հանդես եկող անձնավորությունը ներկայացել է որպես Արամ Միքայելյան, սակայն նրան նկարագրել չեն կարողանում:
Ամբաստանյալների կատարած հանցանքները հիմնավորվել են նաև քրեական գործով ձեռք բերված հետևյալ ապացույցներով.
ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ տեղեկատվական բազայից ստացված տվյալների զննության արձանագրության համաձայն ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի կողմից դուրս են գրվել 336.322.559 ՀՀ դրամի թվով 282 հարկային հաշիվներ:
Արմեն Կոնջարովի կողմից ներկայացված, զննված և իրեղեն ապացույց ճանաչված ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊ ընկերության, ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի կնիքով, Արամ Միքայելյանի և Արմեն Կոնջարովի ստորագրության դրոշմակնիքներով:
Արմեն Կոնջարովի կողմից ներկայացված և իրեղեն ապացույց ճանաչված Արամ Միքայելյանի ստորագրության դրոշմակնիքով կնքված և չլրացված 80 հատ դրամարկղային մուտքի օրդերներով:
ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ համապատասխան տարածքային ստորաբաժանումներից առգրավված և ապացույց ճանաչված ՙԷքսպրես մետալ՚ ՍՊԸ-ի և ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի հարկային գործերով և ՀՀ կենտրոնական բանկի ֆինանսական դիտարկումների կենտրոնից ստացված տեղեկատվությամբ: Համաձայն վերջինի ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի ՙԱրդշինինվեստբանկ՚ ՓԲԸ-ում սպասարկվող դրամային հաշվեհամարից 16.10.2009-10.03.2010թթ. ընթացքում Արամ Միքայելյանի կողմից կանխիկացվել է 266.758.847 դրամ, իսկ Արայիկ Վաղարշակյանի կողմից` 8.130.318 դրամ:
ՙԱրդշինինվեստբանկ՚ ՓԲԸ-ից ստացված և ապացույց ճանաչված ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊԸ-ի բանկային հաշիվների շարժի վերաբերյալ տեղեկություններով, հիշյալ հաշիվներից գումար կանխիկացնելու վերաբերյալ դրամարկղային ելքի օրդերներով և վճարման հանձնարարագրերի կրկնօրինակներով:
ՀՀ արդարադատության նախարարության պետական ռեգիստրի համապատասխան տարածքային ստորաբաժանումներից առգրավված և ապացույց ճանաչված ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊԸ-ի և ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի ռեգիստրի գործերով:
Վկա Գևորգ Սիմոնյանի կողմից ներկայացված և իրեղեն ապացույց ճանաչված ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի կողմից 2009-2010թթ. ընթացքում ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊԸ-ին դուրս գրված 249 հատ հաշիվ ապրանքագրերով:
Դատահաշվապահական փորձաքննության թիվ 10-3128 եզրակացության համաձայն`
...ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊ ընկերության կողմից 2009 և 2010 թվականների ընթացքում, տարբեր գնորդների անվամբ դուրս գրված հարկային հաշիվներն ապրանքային դիտելու պայմաններում, ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊ ընկերությունում տույժ և տուգանքներով հանդերձ` լրացուցիչ առաջանում են` 266.379.222 դրամ հարկային պարտավորություններ:
Այդ թվում` Արամ Միքայելյան Ա/Ձ-ի դրվագով. հարկեր` 69.160.028 դրամ, տույժեր 37.865.115 դրամ, տուգանքներ` 41.496.017 դրամ, ընդամենը` 148.524.160 դրամ:.............
Արամ Միքայելյան Ա/Ձ-ում տույժ և տուգանքներով հանդերձ առաջանում է պետ. բյուջե վճարման ենթակա` 43.663.004 (Հարկեր և պարտադիր վճարներ` 19.471.815 + տույժեր 10.527.656 + տուգանքներ` 13.663.533) դրամ գումարի պարտավորություն:.......
Իրեղեն ապացույց հանդիսացող Արմեն Կոնջարովին պատկանող 091 22-88-55 և 098 22-88-55 բջջային հեռախոսահամարների մուտքային և ելքային զանգերի վերծանումները պարունակող լազերային սկավառակի համաձայն վերջինս 2009-2010թթ. ընթացքում հեռախոսակապի մեջ է գտնվել Արայիկ Վաղարշակյանի հետ:
Դատարանը գտնում է, որ գործով անթույլատրելի և ոչ վերաբերելի ապացույցներ չկան:
4.Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Վերլուծելով և գնահատելով դատական քննության ժամանակ հետազոտված ապացույցներն իրենց համակցության մեջ, դատարանը ձեռք բերված ապացույցները բավարար է գտնում և գործի փաստական հանգամանքներով հաստատված է համարում, որ ամբաստանյալ Արամ Արշավիրի Միքայելյանը կատարել է հանցավոր արարքներ, որոնք համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասի, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներին և արարքների որակումը ճիշտ է:
Ամբաստանյալ Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանը կատարել է հանցավոր արարքներ, որոնք համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներին և արարքների որակումը ճիշտ է:
Ամբաստանյալներ Արամ Միքայելյանի, Արայիկ Վաղարշակյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, դատարանը հաշվի է առնում նրանց կատարած արարքների հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, ինչպես նաև հանցավորների անձը:
Որպես ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն և հանցագործության մյուս մասնակիցներին հանցանքի կատարաման մերկացնելուն, զղջում է կատարածի համար:
Ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
Որպես ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, վատառողջ է` ախտորոշվել է` ՙՍԻՀ` հանգստի և լարվածության /ֆդ. 3-րդ/ ստենոկարդիա: Զարկերակային հիպերտոնիա 2-րդ աստիճանի, բարձր ռիսկ, կրիզային ընթացք, ՍԱ 3-րդ /NYHA/: Շաքարային դիաբետ, տիպ 2-րդ, միջին ծանրության: ՄԶՑ 36 /2-րդ աստիճանի ճարպակալում/: ՍԱՀ բարդություններից վերջնակետերի զարգացման ռիսկը, ըստ SCORE աղյուսակի տասնամյա կտրվածքով կազմում է 12%, նրա խնամքին է գտնվում թոշակառու մայրը:
Ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
Կատարած արարքների համար ամբաստանյալներ Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանը և Արամ Արշավիրի Միքայելյանը ենթակա են քրեական պատասխանատվության և պատժի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի համաձայն,
1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61 հոդվածի համաձայն`
1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Հաշվի առնելով Արամ Միքայելյանի և Արայիկ Վաղարշակյանի կատարած արարքների հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրանց անձը, նրանց դրականորեն բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 3-րդ մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիաներով նախատեսված է պատիժ միայն ազատազրկման ձևով, դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներին հասնելու համար ամբաստանյալ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքների կատարման համար պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով: Ամբաստանյալ Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքների կատարման համար նույնպես պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով: Ամբաստանյալները պատիժը պետք է կրեն ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում:
Դատարանը, քննության առնելով ամբաստանյալների նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հարցը, հաշվի առնելով գործով քաղաքացիական հայցի առկայությունը, գտնում է, որ նպատակահարմար չէ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված լրացուցիչ պատիժ` գույքի բռնագրավում նշանակելը:
Դատարանը գտնում է նաև, որ ամբաստանյալների նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցները պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավաճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ամբաստանյալների դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցին, դատարանը գտնում է, որ այն ենթակա է բավարարման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 158 հոդվածի 2-րդ մասի, քաղաքացիական հայց հարուցվում է կասկածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար:
Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան է կազմում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հատուցման մասին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձին: Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված լինի:
Տվյալ դեպքում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասը կազմում է 19.471.815 ՀՀ դրամ և 69.106.208 ՀՀ դրամ: Դատարանը գտնում է, որ Արամ Արշավիրի Միքայելյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի պետք է բռնագանձել 19.471.815 /տասնինը միլիոն չորս հարյուր յոթանասունմեկ հազար ութ հարյուր տասնհինգ/ ՀՀ դրամ:
Ա.Կոնջարովի վերաբերյալ օրինական ուժի մեջ մտած Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 16.06.2011թ-ի դատավճռի համաձայն Ա.Կոնջարովից հօգուտ պետական բյուջեի պետք է բռնագանձել 109.777.703 ՀՀ դրամ, որն իր մեջ ներառել է նաև 69.106.028 ՀՀ դրամը: Նման պայմաններում դատարանը գտնում է, որ Արամ Արշավիրի Միքայելյանից, Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանից և Արմեն Գագիկի Կոնջարովից համապարտությամբ հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի պետք է բռնագանձել 69.106.208 /վաթսունինը միլիոն հարյուր վեց հազար երկու հարյուր ութ/ ՀՀ դրամ:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց հանդիսացող Արմեն Կոնջարովին պատկանող 091 22-88-55 և 098 22-88-55 բջջային հեռախոսահամարների մուտքային և ելքային զանգերի վերծանումները պարունակող լազերային սկավառակը պետք է պահել քրեական գործի հետ միասին, իսկ մնացած իրեղեն ապացույցների հարցը պետք է համարել լուծված, նկատի ունենալով, որ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 16.06.2011թ.-ի թիվ ԵԱՔԴ/0020/01/11 դատավճռով դրանք արդեն իսկ տնօրինվել են:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360, 365, 369-372 հոդվածներով, դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Արամ Արշավիրի Միքայելյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքներ կատարելու մեջ:
Արամ Արշավիրի Միքայելյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով դատապարտել ազատազրկման չորս (4) տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով դատապարտել ազատազրկման հինգ (5) տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով դատապարտել ազատազրկման հինգ (5) տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66 հոդվածի համաձայն, հանցանքների համակցությամբ պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով Արամ Արշավիրի Միքայելյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում հինգ (5) տարի երեք (3) ամիս ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման:
Արամ Արշավիրի Միքայելյանի պատժի սկիզբը հաշվել 2011 թվականի հուլիսի 8-ից:
Պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում:
Արամ Միաքայելյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` կալանավորումը թողնել անփոփոխ, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքներ կատարելու մեջ:
Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով դատապարտել ազատազրկման չորս (4) տարի տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով դատապարտել ազատազրկման հինգ (5) տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66 հոդվածի համաձայն, հանցանքների համակցությամբ պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում հինգ (5) տարի վեց (6) ամիս ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման:
Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի նկատմամբ նշանակված պատժի սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից:
Պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում:
Արայիկ Վաղարշակյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ամբաստանյալների դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարել.
Արամ Արշավիրի Միքայելյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 19.471.815 /տասնինը միլիոն չորս հարյուր յոթանասունմեկ հազար ութ հարյուր տասնհինգ/ ՀՀ դրամ:
Արամ Արշավիրի Միքայելյանից, Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանից և Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 16.06.2011թ.-ի թիվ ԵԱՔԴ/0020/01/11 դատավճռով դատապարտյալ Արմեն Գագիկի Կոնջարովից համապարտությամբ հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 69.106.208 /վաթսունինը միլիոն հարյուր վեց հազար երկու հարյուր ութ/ ՀՀ դրամ:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց հանդիսացող Արմեն Կոնջարովին պատկանող 091 22-88-55 և 098 22-88-55 բջջային հեռախոսահամարների մուտքային և ելքային զանգերի վերծանումները պարունակող լազերային սկավառակը պահել քրեական գործի հետ միասին: Մյուս իրեղեն ապացույցների հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
Դատավոր` ստորագրություն
Բնագրի հետ ճիշտ է
Դատավոր Լ. Ավետիսյան
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը`
նախագահող դատավոր Լ. Ավետիսյան
քարտուղարությամբ` Ն. Ղազարյանի, Ե.Կարապետյանի, Հ.Արտաշեսյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Գ. Մարկոսյանի
պաշտպաններ` Կ.Մանուչարյանի, Տ. Գասպարյանի
2013 թվականի նոյեմբերի 6-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
1. Արամ Արշավիրի Միքայելյանի` ծնված 02.04.1959թ.-ին, Արտաշատ քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, անհատ ձեռնակատեր, նախկինում չդատված, հաշվառված և բնակվել է ք.Արտաշատ, Մխչյան փողոցի տուն 101 հասցեում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով, կալանքի տակ է 2011 թվականի հուլիսի 8-ից,
2. Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի` ծնված 09.05.1968թ.-ին, Ապարան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ֆիզիկապես վատառողջ, ամուսնացած, խնամքին մեկ անձ, չի աշխատում, նախկինում չդատված, հաշվառված և բնակվում է ք.Ապարան, Մարշալ Բաղրամյան փողոցի 10 շենք թիվ 18 բնակարան հասցեում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով, որպես խափանման միջոց է կիրառվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2008 թվականի հոկտեմբերի 13-ին ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 83102208 քրեական գործը:
2010 թվականի փետրվարի 16-ին թիվ 83102208 քրեական գործն ուղարկվել է ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննչական վարչություն և կատարվել է նախաքննություն:
2010 թվականի մարտի 23-ին ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 3-րդ մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 190 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 58203810 քրեական գործը:
2010 թվականի հունիսի 18-ին թիվ 58203810 քրեական գործը ուղարկվել է ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչություն, նույն օրը միացվել է թիվ 83102208 քրեական գործին և նախաքննությունը շարունակվել է 83102208 համարով:
2011 թվականի նոյեմբերի 18-ին թիվ 83102208 քրեական գործից անջատվել է մեղադրյալներ Արամ Միքայելյանի և Արայիկ Վաղարշակյանի վերաբերյալ մասը, որին շնորհվել է 83102208/3 համարը:
2011 թվականի մարտի 11-ին Արամ Արշավիրի Միքայելյանը որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով և հայտարարվել է վերջինիս հետախուզում: Դատարանի որոշմամբ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է կալանավորումը:
Արամ Միքայելյանը 08.07.2011թ. հայտնաբերվել է Բելոռուսիայի Հանրապետությունում և 17.10.2011թ. տեղափոխվել է ՀՀ:
Դատարանի 19.10.2011թ. որոշմամբ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը վերահաստատվել է` կալանավորման սկիզբը հաշվվել է 17.10.2011թ.-ից:
2011 թվականի նոյեմբերի 18-ին Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանը որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով: Նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
2011 թվականի նոյեմբերի 18-ին Արամ Արշավիրի Միքայելյանին նախկինում առաջադրված մեղադրանքը լրացվել և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով: Արամ Միքայելյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը թողնվել է անփոփոխ:
2011 թվականի նոյեմբերի 30-ին թիվ 83102208/3 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, դատավոր Ա.Խաչատրյանի կողմից ընդունվել է վարույթ:
Դատարանի 2012 թվականի մայիսի 21-ի դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում: Արամ Արշավիրի Միքայելյանը մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքներ կատարելու մեջ: Արամ Միքայելյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է ազատազրկման 2 /երկու/ տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով դատապարտվել է ազատազրկման 5 /հինգ/ տարի ժամկետով` անձնական գույքի կեսի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավել քան 19.471.815 դրամից: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն, հանցանքների համակցությամբ պատիժները մասնակի գումարելու միջոցով Արամ Միքայելյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 5 /հինգ/ տարի 3 /երեք/ ամիս ժամկետով` անձնական գույքի կեսի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավել քան 19.471.815 դրամից:
Ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում:
Արայիկ Վաղարշակյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել տուգանքի նվազագույն աշխատավարձի ութհարյուրապատիկի` 800.000 /ութ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ Ազգային Ժողովի ՙՀայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին՚ 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշման 1-ին կետի 3-րդ ենթակետի համաձայն ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանն ազատվել է նշանակված պատիժը կրելուց:
Մեղադրողի և Ա.Միքայելյանի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա քննության առնելով քրեական գործը` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը 2012 թվականի օգոստոսի 29-ին որոշում է կայացրել բողոքները մերժելու, առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի մայիսի 21-ի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին։
Վերաքննիչ դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոքներ են բերել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Թամազյանը և ամբաստանյալ Ա.Միքայելյանի պաշտպան Կ.Մանուչարյանը:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012թ. դեկտեմբերի 5-ի որոշմամբ վճռաբեկ բողոքները բավարարվել են մասնակիորեն: Ամբաստանյալներ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի և Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի վերաբերյալ Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի մայիսի 21-ի դատավճիռը, այն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշումը բեկանվել և գործն ուղարկվել է Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` նոր քննության։
Քրեական գործը Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանում ստացվել է 15.03.2013թ.-ին: Դատավոր Լ.Ավետիսյանի 2013թ. մարտի 15-ի որոշմամբ նշված գործն ընդունվել է վարույթ, որոշում է կայացվել քրեական գործը դատաքննության նշանակելու մասին:
2.Գործի փաստական հանգամանքները.
Նախնական քննության մարմինն ամբաստանյալ Արամ Արշավիրի Միքայելյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված այն արարքների կատարման համար, որ նա Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ և Արայիկ Վաղարշակյանի դրդչությամբ, առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության, նյութական այլ օգուտներ քաղելու և հարկերից չարամտորեն խուսափելու դիտավորությամբ, 2009թ. սեպտեմբերի 18-ին ՀՀ ԿԱ պետական եկամուտների կոմիտեի Արտաշատի տարածքային հարկային տեսչությունում հաշվառվելով անհատ ձեռնարկատեր և Արայիկ Վաղարշակյանի դրդչությամբ իր ստորագրության դրոշմակնիքը, Ա/Ձ-ի կնիքն ու հաշվապահական փաստաթղթերը հանձնելով Արմեն Կոնջարովին, ինչպես նաև հետագայում Ա/Ձ-ի ՙԱրդշինինվեստբանկ՚ ԲԲ ընկերությունում գտնվող հաշվեհամարին փոխանցված գումարները կանխիկացնելով և Ա. Կոնջարովին հանձնելով` օժանդակել է նրան ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊ ընկերությանն առանց ապրանքների մատակարարման և ծառայությունների մատուցման ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կազմելուն, որոնք Արմեն Կոնջարովը ներառելով ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊ ընկերության հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում, չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերի` 69.160.028 դրամի հարկերը վճարելուց, որի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն գումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս: Բացի այդ, Արամ Միքայելյանն Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ով իրականացնելով նաև ձեռնարկատիրական գործունեություն, Արսեն Ղազարյանի օժանդակությամբ 2009թ. երրորդ և 2010թ. առաջին եռամսյակների ընթացքում ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի գործունեության վերաբերյալ օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշիվներ և հարկման հիմք հանդիսացող պարտադիր այլ փաստաթղթեր չներկայացնելու միջոցով, չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերի 19.471.815 դրամ հարկ վճարելուց:
Նախնական քննության մարմինն ամբաստանյալ Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված այն արարքների կատարման համար, որ նա Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ համոզելու և նյութապես շահագրգռելու միջոցով Արամ Միքայելյանին դրդել է, առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության, նյութական այլ օգուտներ քաղելու և հարկերից չարամտորեն խուսափելու դիտավորությամբ ՀՀ ԿԱ պետական եկամուտների կոմիտեի Արտաշատի տարածքային հարկային տեսչությունում 2009թ. սեպտեմբերի 18-ին գրանցվել որպես անհատ ձեռնարկատեր: Դրանից հետո Ա.Միքայելյանին համոզել է անհատ ձեռնարկատիրոջ կնիքը, Արամ Միքայելյանի ստորագրության դրոշմակնիքն ու հաշվապահական փաստաթղթերը հանձնել Արմեն Կոնջարովին: Հետագայում Արմեն Կոնջարովի մոտ գտնվող փաստաթղթերի օգտագործմամբ ՙԱրդշինինվեստբանկ՚ ԲԲ ընկերության գլխամասից ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի ընթացիկ հաշվից ստացել է 8.130.318 դրամ և փոխանցելով Ա. Կոնջարովին` օժանդակել է նրան ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊ ընկերությանն, առանց ապրանքների մատակարարման, ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կազմելուն և Արմեն Կոնջարովի կողմից դրանք ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊ ընկերության հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում ներառելու միջոցով 69.160.028 դրամի առանձնապես խոշոր չափի հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն, որի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն գումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս:
3.Ապացույցների հետազոտում.
Առաջադրված մեղադրանքում Արամ Միքայելյանն իրեն մեղավոր ճանաչեց մասնակի և ցուցմունք տվեց այն մասին, որ Արայիկ Վաղարշակյանի հետ ծանոթացել է Բելոռուսի Հանրապետությունում, որտեղ բնակվել են նույն քաղաքում: Հետագայում Ա.Վաղարշակյանը տեղափոխվել է Հայաստան: 2009թ. իր մոր առողջական վիճակի կտրուկ վատանալու պատճառով ինքը նույնպես վերադարձել է Հայաստան, որից հետո շարունակել է շփումը Ա.Վաղարշակյանի հետ: 2009թ. սեպտեմբեր ամսին Արայիկն իրեն առաջարկել է ԱՁ բացել` Վրաստանից մրգեր ներկրելու համար: Ա.Կոնջարովը պետք է զբաղվեր ներկրմամբ: Պայմաններ է առաջարկել, որ եկամուտից 4 տոկոսը մնում է իրենց, որից 2 տոկոսն իրենը պետք է լիներ, 2-ը` Ա.Վաղարշակյանինը: ԱՁ բացելու վերաբերյալ Ա.Վաղարշակյանի հետ պայմանավորվածությունից հետո Արայիկն իրեն ծանոթացրել է Ա.Կոնջարովի հետ: Եկել են Երևան, հանդիպել Կոնջարովի հետ: Նրա ավտոմեքենայով Արայիկի գործերի հետ կապված ինչ որ տեղ են գնացել և ընթացքում պայմանավորվել են իրենց գործի մանրամասները: Հետո Ա.Կոնջարովը որոշել է, որ իրենց բաժինը 2 տոկոս պետք է լինի, որից 1 տոկոսը իրեն, 1-ը` Ա.Վաղարշակյանին: Իր կարծիքով այս գործարքը Ա.Վաղարշակյանն իրեն է առաջարկել, քանի որ իմացել է իր ֆինանսական վատ վիճակի մասին և վստահ է եղել, որ չեմ հրաժարվի առաջարկից: Ինքն էլ մտածելով, որ նա ցանկանում է օգնել իրեն, համաձայնել է: Հոկտեմբեր ամսից սկսել են աշխատել: Հարկային մարմին գնացել են Ա.Վաղարշակյանի հետ միասին և գրանցել ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ն: Ա.Կոնջարովի հետ հաշվեհամար է բացել, կնիք ու ստորագրության նմուշ են պատվիրել: Հետո պարզվել է, որ գումար պետք է կանխիկացվի: Հոկտեմբեր ամսվա կեսերից իր հաշվով սկսել են գումարներ կանխիկանցնել: Ինքը գումարները ստացել և հանձնել է Ա.Կոնջարովին: Դրա դիմաց ստացել է կանխիկացված գումարի 1 տոկոսի չափով գումար: Դրանից հետո տեսնելով, որ մրգերի մասին խոսակցություն չկա, իր պահանջով հանդիպել է Ա.Կոնջարովի հետ: Վերջինս իրեն հանգստացրել է, որ պիտի սպասեն, դեռ չի ստացվում, ամեն ինչ լավ կլինի: Հունվար ամսին հասկացել է, որ մրգերի մասին խոսք չի լինելու: Իր կնիքն ու ստորագրությունը Ա.Կոնջարովի մոտ էր: Մեկ անգամ ինքն է գնացել Ա.Կոնջարովի մոտ, մեկ անգամ էլ Ա.Կոնջարովն է գնացել Արտաշատ և ինքը ստորագրել ու կնիքել է Ա.Կոնջարովի ներկայացրած փաստաթղթերը: Դրանք ձևաթղթեր էին և մրգերի հետ կապ չունեին, վերաբերում էին ՙԷքսպրես Մետալ՚-ին: Դրանից հետո, որպեսզի անընդհատ գնալ-գալ չլինի, Ա.Վաղարշակյանի առաջարկությամբ իր Ա/Ձ-ի կնիքը և ստորագրությունը տվել է Ա. Կոնջարովին, քանի որ Ա.Վաղարշակյանն ասել էր, որ ոչ մի վտանգ չկա: Հետո ինքը անձնական գործերով պետք է Բելոռուսի Հանրապետություն գնար: Ա.Վաղարշակյանի խնդրանքով բանկային գրքույկը հանձնել է նրան, որից հետո նրանք են սկսել գումարներ կանխիկացնել: Մինչև 2010թ. հունվարի վերջը ինքն է կանխիկացրել: Վերադառնալուց հետո Ա.Վաղարշակյանը բանկային գրքույկը նորից իրեն է տվել:
Ինքը երբեք ապրանքներ չի մատակարարել և ծառայություններ չի մատուցել: Ա/Ձ-ի անունից ոչ մի գործարք չի կատարել: Իր դերակատարման մասին ոչինչ չգիտեր, Ա.Վարղարշակյանն էլ ոչինչ չէր անելու, միջնորդության և ծանոթացման համար էր 1 տոկոս ստանում: Ա.Կոնջարովը սկզբում Ա.Վաղարշակյանին գումար չէր տալիս, քանի որ վերջինս նրան պարտք էր: Ա.Կոնջարովը կամ Ա.Վաղարշակյանը զանգահարում և իրեն տեղյակ էին պահում գումարի ստացման մասին: Ինքը բանկի մոտ հիմնականում հանդիպել է Ա.Կոնջարովի հետ: Վերջինս կանխիկացված գումարի 1 տոկոսի չափով գումարը տալիս էր իրեն ու գնում:
Ա.Կոնջարովն ասել էր, որ հարկերը վճարելու համար ժամանակը մինչև հունվարի 20-ն է և մրգերը ներկրելուց հետո հարկերը կվճարվեն: Հարկային հաշվետվություն չի ներկայացրել, քանի որ ոչինչ չգիտեր: Հարկային մարմինն իրեն չի անհանգստացրել: Բելոռուսիայում իրեն ձերբակալելուց հետո է իմացել, որ ՀՀ-ում հետախուզման մեջ է: Զղջում է կատարածի համար:
Նախաքննության ընթացքում առաջադրված մեղադրանքում Արամ Միքայելյանն իրեն մեղավոր է ճանաչել լիովին և ցուցմունք տվել այն մասին, որ 2009թ. աշնանն իր ընկեր Արայիկ Վաղարշակյանն առաջարկել է առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության, կատարվելիք փաստաթղթաշրջանառության մեկ տոկոսը ստանալու պայմանով որպես անհատ ձեռնարկատեր գրանցվել: Արայիկ Վաղարշակյանի առաջարկին համաձայնելուց հետո վերջինս իրեն ծանոթացրել է Արմեն Կոնջարովի հետ, որն իրեն պարզաբանել է, որ ինքը պետք է հիմնադրի անհատ ձեռնարկատիրություն և անհատ ձեռնարկատիրոջ ընթացիկ հաշվին փոխանցված գումարները կանխիկացնի ու փոխանցի նրան` փոխարենը խոստանալով իրեն տալ կանխիկացված գումարի մեկ տոկոսը: Ինքը համաձայնել է Արմեն Կոնջարովի առաջարկին, հիմնադրել է ՙԱրամ Միքայելյան՚ անհատ ձեռնարկատիրությունը, որից քիչ ժամանակ անց Արայիկ Վաղարշակյանի հորդորով անհատ ձեռնարկատիրոջ փաստաթղթերը, կնիքն ու իր ստորագրության դրոշմակնիքը հանձնել է Արմեն Կոնջարովին: Դրանից հետո բազմաթիվ անգամ Արմեն Կոնջարովի հետ գնացել է ՙԱրդշինինվեստ՚ բանկի գլխամաս, կանխիկ ստացել իր անհատ ձեռնարկատիրության հաշվին փոխանցված գումարները, մեկ տոկոսը վերցրել իրեն, իսկ մնացածը տվել Արմեն Կոնջարովին: Նշել է նաև, որ ձեռնարկատիրական գործունեությամբ երբևէ չի զբաղվել, իսկ ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ով հաշվապահական հաշվառում չի վարել, հաշվետվություններ չի կազմել և հարկային տեսչություն չի ներկայացրել, քանի որ իր ստացած մեկ տոկոս գումարը բավարար չի եղել անհատ ձեռնարկատիրոջ հարկային պարտավորությունները կատարելու համար:
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանն իրեն մեղավոր չճանաչեց և ցուցմունք տվեց այն մասին, որ Արամ Միքայելյանի հետ ծանոթացել են Բելոռուսում, ընկերություն են արել: Հայաստան վերադառնալուց հետո շարունակել են ընկերություն անել, մտերիմ ընկերներ են եղել: Արմեն Կոնջարովին ճանաչել է որպես իր նախկին աշխատանքի վայրի` ավտոտեխսպասարկման կետի հաճախորդի: Ա.Միքայելյանն ու Ա.Կոնջարովն ավտոտեխսպասարկման կետում իր միջոցով են ծանոթացել իրար հետ: Ինքը ԱՁ ունեցել է, բայց չի աշխատացրել, փակել է: Ա.Կոնջարովն իրեն Ա/Ձ բացելու առաջարկ չի արել: Հետագայում Ա.Միքայելյանից տեղեկացել է, որ Ա.Կոնջարովը նրան առաջարկել է մրգի գործ անել: Ա/Ձ բացելու առաջարկը եղել է Ա.Կոնջարովինը: Ա/Ձ բացելու համար ինքը Ա.Միքայելյանի հետ գնացել է հարկային ծառայություն: Նրանց հանդիպումներին մի քանի անգամ պատահաբար ներկա գտնվել է, սակայն որևէ գործնական խնդիրների և հարցերի վերաբերյալ որևէ առաջարկ կամ խորհուրդ Ա.Միքայելյանին երբևէ չի տվել: Գումարներ կանխիկացրել է ընկերոջ` Ա.Միքայելյանի խնդրանքով, երբ վերջինս բացակայել է ՀՀ-ից: Բանկում Ա.Միքայելյանի հետ միասին հետաքրքրվել են, թե արդյոք հնարավոր է, որ Ա.Միքայելյանի փոխարեն, վերջինիս բացակայության պայմաններում ինքն ստանա գումարները: Բանկի աշխատակցուհին պատասխանել է, որ անձնագրով ներկայանալու դեպքում կարող է ստանալ: Հենց այդպես էլ արել են: Պայմանավորվածության համաձայն բանկում ինքը ներկայացրել է անձնագիրն
ու ստորագրել Ա.Միքայելյանի չեկային գրքույկը, որը եղել է Ա.Կոնջարովի մոտ: Ստացված գումարն անմիջապես փոխանցել է Ա.Կոնջարովին: Գումարային որևէ շահագրգռվածություն չի ունեցել այդ գործում, Ա.Կոնջարովը կամ Ա.Միքայելյանն իրեն երբեք գումար չեն առաջարկել և չեն տվել: Ինքն ընդամենը փորձել է օգնել իր վաղեմի ընկերոջը` Ա.Միքայելյանին: Ինչ կարգով են աշխատել Ա.Միքայելյանն ու Ա. Կոնջարովը ինքը տեղյակ չի եղել: Ինչ վերաբերում է այն հանգամանքի, որ ինքը Ա.Միքայելյանին նախապես զգուշացրել է, որ հարկերը կարող էին չվճարվել և եթե ինքը երեք տարի բացակայի ՀՀ-ից այդ հարցը կլուծվի, ապա նման բան չի եղել:
Նախաքննության ընթացքում Արամ Միքայելյանին օգնելու համար, նկատի ունենալով, որ նրա Ա/Ձ-ն է, ասել է, որ գումարները բանկից կանխիկացնելուց հետո դրանք տվել է Ա.Միքայելյանին, սակայն իրականում գումարները տվել է Ա.Կոնջարովին:
Նախաքննության ընթացքում ցուցմունքները տվել է հոգեբանական ճնշման ազդեցության տակ:
Նախաքննության ընթացքում առաջադրված մեղադրանքում Արայիկ Վաղարշակյանն իրեն մեղավոր է ճանաչել լիովին և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2009թ. աշնանն իր ծանոթ Արմեն Կոնջարովը խնդրել է իրեն ծանոթացնել մի այնպիսի անձնավորության հետ, որը որոշակի շահույթով կհամաձայնվի առանց ձեռնարկատիրակական գործունեության իրականացնելու մտադրության որպես անհատ ձեռնարկատեր գրանցվել և Ա/Ձ-ի հաշվապահական փաստաթղթերն ու կնիքը հանձնել իրեն: Մտածելով օգնել իր ընկերներին գումար վաստակելու հարցում, այդ առաջարկով դիմել է իր ընկերոջը` Արտաշատ քաղաքի բնակիչ Արամ Միքայելյանին և ստանալով վերջինիս համաձայնությունը, նրան ծանոթացրել է Արմեն Կոնջարովի հետ, որպեսզի նրանք միմյանց հետ պայմանվորվեն իրենց համագործակցության մանրամասների շուրջ: Հետագայում, երբ Արամ Միքայելյանը բացակայել է ՀՀ-ից, Արմեն Կոնջարովի առաջարկով և նրա մոտ գտնվող ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի չեկային գրքույկի օգտագործմամբ, բանկի` ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի հաշվեհամարին փոխանցված գումար է կանխիկացրել և տվել Արմեն Կոնջարովին: Վերջինս իրեն զանգահարել և կանչել է բանկ, արդեն իսկ կնքված և ստորագրված ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի չեկային գրքույկում լրացրել կանխիկացվող գումարի չափը, որից հետո ինքն անձամբ ստացել է գումարն ու ամբողջությամբ տվել Արմեն Կոնջարովին: Նույն եղանակով, կրկին Արմեն Կոնջարովի խնդրանքով, երկու-երեք անգամ նույն բանկի ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի հաշվեհամարից գումար է կանխիկացրել և կրկին տվել Արմեն Կոնջարովին: Իրականում ինքն է Ա.Կոնջարովի առաջարկությամբ միջնորդել Ա.Միքայելյանին առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու Ա/Ձ հիմնադրել, ինչին վերջինս համաձայնել է: Հետագայում նրանց ծանոթացրել է իրար հետ, որից հետո արդեն նրանք են պայմանավորվել, թե ինչ պետք է անեն: Իր շահագրգռվածությունը կայացել է նրանում, որ ցանկացել է օգնել իր ընկերներ Ա.Միքայելյանին և Ա.Կոնջարովին` գումարներ վաստակելու հարցում:
Արայիկ Վաղարշակյանն ու Արամ Միքայելյանն առաջադրված մեղադրանքներում իրենց մեղավոր չճանաչելով կամ մասնակի ճանաչելով, նպատակ են հետապնդում խուսափել քրեական պատասխանատվությունից: Դատարանը գտնում է, որ իրենց մեղսագրված մեղադրանքը չընդունելու վերաբերյալ ամբաստանյալների պատճառաբանություններն արժանահավատ չպետք է համարել:
Ամբաստանյալներ Արայիկ Վաղարշակյանին, Արամ Միքայելյանին առաջադրված մեղադրանքները հիմնավորվել են քրեական գործով ձեռք բերված հետևյալ ապացույցներով.
Դատապարտյալ Արմեն Կոնջարովը իր վերաբերյալ քրեական գործով նախորդ դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Արայիկ Վաղարշակյանին ճանաչում է 2008թ.-ից: Արամ Միքայելյանի միջոցով ծանոթացել է Ա.Վաղարշակյանի հետ, իր հիշելով 2010թ.-ին: Չի հիշում, թե ինչ առիթով են ծանոթացել: Ենթադրում է, որ իր առաջարկով է գրանցվել ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ն: Այդ առաջարկությունը կատարել է, երբ եղել են Ա.Միքայելյանի և Ա.Վաղարշակյանի հետ: Ա/Ձ բացելու և համատեղ գործունեություն ծավալելու մասին զրուցել է Արամ Միքայելյանի հետ: Խոսակցությանը ներկա է եղել նաև Արայիկ Վաղարշակյանը: Վերջիններս տեղյակ չեն եղել, որ ինքն անօրինական որևէ բան է անում: Հաշվապահական փաստաթղթերը և կնիքը իր մոտ են գտնվել: Ինքը կամ որևէ այլ անձ չէին կարող ստորագրել Ա.Միքայելյանի փոխարեն: Իր ներկայությամբ չի եղել, որ որևէ մեկը համոզի Ա.Միքայելյանին կնիքն ու փաստաթղթերը տա իրեն: Ա.Վաղարշակյանին չի հանձնարարել որևէ անձի գտնել, ում հետ ինքը կարող էր գործունեություն ծավալել: Ա.Վաղարշակյանին ճանաչել է, որպես ավտոմեքենաներ նորոգող սրահի աշխատակցի և վերջինս տեղյակ չի եղել իր անօրինական գործունեության մասին: Չի հիշում, թե Ա.Վաղարշակյանը ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի հետ կապված որևէ շահագրգռվածություն ունեցել է, թե` ոչ: Տեղյակ չէ, թե Ա.Միքայելյանի անունից գումարներ կանխիկացնելուց արդյոք վերջինս շահույթ ունեցել է, թե` ոչ: Իր իմանալով վերջիններս ընկերներ են եղել: Մանրամասներ չի հիշում և ստույգ չի կարող պատասխանել բոլոր հարցերին: Չի հիշում, թե Վրաստանից միրգ ներկրելու վերաբերյալ նրանց հետ զրուցել է, թե` ոչ: Ա/Ձ ստեղծելուց հետո հավասարաչափ շփվել է Ա.Միքայելյանի և Ա.Վաղարշակյանի հետ: Իր հիշելով Ա.Միքայելյանի կողմից բանկային գործարքներ կատարելիս բանկում ներկա չի գտնվել: Երբ Ա. Միքայելյանը բացակայել է քաղաքից, Ա/Ձ-ի ռեկվիզիտները գտնվել են իր մոտ, սակայն չի հիշում, թե ինչ ճանապարհով են դրանք իր մոտ հայտվել: Տեղյակ չէ, թե Ա.Վաղարշակյանն անձամբ է ստորագրել բանկային փաստաթղթերում, թե` ոչ: Ա.Վաղարշակյանի հետ սովորական հարաբերությունների մեջ է եղել: Ա.Վաղարշակյանին ավելի շատ է վստահել, քան Ա.Միքայելյանին: Տեղյակ է, որ Ա.Միքայելյանի ԱՁ-ի հաշվին փոխանցված գումարները կանխիկացվել են ինչպես Ա.Միքայելյանի, այնպես էլ Ա.Վաղարշակյանի կողմից: Գումար կանխիկացնելու մասին ինքն է ասել վերջիններիս, սակայն ինչ կարգով` չի հիշում: Ա. Միքայելյանի ստորագրությունով կնիք պատրաստելու առաջարկն իր կոմից է եղել: Ա/Ձ ստեղծելու նպատակը չի ցանկանում հայտնել, քանի որ դրա համար արդեն դատապարտվել է: Նախապես Ա.Միքայելյանին տեղյակ չի պահել գործարքների վտանգավորության վերաբերյալ: Իր նպատակը հարկերից խուսափելն է եղել, ինչից նրանք տեղյակ չեն եղել: Ո'չ Ա.Միքայելյանը, ո'չ Ա.Վաղարշակյանը տեղյակ չեն եղել, որ կատարվելիք գործարքներն անապրանք են լինելու: Ա.Վաղարշակյանի մասնակցության վերաբերյալ ոչինչ ասել չի կարող: Ինքը չի դրդել, որպեսզի Ա.Վաղարշակյանը դրդի Ա.Միքայելյանին` գրանցել Ա/Ձ: Տղաները միշտ միասին են եղել և Ա.Վաղարշակյանը որևէ պատասխանատվություն իր առջև չի ունեցել: Ա.Միքայելյանն ու Ա.Վաղարշակյանը միայն իր ձերբակալումից հետո են տեղեկացել, որ Ա/Ձ-ն գրանցվել է հարկերից խուսափելու նպատակով: Առձեռն ոչ մեկին գումար չի տվել, գումարը նրանց փոխանցվել է: Ա.Վաղարշակյանը որևէ բաժին չի ունեցել, իսկ Ա.Միքայելյանն իմացել է, իբր ինքը վերջինիս Ա/Ձ-ով գործարքներ է կատարել և դրա համար էլ նրան գումարներ է տվել: Թե ինչու է Ա.Վաղարշակյանը կանխիկացրել Ա.Միքայելյանի փոխարեն, չի կարող ասել և պնդում է, որ չի շահագրգռել Ա.Վաղարշակյանին` դրդել Ա.Միքայելյանին կատարել գործարքները: Ինքը Ա.Վաղարշակյանին գումար չի տվել և տեղյակ չէ, թե ով և ինչքան է տվել:
Վկա Արթուր Փաշինյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատել է ՙՖաստ Թրեք Քոնսթրաքշնս՚ ՓԲԸ-ում, որպես գործադիր տնօրեն: ՓԲԸ զբաղվել է շինարարական աշխատանքներով: Անձամբ չի ճանաչել Արամ Միքայելյանին, նախաքննության ժամանակ տեղեկացել է, որ իրենց ընկերությունը շինարարական ապրանքատեսակների մատակարարումով գործնական հարաբերություններ է ունեցել մոտ 200 կազմակերպությունների հետ, որոնցից մեկը հանդիսացել է ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ն: Ներկայումս կատարված գործարքների մասին ոչինչ չի հիշում: Համաձայն իր ղեկավարած ընկերությունում գործող կարգի, կազմակերպություններն իրենց արել են հրապարակային օֆերտաներ ապրանքների գների վերաբերյալ: Առավել ձեռնտուների հետ կնքել են պայմանագրեր: Մատակարարն ապրանքն իր ուժերով հասցրել է շին. հրապարակում գտնվող պահեստները, որոնք գտնվել են Գյումրի քաղաքում, Լոռու մարզում, Սպիտակ քաղաքում, Մեծ Պառնի համայնքում: Համապատասխանաբար ներկայացնելով հաշիվ ապրանքագիր: Պահեստապետերը ծանոթանալով հաշիվ ապրանքագրի բովադակությանը, ստուգելով և համեմատելով մատակարարվող ապրանքի խմբաքանակի և պահանջվող որակի հետ, ընդունելուց հետո միայն ստորագրել և ուղարկել են Երևան, որից հետո ինքը ստորագրել է հաշիվ ապրանքագրերը և մի որոշ ժամանկ անց կատարել վճարումները: Վճարումը կատարվել է միայն բանկային փոխանցումով: Պնդում է, որ ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի կողմից իրենց կազմակերպությանը ապրանք մատակարարվել է, սակայն այդ կազմակերպության մատակարարին չի հիշում, քանի որ ընդունել է պահեստապետը: ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի կողմից մատակարարվել են մանր շինարարական ապրանքատեսակներ:
Վկա Կարեն Գրիգորյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2006թ.-ից զբաղեցրել է ՙԵրևան Ջուր՚ ՓԲԸ-ի խմելու ջրի արտադրության և փոխադրման վարչության գլխավոր ճարտարագետի պաշտոնը: Վերակառուցման աշխատանքներ կատարելու հետ կապված 2009թ.-ին հնարավոր է, որ ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի հետ գործարք կատարած լինի, սակայն անունը չի հիշում: Նշված գործարքի մասին հիշում է, որ մատակարարը մեքենայով բերել է խողովակներն իրենց նշած վայրը: Ներկայացրել է նաև հաշիվ ապրանքագիրը: Վճարումը փոխանցումով են կատարել: Այդ հարցերով զբաղվել է հաշվապահությունը: Կոնկրետ գործարքից տեղյակ է, քանի որ նշված ապրանքն ինքն է ընդունել, սակայն թե ով է հանդես եկել որպես Ա/Ձ-ի ներկայացուցիչ չի հիշում: Միանշանակ ամբաստանյալները չեն եղել այդ ապրանքը բերողները: Նրանց չի ճանաչում, չի տեսել:
Վկա Գայանե Մուրադյանի ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է ՙՇահումյան Ագրոսպասարկում՚ Ա/Մ-ում, որպես գլխավոր հաշվապահ: 2010թ. հունվարի 25-ին իրենց տնօրենը` ներկայումս հանգուցյալ Վանիկ Սողոմոնյանը ՙԱրամ Միքայելյան՚ ԱՁ-ից անկյունակներ է գնել: Հաշիվ ֆակտուրաները ապրանքը մատակարարողի միջոցով բերել են իրենց մոտ: Իրեն է ներկայացվել ՙԱրամ Միքայելյան՚ ԱՁ-ի կողմից կազմված և կնքված հաշիվ ապրանքագիրը: Իրենք վճարումը կատարել են բանկային փոխանցման միջոցով, փոխանցել են ՙԱրդշինինվեստբանկին՚: Պահանջել է հաշիվ ֆակտուրայի հետ ներկայացնել Ա/Ձ-ի պետ. ռեգիստրի վկայականի պատճենը և անձը հաստատող փաստաթուղթ: Հաշիվ ֆակտուրայի վրայի ստորագրությունը եղել է դրոշմակնիքով դրված: Ապրանքն ընդունել է անձամբ տնօրենը: Գնված ապրանքն ինքն անձամբ տեսել է: Այդ կազմակերպության հետ այլ գործարքներ չեն կատարել:
Վկա, ՙԱրդշինինվեստբանկ՚ ՓԲԸ-ի գլխամասային գրասենյակի սպասարկման բաժնի գլխավոր մասնագետ Նաիրա Հայրապետյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է ՙԱրդշինինվեստբանկ՚ ԲԲԸ-ում: Իր հաճախորդներից է նաև ՙՁուլակենտրոն՚ ԲԲԸ-ն, որը ՍՊԸ-ներին նույնպես փոխանցումներ է կատարել: ՙԷքսպրես Մետալ՚ ընկերության տնօրենին` Արմեն Կոնջարովին ճանաչում է որպես բանկի հաճախորդի: ՙԷքսպրես Մետալ՚ կազմակերպության հաշվից ՙԱրամ Միքայելյան՚ ԱՁ-ին գումարներ փոխանցվել են: ՙՁուլակենտրոն՚-ի տնօրենը զանգահարել է և ասել, որ իր մատակարարներին է ուղարկում, որ հաշիվ բացեն` գումարների փոխանցումներն ավելի արդյունավետ կազմակերպելու համար: Ա. Միքայելյանը բաժնի պետի մոտ է բացել հաշիվը, քանի որ միայն նա ունի այդ իրավասությունը: Հաճախորդները հիմնականում հեռախոսով են ճշտել, թե արդյոք գումարը նստել է իրենց հաշվեհամարին և նոր միայն գնացել են բանկ: Ա.Միքայելյանը հիմնականում մենակ է գնացել բանկ, բայց եղել են դեպքեր, երբ նա եղել է ինչ-որ անձի հետ: Ա.Միքայելյանից բացի եղել են դեպքեր, որ այլ անձ է կանխիկացրել գումարը նրա Ա/Ձ-ի հաշվից: Ա.Միքայելյանին ինքն է բացատրել, որ եթե այլ անձի անունով չեկ ստորագրի, ապա այդ անձնավորությունն, իր քաղաքից բացակայելու դեպքում, կարող է անձնագրով ներկայանալ բանկ և կանխիկացնել Ա/Ձ-ի հաշվին նստած գումարը: ՙԷքսպրես Մետալ՚-ի կողմից մոտ 4 կամ 5 Ա/Ձ-ների է փոխանցվել գումարը: Որքան հիշում է, Ա.Միքայելյանի կողմից գումար կանխիկացնելիս կամ Ա.Միքայելյանի փոխարեն գումարն այլ անձի կողմից կանխիկացնելիս Ա.Կոնջարովը ներկա չի եղել: Վկան հայտնեց նաև, որ նկատի ունենալով, որ բավական ժամանակ է անցել և լավ չի հիշում, խնդրեց հիմք ընդունել նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքները:
Վկա Նաիրա Հայրապետյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ որոշ ժամանակ անց Արմեն Կոնջարովն իր ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊ ընկերությունով սկսել է գումարներ փոխանցել նաև նոր բացված ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի հաշվին, որից հետո Արամ Միքայելյանը և ևս մեկ հոգի գումարները կանխիկ ստացել են: Արամի կողմից գումար ստանալու օրերին նրա հետ շատ հաճախակի բանկում տեսել է նաև Արմեն Կոնջարովին: Ա/Ձ-ների հաշիվները բացելու համար, որից մեկը եղել է Արմեն Իգիթյանը, իսկ մյուսները հստակ չի հիշում, իրեն մեկ-երկու անգամ խնդրել է Արմեն Կոնջարովը: Պատահել են նաև դեպքեր, երբ այդ ժամանակահատվածում Ա.Կոնջարովի հետ բանկ է գնացել նաև Արսեն Ղազարյանը: Նրանց գործունեությունը տեսնելով իր մոտ այնպիսի կարծիք էր ձևավորվել, որ Արմենն ու Արսենը ղեկավարում են նաև այդ Ա/Ձ-ների աշխատանքը, քանի որ մեծ հաշվով նրանք այդ Ա/Ձ-ների հաշվեհամարներից էին գումար կանխիկացնում: Ինքը ոչ մի արտասովոր բան չէր տեսնում նրա մեջ, որ Արսենը կամ Արմենը կարող էին նաև Ա/Ձ-ների գործունեությունը ղեկավարել:
Վկա Աննա Ավետիսյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Արամ Միքայելյանը հանդիսանում է իր ամուսինը, սակայն վերջինիս հետ շուրջ 12 տարի համատեղ չեն բնակվում: Արամ Միքայելյանի կամ նրա ընտանիքի անդամների հետ չի շփվում, ընկերներից ճանաչում է միայն Արայիկ Վաղարշակյանին, ում հետ ծանոթացել են դեռևս Բելոռուսի Հանրապետությունում և ընտանիքներով մտերմություն են արել: Ա.Միքայելյանի գործունեության մասին որևէ բան ասել չի կարող և տեղյակ չէ, թե ինչով է նա զբաղվում, քանի որ չի շփվում նրա հետ: Նրա գտնվելու վայրի մասին տեղեկություն չունի:
Վկա Հովհաննես Բաղդոյանը և վկա Արմենակ Փիլթակյանը նախաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ են տվել այն մասին, որ ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի հետ 2009-2010թթ. ընթացքում կատարել են գործարքներ: Ա/Ձ-ից համապատասխան հաշիվ ապրանքնագրերով ձեռք են բերել տարբեր շինարարական ապրանքներ, որոնց դիմաց վճարումը կատարել են բանկային փոխանցման միջոցով: Ա/Ձ-ի անունից հանդես եկող անձնավորությունը ներկայացել է որպես Արամ Միքայելյան, սակայն նրան նկարագրել չեն կարողանում:
Ամբաստանյալների կատարած հանցանքները հիմնավորվել են նաև քրեական գործով ձեռք բերված հետևյալ ապացույցներով.
ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ տեղեկատվական բազայից ստացված տվյալների զննության արձանագրության համաձայն ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի կողմից դուրս են գրվել 336.322.559 ՀՀ դրամի թվով 282 հարկային հաշիվներ:
Արմեն Կոնջարովի կողմից ներկայացված, զննված և իրեղեն ապացույց ճանաչված ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊ ընկերության, ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի կնիքով, Արամ Միքայելյանի և Արմեն Կոնջարովի ստորագրության դրոշմակնիքներով:
Արմեն Կոնջարովի կողմից ներկայացված և իրեղեն ապացույց ճանաչված Արամ Միքայելյանի ստորագրության դրոշմակնիքով կնքված և չլրացված 80 հատ դրամարկղային մուտքի օրդերներով:
ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ համապատասխան տարածքային ստորաբաժանումներից առգրավված և ապացույց ճանաչված ՙԷքսպրես մետալ՚ ՍՊԸ-ի և ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի հարկային գործերով և ՀՀ կենտրոնական բանկի ֆինանսական դիտարկումների կենտրոնից ստացված տեղեկատվությամբ: Համաձայն վերջինի ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի ՙԱրդշինինվեստբանկ՚ ՓԲԸ-ում սպասարկվող դրամային հաշվեհամարից 16.10.2009-10.03.2010թթ. ընթացքում Արամ Միքայելյանի կողմից կանխիկացվել է 266.758.847 դրամ, իսկ Արայիկ Վաղարշակյանի կողմից` 8.130.318 դրամ:
ՙԱրդշինինվեստբանկ՚ ՓԲԸ-ից ստացված և ապացույց ճանաչված ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊԸ-ի բանկային հաշիվների շարժի վերաբերյալ տեղեկություններով, հիշյալ հաշիվներից գումար կանխիկացնելու վերաբերյալ դրամարկղային ելքի օրդերներով և վճարման հանձնարարագրերի կրկնօրինակներով:
ՀՀ արդարադատության նախարարության պետական ռեգիստրի համապատասխան տարածքային ստորաբաժանումներից առգրավված և ապացույց ճանաչված ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊԸ-ի և ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի ռեգիստրի գործերով:
Վկա Գևորգ Սիմոնյանի կողմից ներկայացված և իրեղեն ապացույց ճանաչված ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի կողմից 2009-2010թթ. ընթացքում ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊԸ-ին դուրս գրված 249 հատ հաշիվ ապրանքագրերով:
Դատահաշվապահական փորձաքննության թիվ 10-3128 եզրակացության համաձայն`
...ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊ ընկերության կողմից 2009 և 2010 թվականների ընթացքում, տարբեր գնորդների անվամբ դուրս գրված հարկային հաշիվներն ապրանքային դիտելու պայմաններում, ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊ ընկերությունում տույժ և տուգանքներով հանդերձ` լրացուցիչ առաջանում են` 266.379.222 դրամ հարկային պարտավորություններ:
Այդ թվում` Արամ Միքայելյան Ա/Ձ-ի դրվագով. հարկեր` 69.160.028 դրամ, տույժեր 37.865.115 դրամ, տուգանքներ` 41.496.017 դրամ, ընդամենը` 148.524.160 դրամ:.............
Արամ Միքայելյան Ա/Ձ-ում տույժ և տուգանքներով հանդերձ առաջանում է պետ. բյուջե վճարման ենթակա` 43.663.004 (Հարկեր և պարտադիր վճարներ` 19.471.815 + տույժեր 10.527.656 + տուգանքներ` 13.663.533) դրամ գումարի պարտավորություն:.......
Իրեղեն ապացույց հանդիսացող Արմեն Կոնջարովին պատկանող 091 22-88-55 և 098 22-88-55 բջջային հեռախոսահամարների մուտքային և ելքային զանգերի վերծանումները պարունակող լազերային սկավառակի համաձայն վերջինս 2009-2010թթ. ընթացքում հեռախոսակապի մեջ է գտնվել Արայիկ Վաղարշակյանի հետ:
Դատարանը գտնում է, որ գործով անթույլատրելի և ոչ վերաբերելի ապացույցներ չկան:
4.Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Վերլուծելով և գնահատելով դատական քննության ժամանակ հետազոտված ապացույցներն իրենց համակցության մեջ, դատարանը ձեռք բերված ապացույցները բավարար է գտնում և գործի փաստական հանգամանքներով հաստատված է համարում, որ ամբաստանյալ Արամ Արշավիրի Միքայելյանը կատարել է հանցավոր արարքներ, որոնք համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասի, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներին և արարքների որակումը ճիշտ է:
Ամբաստանյալ Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանը կատարել է հանցավոր արարքներ, որոնք համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներին և արարքների որակումը ճիշտ է:
Ամբաստանյալներ Արամ Միքայելյանի, Արայիկ Վաղարշակյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, դատարանը հաշվի է առնում նրանց կատարած արարքների հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, ինչպես նաև հանցավորների անձը:
Որպես ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն և հանցագործության մյուս մասնակիցներին հանցանքի կատարաման մերկացնելուն, զղջում է կատարածի համար:
Ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
Որպես ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, վատառողջ է` ախտորոշվել է` ՙՍԻՀ` հանգստի և լարվածության /ֆդ. 3-րդ/ ստենոկարդիա: Զարկերակային հիպերտոնիա 2-րդ աստիճանի, բարձր ռիսկ, կրիզային ընթացք, ՍԱ 3-րդ /NYHA/: Շաքարային դիաբետ, տիպ 2-րդ, միջին ծանրության: ՄԶՑ 36 /2-րդ աստիճանի ճարպակալում/: ՍԱՀ բարդություններից վերջնակետերի զարգացման ռիսկը, ըստ SCORE աղյուսակի տասնամյա կտրվածքով կազմում է 12%, նրա խնամքին է գտնվում թոշակառու մայրը:
Ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
Կատարած արարքների համար ամբաստանյալներ Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանը և Արամ Արշավիրի Միքայելյանը ենթակա են քրեական պատասխանատվության և պատժի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի համաձայն,
1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61 հոդվածի համաձայն`
1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Հաշվի առնելով Արամ Միքայելյանի և Արայիկ Վաղարշակյանի կատարած արարքների հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրանց անձը, նրանց դրականորեն բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 3-րդ մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիաներով նախատեսված է պատիժ միայն ազատազրկման ձևով, դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներին հասնելու համար ամբաստանյալ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքների կատարման համար պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով: Ամբաստանյալ Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքների կատարման համար նույնպես պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով: Ամբաստանյալները պատիժը պետք է կրեն ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում:
Դատարանը, քննության առնելով ամբաստանյալների նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հարցը, հաշվի առնելով գործով քաղաքացիական հայցի առկայությունը, գտնում է, որ նպատակահարմար չէ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված լրացուցիչ պատիժ` գույքի բռնագրավում նշանակելը:
Դատարանը գտնում է նաև, որ ամբաստանյալների նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցները պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավաճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ամբաստանյալների դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցին, դատարանը գտնում է, որ այն ենթակա է բավարարման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 158 հոդվածի 2-րդ մասի, քաղաքացիական հայց հարուցվում է կասկածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար:
Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան է կազմում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հատուցման մասին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձին: Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված լինի:
Տվյալ դեպքում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասը կազմում է 19.471.815 ՀՀ դրամ և 69.106.208 ՀՀ դրամ: Դատարանը գտնում է, որ Արամ Արշավիրի Միքայելյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի պետք է բռնագանձել 19.471.815 /տասնինը միլիոն չորս հարյուր յոթանասունմեկ հազար ութ հարյուր տասնհինգ/ ՀՀ դրամ:
Ա.Կոնջարովի վերաբերյալ օրինական ուժի մեջ մտած Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 16.06.2011թ-ի դատավճռի համաձայն Ա.Կոնջարովից հօգուտ պետական բյուջեի պետք է բռնագանձել 109.777.703 ՀՀ դրամ, որն իր մեջ ներառել է նաև 69.106.028 ՀՀ դրամը: Նման պայմաններում դատարանը գտնում է, որ Արամ Արշավիրի Միքայելյանից, Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանից և Արմեն Գագիկի Կոնջարովից համապարտությամբ հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի պետք է բռնագանձել 69.106.208 /վաթսունինը միլիոն հարյուր վեց հազար երկու հարյուր ութ/ ՀՀ դրամ:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց հանդիսացող Արմեն Կոնջարովին պատկանող 091 22-88-55 և 098 22-88-55 բջջային հեռախոսահամարների մուտքային և ելքային զանգերի վերծանումները պարունակող լազերային սկավառակը պետք է պահել քրեական գործի հետ միասին, իսկ մնացած իրեղեն ապացույցների հարցը պետք է համարել լուծված, նկատի ունենալով, որ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 16.06.2011թ.-ի թիվ ԵԱՔԴ/0020/01/11 դատավճռով դրանք արդեն իսկ տնօրինվել են:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360, 365, 369-372 հոդվածներով, դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Արամ Արշավիրի Միքայելյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքներ կատարելու մեջ:
Արամ Արշավիրի Միքայելյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով դատապարտել ազատազրկման չորս (4) տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով դատապարտել ազատազրկման հինգ (5) տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով դատապարտել ազատազրկման հինգ (5) տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66 հոդվածի համաձայն, հանցանքների համակցությամբ պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով Արամ Արշավիրի Միքայելյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում հինգ (5) տարի երեք (3) ամիս ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման:
Արամ Արշավիրի Միքայելյանի պատժի սկիզբը հաշվել 2011 թվականի հուլիսի 8-ից:
Պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում:
Արամ Միաքայելյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` կալանավորումը թողնել անփոփոխ, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքներ կատարելու մեջ:
Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով դատապարտել ազատազրկման չորս (4) տարի տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով դատապարտել ազատազրկման հինգ (5) տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66 հոդվածի համաձայն, հանցանքների համակցությամբ պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում հինգ (5) տարի վեց (6) ամիս ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման:
Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի նկատմամբ նշանակված պատժի սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից:
Պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում:
Արայիկ Վաղարշակյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ամբաստանյալների դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարել.
Արամ Արշավիրի Միքայելյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 19.471.815 /տասնինը միլիոն չորս հարյուր յոթանասունմեկ հազար ութ հարյուր տասնհինգ/ ՀՀ դրամ:
Արամ Արշավիրի Միքայելյանից, Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանից և Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 16.06.2011թ.-ի թիվ ԵԱՔԴ/0020/01/11 դատավճռով դատապարտյալ Արմեն Գագիկի Կոնջարովից համապարտությամբ հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 69.106.208 /վաթսունինը միլիոն հարյուր վեց հազար երկու հարյուր ութ/ ՀՀ դրամ:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց հանդիսացող Արմեն Կոնջարովին պատկանող 091 22-88-55 և 098 22-88-55 բջջային հեռախոսահամարների մուտքային և ելքային զանգերի վերծանումները պարունակող լազերային սկավառակը պահել քրեական գործի հետ միասին: Մյուս իրեղեն ապացույցների հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
Դատավոր` ստորագրություն
Բնագրի հետ ճիշտ է
Դատավոր Լ. Ավետիսյան
ԵԱՔԴ/0174/01/11
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Հայաստանի Հանրապետության
վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում
Քրեական գործ թիվ ԵԱՔԴ/0174/01/11
Նախագահող դատավոր` Կ.Ղազարյան
Դատավորներ` Հ.Տեր-Ադամյան
Մ.Պետրոսյան
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)
նախագահությամբ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատավորներ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Երևան քաղաքում
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով ամբաստանյալներ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի և Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) 2012 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Թամազյանի և Ա.Միքայելյանի պաշտպան Կ.Մանուչարյանի վճռաբեկ բողոքները,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը
1. 2008 թվականի հոկտեմբերի 13-ին ՀՀ կառավարությանն առընթեր Պետական եկամուտների կոմիտեի քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 83102208 քրեական գործը։
Նախաքննության մարմնի 2011 թվականի մարտի 11-ի որոշմամբ Արամ Միքայելյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ, 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ և 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով։ Նույն օրն Ա.Միքայելյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում։
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2011 թվականի մարտի 11-ի որոշմամբ Ա.Միքայելյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը։
2011 թվականի հուլիսի 8-ին Ա.Միքայելյանը հայտնաբերվել և արգելանքի է վերցվել Բելոռուսիայի Հանրապետությունում։
2011 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Ա.Միքայելյանը տեղափոխվել է Հայաստանի Հանրապետություն և ներկայացվել նախաքննության մարմնին։
2011 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Ա.Միքայելյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ, 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ և 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով։
Նախաքննության մարմնի 2011 թվականի նոյեմբերի 18-ի որոշմամբ Արայիկ Վաղարշակյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ և 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով։ Նույն օրն Ա.Վաղարշակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը։
Նախաքննության մարմնի 2011 թվականի նոյեմբերի 18-ի որոշմամբ Ա.Միքայելյանին առաջադրված մեղադրանքը լրացվել է, և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ, 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ և 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով։
2011 թվականի նոյեմբերի 30-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան)։
2. Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի մայիսի 21-ի դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Ա.Միքայելյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում։ Ա.Միքայելյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել ազատազրկման 2 տարի ժամկետով, 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` ազատազրկման 5 տարի ժամկետով` գույքի կեսի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավելի 19.471.815 ՀՀ դրամից։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կարգով` նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, Ա.Միքայելյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է սահմանվել ազատազրկում 5 տարի 3 ամիս ժամկետով` գույքի կեսի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավելի 19.471.815 ՀՀ դրամից։
Նույն դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Ա.Վաղարշակյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում։ Ա.Վաղարշակյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել տուգանքի 800.000 ՀՀ դրամի չափով։ «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշման (այսուհետ նաև՝ Համաներման ակտ) 1-ին կետի 3-րդ ենթակետի կիրառմամբ Ա.Վաղարշակյանն ազատվել է պատժի կրումից։
Վճռվել է նաև ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ամբաստանյալների դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարել մասնակիորեն։ Ա.Միքայելյանից հօգուտ պետական բյուջեի բռնագանձվել է 19.471.815 ՀՀ դրամ։ Քաղաքացիական հայցը մնացած մասով մերժվել է։
3. Մեղադրողի և Ա.Միքայելյանի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա քննության առնելով քրեական գործը` Վերաքննիչ դատարանը 2012 թվականի օգոստոսի 29-ին որոշում է կայացրել բողոքները մերժելու, Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի մայիսի 21-ի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին։
4. Վերաքննիչ դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոքներ են բերել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Թամազյանը և ամբաստանյալ Ա.Միքայելյանի պաշտպան Կ.Մանուչարյանը։
Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 9-ի որոշմամբ վճռաբեկ բողոքները վարույթ են ընդունվել։
2012 թվականի նոյեմբերի 21-ին ամբաստանյալ Ա.Վաղարշակյանը և նրա պաշտպան Տ.Գասպարյանը ներկայացրել են վճռաբեկ բողոքի պատասխան` խնդրելով ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Թամազյանի վճռաբեկ բողոքը մերժել, իսկ ստորադաս դատարանների դատական ակտերը թողնել օրինական ուժի մեջ։
2. Գործի փաստական հանգամանքները և վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը
5. Նախաքննության մարմինն Ա.Միքայելյանին մեղադրանք է առաջադրել այն բանի համար, որ «(…) նա, Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ և Արայիկ Վաղարշակյանի դրդչությամբ, առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության, նյութական այլ օգուտներ քաղելու և հարկերից չարամտորեն խուսափելու դիտավորությամբ, 2009թ. սեպտեմբերի 18-ին ՀՀ ԿԱ Պետական եկամուտների կոմիտեի Արտաշատի տարածքային հարկային տեսչությունում հաշվառելով անհատ ձեռնարկատեր և Արայիկ Վաղարշակյանի դրդչությամբ իր ստորագրության դրոշմակնիքը, Ա/Ձ-ի կնիքն ու հաշվապահական փաստաթղթերը հանձնելով Արմեն Կոնջարովին, ինչպես նաև հետագայում Ա/Ձ-ի` «Արդշինինվեստբանկ» ԲԲ ընկերությունում գտնվող հաշվեհամարին փոխանցված գումարները կանխիկացնելով և Ա.Կոնջարովին հանձնելով` օժանդակել է նրան «Էքսպրես Մետալ» ՍՊ ընկերությանն առանց ապրանքների մատակարարման և ծառայությունների մատուցման «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կազմելուն, որոնք Արմեն Կոնջարովը ներառելով «Էքսպրես Մետալ» ՍՊ ընկերության հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում, չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերի` 69.160.028 դրամի հարկերը վճարելուց, ինչի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն գումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս։
Այսինքն` կատարել է հանցագործություններ` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ և 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով։
Բացի այդ, Արամ Միքայելյանը, Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ով իրականացնելով նաև ձեռնարկատիրական գործունեություն, Արսեն Ղազարյանի օժանդակությամբ 2009թ. երրորդ և 2010թ. առաջին եռամսյակի ընթացքում «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ի գործունեության վերաբերյալ օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշվարկներ և հարկման հիմք հանդիսացող պարտադիր այլ փաստաթղթեր չներկայացնելու միջոցով չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերի` 19.471.815 դրամ հարկ վճարելուց։
Այսինքն` կատարել է հանցագործություն` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով»։
Նախաքննության մարմինն Ա.Վաղարշակյանին մեղադրանք է առաջադրել այն բանի համար, որ «(…) նա, Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ համոզելու և նյութապես շահագրգռելու միջոցով Արամ Միքայելյանին դրդել է առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության, նյութական այլ օգուտներ քաղելու և հարկերից չարամտորեն խուսափելու դիտավորությամբ ՀՀ ԿԱ Պետական եկամուտների կոմիտեի Արտաշատի տարածքային հարկային տեսչությունում 2009թ. սեպտեմբերի 18-ին որպես անհատ ձեռնարկատեր գրանցվելու։ Որից հետո Ա.Միքայելյանին համոզել է անհատ ձեռնարկատիրոջ կնիքը, Արամ Միքայելյանի ստորագրության դրոշմակնիքն ու հաշվապահական փաստաթղթերը հանձնել Արմեն Կոնջարովին, իսկ հետագայում նաև Արմեն Կոնջարովի մոտ գտնվող փաստաթղթերի օգտագործմամբ «Արդշինինվեստբանկ» ԲԲ ընկերության գլխամասից «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ի ընթացիկ հաշվից ստացել է 8.130.318 դրամ և փոխանցելով Ա.Կոնջարովին` օժանդակել է նրան «Էքսպրես Մետալ» ՍՊ ընկերությանն առանց ապրանքների մատակարարման «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կազմելուն և Արմեն Կոնջարովի կողմից դրանք «Էքսպրես Մետալ» ՍՊ ընկերության հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում ներառելու միջոցով 69.160.028 դրամի առանձնապես խոշոր չափի հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն, ինչի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն գումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս։
Այսինքն` կատարել է հանցագործություններ` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ և 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 5-րդ, թերթ 99-117)։
6. Նախաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Ա.Միքայելյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ իր ընկեր Ա.Վաղարշակյանն է առաջարկել առանց գործունեություն իրականացնելու գրանցվել որպես անհատ ձեռնարկատեր և այդ նպատակով ծանոթացրել է Ա.Կոնջարովի հետ։ Ա.Վաղարշակյանն ասել է, որ այդ գործից ֆինանսական օգուտ կունենա, իսկ վտանգը կայանում է նրանում, որ հարկեր չի մուծելու։ Իր ձերբակալման օրն է իմացել, որ գտնվում է հետախուզման մեջ և զարմացել է, քանի որ, երբ սկսելիս են եղել այդ գործը, Ա.Վաղարշակյանն ու Ա.Կոնջարովն իրեն ասել են, որ հարկեր չմուծելու համար հետախուզում չեն հայտարարի և եթե գործերն ավարտելուց հետո երեք տարի անընդմեջ բացակայի հանրապետությունից, ամեն ինչ բարեհաջող կավարտվի (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 5-րդ, թերթ 52-53)։
7. Առաջին ատյանի դատարանն իր դատավճիռը պատճառաբանել է հետևյալ կերպ. «Վերլուծելով և գնահատելով դատական քննության ժամանակ հետազոտված ապացույցներն իրենց համակցության մեջ, դատարանը ձեռք բերված ապացույցները բավարար է գտնում և գործի փաստական հանգամանքներով հաստատված է համարում, որ Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ Արայիկ Վաղարշակյանը նյութապես շահագրգռելու միջոցով Արամ Միքայելյանին դրդել է կեղծ ձեռնարկատիրության։ Այսպես` Ա.Վաղարշակյանի առաջարկությամբ առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության Արամ Միքայելյանը գրանցել է «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ն, որի նպատակը նյութական օգուտ քաղելն է, այն է` Ա/Ձ-ի հաշվեհամարին փոխանցված գումարները կանխիկացնելու և Ա.Կոնջարովին փոխանցելու դիմաց կանխիկացված գումարից սկզբում 2, բայց հետագայում 1 տոկոս գումարի չափով եկամուտ են ստացել Ա.Միքայելյանը և Ա.Վաղարշակյանը։ Ա/Ձ-ն գրանցելուց և հետագա գործունեության ընթացքում Ա.Կոնջարովն Ա.Միքայելյանին և Ա.Վաղարշակյանին ներկայացրել է, որ իր կողմից Ա/Ձ-ի անվամբ սկզբնական շրջանում կատարվելու է շինանյութի առևտուր, իսկ առնվազն 2009թ. դեկտեմբերից սկսած դրա փաստաթղթերով Վրաստանի Հանրապետությունից մշտապես ներկրվելու են ցիտրուսային մրգեր, գործունությունը լինելու է օրինական, իսկ դրանից առաջացող հարկերը վճարվելու են ամբողջությամբ։ Դրանից հետո Ա.Միքայելյանն Ա.Կոնջարովի առաջարկությամբ պատրաստել է իր ստորագրության դրոշմակնիքը և այն Ա/Ձ-ի կնիքի և հաշվապահական փաստաթղթերի հետ միասին փոխանցել է Ա.Կոնջարովին։ Վերջինս «Էքսպրես Մետալ» ՍՊ ընկերությանն առանց ապրանքների մատակարարման և ծառայությունների մատուցման «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր է կազմել, որոնք ներառել է «Էքսպրես Մետալ» ՍՊ ընկերության հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում ու չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերի 69.160.028 դրամի հարկերը վճարելուց, ինչի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն գումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս։ «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ի «Արդշինինվեստբանկ» ԲԲ ընկերությունում գտվող հաշվեհամարին Ա.Կոնջարովի` «Էքսպրես Մետալ» ՍՊԸ-ի փոխանցված գումարներից մուտքագրվելուց հետո կարճ ժամանակահատվածում` 16.10.2009-10.03.2010թթ. ընթացքում, Արամ Միքայելյանը կանխիկացրել ու Ա.Կոնջարովին է փոխանցել 266.758.847 դրամ գումար, իսկ Արայիկ Վաղարշակյանը նման եղանակով կանխիկացրել ու Ա.Կոնջարովին է փախանցել 8.130.318 դրամ։ Բացի այդ, «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ով իրականացվել է նաև ձեռնարկատիրական գործունեություն և 2009թ. երրորդ ու 2010թ. առաջին եռամսյակների ընթացքում «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ի գործունեության վերաբերյալ Արամ Միքայելյանի կողմից օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշիվներ և հարկման հիմք հանդիսացող պարտադիր այլ փաստաթղթեր չներկայացնելու միջոցով` չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերի 19.471.815 դրամ հարկ վճարելուց (…)։
Տվյալ դեպքում Արայիկ Վաղարշակյանն Արամ Միքայելյանին կեղծ ձեռնարկատիրության դրդելիս, իսկ վերջինս այդ հանցանքը կատարելիս չեն գիտակցել և տվյալ իրադրությունում չէին կարող գիտակցել, որ Կոնջարովի կողմից «Էքսպրես Մետալ» ՍՊ ընկերությանն առանց ապրանքների մատակարարման և ծառայությունների մատուցման «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կկազմվեին, որոնք կներառվեին «Էքսպրես Մետալ» ՍՊ ընկերության հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում, ինչը հնարավորություն կտար Ա.Կոնջարովին չարամտորեն խուսափելու առանձնապես խոշոր չափերի 69.160.028 դրամի հարկերը վճարելուց և նույն գումարի չափով պետությանը վնաս պատճառելուց (…)։ Այսինքն` ամբաստանյալ Ա.Վաղարշակյանը և Արամ Միքայելյանն Արմեն Կոնջարովին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործություններ կատարելուն օժանդակելու դիտավորություն չեն ունեցել, և նրանց գործողություններում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմը (…)։
Ամբաստանյալների նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ինչպես կատարված հանցագործությունների բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ նրանց անձը բնութագրող տվյալները, այն, որ ամբաստանյալները նախկինում դատված և որևէ կերպ արատավորված չեն եղել, (…) բնութագրվում են դրականորեն։
Որպես ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանի պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանք դատարանը դիտում է այն, որ վերջինս աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն և հանցագործության մյուս մասնակցին հանցանքի կատարման մերկացնելուն։
Ամբաստանյալ Ա.Միքայելյանի պատիժը և պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի հայտնաբերել։
Որպես ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանի պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանք դատարանը դիտում է այն, որ նա տառապում է (…) հիվանդություններով, և նրա խնամքին է գտնվում թոշակառու մայրը։
Ամբաստանյալ Ա.Վաղարշակյանի պատիժը և պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի հայտնաբերել։
Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներ Արայիկ Վաղարշակյանն ու Արամ Միքայելյանն իրենց կատարած հանցանքների համար ենթակա են պատժի։ Պատժի նպատակներն ապահովելու նպատակով վերջինիս նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով պետք է նշանակվի պատիժ ազատազրկման ձևով (…)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 7-րդ, թերթ 80-88)։
8. Վերաքննիչ դատարանն իր դատական ակտում նշել է «(…) Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ սույն գործով թույլ չեն տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կհանգեցնեին դատական սխալի, ուստի գտնում է, որ Դատարանի դատավճիռն օրինական է ու հիմնավորված և այն բեկանելու, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքները բավարարելու օբյեկտիվ հիմքեր առկա չեն» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 8-րդ, թերթ 21-30)։
3. Վճռաբեկ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջները
Վճռաբեկ բողոքները քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
9. ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալը գտնում է, որ սույն գործով ստորադաս դատարանները թույլ են տվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ, չեն կատարել գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտություն, վերլուծության չեն ենթարկել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին և 3-րդ մասերով նախատեսված հանցակազմերի բոլոր հատկանիշները և քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների նկատմամբ ցուցաբերելով կանխակալ մոտեցում՝ կայացրել են գործի փաստական հանգամանքներից չբխող դատական ակտեր, ինչի արդյունքում հանցագործություն կատարած անձինք խուսափել են քրեական պատասխանատվությունից և պատժից։
Բողոք բերած անձը, շարադրելով և վերլուծելով մի շարք ապացույցներ, եզրակացություն է արել այն մասին, որ Ա.Միքայելյանը և Ա.Վաղարշակյանն ի սկզբանե տեղյակ են եղել Ա.Կոնջարովի գործողությունների անօրինական բնույթի մասին, իսկ այդ պայմաններում պարտադիր չէ, որ Ա.Կոնջարովի կողմից մանրամասնվեր, թե կոնկրետ ինչ գործողություններ պետք է կատարվեն։ Հետևաբար, անհիմն է Առաջին ատյանի դատարանի այն պատճառաբանությունը, թե Ա.Վաղարշակյանն Ա.Միքայելյանին կեղծ ձեռնարկատիրության դրդելիս, իսկ վերջինս էլ այդ հանցանքը կատարելիս չեն գիտակցել և տվյալ իրադրությունում չէին կարող գիտակցել, որ Ա.Կոնջարովի կողմից առանց ապրանքների մատակարարման կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կկազմվեն և կներառվեն «Էքսպրես Մետալ» ՍՊԸ-ի հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում։
Ըստ բողոքաբերի` ինչպես Ա.Վաղարշակյանը, այնպես էլ Ա.Միքայելյանը, առանց առևտրային գործունեություն իրականացնելու մտադրության անհատ ձեռնարկատեր հաշվառելիս, Ա.Միքայելյանի ստորագրության դրոշմակնիք պատրաստելիս և այն անհատ ձեռնարկատիրոջ կնիքի և հաշվապահական փաստաթղթերի հետ Ա.Կոնջարովին հանձնելիս, ինչպես նաև անհատ ձեռնարկատիրոջ հաշվեհամարին փոխանցված գումարները կանխիկացնելիս և Ա.Կոնջարովին փոխանցելիս, կարող էին և պարտավոր էին նախատեսել իրենց գործողությունների հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, իսկ այդ պատճառական կապի բացակայության պայմաններում Ա.Կոնջարովի կազմակերպած հանցագործությունը չէր իրականացվի, հետևաբար հանցակցության սահմանազանցման մասին խոսք լինել չի կարող։
10. Բողոքի հեղինակը նշել է նաև, որ ամբաստանյալներ Ա.Միքայելյանի և Ա.Վաղարշակյանի գործողությունները ցանկացած դեպքում չէին կարող որակվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով, քանի որ նշված հոդվածը պատասխանատվություն է նախատեսում առանց ձեռնարկատիրական կամ բանկային գործունեություն իրականացնելու մտադրության առևտրային կազմակերպություն ստեղծելու համար։ Մինչդեռ Ա.Միքայելյանն Ա.Վաղարշակյանի դրդչությամբ գրանցվել է որպես անհատ ձեռնարկատեր, որն «Անհատ Ձեռնարկատիրոջ մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի դրույթների համաձայն` չի կարող համարվել իրավաբանական անձի կարգավիճակ ունեցող առևտրային կազմակերպություն։
Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանն անտեսել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունն իրենից ներկայացնում է նյութական հանցակազմ, այսինքն` հոդվածի դիսպոզիցիայով նկարագրված գործողությունների արդյունքում պետք է խոշոր վնաս պատճառվի քաղաքացիներին, կազմակերպություններին կամ պետությանը։ Դատարանը, ամբաստանյալների արարքները ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասից վերաորակելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով, չի նշել նրանց գործողությունների հետևանքով քաղաքացիներին, կազմակերպություններին կամ պետությանը պատճառված վնասի չափը և անտեսելով, որ նյութական հանցակազմերում առաջացած հանցավոր հետևանքները բոլոր հանցակիցների համար ընդհանուր են` անհիմն մերժել է քաղաքացիական հայցը։
11. Բողոքաբերը փաստարկել է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանը հանցակիցներին պատասխանատվության ենթարկելիս հաշվի չի առնել կատարված հանցագործությանը նրանցից յուրաքանչյուրի մասնակցության աստիճանը և սխալ գնահատելով գործում առկա՝ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները` ամբաստանյալների նկատմամբ նշանակել է անհամաչափ պատիժներ, մասնավորապես` Ա.Վաղարշակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտել է տուգանքի 800.000 ՀՀ դրամի չափով, իսկ Ա.Միքայելյանին նույն հոդվածով դատապարտել է ազատազրկման 2 տարի ժամկետով։
12. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` բողոք բերած անձը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել ստորադաս դատարանների դատական ակտերը, Ա.Միքայելյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ, 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ, 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով, Ա.Վաղարշակյանին մեղավոր ճանաչել 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ, 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով և նրանց նկատմամբ նշանակել արդարացի պատիժներ, իսկ քաղաքացիական հայցն ամբողջությամբ բավարարել։
13. Ամբաստանյալ Ա.Միքայելյանի պաշտպանը փաստարկել է, որ ստորադաս դատարանների դատական ակտերը կայացվել են նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտմամբ, մասնավորապես խախտվել են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 62-րդ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ, 358-րդ հոդվածների պահանջները։
Ի հիմնավորումն ասվածի` բողոքաբերը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանն անտեսել է այն հանգամանքը, որ դրդիչը հանդիսանում է հանցագործություն կատարելուն հակող անձ և ավելի վտանգավոր է, քան կատարողը, քանի որ նա է կատարողի մոտ առաջացնում հանցանք կատարելու դիտավորություն և վճռականություն։ Դատարանը, հաստատված համարելով, որ Ա.Վաղարշակյանը դրդել է Ա.Միքայելյանին կատարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն, նրա նկատմամբ որպես պատիժ է նշանակել տուգանք` 800.000 ՀՀ դրամի չափով, մինչդեռ Ա.Միքայելյանին դատապարտել է ազատազրկման 2 տարի ժամկետով։
14. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` բողոք բերած անձը խնդրել է մասնակիորեն բեկանել և փոփոխել Վերաքննիչ դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշումը, Ա.Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել տուգանքի ձևով և Համաներման ակտի 1-ին կետի 3-րդ ենթակետի կիրառմամբ նրան ազատել պատժի կրումից։
4. Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը
15. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքարկված դատական ակտը վճռաբեկ վերանայման ենթարկելու նպատակն օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման գործառույթի իրացումն է։ Այս առումով Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ հանցակցի սահմանազանցում (էքսցես) հասկացության ճիշտ մեկնաբանման և կիրառության առումով, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով արգելված արարքների համար քրեական պատասխանատվության հարցում առկա է օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման խնդիր։ Ուստի Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում սույն գործով արտահայտել իրավական դիրքորոշումներ, որոնք կարող են ուղղորդող նշանակություն ունենալ նման գործերով դատական պրակտիկայի ճիշտ ձևավորման համար։
I. Հանցակցի սահմանազանցումը
16. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 37-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցակցություն է համարվում երկու կամ ավելի անձանց դիտավորյալ համատեղ մասնակցությունը դիտավորյալ հանցագործությանը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Կատարողի հետ մեկտեղ հանցակիցներ են համարվում կազմակերպիչը, դրդիչը և օժանդակողը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 40-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցակցի սահմանազանցում է համարվում անձի կողմից այնպիսի հանցանք կատարելը, որը չի ընդգրկվում մյուս հանցակիցների դիտավորությամբ։
2. Հանցակցի սահմանազանցման համար մյուս հանցակիցները պատասխանատվություն չեն կրում»։
Հանցակցության հատկանիշների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Ա.Մաթևոսյանի և Ռ.Հարությունյանի գործով որոշման մեջ։ Համաձայն այդ որոշման`
«(…) հանցակցությանը բնորոշ են 3 հատկանիշ.
1. հանցագործության կատարումը երկու կամ ավելի անձանց կողմից
2. գործողությունների համատեղությունը
3. հանցակցության դիտավորյալ բնույթը։
Հանցակցության առաջին օբյեկտիվ հատկանիշը՝ հանցագործության կատարումը երկու կամ ավելի անձանց կողմից, արտահայտվում է այն բանում, որ հանցագործությունը պետք է կատարեն հանցագործության սուբյեկտ հանդիսացող երկու կամ մի քանի անձ։ Հանցակիցներ կարող են լինել քրեական պատասխանատվության ենթարկելու տարիքի հասած մեղսունակ ֆիզիկական անձինք։ Հանցակցության համար անհրաժեշտ է հանցագործության սուբյեկտի բոլոր հատկանիշներով օժտված ոչ պակաս երկու անձի առկայությունը։
Հանցակցության մյուս օբյեկտիվ հատկանիշը՝ հանցակիցների գործունեության համատեղությունը, նշանակում է, որ հանցագործության մասնակիցներից յուրաքանչյուրի գործողությունները փոխադարձ լրացնում են միմյանց և ուղղված են կոնկրետ հանցանքի կատարմանը։ Հանցակիցները, միացնելով իրենց համատեղ ջանքերը, ձգտում են միասնական արդյունքի, և դրա համար յուրաքանչյուրն իր ներդրումն է ունենում ընդհանուր գործում։
Հանցակցության վերջին հատկանիշը գործունեության դիտավորյալ բնույթն է։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 37-րդ հոդվածը, որը տալիս է հանցակցության հասկացությունը, կոնկրետ մատնանշում է անձանց դիտավորյալ մասնակցությունը դիտավորյալ հանցագործության կատարմանը։ Հանցակցության նման բնորոշումը հստակ ընդգծում է, որ անձինք գործում են միայն դիտավորյալ մեղքով և միայն դիտավորյալ հանցագործություններում» (տե՛ս Ալիկ Ռուդիկի Մաթևոսյանի և Ռաֆիկ Արայիկի Հարությունյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի հուլիսի 25-ի թիվ ՎԲ-48/08 որոշման 28-րդ կետը)։
17. Նախորդ կետում շարադրված իրավանորմերի, ինչպես նաև Ա.Մաթևոսյանի և Ռ.Հարությունյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշման վերլուծությունից հետևում է, որ հանցակցի քրեական պատասխանատվության հիմքում ընկած է ոչ միայն նրա և կատարողի արարքի միջև պատճառական կապի առկայությունը, այլ նաև նրա կողմից կատարողի արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ որոշակի գիտակցական-կամային վերաբերմունք դրսևորելը։
Այսպես` հանցակցության սուբյեկտիվ կողմը նախատեսում է մեղքի բացառապես դիտավորյալ ձև, ընդ որում, որոշակի հանցանքի կատարմանն այլ անձանց հետ համատեղ մասնակցելու դիտավորությունն արտահայտվում է միայն ուղղակի ձևով, իսկ հանցագործության վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ դրսևորվող դիտավորյալ մեղքի տեսակը կարող է լինել և՛ ուղղակի, և՛ անուղղակի։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հանցակցության սուբյեկտիվ կողմին բնորոշ է այն, որ յուրաքանչյուր հանցակից պետք է`
1) գիտակցի, որ համատեղ գործում է կատարողի կամ այլ հանցակցի հետ.
2) գիտակցի, որ իր արարքն անհրաժեշտ պայման է մյուս հանցակցի կողմից արարք կատարելու համար և ցանկանա համատեղ մասնակցել հանցագործությանը.
3) նյութական հանցակազմի դեպքում նախատեսի հանրորեն վտանգավոր հետևանքը և ցանկանա կամ գիտակցաբար թույլ տա դրա առաջացումը։
18. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 40-րդ հոդվածն ամրագրում է հանցակցի սահմանազանցում (էքսցես) հասկացության քրեաիրավական բնութագիրը, ինչպես նաև սահմանազանցման դեպքում մյուս հանցակիցների պատասխանատվության կարգը։ Հիշատակված իրավանորմի վերլուծությունից բխում է, որ հանցակցի սահմանազանցում ասելով պետք է հասկանալ մի հանցակցի կողմից այնպիսի արարքի կատարում, որը թեպետ մյուս հանցակիցների գործողությունների հետ գտնվում է օբյեկտիվ պատճառական կապի մեջ, բայց չի ներառվել նրանց ընդհանուր դիտավորության մեջ, բնութագրվում է առավել բարձր կամ ցածր հանրային վտանգավորությամբ, քան այն արարքը, որը նախապես որոշվել էր, և ենթակա է մեղսագրման միայն դա կատարողին։
Հանցակցի սահմանազանցումը լինում է երկու տեսակ` քանակական և որակական։ Քանակական սահմանազանցման դեպքում կատարողը վնաս է հասցնում այն օբյեկտին, որը մյուս հանցակիցների հետ պայմանավորվածության համաձայն ընդգրկված էր նրանց դիտավորության մեջ, սակայն հասցված վնասն այլ է լինում, քան պայմանավորված էր։ Որակական սահմանազանցումը բնութագրվում է նրանով, որ կատարողն իրականացնում է կանխորոշվածից բացի մեկ այլ հանցագործություն կամ իր բնույթով բոլորովին այլ հանցանք։ Սահմանազանցման դեպքում մյուս հանցակիցները պատասխանատվություն են կրում միայն այն հանցագործությանը հանցակցելու համար, որն ընդգրկված է եղել նրանց դիտավորությամբ։ Իսկ եթե հանցակիցների դիտավորությամբ ընդգրկված հանցանքը չի կատարվել` տեղի է ունեցել որակական սահմանազանցում, ապա հանցակիցները պետք է պատասխանատվության ենթարկվեն պլանավորված հանցագործության նախապատրաստության համար։
19. Սույն որոշման 16-17-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունը համադրելով 18-րդ կետում առկա վերլուծության հետ` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ թեև հանցագործությանը երկու կամ ավելի անձանց դիտավորյալ համատեղ մասնակցության դեպքում հանցակիցներից յուրաքանչյուրը պետք է գիտակցի ոչ միայն իր, այլ նաև մյուս հանցակիցների վարքագծին վերաբերող հանգամանքները, այդուհանդերձ, դա չի նշանակում, որ հանցակիցը քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածի դիսպոզիցիայի հատկանիշների ճշտությամբ պետք է բնութագրի այն հանցագործությունը, որի կատարմանը նա մասնակցում է։ Օրինակ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության («Հարկերը, տուրքերը կամ պարտադիր այլ վճարումները վճարելուց չարամտորեն խուսափելը») օժանդակողը կարող է հանցագործության օբյեկտիվ կողմի իրականացումը հեշտացնելու նպատակով միջոցներ տրամադրել կատարողին, որպեսզի նա հնարավորություն ստանա չարամտորեն խուսափել հարկերը, տուրքերը կամ պարտադիր այլ վճարումները վճարելուց, սակայն օժանդակողը կարող է չիմանալ նշված հանցագործության կատարման կոնկրետ տեղը, ժամանակը, եղանակը կամ այն վնասի չափը, որը կարող է պատճառվել պետությանը։ Նման դեպքում օժանդակողը պատասխանատվության պետք է ենթարկվի փաստացի կատարված հանցագործությանը հանցակցելու համար։
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ հանցակցի սահմանազանցման հարցը քննարկելիս իրավակիրառողը հանցակցության օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ հատկանիշները պետք է գնահատի ոչ միայն առանձին-առանձին` երկու և ավելի անձանց դիտավորյալ համատեղ մասնակցությամբ դիտավորյալ հանցագործություն կատարելու փաստը հաստատելու համար, այլև իրենց օրգանական ամբողջության մեջ, որպեսզի լիարժեք լուծի նշված անձանց պատասխանատվության և պատժի հարցը։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հանցակցի սահմանազանցում առկա չէ այն դեպքում, երբ հանցակցության օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ հատկանիշներն օրգանական ամբողջության մեջ գնահատելու արդյունքում կպարզվի, որ՝
ա) միևնույն հանցանքը կատարող երկու կամ ավելի անձինք փոխադարձաբար տեղյակ են եղել, որ իրենց արարքները գտնվում են պատճառական կապի մեջ (համատեղ են) և ուղղված են միևնույն հանցագործության կատարմանը,
բ) յուրաքանչյուր հանցակից նախատեսել է հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը և ցանկացել կամ գիտակցաբար թույլ է տվել դրանց առաջացումը։
II. Կեղծ ձեռնարկատիրությունը
20. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Կեղծ ձեռնարկատիրությունը` առանց ձեռնարկատիրական կամ բանկային գործունեություն իրականացնելու մտադրության առևտրային կազմակերպություն ստեղծել[ն] [է], որի նպատակը վարկեր ստանալը, հարկերից խուսափելը, գերավճարներ առաջացնելը, նյութական այլ օգուտներ քաղելը կամ արգելված այնպիսի գործունեություն թաքցնելն է, որը խոշոր վնաս է պատճառել քաղաքացիներին, կազմակերպություններին կամ պետությանը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պատասխանատվություն է նախատեսում առանց ապրանքների մատակարարման կամ առանց ծառայությունների մատուցման կեղծ փաստաթղթեր տրամադրելու, ծախսերի կամ եկամուտների վերաբերյալ կեղծ փաստաթղթեր կազմելու և ներկայացնելու համար, որը խոշոր վնաս է պատճառել։
Մեջբերված իրավադրույթների համեմատական վերլուծությունից երևում է, որ դրանցով նախատեսված հանցակազմերն օբյեկտիվ կողմի հատկանիշներով տարբեր են։ Այսպես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է առանց ձեռնարկատիրական կամ բանկային գործունեություն իրականացնելու մտադրության առևտրային կազմակերպություն ստեղծելով, որը նպատակ է հետապնդել՝ (ա) վարկեր ստանալ, (բ) հարկերից խուսափել, (գ) գերավճարներ առաջացնել, (դ) նյութական այլ օգուտներ քաղել կամ (ե) արգելված գործունեությունը թաքցնել։ Մինչդեռ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված է կեղծ ձեռնարկատիրության ինքնուրույն տեսակ, որի օբյեկտիվ կողմը երկընտրելի է, և դրսևորվում է հետևյալ արարքներից որևէ մեկի կատարմամբ. (ա) առանց ապրանքների մատակարարման կամ առանց ծառայությունների մատուցման կեղծ փաստաթղթեր տրամադրել, (բ) ծախսերի և եկամուտների վերաբերյալ կեղծ փաստաթղթեր կազմել և ներկայացնել։
21. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով նախատեսված հանցակազմերը նյութական են, դրանց օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է հանդիսանում հանրության համար վտանգավոր հետևանքը` խոշոր վնաս պատճառելը։ Այլ կերպ ասած` եթե վերը թվարկված գործողությունների արդյունքում քաղաքացուն, կազմակերպությանը կամ պետությանը խոշոր վնաս չի պատճառվել, ապա քրեական պատասխանատվությունն այդ հոդվածներով որպես ավարտված հանցագործություններ բացառվում է։ Ընդ որում, եթե ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասում խոշոր վնաս է համարվում հանցագործության պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկը գերազանցող գումարը (արժեքը), ապա նույն հոդվածի 2-րդ մասում` խոշոր վնաս է համարվում հանցագործության պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկը գերազանցող գումարը (արժեքը)։
22. Հիմք ընդունելով սույն որոշման 20-21-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ քննարկվող հանցակազմերի օբյեկտիվ կողմերի վերաբերյալ լիարժեք պատկերացում կազմելու համար անհրաժեշտ է բացահայտել «ձեռնարկատիրական գործունեություն» և «առևտրային կազմակերպություն» հասկացությունների էությունը։
Այսպես` ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 2-րդ հոդվածի համաձայն` «Ձեռնարկատիրական է համարվում անձի ինքնուրույն, իր ռիսկով իրականացվող գործունեությունը, որի հիմնական նպատակը գույք օգտագործելուց, ապրանքներ վաճառելուց, աշխատանքներ կատարելուց կամ ծառայություններ մատուցելուց շահույթ ստանալն է»։
ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 26-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու համար քաղաքացին իրավունք ունի ստեղծել տնտեսական ընկերություններ կամ լինել դրանց մասնակիցը։
2. Քաղաքացին, որպես անհատ ձեռնարկատեր գրանցվելու պահից, իրավունք ունի, առանց իրավաբանական անձ կազմավորելու, զբաղվել ձեռնարկատիրական գործունեությամբ։
(…)»։
ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 51-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Իրավաբանական անձինք կարող են լինել իրենց գործունեությամբ շահույթ ստանալու նպատակ հետապնդող (առևտրային) կամ շահույթ ստանալու նպատակ չհետապնդող և ստացված շահույթը մասնակիցների միջև չբաշխող (ոչ առևտրային) կազմակերպություններ։
2. Առևտրային կազմակերպություն հանդիսացող իրավաբանական անձինք կարող են ստեղծվել տնտեսական ընկերակցությունների և ընկերությունների ձևով։
(…)»։
ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Տնտեսական ընկերակցություններ և ընկերություններ են համարվում իրենց հիմնադիրների (մասնակիցների)՝ բաժնեմասերի բաժանված կանոնադրական (բաժնեհավաք) կապիտալ ունեցող առևտրային կազմակերպությունները (…)։
2. Տնտեսական ընկերակցությունները կարող են ստեղծվել լիակատար ընկերակցության կամ վստահության վրա հիմնված ընկերակցության (կոմանդիտային ընկերակցության) ձևով։
3. Տնտեսական ընկերությունները կարող են ստեղծվել սահմանափակ կամ լրացուցիչ պատասխանատվությամբ ընկերության կամ բաժնետիրական ընկերության ձևով։
(…)»։
«Անհատ ձեռնարկատիրոջ մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն` «Անհատ ձեռնարկատերն այն ֆիզիկական անձն է, որն իրավունք ունի, առանց իրավաբանական անձ կազմավորելու, ինքնուրույն, իր անունից և իր ռիսկով իրականացնել գործունեություն, որի հիմնական նպատակը գույք օգտագործելուց, ապրանքներ վաճառելուց, աշխատանքներ կատարելուց կամ ծառայություններ մատուցելուց շահույթ (եկամուտ) ստանալն է»։
23. Սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված քաղաքացիաիրավական դրույթների վերլուծությունից հետևում է, որ ձեռնարկատիրական գործունեությունն անձի կողմից իրականացվում է՝ նպատակ ունենալով շահույթ ստանալ գույքի օգտագործումից, ապրանքների վաճառքից, աշխատանքների կատարումից կամ ծառայությունների մատուցումից։ Ընդ որում, անձը ձեռնարկատիրական գործունեություն կարող է իրականացնել երկու եղանակով՝ (ա) իրավաբանական անձի կարգավիճակ ունեցող առևտրային կազմակերպություն ստեղծելով կամ դրա մասնակիցը դառնալով և (բ) առանց իրավաբանական անձ կազմավորելու, որպես անհատ ձեռնարկատեր գրանցվելով։
ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 51-րդ և 72-րդ հոդվածների համադրված վերլուծության արդյունքում կարելի է եզրակացնել, որ առևտրային կազմակերպությունները կարող են լինել լիակատար ընկերակցության կամ վստահության վրա հիմնված ընկերակցության ձևով (տնտեսական ընկերակցություններ) և սահմանափակ կամ լրացուցիչ պատասխանատվությամբ ընկերության կամ բաժնետիրական ընկերության ձևով (տնտեսական ընկերություններ)։
«Անհատ ձեռնարկատիրոջ մասին» ՀՀ օրենքի իմաստով անհատ ձեռնարկատերը ֆիզիկական անձ է, որն իրավունք ունի առանց իրավաբանական անձ կազմավորելու իրականացնել ձեռնարկատիրական գործունեություն։
24. Ինչպես արդեն նշվեց սույն որոշման 20-րդ կետում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է առանց ձեռնարկատիրական կամ բանկային գործունեության իրականացման մտադրության առևտրային կազմակերպություն ստեղծելու մեջ։ Այսինքն` նշված հանցանքի կատարման մեջ անձին մեղավոր ճանաչելու համար առնվազն անհրաժեշտ է, որ նա ստեղծած լինի թվարկված առևտրային կազմակերպություններից մեկը։
Մինչդեռ, եթե անձն առանց ձեռնարկատիրական գործունեության իրականացման մտադրության գրանցվել է որպես անհատ ձեռնարկատեր` նպատակ հետապնդելով վարկեր ստանալ, հարկերից խուսափել, գերավճարներ առաջացնել, նյութական այլ օգուտներ քաղել կամ արգելված գործունեությունը թաքցնել, և նույնիսկ եթե նշված գործունեության արդյունքում խոշոր վնաս է պատճառվել քաղաքացիներին, կազմակերպություններին կամ պետությանը, անձը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատասխանատվության ենթակա չէ։
Ինչ վերաբերում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության օբյեկտիվ կողմին, ապա այստեղ որևէ իրավական նշանակություն չունի, թե առանց ապրանքների մատակարարման կամ առանց ծառայությունների մատուցման կեղծ փաստաթղթերը տրամադրվել կամ ծախսերի և եկամուտների վերաբերյալ կեղծ փաստաթղթերը կազմվել և ներկայացվել են առևտրային կազմակերպության, թե անհատ ձեռնարկատիրոջ կողմից։
III. Ստորադաս դատարանների կողմից թույլ տրված խախտումները
25. Սույն գործով ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալի կողմից Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված առաջին իրավական հարցը հետևյալն է. իրավաչա՞փ են արդյոք ամբաստանյալներ Ա.Միքայելյանին և Ա.Վաղարշակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում անպարտ ճանաչելու, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերաորակելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետևությունները։
26. Սույն գործով ինչպես մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմինը, այնպես էլ դատարանները հաստատված են համարել, որ Ա.Կոնջարովի կազմակերպմամբ և Ա.Վաղարշակյանի դրդչությամբ Ա.Միքայելյանն առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության հաշվառվել է որպես անհատ ձեռնարկատեր, որից հետո պատրաստել է իր ստորագրության դրոշմակնիքը և այն անհատ ձեռնարկատիրոջ կնիքի և հաշվապահական փաստաթղթերի հետ հանձնել է Ա.Կոնջարովին։ Վերջինս «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 ՀՀ դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր է կազմել, որոնք ներառել է «Էքսպրես Մետալ» ՍՊԸ-ի հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում։ Այնուհետև, «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ի բանկային հաշվեհամարին «Էքսպրես Մետալ» ՍՊԸ-ի կողմից փոխանցված գումարներն Ա.Միքայելյանը և Ա.Վաղարշակյանը կարճ ժամանակահատվածում կանխիկացրել են, գումարի երկու տոկոսը վերցրել են իրենց, իսկ մնացածը փոխանցել Ա.Կոնջարովին։ Նման եղանակով Ա.Միքայելյանը կանխիկացրել և Ա.Կոնջարովին է փախանցել 266.758.847 ՀՀ դրամ, իսկ Ա.Վաղարշակյանը` 8.130.318 ՀՀ դրամ։ Արդյունքում Ա.Կոնջարովը չարամտորեն խուսափել է 69.160.028 ՀՀ դրամի հարկերը վճարելուց, ինչի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն գումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս (տե՛ս սույն որոշման 5-րդ, 7-րդ և 8-րդ կետերը)։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ նախաքննության ընթացքում Ա.Միքայելյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ իր ընկեր Ա.Վաղարշակյանն է առաջարկել առանց գործունեություն իրականացնելու գրանցվել որպես անհատ ձեռնարկատեր և այդ նպատակով իրեն ծանոթացրել է Ա.Կոնջարովի հետ։ Ա.Վաղարշակյանն ասել է, որ այդ գործից ֆինանսական օգուտ կունենա, իսկ վտանգը կայանում է նրանում, որ հարկեր չի մուծելու։ Ա.Վաղարշակյանն ու Ա.Կոնջարովն իրեն ասել են, որ հարկեր չմուծելու համար հետախուզում չեն հայտարարի և եթե գործերն ավարտելուց հետո երեք տարի անընդմեջ բացակայի ՀՀ-ից, ամեն ինչ բարեհաջող կավարտվի (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը)։
27. Սույն որոշման 16-19-րդ կետերում շարադրված վերլուծության լույսի ներքո գնահատելով սույն որոշման 26-րդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներ Ա.Միքայելյանն ու Ա.Վաղարշակյանն իրազեկված են եղել, որ իրենց և Ա.Կոնջարովի գործողությունները գտնվում են պատճառական կապի մեջ, համատեղ են և ուղղված են միևնույն հանցագործությունների կատարմանը, այն է` առանց ապրանքների մատակարարման կեղծ փաստաթղթեր տրամադրելուն և հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն։ Ինչ վերաբերում է նշված հանցագործությունների՝ հանրության համար վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ ամբաստանյալների կողմից դրսևորված վերաբերմունքին, ապա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ և՛ Ա.Միքայելյանը, և՛ Ա.Վաղարշակյանը նախատեսել են իրենց գործողությունների արդյունքում պետությանը վնաս պատճառելու հավանականությունը և, առանց իմանալու վնասի կոնկրետ չափը, գիտակցաբար թույլ են տվել դրա առաջացումը։
Նման եզրահանգման Վճռաբեկ դատարանը գալիս է ինչպես Ա.Միքայելյանի` սույն որոշման 6-րդ կետում շարադրված նախաքննական ցուցմունքի, այնպես էլ հանցակցության օբյեկտիվ հատկանիշները կազմող՝ Ա.Միքայելյանի և Ա.Վաղարշակյանի գործողությունների ամբողջական գնահատման արդյունքում։ Մասնավորապես, Ա.Միքայելյանը, որևէ մտադրություն չունենալով զբաղվել ձեռնարկատիրական գործունեությամբ, եկամուտ ստանալու մտադրությամբ, Ա.Կոնջարովի կազմակերպմամբ և Ա.Վաղարշակյանի դրդչությամբ գրանցվել է որպես անհատ ձեռնարկատեր, որից հետո պատրաստել է իր ստորագրության դրոշմակնիքը և այն անհատ ձեռնարկատիրոջ կնիքի և հաշվապահական փաստաթղթերի հետ հանձնել է Ա.Կոնջարովին։ Դրանից հետո, երբ Ա.Կոնջարովն անհատ ձեռնարկատիրոջ կնիքի, փաստաթղթերի, ինչպես նաև Ա.Միքայելյանի ստորագրության դրաշմակնիքի օգնությամբ, առանց ապրանքներ մատակարարելու, կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր է կազմել և ներառել «Էքսպրես Մետալ» ՍՊԸ-ի հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում, Ա.Միքայելյանը և Ա.Վաղարշակյանը շարունակել են իրենց հանցավոր գործունեությունը, այն է` կանխիկացրել են անհատ ձեռնարկատիրոջ բանկային հաշվեհամարին փոխանցված գումարները, գումարի երկու տոկոսը վերցրել են իրենց, իսկ մնացածը փոխանցել Ա.Կոնջարովին։ Արդյունքում Ա.Կոնջարովը հնարավորություն է ստացել չարամտորեն խուսափել հարկերը վճարելուց և պետությանը պատճառվել է առանձնապես խոշոր չափի` 69.160.028 ՀՀ դրամի վնաս։
28. Շարադրված հանգամանքների գնահատմամբ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Ա.Միքայելյանի, Ա.Վաղարշակյանի և Ա.Կոնջարովի գործողություններն ունեցել են օբյեկտիվ պատճառական կապ և ընդգրկված են եղել նրանց ընդհանուր դիտավորության մեջ, հետևաբար Առաջին ատյանի դատարանի այն եզրահանգումը, թե տեղի է ունեցել հանցակցի սահմանազանցում, Ա.Վաղարշակյանն Ա.Միքայելյանին կեղծ ձեռնարկատիրության դրդելիս, իսկ վերջինս այդ հանցանքը կատարելիս չեն գիտակցել և տվյալ իրադրությունում չէին կարող գիտակցել, որ Ա.Կոնջարովի կողմից ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կկազմվեն, որոնք կներառվեն հաշվետվություններում, և նա չարամտորեն կխուսափի հարկերը վճարելուց (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը), արհեստական է և չի բխում գործի փաստական տվյալներից։
Փաստորեն, խախտելով ապացույցների գնահատման կարգն ամրագրած՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի պահանջները, Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ գնահատման չի ենթարկել Ա.Միքայելյանի և Ա.Վաղարշակյանի արարքների ճիշտ որակման համար էական նշանակություն ունեցող՝ վերը նշված հանգամանքները, ինչի արդյունքում անհիմն եզրահանգման է եկել նրանց գործողություններում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմերի հատկանիշների բացակայության վերաբերյալ։
29. Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանը, անտեսելով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է առանց ձեռնարկատիրական կամ բանկային գործունեության իրականացման մտադրության առևտրային կազմակերպություն ստեղծելու մեջ, իսկ անհատ ձեռնարկատերը չի կարող համարվել առևտրային կազմակերպություն (տե՛ս սույն որոշման 23-24-րդ կետերը), Ա.Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրական դատավճիռ է կայացրել՝ առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության որպես անհատ ձեռնարկատեր գրանցվելու համար, իսկ Ա.Վաղարշակյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 1-ին մասով` նշված արարքը կատարելուն դրդելու համար։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանը, անտեսելով այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմը նյութական է, դրա օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է հանդիսանում հանրության համար վտանգավոր հետևանքը` խոշոր վնաս պատճառելը, իսկ այդպիսի վնասի բացակայությունը բացառում է այդ հոդվածով քրեական պատասխանատվությունը որպես ավարտված հանցակազմ (տե՛ս սույն որոշման 21-րդ կետը), Ա.Միքայելյանին և Ա.Վաղարշակյանին մեղավոր է ճանաչել նշված հոդվածով` առանց կոնկրետացնելու, թե նրանց գործողությունների արդյունքում ինչպիսի վնաս է պատճառվել քաղաքացիներին, կազմակերպություններին կամ պետությանը։
Վերաքննիչ դատարանն իր հերթին անհիմն եզրահանգման է եկել այն մասին, որ սույն գործով թույլ չեն տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներ, դատավճիռն օրինական է և հիմնավորված, ուստի այն բեկանելու հիմքեր չկան (տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը)։
30. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ իրավաչափ չեն ամբաստանյալներ Ա.Միքայելյանին և Ա.Վաղարշակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում անպարտ ճանաչելու, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերաորակելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետևությունները։ Սույն գործով դատավճիռ կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը, իսկ նշված դատական ակտն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին որոշում կայացնելիս նաև Վերաքննիչ դատարանը պատշաճ չեն գնահատել գործի փաստական հանգամանքները։ Արդյունքում չեն կիրառվել քրեական օրենսգրքի այն հոդվածները, որոնք ենթակա էին կիրառման, և կիրառվել է այն հոդվածը, որը ենթակա չէր կիրառման, այսինքն` տեղի է ունեցել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված՝ քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում։
31. Վճռաբեկ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում նաև բողոքաբերների այն փաստարկի հետ, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալների նկատմամբ նշանակել է անհամաչափ պատիժներ` անտեսելով այն հանգամանքը, որ Ա.Վաղարշակյանն է Ա.Միքայելյանին դրդել հանցանքի կատարմանը (տե՛ս սույն որոշման 11-րդ և 13-րդ կետերը)։ Ինչպես երևում է սույն գործով կայացված դատավճռի ուսումնասիրությունից (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը)` Առաջին ատյանի դատարանը, արձանագրելով ամբաստանյալների պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, այդ թվում` այն, որ Ա.Միքայելյանն աջակցել է հանցագործության բացահայտմանը, առանց որևէ պատճառաբանության, հաշվի չառնելով կատարված հանցագործությանը հանցակիցներից յուրաքանչյուրի մասնակցության աստիճանը, անհիմն եզրահանգման է եկել առ այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով Ա.Միքայելյանի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել ազատազրկման ձևով, իսկ Ա.Վաղարշակյանի նկատմամբ` տուգանքի ձևով։ Արդյունքում Ա.Վաղարշակյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է տուգանքի 800.000 ՀՀ դրամի չափով, իսկ Ա.Միքայելյանը նույն հոդվածով դատապարտվել է ազատազրկման 2 տարի ժամկետով։ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների վերոգրյալ կոպիտ խախտումն անտեսվել է նաև Վերաքննիչ դատարանի կողմից։
32. Վերը նշված նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումները Վճռաբեկ դատարանին հիմք են տալիս ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 419-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի հիման վրա բեկանել ստորադաս դատարանների դատական ակտերը և գործն ուղարկել Առաջին ատյանի դատարան` նոր քննության։
Հաշվի առնելով վերը շարադրված հիմնավորումները և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 92-րդ հոդվածով, Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 403-406-րդ, 419-րդ, 422-424-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Վճռաբեկ բողոքները բավարարել մասնակիորեն։ Ամբաստանյալներ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի և Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի վերաբերյալ Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի մայիսի 21-ի դատավճիռը, այն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշումը բեկանել և գործն ուղարկել Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` նոր քննության։
2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։
Նախագահող՝ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Դատավորներ` Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Հայաստանի Հանրապետության
վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում
Քրեական գործ թիվ ԵԱՔԴ/0174/01/11
Նախագահող դատավոր` Կ.Ղազարյան
Դատավորներ` Հ.Տեր-Ադամյան
Մ.Պետրոսյան
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)
նախագահությամբ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատավորներ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Երևան քաղաքում
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով ամբաստանյալներ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի և Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) 2012 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Թամազյանի և Ա.Միքայելյանի պաշտպան Կ.Մանուչարյանի վճռաբեկ բողոքները,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը
1. 2008 թվականի հոկտեմբերի 13-ին ՀՀ կառավարությանն առընթեր Պետական եկամուտների կոմիտեի քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 83102208 քրեական գործը։
Նախաքննության մարմնի 2011 թվականի մարտի 11-ի որոշմամբ Արամ Միքայելյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ, 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ և 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով։ Նույն օրն Ա.Միքայելյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում։
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2011 թվականի մարտի 11-ի որոշմամբ Ա.Միքայելյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը։
2011 թվականի հուլիսի 8-ին Ա.Միքայելյանը հայտնաբերվել և արգելանքի է վերցվել Բելոռուսիայի Հանրապետությունում։
2011 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Ա.Միքայելյանը տեղափոխվել է Հայաստանի Հանրապետություն և ներկայացվել նախաքննության մարմնին։
2011 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Ա.Միքայելյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ, 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ և 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով։
Նախաքննության մարմնի 2011 թվականի նոյեմբերի 18-ի որոշմամբ Արայիկ Վաղարշակյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ և 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով։ Նույն օրն Ա.Վաղարշակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը։
Նախաքննության մարմնի 2011 թվականի նոյեմբերի 18-ի որոշմամբ Ա.Միքայելյանին առաջադրված մեղադրանքը լրացվել է, և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ, 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ և 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով։
2011 թվականի նոյեմբերի 30-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան)։
2. Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի մայիսի 21-ի դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Ա.Միքայելյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում։ Ա.Միքայելյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել ազատազրկման 2 տարի ժամկետով, 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` ազատազրկման 5 տարի ժամկետով` գույքի կեսի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավելի 19.471.815 ՀՀ դրամից։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կարգով` նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, Ա.Միքայելյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է սահմանվել ազատազրկում 5 տարի 3 ամիս ժամկետով` գույքի կեսի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավելի 19.471.815 ՀՀ դրամից։
Նույն դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Ա.Վաղարշակյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում։ Ա.Վաղարշակյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել տուգանքի 800.000 ՀՀ դրամի չափով։ «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշման (այսուհետ նաև՝ Համաներման ակտ) 1-ին կետի 3-րդ ենթակետի կիրառմամբ Ա.Վաղարշակյանն ազատվել է պատժի կրումից։
Վճռվել է նաև ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ամբաստանյալների դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարել մասնակիորեն։ Ա.Միքայելյանից հօգուտ պետական բյուջեի բռնագանձվել է 19.471.815 ՀՀ դրամ։ Քաղաքացիական հայցը մնացած մասով մերժվել է։
3. Մեղադրողի և Ա.Միքայելյանի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա քննության առնելով քրեական գործը` Վերաքննիչ դատարանը 2012 թվականի օգոստոսի 29-ին որոշում է կայացրել բողոքները մերժելու, Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի մայիսի 21-ի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին։
4. Վերաքննիչ դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոքներ են բերել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Թամազյանը և ամբաստանյալ Ա.Միքայելյանի պաշտպան Կ.Մանուչարյանը։
Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 9-ի որոշմամբ վճռաբեկ բողոքները վարույթ են ընդունվել։
2012 թվականի նոյեմբերի 21-ին ամբաստանյալ Ա.Վաղարշակյանը և նրա պաշտպան Տ.Գասպարյանը ներկայացրել են վճռաբեկ բողոքի պատասխան` խնդրելով ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Թամազյանի վճռաբեկ բողոքը մերժել, իսկ ստորադաս դատարանների դատական ակտերը թողնել օրինական ուժի մեջ։
2. Գործի փաստական հանգամանքները և վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը
5. Նախաքննության մարմինն Ա.Միքայելյանին մեղադրանք է առաջադրել այն բանի համար, որ «(…) նա, Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ և Արայիկ Վաղարշակյանի դրդչությամբ, առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության, նյութական այլ օգուտներ քաղելու և հարկերից չարամտորեն խուսափելու դիտավորությամբ, 2009թ. սեպտեմբերի 18-ին ՀՀ ԿԱ Պետական եկամուտների կոմիտեի Արտաշատի տարածքային հարկային տեսչությունում հաշվառելով անհատ ձեռնարկատեր և Արայիկ Վաղարշակյանի դրդչությամբ իր ստորագրության դրոշմակնիքը, Ա/Ձ-ի կնիքն ու հաշվապահական փաստաթղթերը հանձնելով Արմեն Կոնջարովին, ինչպես նաև հետագայում Ա/Ձ-ի` «Արդշինինվեստբանկ» ԲԲ ընկերությունում գտնվող հաշվեհամարին փոխանցված գումարները կանխիկացնելով և Ա.Կոնջարովին հանձնելով` օժանդակել է նրան «Էքսպրես Մետալ» ՍՊ ընկերությանն առանց ապրանքների մատակարարման և ծառայությունների մատուցման «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կազմելուն, որոնք Արմեն Կոնջարովը ներառելով «Էքսպրես Մետալ» ՍՊ ընկերության հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում, չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերի` 69.160.028 դրամի հարկերը վճարելուց, ինչի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն գումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս։
Այսինքն` կատարել է հանցագործություններ` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ և 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով։
Բացի այդ, Արամ Միքայելյանը, Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ով իրականացնելով նաև ձեռնարկատիրական գործունեություն, Արսեն Ղազարյանի օժանդակությամբ 2009թ. երրորդ և 2010թ. առաջին եռամսյակի ընթացքում «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ի գործունեության վերաբերյալ օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշվարկներ և հարկման հիմք հանդիսացող պարտադիր այլ փաստաթղթեր չներկայացնելու միջոցով չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերի` 19.471.815 դրամ հարկ վճարելուց։
Այսինքն` կատարել է հանցագործություն` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով»։
Նախաքննության մարմինն Ա.Վաղարշակյանին մեղադրանք է առաջադրել այն բանի համար, որ «(…) նա, Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ համոզելու և նյութապես շահագրգռելու միջոցով Արամ Միքայելյանին դրդել է առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության, նյութական այլ օգուտներ քաղելու և հարկերից չարամտորեն խուսափելու դիտավորությամբ ՀՀ ԿԱ Պետական եկամուտների կոմիտեի Արտաշատի տարածքային հարկային տեսչությունում 2009թ. սեպտեմբերի 18-ին որպես անհատ ձեռնարկատեր գրանցվելու։ Որից հետո Ա.Միքայելյանին համոզել է անհատ ձեռնարկատիրոջ կնիքը, Արամ Միքայելյանի ստորագրության դրոշմակնիքն ու հաշվապահական փաստաթղթերը հանձնել Արմեն Կոնջարովին, իսկ հետագայում նաև Արմեն Կոնջարովի մոտ գտնվող փաստաթղթերի օգտագործմամբ «Արդշինինվեստբանկ» ԲԲ ընկերության գլխամասից «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ի ընթացիկ հաշվից ստացել է 8.130.318 դրամ և փոխանցելով Ա.Կոնջարովին` օժանդակել է նրան «Էքսպրես Մետալ» ՍՊ ընկերությանն առանց ապրանքների մատակարարման «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կազմելուն և Արմեն Կոնջարովի կողմից դրանք «Էքսպրես Մետալ» ՍՊ ընկերության հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում ներառելու միջոցով 69.160.028 դրամի առանձնապես խոշոր չափի հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն, ինչի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն գումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս։
Այսինքն` կատարել է հանցագործություններ` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ և 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 5-րդ, թերթ 99-117)։
6. Նախաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Ա.Միքայելյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ իր ընկեր Ա.Վաղարշակյանն է առաջարկել առանց գործունեություն իրականացնելու գրանցվել որպես անհատ ձեռնարկատեր և այդ նպատակով ծանոթացրել է Ա.Կոնջարովի հետ։ Ա.Վաղարշակյանն ասել է, որ այդ գործից ֆինանսական օգուտ կունենա, իսկ վտանգը կայանում է նրանում, որ հարկեր չի մուծելու։ Իր ձերբակալման օրն է իմացել, որ գտնվում է հետախուզման մեջ և զարմացել է, քանի որ, երբ սկսելիս են եղել այդ գործը, Ա.Վաղարշակյանն ու Ա.Կոնջարովն իրեն ասել են, որ հարկեր չմուծելու համար հետախուզում չեն հայտարարի և եթե գործերն ավարտելուց հետո երեք տարի անընդմեջ բացակայի հանրապետությունից, ամեն ինչ բարեհաջող կավարտվի (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 5-րդ, թերթ 52-53)։
7. Առաջին ատյանի դատարանն իր դատավճիռը պատճառաբանել է հետևյալ կերպ. «Վերլուծելով և գնահատելով դատական քննության ժամանակ հետազոտված ապացույցներն իրենց համակցության մեջ, դատարանը ձեռք բերված ապացույցները բավարար է գտնում և գործի փաստական հանգամանքներով հաստատված է համարում, որ Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ Արայիկ Վաղարշակյանը նյութապես շահագրգռելու միջոցով Արամ Միքայելյանին դրդել է կեղծ ձեռնարկատիրության։ Այսպես` Ա.Վաղարշակյանի առաջարկությամբ առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության Արամ Միքայելյանը գրանցել է «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ն, որի նպատակը նյութական օգուտ քաղելն է, այն է` Ա/Ձ-ի հաշվեհամարին փոխանցված գումարները կանխիկացնելու և Ա.Կոնջարովին փոխանցելու դիմաց կանխիկացված գումարից սկզբում 2, բայց հետագայում 1 տոկոս գումարի չափով եկամուտ են ստացել Ա.Միքայելյանը և Ա.Վաղարշակյանը։ Ա/Ձ-ն գրանցելուց և հետագա գործունեության ընթացքում Ա.Կոնջարովն Ա.Միքայելյանին և Ա.Վաղարշակյանին ներկայացրել է, որ իր կողմից Ա/Ձ-ի անվամբ սկզբնական շրջանում կատարվելու է շինանյութի առևտուր, իսկ առնվազն 2009թ. դեկտեմբերից սկսած դրա փաստաթղթերով Վրաստանի Հանրապետությունից մշտապես ներկրվելու են ցիտրուսային մրգեր, գործունությունը լինելու է օրինական, իսկ դրանից առաջացող հարկերը վճարվելու են ամբողջությամբ։ Դրանից հետո Ա.Միքայելյանն Ա.Կոնջարովի առաջարկությամբ պատրաստել է իր ստորագրության դրոշմակնիքը և այն Ա/Ձ-ի կնիքի և հաշվապահական փաստաթղթերի հետ միասին փոխանցել է Ա.Կոնջարովին։ Վերջինս «Էքսպրես Մետալ» ՍՊ ընկերությանն առանց ապրանքների մատակարարման և ծառայությունների մատուցման «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր է կազմել, որոնք ներառել է «Էքսպրես Մետալ» ՍՊ ընկերության հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում ու չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերի 69.160.028 դրամի հարկերը վճարելուց, ինչի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն գումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս։ «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ի «Արդշինինվեստբանկ» ԲԲ ընկերությունում գտվող հաշվեհամարին Ա.Կոնջարովի` «Էքսպրես Մետալ» ՍՊԸ-ի փոխանցված գումարներից մուտքագրվելուց հետո կարճ ժամանակահատվածում` 16.10.2009-10.03.2010թթ. ընթացքում, Արամ Միքայելյանը կանխիկացրել ու Ա.Կոնջարովին է փոխանցել 266.758.847 դրամ գումար, իսկ Արայիկ Վաղարշակյանը նման եղանակով կանխիկացրել ու Ա.Կոնջարովին է փախանցել 8.130.318 դրամ։ Բացի այդ, «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ով իրականացվել է նաև ձեռնարկատիրական գործունեություն և 2009թ. երրորդ ու 2010թ. առաջին եռամսյակների ընթացքում «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ի գործունեության վերաբերյալ Արամ Միքայելյանի կողմից օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշիվներ և հարկման հիմք հանդիսացող պարտադիր այլ փաստաթղթեր չներկայացնելու միջոցով` չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերի 19.471.815 դրամ հարկ վճարելուց (…)։
Տվյալ դեպքում Արայիկ Վաղարշակյանն Արամ Միքայելյանին կեղծ ձեռնարկատիրության դրդելիս, իսկ վերջինս այդ հանցանքը կատարելիս չեն գիտակցել և տվյալ իրադրությունում չէին կարող գիտակցել, որ Կոնջարովի կողմից «Էքսպրես Մետալ» ՍՊ ընկերությանն առանց ապրանքների մատակարարման և ծառայությունների մատուցման «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կկազմվեին, որոնք կներառվեին «Էքսպրես Մետալ» ՍՊ ընկերության հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում, ինչը հնարավորություն կտար Ա.Կոնջարովին չարամտորեն խուսափելու առանձնապես խոշոր չափերի 69.160.028 դրամի հարկերը վճարելուց և նույն գումարի չափով պետությանը վնաս պատճառելուց (…)։ Այսինքն` ամբաստանյալ Ա.Վաղարշակյանը և Արամ Միքայելյանն Արմեն Կոնջարովին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործություններ կատարելուն օժանդակելու դիտավորություն չեն ունեցել, և նրանց գործողություններում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմը (…)։
Ամբաստանյալների նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ինչպես կատարված հանցագործությունների բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ նրանց անձը բնութագրող տվյալները, այն, որ ամբաստանյալները նախկինում դատված և որևէ կերպ արատավորված չեն եղել, (…) բնութագրվում են դրականորեն։
Որպես ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանի պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանք դատարանը դիտում է այն, որ վերջինս աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն և հանցագործության մյուս մասնակցին հանցանքի կատարման մերկացնելուն։
Ամբաստանյալ Ա.Միքայելյանի պատիժը և պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի հայտնաբերել։
Որպես ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանի պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանք դատարանը դիտում է այն, որ նա տառապում է (…) հիվանդություններով, և նրա խնամքին է գտնվում թոշակառու մայրը։
Ամբաստանյալ Ա.Վաղարշակյանի պատիժը և պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի հայտնաբերել։
Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներ Արայիկ Վաղարշակյանն ու Արամ Միքայելյանն իրենց կատարած հանցանքների համար ենթակա են պատժի։ Պատժի նպատակներն ապահովելու նպատակով վերջինիս նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով պետք է նշանակվի պատիժ ազատազրկման ձևով (…)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 7-րդ, թերթ 80-88)։
8. Վերաքննիչ դատարանն իր դատական ակտում նշել է «(…) Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ սույն գործով թույլ չեն տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կհանգեցնեին դատական սխալի, ուստի գտնում է, որ Դատարանի դատավճիռն օրինական է ու հիմնավորված և այն բեկանելու, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքները բավարարելու օբյեկտիվ հիմքեր առկա չեն» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 8-րդ, թերթ 21-30)։
3. Վճռաբեկ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջները
Վճռաբեկ բողոքները քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
9. ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալը գտնում է, որ սույն գործով ստորադաս դատարանները թույլ են տվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ, չեն կատարել գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտություն, վերլուծության չեն ենթարկել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին և 3-րդ մասերով նախատեսված հանցակազմերի բոլոր հատկանիշները և քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների նկատմամբ ցուցաբերելով կանխակալ մոտեցում՝ կայացրել են գործի փաստական հանգամանքներից չբխող դատական ակտեր, ինչի արդյունքում հանցագործություն կատարած անձինք խուսափել են քրեական պատասխանատվությունից և պատժից։
Բողոք բերած անձը, շարադրելով և վերլուծելով մի շարք ապացույցներ, եզրակացություն է արել այն մասին, որ Ա.Միքայելյանը և Ա.Վաղարշակյանն ի սկզբանե տեղյակ են եղել Ա.Կոնջարովի գործողությունների անօրինական բնույթի մասին, իսկ այդ պայմաններում պարտադիր չէ, որ Ա.Կոնջարովի կողմից մանրամասնվեր, թե կոնկրետ ինչ գործողություններ պետք է կատարվեն։ Հետևաբար, անհիմն է Առաջին ատյանի դատարանի այն պատճառաբանությունը, թե Ա.Վաղարշակյանն Ա.Միքայելյանին կեղծ ձեռնարկատիրության դրդելիս, իսկ վերջինս էլ այդ հանցանքը կատարելիս չեն գիտակցել և տվյալ իրադրությունում չէին կարող գիտակցել, որ Ա.Կոնջարովի կողմից առանց ապրանքների մատակարարման կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կկազմվեն և կներառվեն «Էքսպրես Մետալ» ՍՊԸ-ի հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում։
Ըստ բողոքաբերի` ինչպես Ա.Վաղարշակյանը, այնպես էլ Ա.Միքայելյանը, առանց առևտրային գործունեություն իրականացնելու մտադրության անհատ ձեռնարկատեր հաշվառելիս, Ա.Միքայելյանի ստորագրության դրոշմակնիք պատրաստելիս և այն անհատ ձեռնարկատիրոջ կնիքի և հաշվապահական փաստաթղթերի հետ Ա.Կոնջարովին հանձնելիս, ինչպես նաև անհատ ձեռնարկատիրոջ հաշվեհամարին փոխանցված գումարները կանխիկացնելիս և Ա.Կոնջարովին փոխանցելիս, կարող էին և պարտավոր էին նախատեսել իրենց գործողությունների հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, իսկ այդ պատճառական կապի բացակայության պայմաններում Ա.Կոնջարովի կազմակերպած հանցագործությունը չէր իրականացվի, հետևաբար հանցակցության սահմանազանցման մասին խոսք լինել չի կարող։
10. Բողոքի հեղինակը նշել է նաև, որ ամբաստանյալներ Ա.Միքայելյանի և Ա.Վաղարշակյանի գործողությունները ցանկացած դեպքում չէին կարող որակվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով, քանի որ նշված հոդվածը պատասխանատվություն է նախատեսում առանց ձեռնարկատիրական կամ բանկային գործունեություն իրականացնելու մտադրության առևտրային կազմակերպություն ստեղծելու համար։ Մինչդեռ Ա.Միքայելյանն Ա.Վաղարշակյանի դրդչությամբ գրանցվել է որպես անհատ ձեռնարկատեր, որն «Անհատ Ձեռնարկատիրոջ մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի դրույթների համաձայն` չի կարող համարվել իրավաբանական անձի կարգավիճակ ունեցող առևտրային կազմակերպություն։
Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանն անտեսել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունն իրենից ներկայացնում է նյութական հանցակազմ, այսինքն` հոդվածի դիսպոզիցիայով նկարագրված գործողությունների արդյունքում պետք է խոշոր վնաս պատճառվի քաղաքացիներին, կազմակերպություններին կամ պետությանը։ Դատարանը, ամբաստանյալների արարքները ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասից վերաորակելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով, չի նշել նրանց գործողությունների հետևանքով քաղաքացիներին, կազմակերպություններին կամ պետությանը պատճառված վնասի չափը և անտեսելով, որ նյութական հանցակազմերում առաջացած հանցավոր հետևանքները բոլոր հանցակիցների համար ընդհանուր են` անհիմն մերժել է քաղաքացիական հայցը։
11. Բողոքաբերը փաստարկել է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանը հանցակիցներին պատասխանատվության ենթարկելիս հաշվի չի առնել կատարված հանցագործությանը նրանցից յուրաքանչյուրի մասնակցության աստիճանը և սխալ գնահատելով գործում առկա՝ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները` ամբաստանյալների նկատմամբ նշանակել է անհամաչափ պատիժներ, մասնավորապես` Ա.Վաղարշակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտել է տուգանքի 800.000 ՀՀ դրամի չափով, իսկ Ա.Միքայելյանին նույն հոդվածով դատապարտել է ազատազրկման 2 տարի ժամկետով։
12. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` բողոք բերած անձը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել ստորադաս դատարանների դատական ակտերը, Ա.Միքայելյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ, 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ, 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով, Ա.Վաղարշակյանին մեղավոր ճանաչել 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ, 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով և նրանց նկատմամբ նշանակել արդարացի պատիժներ, իսկ քաղաքացիական հայցն ամբողջությամբ բավարարել։
13. Ամբաստանյալ Ա.Միքայելյանի պաշտպանը փաստարկել է, որ ստորադաս դատարանների դատական ակտերը կայացվել են նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտմամբ, մասնավորապես խախտվել են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 62-րդ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ, 358-րդ հոդվածների պահանջները։
Ի հիմնավորումն ասվածի` բողոքաբերը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանն անտեսել է այն հանգամանքը, որ դրդիչը հանդիսանում է հանցագործություն կատարելուն հակող անձ և ավելի վտանգավոր է, քան կատարողը, քանի որ նա է կատարողի մոտ առաջացնում հանցանք կատարելու դիտավորություն և վճռականություն։ Դատարանը, հաստատված համարելով, որ Ա.Վաղարշակյանը դրդել է Ա.Միքայելյանին կատարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն, նրա նկատմամբ որպես պատիժ է նշանակել տուգանք` 800.000 ՀՀ դրամի չափով, մինչդեռ Ա.Միքայելյանին դատապարտել է ազատազրկման 2 տարի ժամկետով։
14. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` բողոք բերած անձը խնդրել է մասնակիորեն բեկանել և փոփոխել Վերաքննիչ դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշումը, Ա.Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել տուգանքի ձևով և Համաներման ակտի 1-ին կետի 3-րդ ենթակետի կիրառմամբ նրան ազատել պատժի կրումից։
4. Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը
15. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքարկված դատական ակտը վճռաբեկ վերանայման ենթարկելու նպատակն օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման գործառույթի իրացումն է։ Այս առումով Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ հանցակցի սահմանազանցում (էքսցես) հասկացության ճիշտ մեկնաբանման և կիրառության առումով, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով արգելված արարքների համար քրեական պատասխանատվության հարցում առկա է օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման խնդիր։ Ուստի Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում սույն գործով արտահայտել իրավական դիրքորոշումներ, որոնք կարող են ուղղորդող նշանակություն ունենալ նման գործերով դատական պրակտիկայի ճիշտ ձևավորման համար։
I. Հանցակցի սահմանազանցումը
16. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 37-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցակցություն է համարվում երկու կամ ավելի անձանց դիտավորյալ համատեղ մասնակցությունը դիտավորյալ հանցագործությանը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Կատարողի հետ մեկտեղ հանցակիցներ են համարվում կազմակերպիչը, դրդիչը և օժանդակողը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 40-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցակցի սահմանազանցում է համարվում անձի կողմից այնպիսի հանցանք կատարելը, որը չի ընդգրկվում մյուս հանցակիցների դիտավորությամբ։
2. Հանցակցի սահմանազանցման համար մյուս հանցակիցները պատասխանատվություն չեն կրում»։
Հանցակցության հատկանիշների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Ա.Մաթևոսյանի և Ռ.Հարությունյանի գործով որոշման մեջ։ Համաձայն այդ որոշման`
«(…) հանցակցությանը բնորոշ են 3 հատկանիշ.
1. հանցագործության կատարումը երկու կամ ավելի անձանց կողմից
2. գործողությունների համատեղությունը
3. հանցակցության դիտավորյալ բնույթը։
Հանցակցության առաջին օբյեկտիվ հատկանիշը՝ հանցագործության կատարումը երկու կամ ավելի անձանց կողմից, արտահայտվում է այն բանում, որ հանցագործությունը պետք է կատարեն հանցագործության սուբյեկտ հանդիսացող երկու կամ մի քանի անձ։ Հանցակիցներ կարող են լինել քրեական պատասխանատվության ենթարկելու տարիքի հասած մեղսունակ ֆիզիկական անձինք։ Հանցակցության համար անհրաժեշտ է հանցագործության սուբյեկտի բոլոր հատկանիշներով օժտված ոչ պակաս երկու անձի առկայությունը։
Հանցակցության մյուս օբյեկտիվ հատկանիշը՝ հանցակիցների գործունեության համատեղությունը, նշանակում է, որ հանցագործության մասնակիցներից յուրաքանչյուրի գործողությունները փոխադարձ լրացնում են միմյանց և ուղղված են կոնկրետ հանցանքի կատարմանը։ Հանցակիցները, միացնելով իրենց համատեղ ջանքերը, ձգտում են միասնական արդյունքի, և դրա համար յուրաքանչյուրն իր ներդրումն է ունենում ընդհանուր գործում։
Հանցակցության վերջին հատկանիշը գործունեության դիտավորյալ բնույթն է։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 37-րդ հոդվածը, որը տալիս է հանցակցության հասկացությունը, կոնկրետ մատնանշում է անձանց դիտավորյալ մասնակցությունը դիտավորյալ հանցագործության կատարմանը։ Հանցակցության նման բնորոշումը հստակ ընդգծում է, որ անձինք գործում են միայն դիտավորյալ մեղքով և միայն դիտավորյալ հանցագործություններում» (տե՛ս Ալիկ Ռուդիկի Մաթևոսյանի և Ռաֆիկ Արայիկի Հարությունյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի հուլիսի 25-ի թիվ ՎԲ-48/08 որոշման 28-րդ կետը)։
17. Նախորդ կետում շարադրված իրավանորմերի, ինչպես նաև Ա.Մաթևոսյանի և Ռ.Հարությունյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշման վերլուծությունից հետևում է, որ հանցակցի քրեական պատասխանատվության հիմքում ընկած է ոչ միայն նրա և կատարողի արարքի միջև պատճառական կապի առկայությունը, այլ նաև նրա կողմից կատարողի արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ որոշակի գիտակցական-կամային վերաբերմունք դրսևորելը։
Այսպես` հանցակցության սուբյեկտիվ կողմը նախատեսում է մեղքի բացառապես դիտավորյալ ձև, ընդ որում, որոշակի հանցանքի կատարմանն այլ անձանց հետ համատեղ մասնակցելու դիտավորությունն արտահայտվում է միայն ուղղակի ձևով, իսկ հանցագործության վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ դրսևորվող դիտավորյալ մեղքի տեսակը կարող է լինել և՛ ուղղակի, և՛ անուղղակի։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հանցակցության սուբյեկտիվ կողմին բնորոշ է այն, որ յուրաքանչյուր հանցակից պետք է`
1) գիտակցի, որ համատեղ գործում է կատարողի կամ այլ հանցակցի հետ.
2) գիտակցի, որ իր արարքն անհրաժեշտ պայման է մյուս հանցակցի կողմից արարք կատարելու համար և ցանկանա համատեղ մասնակցել հանցագործությանը.
3) նյութական հանցակազմի դեպքում նախատեսի հանրորեն վտանգավոր հետևանքը և ցանկանա կամ գիտակցաբար թույլ տա դրա առաջացումը։
18. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 40-րդ հոդվածն ամրագրում է հանցակցի սահմանազանցում (էքսցես) հասկացության քրեաիրավական բնութագիրը, ինչպես նաև սահմանազանցման դեպքում մյուս հանցակիցների պատասխանատվության կարգը։ Հիշատակված իրավանորմի վերլուծությունից բխում է, որ հանցակցի սահմանազանցում ասելով պետք է հասկանալ մի հանցակցի կողմից այնպիսի արարքի կատարում, որը թեպետ մյուս հանցակիցների գործողությունների հետ գտնվում է օբյեկտիվ պատճառական կապի մեջ, բայց չի ներառվել նրանց ընդհանուր դիտավորության մեջ, բնութագրվում է առավել բարձր կամ ցածր հանրային վտանգավորությամբ, քան այն արարքը, որը նախապես որոշվել էր, և ենթակա է մեղսագրման միայն դա կատարողին։
Հանցակցի սահմանազանցումը լինում է երկու տեսակ` քանակական և որակական։ Քանակական սահմանազանցման դեպքում կատարողը վնաս է հասցնում այն օբյեկտին, որը մյուս հանցակիցների հետ պայմանավորվածության համաձայն ընդգրկված էր նրանց դիտավորության մեջ, սակայն հասցված վնասն այլ է լինում, քան պայմանավորված էր։ Որակական սահմանազանցումը բնութագրվում է նրանով, որ կատարողն իրականացնում է կանխորոշվածից բացի մեկ այլ հանցագործություն կամ իր բնույթով բոլորովին այլ հանցանք։ Սահմանազանցման դեպքում մյուս հանցակիցները պատասխանատվություն են կրում միայն այն հանցագործությանը հանցակցելու համար, որն ընդգրկված է եղել նրանց դիտավորությամբ։ Իսկ եթե հանցակիցների դիտավորությամբ ընդգրկված հանցանքը չի կատարվել` տեղի է ունեցել որակական սահմանազանցում, ապա հանցակիցները պետք է պատասխանատվության ենթարկվեն պլանավորված հանցագործության նախապատրաստության համար։
19. Սույն որոշման 16-17-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունը համադրելով 18-րդ կետում առկա վերլուծության հետ` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ թեև հանցագործությանը երկու կամ ավելի անձանց դիտավորյալ համատեղ մասնակցության դեպքում հանցակիցներից յուրաքանչյուրը պետք է գիտակցի ոչ միայն իր, այլ նաև մյուս հանցակիցների վարքագծին վերաբերող հանգամանքները, այդուհանդերձ, դա չի նշանակում, որ հանցակիցը քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածի դիսպոզիցիայի հատկանիշների ճշտությամբ պետք է բնութագրի այն հանցագործությունը, որի կատարմանը նա մասնակցում է։ Օրինակ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության («Հարկերը, տուրքերը կամ պարտադիր այլ վճարումները վճարելուց չարամտորեն խուսափելը») օժանդակողը կարող է հանցագործության օբյեկտիվ կողմի իրականացումը հեշտացնելու նպատակով միջոցներ տրամադրել կատարողին, որպեսզի նա հնարավորություն ստանա չարամտորեն խուսափել հարկերը, տուրքերը կամ պարտադիր այլ վճարումները վճարելուց, սակայն օժանդակողը կարող է չիմանալ նշված հանցագործության կատարման կոնկրետ տեղը, ժամանակը, եղանակը կամ այն վնասի չափը, որը կարող է պատճառվել պետությանը։ Նման դեպքում օժանդակողը պատասխանատվության պետք է ենթարկվի փաստացի կատարված հանցագործությանը հանցակցելու համար։
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ հանցակցի սահմանազանցման հարցը քննարկելիս իրավակիրառողը հանցակցության օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ հատկանիշները պետք է գնահատի ոչ միայն առանձին-առանձին` երկու և ավելի անձանց դիտավորյալ համատեղ մասնակցությամբ դիտավորյալ հանցագործություն կատարելու փաստը հաստատելու համար, այլև իրենց օրգանական ամբողջության մեջ, որպեսզի լիարժեք լուծի նշված անձանց պատասխանատվության և պատժի հարցը։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հանցակցի սահմանազանցում առկա չէ այն դեպքում, երբ հանցակցության օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ հատկանիշներն օրգանական ամբողջության մեջ գնահատելու արդյունքում կպարզվի, որ՝
ա) միևնույն հանցանքը կատարող երկու կամ ավելի անձինք փոխադարձաբար տեղյակ են եղել, որ իրենց արարքները գտնվում են պատճառական կապի մեջ (համատեղ են) և ուղղված են միևնույն հանցագործության կատարմանը,
բ) յուրաքանչյուր հանցակից նախատեսել է հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը և ցանկացել կամ գիտակցաբար թույլ է տվել դրանց առաջացումը։
II. Կեղծ ձեռնարկատիրությունը
20. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Կեղծ ձեռնարկատիրությունը` առանց ձեռնարկատիրական կամ բանկային գործունեություն իրականացնելու մտադրության առևտրային կազմակերպություն ստեղծել[ն] [է], որի նպատակը վարկեր ստանալը, հարկերից խուսափելը, գերավճարներ առաջացնելը, նյութական այլ օգուտներ քաղելը կամ արգելված այնպիսի գործունեություն թաքցնելն է, որը խոշոր վնաս է պատճառել քաղաքացիներին, կազմակերպություններին կամ պետությանը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պատասխանատվություն է նախատեսում առանց ապրանքների մատակարարման կամ առանց ծառայությունների մատուցման կեղծ փաստաթղթեր տրամադրելու, ծախսերի կամ եկամուտների վերաբերյալ կեղծ փաստաթղթեր կազմելու և ներկայացնելու համար, որը խոշոր վնաս է պատճառել։
Մեջբերված իրավադրույթների համեմատական վերլուծությունից երևում է, որ դրանցով նախատեսված հանցակազմերն օբյեկտիվ կողմի հատկանիշներով տարբեր են։ Այսպես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է առանց ձեռնարկատիրական կամ բանկային գործունեություն իրականացնելու մտադրության առևտրային կազմակերպություն ստեղծելով, որը նպատակ է հետապնդել՝ (ա) վարկեր ստանալ, (բ) հարկերից խուսափել, (գ) գերավճարներ առաջացնել, (դ) նյութական այլ օգուտներ քաղել կամ (ե) արգելված գործունեությունը թաքցնել։ Մինչդեռ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված է կեղծ ձեռնարկատիրության ինքնուրույն տեսակ, որի օբյեկտիվ կողմը երկընտրելի է, և դրսևորվում է հետևյալ արարքներից որևէ մեկի կատարմամբ. (ա) առանց ապրանքների մատակարարման կամ առանց ծառայությունների մատուցման կեղծ փաստաթղթեր տրամադրել, (բ) ծախսերի և եկամուտների վերաբերյալ կեղծ փաստաթղթեր կազմել և ներկայացնել։
21. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով նախատեսված հանցակազմերը նյութական են, դրանց օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է հանդիսանում հանրության համար վտանգավոր հետևանքը` խոշոր վնաս պատճառելը։ Այլ կերպ ասած` եթե վերը թվարկված գործողությունների արդյունքում քաղաքացուն, կազմակերպությանը կամ պետությանը խոշոր վնաս չի պատճառվել, ապա քրեական պատասխանատվությունն այդ հոդվածներով որպես ավարտված հանցագործություններ բացառվում է։ Ընդ որում, եթե ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասում խոշոր վնաս է համարվում հանցագործության պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկը գերազանցող գումարը (արժեքը), ապա նույն հոդվածի 2-րդ մասում` խոշոր վնաս է համարվում հանցագործության պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկը գերազանցող գումարը (արժեքը)։
22. Հիմք ընդունելով սույն որոշման 20-21-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ քննարկվող հանցակազմերի օբյեկտիվ կողմերի վերաբերյալ լիարժեք պատկերացում կազմելու համար անհրաժեշտ է բացահայտել «ձեռնարկատիրական գործունեություն» և «առևտրային կազմակերպություն» հասկացությունների էությունը։
Այսպես` ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 2-րդ հոդվածի համաձայն` «Ձեռնարկատիրական է համարվում անձի ինքնուրույն, իր ռիսկով իրականացվող գործունեությունը, որի հիմնական նպատակը գույք օգտագործելուց, ապրանքներ վաճառելուց, աշխատանքներ կատարելուց կամ ծառայություններ մատուցելուց շահույթ ստանալն է»։
ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 26-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու համար քաղաքացին իրավունք ունի ստեղծել տնտեսական ընկերություններ կամ լինել դրանց մասնակիցը։
2. Քաղաքացին, որպես անհատ ձեռնարկատեր գրանցվելու պահից, իրավունք ունի, առանց իրավաբանական անձ կազմավորելու, զբաղվել ձեռնարկատիրական գործունեությամբ։
(…)»։
ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 51-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Իրավաբանական անձինք կարող են լինել իրենց գործունեությամբ շահույթ ստանալու նպատակ հետապնդող (առևտրային) կամ շահույթ ստանալու նպատակ չհետապնդող և ստացված շահույթը մասնակիցների միջև չբաշխող (ոչ առևտրային) կազմակերպություններ։
2. Առևտրային կազմակերպություն հանդիսացող իրավաբանական անձինք կարող են ստեղծվել տնտեսական ընկերակցությունների և ընկերությունների ձևով։
(…)»։
ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Տնտեսական ընկերակցություններ և ընկերություններ են համարվում իրենց հիմնադիրների (մասնակիցների)՝ բաժնեմասերի բաժանված կանոնադրական (բաժնեհավաք) կապիտալ ունեցող առևտրային կազմակերպությունները (…)։
2. Տնտեսական ընկերակցությունները կարող են ստեղծվել լիակատար ընկերակցության կամ վստահության վրա հիմնված ընկերակցության (կոմանդիտային ընկերակցության) ձևով։
3. Տնտեսական ընկերությունները կարող են ստեղծվել սահմանափակ կամ լրացուցիչ պատասխանատվությամբ ընկերության կամ բաժնետիրական ընկերության ձևով։
(…)»։
«Անհատ ձեռնարկատիրոջ մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն` «Անհատ ձեռնարկատերն այն ֆիզիկական անձն է, որն իրավունք ունի, առանց իրավաբանական անձ կազմավորելու, ինքնուրույն, իր անունից և իր ռիսկով իրականացնել գործունեություն, որի հիմնական նպատակը գույք օգտագործելուց, ապրանքներ վաճառելուց, աշխատանքներ կատարելուց կամ ծառայություններ մատուցելուց շահույթ (եկամուտ) ստանալն է»։
23. Սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված քաղաքացիաիրավական դրույթների վերլուծությունից հետևում է, որ ձեռնարկատիրական գործունեությունն անձի կողմից իրականացվում է՝ նպատակ ունենալով շահույթ ստանալ գույքի օգտագործումից, ապրանքների վաճառքից, աշխատանքների կատարումից կամ ծառայությունների մատուցումից։ Ընդ որում, անձը ձեռնարկատիրական գործունեություն կարող է իրականացնել երկու եղանակով՝ (ա) իրավաբանական անձի կարգավիճակ ունեցող առևտրային կազմակերպություն ստեղծելով կամ դրա մասնակիցը դառնալով և (բ) առանց իրավաբանական անձ կազմավորելու, որպես անհատ ձեռնարկատեր գրանցվելով։
ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 51-րդ և 72-րդ հոդվածների համադրված վերլուծության արդյունքում կարելի է եզրակացնել, որ առևտրային կազմակերպությունները կարող են լինել լիակատար ընկերակցության կամ վստահության վրա հիմնված ընկերակցության ձևով (տնտեսական ընկերակցություններ) և սահմանափակ կամ լրացուցիչ պատասխանատվությամբ ընկերության կամ բաժնետիրական ընկերության ձևով (տնտեսական ընկերություններ)։
«Անհատ ձեռնարկատիրոջ մասին» ՀՀ օրենքի իմաստով անհատ ձեռնարկատերը ֆիզիկական անձ է, որն իրավունք ունի առանց իրավաբանական անձ կազմավորելու իրականացնել ձեռնարկատիրական գործունեություն։
24. Ինչպես արդեն նշվեց սույն որոշման 20-րդ կետում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է առանց ձեռնարկատիրական կամ բանկային գործունեության իրականացման մտադրության առևտրային կազմակերպություն ստեղծելու մեջ։ Այսինքն` նշված հանցանքի կատարման մեջ անձին մեղավոր ճանաչելու համար առնվազն անհրաժեշտ է, որ նա ստեղծած լինի թվարկված առևտրային կազմակերպություններից մեկը։
Մինչդեռ, եթե անձն առանց ձեռնարկատիրական գործունեության իրականացման մտադրության գրանցվել է որպես անհատ ձեռնարկատեր` նպատակ հետապնդելով վարկեր ստանալ, հարկերից խուսափել, գերավճարներ առաջացնել, նյութական այլ օգուտներ քաղել կամ արգելված գործունեությունը թաքցնել, և նույնիսկ եթե նշված գործունեության արդյունքում խոշոր վնաս է պատճառվել քաղաքացիներին, կազմակերպություններին կամ պետությանը, անձը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատասխանատվության ենթակա չէ։
Ինչ վերաբերում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության օբյեկտիվ կողմին, ապա այստեղ որևէ իրավական նշանակություն չունի, թե առանց ապրանքների մատակարարման կամ առանց ծառայությունների մատուցման կեղծ փաստաթղթերը տրամադրվել կամ ծախսերի և եկամուտների վերաբերյալ կեղծ փաստաթղթերը կազմվել և ներկայացվել են առևտրային կազմակերպության, թե անհատ ձեռնարկատիրոջ կողմից։
III. Ստորադաս դատարանների կողմից թույլ տրված խախտումները
25. Սույն գործով ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալի կողմից Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված առաջին իրավական հարցը հետևյալն է. իրավաչա՞փ են արդյոք ամբաստանյալներ Ա.Միքայելյանին և Ա.Վաղարշակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում անպարտ ճանաչելու, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերաորակելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետևությունները։
26. Սույն գործով ինչպես մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմինը, այնպես էլ դատարանները հաստատված են համարել, որ Ա.Կոնջարովի կազմակերպմամբ և Ա.Վաղարշակյանի դրդչությամբ Ա.Միքայելյանն առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության հաշվառվել է որպես անհատ ձեռնարկատեր, որից հետո պատրաստել է իր ստորագրության դրոշմակնիքը և այն անհատ ձեռնարկատիրոջ կնիքի և հաշվապահական փաստաթղթերի հետ հանձնել է Ա.Կոնջարովին։ Վերջինս «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 ՀՀ դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր է կազմել, որոնք ներառել է «Էքսպրես Մետալ» ՍՊԸ-ի հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում։ Այնուհետև, «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ի բանկային հաշվեհամարին «Էքսպրես Մետալ» ՍՊԸ-ի կողմից փոխանցված գումարներն Ա.Միքայելյանը և Ա.Վաղարշակյանը կարճ ժամանակահատվածում կանխիկացրել են, գումարի երկու տոկոսը վերցրել են իրենց, իսկ մնացածը փոխանցել Ա.Կոնջարովին։ Նման եղանակով Ա.Միքայելյանը կանխիկացրել և Ա.Կոնջարովին է փախանցել 266.758.847 ՀՀ դրամ, իսկ Ա.Վաղարշակյանը` 8.130.318 ՀՀ դրամ։ Արդյունքում Ա.Կոնջարովը չարամտորեն խուսափել է 69.160.028 ՀՀ դրամի հարկերը վճարելուց, ինչի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն գումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս (տե՛ս սույն որոշման 5-րդ, 7-րդ և 8-րդ կետերը)։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ նախաքննության ընթացքում Ա.Միքայելյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ իր ընկեր Ա.Վաղարշակյանն է առաջարկել առանց գործունեություն իրականացնելու գրանցվել որպես անհատ ձեռնարկատեր և այդ նպատակով իրեն ծանոթացրել է Ա.Կոնջարովի հետ։ Ա.Վաղարշակյանն ասել է, որ այդ գործից ֆինանսական օգուտ կունենա, իսկ վտանգը կայանում է նրանում, որ հարկեր չի մուծելու։ Ա.Վաղարշակյանն ու Ա.Կոնջարովն իրեն ասել են, որ հարկեր չմուծելու համար հետախուզում չեն հայտարարի և եթե գործերն ավարտելուց հետո երեք տարի անընդմեջ բացակայի ՀՀ-ից, ամեն ինչ բարեհաջող կավարտվի (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը)։
27. Սույն որոշման 16-19-րդ կետերում շարադրված վերլուծության լույսի ներքո գնահատելով սույն որոշման 26-րդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներ Ա.Միքայելյանն ու Ա.Վաղարշակյանն իրազեկված են եղել, որ իրենց և Ա.Կոնջարովի գործողությունները գտնվում են պատճառական կապի մեջ, համատեղ են և ուղղված են միևնույն հանցագործությունների կատարմանը, այն է` առանց ապրանքների մատակարարման կեղծ փաստաթղթեր տրամադրելուն և հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն։ Ինչ վերաբերում է նշված հանցագործությունների՝ հանրության համար վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ ամբաստանյալների կողմից դրսևորված վերաբերմունքին, ապա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ և՛ Ա.Միքայելյանը, և՛ Ա.Վաղարշակյանը նախատեսել են իրենց գործողությունների արդյունքում պետությանը վնաս պատճառելու հավանականությունը և, առանց իմանալու վնասի կոնկրետ չափը, գիտակցաբար թույլ են տվել դրա առաջացումը։
Նման եզրահանգման Վճռաբեկ դատարանը գալիս է ինչպես Ա.Միքայելյանի` սույն որոշման 6-րդ կետում շարադրված նախաքննական ցուցմունքի, այնպես էլ հանցակցության օբյեկտիվ հատկանիշները կազմող՝ Ա.Միքայելյանի և Ա.Վաղարշակյանի գործողությունների ամբողջական գնահատման արդյունքում։ Մասնավորապես, Ա.Միքայելյանը, որևէ մտադրություն չունենալով զբաղվել ձեռնարկատիրական գործունեությամբ, եկամուտ ստանալու մտադրությամբ, Ա.Կոնջարովի կազմակերպմամբ և Ա.Վաղարշակյանի դրդչությամբ գրանցվել է որպես անհատ ձեռնարկատեր, որից հետո պատրաստել է իր ստորագրության դրոշմակնիքը և այն անհատ ձեռնարկատիրոջ կնիքի և հաշվապահական փաստաթղթերի հետ հանձնել է Ա.Կոնջարովին։ Դրանից հետո, երբ Ա.Կոնջարովն անհատ ձեռնարկատիրոջ կնիքի, փաստաթղթերի, ինչպես նաև Ա.Միքայելյանի ստորագրության դրաշմակնիքի օգնությամբ, առանց ապրանքներ մատակարարելու, կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր է կազմել և ներառել «Էքսպրես Մետալ» ՍՊԸ-ի հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում, Ա.Միքայելյանը և Ա.Վաղարշակյանը շարունակել են իրենց հանցավոր գործունեությունը, այն է` կանխիկացրել են անհատ ձեռնարկատիրոջ բանկային հաշվեհամարին փոխանցված գումարները, գումարի երկու տոկոսը վերցրել են իրենց, իսկ մնացածը փոխանցել Ա.Կոնջարովին։ Արդյունքում Ա.Կոնջարովը հնարավորություն է ստացել չարամտորեն խուսափել հարկերը վճարելուց և պետությանը պատճառվել է առանձնապես խոշոր չափի` 69.160.028 ՀՀ դրամի վնաս։
28. Շարադրված հանգամանքների գնահատմամբ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Ա.Միքայելյանի, Ա.Վաղարշակյանի և Ա.Կոնջարովի գործողություններն ունեցել են օբյեկտիվ պատճառական կապ և ընդգրկված են եղել նրանց ընդհանուր դիտավորության մեջ, հետևաբար Առաջին ատյանի դատարանի այն եզրահանգումը, թե տեղի է ունեցել հանցակցի սահմանազանցում, Ա.Վաղարշակյանն Ա.Միքայելյանին կեղծ ձեռնարկատիրության դրդելիս, իսկ վերջինս այդ հանցանքը կատարելիս չեն գիտակցել և տվյալ իրադրությունում չէին կարող գիտակցել, որ Ա.Կոնջարովի կողմից ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կկազմվեն, որոնք կներառվեն հաշվետվություններում, և նա չարամտորեն կխուսափի հարկերը վճարելուց (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը), արհեստական է և չի բխում գործի փաստական տվյալներից։
Փաստորեն, խախտելով ապացույցների գնահատման կարգն ամրագրած՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի պահանջները, Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ գնահատման չի ենթարկել Ա.Միքայելյանի և Ա.Վաղարշակյանի արարքների ճիշտ որակման համար էական նշանակություն ունեցող՝ վերը նշված հանգամանքները, ինչի արդյունքում անհիմն եզրահանգման է եկել նրանց գործողություններում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմերի հատկանիշների բացակայության վերաբերյալ։
29. Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանը, անտեսելով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է առանց ձեռնարկատիրական կամ բանկային գործունեության իրականացման մտադրության առևտրային կազմակերպություն ստեղծելու մեջ, իսկ անհատ ձեռնարկատերը չի կարող համարվել առևտրային կազմակերպություն (տե՛ս սույն որոշման 23-24-րդ կետերը), Ա.Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրական դատավճիռ է կայացրել՝ առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության որպես անհատ ձեռնարկատեր գրանցվելու համար, իսկ Ա.Վաղարշակյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 1-ին մասով` նշված արարքը կատարելուն դրդելու համար։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանը, անտեսելով այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմը նյութական է, դրա օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է հանդիսանում հանրության համար վտանգավոր հետևանքը` խոշոր վնաս պատճառելը, իսկ այդպիսի վնասի բացակայությունը բացառում է այդ հոդվածով քրեական պատասխանատվությունը որպես ավարտված հանցակազմ (տե՛ս սույն որոշման 21-րդ կետը), Ա.Միքայելյանին և Ա.Վաղարշակյանին մեղավոր է ճանաչել նշված հոդվածով` առանց կոնկրետացնելու, թե նրանց գործողությունների արդյունքում ինչպիսի վնաս է պատճառվել քաղաքացիներին, կազմակերպություններին կամ պետությանը։
Վերաքննիչ դատարանն իր հերթին անհիմն եզրահանգման է եկել այն մասին, որ սույն գործով թույլ չեն տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներ, դատավճիռն օրինական է և հիմնավորված, ուստի այն բեկանելու հիմքեր չկան (տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը)։
30. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ իրավաչափ չեն ամբաստանյալներ Ա.Միքայելյանին և Ա.Վաղարշակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում անպարտ ճանաչելու, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերաորակելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետևությունները։ Սույն գործով դատավճիռ կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը, իսկ նշված դատական ակտն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին որոշում կայացնելիս նաև Վերաքննիչ դատարանը պատշաճ չեն գնահատել գործի փաստական հանգամանքները։ Արդյունքում չեն կիրառվել քրեական օրենսգրքի այն հոդվածները, որոնք ենթակա էին կիրառման, և կիրառվել է այն հոդվածը, որը ենթակա չէր կիրառման, այսինքն` տեղի է ունեցել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված՝ քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում։
31. Վճռաբեկ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում նաև բողոքաբերների այն փաստարկի հետ, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալների նկատմամբ նշանակել է անհամաչափ պատիժներ` անտեսելով այն հանգամանքը, որ Ա.Վաղարշակյանն է Ա.Միքայելյանին դրդել հանցանքի կատարմանը (տե՛ս սույն որոշման 11-րդ և 13-րդ կետերը)։ Ինչպես երևում է սույն գործով կայացված դատավճռի ուսումնասիրությունից (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը)` Առաջին ատյանի դատարանը, արձանագրելով ամբաստանյալների պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, այդ թվում` այն, որ Ա.Միքայելյանն աջակցել է հանցագործության բացահայտմանը, առանց որևէ պատճառաբանության, հաշվի չառնելով կատարված հանցագործությանը հանցակիցներից յուրաքանչյուրի մասնակցության աստիճանը, անհիմն եզրահանգման է եկել առ այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով Ա.Միքայելյանի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել ազատազրկման ձևով, իսկ Ա.Վաղարշակյանի նկատմամբ` տուգանքի ձևով։ Արդյունքում Ա.Վաղարշակյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է տուգանքի 800.000 ՀՀ դրամի չափով, իսկ Ա.Միքայելյանը նույն հոդվածով դատապարտվել է ազատազրկման 2 տարի ժամկետով։ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների վերոգրյալ կոպիտ խախտումն անտեսվել է նաև Վերաքննիչ դատարանի կողմից։
32. Վերը նշված նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումները Վճռաբեկ դատարանին հիմք են տալիս ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 419-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի հիման վրա բեկանել ստորադաս դատարանների դատական ակտերը և գործն ուղարկել Առաջին ատյանի դատարան` նոր քննության։
Հաշվի առնելով վերը շարադրված հիմնավորումները և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 92-րդ հոդվածով, Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 403-406-րդ, 419-րդ, 422-424-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Վճռաբեկ բողոքները բավարարել մասնակիորեն։ Ամբաստանյալներ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի և Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի վերաբերյալ Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի մայիսի 21-ի դատավճիռը, այն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշումը բեկանել և գործն ուղարկել Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` նոր քննության։
2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։
Նախագահող՝ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Դատավորներ` Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0174/01/11
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 05-12-2011 |
|---|---|
| Քրեական գործի համարը | 0174/01/11 |
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | ՀՀ Գլխավոր դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 83102208/3 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Արամ Միքայելյանին և Արայիկ Վաղարշակյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նրանք Արամ Միքայելյան ԱՁ-ի անունից ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կազմելով և ստանալով խոշոր գումարներ, խուսափել են հարկար վճարելուց, պետությանը պատճառելով առանձնապես խոշոր չափի վնաս։ |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Արամ |
| Ազգանուն | Միքայելյան |
| Հայրանուն | Արշավիրի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Արայիկ |
| Ազգանուն | Վաղարշակյան |
| Հայրանուն | Ժորժիկի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Լրացուցիչ ինֆորմացիա | Ա.Վաղարշակյանի անձնագիրը կցված է գործին |
| Վիճակագրական տողի համարը | 7.4 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 05-12-2011 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Խաչատրյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 05-12-2011 |
|---|---|
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 06-12-2011 |
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 06-12-2011 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 27-12-2011 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արամ |
| Ազգանուն | Միքայելյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արայրիկ |
| Ազգանուն | Վարղարշակյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 16-01-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 27-01-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 14-02-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 24-02-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 05-03-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 20-03-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 30-03-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 04-04-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 16-04-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 11-05-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 15-05-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 21-05-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 21-05-2012 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Արամ |
| Ազգանուն | Միքայելյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 21-05-2012 |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Այլ հանցագործության հոդվածներ | |
| Այլ հանցագործության հոդվածներ | |
| Այլ հանցագործության հոդվածներով | Դատապարտվել է |
| Այլ հանցագործության հոդվածներով | Արդարացվել է |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
| Լրացուցիչ պատիժ | Գույքի բռնագրավում |
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Արայիկ |
| Ազգանուն | Վաղարշակյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 21-05-2012 |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Այլ հանցագործության հոդվածներ | |
| Այլ հանցագործության հոդվածներով | Արդարացվել է |
| Հիմնական պատիժ | Տուգանք |
Կիրառվել է համաներում
| Ամսաթիվ | 21-05-2012 |
|---|---|
| Այլ նշումներ | |
| Որոշման բովանդակությունը | * |
| Համաներման մասին որոշման ընդունման ամսաթիվ | 26-05-2011 |
| Համաներման մասին որոշման հոդված | 1 |
| Համաներման մասին որոշման մաս | 3 |
| Հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԱՔԴ/0174/01/11 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ 21.05.2012թ. ք. Երևան Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանըª նախա•ահությամբ դատավոր` Արմեն Խաչատրյանի, քարտուղարությամբ` Փառանձեմ Բաբայանի, Նաիրա Թադևոսյանի մասնակցությամբ մեղադրող` Գա•իկ Մարկոսյանի, պաշտպաններ` Կարեն Մանուչարյանի, Տոնական Գասպարյանի, դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական •ործն ըստ մեղադրանքի 1.Արամ Արշավիրի Միքայելյանի` ծնված 02.04.1959թ.-ին, Արտաշատ քաղաքում, ազ•ությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակար• կրթությամբ, ամուսնացած, անհատ ձեռնակատեր, նախկինում չդատված, հաշվառված և բնակվել է ք. Արտաշատ, Մխչյան փողոց, տուն 101 հասցեում, մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենս•րքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենս•րքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքներ կատարելու համար, կալանքի տակ է 2011 թվականի հուլիսի 8-ից 2.Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի` ծնված 09.05.1968թ.-ին, Ապարան քաղաքում, ազ•ությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակար• կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին է •տնվում թոշակառու մայրը, չի աշխատում, նախկինում չդատված, հաշվառված և բնակվում է ք. Ապարան, Մարշալ Բաղրամյան փողոց, տուն 10 հասցեում, մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենս•րքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես խափանման միջոց է կիրառվել չհեռանալու մասին ստորա•րությունը: 2008 թվականի հոկտեմբերի 13-ին ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենս•րքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 83102208 քրեական •ործը: 2010 թվականի փետրվարի 16-ին թիվ 83102208 քրեական •ործն ուղարկվել է ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննչական վարչություն և կատարվել է նախաքննություն: 2010 թվականի մարտի 23-ին ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենս•րքի 189-րդ հոդվածի 3-րդ մասի և ՀՀ քրեական օրենս•րքի 190-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 58203810 քրեական •ործը, որը 2010 թվականի հունիսի 18-ին ուղարկվել է ՀՀ ոստիկանության քննչական •լխավոր վարչություն, նույն օրը միացվել է թիվ 83102208 քրեական •ործին և նախաքննությունը շարունակվել է 83102208 համարի տակ: 2011 թվականի նոյեմբերի 18-ին թիվ 83102208 քրեական •ործից անջատվել է մեղադրյալներ Արամ Միքայելյանի և Արայիկ Վաղարշակյանի վերաբերյալ մասը և շնորհվել է 83102208/3 համարը: 2011 թվականի նոյեմբերի 18-ին Արամ Արշավիրի Միքայելյանը որպես մեղադրյալ է ներ•րավվել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենս•րքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենս•րքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված այն արարքների կատարման համար, որ ՙնա Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ և Արայիկ Վաղարշակյանի դրդչությամբ առանց ձեռնարկատիրական •ործունեություն իրականացնելու մտադրության, նյութական այլ օ•ուտներ քաղելու և հարկերից չարամտորեն խուսափելու դիտավորությամբ, 2009թ. սեպտեմբերի 18-ին ՀՀ ԿԱ պետական եկամուտների կոմիտեի Արտաշատի տարածքային հարկային տեսչությունում հաշվառելով անհատ ձեռնարկատեր և Արայիկ Վաղարշակյանի դրդչությամբ իր ստորա•րության դրոշմակնիքը, Ա/Ձ-ի կնիքն ու հաշվապահական փաստաթղթերը հանձնելով Արմեն Կոնջարովին, ինչպես նաև հետա•այում Ա/Ձ-ի ՙԱրդշինինվեստբանկ՚ ԲԲ ընկերությունում •տնվող հաշվեհամարին փոխանցված •ումարները կանխիկացնելով և Ա. Կոնջարովին հանձնելով` օժանդակել է նրան ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊ ընկերությանն առանց ապրանքների մատակարարման և ծառայությունների մատուցման ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքա•րեր կազմելուն, որոնք Արմեն Կոնջարովը ներառելով ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊ ընկերության հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերի 69.160.028 դրամի հարկերը վճարելուց, ինչի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն •ումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս: Բացի այդ, Արամ Միքայելյանն Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ով իրականացնելով նաև ձեռնարկատիրական •ործունեություն` Արսեն Ղազարյանի օժանդակությամբ 2009թ. երրորդ և 2010թ. առաջին եռամսյակների ընթացքում ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի •ործունեության վերաբերյալ օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշիվներ և հարկման հիմք հանդիսացող պարտադիր այլ փաստաթղթեր չներկայացնելու միջոցով` չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերի 19.471.815 դրամ հարկ վճարելուց՚: 2011 թվականի նոյեմբերի 18-ին Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանը որպես մեղադրյալ է ներ•րավվել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենս•րքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված այն արարքների կատարման համար, որ ՙնա Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ համոզելու և նյութապես շահա•ր•ռելու միջոցով Արամ Միքայելյանին դրդել է առանց ձեռնարկատիրական •ործունեություն իրականացնելու մտադրության նյութական այլ օ•ուտներ քաղելու և հարկերից չարամտորեն խուսափելու դիտավորությամբ ՀՀ ԿԱ պետական եկամուտների կոմիտեի Արտաշատի տարածքային հարկային տեսչությունում 2009թ. սեպտեմբերի 18-ին որպես անհատ ձեռնարկատեր •րանցելու: Որից հետո Ա. Միքայելյանին համոզել է անհատ ձեռնարկատիրոջ կնիքը, Արամ Միքայելյանի ստորա•րության դրոշմակնիքն ու հաշվապահական փաստաթղթերը հանձնել Արմեն Կոնջարովին, իսկ հետա•այում նաև Արմեն Կոնջարովի մոտ •տնվող փաստաթղթերի օ•տա•ործմամբ ՙԱրդշինինվեստբանկ՚ ԲԲ ընկերության •լխամասից ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի ընթացիկ հաշվից ստացել է 8.130.318 դրամ և փոխանցելով Ա. Կոնջարովին` օժանդակել է նրան ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊ ընկերությանն առանց ապրանքների մատակարարման ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքա•րեր կազմելուն և Արմեն Կոնջարովի կողմից դրանք ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊ ընկերության հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում ներառելու միջոցով 69.160.028 դրամի առանձնապես խոշոր չափի հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն, ինչի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն •ումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս՚: 2011 թվականի նոյեմբերի 30-ին թիվ 83102208/3 քրեական •ործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան` ըստ էության քննելու համար: Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանն իրեն լիովին մեղավոր ճանաչեց և ցուցմունք տվեց այն մասին, որ Արայիկ Վաղարշակյանի հետ որպես հայրենակցի հետ ծանոթացել է Բելոռուսիայի Հանրապետությունում, որտեղ բնակվել են նույն քաղաքում: Հետա•այում Ա. Վաղարշակյանը տեղափոխվել է Հայասատան: 2009թ. մոր առողջական վիճակի կտրուկ վատացման պատճառով ինքը նույնպես վերադարձել է Հայաստան: Հայաստան վերադառնալուց հետո շարունակել են շփվել Ա. Վաղարշակյանի հետ և հենց վերջինիս միջոցով էլ սեպտեմբեր ամսին ծանոթացել է Արմեն Կոնջարովի հետ, սակայն որտեղ` չի հիշում: Նախապես Ա. Վաղարշակյանից տեղեկացել է, որ Ա. Կոնջարովը ցանկանում է Ա/Ձ բացել, ինչ-որ •ործունեություն ծավալելու համար: Բացվելիք Ա/Ձ-ի հաշվեհամարին պետք է •ումարներ փոխանցվեին և կանխիկացվեին: Ա. Կոնջարովի ավտոմեքենայի մեջ տեղի ունեցած խոսակցության ժամանակ, որին ներկա է •տնվել նաև Ա. Վաղարշակյանը, Ա. Կոնջարովն առաջարկել է իրեն իր անվամբ Ա/Ձ բացել, որի հաշվին •ումար է փոխանցվելու և կանխիկացվող •ումարի մեկ տոկոսի դիմաց պետք է դրանք կանխիկացնել: Ա. Կոնջարովի ներկայացմամբ որևէ անօրինական •ործունեություն չպետք է իրականացվեր, Ա/Ձ-ն սկզբում զբաղվելու էր շինանյութի առքուվաճառքով, այնուհետև` Վրաստանի Հանրապետությունից մր•երի ներկրմամբ, իսկ հարկերը պետք է վճարվեին: Սեպտեմբեր ամսին Ա. Վաղարշակյանի հետ միասին •րանցել է ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ն: Քանի որ առաջին ան•ամ է Հայաստանում նման •ործունեություն ծավալել և տեղյակ չի եղել կար•երին, ուստի այդ պատճառով է Ա. Վաղարշակյանի հետ միասին է կատարել դրա հետ կապված բոլոր •ործողութունները: Ա. Կոնջարովի ցուցումով հաշվեհամար է բացել ՙԱրդշինինվեստբանկ՚-ում, որքան հիշում է կենտրոնական մասնաճյուղում: Գումարներ կանխիկացրել է 2009թ.-ի սեպտեմբերից մինչև 2010 թվականի փետրվար ամիսը: Կանխիկացրել է իր անձնա•ով և կանխիկացնելուց հետո դրանք մշտապես տվել է Ա. Կոնջարովին: Մինչև 2009թ.-ի փետրվարի 4-ը եղել է Հայաստանում, այնուհետև մեկնել է Մոսկվա, հետո` Բելոռուսիայի Հանրապետություն: 2010 թ.-ին վերադարձել է Հայաստան, այնուհետև` մի քանի ամսից` նոյեմբերին մեկնել է Բելոռուսիայի Հանրապետություն մշտական բնակության: 2011 թվականին փաստաթղթերն հանձնել է համապատասխան մարմիններին կացության իրավունք ձեռք բերելու համար, սակայն իրեն 2011 թվականի հուլիսի 8-ին կալանավորել են: Պնդում է, որ Ա/Ձ բացելու և •ործունեություն ծավալելու և •ումար վաստակելու առաջարկն ստացել է Ա. Վաղարշակյանից: Ստացվում է, որ վերջինս իրեն խաբել է և ասել, որ ոչ մի վտան• իրեն չի սպառնում: Ա/Ձ-ի անունից ոչ մի •ործարք չի կատարել, կամ որպես տնօրեն հանդես չի եկել, իսկ Ա/Ձ-ի անունից •ործունեություն իրականացնելու վերաբերյալ ոչ-ոքի լիազորա•իր չի տվել: Ստորա•րությունով կնիքը պատրաստել է Ա. Կոնջարովի առաջարկությամբ: Առաջին կանխիկացումից առաջ Ա. Կոնջարովը կապնվել է իր հետ և վերջինիս հետ հանդիպել են բանկում, որտեղ նրա հետ եղել են այլ անձինք: Պնդում է, որ Ա. Վաղարշակյանն իրեն այդ ժամանակ չի զան•ահարել: Վերջինս տեղյակ է եղել, թե կանխիկացումից որքան •ումար է ինքն ստացել, սակայն իրենից երբեք որևէ •ումար չի պահանջել, իսկ Ա. Կոնջարովից •ումար ստացել է թե ոչ` տեղյակ չէ: Իր բացակայության ժամանակ Ա. Վաղարշակյանն է •ումարներ կանխիկացրել: Կոնջարովի հետ հանդիպել են միայն •ումար կանխիկացնելու օրերին: Տեղեկություն չի ունեցել Ա. Վաղարշակյանի ֆինանսական վիճակի մասին, կարծում է, որ վերջինս Ա/Ձ բացելու առաջարկն արել է իրեն ֆինանսապես օ•նելու համար: Ա. Կոնջարովի առաջարկությամբ եկել է Աշտարակ քաղաք փաստաթղթեր ստորա•րելու, որտեղ վերջինիս առաջարկությամբ և Ա. Վաղարշակյանի հավանությունն ստանալուց հետո իր Ա/Ձ-ի կնիքը և ստորա•րությունը տվել է Ա. Կոնջարովին: Որքան հիշում է 2009թ-ի դեկտեմբեր ամսին տեսնելով, որ հարկերը չեն վճարվում այդ մասին հայտնել է Ա. Վաղարշակյանին, ով էլ առաջարկել է դիմել Ա. Կոնջարովին: Վերջինս տեղի ունեցած խոսակցության ժամանակ վստահեցրել է, որ հարկերը վճարելու համար ժամանակը մինչև հունվարի 20-ն է և մր•երը ներկրելուց հետո հարկերը կվճարվեն: Ա. Վաղարշակյանն ընդամենը ներկա է եղել խոսակցությանը և չի միջամտել: Հերթական հանդիպման ժամանակ Ա. Կոնջարովը կրկին վստահեցրել է, որ հարկերը վճարվելու են, իսկ Ա. Վաղարշակյանը հայտնել է, որ չի հասկանում, թե ինչու է ամեն ինչ այդպես ստացվում: Արսեն Ղազարյանին չի ճանաչում, վերջինիս մեկ ան•ամ Ա. Կոնջարովի հետ բանկում է տեսել և չի կարող ասել, թե նա ինչ առնչություն ունի Ա/Ձ-ի •ործունեության հետ: Ինքը ձեռնարկատիրական •ործունեություն ընդհանրապես չի իրականացրել և այդպիսի մտադրություն չի ունեցել: 2010 թվականի հունվարին տեղի ունեցած խոսակցությունների ժամանակ ընդհանուր կար•ով խոսակցություն է եղել, որ հարկերը չվճարելու դեպքում կարող է այսպես կամ այնպես լինել, սակայն խոսքն իրեն չի վերաբերել: Կոնկրետ 3 տարի ՀՀ-ից բացակայելու և պատասխանատվությունից խուսափելու վերաբերյալ խոսակցությունն ընհանրական է եղել և իրեն չի վերաբերել: Մշտապես նշել է, որ Ա. Վաղարշակյանի միջոցով է ծանոթացել Ա. Կոնջարովի հետ: Ի սկզբանե իմացել է, որ Ա/Ձ-ն հիմնականում մր•երի ներկրմամբ է զբաղվելու: Ա. Կոնջարովից ստացել է կանխիկացված •ումարի 1 տոկոսի չափով նախապես խոստացված •ումարը, որն իր հիշելով կազմել է 5-6 հազար ԱՄՆ դոլարի չափով: Կանխիկացրած •ումարներից Ա. Կոնջարովը Ա. Վաղարշակյանին տվել է, թե ոչ` տեղյակ չէ, իսկ ինքն իր կողմից Ա. Վաղարշակյանին •ումար չի տվել: Դատաքննությունն ավարտվելուց առաջ Ա. Միքայելյանը ցանկություն է հայտնել կրիկին ցուցմունք տալ և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Ա. Կոնջարովի հետ ծանոթացել է 2009թ-ի սեպտեմբերի վերջերին, երբ Ա. Վաղարշակյանն արդեն չի աշխատել ավտոսպասարկման կետում, ուստի վերջինիս այն պնդումը, որ Ա. Կոնջարովի հետ ծանոթացել է նրա աշխատանքի վայրում` չի համապատասխանում իրականությանը: Ա. Վաղարշակյանն իրեն ասել է, որ Արմեն անունով մարդ կա, ով ցանկանում է ինչ-որ մեկի անունով Ա/Ձ բացել, •ործունեություն իրականացնել և •ումարներ կանխիկացնել: Երբ ինքը հետաքրքրվել է պայմանների մասին, վերջինս ասել է, որ կանխիկացված •ումարի 4 տոկոսը մնում է իրենց, որից 2 տոկոսը իրենը պետք է լիներ, 2-ը` Ա. Վաղարշակյանինը: Այնուհետև, 4 տոկոսը դարձել է 2 տոկոս, որից 1 տոկոսը իրեն, 1-ը` Ա. Վաղարշակյանին: Ինքը համաձայնվում է: Հարկային մարմին •նացել են Ա. Վաղարշակյանի հետ միասին: Նախկինում տված ցուցմունքներում այս ամենի մասին չի ասել, քանի որ կարծել է, որ Ա. Վաղարշակյանն իր ցուցմունքներով կասի իրականում տեղի ունեցածը, սակայն տեսնում է, որ վերջինս ցանկանում է ապացուցել, որ իբր ինքն ընդհանրապես անտեղյակ է: Իրենց •ործերի մասին իրենց շրջապատի անձինք տեղյակ են եղել, սակայն մանրամասների մասին ոչ ոք տեղյակ չի եղել: Գործունեությունը սկսելիս ո'չ ինքը, ո'չ Ա. Վաղարշակյանը տեղյակ չեն եղել, որ հարկերը չեն վճարվելու: Ինքը երբեք ապրանքներ չի մատակարարել և ծառայություններ չի մատուցել: Իր իմանալով, իրենք ընդամենը պետք է •ումարներ կանխիկացնեին: Երբ հետաքրքրվել է, թե ինչու Ա. Վաղարշակյանն իր անունով Ա/Ձ չի բացում, վերջինս իրեն ասել է, որ իր Ա/Ձ-ն նոր էր փակվել և նա չէր կարող նոր Ա/Ձ բացել: Իր կարծիքով այս •ործարքը Ա. Վաղարշակյանն իրեն է առաջարկել, քանի որ իմացել է իր ֆինանսական վատ վիճակի մասին և վստահ է եղել, որ չի հրաժարվի առաջարկից: Ինքն էլ մտածելով, որ նա ցանկանում է օ•նել իրեն` համաձայնվել է: Իր իրականացրած •ործունեության որոշ հան•ամանքների մասին տեղյակ են եղել իր եղբայրը և ընկերներից Արշավիր Խուդոյանը, որոնք այժմ •տնվոււմ են ՌԴ-ում: Նախաքննության ընթացքում Արամ Միքայելյանն ըստ էության դատաքննական սկզբնական ցուցմունքի հետ նույնաբովանդակ ցուցմունք է տվել, բացառությամբ այն հան•ամանքի, որ Արայիկ Վաղարշայանն է իրեն առաջարկել Ա/Ձ բացել, որով •ործողություններ չպետք է իրականացվեր և նախապես զ•ուշացրել է, որ հարկերը կարող էին չվճարվել, սակայն միաժամանակ ասել է, ո դրա համար իր նակատմամբ հետախուզում չեն հայտարարի և եթե ինքը երեք տարի բացակայի ՀՀ-ից այդ հարցը կլուծվի: Հենց Ա. Վաղարշակյանի առաջարկով է իր կնիքը և ստորա•րությունը տվել Ա. Կոնջարովին: Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանն իրեն մեղավոր չճանաչեց և ցուցմունք տվեց այն մասին, որ Արամ Միքայելյանին ճանաչում է շուրջ 15 տարի և նա հանդիսանում է իր ընկերը: Արմեն Կոնջարովին ճանաչել է որպես իր նախկին աշխատանքի վայրի` ավտոսպասարկման կետի հաճախորդի: Ա. Միքայելյանն ու Ա. Կոնջարովն իր միջոցով են ծանոթացել իրար հետ, սակայն չի կարող հիշել, թե երբ: Ա. Կոնջարովն իրեն երբեք չի դիմել որևէ մեկին •տնելու և նրա անունով Ա/Ձ բացելու խնդրանքով: Հետա•այում Ա. Միքայելյանից տեղեկացել է, որ Ա. Կոնջարովը նրան առաջարկել է մր•ի •ործ անել: Նրանց հանդիպումներին մի քանի ան•ամ ներկա •տնվել է, սակայն որևէ •ործնական խնդիրների և հարցերի վերաբերյալ որևէ առաջարկ կամ խորհուրդ Ա. Միքայելյանին երբևէ չի տվել: Ա. Կոնջարովից երբեք չի հետաքրքրվել, թե ինչով է վերջինս զբաղվում: Գումարներ կանխիկացրել է ընկերոջ` Ա. Միքայելյանի խնդրանքով, երբ վերջինս բացակայել է ՀՀ-ից: Բանկում Ա. Միքայելյանի հետ միասին հետաքրքրվել են, թե արդյոք հնարավոր է, որ Ա. Միքայելյանի փոխարեն, վերջինիս բացակայության պայմաններում ինքն ստանա •ումարները և բանկի աշխատակցուհին պատասխանել է, որ անձնա•րով ներկայանալու դեպքում կարող է ստանալ: Հենց այդպես էլ արել են: Պայմանավորվածության համաձայն բանկում ինքը ներկայացրել է անձնա•իրն ու ստորա•րել, Ա. Միքայելյանի չեկային •րքույկը, որը եղել է Ա. Կոնջարովի մոտ ու •ումարն անմիջապես փոխանցել է Ա. Կոնջարովին: Գումարային որևէ շահա•ր•ռվածություն չի ունեցել այդ •ործում, Ա. Կոնջարովը կամ Ա. Միքայելյանն իրեն երբեք •ումար չեն առաջարկել, ինքն ընդամենը փորձել է օ•նել իր վաղեմի ընկերոջը` Ա. Միքայելյանին: Ոչ մի տոկոսի մասին, ո'չ Ա. Միքայելյանից, ո'չ Ա. Կոնջարովից ոչինչ չի լսել: Ինչ կար•ով են աշխատել Ա. Միքայելյանն ու Ա. Կոնջարովը ինքը տեղյակ չի եղել: Այն մասին, որ Ա. Միքայելյանը հարկեր չի վճարում տեղեկացել է հենց Ա. Միքայելյանից, երբ վերջինս զան•ահարել է իրեն և ասել, որ հարկային մարմնից իրեն ինչ-որ փաստաթուղթ է եկել և խնդրել է •նալ ու խոսել Ա. Կոնջարովի հետ: Այդպես էլ արել են, սակայն ինքը խոսակցության մեծ մասին ներկա չի •տնվել, միայն հասկացել է, որ հարկերը Ա. Կոնջարովի կողմից պարտադիր վճարվելու են: Նախաքննության ընթացքում իրեն ասել են, որ Արամ Միքայելյանին օ•նելու համար պետք է ցուցմունք տա իբր •ումարները բանկից կանխիկացնելուց հետո դրանք տվել է Ա. Միքայելյանին, այնինչ իրականում •ումարնենրը տվել է Ա. Կոնջարովին: Նախաքննության ընթացքում Արայիկ Վաղարշակյանը հակասական ցուցմունքներ է տվել: Իր սկզբնական ցուցմունքներում հայտնել է, որ Արամ Միքայելյանի հետ ծանոթացել է 1997-1998թթ. ՌԴ Մոսկվա քաղաքում: Միմյանց հետ շփվել են, երբ վերադարձել է ՀՀ նրա հետ կապ չի պահպանել: ՌԴ-ից վերադառնալուց հետո Ա. Միքայելյանին հանդիպել է օդանավակայանում, երբ վերջինիս խնդրանքով դիմավորել է նրան և տարել Աշտարակ քաղաք: Այնուհետև հանդիպել են Երևան քաղաքում և ըստ էության տեղյակ չի եղել, թե ինչով է վերջինս զբաղվում: Մի քանի ան•ամ, երբ միասին են եղել հեռախոսազան• ստանուց հետո Ա. Միքայելյանի խնդրանքով նրա հետ •նացել է ՙԱրդշինինվեստբանկ՚ և իր անձնա•րով •ումարներ է կանխիկացրել և տվել նրան, սակայն տեղյակ չի թե ինչ •ումարներ են եղել դրանք: Աշխատել է Երևան քաղաքի ՀԱԹ Բ1 թաղամասում •տնվող ավտոտեխսպասարկման կետում: Աշխատանքի բերումով, որպես հաճախորդի, ծանոթացել է Արմեն Կոնջարովի հետ և հետա•այում մտերմացել նրա հետ, սակայն տեղյակ չի եղել, թե վերջինս ինչով է զբաղվում: Իր աշխատավայրում ծանոթացրել է Ա. Միքայելյանին և Ա. Կոնջարովին: Այդ օրվանից վերջիններս սկսել են շփվել միմյանց հետ: Հետա•այում, կոնկրետ օրը չի հիշում, Ա. Միքայելյանի խնդրանքով ՙԱրդշինինվեստբանկ՚-ից իր անձնա•րով •ումար է կանխիկացրել և փոխանցել նրան, քանի որ վերջինս իր անձնա•իրը մոռացել էր Աշտարակ քաղաքում: Հետա•այում, կրկին Ա. Միքայելյանի խնդրանքով, նորից •ումար է կանխիկացրել և փոխանցել նրան: Թե որքան •ումար է կանխիկացրել` չի հիշում: Կանխիկացման ժամանակ դրսում տեսել է նաև Ա. Կոնջարովին, սակայն չի կարող ասել վերջինս ինչ-որ կապ ունեցել է այդ •ումարների հետ, թե` ոչ: Կանխիկացված •ումարներից որևէ •ումար իրեն չի պահել: Ա Միքայելյանից տեղեկացել է, որ Ա. Կոնջարովի առաջարկությամբ Ա/Ձ է բացել, որը պետք է Վրաստանի Հանրապետությունից միր• ներկրեր, սակայն •ործերը լավ չեն ստացվում: Նրանց •ործունեության վերաբերյոլ կոնկրետ տեղեկություններ չի ունեցել: Ա. Կոնջարովի միջոցով ծանոթացել է վերջինիս ընկեր` Արսեն Ղազարյանի հետ և մի քանի ան•ամ նրանց միասին տեսել է բանկում: Գումարներ կանխիկացնելուց հետո Ա. Միքայելյանի, Ա. Կոնջարովի և Ա. Ղազարյանի մասին որևէ տեղեկություններ չունի: Հետա•ա հարցաքննությունների ժամանակ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ՙԱրդշինինվեստբանկ՚-ի •լխամասից ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի հաշվեհամարից •ումարներ կանխիկացնելիս Ա. Միքայելյանը ՀՀ-ում չի •տնվել, իրեն բանկի մոտ կանչել է Ա. Կոնջարովը, ով լրացրել է ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի իր մոտ •տնվող չեկային •րքույկը, որից հետո ինքն իր անձնա•րով 2-3 ան•ամ Ա/Ձ-ի հաշվից կանխիկացրել է •ումարները և փոխանցել Ա. Կոնջարովին: Իրականում ինքն է Ա. Կոնջարովի առաջարկությամբ առաջարկել Ա. Միքայելյանին առանց ձեռնարկատիրական •ործունեության իրականացման Ա/Ձ հիմնադրել, ինչին վերջինս համաձայնվել է: Հետա•այում նրանց ծանոթացրել է իրար հետ, որից հետո արդեն իրենք են պայմանավորվել, թե ինչ պետք է անեն: Իր շահա•ր•ռվածությունը կայացել է նրանում, որ ցանկացել է օ•նել իր ընկերներ Ա. Միքայելյանին և Ա. Կոնջարովին •ումարներ վաստակել: Դատապարտյալ Արմեն Կոնջարովը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Արայկին Վաղարշակյանին ճանաչում է 2008թ.-ից: Արամ Միքայելյանի միջոցով ծանոթացել է Ա. Վաղարշակյանի հետ, իր հիշելով 2010թ.-ին: Թե ծանոթությունն ինչի հետ է պայմանավորված եղել` չի հիշում: Ենթադրում է, որ իր առաջարկով է •րանցվել ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ն: Այդ առաջարկությունը կատարել է, երբ նստած են եղել Ա. Միքայելյանի և Ա. Վաղարշակյանի հետ: Ա/Ձ բացելու և համատեղ •ործունեություն ծավալելու մասին զրուցել է տիրոջ` Արամ Միքայելյանի հետ, խոսակցությանը ներկա է եղել նաև Արայիկ Վաղարշակյանը: Վերջիններս տեղյակ չեն եղել, որ ինքն անօրինական որևէ բան է անում: Հաշվապահական փաստաթղթերը և կնիքը իր մոտ են եղել: Ոչ ինքը կարող էր ստորա•րել Ա. Միքայելյանի փոխարեն, և ոչ էլ որևէ այլ անձ: Իր ներկայությամբ չի եղել, որ որևէ մեկը համոզի Ա. Միքայելյանին կնիքն ու փաստաթղթերը տա իրեն: Ա. Վաղարշակյանին չի հանձնարարել որևէ անձի •տնել, ում հետ ինքը կարող էր •ործունեություն ծավալել: Ա. Վաղարշակյանին ճանաչել է, որպես ավտոմեքենաներ նորո•ող սերվիզի աշխատակցի և վերջինս տեղյակ չի եղել իր անօրինական •ործունեության մասին: Չի հիշում, թե Ա. Վաղարշակյանը ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի հետ կապված որևէ շահա•ր•ռվածություն ունեցել է, թե` ոչ: Տեղյակ չէ, թե Ա. Միքայելյանի անունից •ումարներ կանխիկացնելուց արդյոք վերջինս շահույթ ունեցել է, թե` ոչ: Իր իմանալով վերջիններս ընկերներ են եղել: Մանրամասներ չի հիշում և ստույ• չի կարող պատասխանել բոլոր հարցերին: Չի հիշում, թե Վրաստանից միր• ներկրելու վերաբերյալ նրանց հետ զրուցել է, թե` ոչ: Ա/Ձ ստեղծելուց հետո հավասարաչափ շփվել է Ա. Միքայելյանի և Ա. Վաղարշակյանի հետ: Իր հիշելով Ա. Միքայելյանի կողմից բանկային •ործարքներ կատարելիս բանկում ներկա չի •տնվել: Երբ Ա. Միքայելյանը բացակայել է քաղաքից Ա/Ձ-ի ռեկվիզիտները •տնվել են իր մոտ, սակայն չի հիշում, թե ինչ ճանապարհով են դրանք իր մոտ հայտվել: Տեղյակ չէ, թե Ա. Վաղարշակյանն անձամբ է ստորա•րել բանկային փաստաթղթերում, թե` ոչ: Ա. Վաղարշակյանի հետ սովորական հարաբերությունների մեջ է եղել: Ա. Վաղարշակյանին ավելի շատ է վստահել, քան Ա. Միքայելյանին: Տեղյակ է, որ Ա. Միքայելյանի •ումարները կանխիկացվել են ինչպես Ա. Միքայելյանի, այնպես էլ Ա. Վաղարշակյանի կողմից: Գումար կանխիկացնելու մասին ինքն է ասել վերջիններիս, սակայն ինչ կար•ով` չի հիշում: Ա. Միքայելյանի ստորա•րությունով կնիք պատրաստելու առաջարկն իր կոմից է եղել: Ա/Ձ ստեղծելու նպատակը չի ցանկանում հայտնել, քանի որ դրա համար արդեն դատապարտվել է: Նախապես Ա. Միքայելյանին տեղյակ չի պահել •ործարքների վտան•ավորության վերաբերյալ: Իր նպատակը հարկերից խուսափելն է եղել, ինչից նրանք տեղյակ չեն եղել: Ո'չ Ա. Միքայելյանը, ո'չ Ա. Վաղարշակյանը տեղյակ չեն եղել, որ կատարվելիք •ործարները անապրանք են լինելու: Ա. Վաղարշակյանի մասնակցության վերաբերյալ ոչինչ ասել չի կարող: Ինքը չի դրդել, որպեսզի Ա. Վաղարշակյանը դրդի Ա. Միքայելյանին •րանցել Ա/Ձ: Տղաները միշտ միասին են եղել և Ա. Վաղարշակյանը որևէ պատասխանատվություն իր առջև չի ունեցել: Ա. Միքայելյանն ու Ա. Վաղարշակյանը միայն իր ձերբակալումից հետո են տեղեկացել, որ Ա/Ձ-ն •րանցվել է հարկերից խուսափելու նպատակով: Առձեռն ոչ մեկին •ումար չի տվել, •ումարը նրանց փոխանցվել է: Ա. Վաղարշակյանը որևէ բաժին չի ունեցել, իսկ Ա. Միքայելյանն իմացել է իբր ինքը վերջինիս Ա/Ձ-ով •ործարքներ է կատարել և դրա համար էլ նրան •ումարներ է տվել: Ինչու է Ա. Վաղարշակյանը կանխիկացրել Ա. Միքայելյանի փոխարեն չի կարող ասել և պնդում է, որ չի շահա•ր•ռել Ա. Վաղարշակյանին դրդել Ա. Միքայելյանին կատարել •ործարքները: Ինքը Ա. Վաղարշակյանին •ումար չի տվել և տեղյակ չէ, թե ով և ինչքան է տվել: Վկա Նաիրա Հայրապետյանի ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է ՙԱրդշինինվեստբանկ՚ ԲԲԸ-ում: Իր հաճախորդներից է նաև ՙՁուլակետրոն՚ ԲԲԸ-ն, որը ՍՊԸ-ներին էլ նույնպես փոխանցումներ է կատարել: Հաճախորդի հետ կապված որևէ խնդիր չեն ունեցել: ՙԷքսպրես Մետալ՚ ընկերության տնօրենին` Արմեն Կոնջարովին ճանաչում է որպես բանկի հաճախորդի: Վերջին կազմակերպության հաշվից ՙԱրամ Միքայելյան՚ ԱՁ-ին •ումարներ փոխանցվել են: Հիմնականում հեռախոսազան•ի միջոցով են տեղեկացել փոխանցված •ումարների մասին: Ինքն անձամբ որևէ մեկին չի տեղեկացրել, այսինքն ինքը չի զան•ել: Հաճախորդները հիմնականում հեռախոսով են ճշտել, թե արդյոք •ումարը նստել է իրենց հաշվեհամարին և նոր միայն մոտեցել են բանկին: Ա. Միքայելյանը հիմնականում մենակ է եկել բանկ, բայց եղել են դեպքեր, երբ նա եկել է ինչ-որ անձի հետ: Ա. Միքայելյանից բացի եղել են դեպքեր, որ այլ անձ է կանխիկացրել •ումարը նրա Ա/Ձ-ի հաշվից: Իր հիշելով հաշիվը բացվել է Կոնջարովներից ինչ-որ մեկի միջոցով: Ա. Միքայելյանը բաժնի պետի մոտ է բացել հաշիվը, քանի որ միայն նա ունի այդ իրավասությունը: Կոնջարովի կազմակերպության կողմից մոտ 4 կամ 5 Ա/Ձ-ների է փոխանցվել •ումարը: Չի հիշում, թե Ա. Միքայելյանի փոխարեն •ումարն այլ անձի կողմից կանխիկացնելիս Ա. Կոնջարովը •տնվել է բանկում, թե` ոչ: ՙՁուլակենտրոն՚-ի տնօրենը զան•ահարել է և ասել, որ իր մատակարարներին է ուղարկում, որ հաշիվ բացեն, ավելի արդյունավետ •ումարների փոխանցումները կազմակերպելու համար: Ա. Միքայելյանին ինքն է բացատրել, որ այլ անձի անունով եթե չեկ ստորա•րի, ապա այդ անձնավորությունն իր քաղաքից բացակայելու դեպքում կարող է անձնա•րով կանխիկացնել Ա/Ձ-ի հաշվին նստած •ումարը: Որքանով հիշում է Ա. Կոնջարովը Ա. Միքայելյանի կողմից •ումար կանխիկացնելիս ներկա չի եղել: Հիմնականում հաշվի վրա նստած ամբողջ •ումարը կանխիկացրել են: Վկա Աննա Ավետիսյանի նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Արամ Միքայելյանը հանդիսանում է իր ամուսինը, սակայն վերջինիս հետ շուրջ 12 տարի համատեղ չեն բնակվում: Արամ Միքայելյանի կամ նրա ընտանիքի անդամների հետ չի շփվում, ընկերներից ճանաչում է միայն Արայիկ Վաղարշակյանին, ում հետ ծանոթացել են դեռևս Բելոռուսիայի Հանրապետությունում և ընտանիքներով մտերմություն են արել: Ա. Միքայելյանի •ործունեության մասին որևէ բան ասել չի կարող և տեղյակ չէ, թե ինչով է նա զբաղվում, քանի որ չի շփվում նրա հետ: Նրա •տնվելու վայրի մասին տեղեկություն չունի: Վկա Արթուր Փաշինյանի ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատել է ՙՖաստ Թրեք Քոնսթրաքշնս՚ ՓԲԸ-ում, որպես տնօրեն: ՓԲԸ զբաղվել է շինարարական աշխատանքներով: Անձամբ չի ճանաչել Արամ Միքայելյանին, նախաքննության ժամանակ տեղեկացել է, որ իրենց ընկերությունը շինարարական ապրանքատեսակների մատակարարումով •ործնական հարաբերություններ է ունեցել մոտ 200 կազմակերպությունների հետ, որոնցից մեկը հանդիսացել է ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ն: Ներկայումս կատարված •ործարքների մասին ոչինչ չի հիշում: Համաձայն իր ղեկավարած ընկերության կար•ի, իրենց ներկայացրել են օֆերտաներ, որոնցից մեկն ինքը հաստատել է, որից հետո մատակարարն ապրանքն իր ուժերով հասցրել է շին հրապարակ և շփվել է պահեստապետերի և մատակարարման բաժնի աշխատակիցների հետ: Կոնկրետ այս դեպքում չի հիշում, թե ինչ կար•ով է կատարվել վճարումը` կանխիկ, թե փոխանցումով: Պնդում է, որ ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի կողմից իրենց կազմակերպությանը ապրանք մատակարարվել է, սակայն այդ կազմակերպության անունից հանդես եկած անձին չի հիշում և չի կարող հիշել, քանի որ նա հանդիսացել է հարյուրավոր մատակարարներից մեկը: Իրենց ընկերությունում կնիքի ձևով ստորա•րությունը` ՙֆաքսիմիլային ստորա•րությունը՚ ընդունվել է, որպես պատշաճ ստորա•րություն: Կոնկրետ չի հիշում, թե ինչ ապրանքներ են ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի կողմից մատակարարվել, սակայն ենթադրում է, որ դրանք պետք է լինեին մանր շինարարական ապրանքնտեսակներ: Վկա Կարեն Գրի•որյանի ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2006թ-ից զբաղեցրել է ՙԵրևան Ջուր՚ ՓԲԸ-ի խմելու ջրի արտադրության և փոխադրման վարչության •լխավոր ճարտարա•ետի պաշտոնը: Վերակառուցման աշխատանքներ կատարելու հետ կապված 2009 թ.-ին հնարավոր է, որ ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի հետ •ործարք կատարած լինի, սակայն անունը չի հիշում: Ցուցմունք նախկինում տվել է խողովակի, անկյունակի և այլ ապրանքների վերաբերյալ: Նշված •ործարքի մասին հիշում է, որ մատակարարը մեքենայով բերել է ապրանքները իրենց նշած վայրը: Վճարումը փոխանցումով են կատարել: Այդ հարցերով զբաղվել է հաշվապահությունը: Կոնկրետ •ործարքից տեղյակ է, քանի որ նշված ապրանքը ինքն է ընդունել, սակայն թե ով է հանդես եկել որպես Ա/Ձ-ի ներկայացուցիչ չի հիշում: Վկա Գայանե Մուրադյանի ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է ՙՇահումյան Ա•րոսպասարկում՚ Ա/Մ-ում, որպես հաշվապահ: Իրենց տնօրենը` Վանիկ Սողոմոնյանը ՙԱրամ Միքայելյան՚ ԱՁ-ից անկյունակներ է •նել: Ինքը, որպես հաշվապահ, մտածելով, որ Ա/Ձ-ն կնիք չի ունենա նրանցից, որոշ փաստաթղթեր է պահանջել, սակայն պարզվել է, որ Ա/Ձ-ն կնիք ունի: Իրենք վճարումը կատարել են բանկային փոխանցման միջոցով ՙՎՏԲ-Հայաստան՚ բանկից իրենք փոխանցել են ՙԱրդշինինվեստբանկին՚: Այդ կազմակերպության հետ այլ •ործարքներ չեն կատարել, ինքը այլ մասնակցություն նշված •ործարքին չի ունեցել: Պահանջել է հաշիվ ֆակտուրայի հետ ներկայացնել լիցենզիան, անձը հաստատող փաստաթուղթ: Կնիքի վրա դրված ստորա•րությունը չի կարող ասել ձեռքով ստորա•րված է եղել, թե կնիքով դրված: Հաշիվ ֆակտուրաները ապրանքը մատակարարող վարորդի միջոցով բերել և թողել են իրենց մոտ: Իրենց տնօրենի կողմից դրանք ստորա•րելուց և կնքելուց հետո ինքն անձամբ զան•ահարել է մատակարարի կողմից թողած հեռախոսահամարով և հանդիպելով մի կնոջ, որը ներկայացել է, որպես տվյալ ընկերության հաշվապահ, դրանք հանձնել է վերջինիս: Ապրանքը ընդունել է անձամբ տնօրենը: Տեղյակ չէ, թե նշված Ա/Ձ-ն ինչ •ործունեությամբ է զբաղվում: Գնված ապրանքը ինքն անձամբ տեսել է: Իրենց կազմակերպության իրավաբանական հասցեն է ք. Երևան, Հաղթանակի 1 փող, շենք 43: Վկա Հովհաննես Բաղդոյանը և վկա Արմենակ Փիլթակյանը նախաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ են տվել այն մասին, որ ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի հետ 2009-2010թթ. ընթացքում կատարել են •ործարքներ: Ըստ էության Ա/Ձ-ից ձեռք են բերել տարբեր շինարարական ապրանքներ, որոնց դիմաց վճարումը կատարել են բանկային փոխանցման միջոցով: Ա/Ձ-ի անունից հանդես եկող անձնավորությունը ներկայացել է որպես Արամ Միքայելյան, սակայն նրան նկարա•րել չեն կարողանում: ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ տեղեկատվական բազայից ստացված տվյալների զննության արձանա•րության, համաձայն ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի կողմից դուրս են •րվել 336.322.559 ՀՀ դրամի թվով 282 հարկային հաշիվներ: ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ համապատասխան տարածքային ստորաբաժանումներից առ•րավված ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊԸ-ի և ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի հարկային •ործերի և ՀՀ կենտրոնական բանկի ֆինանսական դիտարկումների կենտրոնից ստացված տեղեկատվության` համաձայն ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի ՙԱրդշինինվեստբանկ՚ ՓԲԸ-ում սպասարկվող դրամային հաշիվներից մուտքա•րվելուց հետո կարճ ժամանակահատվածում 16.10.2009-10.03.2010թթ. ընթացքում Արամ Միքայելյանի կողմից կանխիկացվել է 266.758.847 դրամ, իսկ Արայիկ Վաղարշակյանի կողմից` 8.130.318 դրամ: ՙԱրդշինինվեստբանկ՚ ՓԲԸ-ից ստացված ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊԸ-ի բանկային հաշիվների շարժի վերաբերյալ տեղեկություների համաձայն առկա են հիշյալ հաշիվներից •ումար կանխիկացնելու վերաբերյալ դրամարկղային ելքի օրդերներ և վճարման հանձնարարա•րերի կրկնօրինակներ: Վկա Գևոր• Սիմոնյանի կողմից ներկայացվել են ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի կողմից 2009-2010թթ. ընթացքում ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊԸ-ին դուրս •րված 249 հատ հաշիվ ապրանքա•րեր: Դատահաշվապահական փորձաքննության թիվ 10-3128 եզրակացության համաձայն` ...ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊ ընկերության կողմից 2009 և 2010 թվականներին, տարբեր •նորդների անվամբ դուրս •րված հարկային հաշիվներն ապրանքայն դիտելու պայմաններում, ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊ ընկերությունում տույժ և տու•անքներով հանդերձ` լրացուցիչ առաջանում են` 266.379.222 դրամ հարկային պարտավորություններ, այդ թվում` Արամ Միքայելյան Ա/Ձ-ի դրվա•ով. հարկեր` 69.160.028 դրամ, տույժեր 37.865.115 դրամ, տու•անքներ` 41.496.017 դրամ, ընդամենը` 148.524.160 դրամ:............. Արամ Միքայելյան Ա/Ձ-ում տույժ և տու•անքներով հանդերձ առաջանում է պետ. բյուջե վճարման ենթակա` 43.663.004 (Հարկեր և պարտադիր վճարներ` 19.471.815 + տույժեր 10.527.656 + տու•անքներ` 13.663.533) դրամ •ումարի պարտավորություն:....... Առկա են որպես իրեղեն ապացույցներ ճանաչված և •ործին կցված ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊ ընկերության, ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի կնիքը, Արամ Միքայելյանի և Արամ Կոնջարովի ստորա•րության դրոշմակնիքները, դրանք ներկայացնելու և զննելու մասին արձանա•րությունները: Արամ Կոնջարովի կողմից ներկայացված Արամ Միքայելյանի ստորա•րության դրոշմակնիքով կնքված և չլրացված 80 հատ դրամարկղային մուտքի օրդերները: Իրեղեն ապացույց հանդիսացող Արմեն Կոնջարովին պատկանող 091 22-88-55 և 098 22-88-55 բջջային հեռախոսահամարների մուտքային և ելքային զան•երի վերծանումները պարունակող լազերային սկավառակի համաձայն վերջինս 2009-2010թթ. ընթացքում հեռախոսակապի մեջ է •տնվել Արայիկ Վաղարշակյանի հետ: Դատարանը վելուծելով և •նահատելով դատական քննության ժամանակ հետազոտված ապացույցները իրենց համակցության մեջ, •տնում է, որ Արամ Միքայելյանը կատարել է հանցավոր արարքներ, որոնք նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենս•րքի 189-րդ հոդվածի 1-ին և ՀՀ քրեական օրենս•րքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որոնցով էլ նա ենթակա է քրեական պատասխանատվության: Իսկ Արայիկ Վաղարշակյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենս•րքի 38-189-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներին, որով էլ նա ենթակա է քրեական պատասխանատվության: Միաժամանակ դատարանը •տնում է, որ պետք է ճանաչել և հռչակել ամբաստանյալ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենս•րքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում` արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ: Իսկ Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի անմեղությունը նույն պատճառաբանությամբ` ՀՀ քրեական օրենս•րքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում: Արամ Միքայելյանի ՀՀ քրեական օրենս•րքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով մեղադրանքը չի ապացուցվել, իսկ նրան այդ հոդվածով մեղսա•րված արարքը պետք է վերաորակել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Արայիկ Վաղարշակյանի ՀՀ քրեական օրենս•րքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով մեղադրանքը չի ապացուցվել, իսկ նրան այդ հոդվածով մեղսա•րված արարքը պետք է վերաորակել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Այսպես. ՀՀ քրեական օրենս•րքի 31-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` արանքը համարվում է առանց մեղքի կատարված, եթե անձը չի •իտակցել և տվյալ իրադրությունում չէր կարող •իտակցել իր •ործողության /ան•ործության/` հանրության համար վտան•ավոր բնույթը կամ չի նախատեսել հանրության համար վտան•ավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը և տվյալ իրադրությունում պարտավոր չէր կամ չէր կարող նախատեսել դրանք: ՀՀ քրեական օրենս•րքի 37-րդ հոդվածի համաձայն` հանցակցություն է համարվում երկու կամ ավելի անձանց դիտավորյալ համատեղ մասնակցությունը դիտավորյալ հանցա•ործությանը: ՀՀ քրեական օրենս•րքի 38-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` դրդիչ է համարվում այն անձը, ով մեկ ուրիշ անձի դրդել է հանցանք կատարելու` համոզելու, նյութապես շահա•ր•ռելու, սպառնալիքի միջոցով կամ այլ եղանակով, իսկ 5-րդ մասի համաձայն` օժանդակող է համարվում այն անձը, ով հանցա•ործությանն օժանդակել է խորհուրդներով, ցուցումներով, տեղեկատվություն կամ միջոցներ, •ործիքներ տրամադրելով կամ խոչընդոտները վերացնելով, ... : ՀՀ քրեական օրենս•րքի 40-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցակցի սահմանազանցում է համարվում անձի կողմից այնպիսի հանցանք կատարելը, որը չի ընդ•րկվում մյուս հանցակիցների դիտավորությամբ, համաձայն նույն հոդվածի 2-րդ մասի` հանցանքի սահմանազանցման համար մյուս հանցակիցները պատասխանատվություն չեն կրում: Վերլուծելով և •նահատելով դատական քննության ժամանակ հետազոտված ապացույցներն իրենց համակցության մեջ, դատարանը ձեռք բերված ապացույցները բավարար է •տնում և •ործի փաստական հան•ամանքներով հաստատված է համարում, որ Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ Արայիկ Վաղարշակյանը նյութապես շահա•ր•ռելու միջոցով Արամ Միքայելյանին դրդել է կեղծ ձեռնարկատիրության: Այսպես` Ա. Վաղարշակյանի առաջարկությամբ առանց ձեռնարկատիրական •ործունեություն իրականացնելու մտադրության Արամ Միքայելյանը •րանցել է ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ն, որի նպատակը նյութական օ•ուտ քաղելն է, այն է` Ա/Ձ հաշվեհամարին փոխանցված •ումարները կանխիկացնելուց և Ա. Կոնջարովին փոխանցելու դիմաց կանխիկացված •ումարից սկզբում` 2 , բայց հետա•այում 1 տոկոս •ումարի չափով եկամուտ են ստացել Ա. Միքայելյանը և Ա. Վաղարշակյանը: Ա/Ձ-ն •րանցելուց և հետա•ա •ործունեության ընթացքում Ա. Կոնջարովը Ա. Միքայելյանին և Ա. Վաղարշակյանին ներկայացրել է, որ իր կողմից Ա/Ձ-ի անվամբ սկզբնական շրջանում կատարվելու է շինանյութի առևտուր, իսկ առնվազն 2009թ. դեկտեմբերից սկսած դրա փաստաթղթերով Վրաստանի հանրապետությունից մշտապես ներկրվելու են ցիտրուսային մր•եր, •ործունությունը լինելու է օրինական, իսկ դրանից առաջացող հարկերը վճարվելու են ամբողջությամբ: Դրանից հետո Ա.Միքայելյանը Ա. Կոնջարովի առաջարկությամբ պատրաստել է իր ստորա•րության դրոշմակնիքը և այն, Ա/Ձ կնիքի և հաշվապահական փաստաթղթերի հետ միասին փոխանցել է Ա. Կոնջարովին: Վերջինս ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊ ընկերությանն առանց ապրանքների մատակարարման և ծառայությունների մատուցման ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքա•րեր է կազմել, որոնք ներառել է ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊ ընկերության հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում ու չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերի 69.160.028 դրամի հարկերը վճարելուց, ինչի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն •ումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս: ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի ՙԱրդշինինվեստբանկ՚ ԲԲ ընկերությունում •տվող հաշվեհամարին Ա. Կոնջարովի` ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊԸ-ի փոխանցված •ումարներից մուտքա•րվելուց հետո կարճ ժամանակահատվածում 16.10.2009-10.03.2010թթ. ընթացքում Արամ Միքայելյանը կանխիկացրել ու Ա. Կոնջարովին է փախանցել 266.758.847 դրամ •ումար, իսկ Արայիկ Վաղարշակյանը նման եղանակով կանխիկացրել ու Ա. Կոնջարովին է փախանցել` 8.130.318 դրամ: Բացի այդ, ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ով իրականացվել է նաև ձեռնարկատիրական •ործունեություն և 2009թ. երրորդ ու 2010թ. առաջին եռամսյակների ընթացքում ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի •ործունեության վերաբերյալ Արամ Միքայելյանի կողմից օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշիվներ և հարկման հիմք հանդիսացող պարտադիր այլ փաստաթղթեր չներկայացնելու միջոցով` չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերի 19.471.815 դրամ հարկ վճարելուց: Արայիկ Վաղարշակյանը Արամ Միքայելյանին կեղծ ձեռնարկատիրության դրդելիս չի •իտակցել և տվյալ իրադրությունում չէր կարող •իտակցել, որ նրա կողմից բացի ՀՀ քրեական օրենս•րքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված կեղծ ձեռնարկատիրությունից կարող է կատարվել նաև այլ` ՀՀ քրեական օրենս•րքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք: Տվյալ դեպքում Արայիկ Վաղարշակյանը Արամ Միքայելյանին կեղծ ձեռնարկատիրության դրդելիս, իսկ վերջինս այդ հանցանքը կատարելիս չեն •իտակցել և տվյալ իրադրությունում չէին կարող •իտակցել, որ Կոնջարովի կողմից ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊ ընկերությանն առանց ապրանքների մատակարարման և ծառայությունների մատուցման ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքա•րեր կկազմվեին, որոնք կներառվեին ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊ ընկերության հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում, ինչը հնարավորություն կտար Ա. Կոնջարովին չարամտորեն խուսափելու առանձնապես խոշոր չափերի 69.160.028 դրամի հարկերը վճարելուց և նույն նույն •ումարի չափով պետությանը վնաս պատճառելուց: Ի սկզբանե և մինչև Ա. Կոնջարովի ձերբակալվելը Ա. Միքայելյանը և Ա. Վաղարշակյանը Ա. Կոնջարովի հետ նախնական համաձայնություն են ունեցել, որ վերջինս Ա/Ձ Արամ Միքայելյանի միջոցով իրականացնելու է հիմնականում ՀՀ ցիտրուսային մր•երի ներմուծում և •ործունեությունից •ոյացած հարկերն ամբողջությամբ վճարվելու են: Արամ Միքայելյանի և Արայիկ Վաղարշակյանի կողմից Արմեն Կոնջարովի կատարած •ործողությունների և դրանց հնարավոր հետևանքները կանխատեսելու վերաբերյալ •ործում բավարար ապացույցներ չկան: Այսինքն` ամբաստանյալ Ա. Վաղարշակյանը և Արամ Միքայելյանն Արմեն Կոնջարովին ՀՀ քրեական օրենս•րքի 189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենս•րքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցա•ործություններ կատարելուն օժանդակելու դիտավորություն չեն ունեցել և նրանց •ործողություններում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենս•րքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենս•րքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմը: Նման պայմաններում վերլուծելով ամբաստանյալների, վկաների, ցուցմունքները, •ործով ձեռք բերված մյուս ապացույցները, ստու•ելով ամբաստանյալների կողմից իրենց մեղսա•րված հանցա•ործություններ կատարելու վերաբերյալ •ործով ձեռք բերված ապացույցները` դրանց վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, •նահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` •ործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, ամբաստանյալների մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրանց օ•տին մեկնաբանելով` դատարանը •տնում է, որ պետք է ճանաչել և հռչակել ամբաստանյալ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենս•րքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում, իսկ ամբաստանյալ Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի անմեղությունը` ՀՀ քրեական օրենս•րքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում: Ամբաստանյալ Արամ Արշավիրի Միքայելյաը կատարել է հանցավոր արանքներ, որոնք համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենս•րքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասի և ՀՀ քրեական օրենս•րքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներին, իսկ Արայիկ Վաղարշակյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենս•րքի 38-189-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներին, որով էլ նա ենթակա է քրեական պատասխանատվության: Ամբաստանյալների նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ինչպես կատարած հանցա•ործությունների բնույթն ու հանրության համար վտան•ավորության աստիճանը, այնպես էլ նրանց անձը բնութա•րող տվյալները, այն որ ամբաստանյալները նախկինում դատված և որևէ կերպ արատավորված չեն եղել, Ա. Միքայելյանը ՀՀ Արարատի մարզի Աշտարակ քաղաքի քաղաքապետի, իսկ Ա. Վաղարշակյանը ՀՀ Արա•ածոտնի մարզի Ապարան քաղաքի քաղաքապետի կողմից բնութա•րվում են դրականորեն: Որպես ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանի պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հան•ամանք դատարանը դիտում է այն, որ վերջինս աջակցել է հանցա•ործությունը բացահայտելուն և հանցա•ործության մյուս մասնակցին հանցանքի կատարաման մերկացնելուն: Ամբաստանյալ Ա. Միքայելյանի պատիժը և պատասխանատվությունը ծանրացնող հան•ամանքներ դատարանը չի հայտնաբերել: Որպես ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանի պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հան•ամանք դատարանը դիտում է այն, որ նա տառապում է` ՙՍԻՀ, անկայուն հարաճուն պրո•րեսիվող ստենոկարդիա, զարկերակային հիպերտոնիա, 2-րդ աստիճանի, /բարձր ռիսկ կրիզային ընթացք/, ՄԱ 3-րդ /NYHA/, շաքարային դիաբետտիպ 2-րդ միջին ծանրության՚ հիվանդություններով և նրա խնամքին է •տնվում թոշակառու մայրը: Ամբաստանյալ Ա. Վաղարշակյանի պատիժը և պատասխանատվությունը ծանրացնող հան•ամանքներ դատարանը չի հայտնաբերել: Դատարանը •տնում է, որ ամբաստանյալներ Արայիկ Վաղարշակյանն ու Արամ Միքայելյանն իրենց կատարած հանցանքների համար ենթակա են պատժի: Պատժի նպատակերն ապահովելու նպատակով վերջինիս նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենս•րքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով պետք է նշանակվի պատիժ` ազատազրկման ձևով: Դատարանը •տնում է նաև, որ ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավաճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Անդրադառնալով ՀՀ •լխավոր դատախազության կողմից ամբաստանյալների դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցին, դատարանը •տնում է, որ ներկայացված քաղաքացիական հայցը ենթակա է բավարարման մասնակի` Արամ Միքայելյանից հօ•ուտ ՀՀ պետական բյուջեի պետք է բռնա•անձել 19.471.815 /տասնինը միլիոն չորս հարյուր յոթանասունմեկ հազար ութ հարյուր տասնհին•/ ՀՀ դրամ, իսկ Արամ Միքայելյանից և Արայիկ Վաղարշակյանից հօ•ուտ ՀՀ պետական բյուջեի 69.106.028 /վաթսունինը միլիոն հարյուր վեց հազար քսանութ/ ՀՀ դրամ բռնա•անձելու մասով հայցը պետք է մերժել, քանի որ ամբաստանյալներն անմեղ են Ա. Կոնջարովին տվյալ •ումարի չափով հարկերը ՀՀ բյուջե վճարելուց խուսափելուն օժանդակելու մեղադրանքում և բացի այդ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 155-րդ հոդվածի 1-ի մասի համաձայն` նույն քաղաքացիական հայցով դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած որոշումը, ...ինչպես նաև դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռի առկայությունը, որով հայցը մերժվել կամ լրիվ կամ մասնակի բավարարվել է, բացառում է քաղաքացիական հայցի կրկին հարուցումը: Ա. Կոնջարովի վերաբերյալ օրինական ուժի մեջ մտած Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 16.06.2011թ-ի դատավճռով Ա. Կոնջարովից հօ•ուտ պետական բյուջեի բռնա•անձվել է 109.777.703 ՀՀ դրամ, որը իր մեջ ներառել է նաև 69.106.028 ՀՀ դրամը: Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցներին` դատարանը •տնում է, որ իրեղեն ապացույց հանդիսացող Արմեն Կոնջարովին պատկանող 091 22-88-55 և 098 22-88-55 բջջային հեռախոսահամարների մուտքային և ելքային զան•երի վերծանումները պարունակող լազերային սկավառակը պետք է պահել քրեական •ործի հետ միասին, իսկ մնացած իրեղեն ապացույցների հարցը պետք է համարել լուծված: Ղեկավարվելով 66-րդ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 119-րդ, 163-րդ, 238-րդ, 357-360-րդ, 365-րդ, 366-րդ, 367-372-րդ հոդվածներով և ՀՀ Ազ•ային Ժողովի ՙՀայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին՚ 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշմամբ, դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Ճանաչել և հռչակել ամբաստանյալ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենս•րքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում: Ամբաստանյալ Արամ Արշավիրի Միքայելյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենս•րքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքներ կատարելու մեջ: Արամ Միքայելյանին ՀՀ քրեական օրենս•րքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտել ազատազրկման 2 /երկու/ տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենս•րքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով դատապարտել ազատազրկման 5 /հին•/ տարի ժամկետով` անձնական •ույքի կեսի բռնա•րավմամբ, բայց ոչ ավել քան 19.471.815 դրամից: ՀՀ քրեական օրենս•րքի 66-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն, հանցանքների համակցությամբ պատիժները մասնակի •ումարելու միջոցով Արամ Միքայելյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 5 /հին•/ տարի 3 /երեք/ ամիս ժամկետով` անձնական •ույքի կեսի բռնա•րավմամբ, բայց ոչ ավել քան 19.471.815 դրամից: Արամ Միքայելյանի նկատմամբ նշանակված պատժի սկիզբը հաշվել 2011 թվականի հուլիսի 8-ից, որը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում: Արամ Միաքայելյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Ճանաչել և հռչակել ամբաստանյալ Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենս•րքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում: Ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 38-189-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրան դատապարտել տու•անքի նվազա•ույն աշխատավարձի ութհարյուրապատիկի` 800.000 /ութ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ Ազ•ային Ժողովի ՙՀայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին՚ 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշման 1-ին կետի 3-րդ ենթակետի համաձայն ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանին ազատել նշանակված պատիժը կրելուց: Արայիկ Վաղարշակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված չհեռանալու մասին ստորա•րությունը` վերացնել: ՀՀ •լխավոր դատախազության կողմից ամբաստանյալների դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարել մասնակի` Արամ Միքայելյանից հօ•ուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնա•անձել 19.471.815 /տասնինը միլիոն չորս հարյուր յոթանասունմեկ հազար ութ հարյուր տասնհին•/ ՀՀ դրամ: Քաղաքացիական հայցը մնացած մասով` մերժել: Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց հանդիսացող Արմեն Կոնջարովին պատկանող 091 22-88-55 և 098 22-88-55 բջջային հեռախոսահամարների մուտքային և ելքային զան•երի վերծանումները պարունակող լազերային սկավառակը պահել քրեական •ործի հետ միասին, իսկ մյուս իրեղեն ապացույցների հարցը համարել լուծված: Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում: դատավոր` ստորա•րություն Բնա•րի հետ ճիշտ է` դատավոր` Ա. Խաչատրյան |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 21-05-2012 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 26-06-2012 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 258 |
| Էջերի քանակ | 292 |
| Էջերի քանակ | 114 |
| Էջերի քանակ | 226 |
| Էջերի քանակ | 122 |
| Էջերի քանակ | 150 |
| Էջերի քանակ | 107 |
| Գործին կից նյութերը | Ա. Վաղարշակյանի անձնագիրը` ծրարված վիճակում: |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 26-06-2012 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 258, 292, 114, 226, 122, 150, 107 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 26-06-2012 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 258, 292, 114, 226, 122, 150, 107 |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-9165/12 |
Գործը բողոքարկվել է
| Ամսաթիվ | 28-06-2012 |
|---|
Գործը ստացվել է բեկանումից հետո նոր քննության համար
| Ամսաթիվ | 15-03-2013 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Գործը ստացվել է բեկանումից հետո նոր քննության համար |
Մակագրել
| Երբ | 15-03-2013 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Լևոն |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 15-03-2013 |
|---|---|
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 19-03-2013 |
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 19-03-2013 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 08-04-2013 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արամ |
| Ազգանուն | Արշավիրի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արայիկ |
| Ազգանուն | Ժորժիկի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Մանուչարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Տոնական |
| Ազգանուն | Գասպարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 26-04-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 27-05-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | 22.05.2013թ. ք. Երևան ՏԵՂԵԿԱՆՔ ԴԱՏԱԿԱՆ ՆԻՍՏԸ ՀԵՏԱՁԳԵԼՈՒ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ 2013 թվականի մայիսի 27-ին ժամը 14:30-ին Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում /դատավոր`Լ. Ավետիսյան/ նշանակված է Արամ Արշավիրի Միքայելյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով ու Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով թիվ ԵԱՔԴ/0174/01/11 քրեական գործի դատական քննությունը: Նկատի ունենալով, որ ՀՀ կառավարության որոշմամբ 2013 թվականի մայիսի 27-ը հայտարարվել է ոչ աշխատանքային, ուստի սույն քրեական գործով դատական նիստը վերանշանակվել է 2013 թվականի մայիսի 29-ին ժամը 14:30-ին: Դատավարության մասնակիցները հեռախոսազանգի միջոցով նախապես տեղեկացվել են դատական նիստի օրվա և ժամանակի մասին: ԴԱՏԱԿԱՆ ՆԻՍՏԻ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐ Ն. ՂԱԶԱՐՅԱՆ |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 29-05-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 18-06-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 13-07-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 07-08-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 29-08-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 13-09-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 17-09-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 25-09-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 14-10-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 21-10-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 06-11-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 06-11-2013 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Արամ |
| Ազգանուն | Միքայելյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 06-11-2013 |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Արայիկ |
| Ազգանուն | Վաղարշակյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 06-11-2013 |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԱՔԴ/0174/01/11 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը` նախագահող դատավոր Լ. Ավետիսյան քարտուղարությամբ` Ն. Ղազարյանի, Ե.Կարապետյանի, Հ.Արտաշեսյանի մասնակցությամբ` մեղադրող` Գ. Մարկոսյանի պաշտպաններ` Կ.Մանուչարյանի, Տ. Գասպարյանի 2013 թվականի նոյեմբերի 6-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` 1. Արամ Արշավիրի Միքայելյանի` ծնված 02.04.1959թ.-ին, Արտաշատ քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, անհատ ձեռնակատեր, նախկինում չդատված, հաշվառված և բնակվել է ք.Արտաշատ, Մխչյան փողոցի տուն 101 հասցեում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով, կալանքի տակ է 2011 թվականի հուլիսի 8-ից, 2. Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի` ծնված 09.05.1968թ.-ին, Ապարան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ֆիզիկապես վատառողջ, ամուսնացած, խնամքին մեկ անձ, չի աշխատում, նախկինում չդատված, հաշվառված և բնակվում է ք.Ապարան, Մարշալ Բաղրամյան փողոցի 10 շենք թիվ 18 բնակարան հասցեում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով, որպես խափանման միջոց է կիրառվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2008 թվականի հոկտեմբերի 13-ին ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 83102208 քրեական գործը: 2010 թվականի փետրվարի 16-ին թիվ 83102208 քրեական գործն ուղարկվել է ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննչական վարչություն և կատարվել է նախաքննություն: 2010 թվականի մարտի 23-ին ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 3-րդ մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 190 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 58203810 քրեական գործը: 2010 թվականի հունիսի 18-ին թիվ 58203810 քրեական գործը ուղարկվել է ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչություն, նույն օրը միացվել է թիվ 83102208 քրեական գործին և նախաքննությունը շարունակվել է 83102208 համարով: 2011 թվականի նոյեմբերի 18-ին թիվ 83102208 քրեական գործից անջատվել է մեղադրյալներ Արամ Միքայելյանի և Արայիկ Վաղարշակյանի վերաբերյալ մասը, որին շնորհվել է 83102208/3 համարը: 2011 թվականի մարտի 11-ին Արամ Արշավիրի Միքայելյանը որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով և հայտարարվել է վերջինիս հետախուզում: Դատարանի որոշմամբ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է կալանավորումը: Արամ Միքայելյանը 08.07.2011թ. հայտնաբերվել է Բելոռուսիայի Հանրապետությունում և 17.10.2011թ. տեղափոխվել է ՀՀ: Դատարանի 19.10.2011թ. որոշմամբ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը վերահաստատվել է` կալանավորման սկիզբը հաշվվել է 17.10.2011թ.-ից: 2011 թվականի նոյեմբերի 18-ին Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանը որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով: Նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը: 2011 թվականի նոյեմբերի 18-ին Արամ Արշավիրի Միքայելյանին նախկինում առաջադրված մեղադրանքը լրացվել և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով: Արամ Միքայելյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը թողնվել է անփոփոխ: 2011 թվականի նոյեմբերի 30-ին թիվ 83102208/3 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, դատավոր Ա.Խաչատրյանի կողմից ընդունվել է վարույթ: Դատարանի 2012 թվականի մայիսի 21-ի դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում: Արամ Արշավիրի Միքայելյանը մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքներ կատարելու մեջ: Արամ Միքայելյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է ազատազրկման 2 /երկու/ տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով դատապարտվել է ազատազրկման 5 /հինգ/ տարի ժամկետով` անձնական գույքի կեսի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավել քան 19.471.815 դրամից: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն, հանցանքների համակցությամբ պատիժները մասնակի գումարելու միջոցով Արամ Միքայելյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 5 /հինգ/ տարի 3 /երեք/ ամիս ժամկետով` անձնական գույքի կեսի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավել քան 19.471.815 դրամից: Ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում: Արայիկ Վաղարշակյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել տուգանքի նվազագույն աշխատավարձի ութհարյուրապատիկի` 800.000 /ութ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ Ազգային Ժողովի ՙՀայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին՚ 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշման 1-ին կետի 3-րդ ենթակետի համաձայն ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանն ազատվել է նշանակված պատիժը կրելուց: Մեղադրողի և Ա.Միքայելյանի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա քննության առնելով քրեական գործը` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը 2012 թվականի օգոստոսի 29-ին որոշում է կայացրել բողոքները մերժելու, առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի մայիսի 21-ի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին։ Վերաքննիչ դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոքներ են բերել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Թամազյանը և ամբաստանյալ Ա.Միքայելյանի պաշտպան Կ.Մանուչարյանը: ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012թ. դեկտեմբերի 5-ի որոշմամբ վճռաբեկ բողոքները բավարարվել են մասնակիորեն: Ամբաստանյալներ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի և Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի վերաբերյալ Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի մայիսի 21-ի դատավճիռը, այն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշումը բեկանվել և գործն ուղարկվել է Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` նոր քննության։ Քրեական գործը Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանում ստացվել է 15.03.2013թ.-ին: Դատավոր Լ.Ավետիսյանի 2013թ. մարտի 15-ի որոշմամբ նշված գործն ընդունվել է վարույթ, որոշում է կայացվել քրեական գործը դատաքննության նշանակելու մասին: 2.Գործի փաստական հանգամանքները. Նախնական քննության մարմինն ամբաստանյալ Արամ Արշավիրի Միքայելյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված այն արարքների կատարման համար, որ նա Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ և Արայիկ Վաղարշակյանի դրդչությամբ, առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության, նյութական այլ օգուտներ քաղելու և հարկերից չարամտորեն խուսափելու դիտավորությամբ, 2009թ. սեպտեմբերի 18-ին ՀՀ ԿԱ պետական եկամուտների կոմիտեի Արտաշատի տարածքային հարկային տեսչությունում հաշվառվելով անհատ ձեռնարկատեր և Արայիկ Վաղարշակյանի դրդչությամբ իր ստորագրության դրոշմակնիքը, Ա/Ձ-ի կնիքն ու հաշվապահական փաստաթղթերը հանձնելով Արմեն Կոնջարովին, ինչպես նաև հետագայում Ա/Ձ-ի ՙԱրդշինինվեստբանկ՚ ԲԲ ընկերությունում գտնվող հաշվեհամարին փոխանցված գումարները կանխիկացնելով և Ա. Կոնջարովին հանձնելով` օժանդակել է նրան ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊ ընկերությանն առանց ապրանքների մատակարարման և ծառայությունների մատուցման ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կազմելուն, որոնք Արմեն Կոնջարովը ներառելով ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊ ընկերության հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում, չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերի` 69.160.028 դրամի հարկերը վճարելուց, որի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն գումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս: Բացի այդ, Արամ Միքայելյանն Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ով իրականացնելով նաև ձեռնարկատիրական գործունեություն, Արսեն Ղազարյանի օժանդակությամբ 2009թ. երրորդ և 2010թ. առաջին եռամսյակների ընթացքում ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի գործունեության վերաբերյալ օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշիվներ և հարկման հիմք հանդիսացող պարտադիր այլ փաստաթղթեր չներկայացնելու միջոցով, չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերի 19.471.815 դրամ հարկ վճարելուց: Նախնական քննության մարմինն ամբաստանյալ Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված այն արարքների կատարման համար, որ նա Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ համոզելու և նյութապես շահագրգռելու միջոցով Արամ Միքայելյանին դրդել է, առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության, նյութական այլ օգուտներ քաղելու և հարկերից չարամտորեն խուսափելու դիտավորությամբ ՀՀ ԿԱ պետական եկամուտների կոմիտեի Արտաշատի տարածքային հարկային տեսչությունում 2009թ. սեպտեմբերի 18-ին գրանցվել որպես անհատ ձեռնարկատեր: Դրանից հետո Ա.Միքայելյանին համոզել է անհատ ձեռնարկատիրոջ կնիքը, Արամ Միքայելյանի ստորագրության դրոշմակնիքն ու հաշվապահական փաստաթղթերը հանձնել Արմեն Կոնջարովին: Հետագայում Արմեն Կոնջարովի մոտ գտնվող փաստաթղթերի օգտագործմամբ ՙԱրդշինինվեստբանկ՚ ԲԲ ընկերության գլխամասից ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի ընթացիկ հաշվից ստացել է 8.130.318 դրամ և փոխանցելով Ա. Կոնջարովին` օժանդակել է նրան ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊ ընկերությանն, առանց ապրանքների մատակարարման, ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կազմելուն և Արմեն Կոնջարովի կողմից դրանք ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊ ընկերության հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում ներառելու միջոցով 69.160.028 դրամի առանձնապես խոշոր չափի հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն, որի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն գումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս: 3.Ապացույցների հետազոտում. Առաջադրված մեղադրանքում Արամ Միքայելյանն իրեն մեղավոր ճանաչեց մասնակի և ցուցմունք տվեց այն մասին, որ Արայիկ Վաղարշակյանի հետ ծանոթացել է Բելոռուսի Հանրապետությունում, որտեղ բնակվել են նույն քաղաքում: Հետագայում Ա.Վաղարշակյանը տեղափոխվել է Հայաստան: 2009թ. իր մոր առողջական վիճակի կտրուկ վատանալու պատճառով ինքը նույնպես վերադարձել է Հայաստան, որից հետո շարունակել է շփումը Ա.Վաղարշակյանի հետ: 2009թ. սեպտեմբեր ամսին Արայիկն իրեն առաջարկել է ԱՁ բացել` Վրաստանից մրգեր ներկրելու համար: Ա.Կոնջարովը պետք է զբաղվեր ներկրմամբ: Պայմաններ է առաջարկել, որ եկամուտից 4 տոկոսը մնում է իրենց, որից 2 տոկոսն իրենը պետք է լիներ, 2-ը` Ա.Վաղարշակյանինը: ԱՁ բացելու վերաբերյալ Ա.Վաղարշակյանի հետ պայմանավորվածությունից հետո Արայիկն իրեն ծանոթացրել է Ա.Կոնջարովի հետ: Եկել են Երևան, հանդիպել Կոնջարովի հետ: Նրա ավտոմեքենայով Արայիկի գործերի հետ կապված ինչ որ տեղ են գնացել և ընթացքում պայմանավորվել են իրենց գործի մանրամասները: Հետո Ա.Կոնջարովը որոշել է, որ իրենց բաժինը 2 տոկոս պետք է լինի, որից 1 տոկոսը իրեն, 1-ը` Ա.Վաղարշակյանին: Իր կարծիքով այս գործարքը Ա.Վաղարշակյանն իրեն է առաջարկել, քանի որ իմացել է իր ֆինանսական վատ վիճակի մասին և վստահ է եղել, որ չեմ հրաժարվի առաջարկից: Ինքն էլ մտածելով, որ նա ցանկանում է օգնել իրեն, համաձայնել է: Հոկտեմբեր ամսից սկսել են աշխատել: Հարկային մարմին գնացել են Ա.Վաղարշակյանի հետ միասին և գրանցել ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ն: Ա.Կոնջարովի հետ հաշվեհամար է բացել, կնիք ու ստորագրության նմուշ են պատվիրել: Հետո պարզվել է, որ գումար պետք է կանխիկացվի: Հոկտեմբեր ամսվա կեսերից իր հաշվով սկսել են գումարներ կանխիկանցնել: Ինքը գումարները ստացել և հանձնել է Ա.Կոնջարովին: Դրա դիմաց ստացել է կանխիկացված գումարի 1 տոկոսի չափով գումար: Դրանից հետո տեսնելով, որ մրգերի մասին խոսակցություն չկա, իր պահանջով հանդիպել է Ա.Կոնջարովի հետ: Վերջինս իրեն հանգստացրել է, որ պիտի սպասեն, դեռ չի ստացվում, ամեն ինչ լավ կլինի: Հունվար ամսին հասկացել է, որ մրգերի մասին խոսք չի լինելու: Իր կնիքն ու ստորագրությունը Ա.Կոնջարովի մոտ էր: Մեկ անգամ ինքն է գնացել Ա.Կոնջարովի մոտ, մեկ անգամ էլ Ա.Կոնջարովն է գնացել Արտաշատ և ինքը ստորագրել ու կնիքել է Ա.Կոնջարովի ներկայացրած փաստաթղթերը: Դրանք ձևաթղթեր էին և մրգերի հետ կապ չունեին, վերաբերում էին ՙԷքսպրես Մետալ՚-ին: Դրանից հետո, որպեսզի անընդհատ գնալ-գալ չլինի, Ա.Վաղարշակյանի առաջարկությամբ իր Ա/Ձ-ի կնիքը և ստորագրությունը տվել է Ա. Կոնջարովին, քանի որ Ա.Վաղարշակյանն ասել էր, որ ոչ մի վտանգ չկա: Հետո ինքը անձնական գործերով պետք է Բելոռուսի Հանրապետություն գնար: Ա.Վաղարշակյանի խնդրանքով բանկային գրքույկը հանձնել է նրան, որից հետո նրանք են սկսել գումարներ կանխիկացնել: Մինչև 2010թ. հունվարի վերջը ինքն է կանխիկացրել: Վերադառնալուց հետո Ա.Վաղարշակյանը բանկային գրքույկը նորից իրեն է տվել: Ինքը երբեք ապրանքներ չի մատակարարել և ծառայություններ չի մատուցել: Ա/Ձ-ի անունից ոչ մի գործարք չի կատարել: Իր դերակատարման մասին ոչինչ չգիտեր, Ա.Վարղարշակյանն էլ ոչինչ չէր անելու, միջնորդության և ծանոթացման համար էր 1 տոկոս ստանում: Ա.Կոնջարովը սկզբում Ա.Վաղարշակյանին գումար չէր տալիս, քանի որ վերջինս նրան պարտք էր: Ա.Կոնջարովը կամ Ա.Վաղարշակյանը զանգահարում և իրեն տեղյակ էին պահում գումարի ստացման մասին: Ինքը բանկի մոտ հիմնականում հանդիպել է Ա.Կոնջարովի հետ: Վերջինս կանխիկացված գումարի 1 տոկոսի չափով գումարը տալիս էր իրեն ու գնում: Ա.Կոնջարովն ասել էր, որ հարկերը վճարելու համար ժամանակը մինչև հունվարի 20-ն է և մրգերը ներկրելուց հետո հարկերը կվճարվեն: Հարկային հաշվետվություն չի ներկայացրել, քանի որ ոչինչ չգիտեր: Հարկային մարմինն իրեն չի անհանգստացրել: Բելոռուսիայում իրեն ձերբակալելուց հետո է իմացել, որ ՀՀ-ում հետախուզման մեջ է: Զղջում է կատարածի համար: Նախաքննության ընթացքում առաջադրված մեղադրանքում Արամ Միքայելյանն իրեն մեղավոր է ճանաչել լիովին և ցուցմունք տվել այն մասին, որ 2009թ. աշնանն իր ընկեր Արայիկ Վաղարշակյանն առաջարկել է առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության, կատարվելիք փաստաթղթաշրջանառության մեկ տոկոսը ստանալու պայմանով որպես անհատ ձեռնարկատեր գրանցվել: Արայիկ Վաղարշակյանի առաջարկին համաձայնելուց հետո վերջինս իրեն ծանոթացրել է Արմեն Կոնջարովի հետ, որն իրեն պարզաբանել է, որ ինքը պետք է հիմնադրի անհատ ձեռնարկատիրություն և անհատ ձեռնարկատիրոջ ընթացիկ հաշվին փոխանցված գումարները կանխիկացնի ու փոխանցի նրան` փոխարենը խոստանալով իրեն տալ կանխիկացված գումարի մեկ տոկոսը: Ինքը համաձայնել է Արմեն Կոնջարովի առաջարկին, հիմնադրել է ՙԱրամ Միքայելյան՚ անհատ ձեռնարկատիրությունը, որից քիչ ժամանակ անց Արայիկ Վաղարշակյանի հորդորով անհատ ձեռնարկատիրոջ փաստաթղթերը, կնիքն ու իր ստորագրության դրոշմակնիքը հանձնել է Արմեն Կոնջարովին: Դրանից հետո բազմաթիվ անգամ Արմեն Կոնջարովի հետ գնացել է ՙԱրդշինինվեստ՚ բանկի գլխամաս, կանխիկ ստացել իր անհատ ձեռնարկատիրության հաշվին փոխանցված գումարները, մեկ տոկոսը վերցրել իրեն, իսկ մնացածը տվել Արմեն Կոնջարովին: Նշել է նաև, որ ձեռնարկատիրական գործունեությամբ երբևէ չի զբաղվել, իսկ ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ով հաշվապահական հաշվառում չի վարել, հաշվետվություններ չի կազմել և հարկային տեսչություն չի ներկայացրել, քանի որ իր ստացած մեկ տոկոս գումարը բավարար չի եղել անհատ ձեռնարկատիրոջ հարկային պարտավորությունները կատարելու համար: Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանն իրեն մեղավոր չճանաչեց և ցուցմունք տվեց այն մասին, որ Արամ Միքայելյանի հետ ծանոթացել են Բելոռուսում, ընկերություն են արել: Հայաստան վերադառնալուց հետո շարունակել են ընկերություն անել, մտերիմ ընկերներ են եղել: Արմեն Կոնջարովին ճանաչել է որպես իր նախկին աշխատանքի վայրի` ավտոտեխսպասարկման կետի հաճախորդի: Ա.Միքայելյանն ու Ա.Կոնջարովն ավտոտեխսպասարկման կետում իր միջոցով են ծանոթացել իրար հետ: Ինքը ԱՁ ունեցել է, բայց չի աշխատացրել, փակել է: Ա.Կոնջարովն իրեն Ա/Ձ բացելու առաջարկ չի արել: Հետագայում Ա.Միքայելյանից տեղեկացել է, որ Ա.Կոնջարովը նրան առաջարկել է մրգի գործ անել: Ա/Ձ բացելու առաջարկը եղել է Ա.Կոնջարովինը: Ա/Ձ բացելու համար ինքը Ա.Միքայելյանի հետ գնացել է հարկային ծառայություն: Նրանց հանդիպումներին մի քանի անգամ պատահաբար ներկա գտնվել է, սակայն որևէ գործնական խնդիրների և հարցերի վերաբերյալ որևէ առաջարկ կամ խորհուրդ Ա.Միքայելյանին երբևէ չի տվել: Գումարներ կանխիկացրել է ընկերոջ` Ա.Միքայելյանի խնդրանքով, երբ վերջինս բացակայել է ՀՀ-ից: Բանկում Ա.Միքայելյանի հետ միասին հետաքրքրվել են, թե արդյոք հնարավոր է, որ Ա.Միքայելյանի փոխարեն, վերջինիս բացակայության պայմաններում ինքն ստանա գումարները: Բանկի աշխատակցուհին պատասխանել է, որ անձնագրով ներկայանալու դեպքում կարող է ստանալ: Հենց այդպես էլ արել են: Պայմանավորվածության համաձայն բանկում ինքը ներկայացրել է անձնագիրն ու ստորագրել Ա.Միքայելյանի չեկային գրքույկը, որը եղել է Ա.Կոնջարովի մոտ: Ստացված գումարն անմիջապես փոխանցել է Ա.Կոնջարովին: Գումարային որևէ շահագրգռվածություն չի ունեցել այդ գործում, Ա.Կոնջարովը կամ Ա.Միքայելյանն իրեն երբեք գումար չեն առաջարկել և չեն տվել: Ինքն ընդամենը փորձել է օգնել իր վաղեմի ընկերոջը` Ա.Միքայելյանին: Ինչ կարգով են աշխատել Ա.Միքայելյանն ու Ա. Կոնջարովը ինքը տեղյակ չի եղել: Ինչ վերաբերում է այն հանգամանքի, որ ինքը Ա.Միքայելյանին նախապես զգուշացրել է, որ հարկերը կարող էին չվճարվել և եթե ինքը երեք տարի բացակայի ՀՀ-ից այդ հարցը կլուծվի, ապա նման բան չի եղել: Նախաքննության ընթացքում Արամ Միքայելյանին օգնելու համար, նկատի ունենալով, որ նրա Ա/Ձ-ն է, ասել է, որ գումարները բանկից կանխիկացնելուց հետո դրանք տվել է Ա.Միքայելյանին, սակայն իրականում գումարները տվել է Ա.Կոնջարովին: Նախաքննության ընթացքում ցուցմունքները տվել է հոգեբանական ճնշման ազդեցության տակ: Նախաքննության ընթացքում առաջադրված մեղադրանքում Արայիկ Վաղարշակյանն իրեն մեղավոր է ճանաչել լիովին և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2009թ. աշնանն իր ծանոթ Արմեն Կոնջարովը խնդրել է իրեն ծանոթացնել մի այնպիսի անձնավորության հետ, որը որոշակի շահույթով կհամաձայնվի առանց ձեռնարկատիրակական գործունեության իրականացնելու մտադրության որպես անհատ ձեռնարկատեր գրանցվել և Ա/Ձ-ի հաշվապահական փաստաթղթերն ու կնիքը հանձնել իրեն: Մտածելով օգնել իր ընկերներին գումար վաստակելու հարցում, այդ առաջարկով դիմել է իր ընկերոջը` Արտաշատ քաղաքի բնակիչ Արամ Միքայելյանին և ստանալով վերջինիս համաձայնությունը, նրան ծանոթացրել է Արմեն Կոնջարովի հետ, որպեսզի նրանք միմյանց հետ պայմանվորվեն իրենց համագործակցության մանրամասների շուրջ: Հետագայում, երբ Արամ Միքայելյանը բացակայել է ՀՀ-ից, Արմեն Կոնջարովի առաջարկով և նրա մոտ գտնվող ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի չեկային գրքույկի օգտագործմամբ, բանկի` ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի հաշվեհամարին փոխանցված գումար է կանխիկացրել և տվել Արմեն Կոնջարովին: Վերջինս իրեն զանգահարել և կանչել է բանկ, արդեն իսկ կնքված և ստորագրված ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի չեկային գրքույկում լրացրել կանխիկացվող գումարի չափը, որից հետո ինքն անձամբ ստացել է գումարն ու ամբողջությամբ տվել Արմեն Կոնջարովին: Նույն եղանակով, կրկին Արմեն Կոնջարովի խնդրանքով, երկու-երեք անգամ նույն բանկի ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի հաշվեհամարից գումար է կանխիկացրել և կրկին տվել Արմեն Կոնջարովին: Իրականում ինքն է Ա.Կոնջարովի առաջարկությամբ միջնորդել Ա.Միքայելյանին առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու Ա/Ձ հիմնադրել, ինչին վերջինս համաձայնել է: Հետագայում նրանց ծանոթացրել է իրար հետ, որից հետո արդեն նրանք են պայմանավորվել, թե ինչ պետք է անեն: Իր շահագրգռվածությունը կայացել է նրանում, որ ցանկացել է օգնել իր ընկերներ Ա.Միքայելյանին և Ա.Կոնջարովին` գումարներ վաստակելու հարցում: Արայիկ Վաղարշակյանն ու Արամ Միքայելյանն առաջադրված մեղադրանքներում իրենց մեղավոր չճանաչելով կամ մասնակի ճանաչելով, նպատակ են հետապնդում խուսափել քրեական պատասխանատվությունից: Դատարանը գտնում է, որ իրենց մեղսագրված մեղադրանքը չընդունելու վերաբերյալ ամբաստանյալների պատճառաբանություններն արժանահավատ չպետք է համարել: Ամբաստանյալներ Արայիկ Վաղարշակյանին, Արամ Միքայելյանին առաջադրված մեղադրանքները հիմնավորվել են քրեական գործով ձեռք բերված հետևյալ ապացույցներով. Դատապարտյալ Արմեն Կոնջարովը իր վերաբերյալ քրեական գործով նախորդ դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Արայիկ Վաղարշակյանին ճանաչում է 2008թ.-ից: Արամ Միքայելյանի միջոցով ծանոթացել է Ա.Վաղարշակյանի հետ, իր հիշելով 2010թ.-ին: Չի հիշում, թե ինչ առիթով են ծանոթացել: Ենթադրում է, որ իր առաջարկով է գրանցվել ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ն: Այդ առաջարկությունը կատարել է, երբ եղել են Ա.Միքայելյանի և Ա.Վաղարշակյանի հետ: Ա/Ձ բացելու և համատեղ գործունեություն ծավալելու մասին զրուցել է Արամ Միքայելյանի հետ: Խոսակցությանը ներկա է եղել նաև Արայիկ Վաղարշակյանը: Վերջիններս տեղյակ չեն եղել, որ ինքն անօրինական որևէ բան է անում: Հաշվապահական փաստաթղթերը և կնիքը իր մոտ են գտնվել: Ինքը կամ որևէ այլ անձ չէին կարող ստորագրել Ա.Միքայելյանի փոխարեն: Իր ներկայությամբ չի եղել, որ որևէ մեկը համոզի Ա.Միքայելյանին կնիքն ու փաստաթղթերը տա իրեն: Ա.Վաղարշակյանին չի հանձնարարել որևէ անձի գտնել, ում հետ ինքը կարող էր գործունեություն ծավալել: Ա.Վաղարշակյանին ճանաչել է, որպես ավտոմեքենաներ նորոգող սրահի աշխատակցի և վերջինս տեղյակ չի եղել իր անօրինական գործունեության մասին: Չի հիշում, թե Ա.Վաղարշակյանը ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի հետ կապված որևէ շահագրգռվածություն ունեցել է, թե` ոչ: Տեղյակ չէ, թե Ա.Միքայելյանի անունից գումարներ կանխիկացնելուց արդյոք վերջինս շահույթ ունեցել է, թե` ոչ: Իր իմանալով վերջիններս ընկերներ են եղել: Մանրամասներ չի հիշում և ստույգ չի կարող պատասխանել բոլոր հարցերին: Չի հիշում, թե Վրաստանից միրգ ներկրելու վերաբերյալ նրանց հետ զրուցել է, թե` ոչ: Ա/Ձ ստեղծելուց հետո հավասարաչափ շփվել է Ա.Միքայելյանի և Ա.Վաղարշակյանի հետ: Իր հիշելով Ա.Միքայելյանի կողմից բանկային գործարքներ կատարելիս բանկում ներկա չի գտնվել: Երբ Ա. Միքայելյանը բացակայել է քաղաքից, Ա/Ձ-ի ռեկվիզիտները գտնվել են իր մոտ, սակայն չի հիշում, թե ինչ ճանապարհով են դրանք իր մոտ հայտվել: Տեղյակ չէ, թե Ա.Վաղարշակյանն անձամբ է ստորագրել բանկային փաստաթղթերում, թե` ոչ: Ա.Վաղարշակյանի հետ սովորական հարաբերությունների մեջ է եղել: Ա.Վաղարշակյանին ավելի շատ է վստահել, քան Ա.Միքայելյանին: Տեղյակ է, որ Ա.Միքայելյանի ԱՁ-ի հաշվին փոխանցված գումարները կանխիկացվել են ինչպես Ա.Միքայելյանի, այնպես էլ Ա.Վաղարշակյանի կողմից: Գումար կանխիկացնելու մասին ինքն է ասել վերջիններիս, սակայն ինչ կարգով` չի հիշում: Ա. Միքայելյանի ստորագրությունով կնիք պատրաստելու առաջարկն իր կոմից է եղել: Ա/Ձ ստեղծելու նպատակը չի ցանկանում հայտնել, քանի որ դրա համար արդեն դատապարտվել է: Նախապես Ա.Միքայելյանին տեղյակ չի պահել գործարքների վտանգավորության վերաբերյալ: Իր նպատակը հարկերից խուսափելն է եղել, ինչից նրանք տեղյակ չեն եղել: Ո'չ Ա.Միքայելյանը, ո'չ Ա.Վաղարշակյանը տեղյակ չեն եղել, որ կատարվելիք գործարքներն անապրանք են լինելու: Ա.Վաղարշակյանի մասնակցության վերաբերյալ ոչինչ ասել չի կարող: Ինքը չի դրդել, որպեսզի Ա.Վաղարշակյանը դրդի Ա.Միքայելյանին` գրանցել Ա/Ձ: Տղաները միշտ միասին են եղել և Ա.Վաղարշակյանը որևէ պատասխանատվություն իր առջև չի ունեցել: Ա.Միքայելյանն ու Ա.Վաղարշակյանը միայն իր ձերբակալումից հետո են տեղեկացել, որ Ա/Ձ-ն գրանցվել է հարկերից խուսափելու նպատակով: Առձեռն ոչ մեկին գումար չի տվել, գումարը նրանց փոխանցվել է: Ա.Վաղարշակյանը որևէ բաժին չի ունեցել, իսկ Ա.Միքայելյանն իմացել է, իբր ինքը վերջինիս Ա/Ձ-ով գործարքներ է կատարել և դրա համար էլ նրան գումարներ է տվել: Թե ինչու է Ա.Վաղարշակյանը կանխիկացրել Ա.Միքայելյանի փոխարեն, չի կարող ասել և պնդում է, որ չի շահագրգռել Ա.Վաղարշակյանին` դրդել Ա.Միքայելյանին կատարել գործարքները: Ինքը Ա.Վաղարշակյանին գումար չի տվել և տեղյակ չէ, թե ով և ինչքան է տվել: Վկա Արթուր Փաշինյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատել է ՙՖաստ Թրեք Քոնսթրաքշնս՚ ՓԲԸ-ում, որպես գործադիր տնօրեն: ՓԲԸ զբաղվել է շինարարական աշխատանքներով: Անձամբ չի ճանաչել Արամ Միքայելյանին, նախաքննության ժամանակ տեղեկացել է, որ իրենց ընկերությունը շինարարական ապրանքատեսակների մատակարարումով գործնական հարաբերություններ է ունեցել մոտ 200 կազմակերպությունների հետ, որոնցից մեկը հանդիսացել է ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ն: Ներկայումս կատարված գործարքների մասին ոչինչ չի հիշում: Համաձայն իր ղեկավարած ընկերությունում գործող կարգի, կազմակերպություններն իրենց արել են հրապարակային օֆերտաներ ապրանքների գների վերաբերյալ: Առավել ձեռնտուների հետ կնքել են պայմանագրեր: Մատակարարն ապրանքն իր ուժերով հասցրել է շին. հրապարակում գտնվող պահեստները, որոնք գտնվել են Գյումրի քաղաքում, Լոռու մարզում, Սպիտակ քաղաքում, Մեծ Պառնի համայնքում: Համապատասխանաբար ներկայացնելով հաշիվ ապրանքագիր: Պահեստապետերը ծանոթանալով հաշիվ ապրանքագրի բովադակությանը, ստուգելով և համեմատելով մատակարարվող ապրանքի խմբաքանակի և պահանջվող որակի հետ, ընդունելուց հետո միայն ստորագրել և ուղարկել են Երևան, որից հետո ինքը ստորագրել է հաշիվ ապրանքագրերը և մի որոշ ժամանկ անց կատարել վճարումները: Վճարումը կատարվել է միայն բանկային փոխանցումով: Պնդում է, որ ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի կողմից իրենց կազմակերպությանը ապրանք մատակարարվել է, սակայն այդ կազմակերպության մատակարարին չի հիշում, քանի որ ընդունել է պահեստապետը: ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի կողմից մատակարարվել են մանր շինարարական ապրանքատեսակներ: Վկա Կարեն Գրիգորյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2006թ.-ից զբաղեցրել է ՙԵրևան Ջուր՚ ՓԲԸ-ի խմելու ջրի արտադրության և փոխադրման վարչության գլխավոր ճարտարագետի պաշտոնը: Վերակառուցման աշխատանքներ կատարելու հետ կապված 2009թ.-ին հնարավոր է, որ ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի հետ գործարք կատարած լինի, սակայն անունը չի հիշում: Նշված գործարքի մասին հիշում է, որ մատակարարը մեքենայով բերել է խողովակներն իրենց նշած վայրը: Ներկայացրել է նաև հաշիվ ապրանքագիրը: Վճարումը փոխանցումով են կատարել: Այդ հարցերով զբաղվել է հաշվապահությունը: Կոնկրետ գործարքից տեղյակ է, քանի որ նշված ապրանքն ինքն է ընդունել, սակայն թե ով է հանդես եկել որպես Ա/Ձ-ի ներկայացուցիչ չի հիշում: Միանշանակ ամբաստանյալները չեն եղել այդ ապրանքը բերողները: Նրանց չի ճանաչում, չի տեսել: Վկա Գայանե Մուրադյանի ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է ՙՇահումյան Ագրոսպասարկում՚ Ա/Մ-ում, որպես գլխավոր հաշվապահ: 2010թ. հունվարի 25-ին իրենց տնօրենը` ներկայումս հանգուցյալ Վանիկ Սողոմոնյանը ՙԱրամ Միքայելյան՚ ԱՁ-ից անկյունակներ է գնել: Հաշիվ ֆակտուրաները ապրանքը մատակարարողի միջոցով բերել են իրենց մոտ: Իրեն է ներկայացվել ՙԱրամ Միքայելյան՚ ԱՁ-ի կողմից կազմված և կնքված հաշիվ ապրանքագիրը: Իրենք վճարումը կատարել են բանկային փոխանցման միջոցով, փոխանցել են ՙԱրդշինինվեստբանկին՚: Պահանջել է հաշիվ ֆակտուրայի հետ ներկայացնել Ա/Ձ-ի պետ. ռեգիստրի վկայականի պատճենը և անձը հաստատող փաստաթուղթ: Հաշիվ ֆակտուրայի վրայի ստորագրությունը եղել է դրոշմակնիքով դրված: Ապրանքն ընդունել է անձամբ տնօրենը: Գնված ապրանքն ինքն անձամբ տեսել է: Այդ կազմակերպության հետ այլ գործարքներ չեն կատարել: Վկա, ՙԱրդշինինվեստբանկ՚ ՓԲԸ-ի գլխամասային գրասենյակի սպասարկման բաժնի գլխավոր մասնագետ Նաիրա Հայրապետյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է ՙԱրդշինինվեստբանկ՚ ԲԲԸ-ում: Իր հաճախորդներից է նաև ՙՁուլակենտրոն՚ ԲԲԸ-ն, որը ՍՊԸ-ներին նույնպես փոխանցումներ է կատարել: ՙԷքսպրես Մետալ՚ ընկերության տնօրենին` Արմեն Կոնջարովին ճանաչում է որպես բանկի հաճախորդի: ՙԷքսպրես Մետալ՚ կազմակերպության հաշվից ՙԱրամ Միքայելյան՚ ԱՁ-ին գումարներ փոխանցվել են: ՙՁուլակենտրոն՚-ի տնօրենը զանգահարել է և ասել, որ իր մատակարարներին է ուղարկում, որ հաշիվ բացեն` գումարների փոխանցումներն ավելի արդյունավետ կազմակերպելու համար: Ա. Միքայելյանը բաժնի պետի մոտ է բացել հաշիվը, քանի որ միայն նա ունի այդ իրավասությունը: Հաճախորդները հիմնականում հեռախոսով են ճշտել, թե արդյոք գումարը նստել է իրենց հաշվեհամարին և նոր միայն գնացել են բանկ: Ա.Միքայելյանը հիմնականում մենակ է գնացել բանկ, բայց եղել են դեպքեր, երբ նա եղել է ինչ-որ անձի հետ: Ա.Միքայելյանից բացի եղել են դեպքեր, որ այլ անձ է կանխիկացրել գումարը նրա Ա/Ձ-ի հաշվից: Ա.Միքայելյանին ինքն է բացատրել, որ եթե այլ անձի անունով չեկ ստորագրի, ապա այդ անձնավորությունն, իր քաղաքից բացակայելու դեպքում, կարող է անձնագրով ներկայանալ բանկ և կանխիկացնել Ա/Ձ-ի հաշվին նստած գումարը: ՙԷքսպրես Մետալ՚-ի կողմից մոտ 4 կամ 5 Ա/Ձ-ների է փոխանցվել գումարը: Որքան հիշում է, Ա.Միքայելյանի կողմից գումար կանխիկացնելիս կամ Ա.Միքայելյանի փոխարեն գումարն այլ անձի կողմից կանխիկացնելիս Ա.Կոնջարովը ներկա չի եղել: Վկան հայտնեց նաև, որ նկատի ունենալով, որ բավական ժամանակ է անցել և լավ չի հիշում, խնդրեց հիմք ընդունել նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքները: Վկա Նաիրա Հայրապետյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ որոշ ժամանակ անց Արմեն Կոնջարովն իր ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊ ընկերությունով սկսել է գումարներ փոխանցել նաև նոր բացված ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի հաշվին, որից հետո Արամ Միքայելյանը և ևս մեկ հոգի գումարները կանխիկ ստացել են: Արամի կողմից գումար ստանալու օրերին նրա հետ շատ հաճախակի բանկում տեսել է նաև Արմեն Կոնջարովին: Ա/Ձ-ների հաշիվները բացելու համար, որից մեկը եղել է Արմեն Իգիթյանը, իսկ մյուսները հստակ չի հիշում, իրեն մեկ-երկու անգամ խնդրել է Արմեն Կոնջարովը: Պատահել են նաև դեպքեր, երբ այդ ժամանակահատվածում Ա.Կոնջարովի հետ բանկ է գնացել նաև Արսեն Ղազարյանը: Նրանց գործունեությունը տեսնելով իր մոտ այնպիսի կարծիք էր ձևավորվել, որ Արմենն ու Արսենը ղեկավարում են նաև այդ Ա/Ձ-ների աշխատանքը, քանի որ մեծ հաշվով նրանք այդ Ա/Ձ-ների հաշվեհամարներից էին գումար կանխիկացնում: Ինքը ոչ մի արտասովոր բան չէր տեսնում նրա մեջ, որ Արսենը կամ Արմենը կարող էին նաև Ա/Ձ-ների գործունեությունը ղեկավարել: Վկա Աննա Ավետիսյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Արամ Միքայելյանը հանդիսանում է իր ամուսինը, սակայն վերջինիս հետ շուրջ 12 տարի համատեղ չեն բնակվում: Արամ Միքայելյանի կամ նրա ընտանիքի անդամների հետ չի շփվում, ընկերներից ճանաչում է միայն Արայիկ Վաղարշակյանին, ում հետ ծանոթացել են դեռևս Բելոռուսի Հանրապետությունում և ընտանիքներով մտերմություն են արել: Ա.Միքայելյանի գործունեության մասին որևէ բան ասել չի կարող և տեղյակ չէ, թե ինչով է նա զբաղվում, քանի որ չի շփվում նրա հետ: Նրա գտնվելու վայրի մասին տեղեկություն չունի: Վկա Հովհաննես Բաղդոյանը և վկա Արմենակ Փիլթակյանը նախաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ են տվել այն մասին, որ ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի հետ 2009-2010թթ. ընթացքում կատարել են գործարքներ: Ա/Ձ-ից համապատասխան հաշիվ ապրանքնագրերով ձեռք են բերել տարբեր շինարարական ապրանքներ, որոնց դիմաց վճարումը կատարել են բանկային փոխանցման միջոցով: Ա/Ձ-ի անունից հանդես եկող անձնավորությունը ներկայացել է որպես Արամ Միքայելյան, սակայն նրան նկարագրել չեն կարողանում: Ամբաստանյալների կատարած հանցանքները հիմնավորվել են նաև քրեական գործով ձեռք բերված հետևյալ ապացույցներով. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ տեղեկատվական բազայից ստացված տվյալների զննության արձանագրության համաձայն ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի կողմից դուրս են գրվել 336.322.559 ՀՀ դրամի թվով 282 հարկային հաշիվներ: Արմեն Կոնջարովի կողմից ներկայացված, զննված և իրեղեն ապացույց ճանաչված ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊ ընկերության, ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի կնիքով, Արամ Միքայելյանի և Արմեն Կոնջարովի ստորագրության դրոշմակնիքներով: Արմեն Կոնջարովի կողմից ներկայացված և իրեղեն ապացույց ճանաչված Արամ Միքայելյանի ստորագրության դրոշմակնիքով կնքված և չլրացված 80 հատ դրամարկղային մուտքի օրդերներով: ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ համապատասխան տարածքային ստորաբաժանումներից առգրավված և ապացույց ճանաչված ՙԷքսպրես մետալ՚ ՍՊԸ-ի և ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի հարկային գործերով և ՀՀ կենտրոնական բանկի ֆինանսական դիտարկումների կենտրոնից ստացված տեղեկատվությամբ: Համաձայն վերջինի ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի ՙԱրդշինինվեստբանկ՚ ՓԲԸ-ում սպասարկվող դրամային հաշվեհամարից 16.10.2009-10.03.2010թթ. ընթացքում Արամ Միքայելյանի կողմից կանխիկացվել է 266.758.847 դրամ, իսկ Արայիկ Վաղարշակյանի կողմից` 8.130.318 դրամ: ՙԱրդշինինվեստբանկ՚ ՓԲԸ-ից ստացված և ապացույց ճանաչված ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊԸ-ի բանկային հաշիվների շարժի վերաբերյալ տեղեկություններով, հիշյալ հաշիվներից գումար կանխիկացնելու վերաբերյալ դրամարկղային ելքի օրդերներով և վճարման հանձնարարագրերի կրկնօրինակներով: ՀՀ արդարադատության նախարարության պետական ռեգիստրի համապատասխան տարածքային ստորաբաժանումներից առգրավված և ապացույց ճանաչված ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊԸ-ի և ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի ռեգիստրի գործերով: Վկա Գևորգ Սիմոնյանի կողմից ներկայացված և իրեղեն ապացույց ճանաչված ՙԱրամ Միքայելյան՚ Ա/Ձ-ի կողմից 2009-2010թթ. ընթացքում ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊԸ-ին դուրս գրված 249 հատ հաշիվ ապրանքագրերով: Դատահաշվապահական փորձաքննության թիվ 10-3128 եզրակացության համաձայն` ...ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊ ընկերության կողմից 2009 և 2010 թվականների ընթացքում, տարբեր գնորդների անվամբ դուրս գրված հարկային հաշիվներն ապրանքային դիտելու պայմաններում, ՙԷքսպրես Մետալ՚ ՍՊ ընկերությունում տույժ և տուգանքներով հանդերձ` լրացուցիչ առաջանում են` 266.379.222 դրամ հարկային պարտավորություններ: Այդ թվում` Արամ Միքայելյան Ա/Ձ-ի դրվագով. հարկեր` 69.160.028 դրամ, տույժեր 37.865.115 դրամ, տուգանքներ` 41.496.017 դրամ, ընդամենը` 148.524.160 դրամ:............. Արամ Միքայելյան Ա/Ձ-ում տույժ և տուգանքներով հանդերձ առաջանում է պետ. բյուջե վճարման ենթակա` 43.663.004 (Հարկեր և պարտադիր վճարներ` 19.471.815 + տույժեր 10.527.656 + տուգանքներ` 13.663.533) դրամ գումարի պարտավորություն:....... Իրեղեն ապացույց հանդիսացող Արմեն Կոնջարովին պատկանող 091 22-88-55 և 098 22-88-55 բջջային հեռախոսահամարների մուտքային և ելքային զանգերի վերծանումները պարունակող լազերային սկավառակի համաձայն վերջինս 2009-2010թթ. ընթացքում հեռախոսակապի մեջ է գտնվել Արայիկ Վաղարշակյանի հետ: Դատարանը գտնում է, որ գործով անթույլատրելի և ոչ վերաբերելի ապացույցներ չկան: 4.Դատարանի իրավական վերլուծությունները. Վերլուծելով և գնահատելով դատական քննության ժամանակ հետազոտված ապացույցներն իրենց համակցության մեջ, դատարանը ձեռք բերված ապացույցները բավարար է գտնում և գործի փաստական հանգամանքներով հաստատված է համարում, որ ամբաստանյալ Արամ Արշավիրի Միքայելյանը կատարել է հանցավոր արարքներ, որոնք համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասի, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներին և արարքների որակումը ճիշտ է: Ամբաստանյալ Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանը կատարել է հանցավոր արարքներ, որոնք համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներին և արարքների որակումը ճիշտ է: Ամբաստանյալներ Արամ Միքայելյանի, Արայիկ Վաղարշակյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, դատարանը հաշվի է առնում նրանց կատարած արարքների հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, ինչպես նաև հանցավորների անձը: Որպես ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն և հանցագործության մյուս մասնակիցներին հանցանքի կատարաման մերկացնելուն, զղջում է կատարածի համար: Ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան: Որպես ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, վատառողջ է` ախտորոշվել է` ՙՍԻՀ` հանգստի և լարվածության /ֆդ. 3-րդ/ ստենոկարդիա: Զարկերակային հիպերտոնիա 2-րդ աստիճանի, բարձր ռիսկ, կրիզային ընթացք, ՍԱ 3-րդ /NYHA/: Շաքարային դիաբետ, տիպ 2-րդ, միջին ծանրության: ՄԶՑ 36 /2-րդ աստիճանի ճարպակալում/: ՍԱՀ բարդություններից վերջնակետերի զարգացման ռիսկը, ըստ SCORE աղյուսակի տասնամյա կտրվածքով կազմում է 12%, նրա խնամքին է գտնվում թոշակառու մայրը: Ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան: Կատարած արարքների համար ամբաստանյալներ Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանը և Արամ Արշավիրի Միքայելյանը ենթակա են քրեական պատասխանատվության և պատժի: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի համաձայն, 1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: 2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61 հոդվածի համաձայն` 1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով: 3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: Հաշվի առնելով Արամ Միքայելյանի և Արայիկ Վաղարշակյանի կատարած արարքների հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրանց անձը, նրանց դրականորեն բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 3-րդ մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիաներով նախատեսված է պատիժ միայն ազատազրկման ձևով, դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներին հասնելու համար ամբաստանյալ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքների կատարման համար պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով: Ամբաստանյալ Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքների կատարման համար նույնպես պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով: Ամբաստանյալները պատիժը պետք է կրեն ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում: Դատարանը, քննության առնելով ամբաստանյալների նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հարցը, հաշվի առնելով գործով քաղաքացիական հայցի առկայությունը, գտնում է, որ նպատակահարմար չէ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված լրացուցիչ պատիժ` գույքի բռնագրավում նշանակելը: Դատարանը գտնում է նաև, որ ամբաստանյալների նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցները պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավաճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Անդրադառնալով ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ամբաստանյալների դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցին, դատարանը գտնում է, որ այն ենթակա է բավարարման հետևյալ պատճառաբանությամբ. Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 158 հոդվածի 2-րդ մասի, քաղաքացիական հայց հարուցվում է կասկածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար: Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան է կազմում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հատուցման մասին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձին: Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված լինի: Տվյալ դեպքում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասը կազմում է 19.471.815 ՀՀ դրամ և 69.106.208 ՀՀ դրամ: Դատարանը գտնում է, որ Արամ Արշավիրի Միքայելյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի պետք է բռնագանձել 19.471.815 /տասնինը միլիոն չորս հարյուր յոթանասունմեկ հազար ութ հարյուր տասնհինգ/ ՀՀ դրամ: Ա.Կոնջարովի վերաբերյալ օրինական ուժի մեջ մտած Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 16.06.2011թ-ի դատավճռի համաձայն Ա.Կոնջարովից հօգուտ պետական բյուջեի պետք է բռնագանձել 109.777.703 ՀՀ դրամ, որն իր մեջ ներառել է նաև 69.106.028 ՀՀ դրամը: Նման պայմաններում դատարանը գտնում է, որ Արամ Արշավիրի Միքայելյանից, Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանից և Արմեն Գագիկի Կոնջարովից համապարտությամբ հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի պետք է բռնագանձել 69.106.208 /վաթսունինը միլիոն հարյուր վեց հազար երկու հարյուր ութ/ ՀՀ դրամ: Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց հանդիսացող Արմեն Կոնջարովին պատկանող 091 22-88-55 և 098 22-88-55 բջջային հեռախոսահամարների մուտքային և ելքային զանգերի վերծանումները պարունակող լազերային սկավառակը պետք է պահել քրեական գործի հետ միասին, իսկ մնացած իրեղեն ապացույցների հարցը պետք է համարել լուծված, նկատի ունենալով, որ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 16.06.2011թ.-ի թիվ ԵԱՔԴ/0020/01/11 դատավճռով դրանք արդեն իսկ տնօրինվել են: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360, 365, 369-372 հոդվածներով, դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Արամ Արշավիրի Միքայելյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքներ կատարելու մեջ: Արամ Արշավիրի Միքայելյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով դատապարտել ազատազրկման չորս (4) տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով դատապարտել ազատազրկման հինգ (5) տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով դատապարտել ազատազրկման հինգ (5) տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66 հոդվածի համաձայն, հանցանքների համակցությամբ պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով Արամ Արշավիրի Միքայելյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում հինգ (5) տարի երեք (3) ամիս ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման: Արամ Արշավիրի Միքայելյանի պատժի սկիզբը հաշվել 2011 թվականի հուլիսի 8-ից: Պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում: Արամ Միաքայելյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` կալանավորումը թողնել անփոփոխ, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքներ կատարելու մեջ: Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով դատապարտել ազատազրկման չորս (4) տարի տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով դատապարտել ազատազրկման հինգ (5) տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66 հոդվածի համաձայն, հանցանքների համակցությամբ պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում հինգ (5) տարի վեց (6) ամիս ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման: Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի նկատմամբ նշանակված պատժի սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից: Պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում: Արայիկ Վաղարշակյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ամբաստանյալների դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարել. Արամ Արշավիրի Միքայելյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 19.471.815 /տասնինը միլիոն չորս հարյուր յոթանասունմեկ հազար ութ հարյուր տասնհինգ/ ՀՀ դրամ: Արամ Արշավիրի Միքայելյանից, Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանից և Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 16.06.2011թ.-ի թիվ ԵԱՔԴ/0020/01/11 դատավճռով դատապարտյալ Արմեն Գագիկի Կոնջարովից համապարտությամբ հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 69.106.208 /վաթսունինը միլիոն հարյուր վեց հազար երկու հարյուր ութ/ ՀՀ դրամ: Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց հանդիսացող Արմեն Կոնջարովին պատկանող 091 22-88-55 և 098 22-88-55 բջջային հեռախոսահամարների մուտքային և ելքային զանգերի վերծանումները պարունակող լազերային սկավառակը պահել քրեական գործի հետ միասին: Մյուս իրեղեն ապացույցների հարցը համարել լուծված: Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում: Դատավոր` ստորագրություն Բնագրի հետ ճիշտ է Դատավոր Լ. Ավետիսյան |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 06-11-2013 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 09-12-2013 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | հ.1 258 էջ, հ.2 էջ 292, հ. 3 114, հ. 4 էջ 226, հ. 5 122, հ. 6 150, հ.7 163 էջ, հ. 8 161 էջ, հ. 9 178 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 10-12-2013 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | հ.1 258 էջ, հ.2 էջ 292, հ. 3 114, հ. 4 էջ 226, հ. 5 122, հ. 6 150, հ.7 163 էջ, հ. 8 161 էջ, հ. 9 178 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 10-12-2013 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | հ.1 258 էջ, հ.2 էջ 292, հ. 3 114, հ. 4 էջ 226, հ. 5 122, հ. 6 150, հ.7 163 էջ, հ. 8 161 էջ, հ. 9 178 |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-22276/13 |
Գործը բողոքարկվել է
| Ամսաթիվ | 12-12-2013 |
|---|
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 07-05-2014 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 12-05-2014 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 26-06-2014 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | հ.1` 258 թերթից, հ.2` 292 թերթից, հ. 3` 114 թերթից, հ. 4` 226 թերթից, հ. 5` 122 թերթից, հ. 6` 150 թերթից |
| Էջերի քանակ | հ.7` 163 թերթից, հ. 8` 161 թերթից, հ. 9` 178 թերթից, հ.10` 103 թերթից, հ. 11` 129 թերթից |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 27-06-2014 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 258,292,114,226,122,150,163,161,178,103,129 |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 23-07-2016 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 25-07-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 258, 292, 114, 226, 120, 150, 163, 161, 178, 103, 153, 116 |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-15934/16 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 13-09-2016 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 14-09-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | Քրեական գործ 13 հատորից` 1-ինը` 258, 2-րդը` 292, 3-րդը` 114, 4-րդը` 226, 5-րդը` 122, 6-րդը` 150, 7-րդը` 163, 8-րդը` 161, 9-րդը` 178, 10-րդը` 103, 11-րդը` 153, 12-րդը` 116, 13-րդը` 41 թերթ: |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 14-09-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 13 հատորից` 1-ինը` 258, 2-րդը` 292, 3-րդը` 114, 4-րդը` 226, 5-րդը` 122, 6-րդը` 150, 7-րդը` 163, 8-րդը` 161, 9-րդը` 178, 10-րդը` 103, 11-րդը` 153, 12-րդը` 116, 13-րդը` 41 թերթ: |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 14-09-2016 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 14-09-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 13 հատորից` 1-ինը` 258, 2-րդը` 292, 3-րդը` 114, 4-րդը` 226, 5-րդը` 122, 6-րդը` 150, 7-րդը` 163, 8-րդը` 161, 9-րդը` 178, 10-րդը` 103, 11-րդը` 153, 12-րդը` 116, 13-րդը` 41 թերթ: |
| ՈՒր(դատարան) | Վճռաբեկ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-19460/16 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 12-01-2017 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 17-01-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 13 հատոր. 13-րդ հատորը 60 թերթից: |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 19-01-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 13 հատոր. 13-րդ հատորը 60 թերթից: |
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0174/01/11
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 21-06-2012 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 21-06-2012 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Մանուչարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Արամ Միքայելյան մյուսը` Արայիկ Վաղարշակյան Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյան Մասնակիորեն բեկանել Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` Արամ Արշավիրի Միքայելյանի /ՀՀ քր. օր-ի 38- 205 հոդ. 2-րդ մասով ճանաչվել և հռչակվել է նրա անմեղությունը , ՀՀ քր.օր. 189 հոդ. 1-ին մասով և 205 հոդ. 2-րդ մասով , ՀՀ քր.օր. 66 հոդ. կարգով վերջնական պատիժ - ազատազրկում 5 տարի 3 ամիս ժամկետով` անձնական գույքի կեսի բռնագրավման , բայց ոչ ավել քան 19.471.815 դրամից / վերաբերյալ 21.05.2012թ. թիվ ԵԱՔԴ/0174/01/11 դատավճիռը` պատժի մասով : Արամ Արշավիրի Միքայելյանին նշանակել մեղսագրված ՀՀ քր.օր. 189 հոդ. 1-ին մասով սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման հետ չկապված պատիժ` տուգանք : ՀՀ ԱԺ <<ՀՀ անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> 26.05.2011թ. որոշման 1-ին կետի 3-րդ ենթակետի համաձայն ամբաստանյալ Արամ Արշավիրի Միքայելյանին ազատել նշանակված պատիժը կրելուց : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 21-06-2012 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արշակ |
| Ազգանուն | Խաչատրյան |
Քրեական գործի մուտքագրում
| Ամսաթիվ | 28-06-2012 |
|---|---|
| Կից փաստաթղթեր և իրեղեն ապացույց | չկա |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 04-07-2012 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 17-07-2012 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 04-07-2012 |
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 27-07-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 08-08-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Կազմի փոփոխություն
| Ամսաթիվ | 06-08-2012 |
|---|---|
| Փոփոխության հիմքը | Այլ |
| Դատավոր | |
| Անուն | Կարինե |
| Ազգանուն | Ղազարյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 07-08-2012 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 20-08-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 29-08-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Պատճառը | դատական նիստին չէր ներկայացել ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանը |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 29-08-2012 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Արամ |
| Ազգանուն | Միքայելյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Արայիկ |
| Ազգանուն | Վաղարշակյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | Գործ ԵԱՔԴ/0174/01/11 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ 2012թ. օգոստոսի 29-ին Երևան ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Կ. ՂԱԶԱՐՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Հ. ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ Մ. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ս. ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆԻ Մասնակցությամբ` ՄԵՂԱԴՐՈՂ ` Գ. ՄԱՐԿՈՍՅԱՆԻ ՊԱՇՏՊԱՆՆԵՐ` Կ. ՄԱՆՈՒՉԱՐՅԱՆԻ Տ. ԳԱՍՊԱՐՅԱՆԻ ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼՆԵՐ` Ա. ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆԻ Ա. ՎԱՂԱՐՇԱԿՅԱՆ Դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննելով ամբաստանյալներ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով, 205 հոդվածի 2-րդ մասով և Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի նկատմամբ 38-189 հոդվածի 1-ին մասով Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ` Դատարան/ 2012թ. մայիսի 21-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Ա. Միքայելյանի պաշտպան Կ. Մանուչարյանի և մեղադրող Գ. Մարկոսյանի վերաքննիչ բողոքները, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները. 13.10.2008թ. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 83102208 քրեական գործը: 16.02.2010թ. թիվ 83102208 քրեական գործն ուղարկվել է ՀՀ Ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննչական վարչություն և կատարվել նախաքննություն: 23.03.2010թ. ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 3-րդ մասի և 190 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 58203810 քրեական գործը, որը 18.06.2010թ. ուղարկվել է ՀՀ Ոստիկանության ՔԳՎ, նույն օրը միացվել թիվ 83102208 քրեական գործին և նախաքննությունը շարունակվել 83102208 համարի տակ: 18.11.2011թ. թիվ 83102208 քրեական գործից անջատվել է մեղադրյալներ Արամ Միքայելյանի և Արայիկ Վաղարշակյանի վերաբերյալ մասը և շնորհվել է 83102208/3 համարը: 18.11.2011թ. Արամ Միքայելյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով, 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով և 205 հոդվածի 2-րդ մասով 2011 թվականի նոյեմբերի 18-ին Արայիկ Վաղարշակյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով և 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով: 30.11.2011թ. քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան: Դատարանի 21.05.2012թ. դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում: Ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով և 205 հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտվել` 189 հոդվածի 1-ին մասով ազատազրկման 2 տարի ժամկետով, 205 հոդվածի 2-րդ մասով` ազատազրկման 5 տարի ժամկետով` անձնական գույքի կեսի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավել քան 19.471.815 դրամից: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66 հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն, հանցանքների համակցությամբ պատիժները մասնակի գումարելու միջոցով, Արամ Միքայելյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 5 տարի 3 ամիս ժամկետով` անձնական գույքի կեսի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավել քան 19.471.815 դրամից` պատժի սկիզբը հաշվելով 08.07.2011թ.-ից: Խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Նույն դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում: Արայիկ Վաղարշակյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել տուգանքի` 800.000 դրամի չափով: ՀՀ Ազգային Ժողովի <<Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> 26.05.2011թ. որոշման 1-ին կետի 3-րդ ենթակետի համաձայն, ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանը ազատվել է նշանակված պատիժը կրելուց: Խափանման միջոց ստորագրություն չհեռանալու մասին վերացվել է: ՀՀ Գլխավոր դատախազության կողմից ամբաստանյալների դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարվել է մասնակի` վճռվել է Արամ Միքայելյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 19.471.815 դրամ: Քաղաքացիական հայցը մնացած մասով` մերժվել է: Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, իրեղեն ապացույց հանդիսացող, Արմեն Կոնջարովին պատկանող 091 22-88-55 և 098 22-88-55 բջջային հեռախոսահամարների մուտքային և ելքային զանգերի վերծանումները պարունակող լազերային սկավառակը վճռվել է պահել քրեական գործի հետ միասին, իսկ մյուս իրեղեն ապացույցների հարցը համարվել է լուծված: Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք են ներկայացրել ամբաստանյալ Ա. Միքայելյանի պաշտպան Կ. Մանուչարյանն ու մեղադրող Գ. Մարկոսյանը: 2.Գործի փաստական հանգամանքները Նախաքննական մարմնի կողմից ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ և Արայիկ Վաղարշակյանի դրդչությամբ, առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության, նյութական այլ օգուտներ քաղելու ու հարկերից չարամտորեն խուսափելու դիտավորությամբ, 18.09.2009թ. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ-ի Արտաշատի տարածքային հարկային տեսչությունում հաշվառվելով անհատ ձեռնարկատեր և Արայիկ Վաղարշակյանի դրդչությամբ իր ստորագրության դրոշմակնիքը, Ա/Ձ-ի կնիքն ու հաշվապահական փաստաթղթերը հանձնելով Արմեն Կոնջարովին, ինչպես նաև հետագայում Ա/Ձ-ի <<Արդշինինվեստբանկ>> ԲԲԸ-ում գտնվող հաշվեհամարին փոխանցված գումարները կանխիկացնելով ու վերջինիս հանձնելով` օժանդակել է նրան <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-նն առանց ապրանքների մատակարարման և ծառայությունների մատուցման <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կազմելուն, որոնք Արմեն Կոնջարովը ներառելով <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ն ընկերության հաշվետվություններում ու հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերի` 69.160.028 դրամի հարկերը վճարելուց, ինչի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն գումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս: Բացի այդ, Արամ Միքայելյանն Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ, <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ով իրականացնելով նաև ձեռնարկատիրական գործունեություն` Արսեն Ղազարյանի օժանդակությամբ, 2009թ. երրորդ և 2010թ. առաջին եռամսյակների ընթացքում, <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի գործունեության վերաբերյալ օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշիվներ ու հարկման հիմք հանդիսացող պարտադիր այլ փաստաթղթեր չներկայացնելու միջոցով` չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերի` 19.471.815 դրամ հարկ վճարելուց: Արայիկ Վաղարշակյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ, համոզելու և նյութապես շահագրգռելու միջոցով, Արամ Միքայելյանին դրդել է առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության նյութական այլ օգուտներ քաղելու ու հարկերից չարամտորեն խուսափելու դիտավորությամբ ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ-ի Արտաշատի տարածքային հարկային տեսչությունում 18.09.2009թ. որպես անհատ ձեռնարկատեր գրանցելու: Որից հետո Արամ Միքայելյանին համոզել է անհատ ձեռնարկատիրոջ կնիքը, նրա ստորագրության դրոշմակնիքն ու հաշվապահական փաստաթղթերը հանձնել Արմեն Կոնջարովին, իսկ հետագայում նաև վերջինիս մոտ գտնվող փաստաթղթերի օգտագործմամբ, <<Արդշինինվեստբանկ>> ԲԲԸ-ն ընկերության գլխամասից <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի ընթացիկ հաշվից ստացել է 8.130.318 դրամ ու փոխանցելով Արմեն Կոնջարովին` օժանդակել է նրան <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-նն առանց ապրանքների մատակարարման, <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կազմելուն և Արմեն Կոնջարովի կողմից դրանք <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ն հաշվետվություններում ու հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում ներառելու միջոցով, 69.160.028 դրամի առանձնապես խոշոր չափի հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն, ինչի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն գումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս: 2/. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոհիշյալ հիմնավորումներով: 1. Ամբաստանյալ Ա. Միքայելյանի պաշտպան Կ. Մանուչարյանն իր վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Դատարանի դատավճիռը կայացվել է նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի՝ /ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10, 48 հոդվածի 2-րդ մաս, 61, 62 հոդվածներ/ և /ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17 հոդվածի 1-ին մաս, 358 հոդվածի 4-րդ մասեր/ հոդվածների խախտումով, որն ազդել է գործի ելքի վրա: Ի խախտումն ՀՀ քրեական դատավարության 371 հոդվածի պահանջների, Դատարանը դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում չի նշել գործի այն հանգամանքները, ապացույցները կամ օրենքի այն նորմերը, որոնք թույլ են տվել հանգելու, որ նույն հանցանքի համար դրդիչ հանդիսացող Արայիկ Վաղարշակյանին հնարավոր է դատարարտել ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատժի՝ տուգանքի և համաներման հիմքով ազատել նրան պատժի կրումից, իսկ կատարող Արամ Միքայելյանի նկատմամբ անհրաժեշտ է նշանակել ազատազրկում 2 տարի ժամկետով։ Դատարանի կողմից թույլ է տրվել դատական սխալ՝ նյութական և դատավարական օրենքի էական խախտումներ, որոնք կարող են ազդել գործի ելքի վրա, ճիշտ չի կիրառել քրեական օրենքը, չի կայացրել էական, հիմնավորված և պատճառաբանված դատավճիռ։ Վերոգրյալի հիման վրա` բողոքաբերը խնդրում է մասնակիորեն բեկանել Դատարանի 21.05.2012թ. դատավճիռը` Արամ Միքայելյանի պատժի մասով։ Բեկանված մասով կայացնել գործն ըստ էության լուծող դատական ակտ՝ նշանակել Արամ Միքայելյանին մեղսագրված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով սանկցիայով նախատեսված տուգանք։ ՀՀ ԱԺ 26.05.2011թ. որոշման 1-ին կետի 3-րդ ենթակետի համաձայն, վերջինիս ազատել նշանակված պատիժը կրելուց։ 2. Մեղադրող Գ. Մարկոսյանն իր վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Դատարանը հանգել է սխալ հետևության այն մասին, որ չեն ապացուցվել ամբաստանյալներին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքները և այդ հոդվածներով մեղսագրված արարքները պետք է վերաորակել 189 հոդվածի 1-ին մասով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38–205 հոդվածի 2-րդ մասով աջադրված մեղադրանքներով պետք է ճանաչել և հռչակել նրանց անմեղությունը՝ արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։ Դատական ակտն օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված չէ, դատարանը չի կատարել գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտության, քրեական գործում առկա բավարար ապացույցների առկայության և համակցության պայմաններում, դրանց կողմնակալ, ոչ լիարժեք ու ոչ օբյեկտիվ հետազոտման արդյունքում կայացրել է գործի փաստական հանգամանքներից, տվյալներից չբխող դատական ակտ։ Դատարանը, թույլ է տվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ, քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներին ցուցաբերել է կանխակալ մոտեցում, իսկ հետազոտված ապացույցներին ճիշտ գնահատական չի տվել, պատիժ նշանակելիս հաշվի չի առել յուրաքանչյուրի մասնակցության բնույթն ու աստիճանը կատարված հանցագործության մեջ, որի արդյունքում ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանի արարքը սխալ որակելուց բացի, նրա նկատմամբ նշանակելով ակնհայտ մեղմ պատիժ, խախտել է սոցիալական արդարությունը, որը չի կարող համարվել արդարացի և նպաստել պատժի հիմնական նպատակների իրականացմանը, կանխել հանցագործությունները, իսկ համապարտության կարգով պետությանը պատճառված վնասի բռնագանձման վերաբերյալ ներկայացված հայցադիմումը մերժելով խախտել է պետության գույքային շահերը։ Դատարանն անտեսելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7 հոդվածի, 18, 61 հոդվածների, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25 հոդվածի, «Անհատ ձեռնարկատիրոջ» մասին ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի, ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 50, 51 հոդվածների, նույն օրենսգրքի 5-րդ Գլխի 2-րդ պարագրաֆում զետեղված հոդվածների նորմերը` ամբաստանյալների արարքները ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասից սխալ վերաորակելով նույն հոդվածի 1-ին մասով` անտեսել է, որ անհատ ձեռնարկատերը չի կարող 189 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության սուբյեկտ լինել, քանի որ նույն հոդվածի դիսպոզիցիայում հստակ նշված է՝ առանց ձեռնարկատիրական կամ բանկային գործունեություն իրականացնելու մտադրության առևտրային կազմակերպություն ստեղծելը ...., իսկ առևտրային կազմակերպությունը, ինչպես նշվեց պետք է ունենա իրավաբանական անձի կարգավիճակ, որն անհատ ձեռնարկատերը չունի, քանի որ Ա/Ձ-ն ֆիզիկական անձն է, որն իրավունք ունի, առանց իրավաբանական անձ կազմավորելու, ինքնուրույն, իր անունից և իր ռիսկով իրականացնել գործունեություն, որի հիմնական նպատակը գույք օգտագործելուց, ապրանքներ վաճառելուց, աշխատանքներ կատարելուց կամ ծառայություններ մատուցելուց շահույթ /եկամուտ/ ստանալն է: Բացի այդ, Դատարանն անտեսել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունը ներկայացնում է նյութական հանցակազմ, այն է՝ հարկերից խուսափելու նպատակով առևտրային կազմակերպություն ստեղծելը, որի հետևանքով վնաս է պատճառվել, հետևաբար նրանց արարքները սխալ վերաորակելով 189 հոդվածի 1-ին մասով, չի նշել նրանց գործողությունների հետևանքով քաղաքացիներին, կազմակերպություններին կամ պետությանը պատճառված վնասի չափը և անտեսելով, որ նյութական հանցակազմերում առաջացած հանցավոր հետևանքները բոլոր հանցակիցների համար ընդհանուր է ու միասնական, հանցակիցներից յուրաքանչյուրի արարքը պատճառական կապի մեջ է ընդհանուր հանցավոր հետևանքների հետ, անհիմն մերժել է համապարտության կարգով Ա. Վաղարշակյանից հօգուտ պետական բյուջեի հանցագործությամբ պատճառված վնասը բռնագանձելու պահանջով ներկայացված հայցը: Դատարանը սխալ որակելով ամբաստանյալների արարքները` նրանց նկատմամբ պատիժ նշանակելիս անտեսել է նաև, որ դրդիչը դիտվում է, որպես հանցագործություն կատարելուն հակող անձ, որն իրենից մեծ վտանգավորություն է առաջացնում, քանի որ վերջինս է կատարողի մոտ առաջացնում հանցանք կատարելու դիտավորություն և վճռականություն` ցուցաբերելով կազմակերպական բնույթի գործողություններ: Նույն դատարանը, ամբաստանյալ Արմեն Կոնջարովի և մյուսների միջնորդության հիման վրա իրականացնելով արագացված դատաքննություն, 16.06.2011թ. դատավճռով հաստատված է համարել Արամ Միքայելյանի օժանդակությամբ Արմեն Կոնջարովի կողմից առանց ապրանքների մատակարարման ու ծառայությունների մատուցման կեղծ հաշիվ ապրանքագրեր կազմելու և դրանք իր փաստացի ղեկավարման տակ գտնվող ընկերությունների հաշվետվություններում ներառելով առանձնապես խոշոր չափերի հարկերից խուսափելու հանգամանքը, իսկ վերջինս իրեն մեղավոր ճանաչելով մեղսագրված արարքներում՝ այդ թվում վեըը նշված դրվագով ընդունել է Միքայելյանի օժանդակությամբ իր կողմից առանց ապրանքների մատակարարման ու ծառայությունների մատուցման կեղծ հաշիվ ապրանքագրեր կազմելու և դրանք իր փաստացի ղեկավարման տակ գտնվող ընկերությունների հաշվետվություններում, ներառելով առանձնապես խոշոր չափերի հարկերից խուսափելու հանգամանքը։ Սինչդեռ, Դատարանը որպես իրավական փաստարկ անտեսել է օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտի առկայությունը։ Անհրաժեշտ է նշել, որ Ա. Վաղարշակյանի դրդչությամբ Միքայելյանի կողմից Կոնջարովին Ա/Ձ-ի հաշվապահական փաստաթղթերր, Ա/Ձ-ի ու իր ստորագրության կնիքները տրամադրելն արդեն իսկ վկայում է այն մասին, որ ի սկզբանե նրանց դիտավորության մեջ ընդգրկված է եղել հարկերից խուսափելու կամ հարկերից խուսափելուն օժանդակելու հանգամանքը, որն էլ հենց հանդիսանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 2-րդ մասի նյութական հետևանքը ...: Այսպիսով, վերը նշված ապացույցների առկայության և համակցության պայմաններում, Դատարանը դրանց կողմնակալ, ոչ լիարժեք ու ոչ օբյեկտիվ հետազոտման արդյունքում կայացրել է գործի փաստական հանգամանքներից, տվյալներից չբխող դատական ակտ, թույլ է տվել դատական սխալ, որի արդյունքում խախտվել են քրեական դատավարության հիմնարար մի շարք սկզբունքներ և արդյունքում հանցագործություն կատարած անձինք խուսափել են քրեական պատասխանատվությունից ու պատժից։ Իրականում քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներով հիմնավորվել է, որ Վաղարշակյանին ի սկզբանե հայտնի է եղել, որ հարկային պարտավորությունները <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի կողմից չեն կատարվելու, իսկ Միքայելյանին և Վաղարշակյանին ի սկզբանե հայտնի է եղել Կոնջարովի կողմից իրականացվող անօրինական գործողությունների մասին՝ առանց ապրանքների մատակարարման կեղծ հաշիվ ապրանքագրեր կազմելու ու դրանք ընկերության հաշվետվություններում ներառելով, առանձնապես խոշոր չափերի հարկերից խուսափելու դիտավորության մասին, որի իրականացմանը նպաստել են իրենց գործողություններով, որոնք անհրաժեշտ պայման են հանդիսացել վերջինիս կողմից կազմակերպված ու կատարված հանցագործության կատարմանը, Միքայելյանի գործողություններում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ, 38-205 հոդվածի 2-րդ և 205 հոդվածի 2-րդ մասերով, իսկ Վաղարշակյանի՝ 38-189 հոդվածի 3-րդ և 38-205 հոդվածի 2-րդ մասերով նախատեսված հանցագործությունների հանցակազմի հատկանիշներ։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376 հոդվածի 1-ին մասով, 376 հոդվածի 1-ին մասով, 379 հոդվածի 1-ին մասով, 380 հոդվածի 1-ին մասով և 381 հոդվածով` բողոքաբերը խնդրում է ամբողջությամբ բեկանել և փոփոխել Դատարանի 23.09.2011թ. դատավճիռը՝ Արամ Միքայելյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ, 38-205 հոդվածի 2-րդ և 205 հոդվածի 2-րդ մասերով, իսկ Արայիկ Վաղարշակյանին՝ 38-189 հոդվածի 3-րդ և 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով ու ելնելով նրանց կատարած հանցագործության բնույթից և վտանգավորության աստիճանից, նրանց նկատմամբ նշանակել համաչափ պատիժ, իսկ քաղաքացիական հայցն ամբողջությամբ բավարարել: 3/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները. Վերաքննիչ դատարանը ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով հիմնավորումները բողոքների կապակցությամբ և ամբաստանյալների պատասխանը մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի դեմ, մեղադրողի պատասխանը ամբաստանյալի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի դեմ, ներկայացված բողոքների հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18 հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ապացուցումը գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126 հոդվածի համաձայն` գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127 հոդվածի համաձայն` յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ: Քրեադատավարական ապացուցման տարրեր հանդիսացող ապացույցների ստուգման, գնահատման, ապացուցման ենթակա հանգամանքների վերաբերյալ` ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրության վերը նշված հիմնարար իրավադրույթների պահանջների համատեքստում, քննության առնելով քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների համակցությունը, ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներ Արամ Միքայելյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով, 205 հոդվածի 2-րդ մասով և Արայիկ Վաղարշակյանի կողմից 38-189 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքները կատարելը և նրանց մեղքը հաստատված, իսկ պաշտպան Կ. Մանուչարյանի և նրա պաշտպանյալի պատճառաբանությունները հերքված են քրեական գործով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ձեռք բերված և Դատարանում հետազոտված հետևյալ ապացույցներով. Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանն իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և ցուցմունք տվել այն մասին, որ Արայիկ Վաղարշակյանի հետ որպես հայրենակցի ծանոթացել է Բելոռուսիայի Հանրապետությունում, որտեղ բնակվել են նույն քաղաքում: Հետագայում վերջինս տեղափոխվել է Հայասատան: 2009թ. մոր առողջական վիճակի կտրուկ վատացման պատճառով ինքը նույնպես վերադարձել է Հայաստան: Վերադառնալուց հետո շարունակել են շփվել նրա հետ և նրա միջոցով էլ սեպտեմբեր ամսին ծանոթացել է Արմեն Կոնջարովի հետ, սակայն որտեղ` չի հիշում: Նախապես Վաղարշակյանից տեղեկացել է, որ Կոնջարովը ցանկանում է Ա/Ձ բացել, ինչ-որ գործունեություն ծավալելու համար: Բացվելիք Ա/Ձ-ի հաշվեհամարին պետք է գումարներ փոխանցվեին և կանխիկացվեին: Կոնջարովի ավտոմեքենայի մեջ տեղի ունեցած խոսակցության ժամանակ, որին ներկա է գտնվել նաև Վաղարշակյանը, Կոնջարովն առաջարկել է իրեն իր անվամբ Ա/Ձ բացել, որի հաշվին գումար է փոխանցվելու ու կանխիկացվող գումարի մեկ տոկոսի դիմաց պետք է դրանք կանխիկացնել: Վերջինիս ներկայացմամբ որևէ անօրինական գործունեություն չպետք է իրականացվեր, Ա/Ձ-ն սկզբում զբաղվելու էր շինանյութի առքուվաճառքով, այնուհետև` Վրաստանի Հանրապետությունից մրգերի ներկրմամբ, իսկ հարկերը պետք է վճարվեին: Սեպտեմբեր ամսին, Ա. Վաղարշակյանի հետ միասին գրանցել է <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ն: Քանի որ առաջին անգամ է Հայաստանում նման գործունեություն ծավալել և տեղյակ չի եղել կարգերին, ուստի այդ պատճառով է վերջինիս հետ միասին է կատարել դրա հետ կապված բոլոր գործողութունները: Կոնջարովի ցուցումով հաշվեհամար է բացել <<Արդշինինվեստբանկ>>-ում, որքան հիշում է կենտրոնական մասնաճյուղում: Գումարներ կանխիկացրել է 2009թ.-ի սեպտեմբերից մինչև 2010թ. փետրվար ամիսը: Կանխիկացրել է իր անձնագով ու կանխիկացնելուց հետո դրանք մշտապես տվել է Կոնջարովին: Մինչև 04.02.2009թ.-ը եղել է Հայաստանում, այնուհետև մեկնել է Մոսկվա, հետո` Բելոռուսիայի Հանրապետություն: 2010թ.-ին վերադարձել է Հայաստան, այնուհետև` մի քանի ամսից` նոյեմբերին մեկնել է Բելոռուսիայի Հանրապետություն մշտական բնակության: 2011թ. փաստաթղթերն հանձնել է համապատասխան մարմիններին կացության իրավունք ձեռք բերելու համար, սակայն իրեն 08.07.2011թ. կալանավորել են: Պնդել է, որ Ա/Ձ բացելու, գործունեություն ծավալելու ու գումար վաստակելու առաջարկն ստացել է Վաղարշակյանից: Ստացվում է, որ վերջինս իրեն խաբել է և ասել, որ ոչ մի վտանգ իրեն չի սպառնում: Ա/Ձ-ի անունից ոչ մի գործարք չի կատարել, կամ որպես տնօրեն հանդես չի եկել, իսկ Ա/Ձ-ի անունից գործունեություն իրականացնելու վերաբերյալ ոչ-ոքի լիազորագիր չի տվել: Ստորագրությամբ կնիքը պատրաստել է Կոնջարովի առաջարկությամբ: Առաջին կանխիկացումից առաջ Կոնջարովը կապնվել է իր հետ, հանդիպել են բանկում, որտեղ նրա հետ եղել են այլ անձինք: Պնդում է, որ Վաղարշակյանն իրեն այդ ժամանակ չի զանգահարել: Վերջինս տեղյակ է եղել, թե կանխիկացումից որքան գումար է ինքն ստացել, սակայն իրենից երբեք որևէ գումար չի պահանջել, իսկ Կոնջարովից գումար ստացել է, թե ոչ` տեղյակ չէ: Իր բացակայության ժամանակ Վաղարշակյանն է գումարներ կանխիկացրել: Կոնջարովի հետ հանդիպել են միայն գումար կանխիկացնելու օրերին: Տեղեկություն չի ունեցել Վաղարշակյանի ֆինանսական վիճակի մասին, կարծում է, որ վերջինս Ա/Ձ բացելու առաջարկն արել է իրեն ֆինանսապես օգնելու համար: Կոնջարովի առաջարկությամբ եկել է Աշտարակ քաղաք փաստաթղթեր ստորագրելու, որտեղ վերջինիս առաջարկությամբ ու Վաղարշակյանի հավանությունն ստանալուց հետո, իր Ա/Ձ-ի կնիքը և ստորագրությունը տվել է Կոնջարովին: Որքան հիշում է, 2009թ-ի դեկտեմբեր ամսին, տեսնելով, որ հարկերը չեն վճարվում, այդ մասին հայտնել է Վաղարշակյանին, ով էլ առաջարկել է դիմել Կոնջարովին: Վերջինս տեղի ունեցած խոսակցության ժամանակ վստահեցրել է, որ հարկերը վճարելու համար ժամանակը մինչև հունվարի 20-ն է ու մրգերը ներկրելուց հետո հարկերը կվճարվեն: Վաղարշակյանն ընդամենը ներկա է եղել խոսակցությանը և չի միջամտել: Հերթական հանդիպման ժամանակ, Կոնջարովը կրկին վստահեցրել է, որ հարկերը վճարվելու են, իսկ Վաղարշակյանը հայտնել է, որ չի հասկանում, թե ինչու է ամեն ինչ այդպես ստացվում: Արսեն Ղազարյանին չի ճանաչում, մեկ անգամ Կոնջարովի հետ բանկում է տեսել ու չի կարող ասել, թե նա ինչ առնչություն ունի Ա/Ձ-ի գործունեության հետ: Ինքը ձեռնարկատիրական գործունեություն ընդհանրապես չի իրականացրել և այդպիսի մտադրություն չի ունեցել: 2010թ. հունվարին տեղի ունեցած խոսակցությունների ժամանակ, ընդհանուր կարգով խոսակցություն է եղել, որ հարկերը չվճարելու դեպքում կարող է այսպես կամ այնպես լինել, սակայն խոսքն իրեն չի վերաբերել: Կոնկրետ 3 տարի ՀՀ-ից բացակայելու և պատասխանատվությունից խուսափելու վերաբերյալ խոսակցությունն ընդհանրական է եղել ու իրեն չի վերաբերել: Մշտապես նշել է, որ Վաղարշակյանի միջոցով է ծանոթացել Կոնջարովի հետ: Ի սկզբանե իմացել է, որ Ա/Ձ-ն հիմնականում մրգերի ներկրմամբ է զբաղվելու: Կոնջարովից ստացել է կանխիկացված գումարի 1 տոկոսի չափով նախապես խոստացված գումարը, որն իր հիշելով կազմել է 5-6 հազար դոլարի չափով: Կանխիկացրած գումարներից վերջինս Վաղարշակյանին տվել է, թե ոչ` տեղյակ չէ, իսկ ինքն իր կողմից նրան գումար չի տվել: Առաջին ատյանի դատարանում, դատաքննությունն ավարտվելուց առաջ, Միքայելյանը ցանկություն է հայտնել կրիկին ցուցմունք տալ և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Կոնջարովի հետ ծանոթացել է 2009թ. սեպտեմբերի վերջերին, երբ Վաղարշակյանն արդեն չի աշխատել ավտոսպասարկման կետում, ուստի վերջինիս այն պնդումը, որ Կոնջարովի հետ ծանոթացել է նրա աշխատանքի վայրում` չի համապատասխանում իրականությանը: Վաղարշակյանն իրեն ասել է, որ Արմեն անունով մարդ կա, ով ցանկանում է ինչ-որ մեկի անունով Ա/Ձ բացել, գործունեություն իրականացնել ու գումարներ կանխիկացնել: Երբ ինքը հետաքրքրվել է պայմանների մասին, վերջինս ասել է, որ կանխիկացված գումարի 4 տոկոսը մնում է իրենց, որից 2 տոկոսն իրենը պետք է լիներ, 2-ը` Վաղարշակյանինը: Այնուհետև, 4 տոկոսը դարձել է 2 տոկոս, որից 1 տոկոսը իրեն, 1-ը` վերջինիս: Ինքը համաձայնվել է: Հարկային մարմին գնացել են Վաղարշակյանի հետ միասին: Նախկինում տված ցուցմունքներում այս ամենի մասին չի ասել, քանի որ կարծել է, որ Վաղարշակյանն իր ցուցմունքներով կասի իրականում տեղի ունեցածը, սակայն տեսնում է, որ վերջինս ցանկանում է ապացուցել, որ իբր ինքն ընդհանրապես անտեղյակ է: Իրենց գործերի մասին իրենց շրջապատի անձինք տեղյակ են եղել, սակայն մանրամասների մասին ոչ ոք տեղյակ չի եղել: Գործունեությունը սկսելիս ոչ ինքը, ոչ Վաղարշակյանը տեղյակ չեն եղել, որ հարկերը չեն վճարվելու: Ինքը երբեք ապրանքներ չի մատակարարել ու ծառայություններ չի մատուցել: Իր իմանալով, իրենք ընդամենը պետք է գումարներ կանխիկացնեին: Երբ հետաքրքրվել է, թե ինչու Վաղարշակյանն իր անունով Ա/Ձ չի բացում, վերջինս իրեն ասել է, որ իր Ա/Ձ-ն նոր էր փակվել ու նա չէր կարող նոր Ա/Ձ բացել: Իր կարծիքով այս գործարքը վերջինս իրեն է առաջարկել, քանի որ իմացել է իր ֆինանսական վատ վիճակի մասին և վստահ է եղել, որ չի հրաժարվի առաջարկից: Ինքն էլ մտածելով, որ նա ցանկանում է օգնել իրեն` համաձայնվել է: Իր իրականացրած գործունեության որոշ հանգամանքների մասին տեղյակ են եղել իր եղբայրն ու ընկերներից Արշավիր Խուդոյանը, որոնք այժմ գտնվում են ՌԴ-ում: Նախաքննության ընթացքում Արամ Միքայելյանն ըստ էության դատաքննական սկզբնական ցուցմունքի հետ նույնաբովանդակ ցուցմունք է տվել, բացառությամբ այն հանգամանքի, որ Արայիկ Վաղարշակյանն է իրեն առաջարկել Ա/Ձ բացել, որով գործողություններ չպետք է իրականացվեր և նախապես զգուշացրել է, որ հարկերը կարող էին չվճարվել, սակայն միաժամանակ ասել է, որ դրա համար իր նկատմամբ հետախուզում չեն հայտարարի ու եթե ինքն երեք տարի բացակայի ՀՀ-ից այդ հարցը կլուծվի: Հենց վերջինիս առաջարկով է իր կնիքը և ստորագրությունը տվել Կոնջարովին: Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Միքայելյանին ճանաչում է շուրջ 15 տարի և նա հանդիսանում է իր ընկերը: Կոնջարովին ճանաչել է որպես իր նախկին աշխատանքի վայրի` ավտոսպասարկման կետի հաճախորդի: Միքայելյանն ու Կոնջարովն իր միջոցով են ծանոթացել իրար հետ, սակայն չի կարող հիշել, թե երբ: Վերջինս իրեն երբեք չի դիմել որևէ մեկին գտնելու ու նրա անունով Ա/Ձ բացելու խնդրանքով: Հետագայում Միքայելյանից տեղեկացել է, որ Կոնջարովը նրան առաջարկել է մրգի գործ անել: Նրանց հանդիպումներին մի քանի անգամ ներկա գտնվել է, սակայն որևէ գործնական խնդիրների և հարցերի վերաբերյալ որևէ առաջարկ կամ խորհուրդ Միքայելյանին երբևէ չի տվել: Կոնջարովից երբեք չի հետաքրքրվել, թե ինչով է վերջինս զբաղվում: Գումարներ կանխիկացրել է ընկերոջ` Միքայելյանի խնդրանքով, երբ վերջինս բացակայել է ՀՀ-ից: Բանկում վերջինիս հետ միասին հետաքրքրվել են, թե արդյոք հնարավոր է, որ Միքայելյանի փոխարեն, վերջինիս բացակայության պայմաններում ինքն ստանա գումարներն ու բանկի աշխատակցուհին պատասխանել է, որ անձնագրով ներկայանալու դեպքում կարող է ստանալ: Հենց այդպես էլ արել են: Պայմանավորվածության համաձայն, բանկում ինքը ներկայացրել է անձնագիրն ու ստորագրել Միքայելյանի չեկային գրքույկը, որը եղել է Կոնջարովի մոտ և գումարն անմիջապես փոխանցել է վերջինիս: Գումարային որևէ շահագրգռվածություն չի ունեցել այդ գործում, Կոնջարովը կամ Միքայելյանն իրեն երբեք գումար չեն առաջարկել, ինքն ընդամենը փորձել է օգնել իր վաղեմի ընկերոջը` Միքայելյանին: Ոչ մի տոկոսի մասին, ոչ վերջինիցս, ոչ Կոնջարովից ոչինչ չի լսել: Ինչ կարգով են աշխատել նրանք ինքը տեղյակ չի եղել: Այն մասին, որ Միքայելյանը հարկեր չի վճարում տեղեկացել է հենց նրանից, երբ զանգահարել է իրեն ու ասել, որ հարկային մարմնից իրեն ինչ-որ փաստաթուղթ է եկել և խնդրել է գնալ ու խոսել Կոնջարովի հետ: Այդպես էլ արել են, սակայն ինքը խոսակցության մեծ մասին ներկա չի գտնվել, միայն հասկացել է, որ հարկերը վերջինիս կողմից պարտադիր վճարվելու են: Նախաքննության ընթացքում իրեն ասել են, որ Արամ Միքայելյանին օգնելու համար պետք է ցուցմունք տա այն մասին, որ իբր գումարները բանկից կանխիկացնելուց հետո, դրանք տվել է վերջինիս, այնինչ իրականում գումարնենրը տվել է Կոնջարովին: Նախաքննության ընթացքում Արայիկ Վաղարշակյանը հակասական ցուցմունքներ է տվել: Իր սկզբնական ցուցմունքներում հայտնել է, որ Միքայելյանի հետ ծանոթացել է 1997-1998թթ. ՌԴ Մոսկվա քաղաքում: Միմյանց հետ շփվել են, երբ վերադարձել է ՀՀ նրա հետ կապ չի պահպանել: ՌԴ-ից վերադառնալուց հետո, նրան հանդիպել է օդանավակայանում, երբ վերջինիս խնդրանքով դիմավորել է նրան ու տարել Աշտարակ: Այնուհետև հանդիպել են Երևանում և ըստ էության տեղյակ չի եղել, թե ինչով է վերջինս զբաղվում: Մի քանի անգամ, երբ միասին են եղել, հեռախոսազանգ ստանուց հետո, Միքայելյանի խնդրանքով նրա հետ գնացել է <<Արդշինինվեստբանկ>> և իր անձնագրով գումարներ է կանխիկացրել ու տվել նրան, սակայն տեղյակ չի, թե ինչ գումարներ են եղել դրանք: Աշխատել է Երևանի ՀԱԹ Բ1 թաղամասում գտնվող ավտոտեխսպասարկման կետում: Աշխատանքի բերումով, որպես հաճախորդի, ծանոթացել է Կոնջարովի հետ ու հետագայում մտերմացել, սակայն տեղյակ չի եղել, թե վերջինս ինչով է զբաղվում: Իր աշխատավայրում ծանոթացրել է Միքայելյանին և վերջինիս: Այդ օրվանից նրանք սկսել են շփվել միմյանց հետ: Հետագայում, կոնկրետ օրը չի հիշում, Միքայելյանի խնդրանքով <<Արդշինինվեստբանկ>>-ից իր անձնագրով գումար է կանխիկացրել ու փոխանցել նրան, քանի որ վերջինս իր անձնագիրը մոռացել էր Աշտարակում: Հետագայում, կրկին նրա Միքայելյանի խնդրանքով, նորից գումար է կանխիկացրել և փոխանցել նրան: Թե որքան գումար է կանխիկացրել` չի հիշում: Կանխիկացման ժամանակ դրսում տեսել է նաև Կոնջարովին, սակայն չի կարող ասել վերջինս ինչ-որ կապ ունեցել է այդ գումարների հետ, թե` ոչ: Կանխիկացված գումարներից որևէ գումար իրեն չի պահել: Միքայելյանից տեղեկացել է, որ Կոնջարովի առաջարկությամբ Ա/Ձ է բացել, որը պետք է Վրաստանի Հանրապետությունից միրգ ներկրեր, սակայն գործերը լավ չեն ստացվում: Նրանց գործունեության վերաբերյոլ կոնկրետ տեղեկություններ չի ունեցել: Կոնջարովի միջոցով ծանոթացել է վերջինիս ընկեր Արսեն Ղազարյանի հետ ու մի քանի անգամ նրանց միասին տեսել է բանկում: Գումարներ կանխիկացնելուց հետո, Միքայելյանի, Կոնջարովի և Ղազարյանի մասին որևէ տեղեկություններ չի ունեցել: Հետագա հարցաքննությունների ժամանակ, ցուցմունք է տվել այն մասին, որ <<Արդշինինվեստբանկ>>-ի գլխամասից <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի հաշվեհամարից գումարներ կանխիկացնելիս, Միքայելյանը ՀՀ-ում չի գտնվել, իրեն բանկի մոտ կանչել է Կոնջարովը, ով լրացրել է <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի իր մոտ գտնվող չեկային գրքույկը, որից հետո ինքն իր անձնագրով 2-3 անգամ Ա/Ձ-ի հաշվից կանխիկացրել է գումարները և փոխանցել նրան: Իրականում ինքն է վերջինիս առաջարկությամբ առաջարկել Միքայելյանին առանց ձեռնարկատիրական գործունեության իրականացման Ա/Ձ հիմնադրել, ինչին նա համաձայնվել է: Հետագայում նրանց ծանոթացրել է իրար հետ, որից հետո արդեն իրենք են պայմանավորվել, թե ինչ պետք է անեն: Իր շահագրգռվածությունը կայացել է նրանում, որ ցանկացել է օգնել իր ընկերներ Միքայելյանին ու Կոնջարովին գումարներ վաստակել: Դատապարտյալ Արմեն Կոնջարովը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Արայիկ Վաղարշակյանին ճանաչում է 2008թ.-ից: Արամ Միքայելյանի միջոցով ծանոթացել է վերջինիս հետ, իր հիշելով 2010թ.-ին: Թե ծանոթությունն ինչի հետ է պայմանավորված եղել` չի հիշում: Ենթադրում է, որ իր առաջարկով է գրանցվել <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ն: Այդ առաջարկությունը կատարել է, երբ նստած են եղել Միքայելյանի և Վաղարշակյանի հետ: Ա/Ձ բացելու ու համատեղ գործունեություն ծավալելու մասին զրուցել է տիրոջ` Միքայելյանի հետ, խոսակցությանը ներկա է եղել նաև Վաղարշակյանը: Վերջիններս տեղյակ չեն եղել, որ ինքն անօրինական որևէ բան է անում: Հաշվապահական փաստաթղթերն ու կնիքը իր մոտ են եղել: Ոչ ինքը կարող էր ստորագրել Միքայելյանի փոխարեն, և ոչ էլ որևէ այլ անձ: Իր ներկայությամբ չի եղել, որ որևէ մեկը համոզի վերջինիս կնիքն ու փաստաթղթերը տա իրեն: Վաղարշակյանին չի հանձնարարել որևէ անձի գտնել, ում հետ ինքը կարող էր գործունեություն ծավալել: Վերջինիս ճանաչել է, որպես ավտոմեքենաներ նորոգող սերվիզի աշխատակցի ու նա տեղյակ չի եղել իր անօրինական գործունեության մասին: Չի հիշում, թե Վաղարշակյանը <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի հետ կապված որևէ շահագրգռվածություն ունեցել է, թե` ոչ: Տեղյակ չէ, թե Միքայելյանի անունից գումարներ կանխիկացնելուց արդյոք վերջինս շահույթ ունեցել է, թե` ոչ: Իր իմանալով վերջիններս ընկերներ են եղել: Մանրամասներ չի հիշում և ստույգ չի կարող պատասխանել բոլոր հարցերին: Չի հիշում, թե Վրաստանից միրգ ներկրելու վերաբերյալ նրանց հետ զրուցել է, թե` ոչ: Ա/Ձ ստեղծելուց հետո, հավասարաչափ շփվել է Միքայելյանի ու Վաղարշակյանի հետ: Իր հիշելով Միքայելյանի կողմից բանկային գործարքներ կատարելիս բանկում ներկա չի գտնվել: Երբ վերջինս բացակայել է քաղաքից, Ա/Ձ-ի ռեկվիզիտները գտնվել են իր մոտ, սակայն չի հիշում, թե ինչ ճանապարհով են դրանք իր մոտ հայտվել: Տեղյակ չէ, թե Վաղարշակյանն անձամբ է ստորագրել բանկային փաստաթղթերում, թե` ոչ: Վերջինիս հետ սովորական հարաբերությունների մեջ է եղել, նրան ավելի շատ է վստահել, քան Միքայելյանին: Տեղյակ է, որ վերջինիս գումարները կանխիկացվել են ինչպես նրա, այնպես էլ Վաղարշակյանի կողմից: Գումար կանխիկացնելու մասին ինքն է ասել վերջիններիս, սակայն ինչ կարգով` չի հիշում: Միքայելյանի ստորագրությամբ կնիք պատրաստելու առաջարկն իր կոմից է եղել: Ա/Ձ ստեղծելու նպատակը չի ցանկանում հայտնել, քանի որ դրա համար արդեն դատապարտվել է: Նախապես Միքայելյանին տեղյակ չի պահել գործարքների վտանգավորության վերաբերյալ: Իր նպատակը հարկերից խուսափելն է եղել, ինչից նրանք տեղյակ չեն եղել: Ո'չ Միքայելյանը, ո'չ Վաղարշակյանը տեղյակ չեն եղել, որ կատարվելիք գործարները անապրանք են լինելու: Վերջինիս մասնակցության վերաբերյալ ոչինչ ասել չի կարող: Ինքը չի դրդել, որպեսզի Վաղարշակյանը դրդի Միքայելյանին գրանցել Ա/Ձ: Տղաները միշտ միասին են եղել և Վաղարշակյանը որևէ պատասխանատվություն իր առջև չի ունեցել: Նրանք միայն իր ձերբակալումից հետո են տեղեկացել, որ Ա/Ձ-ն գրանցվել է հարկերից խուսափելու նպատակով: Առձեռն ոչ մեկին գումար չի տվել, գումարը նրանց փոխանցվել է: Վաղարշակյանը որևէ բաժին չի ունեցել, իսկ Միքայելյանն իմացել է իբր ինքը վերջինիս Ա/Ձ-ով գործարքներ է կատարել ու դրա համար էլ նրան գումարներ է տվել: Ինչու է Վաղարշակյանը կանխիկացրել Միքայելյանի փոխարեն, չի կարող ասել և պնդում է, որ չի շահագրգռել Վաղարշակյանին դրդել Միքայելյանին կատարել գործարքները: Ինքը Վաղարշակյանին գումար չի տվել և տեղյակ չէ, թե ով և ինչքան է տվել: Վկա Նաիրա Հայրապետյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է <<Արդշինինվեստբանկ>> ԲԲԸ-ում: Իր հաճախորդներից է նաև <<Ձուլակետրոն>> ԲԲԸ-ը, որը ՍՊԸ-ներին էլ նույնպես փոխանցումներ է կատարել: Հաճախորդի հետ կապված որևէ խնդիր չեն ունեցել: <<Էքսպրես Մետալ>> ընկերության տնօրենին` Արմեն Կոնջարովին ճանաչում է որպես բանկի հաճախորդի: Վերջին կազմակերպության հաշվից <<Արամ Միքայելյան>> ԱՁ-ին գումարներ փոխանցվել են: Հիմնականում հեռախոսազանգի միջոցով են տեղեկացել փոխանցված գումարների մասին: Ինքն անձամբ որևէ մեկին չի տեղեկացրել, այսինքն` ինքը չի զանգել: Հաճախորդները հիմնականում հեռախոսով են ճշտել, թե արդյոք գումարը նստել է իրենց հաշվեհամարին ու նոր միայն մոտեցել են բանկին: Միքայելյանը հիմնականում մենակ է եկել բանկ, բայց եղել են դեպքեր, երբ նա եկել է ինչ-որ անձի հետ: Միքայելյանից բացի եղել են դեպքեր, որ այլ անձ է կանխիկացրել գումարը նրա Ա/Ձ-ի հաշվից: Իր հիշելով հաշիվը բացվել է Կոնջարովներից ինչ-որ մեկի միջոցով: Միքայելյանը բաժնի պետի մոտ է բացել հաշիվը, քանի որ միայն նա ունի այդ իրավասությունը: Կոնջարովի կազմակերպության կողմից մոտ 4 կամ 5 Ա/Ձ-ների է փոխանցվել գումարը: Չի հիշում, թե Միքայելյանի փոխարեն գումարն այլ անձի կողմից կանխիկացնելիս Կոնջարովը գտնվել է բանկում, թե` ոչ: <<Ձուլակենտրոն>>-ի տնօրենը զանգահարել է ու ասել, որ իր մատակարարներին է ուղարկում, որ հաշիվ բացեն, ավելի արդյունավետ գումարների փոխանցումները կազմակերպելու համար: Միքայելյանին ինքն է բացատրել, որ այլ անձի անունով եթե չեկ ստորագրի, ապա այդ անձնավորությունն իր քաղաքից բացակայելու դեպքում կարող է անձնագրով կանխիկացնել Ա/Ձ-ի հաշվին նստած գումարը: Որքանով հիշում է Կոնջարովը Միքայելյանի կողմից գումար կանխիկացնելիս ներկա չի եղել: Հիմնականում հաշվի վրա նստած ամբողջ գումարը կանխիկացրել են: Վկա Աննա Ավետիսյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Արամ Միքայելյանը հանդիսանում է իր ամուսինը, սակայն վերջինիս հետ շուրջ 12 տարի համատեղ չեն բնակվում: Վերջինիս կամ նրա ընտանիքի անդամների հետ չի շփվում, ընկերներից ճանաչում է միայն Արայիկ Վաղարշակյանին, ում հետ ծանոթացել են դեռևս Բելոռուսիայի Հանրապետությունում և ընտանիքներով մտերմություն են արել: Միքայելյանի գործունեության մասին որևէ բան ասել չի կարող և տեղյակ չէ, թե ինչով է նա զբաղվում, քանի որ չի շփվում նրա հետ: Նրա գտնվելու վայրի մասին տեղեկություն չունի: Վկա Արթուր Փաշինյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատել է <<Ֆաստ Թրեք Քոնսթրաքշնս>> ՓԲԸ-ում, որպես տնօրեն: ՓԲԸ-ը զբաղվել է շինարարական աշխատանքներով: Անձամբ չի ճանաչել Արամ Միքայելյանին, նախաքննության ժամանակ տեղեկացել է, որ իրենց ընկերությունը շինարարական ապրանքատեսակների մատակարարումով գործնական հարաբերություններ է ունեցել մոտ 200 կազմակերպությունների հետ, որոնցից մեկը հանդիսացել է <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ն: Ներկայումս կատարված գործարքների մասին ոչինչ չի հիշում: Համաձայն իր ղեկավարած ընկերության կարգի, իրենց ներկայացրել են օֆերտաներ, որոնցից մեկն ինքը հաստատել է, որից հետո մատակարարն ապրանքն իր ուժերով հասցրել է շին հրապարակ ու շփվել է պահեստապետերի և մատակարարման բաժնի աշխատակիցների հետ: Կոնկրետ այս դեպքում չի հիշում, թե ինչ կարգով է կատարվել վճարումը` կանխիկ, թե փոխանցումով: Պնդում է, որ նշած Ա/Ձ-ի կողմից իրենց կազմակերպությանն ապրանք մատակարարվել է, սակայն այդ կազմակերպության անունից հանդես եկած անձին չի հիշում ու չի կարող հիշել, քանի որ նա հանդիսացել է հարյուրավոր մատակարարներից մեկը: Իրենց ընկերությունում կնիքի ձևով ստորագրությունը` <<ֆաքսիմիլային ստորագրությունը>> ընդունվել է, որպես պատշաճ ստորագրություն: Կոնկրետ չի հիշում, թե ինչ ապրանքներ են նշված Ա/Ձ-ի կողմից մատակարարվել, սակայն ենթադրում է, որ դրանք պետք է լինեին մանր շինարարական ապրանքնտեսակներ: Վկա Կարեն Գրիգորյանի ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2006թ.-ից զբաղեցրել է <<Երևան Ջուր>> ՓԲԸ-ն խմելու ջրի արտադրության և փոխադրման վարչության գլխավոր ճարտարագետի պաշտոնը: Վերակառուցման աշխատանքներ կատարելու հետ կապված, 2009 թ. հնարավոր է, որ <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի հետ գործարք կատարած լինի, սակայն անունը չի հիշում: Ցուցմունք նախկինում տվել է խողովակի, անկյունակի ու այլ ապրանքների վերաբերյալ: Նշված գործարքի մասին հիշում է, որ մատակարարը մեքենայով բերել է ապրանքներն իրենց նշած վայրը: Վճարումը փոխանցումով են կատարել: Այդ հարցերով զբաղվել է հաշվապահությունը: Կոնկրետ գործարքից տեղյակ է, քանի որ նշված ապրանքն ինքն է ընդունել, սակայն թե ով է հանդես եկել որպես Ա/Ձ-ի ներկայացուցիչ չի հիշում: Վկա Գայանե Մուրադյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է <<Շահումյան Ագրոսպասարկում>> Ա/Մ-ում, որպես հաշվապահ: Իրենց տնօրենը` Վանիկ Սողոմոնյանը <<Արամ Միքայելյան>> ԱՁ-ից անկյունակներ է գնել: Ինքը, որպես հաշվապահ, մտածելով, որ Ա/Ձ-ն կնիք չի ունենա, նրանցից որոշ փաստաթղթեր է պահանջել, սակայն պարզվել է, որ Ա/Ձ-ն կնիք ունի: Իրենք վճարումը կատարել են բանկային փոխանցման միջոցով <<ՎՏԲ-Հայաստան>> բանկից իրենք փոխանցել են <<Արդշինինվեստբանկին>>: Այդ կազմակերպության հետ այլ գործարքներ չեն կատարել, ինքն այլ մասնակցություն նշված գործարքին չի ունեցել: Պահանջել է հաշիվ ֆակտուրայի հետ ներկայացնել լիցենզիան, անձը հաստատող փաստաթուղթ: Կնիքի վրա դրված ստորագրությունը չի կարող ասել ձեռքով ստորագրված է եղել, թե կնիքով դրված: Հաշիվ ֆակտուրաները ապրանքը մատակարարող վարորդի միջոցով բերել ու թողել են իրենց մոտ: Իրենց տնօրենի կողմից դրանք ստորագրելուց և կնիքելուց հետո, ինքն անձամբ զանգահարել է մատակարարի կողմից թողած հեռախոսահամարով ու հանդիպելով մի կնոջ, որը ներկայացել է որպես տվյալ ընկերության հաշվապահ, դրանք հանձնել է վերջինիս: Ապրանքը ընդունել է անձամբ տնօրենը: Տեղյակ չէ, թե նշված Ա/Ձ-ն ինչ գործունեությամբ է զբաղվում: Գնված ապրանքը ինքն անձամբ տեսել է: Իրենց կազմակերպության իրավաբանական հասցեն է ք. Երևան, Հաղթանակի 1 փող, շենք 43: Վկա Հովհաննես Բաղդոյանը և վկա Արմենակ Փիլթակյանը նախաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ են տվել այն մասին, որ <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի հետ 2009-2010թթ. ընթացքում կատարել են գործարքներ: Ըստ էության Ա/Ձ-ից ձեռք են բերել տարբեր շինարարական ապրանքներ, որոնց դիմաց վճարումը կատարել են բանկային փոխանցման միջոցով: Ա/Ձ-ի անունից հանդես եկող անձնավորությունը ներկայացել է որպես Արամ Միքայելյան, սակայն նրան նկարագրել չեն կարողանում: ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ տեղեկատվական բազայից ստացված տվյալների զննության արձանագրության համաձայն, <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի կողմից դուրս են գրվել 336.322.559 դրամի թվով 282 հարկային հաշիվներ: ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ համապատասխան տարածքային ստորաբաժանումներից առգրավված <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ն և <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի հարկային գործերի ու ՀՀ կենտրոնական բանկի ֆինանսական դիտարկումների կենտրոնից ստացված տեղեկատվության համաձայն, <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի <<Արդշինինվեստբանկ>> ՓԲԸ-ում սպասարկվող դրամային հաշիվներից մուտքագրվելուց հետո, կարճ ժամանակահատվածում 16.10.2009-10.03.2010թթ. ընթացքում, Արամ Միքայելյանի կողմից կանխիկացվել է 266.758.847 դրամ, իսկ Արայիկ Վաղարշակյանի կողմից` 8.130.318 դրամ: <<Արդշինինվեստբանկ>> ՓԲԸ-ից ստացված <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ն բանկային հաշիվների շարժի վերաբերյալ տեղեկություների համաձայն, առկա են հիշյալ հաշիվներից գումար կանխիկացնելու վերաբերյալ դրամարկղային ելքի օրդերներ ու վճարման հանձնարարագրերի կրկնօրինակներ: Վկա Գևորգ Սիմոնյանի կողմից ներկայացվել են <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի կողմից 2009-2010թթ. ընթացքում <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-նը դուրս գրված 249 հատ հաշիվ ապրանքագրեր: Դատահաշվապահական փորձաքննության թիվ 10-3128 եզրակացության համաձայն, ...<<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ն կողմից 2009 և 2010 թթ., տարբեր գնորդների անվամբ դուրս գրված հարկային հաշիվներն ապրանքայն դիտելու պայմաններում, <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ում տույժ ու տուգանքներով հանդերձ` լրացուցիչ առաջանում են` 266.379.222 դրամ հարկային պարտավորություններ, այդ թվում` Արամ Միքայելյան Ա/Ձ-ի դրվագով. հարկեր` 69.160.028 դրամ, տույժեր 37.865.115 դրամ, տուգանքներ` 41.496.017 դրամ, ընդամենը` 148.524.160 դրամ:............. Արամ Միքայելյան Ա/Ձ-ում տույժ և տուգանքներով հանդերձ առաջանում է պետ. բյուջե վճարման ենթակա` 43.663.004 (Հարկեր և պարտադիր վճարներ` 19.471.815 + տույժեր 10.527.656 + տուգանքներ` 13.663.533) դրամ գումարի պարտավորություն:....... Առկա են որպես իրեղեն ապացույցներ ճանաչված և գործին կցված <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ն, <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի կնիքը, Արամ Միքայելյանի և Արամ Կոնջարովի ստորագրության դրոշմակնիքները, դրանք ներկայացնելու ու զննելու մասին արձանագրությունները: Վերջինիս կողմից ներկայացված Արամ Միքայելյանի ստորագրության դրոշմակնիքով կնքված և չլրացված 80 հատ դրամարկղային մուտքի օրդերները: Իրեղեն ապացույց հանդիսացող Արմեն Կոնջարովին պատկանող 091 22-88-55 և 098 22-88-55 բջջային հեռախոսահամարների մուտքային և ելքային զանգերի վերծանումները պարունակող լազերային սկավառակի համաձայն, վերջինս 2009-2010թթ. ընթացքում հեռախոսակապի մեջ է գտնվել Արայիկ Վաղարշակյանի հետ: Դատարանը վելուծելով և գնահատելով դատական քննության ժամանակ հետազոտված ապացույցները իրենց համակցության մեջ, իրավացիորեն գտել է, որ Արամ Միքայելյանը կատարել է հանցավոր արարքներ, որոնք նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով, որոնցով էլ նա ենթակա է քրեական պատասխանատվության, իսկ Արայիկ Վաղարշակյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներին, որով էլ նա ենթակա է քրեական պատասխանատվության: Միաժամանակ Դատարանը պատճառաբանված կերպով գտել է, որ պետք է ճանաչել և հռչակել ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում` արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ և Արայիկ Վաղարշակյանի անմեղությունը նույն պատճառաբանությամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում: Արամ Միքայելյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով մեղադրանքը չի ապացուցվել, իսկ նրան այդ հոդվածով մեղսագրված արարքը պետք է վերաորակել 189 հոդվածի 1-ին մասով: Դատարանը գտել է նաև, որ Արայիկ Վաղարշակյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով մեղադրանքը չի ապացուցվել, իսկ նրան այդ հոդվածով մեղսագրված արարքը պետք է վերաորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 31 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն, արարքը համարվում է առանց մեղքի կատարված, եթե անձը չի գիտակցել ու տվյալ իրադրությունում չէր կարող գիտակցել իր գործողության /անգործության/` հանրության համար վտանգավոր բնույթը կամ չի նախատեսել հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը և տվյալ իրադրությունում պարտավոր չէր կամ չէր կարող նախատեսել դրանք: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 37 հոդվածի համաձայն, հանցակցություն է համարվում երկու կամ ավելի անձանց դիտավորյալ համատեղ մասնակցությունը դիտավորյալ հանցագործությանը: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38 հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն, դրդիչ է համարվում այն անձը, ով մեկ ուրիշ անձի դրդել է հանցանք կատարելու` համոզելու, նյութապես շահագրգռելու, սպառնալիքի միջոցով կամ այլ եղանակով, իսկ 5-րդ մասի համաձայն, օժանդակող է համարվում այն անձը, ով հանցագործությանն օժանդակել է խորհուրդներով, ցուցումներով, տեղեկատվություն կամ միջոցներ, գործիքներ տրամադրելով կամ խոչընդոտները վերացնելով, ... : ՀՀ քրեական օրենսգրքի 40 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն, հանցակցի սահմանազանցում է համարվում անձի կողմից այնպիսի հանցանք կատարելը, որը չի ընդգրկվում մյուս հանցակիցների դիտավորությամբ, համաձայն նույն հոդվածի 2-րդ մասի` հանցանքի սահմանազանցման համար մյուս հանցակիցները պատասխանատվություն չեն կրում: Վերլուծելով և գնահատելով դատական քննության ժամանակ հետազոտված ապացույցներն իրենց համակցության մեջ, Դատարանն իրավացիորեն ձեռք բերված ապացույցները բավարար է գտնում և գործի փաստական հանգամանքներով հաստատված է համարում, որ Կոնջարովի կազմակերպմամբ Վաղարշակյանը նյութապես շահագրգռելու միջոցով Միքայելյանին դրդել է կեղծ ձեռնարկատիրության: Այսպես` Վաղարշակյանի առաջարկությամբ, առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության, Միքայելյանը գրանցել է <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ն, որի նպատակը նյութական օգուտ քաղելն է, այն է` Ա/Ձ հաշվեհամարին փոխանցված գումարները կանխիկացնելուց ու Կոնջարովին փոխանցելու դիմաց կանխիկացված գումարից սկզբում` 2 , բայց հետագայում 1 տոկոս գումարի չափով եկամուտ են ստացել Միքայելյանը և Վաղարշակյանը: Ա/Ձ-ն գրանցելուց ու հետագա գործունեության ընթացքում Կոնջարովը Միքայելյանին ու Վաղարշակյանին ներկայացրել է, որ իր կողմից Ա/Ձ-ի անվամբ սկզբնական շրջանում կատարվելու է շինանյութի առևտուր, իսկ առնվազն 2009թ. դեկտեմբերից սկսած դրա փաստաթղթերով Վրաստանի հանրապետությունից մշտապես ներկրվելու են ցիտրուսային մրգեր, գործունությունը լինելու է օրինական, իսկ դրանից առաջացող հարկերը վճարվելու են ամբողջությամբ: Դրանից հետո Միքայելյանը Կոնջարովի առաջարկությամբ պատրաստել է իր ստորագրության դրոշմակնիքը և այն, Ա/Ձ կնիքի և հաշվապահական փաստաթղթերի հետ միասին փոխանցել է Կոնջարովին: Վերջինս <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-նն առանց ապրանքների մատակարարման և ծառայությունների մատուցման, <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր է կազմել, որոնք ներառել է <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ն հաշվետվություններում ու հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում և չարամտորեն խուսափել առանձնապես խոշոր չափերի 69.160.028 դրամի հարկերը վճարելուց, ինչի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն գումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս: <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի <<Արդշինինվեստբանկ>> ԲԲԸ-ում գտվող հաշվեհամարին Կոնջարովի` <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ- փոխանցված գումարներից մուտքագրվելուց հետո, կարճ ժամանակահատվածում 16.10.2009-10.03.2010թթ. ընթացքում Միքայելյանը կանխիկացրել ու Կոնջարովին է փոխանցել 266.758.847 դրամ գումար, իսկ Վաղարշակյանը նման եղանակով կանխիկացրել և Կոնջարովին է փախանցել` 8.130.318 դրամ: Բացի այդ, <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ով իրականացվել է նաև ձեռնարկատիրական գործունեություն և 2009թ. երրորդ ու 2010թ. առաջին եռամսյակների ընթացքում <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի գործունեության վերաբերյալ Միքայելյանի կողմից օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշիվներ և հարկման հիմք հանդիսացող պարտադիր այլ փաստաթղթեր չներկայացնելու միջոցով` չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերի 19.471.815 դրամ հարկ վճարելուց: Վաղարշակյանը Միքայելյանին կեղծ ձեռնարկատիրության դրդելիս չի գիտակցել և տվյալ իրադրությունում չէր կարող գիտակցել, որ նրա կողմից բացի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված կեղծ ձեռնարկատիրությունից կարող է կատարվել նաև այլ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք: Տվյալ դեպքում Վաղարշակյանը Միքայելյանին կեղծ ձեռնարկատիրության դրդելիս, իսկ վերջինս այդ հանցանքը կատարելիս չեն գիտակցել և տվյալ իրադրությունում չէին կարող գիտակցել, որ Կոնջարովի կողմից <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-նն առանց ապրանքների մատակարարման և ծառայությունների մատուցման <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կկազմվեին, որոնք կներառվեին <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ն հաշվետվություններում ու հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում, ինչը հնարավորություն կտար Կոնջարովին չարամտորեն խուսափելու առանձնապես խոշոր չափերի` 69.160.028 դրամի հարկերը վճարելուց և նույն նույն գումարի չափով պետությանը վնաս պատճառելուց: Ի սկզբանե և մինչև Կոնջարովի ձերբակալվելը, Միքայելյանը և Վաղարշակյանը Կոնջարովի հետ նախնական համաձայնություն են ունեցել, որ վերջինս Ա/Ձ Արամ Միքայելյանի միջոցով իրականացնելու է հիմնականում ՀՀ ցիտրուսային մրգերի ներմուծում և գործունեությունից գոյացած հարկերն ամբողջությամբ վճարվելու են: Միքայելյանի և Վաղարշակյանի կողմից Կոնջարովի կատարած գործողությունների ու դրանց հնարավոր հետևանքները կանխատեսելու վերաբերյալ գործում բավարար ապացույցներ չկան: Այսինքն` ամբաստանյալ Վաղարշակյանը և Միքայելյանն Կոնջարովին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 3-րդ մասով և 205 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործություններ կատարելուն օժանդակելու դիտավորություն չեն ունեցել և նրանց գործողություններում բացակայում է 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով և 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմը: Նման պայմաններում վերլուծելով ամբաստանյալների, վկաների, ցուցմունքները, գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցները, ստուգելով ամբաստանյալների կողմից իրենց մեղսագրված հանցագործություններ կատարելու վերաբերյալ գործով ձեռք բերված ապացույցները` դրանց վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, ամբաստանյալների մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրանց օգտին մեկնաբանելով` Դատարանը պատճառաբանված կերպով գտել է, որ պետք է ճանաչել և հռչակել ամբաստանյալներ Արամ Միքայելյանի և Արայիկ Վաղարշակյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում: Դատարանը հաստատված է համարել, որ ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանը կատարել է հանցավոր արանքներ, որոնք համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով և 205 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմերին, իսկ Արայիկ Վաղարշակյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը համապատասխանում է 38-189 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմին, որով էլ նրանք ենթակա են քրեական պատասխանատվության: Վերոգրյալ հոդվածների բովանդակային վերլուծությունից և սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից ակնհայտ է դառնում, որ ամբաստանյալների նկատմամբ պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, բավարար չափով ստուգման ու բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել վերաքննիչ բողոքում մատնանշված բոլոր հանգամանքները, նրանց կողմից կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, մասնավորապես այն, որ ամբաստանյալները նախկինում դատված և որևէ կերպ արատավորված չեն եղել, Արամ Միքայելյանը ՀՀ Արարատի մարզի Աշտարակ քաղաքի քաղաքապետի, իսկ Արայիկ Վաղարշակյանը ՀՀ Արագածոտնի մարզի Ապարան քաղաքի քաղաքապետի կողմից բնութագրվում են դրականորեն, Արամ Միքայելյանը աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն ու հանցագործության մյուս մասնակցին հանցանքի կատարաման մերկացնելուն, Արայիկ Վաղարշակյանը տառապում է` <<ՍԻՀ, անկայուն հարաճուն պրոգրեսիվող ստենոկարդիա, զարկերակային հիպերտոնիա, 2-րդ աստիճանի, /բարձր ռիսկ կրիզային ընթացք/, ՄԱ 3-րդ /NYHA/, շաքարային դիաբետտիպ 2-րդ միջին ծանրության>> հիվանդություններով, նրա խնամքին է գտնվում թոշակառու մայրը և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք չարձանագրելով` իրավացիորեն վերջիններիս նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ, ինչը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10 հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից` համապատասխանում է կատարված հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորների անձնավորությանը, անհրաժեշտ ու բավարար է նրանց ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար և կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին: Ինչ վերաբերում է մեղադրող Գ. Մարկոսյանի վերաքննիչ բողոքի խնդրանքին` ամբաստանյալների դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցն ամբողջությամբ բավարարելու վերաբերյալ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Դատարանն պատճառաբանված կերպով ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարել է մասնակի` վճռելով Արամ Միքայելյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 19.471.815 դրամ, իսկ Արամ Միքայելյանից և Արայիկ Վաղարշակյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի 69.106.028 դրամ բռնագանձելու մասով հայցը մերժել` պատճառաբանելով, որ ամբաստանյալներն անմեղ են Արմեն Կոնջարովին տվյալ գումարի չափով հարկերը ՀՀ բյուջե վճարելուց խուսափելուն օժանդակելու մեղադրանքում: Արմեն Կոնջարովի վերաբերյալ օրինական ուժի մեջ մտած Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 16.06.2011թ-ի դատավճռով որոշվել է վերջինիցս հօգուտ պետական բյուջեի բռնագանձել 109.777.703 դրամ, որն իր մեջ ներառել է նաև 69.106.028 դրամը: Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 155 հոդվածի 1-ի մասի, նույն քաղաքացիական հայցով դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած որոշումը, ...ինչպես նաև դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռի առկայությունը, որով հայցը մերժվել կամ լրիվ կամ մասնակի բավարարվել է, բացառում է քաղաքացիական հայցի կրկին հարուցումը: Վերոգրյալ հիմքերի առկայության պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ սույն գործով թույլ չեն տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կհանգեցնեին դատական սխալի, ուստի գտնում է, որ Դատարանի դատավճիռն օրինական է ու հիմնավորված և այն բեկանելու, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքները բավարարելու օբյեկտիվ հիմքեր առկա չեն: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393, 394, 402 հոդվածներով` ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանի պաշտպան Կ. Մանուչարյանի և մեղադրող Գ. Մարկոսյանի վերաքննիչ բողոքները մերժել` օրինական ուժի մեջ թողնելով Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012թ. մայիսի 21-ի դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արամ Արշավիրի Միքայելյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով, 205 հոդվածի 2-րդ մասով և Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի` 38-189 հոդվածի 1-ին մասով: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ Իսկականի հետ ճիշտ է` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Կ. ՂԱԶԱՐՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 29-08-2012 |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | Գործ ԵԱՔԴ/0174/01/11 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ 2012թ. օգոստոսի 29-ին Երևան ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Կ. ՂԱԶԱՐՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Հ. ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ Մ. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ս. ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆԻ Մասնակցությամբ` ՄԵՂԱԴՐՈՂ ` Գ. ՄԱՐԿՈՍՅԱՆԻ ՊԱՇՏՊԱՆՆԵՐ` Կ. ՄԱՆՈՒՉԱՐՅԱՆԻ Տ. ԳԱՍՊԱՐՅԱՆԻ ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼՆԵՐ` Ա. ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆԻ Ա. ՎԱՂԱՐՇԱԿՅԱՆ Դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննելով ամբաստանյալներ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով, 205 հոդվածի 2-րդ մասով և Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի նկատմամբ 38-189 հոդվածի 1-ին մասով Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ` Դատարան/ 2012թ. մայիսի 21-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Ա. Միքայելյանի պաշտպան Կ. Մանուչարյանի և մեղադրող Գ. Մարկոսյանի վերաքննիչ բողոքները, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները. 13.10.2008թ. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 83102208 քրեական գործը: 16.02.2010թ. թիվ 83102208 քրեական գործն ուղարկվել է ՀՀ Ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննչական վարչություն և կատարվել նախաքննություն: 23.03.2010թ. ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 3-րդ մասի և 190 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 58203810 քրեական գործը, որը 18.06.2010թ. ուղարկվել է ՀՀ Ոստիկանության ՔԳՎ, նույն օրը միացվել թիվ 83102208 քրեական գործին և նախաքննությունը շարունակվել 83102208 համարի տակ: 18.11.2011թ. թիվ 83102208 քրեական գործից անջատվել է մեղադրյալներ Արամ Միքայելյանի և Արայիկ Վաղարշակյանի վերաբերյալ մասը և շնորհվել է 83102208/3 համարը: 18.11.2011թ. Արամ Միքայելյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով, 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով և 205 հոդվածի 2-րդ մասով 2011 թվականի նոյեմբերի 18-ին Արայիկ Վաղարշակյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով և 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով: 30.11.2011թ. քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան: Դատարանի 21.05.2012թ. դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում: Ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով և 205 հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտվել` 189 հոդվածի 1-ին մասով ազատազրկման 2 տարի ժամկետով, 205 հոդվածի 2-րդ մասով` ազատազրկման 5 տարի ժամկետով` անձնական գույքի կեսի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավել քան 19.471.815 դրամից: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66 հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն, հանցանքների համակցությամբ պատիժները մասնակի գումարելու միջոցով, Արամ Միքայելյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 5 տարի 3 ամիս ժամկետով` անձնական գույքի կեսի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավել քան 19.471.815 դրամից` պատժի սկիզբը հաշվելով 08.07.2011թ.-ից: Խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Նույն դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում: Արայիկ Վաղարշակյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել տուգանքի` 800.000 դրամի չափով: ՀՀ Ազգային Ժողովի <<Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> 26.05.2011թ. որոշման 1-ին կետի 3-րդ ենթակետի համաձայն, ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանը ազատվել է նշանակված պատիժը կրելուց: Խափանման միջոց ստորագրություն չհեռանալու մասին վերացվել է: ՀՀ Գլխավոր դատախազության կողմից ամբաստանյալների դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարվել է մասնակի` վճռվել է Արամ Միքայելյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 19.471.815 դրամ: Քաղաքացիական հայցը մնացած մասով` մերժվել է: Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, իրեղեն ապացույց հանդիսացող, Արմեն Կոնջարովին պատկանող 091 22-88-55 և 098 22-88-55 բջջային հեռախոսահամարների մուտքային և ելքային զանգերի վերծանումները պարունակող լազերային սկավառակը վճռվել է պահել քրեական գործի հետ միասին, իսկ մյուս իրեղեն ապացույցների հարցը համարվել է լուծված: Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք են ներկայացրել ամբաստանյալ Ա. Միքայելյանի պաշտպան Կ. Մանուչարյանն ու մեղադրող Գ. Մարկոսյանը: 2.Գործի փաստական հանգամանքները Նախաքննական մարմնի կողմից ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ և Արայիկ Վաղարշակյանի դրդչությամբ, առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության, նյութական այլ օգուտներ քաղելու ու հարկերից չարամտորեն խուսափելու դիտավորությամբ, 18.09.2009թ. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ-ի Արտաշատի տարածքային հարկային տեսչությունում հաշվառվելով անհատ ձեռնարկատեր և Արայիկ Վաղարշակյանի դրդչությամբ իր ստորագրության դրոշմակնիքը, Ա/Ձ-ի կնիքն ու հաշվապահական փաստաթղթերը հանձնելով Արմեն Կոնջարովին, ինչպես նաև հետագայում Ա/Ձ-ի <<Արդշինինվեստբանկ>> ԲԲԸ-ում գտնվող հաշվեհամարին փոխանցված գումարները կանխիկացնելով ու վերջինիս հանձնելով` օժանդակել է նրան <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-նն առանց ապրանքների մատակարարման և ծառայությունների մատուցման <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կազմելուն, որոնք Արմեն Կոնջարովը ներառելով <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ն ընկերության հաշվետվություններում ու հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերի` 69.160.028 դրամի հարկերը վճարելուց, ինչի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն գումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս: Բացի այդ, Արամ Միքայելյանն Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ, <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ով իրականացնելով նաև ձեռնարկատիրական գործունեություն` Արսեն Ղազարյանի օժանդակությամբ, 2009թ. երրորդ և 2010թ. առաջին եռամսյակների ընթացքում, <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի գործունեության վերաբերյալ օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշիվներ ու հարկման հիմք հանդիսացող պարտադիր այլ փաստաթղթեր չներկայացնելու միջոցով` չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերի` 19.471.815 դրամ հարկ վճարելուց: Արայիկ Վաղարշակյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ, համոզելու և նյութապես շահագրգռելու միջոցով, Արամ Միքայելյանին դրդել է առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության նյութական այլ օգուտներ քաղելու ու հարկերից չարամտորեն խուսափելու դիտավորությամբ ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ-ի Արտաշատի տարածքային հարկային տեսչությունում 18.09.2009թ. որպես անհատ ձեռնարկատեր գրանցելու: Որից հետո Արամ Միքայելյանին համոզել է անհատ ձեռնարկատիրոջ կնիքը, նրա ստորագրության դրոշմակնիքն ու հաշվապահական փաստաթղթերը հանձնել Արմեն Կոնջարովին, իսկ հետագայում նաև վերջինիս մոտ գտնվող փաստաթղթերի օգտագործմամբ, <<Արդշինինվեստբանկ>> ԲԲԸ-ն ընկերության գլխամասից <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի ընթացիկ հաշվից ստացել է 8.130.318 դրամ ու փոխանցելով Արմեն Կոնջարովին` օժանդակել է նրան <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-նն առանց ապրանքների մատակարարման, <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կազմելուն և Արմեն Կոնջարովի կողմից դրանք <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ն հաշվետվություններում ու հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում ներառելու միջոցով, 69.160.028 դրամի առանձնապես խոշոր չափի հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն, ինչի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն գումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս: 2/. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոհիշյալ հիմնավորումներով: 1. Ամբաստանյալ Ա. Միքայելյանի պաշտպան Կ. Մանուչարյանն իր վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Դատարանի դատավճիռը կայացվել է նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի՝ /ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10, 48 հոդվածի 2-րդ մաս, 61, 62 հոդվածներ/ և /ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17 հոդվածի 1-ին մաս, 358 հոդվածի 4-րդ մասեր/ հոդվածների խախտումով, որն ազդել է գործի ելքի վրա: Ի խախտումն ՀՀ քրեական դատավարության 371 հոդվածի պահանջների, Դատարանը դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում չի նշել գործի այն հանգամանքները, ապացույցները կամ օրենքի այն նորմերը, որոնք թույլ են տվել հանգելու, որ նույն հանցանքի համար դրդիչ հանդիսացող Արայիկ Վաղարշակյանին հնարավոր է դատարարտել ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատժի՝ տուգանքի և համաներման հիմքով ազատել նրան պատժի կրումից, իսկ կատարող Արամ Միքայելյանի նկատմամբ անհրաժեշտ է նշանակել ազատազրկում 2 տարի ժամկետով։ Դատարանի կողմից թույլ է տրվել դատական սխալ՝ նյութական և դատավարական օրենքի էական խախտումներ, որոնք կարող են ազդել գործի ելքի վրա, ճիշտ չի կիրառել քրեական օրենքը, չի կայացրել էական, հիմնավորված և պատճառաբանված դատավճիռ։ Վերոգրյալի հիման վրա` բողոքաբերը խնդրում է մասնակիորեն բեկանել Դատարանի 21.05.2012թ. դատավճիռը` Արամ Միքայելյանի պատժի մասով։ Բեկանված մասով կայացնել գործն ըստ էության լուծող դատական ակտ՝ նշանակել Արամ Միքայելյանին մեղսագրված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով սանկցիայով նախատեսված տուգանք։ ՀՀ ԱԺ 26.05.2011թ. որոշման 1-ին կետի 3-րդ ենթակետի համաձայն, վերջինիս ազատել նշանակված պատիժը կրելուց։ 2. Մեղադրող Գ. Մարկոսյանն իր վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Դատարանը հանգել է սխալ հետևության այն մասին, որ չեն ապացուցվել ամբաստանյալներին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքները և այդ հոդվածներով մեղսագրված արարքները պետք է վերաորակել 189 հոդվածի 1-ին մասով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38–205 հոդվածի 2-րդ մասով աջադրված մեղադրանքներով պետք է ճանաչել և հռչակել նրանց անմեղությունը՝ արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։ Դատական ակտն օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված չէ, դատարանը չի կատարել գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտության, քրեական գործում առկա բավարար ապացույցների առկայության և համակցության պայմաններում, դրանց կողմնակալ, ոչ լիարժեք ու ոչ օբյեկտիվ հետազոտման արդյունքում կայացրել է գործի փաստական հանգամանքներից, տվյալներից չբխող դատական ակտ։ Դատարանը, թույլ է տվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ, քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներին ցուցաբերել է կանխակալ մոտեցում, իսկ հետազոտված ապացույցներին ճիշտ գնահատական չի տվել, պատիժ նշանակելիս հաշվի չի առել յուրաքանչյուրի մասնակցության բնույթն ու աստիճանը կատարված հանցագործության մեջ, որի արդյունքում ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանի արարքը սխալ որակելուց բացի, նրա նկատմամբ նշանակելով ակնհայտ մեղմ պատիժ, խախտել է սոցիալական արդարությունը, որը չի կարող համարվել արդարացի և նպաստել պատժի հիմնական նպատակների իրականացմանը, կանխել հանցագործությունները, իսկ համապարտության կարգով պետությանը պատճառված վնասի բռնագանձման վերաբերյալ ներկայացված հայցադիմումը մերժելով խախտել է պետության գույքային շահերը։ Դատարանն անտեսելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7 հոդվածի, 18, 61 հոդվածների, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25 հոդվածի, «Անհատ ձեռնարկատիրոջ» մասին ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի, ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 50, 51 հոդվածների, նույն օրենսգրքի 5-րդ Գլխի 2-րդ պարագրաֆում զետեղված հոդվածների նորմերը` ամբաստանյալների արարքները ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասից սխալ վերաորակելով նույն հոդվածի 1-ին մասով` անտեսել է, որ անհատ ձեռնարկատերը չի կարող 189 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության սուբյեկտ լինել, քանի որ նույն հոդվածի դիսպոզիցիայում հստակ նշված է՝ առանց ձեռնարկատիրական կամ բանկային գործունեություն իրականացնելու մտադրության առևտրային կազմակերպություն ստեղծելը ...., իսկ առևտրային կազմակերպությունը, ինչպես նշվեց պետք է ունենա իրավաբանական անձի կարգավիճակ, որն անհատ ձեռնարկատերը չունի, քանի որ Ա/Ձ-ն ֆիզիկական անձն է, որն իրավունք ունի, առանց իրավաբանական անձ կազմավորելու, ինքնուրույն, իր անունից և իր ռիսկով իրականացնել գործունեություն, որի հիմնական նպատակը գույք օգտագործելուց, ապրանքներ վաճառելուց, աշխատանքներ կատարելուց կամ ծառայություններ մատուցելուց շահույթ /եկամուտ/ ստանալն է: Բացի այդ, Դատարանն անտեսել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունը ներկայացնում է նյութական հանցակազմ, այն է՝ հարկերից խուսափելու նպատակով առևտրային կազմակերպություն ստեղծելը, որի հետևանքով վնաս է պատճառվել, հետևաբար նրանց արարքները սխալ վերաորակելով 189 հոդվածի 1-ին մասով, չի նշել նրանց գործողությունների հետևանքով քաղաքացիներին, կազմակերպություններին կամ պետությանը պատճառված վնասի չափը և անտեսելով, որ նյութական հանցակազմերում առաջացած հանցավոր հետևանքները բոլոր հանցակիցների համար ընդհանուր է ու միասնական, հանցակիցներից յուրաքանչյուրի արարքը պատճառական կապի մեջ է ընդհանուր հանցավոր հետևանքների հետ, անհիմն մերժել է համապարտության կարգով Ա. Վաղարշակյանից հօգուտ պետական բյուջեի հանցագործությամբ պատճառված վնասը բռնագանձելու պահանջով ներկայացված հայցը: Դատարանը սխալ որակելով ամբաստանյալների արարքները` նրանց նկատմամբ պատիժ նշանակելիս անտեսել է նաև, որ դրդիչը դիտվում է, որպես հանցագործություն կատարելուն հակող անձ, որն իրենից մեծ վտանգավորություն է առաջացնում, քանի որ վերջինս է կատարողի մոտ առաջացնում հանցանք կատարելու դիտավորություն և վճռականություն` ցուցաբերելով կազմակերպական բնույթի գործողություններ: Նույն դատարանը, ամբաստանյալ Արմեն Կոնջարովի և մյուսների միջնորդության հիման վրա իրականացնելով արագացված դատաքննություն, 16.06.2011թ. դատավճռով հաստատված է համարել Արամ Միքայելյանի օժանդակությամբ Արմեն Կոնջարովի կողմից առանց ապրանքների մատակարարման ու ծառայությունների մատուցման կեղծ հաշիվ ապրանքագրեր կազմելու և դրանք իր փաստացի ղեկավարման տակ գտնվող ընկերությունների հաշվետվություններում ներառելով առանձնապես խոշոր չափերի հարկերից խուսափելու հանգամանքը, իսկ վերջինս իրեն մեղավոր ճանաչելով մեղսագրված արարքներում՝ այդ թվում վեըը նշված դրվագով ընդունել է Միքայելյանի օժանդակությամբ իր կողմից առանց ապրանքների մատակարարման ու ծառայությունների մատուցման կեղծ հաշիվ ապրանքագրեր կազմելու և դրանք իր փաստացի ղեկավարման տակ գտնվող ընկերությունների հաշվետվություններում, ներառելով առանձնապես խոշոր չափերի հարկերից խուսափելու հանգամանքը։ Սինչդեռ, Դատարանը որպես իրավական փաստարկ անտեսել է օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտի առկայությունը։ Անհրաժեշտ է նշել, որ Ա. Վաղարշակյանի դրդչությամբ Միքայելյանի կողմից Կոնջարովին Ա/Ձ-ի հաշվապահական փաստաթղթերր, Ա/Ձ-ի ու իր ստորագրության կնիքները տրամադրելն արդեն իսկ վկայում է այն մասին, որ ի սկզբանե նրանց դիտավորության մեջ ընդգրկված է եղել հարկերից խուսափելու կամ հարկերից խուսափելուն օժանդակելու հանգամանքը, որն էլ հենց հանդիսանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 2-րդ մասի նյութական հետևանքը ...: Այսպիսով, վերը նշված ապացույցների առկայության և համակցության պայմաններում, Դատարանը դրանց կողմնակալ, ոչ լիարժեք ու ոչ օբյեկտիվ հետազոտման արդյունքում կայացրել է գործի փաստական հանգամանքներից, տվյալներից չբխող դատական ակտ, թույլ է տվել դատական սխալ, որի արդյունքում խախտվել են քրեական դատավարության հիմնարար մի շարք սկզբունքներ և արդյունքում հանցագործություն կատարած անձինք խուսափել են քրեական պատասխանատվությունից ու պատժից։ Իրականում քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներով հիմնավորվել է, որ Վաղարշակյանին ի սկզբանե հայտնի է եղել, որ հարկային պարտավորությունները <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի կողմից չեն կատարվելու, իսկ Միքայելյանին և Վաղարշակյանին ի սկզբանե հայտնի է եղել Կոնջարովի կողմից իրականացվող անօրինական գործողությունների մասին՝ առանց ապրանքների մատակարարման կեղծ հաշիվ ապրանքագրեր կազմելու ու դրանք ընկերության հաշվետվություններում ներառելով, առանձնապես խոշոր չափերի հարկերից խուսափելու դիտավորության մասին, որի իրականացմանը նպաստել են իրենց գործողություններով, որոնք անհրաժեշտ պայման են հանդիսացել վերջինիս կողմից կազմակերպված ու կատարված հանցագործության կատարմանը, Միքայելյանի գործողություններում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ, 38-205 հոդվածի 2-րդ և 205 հոդվածի 2-րդ մասերով, իսկ Վաղարշակյանի՝ 38-189 հոդվածի 3-րդ և 38-205 հոդվածի 2-րդ մասերով նախատեսված հանցագործությունների հանցակազմի հատկանիշներ։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376 հոդվածի 1-ին մասով, 376 հոդվածի 1-ին մասով, 379 հոդվածի 1-ին մասով, 380 հոդվածի 1-ին մասով և 381 հոդվածով` բողոքաբերը խնդրում է ամբողջությամբ բեկանել և փոփոխել Դատարանի 23.09.2011թ. դատավճիռը՝ Արամ Միքայելյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ, 38-205 հոդվածի 2-րդ և 205 հոդվածի 2-րդ մասերով, իսկ Արայիկ Վաղարշակյանին՝ 38-189 հոդվածի 3-րդ և 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով ու ելնելով նրանց կատարած հանցագործության բնույթից և վտանգավորության աստիճանից, նրանց նկատմամբ նշանակել համաչափ պատիժ, իսկ քաղաքացիական հայցն ամբողջությամբ բավարարել: 3/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները. Վերաքննիչ դատարանը ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով հիմնավորումները բողոքների կապակցությամբ և ամբաստանյալների պատասխանը մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի դեմ, մեղադրողի պատասխանը ամբաստանյալի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի դեմ, ներկայացված բողոքների հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18 հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ապացուցումը գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126 հոդվածի համաձայն` գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127 հոդվածի համաձայն` յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ: Քրեադատավարական ապացուցման տարրեր հանդիսացող ապացույցների ստուգման, գնահատման, ապացուցման ենթակա հանգամանքների վերաբերյալ` ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրության վերը նշված հիմնարար իրավադրույթների պահանջների համատեքստում, քննության առնելով քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների համակցությունը, ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներ Արամ Միքայելյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով, 205 հոդվածի 2-րդ մասով և Արայիկ Վաղարշակյանի կողմից 38-189 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքները կատարելը և նրանց մեղքը հաստատված, իսկ պաշտպան Կ. Մանուչարյանի և նրա պաշտպանյալի պատճառաբանությունները հերքված են քրեական գործով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ձեռք բերված և Դատարանում հետազոտված հետևյալ ապացույցներով. Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանն իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և ցուցմունք տվել այն մասին, որ Արայիկ Վաղարշակյանի հետ որպես հայրենակցի ծանոթացել է Բելոռուսիայի Հանրապետությունում, որտեղ բնակվել են նույն քաղաքում: Հետագայում վերջինս տեղափոխվել է Հայասատան: 2009թ. մոր առողջական վիճակի կտրուկ վատացման պատճառով ինքը նույնպես վերադարձել է Հայաստան: Վերադառնալուց հետո շարունակել են շփվել նրա հետ և նրա միջոցով էլ սեպտեմբեր ամսին ծանոթացել է Արմեն Կոնջարովի հետ, սակայն որտեղ` չի հիշում: Նախապես Վաղարշակյանից տեղեկացել է, որ Կոնջարովը ցանկանում է Ա/Ձ բացել, ինչ-որ գործունեություն ծավալելու համար: Բացվելիք Ա/Ձ-ի հաշվեհամարին պետք է գումարներ փոխանցվեին և կանխիկացվեին: Կոնջարովի ավտոմեքենայի մեջ տեղի ունեցած խոսակցության ժամանակ, որին ներկա է գտնվել նաև Վաղարշակյանը, Կոնջարովն առաջարկել է իրեն իր անվամբ Ա/Ձ բացել, որի հաշվին գումար է փոխանցվելու ու կանխիկացվող գումարի մեկ տոկոսի դիմաց պետք է դրանք կանխիկացնել: Վերջինիս ներկայացմամբ որևէ անօրինական գործունեություն չպետք է իրականացվեր, Ա/Ձ-ն սկզբում զբաղվելու էր շինանյութի առքուվաճառքով, այնուհետև` Վրաստանի Հանրապետությունից մրգերի ներկրմամբ, իսկ հարկերը պետք է վճարվեին: Սեպտեմբեր ամսին, Ա. Վաղարշակյանի հետ միասին գրանցել է <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ն: Քանի որ առաջին անգամ է Հայաստանում նման գործունեություն ծավալել և տեղյակ չի եղել կարգերին, ուստի այդ պատճառով է վերջինիս հետ միասին է կատարել դրա հետ կապված բոլոր գործողութունները: Կոնջարովի ցուցումով հաշվեհամար է բացել <<Արդշինինվեստբանկ>>-ում, որքան հիշում է կենտրոնական մասնաճյուղում: Գումարներ կանխիկացրել է 2009թ.-ի սեպտեմբերից մինչև 2010թ. փետրվար ամիսը: Կանխիկացրել է իր անձնագով ու կանխիկացնելուց հետո դրանք մշտապես տվել է Կոնջարովին: Մինչև 04.02.2009թ.-ը եղել է Հայաստանում, այնուհետև մեկնել է Մոսկվա, հետո` Բելոռուսիայի Հանրապետություն: 2010թ.-ին վերադարձել է Հայաստան, այնուհետև` մի քանի ամսից` նոյեմբերին մեկնել է Բելոռուսիայի Հանրապետություն մշտական բնակության: 2011թ. փաստաթղթերն հանձնել է համապատասխան մարմիններին կացության իրավունք ձեռք բերելու համար, սակայն իրեն 08.07.2011թ. կալանավորել են: Պնդել է, որ Ա/Ձ բացելու, գործունեություն ծավալելու ու գումար վաստակելու առաջարկն ստացել է Վաղարշակյանից: Ստացվում է, որ վերջինս իրեն խաբել է և ասել, որ ոչ մի վտանգ իրեն չի սպառնում: Ա/Ձ-ի անունից ոչ մի գործարք չի կատարել, կամ որպես տնօրեն հանդես չի եկել, իսկ Ա/Ձ-ի անունից գործունեություն իրականացնելու վերաբերյալ ոչ-ոքի լիազորագիր չի տվել: Ստորագրությամբ կնիքը պատրաստել է Կոնջարովի առաջարկությամբ: Առաջին կանխիկացումից առաջ Կոնջարովը կապնվել է իր հետ, հանդիպել են բանկում, որտեղ նրա հետ եղել են այլ անձինք: Պնդում է, որ Վաղարշակյանն իրեն այդ ժամանակ չի զանգահարել: Վերջինս տեղյակ է եղել, թե կանխիկացումից որքան գումար է ինքն ստացել, սակայն իրենից երբեք որևէ գումար չի պահանջել, իսկ Կոնջարովից գումար ստացել է, թե ոչ` տեղյակ չէ: Իր բացակայության ժամանակ Վաղարշակյանն է գումարներ կանխիկացրել: Կոնջարովի հետ հանդիպել են միայն գումար կանխիկացնելու օրերին: Տեղեկություն չի ունեցել Վաղարշակյանի ֆինանսական վիճակի մասին, կարծում է, որ վերջինս Ա/Ձ բացելու առաջարկն արել է իրեն ֆինանսապես օգնելու համար: Կոնջարովի առաջարկությամբ եկել է Աշտարակ քաղաք փաստաթղթեր ստորագրելու, որտեղ վերջինիս առաջարկությամբ ու Վաղարշակյանի հավանությունն ստանալուց հետո, իր Ա/Ձ-ի կնիքը և ստորագրությունը տվել է Կոնջարովին: Որքան հիշում է, 2009թ-ի դեկտեմբեր ամսին, տեսնելով, որ հարկերը չեն վճարվում, այդ մասին հայտնել է Վաղարշակյանին, ով էլ առաջարկել է դիմել Կոնջարովին: Վերջինս տեղի ունեցած խոսակցության ժամանակ վստահեցրել է, որ հարկերը վճարելու համար ժամանակը մինչև հունվարի 20-ն է ու մրգերը ներկրելուց հետո հարկերը կվճարվեն: Վաղարշակյանն ընդամենը ներկա է եղել խոսակցությանը և չի միջամտել: Հերթական հանդիպման ժամանակ, Կոնջարովը կրկին վստահեցրել է, որ հարկերը վճարվելու են, իսկ Վաղարշակյանը հայտնել է, որ չի հասկանում, թե ինչու է ամեն ինչ այդպես ստացվում: Արսեն Ղազարյանին չի ճանաչում, մեկ անգամ Կոնջարովի հետ բանկում է տեսել ու չի կարող ասել, թե նա ինչ առնչություն ունի Ա/Ձ-ի գործունեության հետ: Ինքը ձեռնարկատիրական գործունեություն ընդհանրապես չի իրականացրել և այդպիսի մտադրություն չի ունեցել: 2010թ. հունվարին տեղի ունեցած խոսակցությունների ժամանակ, ընդհանուր կարգով խոսակցություն է եղել, որ հարկերը չվճարելու դեպքում կարող է այսպես կամ այնպես լինել, սակայն խոսքն իրեն չի վերաբերել: Կոնկրետ 3 տարի ՀՀ-ից բացակայելու և պատասխանատվությունից խուսափելու վերաբերյալ խոսակցությունն ընդհանրական է եղել ու իրեն չի վերաբերել: Մշտապես նշել է, որ Վաղարշակյանի միջոցով է ծանոթացել Կոնջարովի հետ: Ի սկզբանե իմացել է, որ Ա/Ձ-ն հիմնականում մրգերի ներկրմամբ է զբաղվելու: Կոնջարովից ստացել է կանխիկացված գումարի 1 տոկոսի չափով նախապես խոստացված գումարը, որն իր հիշելով կազմել է 5-6 հազար դոլարի չափով: Կանխիկացրած գումարներից վերջինս Վաղարշակյանին տվել է, թե ոչ` տեղյակ չէ, իսկ ինքն իր կողմից նրան գումար չի տվել: Առաջին ատյանի դատարանում, դատաքննությունն ավարտվելուց առաջ, Միքայելյանը ցանկություն է հայտնել կրիկին ցուցմունք տալ և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Կոնջարովի հետ ծանոթացել է 2009թ. սեպտեմբերի վերջերին, երբ Վաղարշակյանն արդեն չի աշխատել ավտոսպասարկման կետում, ուստի վերջինիս այն պնդումը, որ Կոնջարովի հետ ծանոթացել է նրա աշխատանքի վայրում` չի համապատասխանում իրականությանը: Վաղարշակյանն իրեն ասել է, որ Արմեն անունով մարդ կա, ով ցանկանում է ինչ-որ մեկի անունով Ա/Ձ բացել, գործունեություն իրականացնել ու գումարներ կանխիկացնել: Երբ ինքը հետաքրքրվել է պայմանների մասին, վերջինս ասել է, որ կանխիկացված գումարի 4 տոկոսը մնում է իրենց, որից 2 տոկոսն իրենը պետք է լիներ, 2-ը` Վաղարշակյանինը: Այնուհետև, 4 տոկոսը դարձել է 2 տոկոս, որից 1 տոկոսը իրեն, 1-ը` վերջինիս: Ինքը համաձայնվել է: Հարկային մարմին գնացել են Վաղարշակյանի հետ միասին: Նախկինում տված ցուցմունքներում այս ամենի մասին չի ասել, քանի որ կարծել է, որ Վաղարշակյանն իր ցուցմունքներով կասի իրականում տեղի ունեցածը, սակայն տեսնում է, որ վերջինս ցանկանում է ապացուցել, որ իբր ինքն ընդհանրապես անտեղյակ է: Իրենց գործերի մասին իրենց շրջապատի անձինք տեղյակ են եղել, սակայն մանրամասների մասին ոչ ոք տեղյակ չի եղել: Գործունեությունը սկսելիս ոչ ինքը, ոչ Վաղարշակյանը տեղյակ չեն եղել, որ հարկերը չեն վճարվելու: Ինքը երբեք ապրանքներ չի մատակարարել ու ծառայություններ չի մատուցել: Իր իմանալով, իրենք ընդամենը պետք է գումարներ կանխիկացնեին: Երբ հետաքրքրվել է, թե ինչու Վաղարշակյանն իր անունով Ա/Ձ չի բացում, վերջինս իրեն ասել է, որ իր Ա/Ձ-ն նոր էր փակվել ու նա չէր կարող նոր Ա/Ձ բացել: Իր կարծիքով այս գործարքը վերջինս իրեն է առաջարկել, քանի որ իմացել է իր ֆինանսական վատ վիճակի մասին և վստահ է եղել, որ չի հրաժարվի առաջարկից: Ինքն էլ մտածելով, որ նա ցանկանում է օգնել իրեն` համաձայնվել է: Իր իրականացրած գործունեության որոշ հանգամանքների մասին տեղյակ են եղել իր եղբայրն ու ընկերներից Արշավիր Խուդոյանը, որոնք այժմ գտնվում են ՌԴ-ում: Նախաքննության ընթացքում Արամ Միքայելյանն ըստ էության դատաքննական սկզբնական ցուցմունքի հետ նույնաբովանդակ ցուցմունք է տվել, բացառությամբ այն հանգամանքի, որ Արայիկ Վաղարշակյանն է իրեն առաջարկել Ա/Ձ բացել, որով գործողություններ չպետք է իրականացվեր և նախապես զգուշացրել է, որ հարկերը կարող էին չվճարվել, սակայն միաժամանակ ասել է, որ դրա համար իր նկատմամբ հետախուզում չեն հայտարարի ու եթե ինքն երեք տարի բացակայի ՀՀ-ից այդ հարցը կլուծվի: Հենց վերջինիս առաջարկով է իր կնիքը և ստորագրությունը տվել Կոնջարովին: Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Միքայելյանին ճանաչում է շուրջ 15 տարի և նա հանդիսանում է իր ընկերը: Կոնջարովին ճանաչել է որպես իր նախկին աշխատանքի վայրի` ավտոսպասարկման կետի հաճախորդի: Միքայելյանն ու Կոնջարովն իր միջոցով են ծանոթացել իրար հետ, սակայն չի կարող հիշել, թե երբ: Վերջինս իրեն երբեք չի դիմել որևէ մեկին գտնելու ու նրա անունով Ա/Ձ բացելու խնդրանքով: Հետագայում Միքայելյանից տեղեկացել է, որ Կոնջարովը նրան առաջարկել է մրգի գործ անել: Նրանց հանդիպումներին մի քանի անգամ ներկա գտնվել է, սակայն որևէ գործնական խնդիրների և հարցերի վերաբերյալ որևէ առաջարկ կամ խորհուրդ Միքայելյանին երբևէ չի տվել: Կոնջարովից երբեք չի հետաքրքրվել, թե ինչով է վերջինս զբաղվում: Գումարներ կանխիկացրել է ընկերոջ` Միքայելյանի խնդրանքով, երբ վերջինս բացակայել է ՀՀ-ից: Բանկում վերջինիս հետ միասին հետաքրքրվել են, թե արդյոք հնարավոր է, որ Միքայելյանի փոխարեն, վերջինիս բացակայության պայմաններում ինքն ստանա գումարներն ու բանկի աշխատակցուհին պատասխանել է, որ անձնագրով ներկայանալու դեպքում կարող է ստանալ: Հենց այդպես էլ արել են: Պայմանավորվածության համաձայն, բանկում ինքը ներկայացրել է անձնագիրն ու ստորագրել Միքայելյանի չեկային գրքույկը, որը եղել է Կոնջարովի մոտ և գումարն անմիջապես փոխանցել է վերջինիս: Գումարային որևէ շահագրգռվածություն չի ունեցել այդ գործում, Կոնջարովը կամ Միքայելյանն իրեն երբեք գումար չեն առաջարկել, ինքն ընդամենը փորձել է օգնել իր վաղեմի ընկերոջը` Միքայելյանին: Ոչ մի տոկոսի մասին, ոչ վերջինիցս, ոչ Կոնջարովից ոչինչ չի լսել: Ինչ կարգով են աշխատել նրանք ինքը տեղյակ չի եղել: Այն մասին, որ Միքայելյանը հարկեր չի վճարում տեղեկացել է հենց նրանից, երբ զանգահարել է իրեն ու ասել, որ հարկային մարմնից իրեն ինչ-որ փաստաթուղթ է եկել և խնդրել է գնալ ու խոսել Կոնջարովի հետ: Այդպես էլ արել են, սակայն ինքը խոսակցության մեծ մասին ներկա չի գտնվել, միայն հասկացել է, որ հարկերը վերջինիս կողմից պարտադիր վճարվելու են: Նախաքննության ընթացքում իրեն ասել են, որ Արամ Միքայելյանին օգնելու համար պետք է ցուցմունք տա այն մասին, որ իբր գումարները բանկից կանխիկացնելուց հետո, դրանք տվել է վերջինիս, այնինչ իրականում գումարնենրը տվել է Կոնջարովին: Նախաքննության ընթացքում Արայիկ Վաղարշակյանը հակասական ցուցմունքներ է տվել: Իր սկզբնական ցուցմունքներում հայտնել է, որ Միքայելյանի հետ ծանոթացել է 1997-1998թթ. ՌԴ Մոսկվա քաղաքում: Միմյանց հետ շփվել են, երբ վերադարձել է ՀՀ նրա հետ կապ չի պահպանել: ՌԴ-ից վերադառնալուց հետո, նրան հանդիպել է օդանավակայանում, երբ վերջինիս խնդրանքով դիմավորել է նրան ու տարել Աշտարակ: Այնուհետև հանդիպել են Երևանում և ըստ էության տեղյակ չի եղել, թե ինչով է վերջինս զբաղվում: Մի քանի անգամ, երբ միասին են եղել, հեռախոսազանգ ստանուց հետո, Միքայելյանի խնդրանքով նրա հետ գնացել է <<Արդշինինվեստբանկ>> և իր անձնագրով գումարներ է կանխիկացրել ու տվել նրան, սակայն տեղյակ չի, թե ինչ գումարներ են եղել դրանք: Աշխատել է Երևանի ՀԱԹ Բ1 թաղամասում գտնվող ավտոտեխսպասարկման կետում: Աշխատանքի բերումով, որպես հաճախորդի, ծանոթացել է Կոնջարովի հետ ու հետագայում մտերմացել, սակայն տեղյակ չի եղել, թե վերջինս ինչով է զբաղվում: Իր աշխատավայրում ծանոթացրել է Միքայելյանին և վերջինիս: Այդ օրվանից նրանք սկսել են շփվել միմյանց հետ: Հետագայում, կոնկրետ օրը չի հիշում, Միքայելյանի խնդրանքով <<Արդշինինվեստբանկ>>-ից իր անձնագրով գումար է կանխիկացրել ու փոխանցել նրան, քանի որ վերջինս իր անձնագիրը մոռացել էր Աշտարակում: Հետագայում, կրկին նրա Միքայելյանի խնդրանքով, նորից գումար է կանխիկացրել և փոխանցել նրան: Թե որքան գումար է կանխիկացրել` չի հիշում: Կանխիկացման ժամանակ դրսում տեսել է նաև Կոնջարովին, սակայն չի կարող ասել վերջինս ինչ-որ կապ ունեցել է այդ գումարների հետ, թե` ոչ: Կանխիկացված գումարներից որևէ գումար իրեն չի պահել: Միքայելյանից տեղեկացել է, որ Կոնջարովի առաջարկությամբ Ա/Ձ է բացել, որը պետք է Վրաստանի Հանրապետությունից միրգ ներկրեր, սակայն գործերը լավ չեն ստացվում: Նրանց գործունեության վերաբերյոլ կոնկրետ տեղեկություններ չի ունեցել: Կոնջարովի միջոցով ծանոթացել է վերջինիս ընկեր Արսեն Ղազարյանի հետ ու մի քանի անգամ նրանց միասին տեսել է բանկում: Գումարներ կանխիկացնելուց հետո, Միքայելյանի, Կոնջարովի և Ղազարյանի մասին որևէ տեղեկություններ չի ունեցել: Հետագա հարցաքննությունների ժամանակ, ցուցմունք է տվել այն մասին, որ <<Արդշինինվեստբանկ>>-ի գլխամասից <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի հաշվեհամարից գումարներ կանխիկացնելիս, Միքայելյանը ՀՀ-ում չի գտնվել, իրեն բանկի մոտ կանչել է Կոնջարովը, ով լրացրել է <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի իր մոտ գտնվող չեկային գրքույկը, որից հետո ինքն իր անձնագրով 2-3 անգամ Ա/Ձ-ի հաշվից կանխիկացրել է գումարները և փոխանցել նրան: Իրականում ինքն է վերջինիս առաջարկությամբ առաջարկել Միքայելյանին առանց ձեռնարկատիրական գործունեության իրականացման Ա/Ձ հիմնադրել, ինչին նա համաձայնվել է: Հետագայում նրանց ծանոթացրել է իրար հետ, որից հետո արդեն իրենք են պայմանավորվել, թե ինչ պետք է անեն: Իր շահագրգռվածությունը կայացել է նրանում, որ ցանկացել է օգնել իր ընկերներ Միքայելյանին ու Կոնջարովին գումարներ վաստակել: Դատապարտյալ Արմեն Կոնջարովը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Արայիկ Վաղարշակյանին ճանաչում է 2008թ.-ից: Արամ Միքայելյանի միջոցով ծանոթացել է վերջինիս հետ, իր հիշելով 2010թ.-ին: Թե ծանոթությունն ինչի հետ է պայմանավորված եղել` չի հիշում: Ենթադրում է, որ իր առաջարկով է գրանցվել <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ն: Այդ առաջարկությունը կատարել է, երբ նստած են եղել Միքայելյանի և Վաղարշակյանի հետ: Ա/Ձ բացելու ու համատեղ գործունեություն ծավալելու մասին զրուցել է տիրոջ` Միքայելյանի հետ, խոսակցությանը ներկա է եղել նաև Վաղարշակյանը: Վերջիններս տեղյակ չեն եղել, որ ինքն անօրինական որևէ բան է անում: Հաշվապահական փաստաթղթերն ու կնիքը իր մոտ են եղել: Ոչ ինքը կարող էր ստորագրել Միքայելյանի փոխարեն, և ոչ էլ որևէ այլ անձ: Իր ներկայությամբ չի եղել, որ որևէ մեկը համոզի վերջինիս կնիքն ու փաստաթղթերը տա իրեն: Վաղարշակյանին չի հանձնարարել որևէ անձի գտնել, ում հետ ինքը կարող էր գործունեություն ծավալել: Վերջինիս ճանաչել է, որպես ավտոմեքենաներ նորոգող սերվիզի աշխատակցի ու նա տեղյակ չի եղել իր անօրինական գործունեության մասին: Չի հիշում, թե Վաղարշակյանը <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի հետ կապված որևէ շահագրգռվածություն ունեցել է, թե` ոչ: Տեղյակ չէ, թե Միքայելյանի անունից գումարներ կանխիկացնելուց արդյոք վերջինս շահույթ ունեցել է, թե` ոչ: Իր իմանալով վերջիններս ընկերներ են եղել: Մանրամասներ չի հիշում և ստույգ չի կարող պատասխանել բոլոր հարցերին: Չի հիշում, թե Վրաստանից միրգ ներկրելու վերաբերյալ նրանց հետ զրուցել է, թե` ոչ: Ա/Ձ ստեղծելուց հետո, հավասարաչափ շփվել է Միքայելյանի ու Վաղարշակյանի հետ: Իր հիշելով Միքայելյանի կողմից բանկային գործարքներ կատարելիս բանկում ներկա չի գտնվել: Երբ վերջինս բացակայել է քաղաքից, Ա/Ձ-ի ռեկվիզիտները գտնվել են իր մոտ, սակայն չի հիշում, թե ինչ ճանապարհով են դրանք իր մոտ հայտվել: Տեղյակ չէ, թե Վաղարշակյանն անձամբ է ստորագրել բանկային փաստաթղթերում, թե` ոչ: Վերջինիս հետ սովորական հարաբերությունների մեջ է եղել, նրան ավելի շատ է վստահել, քան Միքայելյանին: Տեղյակ է, որ վերջինիս գումարները կանխիկացվել են ինչպես նրա, այնպես էլ Վաղարշակյանի կողմից: Գումար կանխիկացնելու մասին ինքն է ասել վերջիններիս, սակայն ինչ կարգով` չի հիշում: Միքայելյանի ստորագրությամբ կնիք պատրաստելու առաջարկն իր կոմից է եղել: Ա/Ձ ստեղծելու նպատակը չի ցանկանում հայտնել, քանի որ դրա համար արդեն դատապարտվել է: Նախապես Միքայելյանին տեղյակ չի պահել գործարքների վտանգավորության վերաբերյալ: Իր նպատակը հարկերից խուսափելն է եղել, ինչից նրանք տեղյակ չեն եղել: Ո'չ Միքայելյանը, ո'չ Վաղարշակյանը տեղյակ չեն եղել, որ կատարվելիք գործարները անապրանք են լինելու: Վերջինիս մասնակցության վերաբերյալ ոչինչ ասել չի կարող: Ինքը չի դրդել, որպեսզի Վաղարշակյանը դրդի Միքայելյանին գրանցել Ա/Ձ: Տղաները միշտ միասին են եղել և Վաղարշակյանը որևէ պատասխանատվություն իր առջև չի ունեցել: Նրանք միայն իր ձերբակալումից հետո են տեղեկացել, որ Ա/Ձ-ն գրանցվել է հարկերից խուսափելու նպատակով: Առձեռն ոչ մեկին գումար չի տվել, գումարը նրանց փոխանցվել է: Վաղարշակյանը որևէ բաժին չի ունեցել, իսկ Միքայելյանն իմացել է իբր ինքը վերջինիս Ա/Ձ-ով գործարքներ է կատարել ու դրա համար էլ նրան գումարներ է տվել: Ինչու է Վաղարշակյանը կանխիկացրել Միքայելյանի փոխարեն, չի կարող ասել և պնդում է, որ չի շահագրգռել Վաղարշակյանին դրդել Միքայելյանին կատարել գործարքները: Ինքը Վաղարշակյանին գումար չի տվել և տեղյակ չէ, թե ով և ինչքան է տվել: Վկա Նաիրա Հայրապետյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է <<Արդշինինվեստբանկ>> ԲԲԸ-ում: Իր հաճախորդներից է նաև <<Ձուլակետրոն>> ԲԲԸ-ը, որը ՍՊԸ-ներին էլ նույնպես փոխանցումներ է կատարել: Հաճախորդի հետ կապված որևէ խնդիր չեն ունեցել: <<Էքսպրես Մետալ>> ընկերության տնօրենին` Արմեն Կոնջարովին ճանաչում է որպես բանկի հաճախորդի: Վերջին կազմակերպության հաշվից <<Արամ Միքայելյան>> ԱՁ-ին գումարներ փոխանցվել են: Հիմնականում հեռախոսազանգի միջոցով են տեղեկացել փոխանցված գումարների մասին: Ինքն անձամբ որևէ մեկին չի տեղեկացրել, այսինքն` ինքը չի զանգել: Հաճախորդները հիմնականում հեռախոսով են ճշտել, թե արդյոք գումարը նստել է իրենց հաշվեհամարին ու նոր միայն մոտեցել են բանկին: Միքայելյանը հիմնականում մենակ է եկել բանկ, բայց եղել են դեպքեր, երբ նա եկել է ինչ-որ անձի հետ: Միքայելյանից բացի եղել են դեպքեր, որ այլ անձ է կանխիկացրել գումարը նրա Ա/Ձ-ի հաշվից: Իր հիշելով հաշիվը բացվել է Կոնջարովներից ինչ-որ մեկի միջոցով: Միքայելյանը բաժնի պետի մոտ է բացել հաշիվը, քանի որ միայն նա ունի այդ իրավասությունը: Կոնջարովի կազմակերպության կողմից մոտ 4 կամ 5 Ա/Ձ-ների է փոխանցվել գումարը: Չի հիշում, թե Միքայելյանի փոխարեն գումարն այլ անձի կողմից կանխիկացնելիս Կոնջարովը գտնվել է բանկում, թե` ոչ: <<Ձուլակենտրոն>>-ի տնօրենը զանգահարել է ու ասել, որ իր մատակարարներին է ուղարկում, որ հաշիվ բացեն, ավելի արդյունավետ գումարների փոխանցումները կազմակերպելու համար: Միքայելյանին ինքն է բացատրել, որ այլ անձի անունով եթե չեկ ստորագրի, ապա այդ անձնավորությունն իր քաղաքից բացակայելու դեպքում կարող է անձնագրով կանխիկացնել Ա/Ձ-ի հաշվին նստած գումարը: Որքանով հիշում է Կոնջարովը Միքայելյանի կողմից գումար կանխիկացնելիս ներկա չի եղել: Հիմնականում հաշվի վրա նստած ամբողջ գումարը կանխիկացրել են: Վկա Աննա Ավետիսյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Արամ Միքայելյանը հանդիսանում է իր ամուսինը, սակայն վերջինիս հետ շուրջ 12 տարի համատեղ չեն բնակվում: Վերջինիս կամ նրա ընտանիքի անդամների հետ չի շփվում, ընկերներից ճանաչում է միայն Արայիկ Վաղարշակյանին, ում հետ ծանոթացել են դեռևս Բելոռուսիայի Հանրապետությունում և ընտանիքներով մտերմություն են արել: Միքայելյանի գործունեության մասին որևէ բան ասել չի կարող և տեղյակ չէ, թե ինչով է նա զբաղվում, քանի որ չի շփվում նրա հետ: Նրա գտնվելու վայրի մասին տեղեկություն չունի: Վկա Արթուր Փաշինյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատել է <<Ֆաստ Թրեք Քոնսթրաքշնս>> ՓԲԸ-ում, որպես տնօրեն: ՓԲԸ-ը զբաղվել է շինարարական աշխատանքներով: Անձամբ չի ճանաչել Արամ Միքայելյանին, նախաքննության ժամանակ տեղեկացել է, որ իրենց ընկերությունը շինարարական ապրանքատեսակների մատակարարումով գործնական հարաբերություններ է ունեցել մոտ 200 կազմակերպությունների հետ, որոնցից մեկը հանդիսացել է <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ն: Ներկայումս կատարված գործարքների մասին ոչինչ չի հիշում: Համաձայն իր ղեկավարած ընկերության կարգի, իրենց ներկայացրել են օֆերտաներ, որոնցից մեկն ինքը հաստատել է, որից հետո մատակարարն ապրանքն իր ուժերով հասցրել է շին հրապարակ ու շփվել է պահեստապետերի և մատակարարման բաժնի աշխատակիցների հետ: Կոնկրետ այս դեպքում չի հիշում, թե ինչ կարգով է կատարվել վճարումը` կանխիկ, թե փոխանցումով: Պնդում է, որ նշած Ա/Ձ-ի կողմից իրենց կազմակերպությանն ապրանք մատակարարվել է, սակայն այդ կազմակերպության անունից հանդես եկած անձին չի հիշում ու չի կարող հիշել, քանի որ նա հանդիսացել է հարյուրավոր մատակարարներից մեկը: Իրենց ընկերությունում կնիքի ձևով ստորագրությունը` <<ֆաքսիմիլային ստորագրությունը>> ընդունվել է, որպես պատշաճ ստորագրություն: Կոնկրետ չի հիշում, թե ինչ ապրանքներ են նշված Ա/Ձ-ի կողմից մատակարարվել, սակայն ենթադրում է, որ դրանք պետք է լինեին մանր շինարարական ապրանքնտեսակներ: Վկա Կարեն Գրիգորյանի ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2006թ.-ից զբաղեցրել է <<Երևան Ջուր>> ՓԲԸ-ն խմելու ջրի արտադրության և փոխադրման վարչության գլխավոր ճարտարագետի պաշտոնը: Վերակառուցման աշխատանքներ կատարելու հետ կապված, 2009 թ. հնարավոր է, որ <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի հետ գործարք կատարած լինի, սակայն անունը չի հիշում: Ցուցմունք նախկինում տվել է խողովակի, անկյունակի ու այլ ապրանքների վերաբերյալ: Նշված գործարքի մասին հիշում է, որ մատակարարը մեքենայով բերել է ապրանքներն իրենց նշած վայրը: Վճարումը փոխանցումով են կատարել: Այդ հարցերով զբաղվել է հաշվապահությունը: Կոնկրետ գործարքից տեղյակ է, քանի որ նշված ապրանքն ինքն է ընդունել, սակայն թե ով է հանդես եկել որպես Ա/Ձ-ի ներկայացուցիչ չի հիշում: Վկա Գայանե Մուրադյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է <<Շահումյան Ագրոսպասարկում>> Ա/Մ-ում, որպես հաշվապահ: Իրենց տնօրենը` Վանիկ Սողոմոնյանը <<Արամ Միքայելյան>> ԱՁ-ից անկյունակներ է գնել: Ինքը, որպես հաշվապահ, մտածելով, որ Ա/Ձ-ն կնիք չի ունենա, նրանցից որոշ փաստաթղթեր է պահանջել, սակայն պարզվել է, որ Ա/Ձ-ն կնիք ունի: Իրենք վճարումը կատարել են բանկային փոխանցման միջոցով <<ՎՏԲ-Հայաստան>> բանկից իրենք փոխանցել են <<Արդշինինվեստբանկին>>: Այդ կազմակերպության հետ այլ գործարքներ չեն կատարել, ինքն այլ մասնակցություն նշված գործարքին չի ունեցել: Պահանջել է հաշիվ ֆակտուրայի հետ ներկայացնել լիցենզիան, անձը հաստատող փաստաթուղթ: Կնիքի վրա դրված ստորագրությունը չի կարող ասել ձեռքով ստորագրված է եղել, թե կնիքով դրված: Հաշիվ ֆակտուրաները ապրանքը մատակարարող վարորդի միջոցով բերել ու թողել են իրենց մոտ: Իրենց տնօրենի կողմից դրանք ստորագրելուց և կնիքելուց հետո, ինքն անձամբ զանգահարել է մատակարարի կողմից թողած հեռախոսահամարով ու հանդիպելով մի կնոջ, որը ներկայացել է որպես տվյալ ընկերության հաշվապահ, դրանք հանձնել է վերջինիս: Ապրանքը ընդունել է անձամբ տնօրենը: Տեղյակ չէ, թե նշված Ա/Ձ-ն ինչ գործունեությամբ է զբաղվում: Գնված ապրանքը ինքն անձամբ տեսել է: Իրենց կազմակերպության իրավաբանական հասցեն է ք. Երևան, Հաղթանակի 1 փող, շենք 43: Վկա Հովհաննես Բաղդոյանը և վկա Արմենակ Փիլթակյանը նախաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ են տվել այն մասին, որ <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի հետ 2009-2010թթ. ընթացքում կատարել են գործարքներ: Ըստ էության Ա/Ձ-ից ձեռք են բերել տարբեր շինարարական ապրանքներ, որոնց դիմաց վճարումը կատարել են բանկային փոխանցման միջոցով: Ա/Ձ-ի անունից հանդես եկող անձնավորությունը ներկայացել է որպես Արամ Միքայելյան, սակայն նրան նկարագրել չեն կարողանում: ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ տեղեկատվական բազայից ստացված տվյալների զննության արձանագրության համաձայն, <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի կողմից դուրս են գրվել 336.322.559 դրամի թվով 282 հարկային հաշիվներ: ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ համապատասխան տարածքային ստորաբաժանումներից առգրավված <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ն և <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի հարկային գործերի ու ՀՀ կենտրոնական բանկի ֆինանսական դիտարկումների կենտրոնից ստացված տեղեկատվության համաձայն, <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի <<Արդշինինվեստբանկ>> ՓԲԸ-ում սպասարկվող դրամային հաշիվներից մուտքագրվելուց հետո, կարճ ժամանակահատվածում 16.10.2009-10.03.2010թթ. ընթացքում, Արամ Միքայելյանի կողմից կանխիկացվել է 266.758.847 դրամ, իսկ Արայիկ Վաղարշակյանի կողմից` 8.130.318 դրամ: <<Արդշինինվեստբանկ>> ՓԲԸ-ից ստացված <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ն բանկային հաշիվների շարժի վերաբերյալ տեղեկություների համաձայն, առկա են հիշյալ հաշիվներից գումար կանխիկացնելու վերաբերյալ դրամարկղային ելքի օրդերներ ու վճարման հանձնարարագրերի կրկնօրինակներ: Վկա Գևորգ Սիմոնյանի կողմից ներկայացվել են <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի կողմից 2009-2010թթ. ընթացքում <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-նը դուրս գրված 249 հատ հաշիվ ապրանքագրեր: Դատահաշվապահական փորձաքննության թիվ 10-3128 եզրակացության համաձայն, ...<<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ն կողմից 2009 և 2010 թթ., տարբեր գնորդների անվամբ դուրս գրված հարկային հաշիվներն ապրանքայն դիտելու պայմաններում, <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ում տույժ ու տուգանքներով հանդերձ` լրացուցիչ առաջանում են` 266.379.222 դրամ հարկային պարտավորություններ, այդ թվում` Արամ Միքայելյան Ա/Ձ-ի դրվագով. հարկեր` 69.160.028 դրամ, տույժեր 37.865.115 դրամ, տուգանքներ` 41.496.017 դրամ, ընդամենը` 148.524.160 դրամ:............. Արամ Միքայելյան Ա/Ձ-ում տույժ և տուգանքներով հանդերձ առաջանում է պետ. բյուջե վճարման ենթակա` 43.663.004 (Հարկեր և պարտադիր վճարներ` 19.471.815 + տույժեր 10.527.656 + տուգանքներ` 13.663.533) դրամ գումարի պարտավորություն:....... Առկա են որպես իրեղեն ապացույցներ ճանաչված և գործին կցված <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ն, <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի կնիքը, Արամ Միքայելյանի և Արամ Կոնջարովի ստորագրության դրոշմակնիքները, դրանք ներկայացնելու ու զննելու մասին արձանագրությունները: Վերջինիս կողմից ներկայացված Արամ Միքայելյանի ստորագրության դրոշմակնիքով կնքված և չլրացված 80 հատ դրամարկղային մուտքի օրդերները: Իրեղեն ապացույց հանդիսացող Արմեն Կոնջարովին պատկանող 091 22-88-55 և 098 22-88-55 բջջային հեռախոսահամարների մուտքային և ելքային զանգերի վերծանումները պարունակող լազերային սկավառակի համաձայն, վերջինս 2009-2010թթ. ընթացքում հեռախոսակապի մեջ է գտնվել Արայիկ Վաղարշակյանի հետ: Դատարանը վելուծելով և գնահատելով դատական քննության ժամանակ հետազոտված ապացույցները իրենց համակցության մեջ, իրավացիորեն գտել է, որ Արամ Միքայելյանը կատարել է հանցավոր արարքներ, որոնք նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով, որոնցով էլ նա ենթակա է քրեական պատասխանատվության, իսկ Արայիկ Վաղարշակյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներին, որով էլ նա ենթակա է քրեական պատասխանատվության: Միաժամանակ Դատարանը պատճառաբանված կերպով գտել է, որ պետք է ճանաչել և հռչակել ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում` արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ և Արայիկ Վաղարշակյանի անմեղությունը նույն պատճառաբանությամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում: Արամ Միքայելյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով մեղադրանքը չի ապացուցվել, իսկ նրան այդ հոդվածով մեղսագրված արարքը պետք է վերաորակել 189 հոդվածի 1-ին մասով: Դատարանը գտել է նաև, որ Արայիկ Վաղարշակյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով մեղադրանքը չի ապացուցվել, իսկ նրան այդ հոդվածով մեղսագրված արարքը պետք է վերաորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 31 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն, արարքը համարվում է առանց մեղքի կատարված, եթե անձը չի գիտակցել ու տվյալ իրադրությունում չէր կարող գիտակցել իր գործողության /անգործության/` հանրության համար վտանգավոր բնույթը կամ չի նախատեսել հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը և տվյալ իրադրությունում պարտավոր չէր կամ չէր կարող նախատեսել դրանք: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 37 հոդվածի համաձայն, հանցակցություն է համարվում երկու կամ ավելի անձանց դիտավորյալ համատեղ մասնակցությունը դիտավորյալ հանցագործությանը: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38 հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն, դրդիչ է համարվում այն անձը, ով մեկ ուրիշ անձի դրդել է հանցանք կատարելու` համոզելու, նյութապես շահագրգռելու, սպառնալիքի միջոցով կամ այլ եղանակով, իսկ 5-րդ մասի համաձայն, օժանդակող է համարվում այն անձը, ով հանցագործությանն օժանդակել է խորհուրդներով, ցուցումներով, տեղեկատվություն կամ միջոցներ, գործիքներ տրամադրելով կամ խոչընդոտները վերացնելով, ... : ՀՀ քրեական օրենսգրքի 40 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն, հանցակցի սահմանազանցում է համարվում անձի կողմից այնպիսի հանցանք կատարելը, որը չի ընդգրկվում մյուս հանցակիցների դիտավորությամբ, համաձայն նույն հոդվածի 2-րդ մասի` հանցանքի սահմանազանցման համար մյուս հանցակիցները պատասխանատվություն չեն կրում: Վերլուծելով և գնահատելով դատական քննության ժամանակ հետազոտված ապացույցներն իրենց համակցության մեջ, Դատարանն իրավացիորեն ձեռք բերված ապացույցները բավարար է գտնում և գործի փաստական հանգամանքներով հաստատված է համարում, որ Կոնջարովի կազմակերպմամբ Վաղարշակյանը նյութապես շահագրգռելու միջոցով Միքայելյանին դրդել է կեղծ ձեռնարկատիրության: Այսպես` Վաղարշակյանի առաջարկությամբ, առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության, Միքայելյանը գրանցել է <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ն, որի նպատակը նյութական օգուտ քաղելն է, այն է` Ա/Ձ հաշվեհամարին փոխանցված գումարները կանխիկացնելուց ու Կոնջարովին փոխանցելու դիմաց կանխիկացված գումարից սկզբում` 2 , բայց հետագայում 1 տոկոս գումարի չափով եկամուտ են ստացել Միքայելյանը և Վաղարշակյանը: Ա/Ձ-ն գրանցելուց ու հետագա գործունեության ընթացքում Կոնջարովը Միքայելյանին ու Վաղարշակյանին ներկայացրել է, որ իր կողմից Ա/Ձ-ի անվամբ սկզբնական շրջանում կատարվելու է շինանյութի առևտուր, իսկ առնվազն 2009թ. դեկտեմբերից սկսած դրա փաստաթղթերով Վրաստանի հանրապետությունից մշտապես ներկրվելու են ցիտրուսային մրգեր, գործունությունը լինելու է օրինական, իսկ դրանից առաջացող հարկերը վճարվելու են ամբողջությամբ: Դրանից հետո Միքայելյանը Կոնջարովի առաջարկությամբ պատրաստել է իր ստորագրության դրոշմակնիքը և այն, Ա/Ձ կնիքի և հաշվապահական փաստաթղթերի հետ միասին փոխանցել է Կոնջարովին: Վերջինս <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-նն առանց ապրանքների մատակարարման և ծառայությունների մատուցման, <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր է կազմել, որոնք ներառել է <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ն հաշվետվություններում ու հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում և չարամտորեն խուսափել առանձնապես խոշոր չափերի 69.160.028 դրամի հարկերը վճարելուց, ինչի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն գումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս: <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի <<Արդշինինվեստբանկ>> ԲԲԸ-ում գտվող հաշվեհամարին Կոնջարովի` <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ- փոխանցված գումարներից մուտքագրվելուց հետո, կարճ ժամանակահատվածում 16.10.2009-10.03.2010թթ. ընթացքում Միքայելյանը կանխիկացրել ու Կոնջարովին է փոխանցել 266.758.847 դրամ գումար, իսկ Վաղարշակյանը նման եղանակով կանխիկացրել և Կոնջարովին է փախանցել` 8.130.318 դրամ: Բացի այդ, <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ով իրականացվել է նաև ձեռնարկատիրական գործունեություն և 2009թ. երրորդ ու 2010թ. առաջին եռամսյակների ընթացքում <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի գործունեության վերաբերյալ Միքայելյանի կողմից օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշիվներ և հարկման հիմք հանդիսացող պարտադիր այլ փաստաթղթեր չներկայացնելու միջոցով` չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերի 19.471.815 դրամ հարկ վճարելուց: Վաղարշակյանը Միքայելյանին կեղծ ձեռնարկատիրության դրդելիս չի գիտակցել և տվյալ իրադրությունում չէր կարող գիտակցել, որ նրա կողմից բացի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված կեղծ ձեռնարկատիրությունից կարող է կատարվել նաև այլ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք: Տվյալ դեպքում Վաղարշակյանը Միքայելյանին կեղծ ձեռնարկատիրության դրդելիս, իսկ վերջինս այդ հանցանքը կատարելիս չեն գիտակցել և տվյալ իրադրությունում չէին կարող գիտակցել, որ Կոնջարովի կողմից <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-նն առանց ապրանքների մատակարարման և ծառայությունների մատուցման <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կկազմվեին, որոնք կներառվեին <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ն հաշվետվություններում ու հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում, ինչը հնարավորություն կտար Կոնջարովին չարամտորեն խուսափելու առանձնապես խոշոր չափերի` 69.160.028 դրամի հարկերը վճարելուց և նույն նույն գումարի չափով պետությանը վնաս պատճառելուց: Ի սկզբանե և մինչև Կոնջարովի ձերբակալվելը, Միքայելյանը և Վաղարշակյանը Կոնջարովի հետ նախնական համաձայնություն են ունեցել, որ վերջինս Ա/Ձ Արամ Միքայելյանի միջոցով իրականացնելու է հիմնականում ՀՀ ցիտրուսային մրգերի ներմուծում և գործունեությունից գոյացած հարկերն ամբողջությամբ վճարվելու են: Միքայելյանի և Վաղարշակյանի կողմից Կոնջարովի կատարած գործողությունների ու դրանց հնարավոր հետևանքները կանխատեսելու վերաբերյալ գործում բավարար ապացույցներ չկան: Այսինքն` ամբաստանյալ Վաղարշակյանը և Միքայելյանն Կոնջարովին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 3-րդ մասով և 205 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործություններ կատարելուն օժանդակելու դիտավորություն չեն ունեցել և նրանց գործողություններում բացակայում է 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով և 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմը: Նման պայմաններում վերլուծելով ամբաստանյալների, վկաների, ցուցմունքները, գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցները, ստուգելով ամբաստանյալների կողմից իրենց մեղսագրված հանցագործություններ կատարելու վերաբերյալ գործով ձեռք բերված ապացույցները` դրանց վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, ամբաստանյալների մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրանց օգտին մեկնաբանելով` Դատարանը պատճառաբանված կերպով գտել է, որ պետք է ճանաչել և հռչակել ամբաստանյալներ Արամ Միքայելյանի և Արայիկ Վաղարշակյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում: Դատարանը հաստատված է համարել, որ ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանը կատարել է հանցավոր արանքներ, որոնք համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով և 205 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմերին, իսկ Արայիկ Վաղարշակյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը համապատասխանում է 38-189 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմին, որով էլ նրանք ենթակա են քրեական պատասխանատվության: Վերոգրյալ հոդվածների բովանդակային վերլուծությունից և սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից ակնհայտ է դառնում, որ ամբաստանյալների նկատմամբ պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, բավարար չափով ստուգման ու բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել վերաքննիչ բողոքում մատնանշված բոլոր հանգամանքները, նրանց կողմից կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, մասնավորապես այն, որ ամբաստանյալները նախկինում դատված և որևէ կերպ արատավորված չեն եղել, Արամ Միքայելյանը ՀՀ Արարատի մարզի Աշտարակ քաղաքի քաղաքապետի, իսկ Արայիկ Վաղարշակյանը ՀՀ Արագածոտնի մարզի Ապարան քաղաքի քաղաքապետի կողմից բնութագրվում են դրականորեն, Արամ Միքայելյանը աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն ու հանցագործության մյուս մասնակցին հանցանքի կատարաման մերկացնելուն, Արայիկ Վաղարշակյանը տառապում է` <<ՍԻՀ, անկայուն հարաճուն պրոգրեսիվող ստենոկարդիա, զարկերակային հիպերտոնիա, 2-րդ աստիճանի, /բարձր ռիսկ կրիզային ընթացք/, ՄԱ 3-րդ /NYHA/, շաքարային դիաբետտիպ 2-րդ միջին ծանրության>> հիվանդություններով, նրա խնամքին է գտնվում թոշակառու մայրը և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք չարձանագրելով` իրավացիորեն վերջիններիս նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ, ինչը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10 հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից` համապատասխանում է կատարված հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորների անձնավորությանը, անհրաժեշտ ու բավարար է նրանց ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար և կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին: Ինչ վերաբերում է մեղադրող Գ. Մարկոսյանի վերաքննիչ բողոքի խնդրանքին` ամբաստանյալների դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցն ամբողջությամբ բավարարելու վերաբերյալ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Դատարանն պատճառաբանված կերպով ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարել է մասնակի` վճռելով Արամ Միքայելյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 19.471.815 դրամ, իսկ Արամ Միքայելյանից և Արայիկ Վաղարշակյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի 69.106.028 դրամ բռնագանձելու մասով հայցը մերժել` պատճառաբանելով, որ ամբաստանյալներն անմեղ են Արմեն Կոնջարովին տվյալ գումարի չափով հարկերը ՀՀ բյուջե վճարելուց խուսափելուն օժանդակելու մեղադրանքում: Արմեն Կոնջարովի վերաբերյալ օրինական ուժի մեջ մտած Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 16.06.2011թ-ի դատավճռով որոշվել է վերջինիցս հօգուտ պետական բյուջեի բռնագանձել 109.777.703 դրամ, որն իր մեջ ներառել է նաև 69.106.028 դրամը: Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 155 հոդվածի 1-ի մասի, նույն քաղաքացիական հայցով դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած որոշումը, ...ինչպես նաև դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռի առկայությունը, որով հայցը մերժվել կամ լրիվ կամ մասնակի բավարարվել է, բացառում է քաղաքացիական հայցի կրկին հարուցումը: Վերոգրյալ հիմքերի առկայության պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ սույն գործով թույլ չեն տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կհանգեցնեին դատական սխալի, ուստի գտնում է, որ Դատարանի դատավճիռն օրինական է ու հիմնավորված և այն բեկանելու, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքները բավարարելու օբյեկտիվ հիմքեր առկա չեն: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393, 394, 402 հոդվածներով` ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանի պաշտպան Կ. Մանուչարյանի և մեղադրող Գ. Մարկոսյանի վերաքննիչ բողոքները մերժել` օրինական ուժի մեջ թողնելով Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012թ. մայիսի 21-ի դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արամ Արշավիրի Միքայելյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189 հոդվածի 1-ին մասով, 205 հոդվածի 2-րդ մասով և Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի` 38-189 հոդվածի 1-ին մասով: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ Իսկականի հետ ճիշտ է` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Կ. ՂԱԶԱՐՅԱՆ |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 03-10-2012 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 8 հատոր, համապատասխանաբար` 258, 292, 114, 226, 122, 150, 163, 54 թերթ |
| Գործին կից նյութեր | Արայիկ Վաղարշակյանի անձնագիրը |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 03-10-2012 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 8 հատոր, համապատասխանաբար` 258, 292, 114, 226, 122, 150, 163, 54 թերթ |
| Գործին կից նյութերը | Արայիկ Վաղարշակյանի անձնագիրը |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | Ե-13727/12 |
Գործը բողոքարկվել է
| Ամսաթիվ | 13-11-2012 |
|---|
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 06-12-2013 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 06-12-2013 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Մանուչարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Արամ Միքայելյան մյուսը` Արայիկ Վաղարշակյան Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյան Մասնակիորեն բեկանել Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` Արամ Արշավիրի Միքայելյանի /ՀՀ քր.օր. 38-189 հոդ. 3-րդ մասով , 38- 205 հոդ. 2-րդ մասով և 205 հոդ. 2-րդ մասով , ՀՀ քր.օր. 66 հոդ. կարգով վերջնական պատիժ - ազատազրկում 5 տարի 3 ամիս ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման/ վերաբերյալ 06.11.2013թ. դատավճիռը : Բեկանված մասով կայացնել գործն ըստ էության լուծող դատական ակտ` արդարացնել Արամ Միքայելյանին ՀՀ քր.օր-ի 38- 205 հոդ. 2-րդ մասով` արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ : Վերաորակել նրան առաջադրված մեղադրանքը` ՀՀ քր.օր. 38-189 հոդ. 3-րդ մասը ՀՀ քր.օր. 189 հոդ. 1-ին մասով և նշանակել նշված հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ` տուգանք : ՀՀ քր.օր-ի 205 հոդ. 2-րդ մասով կիրառել ՀՀ ԱԺ <<ՀՀ անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> 26.05.2011թ. որոշման 1-ին կետի 3-րդ ենթակետը և Արամ Միքայելյանին ազատել նշանակված պատժի հետագա կրումից : Արամ Միքայելյանին առաջադրված մեղադրանքը ապացուցված համարելու դեպքում կիրառել ՀՀ քր.օր. 64 հոդ. և բավարարվել նրա 08.07.2011թ-ից կալանքի տակ գտնվելու ժամկետով : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 11-12-2013 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Սերգեյ |
| Ազգանուն | Չիչոյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Եվա |
| Ազգանուն | Դարբինյան |
Քրեական գործի մուտքագրում
| Ամսաթիվ | 12-12-2013 |
|---|---|
| Կից փաստաթղթեր և իրեղեն ապացույց | Ա. Վաղարշակյանի անձնագիրը: |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 12-12-2013 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 24-12-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 13-01-2014 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 22-01-2014 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 04-02-2014 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 19-02-2014 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 03-03-2014 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է մասնակի
| Ամսաթիվ | 03-03-2014 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 03-03-2014 |
| Ստորադաս դատարանի ակտը բեկանվել է մասնակի | Մասնակի բեկանվել է դատական ակտը և բեկանված մասով փոփոխվել |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Արամ |
| Ազգանուն | Միքայելյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Արայիկ |
| Ազգանուն | Վաղարշակյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռ գործ թիվ ԵԱՔԴ/0174/01/11 նախագահող դատավոր` Լ.Ավետիսյան ՈՐՈՇՈՒՄ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան/ ԿԱԶՄՈՎ` նախագահող դատավոր` Գ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ դատավորներ` Ե. ԴԱՐԲԻՆՅԱՆԻ Ս. ՉԻՉՈՅԱՆԻ քարտուղարությամբ` Տ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ մասնակցությամբ` դատախազներ` Ռ.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆԻ ամբաստանյալներ` Ա.ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆԻ Ա.ՎԱՂԱՐՇԱԿՅԱՆԻ պաշտպաններ` Տ.ԳԱՍՊԱՐՅԱՆԻ Կ.ՄԱՆՈՒՉԱՐՅԱՆԻ 2014 թվականի մարտի 03-ին Երևան քաղաքում դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալներ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Արայիկ Ժորիկի Վաղարշակյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի /այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան/ 2013 թվականի նոյեմբերի 06-ի դատավճռի դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Թամազյանի, ամբաստանյալ Ա.Միքայելյանի պաշտպան Կ.Մանուչարյանի և ամբաստանյալ Ա.Վաղարշակյանի պաշտպան Տ.Գասպարյանի վերաքննիչ բողոքները Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ քննչական վարչության ավագ քննիչ Հ.Կատվալյանի 2008 թվականի հոկտեմբերի 13-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 83102208 քրեական գործը /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 7-8/: 2. ՀՀ Կառավարությանն առնթեր պետական եկամուտների կոմիտեի ՔՎ ավագ քննիչ Հ.Կատվալյանի 2009 թվականի օգոստոսի 13-ի որոշմամբ քրեական գործի վարույթը կարճվել է` քրեական հետապնդումը դադարեցվել: 3. ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա.Հովսեփյանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի որոշմամբ վերացվել է թիվ 83102208 քրեական գործով ՀՀ Կառավարությանն առնթեր պետական եկամուտների կոմիտեի ՔՎ ավագ քննիչ Հ.Կատվալյանի կողմից քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը չիրականացնելու մասին 2009 թվականի օգոստոսի 13-ի որոշումը և վերսկսվել է քրեական գործի վարույթը /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 9-11/: 4. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության ավագ քննիչ Ա.Բաբլումյանի 2010 թվականի փետրվարի 19-ի որոշմամբ թիվ 83102208 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 13/: 5. ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Թևանյանի 2010 թվականի մարտի 23-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և 190-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 58203810 քրեական գործը /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 22-23/: 6. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության ավագ քննիչ Ա.Բաբլումյանի 2010 թվականի հունիսի 18-ի որոշմամբ թիվ 58203810 քրեական գործն ընդունել է վարույթ /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 15/: 7. Նույն քննիչի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ թիվ 58203810 քրեական գործը միացվել է թիվ 83102208 քրեական գործին /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 16-17/: 8. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մակինյանը 2010 թվականի հուլիսի 23-ի որոշմամբ թիվ 83102208 քրեական գործն ընդունել է վարույթ /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 156-157/: 8. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մակինյանի 2010 թվականի դեկտեմբերի 10-ի որոշմամբ թիվ 83102208 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 212-214/: 9. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳքննության վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մակինյանի 2011 թվականի նոյեմբերի 18-ի որոշմամբ թիվ 83102208 քրեական գործից անջատվել է մեղադրյալ Ա.Միքայելյանի և Ա.Վաղարշակյանի վերաբերյալ մասը, անջատված մասին շնորհվել է 83102208/3 համարը /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 1-3/: 10. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մակինյանի 2011 թվականի փետրվարի 20-ի որոշմամբ թիվ 83102208 քրեական գործից անջատվել է մեղադրյալ Ա.Կոնջարովի, Հ.Բաղդասարյանի, Հ.Գյուջյանի, Ս.Մկրտումյանի վերաբերյալ մասը, անջատված մասին շնորհվել է 83102208/02 համարը /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 150-152/: 11. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մակինյանի 2011 թվականի մարտի 11-ի որոշմամբ Արամ Միքաելյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ և 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով: /քրեական գործ, հատոր 4 էջ 210-211/: 12. Նույն քննիչի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ Ա.Միքաելյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 212-213/: 13. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2011 թվականի մարտի 11-ի որոշմամբ մեղադրյալ Ա.Միքայելյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը` երկու ամիս ժամկետով: Կալանավորման սկիզբը հաշվվել է նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից /քրեական գործ, հատոր 4, էջ 219/: 13. 2011 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Ա.Միքաելյանը հայտանաբերվել է: /քրեկաան գործ, հատոր 5, էջ 39/: 14. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2011 թվականի հոկտեմբերի 19-ի որոշմամբ ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մակինյանի միջնորդությունը բավարարվել է և վերահաստատվել է մեղադրյալ Ա.Միքաելյանի նկատմամբ երկու ամիս ժամկետով կալանավորումը` որպես խափանման միջոց, կիրառելու մասին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2011 թվականի մարտի 11-ի որոշումը: Կալանավորման սկիզբը հաշվվել է 2011 թվականի հոկտեմբերի 17-ից /քրեական գործ, հատոր 5, էջ 50-51/: 15. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մակինյանի 2011 թվականի նոյեմբերի 18-ի որոշմամբ Ա.Վաղարշակյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով: Քննիչի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ մեղադրյալ Ա.Վաղարշակյանի նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին /քրեական գործ, հատոր 5, էջ 69-70, 78-79/: 16. Նույն քննիչի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ Ա.Միքայելյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ և 205-րդ հոդվածի մասերով առաջադրված մեղադրանքը լրացվել, նոր մեղադրանք է առաջադրվել` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ և 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով /քրեական գործ, հատոր 5, էջ 87-90/: 17. 2011 թվականի նոյեմբերի 30-ին թիվ 83102208/3 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որը դատարանում ստացվել է նույն թվականի դեկտեմբերի 05-ին /քրեական գործ, հատոր 6, էջ 2-3/: 18. Առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ա.Խաչատրյանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 05-ի որոշմամբ թիվ 83102208/3 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և նույն թվականի դեկտեմբերի 19-ին նշանակվել` դատաքննության /քրեական գործ, հատոր 6, էջ 7, 22/: 19. Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի մայիսի 21-ի դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում: Ամբաստանյալ Արամ Արշավիրի Միքայելյանը մեղավոր` ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքներ կատարելու մեջ և դատապարտվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկման` երկու տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման` հինգ տարի ժամկետով` անձնական գույքի կեսի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավելի քան 19.471.815 դրամից: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն, հանցանքների համակցությամբ պատիժները մասնակի գումարելու միջոցով Արամ Միքայելյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` հինգ տարի երեք ամիս ժամկետով` անձնական գույքի կեսի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավելի քան 19.471.815 դրամից: Արամ Միքայելյանի պատժի սկիզբը հաշվվել է 2011 թվականի հուլիսի 8-ից, որը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում: Արամ Միաքայելյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում: Ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել` տուգանքի նվազագույն աշխատավարձի ութհարյուրապատիկի` ութ հարյուր հազար ՀՀ դրամի չափով: <<Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ Ազգային Ժողովի 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշման 1-ին կետի 3-րդ ենթակետի համաձայն ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանը ազատվել է նշանակված պատժից: Արայիկ Վաղարշակյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը` վերացվել է: ՀՀ գլխավոր դատախազության` ամբաստանյալների դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարվել է մասնակի` Արամ Միքայելյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձվել է 19.471.815 ՀՀ դրամ: Քաղաքացիական հայցը մնացած մասով` մերժվել է: Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց հանդիսացող Արմեն Կոնջարովին պատկանող 091 22-88-55 և 098 22-88-55 բջջային հեռախոսահամարների մուտքային և ելքային զանգերի վերծանումները պարունակող լազերային սկավառակը պահվել է քրեական գործի հետ միասին, իսկ մյուս իրեղեն ապացույցների հարցը համարվել է լուծված: /քրեական գործ, հատոր 7, էջ 80-88/: 20. Վերաքննիչ դատարանի 2012 թվականի հունիսի 29-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Ա.Միքայելյանի պաշտպան Կ.Մանուչարյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ /քրեական գործ, հատոր 7, էջ 126-127/: 21. Վերաքննիչ դատարանի 2012 թվականի հուլիսի 04-ի որոշմամբ ՀՀ գլխավոր դատախազության պետական շահերի պաշտպանության վարչության ավագ դատախազ Գ.Մարկոսյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ /քրեական գործ, հատոր 7, էջ 139-140/: 22. Վերաքննիչ քրեական դատարանի դատավոր Ա.Խաչատրյանի հերթական արձակուրդ մեկնելու կապակցությամբ թիվ ԵԱՔԴ/0174/01/11 քրեական գործը զեկուցագրով` վերամակագրվել է դատավոր Կ.Ղազարյանին: Վերաքննիչ դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 07-ի որոշմամբ դատախազ Գ.Մարկոսյանի և պաշտպան Կ.Մանուչարյանի վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել են վարույթ /քրեական գործ, հատոր 8, էջ 4-6/: 23. Վերաքննիչ դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանի պաշտպան Կ.Մանուչարյանի և մեղադրող Գ.Մարկոսյանի վերաքննիչ բողոքները մերժվել են` օրինական ուժի մեջ է թողնվել Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի մայիսի 21-ի դատավճիռը: 24. ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 05-ի որոշմամբ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Թամազյանի և Ա.Մելիքյանի պաշտպան Է.Մանուչարյանի Վճռաբեկ բողոքները բավարարվել են մասնակիորեն։ Ամբաստանյալներ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի և Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի մայիսի 21-ի դատավճիռն, այն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշումը բեկանվել է և գործն ուղարկվել` Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` նոր քննության /քրեական գործ, հատոր 8, էջ 120-140/: 25. Առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Լ.Ավետիսյանի 2013 թվականի մարտի 15-ի որոշմամբ քրեական գործն ընդունել է վարույթ և նույն թվականի ապրիլի 02–ին նշանակել` դատաքննության /քրեական գործ, հատոր 9, էջ 5, 13/: 26. Առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի նոյեմբերի 6-ի դատավճռով Արամ Արշավիրի Միքայելյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքներ կատարելու մեջ և դատապարտվել է` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով` ազատազրկման` չորս տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման` հինգ տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման` հինգ տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի համաձայն, հանցանքների համակցությամբ պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով Արամ Արշավիրի Միքայելյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` հինգ տարի երեք ամիս ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման: Արամ Արշավիրի Միքայելյանի պատժի սկիզբը հաշվվել է 2011 թվականի հուլիսի 8-ից: Պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում: Արամ Միաքայելյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորումը` թողնվել է անփոփոխ, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքներ կատարելու մեջ և դատապարտվել է` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով` ազատազրկման` չորս տարի տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` ազատազրկման` հինգ տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի համաձայն, հանցանքների համակցությամբ պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` հինգ տարի վեց ամիս ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման: Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի պատժի սկիզբը հաշվվել է նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից: Պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում: Արայիկ Վաղարշակյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնվել է անփոփոխ, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ամբաստանյալների դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարվել է. Արամ Արշավիրի Միքայելյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձվել է 19.471.815 ՀՀ դրամ: Արամ Արշավիրի Միքայելյանից, Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանից և Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 16.06.2011թ.-ի թիվ ԵԱՔԴ/0020/01/11 դատավճռով դատապարտյալ Արմեն Գագիկի Կոնջարովից համապարտությամբ հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձվել է 69.106.208 ՀՀ դրամ: Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց հանդիսացող Արմեն Կոնջարովին պատկանող 091 22-88-55 և 098 22-88-55 բջջային հեռախոսահամարների մուտքային և ելքային զանգերի վերծանումները պարունակող լազերային սկավառակը պահվել է քրեական գործի հետ միասին: Մյուս իրեղեն ապացույցների հարցը համարվել է լուծված /քրեական գործ, հատոր 9, էջ 159-165/: 27. Վերաքննիչ դատարանի 2013 թվականի դեկտեմբերի 12-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Ա.Վաղարշակյանի պաշտպան Տ.Գասպարյանի և ամբաստանյալ Ա.Միքայելյանի պաշտպան Կ.Մանուչարյանի վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել` դատական քննության վճռաբեկության կանոններով: 28. Վերաքննիչ դատարանի 2014 թվականի փետրվարի 04-ի որոշմամբ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Թամազյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել` դատական քննության վճռաբեկության կանոններով: 29. Վերաքննիչ բողոքի գրավոր պատասխան չի ներկայացվել: Գործի փաստական հանգամանքները 30. Նախաքննական մարմնի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամբաստանյալ Արամ Արշավիրի Միքայելյանին մեղադրանք է առաջադրել և Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել, որ նա Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ և Արայիկ Վաղարշակյանի դրդչությամբ, առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության, նյութական այլ օգուտներ քաղելու և հարկերից չարամտորեն խուսափելու դիտավորությամբ, 2009 թվականի սեպտեմբերի 18-ին ՀՀ ԿԱ պետական եկամուտների կոմիտեի Արտաշատի տարածքային հարկային տեսչությունում հաշվառվելով անհատ ձեռնարկատեր և Արայիկ Վաղարշակյանի դրդչությամբ իր ստորագրության դրոշմակնիքը, Ա/Ձ-ի կնիքն ու հաշվապահական փաստաթղթերը հանձնելով Արմեն Կոնջարովին, ինչպես նաև հետագայում Ա/Ձ-ի <<Արդշինինվեստբանկ>> ԲԲ ընկերությունում գտնվող հաշվեհամարին փոխանցված գումարները կանխիկացնելով և Ա.Կոնջարովին հանձնելով` օժանդակել է նրան <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊ ընկերությանն առանց ապրանքների մատակարարման և ծառայությունների մատուցման <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կազմելուն, որոնք Արմեն Կոնջարովը ներառելով <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊ ընկերության հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում, չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերի` 69.160.028 դրամի հարկերը վճարելուց, որի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն գումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս: Բացի այդ, Արամ Միքայելյանն Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ով իրականացնելով նաև ձեռնարկատիրական գործունեություն, Արսեն Ղազարյանի օժանդակությամբ 2009 թթվականի երրորդ և 2010 թվականի առաջին եռամսյակների ընթացքում <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի գործունեության վերաբերյալ օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշիվներ և հարկման հիմք հանդիսացող պարտադիր այլ փաստաթղթեր չներկայացնելու միջոցով, չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերի 19.471.815 դրամ հարկ վճարելուց: Նախաքննական մարմնի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189 հոդվածի 3-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205 հոդվածի 2-րդ մասով ամբաստանյալ Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանին մեղադրանք է առաջադրվել և Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել, որ նա Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ համոզելու և նյութապես շահագրգռելու միջոցով Արամ Միքայելյանին դրդել է, առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության, նյութական այլ օգուտներ քաղելու և հարկերից չարամտորեն խուսափելու դիտավորությամբ ՀՀ ԿԱ պետական եկամուտների կոմիտեի Արտաշատի տարածքային հարկային տեսչությունում 2009 թվականի սեպտեմբերի 18-ին գրանցվել որպես անհատ ձեռնարկատեր: Դրանից հետո Ա.Միքայելյանին համոզել է անհատ ձեռնարկատիրոջ կնիքը, Արամ Միքայելյանի ստորագրության դրոշմակնիքն ու հաշվապահական փաստաթղթերը հանձնել Արմեն Կոնջարովին: Հետագայում Արմեն Կոնջարովի մոտ գտնվող փաստաթղթերի օգտագործմամբ <<Արդշինինվեստբանկ>> ԲԲ ընկերության գլխամասից <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի ընթացիկ հաշվից ստացել է 8.130.318 դրամ և փոխանցելով Ա. Կոնջարովին` օժանդակել է նրան <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊ ընկերությանն, առանց ապրանքների մատակարարման, <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կազմելուն և Արմեն Կոնջարովի կողմից դրանք <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊ ընկերության հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում ներառելու միջոցով 69.160.028 դրամի առանձնապես խոշոր չափի հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն, որի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն գումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս /քրեական գործ, հատոր 5, էջ 69-70, հատոր 5, էջ 87-90, հատոր 9, էջ 159-165/: Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը Վերաքննիչ բողոքները քննվում է հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում. 31. ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Թամազյանը վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով` գործի դատավարական նախապատմությունն ու փաստական հանգամանքները հայտնել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը դատավճռում վերլուծելով ամբաստան¬յալների նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հարցը, գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված լրացուցիչ պատիժ գույքի բռնագրավում նշանակելը նպատակահարմար չէ, քանի որ գործով առկա է քաղաքացիական հայց։ Դատավճռում ամբաստանյալների նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205– րդ հոդվածի 2-րդ մասով նշանակված հիմնական պատժի հետ դատարանը չի նշանակել այդ հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պարտադիր նշանակման ենթակա լրացուցիչ պատիժ՝ գույքի բռնագրավումը, ուստի դատավճիռն ամբաստանյալների նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նշանակված լրացուցիչ պատժի՝ գույքի բռնագրավման մասով ենթակա է բեկանման: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 49-րդ հոդվածի համաձայն գույքի բռնագրավումը պատժի տեսակ է և կիրառվում է միայն որպես լրացուցիչ պատիժ: Իսկ նույն օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն գույքի բռնագրավում նշանակվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասում նախատեսված դեպքերում: Քաղաքացիական հայցի առկայությունը, /ինչը պետությանը պատճառված վնասի բռնագանձման պահանջի հիման վրա ներկայացվել ու բավարարվել է/ կապված չէ գույքի բռնագրավում պատժի տեսակի հետ: Առաջին ատյանի դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված ազատազրկումը՝ առանց գույքի բռնագրավման, կարող էր նշանակել, եթե բացառիկ հանգամանքների ուժով կիրառեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածը։ Դատարանը խախտելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածում ամրագրված սկզբունքը, առանց բավարար հիմքերի անձին ազատել է պարտադիր կիրառման ենթակա պատժից։ Դատարանը չկիրառելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կիրառման ենթակա գույքի բռնագրավում պատիժը, որը ենթակա էր կիրառման` խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 205-րդ հոդվածների պահանջները: Դիմողը խնդրել է մասնակիորեն բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի նոյեմբերի 6-ի դատավճիռը, ամբաստանյալներ Ա.Միքայելյանի և Ա.Վաղարշակյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ և 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով փոփոխել և կիրառել նույն հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայում նախատեսված գույքի բռնագրավում լրացուցիչ պատիժը, իսկ մնացած մասով դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ: 32. Ամբաստանյալ Ա.Միքայելյանի պաշտպան Կ.Մանուչարյանը վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունն ու փաստական հանգամանքները հայտնել է, որ դատական ակտը կայացվել է նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի՝ <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների մասին>> Եվրոպական կոնվենցիայի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 62-րդ հոդվածների և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ և 358-րդ հոդվածների խախտումով, որն ազդել է գործի ելքի վրա։ Դատարանն առանց բավարար հիմքերի մեղավոր է ճանաչել Արամ Արշավիրի Միքայելյանին: Դատարանը գտել է, որ գործով «...անթույլատրելի և ոչ վերաբերելի ապացույցներ չկան...» և արժանահավատ չի համարել Ա.Միքայելյանի պատճառաբանությունները: Դատապարտյալ Արմեն Կոնջարովն իր վերաբերյալ գործով նախորդ դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Արայիկ Վաղարշակյանը և Արամ Միքայելյանը՝ տեղյակ չեն եղել իր անօրինական, անապրանք գործարքների, հարկից խուսափելու նպատակի մասին: Արամ Միքայելյանի կողմից Արմեն Կոնջարովի կատարած գործողությունների և դրանց հնարավոր հետևանքները կանխատեսելու վերաբերյալ քրեական գործում բավարար ապացույցներ չկան։ Արամ Միքայելյանը չեր կարող գիտակցել Ա.Կոնջարովի կողմից «էքսպրես Մետալ» ՍՊ ընկերությանն առանց ապրանքների մատակարարման և ծառայություների մատուցման «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կազմվելու մասին որոնք կներառվեին «էքսպրես Մետալ» ՍՊԸ-ի հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում, ինչը հնարավորություն կտար Ա.Կոնջարովին չարամտորեն խուսափելու առանձնապես խոշոր չափերի 69.160.028 դրամի հարկերը վճարելուց և պետությանը նշված գումարի վնաս պատճառելուց։ Ա.Միքայելյանը և Ա.Վաղարշակյանը Ա.Կոնջարովի հետ համաձայնություն են ունեցել Ա/Ձ Արամ Միքայելյանի միջոցով՝ ՀՀ ցիտրուսային մրգերի ներմուծում իրականացնելու մասին: Դատարանը պետք է ճանաչեր Արամ Միքայելյանի անմեղությունը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում։ Վկաներ Հովհաննես Բաղդոյանը և Արմենակ Փիլթակյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունքներ են տվել այն մասին, որ «Արամ Միքայելյան» ԱՁ-ի հետ 2009-2010 թվականների ընթացքում կատարել են գործարքներ։ Ա/Ձ-ից համապատասխան հաշիվ ապրանքագրերով ձեռք են բերել տարբեր շինարարական ապրանքներ, որոնց դիմաց վճարումը կատարել են բանկային փոխանցման միջոցով։ Ա/Ձ–ի անունից հանդես եկող անձնավորությունը ներկայացել է որպես Արամ Միքայելյան, սակայն նրան նկարագրել չեն կարողացել: Վկա՝ Արթուր Փաշինյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատել է «Ֆաստ Թրեք Քոնսթրաքշնս» ՓԲԸ-ում, որպես գործադիր տնօրեն: Անձամբ չի ճանաչել Արամ Միքայելյանին: Իրենց ընկերությունը շինարարական ապրանքատեսակների մատակարարումով գործնական հարաբերություններ է ունեցել մոտ 200 կազմակերպությունների հետ, որոնցից է «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ն։ Դատարանը դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում չի նշել գործի այն հանգամանքները, ապացույցները, կամ օրենքի այն նորմերը, որոնք թույլ են տվել եզրահանգելու, որ Ա.Միքայելյանը կատարել է իրեն մեղսագրվող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38–189-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքները։ Արամ Միքայելյանի արարքը պետք է վերաորակվեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1–ին մասով։ Դատարանը ճիշտ չի կիրառել քրեական օրենքը, չի կայացրել պատճառաբանված դատավճիռ։ Դիմողը խնդրել է մասնակիորեն բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի նոյեմբերի 06-ի դատավճիռը։ Բեկանված մասով կայացնել գործն ըստ էության լուծող դատական ակտ՝ արդարացնել Արամ Միքայելյանին` վերջինիս առաջադրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38–205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։ Վերջինիս ՀՀ քրեական օրենգրքի 38–189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը վերաորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նշանակել նշված հոդվածի սանկցիայով նախատեսված՝ ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ՝ տուգանք։ Մեղադրանքի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2–րդ մասով՝ կիրառել ՀՀ Ազգային ժողովի «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշման 1-ին կետի 3-րդ ենթակետը և ամբաստանյալ Արամ Արշավիրի Միքայելյանին ազատել նշանակված պատժի հետագա կրումից։ Եթե Վերաքննիչ դատարանը ապացուցված համարի Արամ Արշավիրի Միքայելյանին առաջադրված մեղադրանքը, ապա խնդրել է, հաշվի առնելով գործում առկա վերոնշյալ մեղմացուցիչ հանգամանքները, կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի դրույթները, նշանակել վերջինիս նկատմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, բավարարվելով նրա 2011 թվական հուլիսի 08-ից կալանքի տակ գտնվելու ժամկետով։ 33. Դիմող ամբաստանյալ Ա.Վաղարշակյանի պաշտպան Տ.Գասպարյանը վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով` գործի դատավարական նախապատմությունն ու փաստական հանգամանքները հայտնել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը կայացվել է նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 62-րդ հոդվածների և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ և 358-րդ hոդվածների խախտմամբ: Նախաքննական մարմինն առաջադրված մեղադրանքն ապացուցված է համարել վկաներ` Նաիրա Հայրապետյանի, Աննա Ավետիսյանի, Հովհաննես Բաղդոյանի, Արթուր Փաշինյանի, Կարեն Գրիգորյանի, Գայանե Մուրադյանի, Արմենակ Փիլթակյանի ցուցմունքներով, Արամ Միքայելյանի լրացուցիչ ցուցմունքով և Արայիկ Վաղարշակյանի խոստովանական ցուցմունքով: Ինչպես նաև Արայիկ Վաղարշակյանի կողմից Արմեն Կոնջարովին արված հեռախոսազանգերով, բանկից 8.130.318 ՀՀ դրամ գումար ստանալու և Արմենին տալու, ինչպես նաև նախկինում Ա/Ձ ունենալու հանգամանքով: Դատաքննության ընթացքում վերոնշյալ վկաները իրենց ցուցմունքներում հայտնել են, որ Արայիկ Վաղարշակյանին չեն ճանաչում: Վկա Նաիրա Հայրապետյանը ցուցմունք է տվել, որ Արմեն Կոնջարովին ճանաչում է որպես բանկի հաճախորդի: Կազմակերպության հաշվից <<Արամ Միքայելյան>> ԱՁ-ին գումարներ փոխանցվել են: Ա.Միքայելյանը հիմնականում մենակ է եկել բանկ, բայց եղել են դեպքեր, երբ նա եկել է ինչ-որ անձի հետ: Ա.Միքայելյանից բացի եղել են դեպքեր, որ այլ անձ է կանխիկացրել գումարը նրա Ա/Ձ-ի հաշվից: Չի հիշում, թե Ա.Միքայելյանի փոխարեն գումարն այլ անձի կողմից կանխիկացնելիս Ա.Կոնջարովը գտնվել է բանկում: Ա.Միքայելյանին ինքն է բացատրել, որ այլ անձի անունով եթե չեկ ստորագրի, ապա այդ անձնավորությունն իր բացակայելու դեպքում կարող է անձնագրով կանխիկացնել Ա/Ձ-ի հաշվին նստած գումարը: Հիմնականում հաշվի վրա նստած ամբողջ գումարը կանխիկացրել են: Վկա Աննա Ավետիսյանը ցուցմունք է տվել, որ Ա.Միքայելյանի գործունեության մասին տեղյակ չի եղել: Վկա Արթուր Փաշինյանը ցուցմունք է տվել, որ չի ճանաչել Արամ Միքայելյանին: Իրենց ընկերությունը շինարարական ապրանքների մատակարարումով գործնական հարաբերություններ է ունեցել նաև <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի հետ: Կոնկրետ չի հիշում, թե ինչ ապրանքներ են <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի կողմից մատակարարվել: Վկա Կարեն Գրիգորյանը ցուցմունք է տվել, որ 2009 թվականին հնարավոր է, որ <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի հետ գործարք կատարած լինի, մատակարարը մեքենայով բերել է ապրանքները իրենց նշած վայրը: Վճարումը փոխանցումով են կատարել: Կոնկրետ գործարքից տեղյակ է, քանի որ նշված ապրանքն ինքն է ընդունել, սակայն թե ով է հանդես եկել որպես Ա/Ձ-ի ներկայացուցիչ չի հիշում: Վկա Գայանե Մուրադյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ իրենց տնօրեն` Վանիկ Սողոմոնյանը <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ից անկյունակներ է գնել: Իրենք վճարումը կատարել են բանկային փոխանցման միջոցով: Գնված ապրանքն անձամբ տեսել է: Վկա Հովհաննես Բաղդոյանը և վկա Արմենակ Փիլթակյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունքներ են տվել, որ <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի հետ 2009-2010թթ. ընթացքում կատարել են գործարքներ: Ա/Ձ-ից ձեռք են բերել տարբեր շինարարական ապրանքներ, որոնց դիմաց վճարումը կատարել են բանկային փոխանցման միջոցով: Ա/Ձ-ի անունից հանդես եկող անձնավորությունը ներկայացել է որպես Արամ Միքայելյան, սակայն նրան նկարագրել չեն կարող: Դատարանն ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանին առաջադրված մեղադրանքը համարել է հիմնավորված քրեական գործով ձեռք բերված հետևյալ ապացույցներով նույնպես: Դատարանում Արմեն Կոնջարովը հայտնել է, որ իրոք Արամ Միքայելյանի հետ ծանոթացել է Արայիկ Վաղարշակյանի միջոցով, սակայն վերջինիս չի առաջարկել ծանոթացնել այնպիսի անձնավորության հետ, ով առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու, ցույց տրվելիք փաստաթղթային ապրանքաշրջանառության 1%-ի դիմաց կհամաձայնվի անհատ ձեռնարկատեր հիմնադրել: Խոսել է Արամ Միքայելյանի հետ և առաջարկել` ցույց տրվելիք փաստաթղթային ապրանքաշրջանառության 1%-ի դիմաց անհատ ձեռնարկատեր հիմնադրել: Արայիկ Վաղարշակյանն չի իմացել, իր գործունեության անօրինական լինելու` հարկեր չվճարելու, անապրանք գործարքներ կատարելու մասին: Հետագայում <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ն բացելուց հետո, ինքն է Արամ Միքայելյանին ասել, որ կնիքը և հաշվապահական փաստաթղթերը հանձնի իրեն: Գումար կանխիկացնելու ժամանակ Արայիկ Վաղարշակյանին գումար չի տվել: Նրա օգնությունը եղել է ընկերական` առանց շահադիտական նպատակի: Դատարանը չի կիրառել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի նորմատիվ պահանջները, որն իր հերթին ազդել է գործի ելքի վրա: Ամբաստանյալ` Արամ Միքայելյանը նախաքննական ցուցմունքում, հայտնել էր, որ <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ- ն հիմնադրել է Արմեն Կոնջարովի ասելով, ում հետ ծանոթացել է Արայիկ Վաղարշակյանի միջոցով: Արմեն Կոնջարովի ասելով է Ա/Ձ-ի կնիքն ու փաստաթղթերը տվել նրան և բազմաթիվ անգամներ բանկի իր հաշվեհամարից գումար է կանխիկացրել, տվել Կոնջարովին: Արամ Միքայելյանը չի նշել կեղծ ձեռնարկատիրությամբ զբաղվելու և հարկերից խուսափելուն իրեն Արայիկ Վաղարշակյանի դրդելու մասին: Մեղադրյալ Ա.Միքայելյանը լրացուցիչ ցուցմունքում նշել է, որ Արայիկ Վաղարշակյանն է առաջարկել առանց գործունեություն իրականացնելու մտադրության Ա/Ձ հիմնադրել և այդ նպատակով ծանոթացրել է Արմեն Կոնջարովի հետ, ասելով, որ դրա վտանգը կայանալու էր միայն հարկեր չմուծելու մեջ: Արամ Միքայելյանը դատաքննության ընթացքում տված ցուցմունքում հայտնել է, որ հարկեր վճարելու հանգամանքի մասին, իմացել է հարկային տեսչությունից ուղարկված ծանուցագրից: Հարկերի հետ կապված հարցը քննարկել է Արմեն Կոնջարովի հետ: Հանրապետությունից բացակայելու հետ կապված, խնդրել է Արայիկ Վաղարշակյանին, որ իր Ա/Ձ-ի հաշվեհամարին փոխանցված գումարները ստանա և փոխանցի Արմենին: Արամ Միքայելյանը ցուցմունքը փոխել է և պատճառաբանել, որ բարկացած է այն հանգամանքից, որ Արայիկ Վաղարշակյանն իր նկատմամբ սուտ ցուցմունք է տվել, որ բանկից ստացած գումարներն իրեն է հանձնել, որից ելնելով էլ Արայիկ Վաղարշակյանին մեղադրել հանցակցության մեջ: Ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանի ցուցմունքը հավաստի չէ: Դատաքննության ընթացքում` ամբաստանյալ Ա.Վաղարշակյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել: Նախաքննական մարմնի կողմից խախտվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ և 105-րդ հոդվածների, ՀՀ Սահմանադրության 22-րդ հոդվածի դրույթները: Պաշտպանյալի միակ նպատակը եղել է այն, որ ցանկացել է ընկերներին օգնել, խնդրանքը կատարելով անշահախնդիր ձևով Ա. Կոնջարովը խոստացել է, որ Վրաստանից միրգ է բերելու վաճառելու և նրանց թույլ կտա մեջը գումար աշխատեն: Ա.Վաղարշակյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրվել է գործով ամբաստանյալ Ա.Միքայելյանի ցուցմունքը և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ և 38-205-րդ հոդվածի 2- րդ մասերով: Դատավճռում նշվել է, որ լազերային սկավառակի համաձայն Ա.Վաղարշակյանը 2009-2010 թվականների ընթացքում հեռախոսակապի մեջ է գտնվել Արմեն Կոնջարովի հետ: Ա.Վաղարշակյանը և Ա.Կոնջարովը չեն ժխտել, որ միմյանց հետ հեռախոսակապի մեջ են գտնվել: Առաջին ատյանի դատարանը, պատշաճ չի գնահատել գործի փաստական հանգամանքները, որի արդյունքում չի կիրառվել քրեական օրենսգրքի այն հոդվածները, որոնք ենթակա էին կիրառման, և կիրառել են այն հոդվածը, որը ենթակա չէր կիրառման: Դիմողը խնդրել է մասնակի բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի նոյեմբերի 6-ի դատավճիռը` ամբաստանյալ Ա.Վաղարշակյանի նկատմամբ և կայացնել արդարացման որոշում: Վերաքքնիչ բողոքի գրավոր պատասխանը 34. Դիմող` դատախազ Ռ.Դանիելյանը ներկայացնելով վերաքննիչ բողոքի գրավոր պատասխանը հայտնել է, որ նախաքննության և դատաքննության ընթացքում հետազոտված, մեղադրանքը հիմնավորող ապացույցները գնահատելով իրենց վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գործի լուծման բավարարության տեսանկյունից գնահատելով իրենց միասնության մեջ Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է հիմնավորված դատավճիռ, որը լրացուցիչ պատժի չկիրառման մասով է միայն անհիմն: Ա.Վաղարշակյանի պաշտպան Տ.Գասպարյանի վերաքննիչ բողոքում նշված այն հանգամանքը, որ դատարանը խորությամբ չի ուսումնասիրել քրեական գործի նյութերը, վկաների ցուցմունքները, չի կիրառել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ և 127-րդ հոդվածների պահանջները, որն ազդել է գործի վերջնական ընթացքի ճիշտ լուծման վրա` հիմնավոր չէ: Նշվել է, որ Ա.Վաղարշակյանի մեղադրանքն ապացուցված է համարվել վկաների ցուցմունքներով, Ա.Կոնջարովին արված հեռախոսազանգերով, բանկից 8 130 318 ՀՀ դրամ ստանալու և նախկինում Ա/Ձ ունենալու հանգամանքով: Բացի Նաիրա Հայրապետյանից` մյուսների ցուցմունքներն ապացուցում են Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ առանց ձեռնարկատիրական գործունության մտադրության Ա/Ձ ստեղծելու, Ա/Ձ կնիքն ու ստորագրության նմուշն Արմեն Կոնջարովին հանձնելու և վերջինիս կողմից առանց ապրանքների մատակարարման կեղծ հաշիվ ապրանքագրեր կազմելու և տրամադրելու հանգամանքները: Արամ Միքայելյանի այդ գործողություններին դրդել է Արայիկ Վաղարշակյանը, որպիսի հանգամանքը հիմնավորվել է քրեական գործով ձեռք բերված և դատարանում հետազոտված Արամ Միքայելյանի, Արմեն Կոնջարովի, Նաիրա Հայրապետյանի ցուցմունքներով, Արայիկ Վաղարշակյանի նախաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքներով, ինչպես նաև ապացույց ճանաչված Արմեն Կոնջարովի հեռախոսազանգերի վերծանմամբ, 8 130 318 ՀՀ դրամ գումարների կանխիկ ստացման անդորրագրերով /Արայիկ Վաղարշակյանի մասով/: <<Արդշինինվեստբանկ>> ՓԲԸ-ի գլխամասային գրասենյակի սպասարկման բաժնի գլխավոր մասնագետ Նաիրա Հայրապետյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներով հիմնավորվել են ինչպես Արամ Միքայելյանին, այնպես էլ Արայիկ Վաղարշակյանին ու Արմեն Կոնջարովին մեղսագրված հանցանքները: Բողոքաբերի այն փաստարկը, թե դատաքննության ընթացքում հարցաքննված վկաներն իրենց ցուցմունքներում հայտնել են, որ Արայիկ Վաղարշակյանին ընդհանրապես չեն ճանաչում` հաստատում է Արայիկ Վաղարշակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ և 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով առաջադրված մեղադրանքները: Նշված արարքները կատարելուն դրդելու կամ օժանդակելու հանգամանքները հաստատվել են Արամ Միքայելյանի, Արմեն Կոնջարովի և Արայիկ Վաղարշակյանի ցուցմունքներով: Վկաների կողմից վերջինիս կամ Արամ Միքայելյանին չճանաչելու վերաբերյալ փաստարկը հիմնավորում է այն հանգամանքը, որ Ա/Ձ-ն ի սկզբանե ստեղծվել է Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ և որ առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու առաջարկը Արամ Միքայելյանին կատարել է Արայիկ Վաղարշակյանը, ով միաժամանակ Արամ Միքայելյանին համոզել է անհատ ձեռնարկատիրոջ կնիքը և Արամ Միքայելյանի ստորագրության դրոշմակնիքն ու հաշվապահական փաստաթղթերը հանձնել Արմեն Կոնջարովին: Հետագայում նաև Արմեն Կոնջարովի մոտ գտնվող փաստաթղթերի օգտագործմամբ <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի ընթացիկ հաշվից ստացել է կանխիկացված 8 130 318 ՀՀ դրամն ու փոխանցելով Արմեն Կոնջարովին՝ օժանդակել է վերջինիս <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ն առանց ապրանքների մատակարարման <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի անունից 267 685 500 ՀՀ դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կազմելուն և Արմեն Կոնջարովի կողմից դրանք <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ի հաշվետվություններում ու հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում չներառելու միջոցով 69 160 028 ՀՀ դրամի առանձնապես խոշոր չափի հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն, ինչի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն գումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս: Արմեն Կոնջարովի հիշյալ գործողություններն ու դրա արդյունքում մեղսագրված արարքը հիմնավորվել է նրա վերաբերյալ քննված քրեական գործով կայացված և օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով: Բողոքաբերի փաստարկներն այն մասին, որ Արամ Միքայելյանի ցուցմունքը, չի կարող դրվել Արայիկ Վաղարշակյանի դատավճռի հիմքում, նախաքննության ցուցմունքները տվել է հարկադրանքի ու սպառնալիքի ազդեցության տակ և քննիչի թելադրանքով, ինչի պայմաններում այն թույլատրելի ապացույց չի համարվում, որ քննության ընթացքում ձեռք բերված ապացույցներով չի հիմնավորվել Արայիկ Վաղարշակյանի մասնակցությունը կատարված հանցագործությանը` նրա մասով քրեական գործի վարույթը պետք է կարճվի` անհիմն է: Առաջին ատյանի դատարանը բազմակողմանի և օբյեկտիվ քննության արդյունքում է դատավճիռ արձակել՝ հետազոտելով ու գնահատելով բոլոր ապացույցները: Սույն քրական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի որոշմամբ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալի և Միքայելյանի պաշտպան Կ. Մանուչարյանի վճռաբեկ բողոքները բավարարվել են մասնակիորեն՝ բեկանվել է ամբաստանյալներ Արամ Միքայելյանի և Արայիկ Վաղարշակյանի վերաբերյալ Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012թ. մայիսի 21-ի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշումը և գործն ուղարկվել է Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան նոր քննության, մասնավորպես այն պատճառաբաբնությամբ, որ՝ ա. իրավաչափ չեն ամբաստանյալներ Ա.Միքայելյանին և Ա.Վաղարշակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում անպարտ ճանաչելու, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերաորակելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետևությունները, քանի որ ստորադաս դատարանները պատշաճ չեն գնահատել գործի փաստական հանգամանքները, ինչի արդյունքում չեն կիրառվել քրեական օրենսգրքի այն հոդվածները, որոնք ենթակա էին կիրառման և կիրառվել է այն հոդվածը, որը ենթակա չէր կիրառման, այսինքն՝ տեղի է ունեցել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում /որոշման 30-րդ կետը/: բ. 2012 թվականի մայիսի 21-ի դատավճռով առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալների նկատմամբ նշանակել է անհամաչափ պատիժներ՝ անտեսելով այն հանգամանքը, որ Ա.Վաղարշակյանն է Ա.Միքայելյանին դրդել հանցանքի կատարմանը և 38-189-րդ հոդվածի 1-ին մասով Ա.Վաղարշակյանին դատապարտել է տուգանքի 800000 ՀՀ դրամի չափով, իսկ Ա.Միքայելյանին՝ ազատազրկման` 2 տարի ժամկետով: Վճռաբեկ դատարանն արտահայտելով հստակ դիրքորոշումներ <<հանցակցի սահմանազանցում>> հասկացության մեկնաբանման և կիրառության, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով արգելված արարքների համար քրեական պատասխանատվության հարցում օրենքի միատեսակ կիրառության անհրաժեշտության վերաբերյալ, գտել է, որ Ա.Միքայելյանն ու Ա.Վաղարշակյանն իրազեկված են եղել, որ իրենց և Ա.Կոնջարովի գործողությունները գտնվում են պատճառական կապի մեջ, համատեղ են և ուղղված են միևնույն հանցագործությունների կատարմանը, այն է՝ առանց ապրանքների մատակարարման կեղծ փաստաթղթեր տրամադրելուն ու հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն և որ Ա.Միքայելյանն ու Ա.Վաղարշակյանը նախատեսել են իրենց գործողությունների արդյունքում պետությանը վնաս պատճառելու հավանականությունը և, առանց իմանալու վնասի կոնկրետ չափը, գիտակցաբար թույլ են տվել դրա առաջացումը: Վճռաբեկ դատարանի հիշյալ որոշման մեջ արտահայտած դիրքորոշումներն ու եզրահանգումները հաշվի առնելով Առաջին ատյանի դատարանը 2013 թվականի նոյեմբերի 06-ի դատավճռով Արայիկ Վաղարշակյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ և 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով նախատեսված հանցանքների կատարման մեջ, իսկ Արամ Միքայելյանին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ, 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ և 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով և բավարարել` ՀՀ գլխավոր դատախազության հայցն ամբողջությամբ: Ինչ վերաբերում է ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանի շահերի պաշտպան Կարեն Մանուչարյանի վերաքննիչ բողոքի հիմքերին, փաստարկներին, պահանջին, ինչպես նաև Արամ Միքայելյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով արդարացնելու, ՀՀ քրեական օրնսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասը 1-ին մասով վերաորակելու, իսկ 205-րդ 2-րդ մասով 2011 թվականի մայիսի 26-ի համաներման ակտի 1-ին կետի 3-րդ ենթակետը կիրառելու միջնորդություններին, ապա դրանք անհիմն են և բավարարման ենթակա չեն հետևյալ պատճառաբանությամբ: 1. Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտվել են Արամ Միքայելյանի մեղադրանքի հիմքում դրված բոլոր ապացույցները, որոնք համադրվել են գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցների հետ ու դրանց համակցության արդյունքում արձակվել է մեղադրական դատավճիռ: 2. ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի որոշման 19-րդ կետում սույն գործով արձանագրվել է, որ հանցագործությանը երկու կամ ավելի անձանց դիտավորյալ համատեղ մասնակցության դեպքում հանցակիցներից յուրաքանչյուրը պետք է գիտակցի իր և մյուս հանցակիցների վարքագծին վերաբերող հանգամանքները, ինչն այդուհանդերձ չի նշանակում, որ հանցակիցը քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածի դիսպոզիցիայի հատկանիշների ճշտությամբ պետք է բնութագրի այն հանցագործությունը, որի կատարմանը նա մասնակցում է: Բարձրագույն դատական ատյանն օրինակ բերելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունը, փաստել է, որ օժանդակողը կարող է հանցագործության օբյեկտիվ կողմի իրականացումը հեշտացնելու նպատակով միջոցներ տրամադրել կատարողին, որպեսզի նա հնարավորություն ստանա չարամտորեն խուսափել հարկերը, տուրքերը կամ այլ պարտադիր վճարները վճարելուց, սակայն օժանդակողը կարող է չիմանալ նշված հանցագործության տեղը, ժամանակը, եղանակը կամ այն վնասի չափը, որը կարող է պատճառվել պետությանը: Օժանդակողը պատասխանատվության պետք է ենթարկվի փաստացի կատարված հանցագործությանը հանցակցելու համար, ինչն առկա է Ա.Միքայելյանի և Ա.Վաղարշակյանի դեպքում: Բողոքաբերը միջնորդել է Արամ Միքայելյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 3-րդ մասից վերաորակել 1-ին մասի` միանշանակ ընդունելով է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասի դիսպոզիցիայով նախատեսված արարքի կատարումը՝ այն է՝ առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության առևտրային կազմակերպություն ստեղծելն է՝ հարկերից խուսափելու, նյութական օգուտները քաղելու ..... նպատակով: Քանի որ վճռաբեկ դատարանի հիշյալ որոշմամբ արտահայտած դիրքորոշման համաձայն` Ա.Միքայելյանի ստեղծած Ա/Ձ-ն առևտրային կազմակերպություն չէ ու նրա նպատակը, առանց ապրանքների մատակարարման, իր ստեղծած Ա/Ձ-ով հարկերից խուսափելը, նյութական այլ օգուտներ քաղելն է եղել՝ առանձնապես խոշոր չափով, ուստի բողոքաբերի հակասական փաստարկները միայն հիմնավորում են Արամ Միքայելյանի կողմից ոչ միայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով կատարած հանցանքը, այլև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 38-205-րդ հոդվածի 3-րդ մասով կատարած արարքները: Բողոքում ընդունվել է նաև ամբաստանյալի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կատարած արարքը՝ խնդրելով կիրառել համաներման ակտ: Անհիմն է Արամ Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի դրույթները կիրառելու մասին բողոքաբերի խնդրանքը քանի որ այն բացառիկ հանգամանքները, որոնք շարադրված են նշված դրույթներում առկա չեն: Բողոքաբերի նշած մեղմացուցիչ հանգամանքները հաշվի առնելով է, որ դատարանն ամբաստանյալի նկատմամբ առավել մեղմ պատիժ է նշանակել: Հիշյալ 3 արարքներով նշանակվել է ընդամենը 14 տարի ժամկետով ազատազրկում, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան նախատեսում է ազատազրկում 5-10 տարի ժամկետով՝ գույքի բռնագրավամբ, սակայն դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակել է էապես նվազ պատիժ՝ ազատազրկում 5 տարի 3 ամիս ժամանակով, առանց գույքի բռնագրավման: Դատախազ Ռ.Դանիելյանը խնդրել է ամբաստանյալներ Արամ Միքայելյանի և Արայիկ Վաղարշակյանի պաշտպաններ Կ.Մանուչարյանի և Տ.Գասպարյանի վերաքննիչ բողոքները մերժել: 35. Դատախազ Ռ.Դանիելյանը պնդեց ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Թամազյանի վերաքննիչ բողոքը` խնդրեց այն բավարարել, առարկեց ամբաստանյալ Ա.Վաղարշակյանի պաշտպան Տ.Գասպարյանի և ամբաստանյալ Ա.Միքայելյանի պաշտպան Կ.Մանուչարյանի վերաքննիչ բողոքների դեմ` խնդրեց նրանց վերաքննիչ բողոքները մերժել: Ամբաստանյալ Ա.Վաղարշակյանի պաշտպան Տ.Գասպարյանը պնդեց վերաքննիչ բողոքը` խնդրեց այն բավարարել, առարկեց ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Թամազյանի վերաքննիչ բողոքի դեմ` խնդրեց այն մերժել: Ամբաստանյալ Ա.Վաղարշակյանը միացավ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքին` խնդրեց այն բավարարել, առարկեց ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Թամազյանի վերաքննիչ բողոքի դեմ` խնդրեց այն մերժել: Ամբաստանյալ Ա.Միքայելյանի պաշտպան Կ.Մանուչարյանը պնդեց վերաքննիչ բողոքը` խնդրեց այն բավարարել, առարկեց ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Թամազյանի վերաքննիչ բողոքի դեմ` խնդրեց այն մերժել: Ամբաստանյալ Ա.Միքայելյանը միացավ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքին` խնդրեց այն բավարարել, առարկեց ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Թամազյանի վերաքննիչ բողոքի դեմ` խնդրեց այն մերժել: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքները` բողոքների հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին դատախազ Ռ.Դանիելյանի, պաշտպաններ Տ.Գասպարյանի, Կ.Մանուչարյանի, ամբաստանյալներ Ա.Վաղարշակյանի և Ա.Միքայելյանի ելույթները, մեղադրող Ռ.Դանիելյանի, պաշտպաններ Տ.Գասպարյանի ու Կ.Մանուչարյանի, ամբաստանյալներ Ա.Վաղարշակյանի և Ա.Միքայելյանի վերաքննիչ բողոքների պատասխանները, ինչպես նաև ուսումնասիրելով, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ Ամբաստանյալ Ա.Վաղարշակյանի պաշտպան Տ.Գասպարյանի և ամբաստանյալ Ա.Միքայելյանի պաշտպան Կ.Մանուչարյանի վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժել, իսկ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Թամազյանի վերաքննիչ բողոքը` բավարարել, Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանել և փոփոխել, հետևյալ պատճառաբանությամբ. 36. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-րդ հոդվածի համաձայն` 1. Կատարողի հետ մեկտեղ հանցակիցներ են համարվում կազմակերպիչը, դրդիչը և օժանդակողը: 2. Կատարող է համարվում այն անձը, ով անմիջականորեն կատարել է հանցանքը կամ դրա կատարմանն անմիջականորեն մասնակցել է այլ անձանց (համակատարողների) հետ համատեղ, ինչպես նաև հանցանքը կատարել է այլ այնպիսի անձանց օգտագործելու միջոցով, ովքեր օրենքի ուժով ենթակա չեն քրեական պատասխանատվության կամ հանցանքը կատարել են անզգուշությամբ: 3. Կազմակերպիչ է համարվում այն անձը, ով կազմակերպել կամ ղեկավարել է հանցանքի կատարումը, ինչպես նաև ստեղծել է կազմակերպված խումբ կամ հանցավոր համագործակցություն կամ ղեկավարել է դրանք: 4. Դրդիչ է համարվում այն անձը, ով մեկ ուրիշ անձի դրդել է հանցանք կատարելու՝ համոզելու, նյութապես շահագրգռելու, սպառնալիքի միջոցով կամ այլ եղանակով: 5. Օժանդակող է համարվում այն անձը, ով հանցագործությանն օժանդակել է խորհուրդներով, ցուցումներով, տեղեկատվություն կամ միջոցներ, գործիքներ տրամադրելով կամ խոչընդոտները վերացնելով, ինչպես նաև այն անձը, ով նախապես խոստացել է պարտակել հանցագործին, հանցագործության միջոցները կամ գործիքները, հանցագործության հետքերը կամ հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված առարկաները, ինչպես նաև այն անձը, ով նախապես խոստացել է ձեռք բերել կամ իրացնել այդպիսի առարկաները>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի համաձայն` <<… 2. Առանց ապրանքների մատակարարման կամ առանց ծառայությունների մատուցման կեղծ փաստաթղթեր տրամադրելը, ծախսերի կամ եկամուտների վերաբերյալ կեղծ փաստաթղթեր կազմելը և ներկայացնելը, որը խոշոր վնաս է պատճառել` /…/ 3. Սույն հոդվածի երկրորդ մասով նախատեսված արարքը, որի հետևանքով առանձնապես խոշոր վնաս է պատճառվել` …>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի համաձյան` <<… 1. Հարկերը, տուրքերը կամ պարտադիր այլ վճարումները վճարելուց չարամտորեն խուսափելը օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշվարկներ կամ հարկման հիմք հանդիսացող պարտադիր այլ փաստաթղթեր չներկայացնելու կամ նշված փաստաթղթերի մեջ ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելու միջոցով, որը կատարվել է խոշոր չափերով՝ /…/ 2. Նույն արարքը, որը կատարվել է առանձնապես խոշոր չափերով՝ պատժվում է ազատազրկմամբ՝ հինգից տասը տարի ժամկետով՝ գույքի բռնագրավմամբ …>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն. << 1. Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք… …3.Քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: 4. Կասկածյալի, մեղադրյալի և նրանց պաշտպանի հայտարարություններն իրենց անմեղության, կասկածյալին կամ մեղադրյալին արդարացնող, իրենց պատասխանատվությունը մեղմացնող ապացույցների առկայության մասին, ինչպես նաև քրեական դատավարության ընթացքում օրինականության խախտումների վերաբերյալ բողոքները պետք է մանրակրկիտ ստուգի քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն. <<1. Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ: 2. Քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն. <<Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն. <<Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից: Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<1. Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար>>: Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի համաձայն. <<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: 2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները: <<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները>>: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը` 1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը. 2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին. 3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը. 4) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն /…/ 6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար. 7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ. 8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը…>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի համաձայն` <<… 2. ճիշտ չի կիրառվել քրեական օրենքը կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.…>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի համաձայն` << 1. Քրեական օրենքի կամ միջազգային պայմանագրի ոչ ճիշտ կիրառումը քրեական օրենքի կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրի այն հոդվածի կամ հոդվածի այն մասի կիրառումն է, որը ենթակա չէր կիրառման, կամ այն հոդվածի կամ հոդվածի այն մասի չկիրառումն է, որը ենթակա էր կիրառման, կամ քրեական օրենքի կամ միջազգային պայմանագրի սխալ մեկնաբանումն է, որը չի համապատասխանում դրա իսկական իմաստին: /…/ 3. Վերաքննիչ դատարանն իրավունք ունի գործի քննության արդյունքներով առաջադրված մեղադրանքի սահմաններում կիրառել ավելի ծանր հանցագործության համար օրենք կամ նշանակել ավելի խիստ պատիժ միայն այն դեպքում, երբ այդ հիմքերով բողոք է բերել մեղադրողը, ինչպես նաև տուժողը կամ նրա ներկայացուցիչը: 37. ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 05-ի Արամ Արշավիրի Միքայելյանի և Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի վերաբերյալ թիվ ԵԱՔԴ/074/01/11 որոշման մեջ արձանագրել է. <<… 15. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքարկված դատական ակտը վճռաբեկ վերանայման ենթարկելու նպատակն օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման գործառույթի իրացումն է։ Այս առումով Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ հանցակցի սահմանազանցում (էքսցես) հասկացության ճիշտ մեկնաբանման և կիրառության առումով, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով արգելված արարքների համար քրեական պատասխանատվության հարցում առկա է օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման խնդիր։ Ուստի Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում սույն գործով արտահայտել իրավական դիրքորոշումներ, որոնք կարող են ուղղորդող նշանակություն ունենալ նման գործերով դատական պրակտիկայի ճիշտ ձևավորման համար։ I. Հանցակցի սահմանազանցումը 16. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 37-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցակցություն է համարվում երկու կամ ավելի անձանց դիտավորյալ համատեղ մասնակցությունը դիտավորյալ հանցագործությանը»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Կատարողի հետ մեկտեղ հանցակիցներ են համարվում կազմակերպիչը, դրդիչը և օժանդակողը»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 40-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցակցի սահմանազանցում է համարվում անձի կողմից այնպիսի հանցանք կատարելը, որը չի ընդգրկվում մյուս հանցակիցների դիտավորությամբ։ 2. Հանցակցի սահմանազանցման համար մյուս հանցակիցները պատասխանատվություն չեն կրում»։ Հանցակցության հատկանիշների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Ա.Մաթևոսյանի և Ռ.Հարությունյանի գործով որոշման մեջ։ Համաձայն այդ որոշման` «(…) հանցակցությանը բնորոշ են 3 հատկանիշ. 1. հանցագործության կատարումը երկու կամ ավելի անձանց կողմից 2. գործողությունների համատեղությունը 3. հանցակցության դիտավորյալ բնույթը։ Հանցակցության առաջին օբյեկտիվ հատկանիշը՝ հանցագործության կատարումը երկու կամ ավելի անձանց կողմից, արտահայտվում է այն բանում, որ հանցագործությունը պետք է կատարեն հանցագործության սուբյեկտ հանդիսացող երկու կամ մի քանի անձ։ Հանցակիցներ կարող են լինել քրեական պատասխանատվության ենթարկելու տարիքի հասած մեղսունակ ֆիզիկական անձինք։ Հանցակցության համար անհրաժեշտ է հանցագործության սուբյեկտի բոլոր հատկանիշներով օժտված ոչ պակաս երկու անձի առկայությունը։ Հանցակցության մյուս օբյեկտիվ հատկանիշը՝ հանցակիցների գործունեության համատեղությունը, նշանակում է, որ հանցագործության մասնակիցներից յուրաքանչյուրի գործողությունները փոխադարձ լրացնում են միմյանց և ուղղված են կոնկրետ հանցանքի կատարմանը։ Հանցակիցները, միացնելով իրենց համատեղ ջանքերը, ձգտում են միասնական արդյունքի, և դրա համար յուրաքանչյուրն իր ներդրումն է ունենում ընդհանուր գործում։ Հանցակցության վերջին հատկանիշը գործունեության դիտավորյալ բնույթն է։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 37-րդ հոդվածը, որը տալիս է հանցակցության հասկացությունը, կոնկրետ մատնանշում է անձանց դիտավորյալ մասնակցությունը դիտավորյալ հանցագործության կատարմանը։ Հանցակցության նման բնորոշումը հստակ ընդգծում է, որ անձինք գործում են միայն դիտավորյալ մեղքով և միայն դիտավորյալ հանցագործություններում» (տե՛ս Ալիկ Ռուդիկի Մաթևոսյանի և Ռաֆիկ Արայիկի Հարությունյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի հուլիսի 25-ի թիվ ՎԲ-48/08 որոշման 28-րդ կետը)։ 17. Նախորդ կետում շարադրված իրավանորմերի, ինչպես նաև Ա.Մաթևոսյանի և Ռ.Հարությունյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշման վերլուծությունից հետևում է, որ հանցակցի քրեական պատասխանատվության հիմքում ընկած է ոչ միայն նրա և կատարողի արարքի միջև պատճառական կապի առկայությունը, այլ նաև նրա կողմից կատարողի արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ որոշակի գիտակցական-կամային վերաբերմունք դրսևորելը։ Այսպես` հանցակցության սուբյեկտիվ կողմը նախատեսում է մեղքի բացառապես դիտավորյալ ձև, ընդ որում, որոշակի հանցանքի կատարմանն այլ անձանց հետ համատեղ մասնակցելու դիտավորությունն արտահայտվում է միայն ուղղակի ձևով, իսկ հանցագործության վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ դրսևորվող դիտավորյալ մեղքի տեսակը կարող է լինել և՛ ուղղակի, և՛ անուղղակի։ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հանցակցության սուբյեկտիվ կողմին բնորոշ է այն, որ յուրաքանչյուր հանցակից պետք է` 1) գիտակցի, որ համատեղ գործում է կատարողի կամ այլ հանցակցի հետ. 2) գիտակցի, որ իր արարքն անհրաժեշտ պայման է մյուս հանցակցի կողմից արարք կատարելու համար և ցանկանա համատեղ մասնակցել հանցագործությանը. 3) նյութական հանցակազմի դեպքում նախատեսի հանրորեն վտանգավոր հետևանքը և ցանկանա կամ գիտակցաբար թույլ տա դրա առաջացումը։ 18. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 40-րդ հոդվածն ամրագրում է հանցակցի սահմանազանցում (էքսցես) հասկացության քրեաիրավական բնութագիրը, ինչպես նաև սահմանազանցման դեպքում մյուս հանցակիցների պատասխանատվության կարգը։ Հիշատակված իրավանորմի վերլուծությունից բխում է, որ հանցակցի սահմանազանցում ասելով պետք է հասկանալ մի հանցակցի կողմից այնպիսի արարքի կատարում, որը թեպետ մյուս հանցակիցների գործողությունների հետ գտնվում է օբյեկտիվ պատճառական կապի մեջ, բայց չի ներառվել նրանց ընդհանուր դիտավորության մեջ, բնութագրվում է առավել բարձր կամ ցածր հանրային վտանգավորությամբ, քան այն արարքը, որը նախապես որոշվել էր, և ենթակա է մեղսագրման միայն դա կատարողին։ Հանցակցի սահմանազանցումը լինում է երկու տեսակ` քանակական և որակական։ Քանակական սահմանազանցման դեպքում կատարողը վնաս է հասցնում այն օբյեկտին, որը մյուս հանցակիցների հետ պայմանավորվածության համաձայն ընդգրկված էր նրանց դիտավորության մեջ, սակայն հասցված վնասն այլ է լինում, քան պայմանավորված էր։ Որակական սահմանազանցումը բնութագրվում է նրանով, որ կատարողն իրականացնում է կանխորոշվածից բացի մեկ այլ հանցագործություն կամ իր բնույթով բոլորովին այլ հանցանք։ Սահմանազանցման դեպքում մյուս հանցակիցները պատասխանատվություն են կրում միայն այն հանցագործությանը հանցակցելու համար, որն ընդգրկված է եղել նրանց դիտավորությամբ։ Իսկ եթե հանցակիցների դիտավորությամբ ընդգրկված հանցանքը չի կատարվել` տեղի է ունեցել որակական սահմանազանցում, ապա հանցակիցները պետք է պատասխանատվության ենթարկվեն պլանավորված հանցագործության նախապատրաստության համար։ 19. Սույն որոշման 16-17-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունը համադրելով 18-րդ կետում առկա վերլուծության հետ` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ թեև հանցագործությանը երկու կամ ավելի անձանց դիտավորյալ համատեղ մասնակցության դեպքում հանցակիցներից յուրաքանչյուրը պետք է գիտակցի ոչ միայն իր, այլ նաև մյուս հանցակիցների վարքագծին վերաբերող հանգամանքները, այդուհանդերձ, դա չի նշանակում, որ հանցակիցը քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածի դիսպոզիցիայի հատկանիշների ճշտությամբ պետք է բնութագրի այն հանցագործությունը, որի կատարմանը նա մասնակցում է։ Օրինակ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության («Հարկերը, տուրքերը կամ պարտադիր այլ վճարումները վճարելուց չարամտորեն խուսափելը») օժանդակողը կարող է հանցագործության օբյեկտիվ կողմի իրականացումը հեշտացնելու նպատակով միջոցներ տրամադրել կատարողին, որպեսզի նա հնարավորություն ստանա չարամտորեն խուսափել հարկերը, տուրքերը կամ պարտադիր այլ վճարումները վճարելուց, սակայն օժանդակողը կարող է չիմանալ նշված հանցագործության կատարման կոնկրետ տեղը, ժամանակը, եղանակը կամ այն վնասի չափը, որը կարող է պատճառվել պետությանը։ Նման դեպքում օժանդակողը պատասխանատվության պետք է ենթարկվի փաստացի կատարված հանցագործությանը հանցակցելու համար։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ հանցակցի սահմանազանցման հարցը քննարկելիս իրավակիրառողը հանցակցության օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ հատկանիշները պետք է գնահատի ոչ միայն առանձին-առանձին` երկու և ավելի անձանց դիտավորյալ համատեղ մասնակցությամբ դիտավորյալ հանցագործություն կատարելու փաստը հաստատելու համար, այլև իրենց օրգանական ամբողջության մեջ, որպեսզի լիարժեք լուծի նշված անձանց պատասխանատվության և պատժի հարցը։ Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հանցակցի սահմանազանցում առկա չէ այն դեպքում, երբ հանցակցության օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ հատկանիշներն օրգանական ամբողջության մեջ գնահատելու արդյունքում կպարզվի, որ՝ ա) միևնույն հանցանքը կատարող երկու կամ ավելի անձինք փոխադարձաբար տեղյակ են եղել, որ իրենց արարքները գտնվում են պատճառական կապի մեջ (համատեղ են) և ուղղված են միևնույն հանցագործության կատարմանը, բ) յուրաքանչյուր հանցակից նախատեսել է հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը և ցանկացել կամ գիտակցաբար թույլ է տվել դրանց առաջացումը։ II. Կեղծ ձեռնարկատիրությունը 20. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Կեղծ ձեռնարկատիրությունը` առանց ձեռնարկատիրական կամ բանկային գործունեություն իրականացնելու մտադրության առևտրային կազմակերպություն ստեղծելն է, որի նպատակը վարկեր ստանալը, հարկերից խուսափելը, գերավճարներ առաջացնելը, նյութական այլ օգուտներ քաղելը կամ արգելված այնպիսի գործունեություն թաքցնելն է, որը խոշոր վնաս է պատճառել քաղաքացիներին, կազմակերպություններին կամ պետությանը»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պատասխանատվություն է նախատեսում առանց ապրանքների մատակարարման կամ առանց ծառայությունների մատուցման կեղծ փաստաթղթեր տրամադրելու, ծախսերի կամ եկամուտների վերաբերյալ կեղծ փաստաթղթեր կազմելու և ներկայացնելու համար, որը խոշոր վնաս է պատճառել։ Մեջբերված իրավադրույթների համեմատական վերլուծությունից երևում է, որ դրանցով նախատեսված հանցակազմերն օբյեկտիվ կողմի հատկանիշներով տարբեր են։ Այսպես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է առանց ձեռնարկատիրական կամ բանկային գործունեություն իրականացնելու մտադրության առևտրային կազմակերպություն ստեղծելով, որը նպատակ է հետապնդել՝ (ա) վարկեր ստանալ, (բ) հարկերից խուսափել, (գ) գերավճարներ առաջացնել, (դ) նյութական այլ օգուտներ քաղել կամ (ե) արգելված գործունեությունը թաքցնել։ Մինչդեռ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված է կեղծ ձեռնարկատիրության ինքնուրույն տեսակ, որի օբյեկտիվ կողմը երկընտրելի է, և դրսևորվում է հետևյալ արարքներից որևէ մեկի կատարմամբ. (ա) առանց ապրանքների մատակարարման կամ առանց ծառայությունների մատուցման կեղծ փաստաթղթեր տրամադրել, (բ) ծախսերի և եկամուտների վերաբերյալ կեղծ փաստաթղթեր կազմել և ներկայացնել։ 21. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով նախատեսված հանցակազմերը նյութական են, դրանց օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է հանդիսանում հանրության համար վտանգավոր հետևանքը` խոշոր վնաս պատճառելը։ Այլ կերպ ասած` եթե վերը թվարկված գործողությունների արդյունքում քաղաքացուն, կազմակերպությանը կամ պետությանը խոշոր վնաս չի պատճառվել, ապա քրեական պատասխանատվությունն այդ հոդվածներով որպես ավարտված հանցագործություններ բացառվում է։ Ընդ որում, եթե ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասում խոշոր վնաս է համարվում հանցագործության պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկը գերազանցող գումարը (արժեքը), ապա նույն հոդվածի 2-րդ մասում` խոշոր վնաս է համարվում հանցագործության պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկը գերազանցող գումարը (արժեքը)։ 22. Հիմք ընդունելով սույն որոշման 20-21-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ քննարկվող հանցակազմերի օբյեկտիվ կողմերի վերաբերյալ լիարժեք պատկերացում կազմելու համար անհրաժեշտ է բացահայտել «ձեռնարկատիրական գործունեություն» և «առևտրային կազմակերպություն» հասկացությունների էությունը։ Այսպես` ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 2-րդ հոդվածի համաձայն` «Ձեռնարկատիրական է համարվում անձի ինքնուրույն, իր ռիսկով իրականացվող գործունեությունը, որի հիմնական նպատակը գույք օգտագործելուց, ապրանքներ վաճառելուց, աշխատանքներ կատարելուց կամ ծառայություններ մատուցելուց շահույթ ստանալն է»։ ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 26-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու համար քաղաքացին իրավունք ունի ստեղծել տնտեսական ընկերություններ կամ լինել դրանց մասնակիցը։ 2. Քաղաքացին, որպես անհատ ձեռնարկատեր գրանցվելու պահից, իրավունք ունի, առանց իրավաբանական անձ կազմավորելու, զբաղվել ձեռնարկատիրական գործունեությամբ։ (…)»։ ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 51-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Իրավաբանական անձինք կարող են լինել իրենց գործունեությամբ շահույթ ստանալու նպատակ հետապնդող (առևտրային) կամ շահույթ ստանալու նպատակ չհետապնդող և ստացված շահույթը մասնակիցների միջև չբաշխող (ոչ առևտրային) կազմակերպություններ։ 2. Առևտրային կազմակերպություն հանդիսացող իրավաբանական անձինք կարող են ստեղծվել տնտեսական ընկերակցությունների և ընկերությունների ձևով։ (…)»։ ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Տնտեսական ընկերակցություններ և ընկերություններ են համարվում իրենց հիմնադիրների (մասնակիցների)՝ բաժնեմասերի բաժանված կանոնադրական (բաժնեհավաք) կապիտալ ունեցող առևտրային կազմակերպությունները (…)։ 2. Տնտեսական ընկերակցությունները կարող են ստեղծվել լիակատար ընկերակցության կամ վստահության վրա հիմնված ընկերակցության (կոմանդիտային ընկերակցության) ձևով։ 3. Տնտեսական ընկերությունները կարող են ստեղծվել սահմանափակ կամ լրացուցիչ պատասխանատվությամբ ընկերության կամ բաժնետիրական ընկերության ձևով։ (…)»։ «Անհատ ձեռնարկատիրոջ մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն` «Անհատ ձեռնարկատերն այն ֆիզիկական անձն է, որն իրավունք ունի, առանց իրավաբանական անձ կազմավորելու, ինքնուրույն, իր անունից և իր ռիսկով իրականացնել գործունեություն, որի հիմնական նպատակը գույք օգտագործելուց, ապրանքներ վաճառելուց, աշխատանքներ կատարելուց կամ ծառայություններ մատուցելուց շահույթ (եկամուտ) ստանալն է»։ 23. Սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված քաղաքացիաիրավական դրույթների վերլուծությունից հետևում է, որ ձեռնարկատիրական գործունեությունն անձի կողմից իրականացվում է՝ նպատակ ունենալով շահույթ ստանալ գույքի օգտագործումից, ապրանքների վաճառքից, աշխատանքների կատարումից կամ ծառայությունների մատուցումից։ Ընդ որում, անձը ձեռնարկատիրական գործունեություն կարող է իրականացնել երկու եղանակով՝ (ա) իրավաբանական անձի կարգավիճակ ունեցող առևտրային կազմակերպություն ստեղծելով կամ դրա մասնակիցը դառնալով և (բ) առանց իրավաբանական անձ կազմավորելու, որպես անհատ ձեռնարկատեր գրանցվելով։ ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 51-րդ և 72-րդ հոդվածների համադրված վերլուծության արդյունքում կարելի է եզրակացնել, որ առևտրային կազմակերպությունները կարող են լինել լիակատար ընկերակցության կամ վստահության վրա հիմնված ընկերակցության ձևով (տնտեսական ընկերակցություններ) և սահմանափակ կամ լրացուցիչ պատասխանատվությամբ ընկերության կամ բաժնետիրական ընկերության ձևով (տնտեսական ընկերություններ)։ «Անհատ ձեռնարկատիրոջ մասին» ՀՀ օրենքի իմաստով անհատ ձեռնարկատերը ֆիզիկական անձ է, որն իրավունք ունի առանց իրավաբանական անձ կազմավորելու իրականացնել ձեռնարկատիրական գործունեություն։ 24. Ինչպես արդեն նշվեց սույն որոշման 20-րդ կետում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է առանց ձեռնարկատիրական կամ բանկային գործունեության իրականացման մտադրության առևտրային կազմակերպություն ստեղծելու մեջ։ Այսինքն` նշված հանցանքի կատարման մեջ անձին մեղավոր ճանաչելու համար առնվազն անհրաժեշտ է, որ նա ստեղծած լինի թվարկված առևտրային կազմակերպություններից մեկը։ Մինչդեռ, եթե անձն առանց ձեռնարկատիրական գործունեության իրականացման մտադրության գրանցվել է որպես անհատ ձեռնարկատեր` նպատակ հետապնդելով վարկեր ստանալ, հարկերից խուսափել, գերավճարներ առաջացնել, նյութական այլ օգուտներ քաղել կամ արգելված գործունեությունը թաքցնել, և նույնիսկ եթե նշված գործունեության արդյունքում խոշոր վնաս է պատճառվել քաղաքացիներին, կազմակերպություններին կամ պետությանը, անձը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատասխանատվության ենթակա չէ։ Ինչ վերաբերում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության օբյեկտիվ կողմին, ապա այստեղ որևէ իրավական նշանակություն չունի, թե առանց ապրանքների մատակարարման կամ առանց ծառայությունների մատուցման կեղծ փաստաթղթերը տրամադրվել կամ ծախսերի և եկամուտների վերաբերյալ կեղծ փաստաթղթերը կազմվել և ներկայացվել են առևտրային կազմակերպության, թե անհատ ձեռնարկատիրոջ կողմից։ III. Ստորադաս դատարանների կողմից թույլ տրված խախտումները 25. Սույն գործով ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալի կողմից Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված առաջին իրավական հարցը հետևյալն է. իրավաչա՞փ են արդյոք ամբաստանյալներ Ա.Միքայելյանին և Ա.Վաղարշակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում անպարտ ճանաչելու, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերաորակելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետևությունները։ 26. Սույն գործով ինչպես մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմինը, այնպես էլ դատարանները հաստատված են համարել, որ Ա.Կոնջարովի կազմակերպմամբ և Ա.Վաղարշակյանի դրդչությամբ Ա.Միքայելյանն առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության հաշվառվել է որպես անհատ ձեռնարկատեր, որից հետո պատրաստել է իր ստորագրության դրոշմակնիքը և այն անհատ ձեռնարկատիրոջ կնիքի և հաշվապահական փաստաթղթերի հետ հանձնել է Ա.Կոնջարովին։ Վերջինս «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 ՀՀ դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր է կազմել, որոնք ներառել է «Էքսպրես Մետալ» ՍՊԸ-ի հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում։ Այնուհետև, «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ի բանկային հաշվեհամարին «Էքսպրես Մետալ» ՍՊԸ-ի կողմից փոխանցված գումարներն Ա.Միքայելյանը և Ա.Վաղարշակյանը կարճ ժամանակահատվածում կանխիկացրել են, գումարի երկու տոկոսը վերցրել են իրենց, իսկ մնացածը փոխանցել Ա.Կոնջարովին։ Նման եղանակով Ա.Միքայելյանը կանխիկացրել և Ա.Կոնջարովին է փախանցել 266.758.847 ՀՀ դրամ, իսկ Ա.Վաղարշակյանը` 8.130.318 ՀՀ դրամ։ Արդյունքում Ա.Կոնջարովը չարամտորեն խուսափել է 69.160.028 ՀՀ դրամի հարկերը վճարելուց, ինչի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն գումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս (տե՛ս սույն որոշման 5-րդ, 7-րդ և 8-րդ կետերը)։ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ նախաքննության ընթացքում Ա.Միքայելյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ իր ընկեր Ա.Վաղարշակյանն է առաջարկել առանց գործունեություն իրականացնելու գրանցվել որպես անհատ ձեռնարկատեր և այդ նպատակով իրեն ծանոթացրել է Ա.Կոնջարովի հետ։ Ա.Վաղարշակյանն ասել է, որ այդ գործից ֆինանսական օգուտ կունենա, իսկ վտանգը կայանում է նրանում, որ հարկեր չի մուծելու։ Ա.Վաղարշակյանն ու Ա.Կոնջարովն իրեն ասել են, որ հարկեր չմուծելու համար հետախուզում չեն հայտարարի և եթե գործերն ավարտելուց հետո երեք տարի անընդմեջ բացակայի ՀՀ-ից, ամեն ինչ բարեհաջող կավարտվի (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը)։ 27. Սույն որոշման 16-19-րդ կետերում շարադրված վերլուծության լույսի ներքո գնահատելով սույն որոշման 26-րդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներ Ա.Միքայելյանն ու Ա.Վաղարշակյանն իրազեկված են եղել, որ իրենց և Ա.Կոնջարովի գործողությունները գտնվում են պատճառական կապի մեջ, համատեղ են և ուղղված են միևնույն հանցագործությունների կատարմանը, այն է` առանց ապրանքների մատակարարման կեղծ փաստաթղթեր տրամադրելուն և հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն։ Ինչ վերաբերում է նշված հանցագործությունների՝ հանրության համար վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ ամբաստանյալների կողմից դրսևորված վերաբերմունքին, ապա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ և՛ Ա.Միքայելյանը, և՛ Ա.Վաղարշակյանը նախատեսել են իրենց գործողությունների արդյունքում պետությանը վնաս պատճառելու հավանականությունը և, առանց իմանալու վնասի կոնկրետ չափը, գիտակցաբար թույլ են տվել դրա առաջացումը։ Նման եզրահանգման Վճռաբեկ դատարանը գալիս է ինչպես Ա.Միքայելյանի` սույն որոշման 6-րդ կետում շարադրված նախաքննական ցուցմունքի, այնպես էլ հանցակցության օբյեկտիվ հատկանիշները կազմող՝ Ա.Միքայելյանի և Ա.Վաղարշակյանի գործողությունների ամբողջական գնահատման արդյունքում։ Մասնավորապես, Ա.Միքայելյանը, որևէ մտադրություն չունենալով զբաղվել ձեռնարկատիրական գործունեությամբ, եկամուտ ստանալու մտադրությամբ, Ա.Կոնջարովի կազմակերպմամբ և Ա.Վաղարշակյանի դրդչությամբ գրանցվել է որպես անհատ ձեռնարկատեր, որից հետո պատրաստել է իր ստորագրության դրոշմակնիքը և այն անհատ ձեռնարկատիրոջ կնիքի և հաշվապահական փաստաթղթերի հետ հանձնել է Ա.Կոնջարովին։ Դրանից հետո, երբ Ա.Կոնջարովն անհատ ձեռնարկատիրոջ կնիքի, փաստաթղթերի, ինչպես նաև Ա.Միքայելյանի ստորագրության դրաշմակնիքի օգնությամբ, առանց ապրանքներ մատակարարելու, կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր է կազմել և ներառել «Էքսպրես Մետալ» ՍՊԸ-ի հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում, Ա.Միքայելյանը և Ա.Վաղարշակյանը շարունակել են իրենց հանցավոր գործունեությունը, այն է` կանխիկացրել են անհատ ձեռնարկատիրոջ բանկային հաշվեհամարին փոխանցված գումարները, գումարի երկու տոկոսը վերցրել են իրենց, իսկ մնացածը փոխանցել Ա.Կոնջարովին։ Արդյունքում Ա.Կոնջարովը հնարավորություն է ստացել չարամտորեն խուսափել հարկերը վճարելուց և պետությանը պատճառվել է առանձնապես խոշոր չափի` 69.160.028 ՀՀ դրամի վնաս։ 28. Շարադրված հանգամանքների գնահատմամբ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Ա.Միքայելյանի, Ա.Վաղարշակյանի և Ա.Կոնջարովի գործողություններն ունեցել են օբյեկտիվ պատճառական կապ և ընդգրկված են եղել նրանց ընդհանուր դիտավորության մեջ, հետևաբար Առաջին ատյանի դատարանի այն եզրահանգումը, թե տեղի է ունեցել հանցակցի սահմանազանցում, Ա.Վաղարշակյանն Ա.Միքայելյանին կեղծ ձեռնարկատիրության դրդելիս, իսկ վերջինս այդ հանցանքը կատարելիս չեն գիտակցել և տվյալ իրադրությունում չէին կարող գիտակցել, որ Ա.Կոնջարովի կողմից ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կկազմվեն, որոնք կներառվեն հաշվետվություններում, և նա չարամտորեն կխուսափի հարկերը վճարելուց (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը), արհեստական է և չի բխում գործի փաստական տվյալներից։ Փաստորեն, խախտելով ապացույցների գնահատման կարգն ամրագրած՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի պահանջները, Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ գնահատման չի ենթարկել Ա.Միքայելյանի և Ա.Վաղարշակյանի արարքների ճիշտ որակման համար էական նշանակություն ունեցող՝ վերը նշված հանգամանքները, ինչի արդյունքում անհիմն եզրահանգման է եկել նրանց գործողություններում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմերի հատկանիշների բացակայության վերաբերյալ։ 29. Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանը, անտեսելով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է առանց ձեռնարկատիրական կամ բանկային գործունեության իրականացման մտադրության առևտրային կազմակերպություն ստեղծելու մեջ, իսկ անհատ ձեռնարկատերը չի կարող համարվել առևտրային կազմակերպություն (տե՛ս սույն որոշման 23-24-րդ կետերը), Ա.Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրական դատավճիռ է կայացրել՝ առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության որպես անհատ ձեռնարկատեր գրանցվելու համար, իսկ Ա.Վաղարշակյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 1-ին մասով` նշված արարքը կատարելուն դրդելու համար։ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանը, անտեսելով այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմը նյութական է, դրա օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է հանդիսանում հանրության համար վտանգավոր հետևանքը` խոշոր վնաս պատճառելը, իսկ այդպիսի վնասի բացակայությունը բացառում է այդ հոդվածով քրեական պատասխանատվությունը որպես ավարտված հանցակազմ (տե՛ս սույն որոշման 21-րդ կետը), Ա.Միքայելյանին և Ա.Վաղարշակյանին մեղավոր է ճանաչել նշված հոդվածով` առանց կոնկրետացնելու, թե նրանց գործողությունների արդյունքում ինչպիսի վնաս է պատճառվել քաղաքացիներին, կազմակերպություններին կամ պետությանը։ Վերաքննիչ դատարանն իր հերթին անհիմն եզրահանգման է եկել այն մասին, որ սույն գործով թույլ չեն տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներ, դատավճիռն օրինական է և հիմնավորված, ուստի այն բեկանելու հիմքեր չկան (տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը)։ 30. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ իրավաչափ չեն ամբաստանյալներ Ա.Միքայելյանին և Ա.Վաղարշակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում անպարտ ճանաչելու, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերաորակելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետևությունները։ Սույն գործով դատավճիռ կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը, իսկ նշված դատական ակտն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին որոշում կայացնելիս նաև Վերաքննիչ դատարանը պատշաճ չեն գնահատել գործի փաստական հանգամանքները։ Արդյունքում չեն կիրառվել քրեական օրենսգրքի այն հոդվածները, որոնք ենթակա էին կիրառման, և կիրառվել է այն հոդվածը, որը ենթակա չէր կիրառման, այսինքն` տեղի է ունեցել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված՝ քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում։ 31. Վճռաբեկ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում նաև բողոքաբերների այն փաստարկի հետ, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալների նկատմամբ նշանակել է անհամաչափ պատիժներ` անտեսելով այն հանգամանքը, որ Ա.Վաղարշակյանն է Ա.Միքայելյանին դրդել հանցանքի կատարմանը (տե՛ս սույն որոշման 11-րդ և 13-րդ կետերը)։ Ինչպես երևում է սույն գործով կայացված դատավճռի ուսումնասիրությունից (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը)` Առաջին ատյանի դատարանը, արձանագրելով ամբաստանյալների պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, այդ թվում` այն, որ Ա.Միքայելյանն աջակցել է հանցագործության բացահայտմանը, առանց որևէ պատճառաբանության, հաշվի չառնելով կատարված հանցագործությանը հանցակիցներից յուրաքանչյուրի մասնակցության աստիճանը, անհիմն եզրահանգման է եկել առ այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով Ա.Միքայելյանի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել ազատազրկման ձևով, իսկ Ա.Վաղարշակյանի նկատմամբ` տուգանքի ձևով։ Արդյունքում Ա.Վաղարշակյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է տուգանքի 800.000 ՀՀ դրամի չափով, իսկ Ա.Միքայելյանը նույն հոդվածով դատապարտվել է ազատազրկման 2 տարի ժամկետով։ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների վերոգրյալ կոպիտ խախտումն անտեսվել է նաև Վերաքննիչ դատարանի կողմից։ 32. Վերը նշված նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումները Վճռաբեկ դատարանին հիմք են տալիս ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 419-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի հիման վրա բեկանել ստորադաս դատարանների դատական ակտերը և գործն ուղարկել Առաջին ատյանի դատարան` նոր քննության …>>: /քրեական գործ, հատոր 8, էջ 120-140/: 38. Առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի նոյեմբերի 06-ի դատավճռի մեջ արձանագրել է. <<Վերլուծելով և գնահատելով դատական քննության ժամանակ հետազոտված ապացույցներն իրենց համակցության մեջ, դատարանը ձեռք բերված ապացույցները բավարար է գտնում և գործի փաստական հանգամանքներով հաստատված է համարում, որ ամբաստանյալ Արամ Արշավիրի Միքայելյանը կատարել է հանցավոր արարքներ, որոնք համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասի, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներին և արարքների որակումը ճիշտ է: Ամբաստանյալ Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանը կատարել է հանցավոր արարքներ, որոնք համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներին և արարքների որակումը ճիշտ է: Ամբաստանյալներ Արամ Միքայելյանի, Արայիկ Վաղարշակյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, դատարանը հաշվի է առնում նրանց կատարած արարքների հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, ինչպես նաև հանցավորների անձը: Որպես ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն և հանցագործության մյուս մասնակիցներին հանցանքի կատարաման մերկացնելուն, զղջում է կատարածի համար: Ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան: Որպես ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, վատառողջ է` ախտորոշվել է` <<ՍԻՀ>> հանգստի և լարվածության /ֆդ. 3-րդ/ ստենոկարդիա: Զարկերակային հիպերտոնիա 2-րդ աստիճանի, բարձր ռիսկ, կրիզային ընթացք, ՍԱ 3-րդ /NYHA/: Շաքարային դիաբետ, տիպ 2-րդ, միջին ծանրության: ՄԶՑ 36 /2-րդ աստիճանի ճարպակալում/: ՍԱՀ բարդություններից վերջնակետերի զարգացման ռիսկը, ըստ SCORE աղյուսակի տասնամյա կտրվածքով կազմում է 12%, նրա խնամքին է գտնվում թոշակառու մայրը: Ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան: Կատարած արարքների համար ամբաստանյալներ Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանը և Արամ Արշավիրի Միքայելյանը ենթակա են քրեական պատասխանատվության և պատժի: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի համաձայն. 1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: 2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն` 1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով: 3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: Հաշվի առնելով Արամ Միքայելյանի և Արայիկ Վաղարշակյանի կատարած արարքների հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրանց անձը, նրանց դրականորեն բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 3-րդ մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիաներով նախատեսված է պատիժ միայն ազատազրկման ձևով, դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներին հասնելու համար ամբաստանյալ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքների կատարման համար պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով: Ամբաստանյալ Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքների կատարման համար նույնպես պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով: Ամբաստանյալները պատիժը պետք է կրեն ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում: Դատարանը, քննության առնելով ամբաստանյալների նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հարցը, հաշվի առնելով գործով քաղաքացիական հայցի առկայությունը, գտնում է, որ նպատակահարմար չէ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված լրացուցիչ պատիժ` գույքի բռնագրավում նշանակելը …>> /քրեական գործ, հատոր 9, էջ 159-165/: 39. Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջներով, հիմք ընդունելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի սույն գործով կայացրած 2013 թվականի դեկտեմբերի 05-ի որոշմամբ արտահայտած դիրքորոշումները, քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները վերլուծելով և գնահատելով իրենց համակցության մեջ ամբաստանյալներ Ա.Միքայելյանի և Ա.Վաղարշակյանի նկատմամբ կայացրել է օրինական, հիմնավոր և պատճառաբանված դատական ակտ` նրանց մեղսագրված արարքենրը համարելով հիմնավորված: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հետազոտելով ձեռք բերված ապացույցները հիմնավոր կերպով պատճառաբանել` ամբաստանյալներ Ա.Միքայելյանի և Ա.Վաղարշակյանի մեղսագրված արարքներն ապացուցված է համարել ամբաստանյալներ Ա.Միքայելյանի և Ա.Վաղարշակյանի նախաքննության ժամանակ տված, իսկ Ա.Միքայելյանի նաև Առաջին ատյանում պնդած, դատապարտյալ Ա.Կոջարովի, վկաներ` Արթուր Փաշինյանի, Նաիրա Հայրապետյանի, Աննա Ավետիսյանի, Հովհաննես Բաղդոյանի, Կարեն Գրիգորյանի, Գայանե Մուրադյանի, Արմենակ Փիլթակյանի ցուցմունքներով, ինչպես նաև Արայիկ Վաղարշակյանի կողմից Արմեն Կոնջարովին արված հեռախոսազանգերի վերծամամբ, բանկից 8.130.318 ՀՀ դրամ գումար ստանալու և Կոնջարովին տալու փաստով, ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ տեղեկատվական բազայից ստացված տվյալների զննության արձանագրությամբ, Արմեն Կոնջարովի կողմից ներկայացված, զննված և իրեղեն ապացույց ճանաչված <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊ ընկերության, <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի կնիքով, Արամ Միքայելյանի և Արմեն Կոնջարովի ստորագրության դրոշմակնիքներով, Արմեն Կոնջարովի կողմից ներկայացված և իրեղեն ապացույց ճանաչված Արամ Միքայելյանի ստորագրության դրոշմակնիքով կնքված և չլրացված 80 հատ դրամարկղային մուտքի օրդերներով, <<Արդշինինվեստբանկ>> ՓԲԸ-ից ստացված և ապացույց ճանաչված <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ի բանկային հաշիվների շարժի վերաբերյալ տեղեկություններով, ՀՀ արդարադատության նախարարության պետական ռեգիստրի համապատասխան տարածքային ստորաբաժանումներից առգրավված և ապացույց ճանաչված <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ի և <<Արամ Միքայելյան>> Ա/Ձ-ի ռեգիստրի գործերով, վկա Գևորգ Սիմոնյանի կողմից ներկայացված և իրեղեն ապացույց ճանաչված <<Արամ Միքայելյան>>> Ա/Ձ-ի կողմից 2009-2010թթ. ընթացքում <<Էքսպրես Մետալ>> ՍՊԸ-ին դուրս գրված 249 հատ հաշիվ ապրանքագրերով, դատահաշվապահական փորձաքննության թիվ 10-3128 եզրակացությամբ և գործի մյուս փաստական տվյալներով: 40. Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավոր կերպով արժանահավատ է համարել ամբաստանյալ Ա.Վաղարշակյանի նախաքննական խոստովանական ցուցմունքները: Պաշտպանը հիմնավորում չներկայացրեց, նախաքննական մարմնի կողմից ամբաստանյալ Ա.Վաղարշակյանից օրենքի խախտմամբ ցուցմունքներ ձեռք բերելու մասին: Ամբաստանյալ Ա.Վաղարշակյանի պաշտպան Տ.Գասպարյանի վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանությունները, որ Ա.Վաղարշակյանի ցուցմունքներն անարժանահավատ են, բռնությամբ և խաբեությամբ են ձեռք բերվել, Վերաքննիչ դատարանն անհիմն է համարում: 41. Ա.Միքայելյանի պաշտպան Կ.Մանուչարյանի վերաքննիչ բողոքի այն պատճառաբանությունները, որ դատարանը դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում չի նշել գործի այն հանգամանքները, ապացույցները, կամ օրենքի այն նորմերը, որոնք թույլ են տվել եզրահանգելու, որ Ա.Միքայելյանը կատարել է իրեն մեղսագրվող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38–189-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքները, Վերաքննիչ դատարանը հիմնավոր չի համարում: 42. Նախաքննական մարմինը, Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված են համարել, որ Ա.Կոնջարովի կազմակերպմամբ և Ա.Վաղարշակյանի դրդչությամբ Ա.Միքայելյանն առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության հաշվառվել է որպես անհատ ձեռնարկատեր, որից հետո պատրաստել է իր ստորագրության դրոշմակնիքը և այն անհատ ձեռնարկատիրոջ կնիքի և հաշվապահական փաստաթղթերի հետ հանձնել է Ա.Կոնջարովին։ Վերջինս «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 ՀՀ դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր է կազմել, որոնք ներառել է «Էքսպրես Մետալ» ՍՊԸ-ի հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում։ Այնուհետև, «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ի բանկային հաշվեհամարին «Էքսպրես Մետալ» ՍՊԸ-ի կողմից փոխանցված գումարներն Ա.Միքայելյանը և Ա.Վաղարշակյանը կարճ ժամանակահատվածում կանխիկացրել են, գումարի երկու տոկոսը վերցրել են իրենց, իսկ մնացածը փոխանցել Ա.Կոնջարովին։ Նման եղանակով Ա.Միքայելյանը կանխիկացրել և Ա.Կոնջարովին է փախանցել 266.758.847 ՀՀ դրամ, իսկ Ա.Վաղարշակյանը` 8.130.318 ՀՀ դրամ։ Արդյունքում Ա.Կոնջարովը չարամտորեն խուսափել է 69.160.028 ՀՀ դրամի հարկերը վճարելուց, ինչի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն գումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս։ 43. Նախաքննության ընթացքում Ա.Միքայելյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Ա.Վաղարշակյանն է առաջարկել առանց գործունեություն իրականացնելու գրանցվել որպես անհատ ձեռնարկատեր և այդ նպատակով իրեն ծանոթացրել` Ա.Կոնջարովի հետ։ Ա.Վաղարշակյանն ասել է, որ այդ գործից ֆինանսական օգուտ կունենա, իսկ վտանգը կայանում է նրանում, որ հարկեր չի մուծելու։ Ա.Վաղարշակյանն ու Ա.Կոնջարովն իրեն հայտնել են, որ հարկեր չմուծելու համար հետախուզում չեն հայտարարի և եթե գործերն ավարտելուց հետո երեք տարի անընդմեջ բացակայի ՀՀ-ից, ամեն ինչ բարեհաջող կավարտվի: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալներ Ա.Միքայելյանն ու Ա.Վաղարշակյանն իրազեկված են եղել, որ իրենց և Ա.Կոնջարովի գործողությունները գտնվում են պատճառական կապի մեջ, համատեղ են և ուղղված են միևնույն հանցագործությունների կատարմանը, այն է` առանց ապրանքների մատակարարման կեղծ փաստաթղթեր տրամադրելուն և հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն։ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ և՛ Ա.Միքայելյանը, և՛ Ա.Վաղարշակյանը նախատեսել են իրենց գործողությունների արդյունքում պետությանը վնաս պատճառելու հավանականությունը և, առանց իմանալու վնասի կոնկրետ չափը, գիտակցաբար թույլ են տվել դրա առաջացումը։ Վերոհիշյալի մասին Վերաքննիչ դատարանը եզրահանգման է գալիս Ա.Միքայելյանի` նախաքննական ցուցմունքի և հանցակցության օբյեկտիվ հատկանիշները կազմող՝ Ա.Միքայելյանի և Ա.Վաղարշակյանի գործողությունների ամբողջական գնահատման արդյունքում։ Մասնավորապես, Ա.Միքայելյանը, որևէ մտադրություն չունենալով զբաղվել ձեռնարկատիրական գործունեությամբ, եկամուտ ստանալու մտադրությամբ, Ա.Կոնջարովի կազմակերպմամբ և Ա.Վաղարշակյանի դրդչությամբ գրանցվել է որպես անհատ ձեռնարկատեր, որից հետո պատրաստել է իր ստորագրության դրոշմակնիքը և այն անհատ ձեռնարկատիրոջ կնիքի և հաշվապահական փաստաթղթերի հետ հանձնել` Ա.Կոնջարովին։ Երբ Ա.Կոնջարովն անհատ ձեռնարկատիրոջ կնիքի, փաստաթղթերի, ինչպես նաև Ա.Միքայելյանի ստորագրության դրոշմակնիքի օգնությամբ, առանց ապրանքներ մատակարարելու, կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր է կազմել և ներառել «Էքսպրես Մետալ» ՍՊԸ-ի հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում, Ա.Միքայելյանը և Ա.Վաղարշակյանը շարունակել են իրենց հանցավոր գործունեությունը` կանխիկացրել են անհատ ձեռնարկատիրոջ բանկային հաշվեհամարին փոխանցված գումարները, գումարի երկու տոկոսը վերցրել են իրենց, իսկ մնացածը փոխանցել Ա.Կոնջարովին։ Արդյունքում Ա.Կոնջարովը հնարավորություն է ստացել չարամտորեն խուսափել հարկերը վճարելուց և պետությանը պատճառվել է առանձնապես խոշոր չափի` 69.160.028 ՀՀ դրամի վնաս։ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Ա.Միքայելյանի, Ա.Վաղարշակյանի և Ա.Կոնջարովի գործողություններն ունեցել են օբյեկտիվ պատճառական կապ և ընդգրկված են եղել նրանց ընդհանուր դիտավորության մեջ, ուստի պաշտպանական կողմի վերաքննիչ բողոքների պատճառաբանություները, որ Ա.Վաղարշակյանն Ա.Միքայելյանին կեղծ ձեռնարկատիրության դրդելիս, իսկ վերջինս այդ հանցանքը կատարելիս չեն գիտակցել և տվյալ իրադրությունում չէին կարող գիտակցել, որ Ա.Կոնջարովի կողմից ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կկազմվեն, որոնք կներառվեն հաշվետվություններում, և նա չարամտորեն կխուսափի հարկերը վճարելուց չի բխում գործի փաստական տվյալներից։ 44. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի պահանջների պահպանմամբ, Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ գնահատման է ենթարկել Ա.Միքայելյանի և Ա.Վաղարշակյանի արարքների ճիշտ որակման համար էական նշանակություն ունեցող՝ հանգամանքները, արդյունքում հիմնավոր եզրահանգման` եկել նրանց գործողություններում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմերի հատկանիշների առկայության վերաբերյալ։ Վերաքննիչ դատարանն արձնագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է առանց ձեռնարկատիրական կամ բանկային գործունեության իրականացման մտադրության առևտրային կազմակերպություն ստեղծելու մեջ, իսկ անհատ ձեռնարկատերը չի կարող համարվել առևտրային կազմակերպություն: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմը նյութական է, դրա օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է հանդիսանում հանրության համար վտանգավոր հետևանքը` խոշոր վնաս պատճառելը, իսկ այդպիսի վնասի բացակայությունը բացառում է այդ հոդվածով քրեական պատասխանատվությունը որպես ավարտված հանցակազմ: Վերոհիշյալ հիմնավորումներով և հաշվի առնելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի դեկտեմբերի 05-ի որոշմամբ արտահայտած իրավական դիրքորոշումները պաշտպանական կողմից վերաքննիչ բողոքների առիթով ներկայացրած դատախազի գրավոր պատասխանի փաստարկները` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ պաշտպանական կողմի վերաքննիչ բողոքները Ա.Միքայելյանին և Ա.Վաղարշակյանին արդարացնելու, նրանց արարքները վերաորակելու մասով ենթակա են մերժման: 45. Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալներ Ա.Միքայելյանի և Ա.Վաղարշակյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պարտադիր որպես լրացուցիչ պատիժ գույքի բռնագրավում սահմանված լինելու պայմաններում, պատճառաբանելով քաղաքացիական հայցի առկայությունը նպատակահարմար չի համարել նշված լրացուցիչ պատժի նշանակումը: Դրանով Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել նյութական իրավունքի խախտում, ուստի Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը ենթակա է բեկանման և փոփոխման: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան, նախատեսում է նաև պարտադիր լրացուցիչ պատիժ` գույքի բռնագրավման ձևով: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ տված դատական սխալը պետք է վերացնել` ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել` ամբաստանյալներ Ա.Միքայելյանի և Ա.Վաղարշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որպես լրացուցիչ պատիժ պետք է սահմանել գույքի բռնագրավում: 46. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը: Պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ըստ էության բազմակողմանի ստուգման ու օբյեկտիվ գնահատության է ենթարկել ամբաստանյալներ Ա.Միքայելյանի և Ա.Վաղարշակյանի կատարած հանցանքների հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը դա կատարելու հանգամանքներն, անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: 47. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քրեական գործում բացակայում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածով նախատեսված բացառիկ հանգամանքները, որոնք հիմք կարող էին հանդիսանալ ամբաստանյալ Ա.Միքայելյանի նկատմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ սահմանելու համար: Վերոգրյալ հիմնավորմամբ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ այդ կապակցությամբ ամբաստանյալ Ա.Միքայելյանի պաշտպան Կ.Մանուչարյանի վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանություններն անհիմն են: Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ամբաստանյալ Ա.Միքայելյանի նկատմամբ նշանակված պատիժն արդարացի է, օրինական ու հիմնավորված: Ուստի ամբաստանյալ Ա.Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածը կիրառելու բացառիկ հանգամանքները բացակայում են: Առաջին ատյանի դատարանը պաշտպան Կ.Մանուչարյանի վերաքննիչ բողոքում բերած փաստարկները հաշվի առնելով է ամբաստանյալ Ա.Միքայելյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել: Վերաքննիչ դատարանը հիմնավոր է համարում վերոհիշյալի կապակցությամբ դատախազի վերաքննիչ բողոքի պատասխանում բերած հիմնավորումները: 48. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա.Միքայելյանի պաշտպան Կ.Մանուչարյանի և ամբաստանյալ Ա.Վաղարշակյանի պաշտպան Տ.Գասպարյանի վերաքննիչ բողոքներում բերած մյուս պատճառաբանությունները ևս անհիմն են, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը և դատախազի վերաքննիչ բողոքների պատասխանում բերած հիմնավորումներն ու փաստարկները` պատճառաբանված, ուստի պաշտպանների վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժել, իսկ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Թամազյանի վերաքննիչ բողոքը` ենթակա է բավարարման: Արամ Արշավիրի Միքայելյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Արայիկ Ժորիկի Վաղարշյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի նոյեմբերի 06-ի դատավճիռը պետք է բեկանել և փոփոխել: Ամբաստանյալներ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի և Արայիկ Ժորիկի Վաղարշյանի նկատմամբ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված հիմնական պատիժները պետք է թողնել նույնը: Ամբաստանյալ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի նկատմամբ ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ և 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով, իսկ ամբաստանյալ Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի նկատմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պետք է լրացուցիչ պատիժ նշանակել գույքի բռնագրավում` նրանց անձնական գույքի կեսի չափով, բայց ոչ ավել քան 19.471.815 ՀՀ դրամից, ՀՀ քրեական քրեական օրենսգրքի մասով գույքի բռնագրավում` անձնական գույքի կեսի չափով, բայց ոչ ավելի քան 19.471.815 ՀՀ դրամից: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածով, 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով, 395-րդ, 399-րդ, 402-րդ, 404-րդ հոդվածներով, 412-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 418-րդ հոդվածով Վերաքննիչ դատարանը ՈՐՈՇԵՑ 1. Ամբաստանյալ Ա.Միքայելյանի պաշտպան Կ.Մանուչարյանի և ամբաստանյալ Ա.Վազարշակյանիպաշտպան Տ.Գասպարյանի վերաքննիչ բողոքները մերժել: ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Թամազյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել: 2. Արամ Արշավիրի Միքայելյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Արայիկ Ժորիկի Վաղարշյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի նոյեմբերի 06-ի դատավճիռը բեկանել և փոփոխել: Ամբաստանյալ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Արայիկ Ժորիկի Վաղարշյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված հիմնական պատիժները թողնել նույնը: Ամբաստանյալ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի նկատմամբ ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով լրացուցիչ պատիժ նշանակել գույքի բռնագրավում` նրա անձնական գույքի կեսի չափով, բայց ոչ ավել քան 19.471.815 ՀՀ դրամից, ՀՀ քրեական քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով գույքի բռնագրավում` անձնական գույքի կեսի չափով, բայց ոչ ավելի քան 19.471.815 ՀՀ դրամից: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կանոններով` Արամ Արշավիրի Միքայելյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում հինգ տարի երեք ամիս ժամկետով` գույքի բռնագրավմամբ` անձնական գույքի կեսի չափով, բայց ոչ ավելի քան 19.471.815 ՀՀ դրամից: Ամբաստանյալ Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի նկատմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով լրացուցիչ պատիժ նշանակել գույքի բռնագրավում` անձնական գույքի կեսի չափով, բայց ոչ ավելի` քան 19.471.815 ՀՀ դրամից: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կանոններով` Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում հինգ տարի վեց ամիս ժամկետով` գույքի բռնագրավմամբ` անձնական գույքի կեսի չափով, բայց ոչ ավելի քան 19.471.815 ՀՀ դրամից: 3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ե.ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ Ս.ՉԻՉՈՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 03-03-2014 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 23-04-2014 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 258, 292, 114, 226, 122, 150, 163, 161, 178, 103, 96 |
| Գործին կից նյութեր | Արայիկ Վաղարշակյանի անձնագիրը: |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 23-04-2014 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 258, 292, 114, 226, 122, 150, 163, 161, 178, 103, 96 |
| Գործին կից նյութերը | Արայիկ Վաղարշակյանի անձնագիրը: |
| Ուր | Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն |
| Գրության համարը | Ե-6873/14 |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 22-07-2016 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 18-07-2016 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Դատապարտյալ |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Արամ |
| Ազգանուն | Միքայելյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Արամ Միքայելյան Արամ Արշավիրի Միքայելյան Բեկանել Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 29.06.2016թ. որոշումը և կայացնել նոր դատական ակտ` համաներումը իր նկատմամբ կիրառելու վերաբերյալ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 27-07-2016 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն |
Միջանկյալ դատական ակտը մակագրվել է դատարանի նախագահի կողմից
| Ամսաթիվ | 27-07-2016 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արշակ |
| Ազգանուն | Խաչատրյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 01-08-2016 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 11-08-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 11-08-2016 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Արամ |
| Ազգանուն | Միքայելյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | Գործ հ. ¬¬¬¬ ԵԱՔԴ/0174/01/11 Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշում, գործ թիվ ԵԱՔԴ/0174/01/11 դատավոր` Ա.Նիկողոսյան ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև`Վերաքննիչ դատարան/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ` նախագահությամբ`դատավոր Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ քարտուղարությամբ` Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ մասնակցությամբ` դատախազ Հ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ 2016 թվականի օգոստոսի 11-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, դատապարտյալ Արամ Միքայելյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական ստուգման ենթարկելով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` /այսուհետ նաև` Դատարան/ դատապարտյալ Արամ Միքայելյանի` իր նկատմամբ «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ազգային ժողովի 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշումը կիրառելու միջնորդությունը մերժելու մասին 2016 թվականի հունիսի 29-ի որոշման օրինականության և հիմնավորվածության հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները. Ըստ վիճարկվող դատական ակտի` 2008 թվականի հոկտեմբերի 13-ին ՀՀ կառավարությանն առընթեր ՊԵԿ քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 83102208 քրեական գործը, որի վարույթը կարճվել է 2009 թվականի օգոստոսի 13-ին։ Այդ որոշումը 2010 թվականի փետրվարի 12-ին ՀՀ գլխավոր դատախազի որոշմամբ վերացվել է և քրեական գործի վարույթը վերսկսվել է։ 2011 թվականի մարտի 11-ին Արամ Միքայելյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, սակայն գործի նախաքննության ընթացքում չհայտնաբերվելու պատճառով նույն օրը որոշում է կայացվել նրա նկատմամբ հետախուզում հայտարարելու մասին։ 2011 թվականի մարտի 11-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալ Արամ Միքայելյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը։ 2011 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Արամ Միքայելյանը Երևանի «Զվարթնոց» օդանավակայանի սպասասրահից ոստիկանության Արտաշատի բաժին բերման է ենթարկվել և վերցվել արգելանքի տակ։ 2011 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արամ Միքայելյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց` կալանավորման հարցի կրկնակի քննարկման արդյունքում` բավարարվել է նրան կալանքի տակ պահելը` կալանավորման սկիզբը հաշվելով 2011 թվականի հոկտեմբերի 17-ից։ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի մայիսի 21-ի դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է Արամ Միքայելյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205–րդ հոդվածի 2–րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում։ Միաժամանակ, Արամ Միքայելյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189–րդ հոդվածի 1–ին մասով և 205–րդ հոդվածի 2–րդ մասով և դատապարտվել` 189–րդ հոդվածի 1–ին մասով ազատազրկման 2 տարի ժամկետով, 205–րդ հոդվածի 2–րդ մասով` ազատազրկման 5 տարի ժամկետով` անձնական գույքի կեսի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավելի քան 19.471.814 դրամից։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66–րդ հոդվածի 4–րդ մասի համաձայն` հանցանքների համակցությամբ պատիժները մասնակի գումարելու միջոցով, Արամ Միքայելյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 5 տարի 3 ամիս ժամկետով` անձնական գույքի կեսի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավել, քան 19.471.815 դրամից` պատժի սկիզբը հաշվվելով 2011 թվականի հուլիսի 8–ից։ Միևնույն դատական ակտով` ՀՀ ազգային ժողովի «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 2011 թվականի մայիսի 26–ի որոշման 1–ին կետի 3–րդ ենթակետը կիրառվել է միայն միևնույն քրեական գործով համամեղադրյալ Արայիկ Վաղարշակյանի նկատմամբ։ Մեղադրողի և Ա.Միքայելյանի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը 2012 թվականի օգոստոսի 29–ին որոշում է կայացրել բողոքը մերժելու և առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին։ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Թամրազյանի և Ա.Միքայելյանի պաշտպան Կ.Մանուչարյանի վճռաբեկ բողոքների արդյունքում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բեկանել է 2012 թվականի օգոստոսի 29–ի դատավճիռը և գործն ուղարկել Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան նոր քննության։ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի նոյեմբերի 6–ի դատավճռով Արամ Միքայելյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38–189–րդ հոդվածի 3–րդ մասով, 38–205–րդ հոդվածի 2–րդ մասով և 205–րդ հոդվածի 2–րդ մասով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66–րդ հոդվածի կարգով` պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, Արամ Միքայելյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 5 տարի 3 ամիս ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման։ Արամ Միքայելյանի պատժի սկիզբը հաշվվել է 2011 թվականի հուլիսի 8–ից։ Միևնույն դատական ակտով նաև որոշում է կայացվել` ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ամբաստանյալների դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարել և Արամ Միքայելյանից հօգուտ պետական բյուջեի բռնագանձել 19.471.815 ՀՀ դրամ։ Միևնույն դատական ակտով նաև որոշում է կայացվել` Արամ Միքայելյանից, Արայիկ Վաղարշակյանից և Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2011 թվականի հունիսի 16–ի թիվ ԵԱՔԴ/0020/01/11 քրեական գործով դատապարտյալ Արմեն Կոնջարովից համապարտությամբ հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 69.106.208 ՀՀ դրամ։ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2014 թվականի մարտի 3–ի որոշմամբ Ա.Միքայելյանի պաշտպան Կ.Մանուչարյանի և Ա.Վաղարշակյանի պաշտպան Տ.Գասպարյանի վերաքննիչ բողոքներ մերժվել են։ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Թամազյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է։ Արամ Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38–189–րդ հոդվածի 3–րդ մասով, 38–205–րդ հոդվածի 2–րդ մասով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի նոյեմբերի 6–ի դատավճիռը բեկանվել և փոփոխվել է։ Արամ Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38–189–րդ հոդվածի 3–րդ մասով, 38–205–րդ հոդվածի 2–րդ մասով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի կողմից նշանակված հիմնական պատիժը թողնվել է անփոփոխ։ Ա.Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38–205–րդ հոդվածի 2–րդ մասով լրացուցիչ պատիժ է նշանակել գույքի բռնագրավում` նրա անձնական գույքի կեսի չափով, բայց ոչ ավելի, քան 19.471.815 ՀՀ դրամից, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205–րդ հոդվածի 2–րդ մասով գույքի բռնագրավմամբ` անձնական գույքի կեսի չափով, բայց ոչ ավելի, քան 19.471.815 ՀՀ դրամից։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66–րդ հոդվածի կանոններով Ա.Միքայելյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 5 տարի 3 ամիս ժամկետով` գույքի բռնագրավմամբ` անձնական գույքի կեսի չափով, բայց ոչ ավելի, քան 19.471.815 ՀՀ դրամից։ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշումը 2014 թվականի ապրիլի 4–ին մտել է օրինական ուժի մեջ։ ՀՀ ԱՆ «Սևան» ՔԿՀ–ի դատապարտյալ Ա.Միքայելյանը, դիմելով ՔԿՀ–ի վարչակազմին, խնդրել է իր նկատմամբ «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ԱԺ 2011 թվականի մայիսի 26–ի որոշումը կիրառել, սակայն ՀՀ ԱՆ «Սևան» ՔԿՀ–ի պետի 2015 թվականի օգոստոսի 4–ի որոշմամբ` դատապարտյալի նկատմամբ համաներում կիրառելու մասին դիմումը մերժվել է` դատական ակտով սահմանված նյութական վնասը հատուցված չլինելու հիմքով։ Դատապարտյալ Արամ Միքայելյանը 2015 թվականի նոյեմբերի 26–ին դիմում է ներկայացրել ՀՀ Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` խնդրելով վերացնել ՀՀ ԱՆ «Սևան» ՔԿՀ–ի պետի 2015 թվականի օգոստոսի 4–ի որոշումը և պարտավորեցնել հիմնարկի պետին կիրառել համաներման ակտը` 9–րդ կետի 6–րդ ենթակետի արգելքի բացակայությամբ։ ՀՀ Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016 թվականի փետրվարի 3–ի որոշմամբ` դատապարտյալի բողոքը բավարարվել է։ 2016 թվականի փետրվարի 15–ին ՀՀ ԱՆ «Սևան» ՔԿՀ–ի պետի կողմից որոշում է կայացվել Ա.Միքայելյանի նկատմամբ համաներում չկիրառելու մասին` մինչև համաներման մասին որոշման ընդունումը հետախուզման մեջ գտնվելու հիմքով։ ՀՀ Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կայացված վերոհիշյալ որոշման դեմ 2016 թվականի փետրվարի 22–ին վերաքննիչ բողոք է բերել դատախազ Գ.Խանզադյանը։ 2016 թվականի մարտի 11–ի որոշմամբ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը բավարարել է վերաքննիչ բողոքը` բեկանելով ՀՀ Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016 թվականի փետրվարի 23–ի որոշումը և մերժելով Ա.Միքայելյանի դիմումը։ 2016 թվականի ապրիլի 25–ին Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում ստացվել է Արամ Միքայելյանի միջնորդությունը` «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ԱԺ 2011 թվականի մայիսի 26–ի որոշումն իր նկատմամբ կիրառելու մասին։ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016 թվականի հունիսի 29-ի որոշմամբ դատապարտյալ Արամ Միքայելյանի միջնորդությունը մերժվել է: Դատարանի վերը նշված որոշման դեմ դատապարտյալ Արամ Միքայելյանը բերել է վերաքննիչ բողոք, որով խնդրել է այն բեկանել, կայացնել նոր դատական ակտ, իր նկատմամբ կիրառել համաներում: Վերաքննիչ բողոքի առթիվ գրավոր պատասխան չի ստացվել: Վերաքննիչ դատարանի 2016 թվականի օգոստոսի 01-ի որոշմամբ դատապարտյալի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և գործը նշանակվել է դատական ստուգման: 2.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով։ Բողոքաբերը ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը, գտել է, որ Դատարանի որոշումն անհիմն է` բերելով հետևյալ պատճառաբանությունները. Դատարանը որոշման հիմքում դրել է համաներման որոշման 9-րդ կետի 4-րդ ենթակետի արգելքը և առաջին իսկ հայացքից ակնհայտ երևում է, որ այդ արգելքը իր նկատմամբ կիրառելի չէ: Համաներման որոշման 9-րդ կետի 4-րդ ենթակետը սահմանում է. «Համաներումը չկիրառել մինչև սույն որոշումն ընդունելը հետախուզման մեջ գտնվող անձանց նկատմամբ, բացառությամբ այն անձանց, որոնք մինչև 2011 թվականի օգոստոսի 21-ը ներառյալ կամովին կներկայանան Հայաստանի Հանրապետության իրավապահ մարմիններ, իսկ եթե գործը դատարանի վարույթում է` դատարան»: Իր նկատմամբ հետախուզումը հայտարարվել էր 2011 թվականի մարտի 03-ին և իրեն հայտնաբերել և արգելանքի են վերցրել 2011 թվականի հուլիսի 08-ին Բելոռուսի հանրապետության Ժլոբին քաղաքում: Այսինքն, մինչև հետախուզվողների համար օրենսդրի սահմանված ժամկետի ավարտը` օգոստոսի 21-ը, իրեն արդեն ձերբակալել էին և հետևաբար իր նկատմամբ հայտարարված հետախուզումը սահմանված կարգով վերացվել էր: Իսկ եթե իր նկատմամբ հայտարարված հետախուզումը վերացվել էր, ապա նշված արգելքը իրեն այլևս չէր վերաբերվում և հետևաբար մինչև ժամկետի ավարտը կամովին ներկայանալու կարիք չկար: Սակայն, ըստ բողոքաբերի, Դատարանը խեղաթյուրել է վերը շարադրված փաստերը, իբր (որոշման 15-րդ էջ, 19-րդ կետի առաջին պարբերություն). «Սույն գործի շրջանակներում Արամ Միքայելյանի նկատմամբ հետախուզում է հայտարարվել 2011 թվականի մայիսի 11-ին (ճշտված մարտի 03-ին)` այսինքն մինչև համաներման ակտի ընդունումը: Այնուհետև 2011 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Արամ Միքայելյանը բերման է ենթարկվել Հայաստանի Հանրապետության «Զվարթնոց» օդանավակայանից ՀՀ ոստիկանության Արտաշատի բաժին` նույն օրվանից վերցվելով արգելանքի»: Որից հետո եզրահանգել է (որոշման 15-րդ էջ, ներքևից 2-րդ պարբերություն). «Մասնավորապես, Արամ Միքայելյանը կամահայտնությամբ մինչև 2011 թվականի օգոստոսի 21-ը չի ներկայացել…»: Եվ սա այն պարագայում, երբ 2011 թվականի հոկտեմբերի 17-ին նա արդեն 3 ամսից ավելի եղել է արգելանքի տակ և «Զվարթնոց» օդանավակայանում հայտնվել է սահմանված կարգով իրեն Բելոռուսի Հանրապետությունից Հայաստանի Հանրապետություն տեղափոխման պատճառով ՀՀ իրավապահների հատուկ հսկողության ներքո: Այնպես որ իրեն բերման ենթարկելու և արգելանքի վերցնելու կարիք այլևս չկար: Արդյունքում, Դատարանն ունենալով գործում առկա ապացույցները այն մասին, որ մինչև օրենսդրի սահմանված ժամկետը` օգոստոսի 21-ը լրանալը, նա արդեն ձերբակալվել էր և հետևաբար հետախուզումը վերացվել էր իր նկատմամբ, կիրառվել է հետախուզվողների վերաբերյալ արգելքը` իմիտացիա ստեղծելով իբր նա արգելանքի է վերցվել 2011 թվականի հոկտեմբերի 17-ին` «Զվարթնոց» օդանավակայանից բերման ենթարկվելուց հետո: Զարմանալին այն է, երբ առաջին նիստից հետո իր բարեկամը, որը ներկա էր նիստին, իրեն հայտնել է, որ ՔԿՀ-ի ներկայացուցիչը դատարանում բարձրացրել է իր հետախուզման մեջ գտնվելու հարցը, նա միջնորդություն է ներկայացրել դատարան, որով շարադրել է բոլոր հանգամանքները` իր հետախուզման մեջ գտնվելու վերաբերյալ` հատուկ նշելով իր ձերբակալման օրը` 2011 թվականի հուլիսի 08-ը և դրա հետևանքով հետախուզումը իր նկատմամբ վերացվելու հանգամանքը: Բացի դրանից, դատարանին ապացուցել է, որ տվյալ գործով լուծվում է դատավճռի անհստակության հարցը և այդ հարցի հետ ՔԿՀ-ի ներկայացուցիչը կապ ունենալով չի կարող նաև կողմ հանդիսանալ: Սակայն դատարանը, իր միջնորդությամբ ներկայացված` գործի համար էական նշանակություն ունեցող ապացույցները գործից հանել է և որոշում է կայացրել միակողմանի և ոչ լրիվությամբ: Այս կապակցությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պարտավորեցնում է, որ դատարանի որոշումը պետք է բեկանվի: Ավելացրել է նաև, որ դատարանի 20 էջից բաղկացած, մեծածավալ որոշման մեջ քննարկման առարկա է դարձել իր գործի հետ կապ չունեցող կամ արդեն հետազոտված այնպիսի հանգամանքներ, ինչպիսին համաներման որոշման 9-րդ կետի 6-րդ ենթակետի արգելքն է, որի վերաբերյալ իր դիրքորոշումն արդեն հայտնել էր ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը` իր օրինական ուժի մեջ մտած ԿԴ2/0027/15/15 որոշմամբ: Կամ քննարկման առարկա է դարձրել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 6-րդ մասում կատարված լրացումը այն պարագայում, երբ դա վերաբերվում է գործի հարուցման մերժման, վարույթի կարճման և քրեական հետապնդման դադարեցմանը, իսկ իր նկատմամբ համաներման կիրառման դեպքում ընդհամենը պետք է կրճատվի պատժաչափը: Անիմաստ է համարել Դատարանի թույլ տված մնացած ավելորդություններին անդրադառնալ, քանի որ ինչպես հասկացել է, դա արվել է կոծկելու համար իրեն 2011 թվականի հուլիսի 08-ին ձերբակալելու և հետևաբար հետախուզումը իր նկատմամբ վերացնելու փաստը: Նշել է, որ արդեն մեկ տարուց ավելի է պայքարում է տարբել դատարաններում ապացուցելու համար, որ համաներումը իր նկատմամբ կիրառելի է: Դա ակնհայտ է, մանավանդ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի թիվ ԿԴ2/0027/15/15 որոշումը կայացնելուց հետո: Արդեն հինգ տարուց ավելի է բողոքաբերը ազատազրկման մեջ է և մնացել է ընդամենը երեք ամսից էլ քիչ ժամանակահատված` մինչև պատժի ավարտը: Սակայն անգամ երեք ամսվա համար դատարանը չկամեցավ կայացնել արդարացի որոշում: Վերոգրյալի հիման վրա, բողոքաբերը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է դատարանի վիճարկվող դատական ակտը բեկանել, կայացնել նոր դատական ակտ` համաներումը իր նկատմամբ կիրառելու վերաբերյալ: 3.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում: Ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջների` վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում: Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 386-րդ հոդվածի պահանջների` վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերաքննիչ դատարանն ստուգում է գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման և քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեական դատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը: Ըստ նույն օրենսգրքի 394-րդ հոդածի 1-ին մասի 1-ին կետի պահանջների` գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերի վերաքննության արդյունքում վերաքննիչ դատարանը` 1) մերժում է վերաքննիչ բողոքը` դատական ակտը թողնելով օրինական ուժի մեջ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն դատարանի կայացրած գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ սխալ է պատճառաբանված, ապա վերաքննիչ դատարանը պատճառաբանում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը. (…): Վերաքննիչ դատարանն ուսումնասիրելով վերաքննիչ բողոքը, ինչպես նաև վերաքննիչ դատարան ստացված համապատասխան նյութերը, լսելով դատախազի պատասխանը, բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով գործի նյութերը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դատապարտյալի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել` հետևյալ պատճառաբանությամբ. Գործի դատաքննության ընթացքում Դատարանի կողմից հետազոտվել են հետևյալ փաստաթղթերը. ա) ՀՀ ոստիկանության քրեական հետախուզության գլխավոր վարչության պետ Կ.Կարապետյանին ուղղված ` 2011 թվականի հուլիսի 8–ի թիվ 57/2-2664 գրությունն այն մասին, որ «Ս/թ հուլիսի 8–ին Բելոռուսիայի Հանրապետության Գոմելի մարզի Ժլոբինսկի շրջանի ՆԳ բաժնից ստացված գրության համաձայն իրենց աշխատակիցների կողմից հայտնաբերվել և ձերբակալվել է ՀՀ քր. օր. 38–189 հոդ. 3–րդ մասով, 38–205 հոդ. 2–րդ մասով և 205 հոդ. 2–րդ մասով թիվ 83102208 քր. գործով մեղադրյալ, Արտաշատ քաղաքի Մխչյան փողոցի 101 տան բնակիչ` Արամ Արշավիրի Միքայելյանը, որը ներկայումս գտնվում է Ժլոբինսկի ՆԳԲ–ի ՁՊՎ–ում։ (…)»։ Հ–5-Գ/Թ/–30 բ) Ռուսաց լեզվով` Բելառուսի Հանրապետության Գոմելի մարզի Ժլոբինսկի շրջանի ՆԳ բաժնից ստացված գրության պատճենը։ Հ–5-Գ/Թ/–31 գ) ՀՀ ոստիկանության քրեական հետախուզության գլխավոր վարչության պետ Կ.Կարապետյանին ուղղված 2011 թվականի հուլիսի 11–ի գրությունն այն մասին, որ «ներկայացվում են թիվ 83102208 քր. գործով փաստաթղթերը թարգմանված վիճակում»։ Հ–5-Գ/Թ/–32 դ) ՀՀ ոստիկանության քրեական հետախուզության գլխավոր վարչության պետ Կ.Կարապետյանին ուղղված 2011 թվականի հուլիսի 28–ի գրությունն այն մասին, որ «ներկայացվում է քաղաքացի Արամ Արշավիրի Միքայելյանի, ծնված 02.04.1959թ., քաղաքացիության վերաբերյալ տեղեկանքը»։ Հ–5-Գ/Թ/–33 ե) ՀՀ ոստիկանության քրեական հետախուզության գլխավոր վարչության պետ Կ.Կարապետյանին ուղղված` 2011 թվականի հուլիսի 28–ի գրությունն այն մասին, որ «ուղարկվում է թիվ 83102208 քրեական գործով մեղադրյալ Արամ Միքայելյանին ձերբակալելու վերաբերյալ Բելառուսի գլխավոր դատախազությունից ստացված տեղեկատվությունը»։ Հ–5-Գ/Թ/–34 զ) Բելառուսի գլխավոր դատախազությունից 2011 թվականի հուլիսի 12–ին ուղարկված գրությունն այն մասին, որ 2011 թվականի հուլիսի 8–ին ձերբակալվել է 02.04.1959թ. ծնված Արամ Արշավիրի Միքայելյանը։ Հ–5-Գ/Թ/–35 է) ՀՀ գլխավոր դատախազության միջազգային իրավական կապերի բաժնի պետ Ն.Հարությունյանին ուղղված 2011 թվականի հուլիսի 28–ի գրությունն այն մասին, որ «ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության վարույթում քննվող թիվ 83102208 քրեական գործով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38–189–րդ հոդվածի 3–րդ, 38–205–րդ հոդվածի 2–րդ և 205–րդ հոդվածի 2–րդ մասերով հետախուզման մեջ գտնվող ՀՀ քաղաքացի Արամ Արշավիրի Միքայելյանը 08.07.2011թ. հայտնաբերվել և ձերբակալվել է Բելոռուսի Հանրապետության իրավապահ մարմինների կողմից և ներկայումս պահվում է Գոմել քաղաքի թիվ 3 քննչական մեկուսարանում (…) »։ Հ–5-Գ/Թ/–36 ը) ՀՀ ոստիկանության քրեական հետախուզության գլխավոր վարչության պետ Կ.Կարապետյանին ուղղված 2011 թվականի սեպտեմբերի 26–ի գրությունն այն մասին, որ «խնդրվում է հանձնարարել կազմակերպել Արամ Միքայելյանի հանձնումը ՌԴ գլխավոր դատախազության կողմից ուղարկված գրությանը համապատասխան ժամկետներում և այդ մասին տեղեկացնել ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչությանը»։ Հ–5-Գ/Թ/–37 թ) ՌԴ գլխավոր դատախազության 2011 թվականի սեպտեմբերի 21–ին ուղարկված գրությունն այն մասին, որ առաջարկվում է ընդունել Ա.Միքայելյանին մինչև 2011 թվականի հոկտեմբերի 25–ը։ Հ–5-Գ/Թ/–38 ժ) ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության պետ Կ.Կարապետյանին 2011 թվականի հոկտեմբերի 17–ին ուղարկված գրությունն այն մասին, որ «17.10.2011թ. ոստիկանության ՔԳՎ վարչության աշխատակիցների կողմից Բելոռուսի Հանրապետության Մինսկ քաղաքից Մինսկ–Երևան չվերթով ՀՀ տարածք է էտապավորվել ոստիկանության Արտաշատի բաժնի կողմից 18.03.2011թ.–ից ՀՀ քր. օր.–ի 38–189 հոդ. 3–րդ, 38–205 հոդ. 2–րդ և 205 հոդ. 2–րդ մասերով, թիվ 27401911 հ/գ–ով հետախուզվող` Արամ Արշավիրի Միքաելյանը, (ծնվ. 02.04.1959թ., բն. է ք. Արտաշատ, Մխչյան փ. 101տ.), որը 17.10.2011թ. ժամը 05.00–ին «Զվարթնոց» օ/կ–ից բերման է ենթարկվել ոստ. Արտաշատի բաժին և ներկայումս գտնվում է ոստ. Արտաշատի բաժնի ՁՎՊ–ում/ քր. գործ 83102208/»։ Հ–5-Գ/Թ/–39 է) ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մակինյանի կողմից 2011 թվականի մարտի 3–ի որոշումը` մեղադրյալի նկատմամբ հետախուզում հայտարարելու մասին։ Դատապարտյալի անձնական Գ/Թ–4 ը) Անձին բերման ենթարկելու մասին 2011 թվականի հոկտեմբերի 17–ի արձանագրությունն այն մասին, որ «ս/թ հոկտեմբերի 17–ին ժամը 5։00–ին Երևանի «Զվարթնոց» օ/կ–ի սպասասրահից ոստ. Արտաշատի բաժին բերման ենթարկեցինք քաղաքացի Արամ Արշավիրի Միքայելյանին, ծնվ. 02.04.1959թ., ք.Արտաշատ, ազգ. հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջն. կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին երեք անձ., չդատված, չի աշխատում, բն. է ք.Արտաշատ, Մխչյան փ. 101 տ.։ Քաղաքացի Ա.Միքայելյանը ոստ. բաժին բերման է ենթարկվել հետախուզման մեջ գտնվելու համար»։ Դատապարտյալի անձնական Գ/Թ–6 թ) Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (նախագահությամբ` դատավոր Լ.Ավետիսյանի) 2013թ. նոյեմբերի 6–ին թիվ ԵԱՔԴ/0174/01/11 քրեական գործով կայացված դատավճիռը։ Դատապարտյալի անձնական Գ/Թ–40 ժ) ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (նախագահությամբ` դատավոր Գ.Ավետիսյանի) 2014թ. մարտի 3–ի որոշումը։ Դատապարտյալի անձնական Գ/Թ–47 ի) ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (նախագահությամբ` դատավոր Մ.Պետրոսյանի) 2016թ. մարտի 11–ի որոշումը։ Դատապարտյալի անձնական Գ/Թ–94 Վիճարկվող դատական ակտի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Դատարանը մերժելով դատապարտյալ Արամ Միքայելյանի միջնորդությունը` իր նկատմամբ «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ազգային ժողովի 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշումը կիրառելու վերաբերյալ, արձանագրել է հետևյալը. «(...) Դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցերին. 1) արդյո՞ք դատապարտյալ Ա.Միքայելյանի նկատմամբ Դատարանն իրավասու է քննարկել «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» որոշման կիրառման հարցը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 430-րդ հոդվածով նախատեսված ընթացակարգով` որպես դատական ակտի անհստակության ուղղում, եթե «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» որոշման 13-րդ կետի համաձայն` ա) Ա.Միքայելյանի նկատմամբ դատական ակտ կայացրած Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը պետք է նրա նկատմամբ քննարկեր համաներման ակտի կիրառման հարցը դատական քննության ընթացքում, սակայն չի քննարկել, բ) ազատազրկման ձևով պատիժը քրեակատարողական հիմնարկում կրելու ընթացքում Ա.Միքայելյանի նկատմամբ համաներման ակտի կիրառումը վերապահված է ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական հիմնարկի պետին։ 10. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 430–րդ հոդվածի համաձայն` «Դատավճիռ կամ այլ դատական որոշում կայացրած դատարանն իրավունք ունի լուծել դրա ի կատար ածման ընթացքում ծագած կասկածները և անհստակությունները, մասնավորապես` 1. հստակ որոշել հաշվարկվող պատժի չափը, եթե դատարանի դատավճռում այն սահմանված չէ. 2. (…) 3. լուծել խափանման միջոցների, դատական ծախսերը վերաբաշխելու և իրեղեն ապացույցների ճակատագրի հարցը, եթե այն լուծված չի եղել կամ լուծված է եղել ոչ հստակ. 4. մեկնաբանել իր որոշումների անհստակությունները»: 2011 թվականի մայիսի 26-ի համաներման մասին որոշման 13-րդ կետի համաձայն` համաներման կատարումը վերապահվել է` «1) դատարաններին` ա. այն անձանց նկատմամբ, որոնց վերաբերյալ գործերը գտնվում են դատարաններում, սակայն մինչև սույն որոշումն ուժի մեջ մտնելը չեն քննվել, կամ այն անձանց նկատմամբ, որոնց վերաբերյալ գործերը քննվել են, բայց դատավճիռներն օրինական ուժի մեջ չեն մտել, (…) 4) Հայաստանի Հանրապետության արդարադատության նախարարության քրեակատարողական հիմնարկների պետերին` այն անձանց նկատմամբ, որոնք պատիժը կրում են քրեակատարողական հիմնարկներում. (…)»։ 11. Վլադիմիր Կոթոլյանի վերաբերյալ 2014 թվականի մարտի 28-ի ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշման 16–րդ կետում ամրագրվել է. «(…) Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատում է իր կողմից նախկինում ձևավորված դիրքորոշումն այն մասին, որ անձի մեղքի և (կամ) պատժի հետ կապված հարցերը ենթակա են լուծման բացառապես գործի դատական քննության փուլում, իսկ անհստակությունների լուծման իրավասության շրջանակներում դատարանի կողմից դրանց անդրադառնալը հակասում է օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտի որոշակիության սկզբունքին։ Վերոգրյալի հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ համաներման ակտի հիման վրա պատժից ազատելու, դատվածությունը մարելու և պատժաչափը կրճատելու դեպքերը չեն հանդիսանում անձի մեղքի կամ պատժի հետ կապված հարցի լուծում։ Հետևաբար, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 430-րդ հոդվածով սահմանված՝ դատավճռի ի կատար ածման փուլում ծագած անհստակությունների լուծման իր իրավասության սահմաններում դատարանը կարող է կիրառել համաներման ակտի այս կամ այն դրույթը, եթե գործի դատական քննության ընթացքում ընդհանրապես չի անդրադարձել համաներման ակտի կիրառման հարցին։ Ընդ որում, այս փուլում դատարանն իրավասու է իր կողմից նախկինում կայացված դատական ակտի անհստակությունը պարզաբանել և կիրառել համաներման ակտի այս կամ այն դրույթը բացառապես այն դեպքում, եթե այն կիրառելու իրավասությունը տվյալ համաներման ակտով վերապահված է դատարանին։ Այն դեպքում, երբ համաներման ակտի կոնկրետ դրույթը կիրառելու իրավասությունը վերապահված է քրեակատարողական հիմնարկի պետին, դատավճիռ կամ այլ դատական որոշում կայացրած դատարանն իրավունք չունի դրա ի կատար ածման ընթացքում ծագած կասկածների և անհստակությունների լուծման իր իրավազորության սահմաններում կիրառել համաներման ակտի տվյալ դրույթը կամ նշված իրավասությամբ օժտված մարմնին (պաշտոնատար անձին) պարզաբանել խնդրո առարկա դրույթի կիրառման անհրաժեշտությունը։ Համաներման ակտի այս կամ այն դրույթի կիրառման իրավասություն ունեցող մարմինների շրջանակը հստակ սահմանվում է հենց այս ակտով, ուստի նշված շրջանակի համար սահմանված կանոններից շեղումները կարող են հանգեցնել օրինականության սկզբունքի խախտման»։ 12. Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2013 թվականի նոյեմբերի 6–ին կայացված դատավճռի եզրափակիչ մասից պարզ է դառնում, որ Դատարանը կայացված դատական քննության ընթացքում քննարկման առարկա չի դարձրել Արամ Միքայելյանի նկատմամբ համաներում կիրառելու հարցը։ Ելնելով դատապարտյալ Ա.Միքայելյանի անձնական գործում առկա պետական իրավասու մարմինների կողմից կայացված որոշումներից և դատական ակտերից` համաներման ակտը Ա. Միքայելյանի նկատմամբ կիրառելու վերաբերյալ, պարզ է դառնում, որ նրա կողմից բարձրացվում է իր նկատմամբ նշանակված պատժի չկրած մասը համաներման ակտի ուժով կրճատելու հարցը, որի հնարավորությունն քննարկելու իրավասությունն ըստ էության ունեցել է նաև Ա.Միքայելյանի նկատմամբ պատիժ նշանակող Դատարանը։ Այսինքն, կարելի է արձանագրել, որ Ա.Միքայելյանի նկատմամբ համաներումը կիրառելու հնարավորությունը փաստացիորեն ծագել է ոչ թե քրեակատարողական հիմնարկում պատիժը կրելու ընթացքում, այլ ավելի վաղ` դատական քննության ընթացքում, երբ դատարանի կողմից Ա.Միքայելյանի նկատմամբ պատժի նշանակման հետ միաժամանակ Դատարանի կողմից նաև պետք է քննարկվեր նրա նկատմամբ համաներման ակտի կիրառման հնարավորության հարցը։ 13. Հետևաբար, Դատարանի համոզմամբ դատական ակտ կայացրած Դատարանը պետք է քննարկման առարկա դարձներ Ա.Միքայելյանի նկատմամբ համաներման կիրառման հարցը` հաշվի առնելով նաև այն հանգամանքը, որ նրան վերագրվող արարքները փաստացիորեն ավարտված են եղել մինչև 2011 թվականի մայիսի 1-ն ընկած ժամանակահատվածը (համաներման մասին որոշման 15–րդ կետի համաձայն` համաներումը կիրառվում է այն անձանց նկատմամբ, ովքեր հանցագործություն են կատարել մինչև 2011 թվականի մայիսի 1–ը)։ Ստեղծված իրավիճակում, ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Վլադիմիր Կոթոլյանի վերաբերյալ որոշման 16–րդ կետում նախատեսել է, որ այն դեպքում, երբ համաներման ակտի կիրառումը պետք է քննարկվեր մեղադրյալի նկատմամբ դատական քննության ընթացքում, սակայն չի քննարկվել, ապա այդ հարցը որպես դատական ակտի անհստակության լուծում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 430–րդ հոդվածով նախատեսված ընթացակարգով կարող է կիրառվել մեղադրյալի նկատմամբ դատական ակտը կայացրած Դատարանի կողմից։ Ելնելով այդ հանգամանքից` Ա.Միքայելյանի 2016 թվականի ապրիլի 25–ին ներկայացված միջնորդության հիման վրա` Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանն իրավասու է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 430–րդ հոդվածով նախատեսված ընթացակարգով` որպես դատական ակտի անհստակության ուղղում, քննարկման առարկա դարձնել Արամ Միքայելյանի նկատմամբ «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2011 թվականի մայիսի 26–ի որոշման կիրառելիության հարցը` դրանում նախատեսված իրավական արգելքների բացակայության պարագայում։ 2) արդյո՞ք Ա.Միքայելյանի նկատմամբ բացակայում են 2011 թվականի մայիսի 26–ի «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» որոշման կիրառման արգելքները` նախատեսված այդ որոշման 9–րդ կետի 4–րդ և 6–րդ ենթակետերով, որի դեպքում Դատարանը կարող է քննարկել Ա.Միքայելյանի չկրած ազատազրկման ձևով պատժի չկրած մասի կրճատման հարցը։ 14. «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 2011 թվականի մայիսի 26–ի որոշման կիրառման արգելքները նախատեսված են այդ որոշման 9–րդ կետում։ 2011 թվականի մայիսի 26–ի համաներման մասին որոշման 9-րդ կետի համաձայն` համաներումը չի կիրառվում. «(…) 4) մինչև սույն որոշումն ընդունելը հետախուզման մեջ գտնվող անձանց նկատմամբ, բացառությամբ այն անձանց, որոնք մինչև 2011 թվականի օգոստոսի 21-ը ներառյալ կամովին կներկայանան Հայաստանի Հանրապետության իրավապահ մարմիններ, իսկ եթե գործը դատարանի վարույթում է` դատարան. (…) 6) այն անձանց նկատմամբ, որոնք չեն հատուցել օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով սահմանված նյութական վնասը. (…)»։ 15. Դատարանն արձանագրում է, որ համաներման ակտի ընդունումը ՀՀ Ազգային ժողովի սահմանադրական լիազորության իրացման արդյունք է, որը լինելով մարդասիրական ակտ, ենթադրում է abolitio generalis personarum et causarum, որը նշանակում է որոշակի կատեգորիայի անձանց լրիվ կամ մասնակի ազատում քրեական պատասխանատվությունից և պատժից` ելնելով իրավական պետությունում մարդասիրական քայլի սոցիալական պայմանավորվածությունից։ Սակայն, մարդասիրական բնույթի այդ քայլն արտահայտվում է որոշակի կատեգորիայի անձանց նկատմամբ, որոշակի սահմանափակ շրջանակներում, որոնք սահմանվում են համաներման ակտում։ Վերջինս պետք է կիրառվի բացառապես այդ սահմանափակումները հաշվի առնելով և ղեկավարվելով expressio unius իրավամեկնաբանական հնարքով (համաներման մասին որոշման 9–րդ կետում նախատեսված արգելքների ցանկը սպառիչ է, որում չներառված պայմանները ենթակա են բացառման և չեն կարող հիմք ընդունվել համաներման կիրառելիության հարցը քննարկելիս) հակառակ պարագայում կխաթարվի իրավական պետությանը բնորոշ օրենքի գերակայության գաղափարախոսությունը` պատժի անխուսափելիության սկզբունքի ներքո։ 16. ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Վարուժան Ավետիսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի հոկտեմբերի 20–ի թիվ ՍԴ3/0013/01/11 որոշման 16–րդ կետում դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) Համաներումն իրենից ներկայացնում է ինքնուրույն գործող իրավական ինստիտուտ, որի կիրառելիության հիմքում դրված են մի կողմից` ՀՀ քրեական և քրեական դատավարության օրենսգրքերի համապատասխան հոդվածները, իսկ մյուս կողմից` օրենսդիր իշխանության բարձրագույն մարմնի կողմից ընդունվող մարդասիրական բնույթ ունեցող պետաիրավական նորմատիվ ակտը, որով հանցանք կատարած անձինք կարող են ազատվել քրեական պատասխանատվությունից և պատժից, կամ կարող է մեղմացվել պատիժը կամ վերացվել դատվածությունը։ Առանց համաներման ակտի գոյության օրենսգրքերի համապատասխան դրույթներն իրացվել չեն կարող։ (…) Համաներման ակտի կիրառումը հնարավոր է դատավարության ցանկացած փուլում։ Ընդ որում, համաներման կիրառման սահմանափակումները նախատեսված են համաներման ակտով և պետք է պահպանվեն անվերապահորեն։ Մասնավորապես, անվերապահորեն պետք է պահպանվեն համաներման ակտում նախատեսված այն կանոնները, որոնք սահմանում են անձանց շրջանակը, որոնց նկատմամբ համաներումը կիրառելի չէ, ինչպես նաև սահմանում են, թե հանցանք կատարած անձինք ինչ չափով պետք է օգտվեն համաներումից` պետք է ազատվեն քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից, կամ կարող է մեղմացվել պատիժը, կամ վերացվել դատվածությունը։ Այդ կանոններից շեղումները, այդ թվում` նախատեսված համաներման չկիրառումը կամ նախատեսվածից դուրս համաներման կիրառումը կարող են հանգեցնել օրինականության սկզբունքի խախտման և կամայականության, առաջացնել օրենքի ոչ միատեսակ կիրառություն»։ 17. Համաներման մասին որոշման 9–րդ կետի 4–րդ ենթակետի ուսումնասիրությունը վկայում է, որ օրենսդիրը նախատեսել է համաներման ակտի կիրառման արգելք, երբ մինչև 2011 թվականի մայիսի 26–ը` համաներման ակտի ընդունման օրը, ենթադրյալ հանցանք կատարած անձը գտնվել է հետախուզման մեջ։ Ըստ համաներման ակտի` այդ արգելքը չի խոչընդոտում համաներման ակտի կիրառմանը միայն այն դեպքում, եթե ենթադրյալ հանցանք կատարած անձը մինչև 2011 թվականի օգոստոսի 21–ը ներկայանար ՀՀ իրավապահ մարմիններ, իսկ գործը դատարանում գտնվելու դեպքում` դատարան։ Այդպիսի արգելք նախատեսված է եղել նաև ՀՀ անկախությունից ի վեր ընդունված բոլոր համաներման ակտերում, ինչպիսիք են` «ՀՀ Սահմանադրության ընդունման կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ԱԺ 1995 թվականի սեպտեմբերի 26–ի որոշումը, «Համաներում հայտարարելու մասին» ԱԺ 1997 թվականի ապրիլի 30–ի որոշումը, «ՀՀ անկախության հռչակագրի 7–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 1998 թվականի սեպտեմբերի 15–ի որոշումը, «Հայաստանում քրիստոնեությունը պետական կրոն հռչակելու 1700–ամյակի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 2001 թվականի հունիսի 12–ի որոշումը, «ՀՀ անկախության հռչակման 15–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 2006 թվականի հուլիսի 7–ի որոշումը, «Համաներում հայտարարելու մասին» 2009 թվականի հունիսի 19–ի որոշումը, «ՀՀ անկախության հռչակման 20–ամյակի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 2011 թվականի մայիսի 26–ի որոշումը, ինչպես նաև «ՀՀ անկախության 22–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 2013 թվականի հոկտեմբերի 3–ի որոշումը։ 18. Կիրառելով տեքստային իրավամեկնաբանման ռազմավարության էքստերնալ հնարքներից օրենսդրի կամքի բացահայտման մեթոդը` Դատարանն արձանագրում է, որ նախատեսելով կամավոր քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ներկայանալու պայման` օրենսդիրը նպատակ է հետապնդել շահագրգռելու ենթադրյալ հանցանք կատարած անձանց հնարավորինս կարճ ժամկետում ներկայանալու քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին, հակառակ պարագայում համաներման ակտի 9–րդ կետի 4–րդ ենթակետով նախատեսված արգելքը չի վերանա։ Այդ արգելքը խոչընդոտ չի կարող հանդիսանալ միայն այն դեպքում, եթե հետախուզման մեջ գտնվող ենթադրյալ հանցանք կատարած անձը կամավոր, այսինքն` իր կամահայտնությամբ, ներկայացել է քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին` գիտակցելով քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ներկայանալու գործողության բնույթն ու հնարավոր հետևանքները։ Հետևաբար, համաներման ակտի 9–րդ կետի 4–րդ ենթակետի համաձայն` այն դեպքում, երբ ենթադրյալ հանցանք կատարած անձը, որի նկատմամբ մինչև 2011 թվականի մայիսի 26–ը հայտարարված է եղել հետախուզում, մինչև 2011 թվականի օգոստոսի 21–ը կամավոր ներկայացել է քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին, ապա այդ ենթակետն արգելք չի հանդիսանում համաներման ակտի կիրառման համար։ 19. Սույն գործի շրջանակներում` Արամ Միքայելյանի նկատմամբ հետախուզում է հայտարարվել 2011 թվականի մայիսի 11–ին (տե՛ս դատապարտյալի անձնական Գ/Թ–4), այսինքն` մինչև համաներման ակտի ընդունումը։ Այնուհետև` 2011 թվականի հոկտեմբերի 17–ին, Արամ Միքայելյանը բերման է ենթարկվել Հայաստանի Հանրապետության «Զվարթնոց» օդանավակայանից ՀՀ ոստիկանության Արտաշատի բաժին` նույն օրվանից վերցվելով արգելանքի տակ (տե՛ս դատապարտյալի անձնական Գ/Թ–6)։ Այդ հանգամանքն ունի կարևոր նշանակություն և բխում է ՀՀ Սահմադրական դատարանի 2010 թվականի հոկտեմբերի 19–ի ՍԴՈ 921 որոշման 4–րդ կետում արտահայտած հետևյալ դիրքորոշումից. «(…) [Դ]ատական պրակտիկայում չի կարող անտեսվել տվյալ կոնկրետ գործին առնչող այնպիսի հանգամանքներ, որոնք վերաբերվում են համաներումը կիրառելու սահմանափակումներին»։ 20. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` պարզ է դառնում, որ Արամ Միքայելյանը կամավոր չի ներկայացել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին։ Մասնավորապես, Արամ Միքայելյանն իր կամահայտնությամբ մինչև 2011 թվականի օգոստոսի 21–ը չի ներկայացել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին` գիտակցելով այդ գործողության բնույթն ու հնարավոր հետևանքները։ Ընդհակառակը, իրավապահ մարմինների կողմից ձեռնարկված միջազգային իրավական օգնության շրջանակներում` նա հարկադրաբար բերման է ենթարկվել ՀՀ ոստիկանության Արտաշատի բաժանմունք` ընդ որում 2011 թվականի հոկտեմբերի 17–ին, այսինքն` համաներման ակտով սահմանված վերջնաժամկետից ուշ։ Հետևաբար, Դատարանի համոզմամբ համաներման ակտի 9–րդ կետի 4–րդ ենթակետը հանդիսանում է արգելք` Արամ Միքայելյանի նկատմամբ համաներման ակտի կիրառելիությունը քննարկելու համար։ Միևնույն ժամանակ, Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել, որ ՀՀ Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը և ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը Արամ Միքայելյանի նկատմամբ համաներման ակտի կիրառման այդ արգելքին չեն անդրադարձել այն պատճառով, որ այդ դատարանների վերահսկողության առարկան է եղել ՀՀ ԱՆ «Սևան» ՔԿ հիմնարկի պետի 2015 թվականի օգոստոսի 4–ի որոշման իրավաչափությունը, որտեղ համաներման ակտի 9–րդ կետի 4–րդ ենթակետով նախատեսված արգելքի առկայության հարցը չի քննարկվել։ Մինչդեռ, սույն վարույթի շրջանակներում, Դատարանը ոչ թե կրկին քննարկում է ՀՀ ԱՆ «Սևան» ՔԿ հիմնարկի պետի 2015 թվականի օգոստոսի 4–ի որոշման իրավաչափությունը, այլ առհասարակ` քննարկում է Արամ Միքայելյանի նկատմամբ «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 2011 թվականի մայիսի 26–ի որոշման կիրառման հնարավորությունը, հետևաբար նաև ստուգման ենթարկելով Դիմողի նկատմամբ համաներման ակտով ամրագրված իմպերատիվ արգելքների առկայության հնարավորությունը, որոնցից որևէ մեկի առկայությունը բավարար է Ա.Միքայելյանի նկատմամբ համաներման ակտի կիրառումը բացառելու համար։ 21. Ինչ վերաբերում է 9–րդ կետի 6–րդ ենթակետին, ապա վերջինս վկայում է այն մասին, որ համաներման ակտի կիրառելիությունը չի կարող քննարկվել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ այն դեպքում, երբ օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով սահմանված նյութական վնասը հատուցված չէ հանցանք կատարած անձի կողմից։ Այդպիսի իրավանորմը, ՀՀ օրենսդրի կողմից նախատեսված չի եղել ՀՀ անկախությունից ի վեր ընդունված բոլոր համաներման ակտերում։ Այն նախատեսվել է վերջին տարիների ընթացքում ընդունված այնպիսի համաներման ակտերում, ինչպիսիք են` «Համաներում հայտարարելու մասին» 2009 թվականի հունիսի 19–ի որոշումը, «ՀՀ անկախության հռչակման 20–ամյակի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 2011 թվականի մայիսի 26–ի որոշումը, ինչպես նաև «ՀՀ անկախության 22–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 2013 թվականի հոկտեմբերի 3–ի որոշումը։ 22. Համաներման այդ ակտերում նախատեսված` «Համաներումը չի կիրառվում այն անձանց նկատմամբ, որոնք չեն հատուցել օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով սահմանված նյութական վնասը» ձևակերպման վերաբերյալ օրենսդրի կամքը բացահայտվել է Գարիկ Ղազարյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի մարտի 30–ի թիվ ՏԴ/0088/01/11 որոշման 19–րդ կետում, որտեղ դատարանը հայտնել է հետևյալը. «Համաներման ակտի 9-րդ կետի 6-րդ ենթակետի վերլուծությունից բխում է, որ Համաներման ակտն անձի նկատմամբ կիրառելի չէ բոլոր այն դեպքերում, երբ օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով այդ անձի վրա դրված է նյութական վնասը հատուցելու պարտականություն, և այդ պարտականությունը վերջինիս կողմից չի կատարվում։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ նշված սահմանափակման նպատակն է հանցագործությամբ նյութական վնաս պատճառած անձանց շահագրգռել հատուցելու վերոնշյալ վնասը։ Համաներման ակտի 9-րդ կետի 6-րդ ենթակետից բխում է նաև, որ պատճառված վնասը հատուցելուց հետո Համաներման ակտի կիրառման սահմանափակումը վերանում է։ Այլ կերպ` օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով սահմանված նյութական վնասը հատուցելու հանգամանքը վերացնում է Համաներման ակտի կիրառման արգելքը։ Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ եթե հանցագործությամբ պատճառված նյութական վնասը հատուցվել է, սակայն Համաներման ակտի 9-րդ կետի 6-րդ ենթակետի վկայակոչմամբ վերոնշյալ ակտը չի կիրառվել, ապա դա հանգեցնում է անձի իրավունքների խախտման»։ Այսինքն, վկայակոչված ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ համաներման ակտի կիրառման հնարավորությունը կաշկանդված է այն նյութական վնասով, որը չի հատուցվել դատական ակտն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։ 23. Վերը վկայակոչված ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ համաներման ակտի կիրառման հնարավորությունը կաշկանդված է այն նյութական վնասով, որը չի հատուցվել դատական ակտն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։ Այդպիսի իրավական դիրքորոշումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ օրենսդիրն ընդունված համաներման ակտում ամրագրել է ոչ թե «համաներումը չի կիրառվում այն անձանց նկատմամբ, որոնք համաներման մասին որոշումն ընդունելու պահին չեն հատուցել օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով սահմանված նյութական վնասը» ձևակերպումը, այլ «համաներումը չի կիրառվում այն անձանց նկատմամբ, որոնք չեն հատուցել օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով սահմանված նյութական վնասը» ձևակերպումը։ Այսինքն, օրենսդիրը որպես համաներման ակտի կիրառման իրավական խոչընդոտ` օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով չհատուցված նյութական վնասի առկայության հանգամանքը, չի կապել համաներումն ընդունելու օրվա հետ։ Հետևաբար, չհատուցված նյութական վնասի առկայությունը կարող է հանդիսանալ իրավական արգելք, եթե այն սահմանված է եղել օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով ոչ թե մինչև համաներման մասին որոշման ընդունումը, այլ մինչև համաներման կիրառումը, որը կարող է լինել ավելի ուշ` համաներումն ընդունելուց հետո։ Այդ դիրքորոշումը պետք է դիտարկել հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ համաներման ակտի ընդունումից մեկ օր առաջ` 2011 թվականի մայիսի 25–ին, ՀՀ ԱԺ–ի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35–րդ հոդվածում կատարված լրացումը մտել է օրինական ուժի մեջ։ Մասնավորապես, 35–րդ հոդվածի 6–րդ մասում օրենսդիրը լրացրել է հետևյալ պարբերությունը. «Սույն հոդվածի առաջին մասի 13-րդ կետում նշված հիմքով գործի հարուցման մերժում, վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե չի հատուցվել կամ այլ կերպ չի հարթվել պատճառված վնասը, կամ առկա է վեճ հատուցման ենթակա վնասի կապակցությամբ։ Այս դեպքում ևս գործի վարույթը շարունակվում է սովորական կարգով»։ Այդ իրավանորմում վկայակոչված 13–րդ կետը վերաբերում է համաներման կիրառմանը, որի արդյունքում դատարանը կարող է քրեական գործ չհարուցել, հարուցված քրեական գործը կարճել, քրեական հետապնդումը դադարեցնել։ Այդ իրավանորմի բովանդակությունից պարզ է դառնում, որ համաներման կիրառման արդյունքում քրեական գործի հարուցումը կարող է մերժվել, քրեական գործի վարույթը կարող է կարճվել, քրեական հետապնդումը կարող է դադարեցվել, եթե հանցանք կատարած անձի կողմից չի հատուցվել ոչ թե համաներումը կիրառելու պահին քննարկվող գործի շրջանակներում օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով, այլ առհասարակ անձի կողմից չհատուցված նյութական վնասի առկայության պարագայում։ 24. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35–րդ հոդվածի 6–րդ մասում լրացված երկրորդ պարբերության և 2011 մայիսի 26–ին ընդունված և նույն օրն օրինական ուժի մեջ մտած համաներման ակտի 9–րդ հոդվածի 6–րդ ենթակետի հարաբերակցությանը ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է վերը վկայակոչված Գարիկ Ղազարյանի վերաբերյալ 2012 թվականի մարտի 30–ի թիվ ՏԴ/0088/01/11 որոշման 28–29–րդ կետերում, որտեղ դատարանը հայտնել է. «28. Սույն գործով քննարկման առարկա հանդիսացող` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածում կատարված լրացման վերլուծությունից երևում է, որ այն ուղղակիորեն կապված է համաներման ակտի հետ և սահմանում է դրա կիրառման արգելք։ Մասնավորապես, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածում կատարված լրացման համաձայն` արգելվում է համաներման հիմքով գործի հարուցումը մերժել, վարույթը կարճել, քրեական հետապնդումը դադարեցնել, եթե չի հատուցվել կամ այլ կերպ չի հարթվել պատճառված վնասը, կամ առկա է վեճ հատուցման ենթակա վնասի կապակցությամբ։ Հետևաբար, «Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքում լրացում և փոփոխություն կատարելու մասին» ՀՕ-145-Ն օրենքի հիման վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածում կատարված լրացումը փոխկապակցված է համաներման կոնկրետ ակտի հետ և առանց դրա կիրառվել չի կարող։ 29. «Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքում լրացում և փոփոխություն կատարելու մասին» ՀՕ-145-Ն օրենքն ընդունվել է 2011 թվականի մայիսի 23-ին, «ՀՀ պաշտոնական տեղեկագրում» հրապարակվել է 2011 թվականի մայիսի 24-ին և ուժի մեջ է մտել 2011 թվականի մայիսի 25-ին։ «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի որոշումն ընդունվել և ուժի մեջ է մտել 2011 թվականի մայիսի 26-ին։ Մեջբերված ժամկետների հետ համադրելով սույն որոշման 27-28-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունը` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի որոշումն ընդունվել է, և դրանից բխող իրավահարաբերությունները ծագել են «ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություն և լրացում կատարելու մասին» ՀՕ-145-Ն օրենքն ուժի մեջ մտնելուց հետո։ Այլ կերպ` այն պահին, երբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածում համաներման կիրառման համար սահմանվել է լրացուցիչ արգելք, Համաներման ակտը դեռևս ընդունված չի եղել, և դրա հետ կապված որևէ իրավահարաբերություն գոյություն չի ունեցել»։ Այսինքն, ՀՀ վճռաբեկ դատարանը հայտնել է, որ Դատարանի կողմից հանցանք կատարած անձի նկատմամբ 2011 թվականի հունիսի 26–ին ընդունված համաներման ակտի կիրառելիության հարցը պետք է քննարկվի 2011 թվականի հունիսի 25–ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35–րդ հոդվածի 6–րդ մասում լրացված երկրորդ պարբերության հաշվառմամբ։ 25. Ելնելով այն հանգամանքից, որ Ա.Միքայելյանի կողմից դատարան ներկայացված միջնորդությունը քննվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 430–րդ հոդվածով նախատեսված ընթացակարգով, այն է` որպես 2013 թվականի նոյեմբերի 6–ին կայացված դատական ակտի անհստակության լուծում, սույն որոշումը կայացնելու օրվա դրությամբ նույնպես վերոհիշյալ պարբերությունում վկայակոչված իրավանորմերը շարունակվում են խոչընդոտ չհանդիսանալ` համաներման ակտը նրա նկատմամբ կիրառելու համար, քանի որ Արամ Միքայելյանի նկատմամբ 2011 թվականի մայիսի 26–ի ՀՀ ԱԺ անկախության 20–րդ տարեդարձի կապակցությամբ հայտարարված համաներման կիրառման հնարավորությունը փաստացիորեն ծագել է մինչև նրա վերաբերյալ կայացված դատական ակտի օրինական ուժի մեջ մտնելը։ Հետևաբար, Դատարանի համոզմամբ Արամ Միքայելյանի նկատմամբ բացակայում է 2011 թվականի մայիսի 26–ի «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» որոշման 9–րդ կետի 6–րդ ենթակետով նախատեսված` համաներման մասին որոշումը կիրառելու իրավական արգելքը, սակայն առկա է սույն որոշման 17–20–րդ կետում վկայակոչված 2011 թվականի մայիսի 26–ի «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20–րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» որոշման 9–րդ կետի 4–րդ ենթակետով նախատեսված արգելքը, որի պարագայում նրա նկատմամբ համաներման ակտը կիրառվել չի կարող։ (...)»: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Դատարանի եզրահանգումներն այն մասին, որ սույն գործի շրջանակներում դատապարտյալ Արամ Միքայելյանի նկատմամբ «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ԱԺ 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշումը կիրառելի չէ` հիմնավոր են և բխում են ինչպես գործող օրենսդրության պահանջներից, այնպես էլ գործի փաստական հանգամանքներից ու տվյալներից: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքաբերի կողմից վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանություններն անհիմն են, դրանք` վերջինիս կողմից «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ԱԺ 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշման համապատասխան դրույթների յուրովի մեկնաբանման արդունք են և չեն կարող հիմք հանդիսանալ վիճարկվող դատական ակտը բեկանելու կամ փոփոխելու համար: Այս առումով, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նաև նշել հետևյալը. Վերաքննիչ դատարան ստացված համապատասխան նյութերի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ թիվ 83102208 քրեական գործով մեղադրյալ Արամ Միքայելյանը 2011 թվականի մարտի 11-ին ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, սակայն գործի նախաքննության ընթացքում չհայտնաբերվելու պատճառով նույն օրը որոշում է կայացվել նրա նկատմամբ հետախուզում հայտարարելու մասին։ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2011 թվականի մարտի 11-ի որոշմամբ մեղադրյալ Արամ Միքայելյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը։ Ըստ ՀՀ ոստիկանության քրեական հետախուզության գլխավոր վարչության պետ Կ.Կարապետյանին ուղղված 2011 թվականի հուլիսի 8–ի թիվ 57/2-2664 գրության` «Ս/թ հուլիսի 8–ին Բելոռուսիայի Հանրապետության Գոմելի մարզի Ժլոբինսկի շրջանի ՆԳ բաժնից ստացված գրության համաձայն իրենց աշխատակիցների կողմից հայտնաբերվել և ձերբակալվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, 38–205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 205-րդ հոդվածի 2–րդ մասով թիվ 83102208 քրեական գործով մեղադրյալ, Արտաշատ քաղաքի Մխչյան փողոցի 101 տան բնակիչ` Արամ Արշավիրի Միքայելյանը, որը ներկայումս գտնվում է Ժլոբինսկի ՆԳԲ-ի ՁՊՎ-ում։ Հիմք ընդունելով վիճարկվող դատական ակտի 17-20-րդ կետերում ներկայացված պատճառաբանությունները և նկատի ունենալով, որ դատապարտյալ Արամ Միքայելյանը «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ԱԺ 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշումն ընդունելուց հետո կամովին չի ներկայացել իրավապահ մարմիններին, այլ` 2011 թվականի հուլիսի 08-ին հայտնաբերվել և արգելանքի է վերցվել Բելոռուսիայի Հանրապետությունում, ուստի Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այս առումով ևս վերը նշված համաներման ակտը Արամ Միքայելյանի նկատմամբ կիրառելի չէ, հետևաբար վիճարկվող դատական ակտը պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ` հիմք ընդունելով նաև Վերաքննիչ դատարանի վերը նշված պատճառաբանությունները: Վերաքննիչ դատարանը միևնույն ժամանակ արձանագրում է, որ գործը քննելիս և լուծելիս Դատարանի կողմից քրեադատավարական իրավունքի այնպիսի էական խախտումներ, որոնք ազդել կամ կարող էին ազդել սույն գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա` թույլ չեն տրվել: Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ հոդվածներով Վերաքննիչ դատարանը, Ո Ր Ո Շ Ե Ց Դատապարտյալ Արամ Միքայելյանի` իր նկատմամբ «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ազգային ժողովի 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշումը կիրառելու միջնորդությունը մերժելու մասին Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016 թվականի հունիսի 29-ի որոշումը թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքը մերժել` հիմք ընդունելով նաև Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու պահից 15-օրյա ժամկետում։ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 11-08-2016 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 06-09-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 258, 292, 114, 226, 120, 150, 163, 161, 178, 103, 153, 116, 39 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 06-09-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 258, 292, 114, 226, 120, 150, 163, 161, 178, 103, 153, 116, 39 |
| Ուր | Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն |
| Գրության համարը | Ե-22672/16 |
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0174/01/11
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 29-09-2012 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Գլխավոր դատախազի տեղակալ |
| Բողոք բերող անձինք | Ամբաստանյալի պաշտպան |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Ա |
| Ազգանուն | Թամազյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Լրացուցիչ ինֆորմացիա | ամբաստանյալներ` Արամ Արշավիրի Միքայելյան, Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյան |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Կ |
| Ազգանուն | Մանուչարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Չափահաս | Այո |
| Պատասխանի ստացման ամսաթիվը | 21-11-2012 |
| Պատասխանի բովանդակությունը | Ամբողջությամբ մերժել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Թամազյանի կողմից բերված վճռաբեկ բողոքը: /ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյան, պաշտպան Տոնական Գասպարյան/ |
Գործը ստացվել է վճռաբեկ դատարան
| Գործի առաքման ամսաթիվը | 03-10-2012 |
|---|---|
| Գրության համարը | Ե-13727 |
| Գործի ստացման ամսաթիվը | 09-10-2012 |
| Քրեական գործի հատորներ /փաստաթղթեր/ | 8 հատոր, կից` Արայիկ Վաղարշակյանի անձնագիրը |
| Գործի համարը | ԵԱՔԴ/0174/01/11 |
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Պատասխանատվության ենթարկվածների թիվը | 2 |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 09-10-2012 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Դավիթ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 09-11-2012 |
|---|---|
| Որոշման առաքման ամսաթիվը | 13-11-2012 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 05-12-2012 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 29-11-2012 |
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Վճռաբեկ բողոքը բավարարվել է մասնակի
| Ամսաթիվ | 05-12-2012 |
|---|---|
| Ստորադաս դատարանի ակտը բեկանվել է մասնակի | Մասնակի բեկանվել է ստորադաս դատարանի դատական ակտը եվ գործն ուղարկվել է ստորադաս դատարան բեկանված մասով նոր քննության |
| Հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԱՔԴ/0174/01/11 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում Քրեական գործ թիվ ԵԱՔԴ/0174/01/11 Նախագահող դատավոր` Կ.Ղազարյան Դատավորներ` Հ.Տեր-Ադամյան Մ.Պետրոսյան ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան) նախագահությամբ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ քարտուղարությամբ Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Երևան քաղաքում դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով ամբաստանյալներ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի և Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) 2012 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Թամազյանի և Ա.Միքայելյանի պաշտպան Կ.Մանուչարյանի վճռաբեկ բողոքները, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը 1. 2008 թվականի հոկտեմբերի 13-ին ՀՀ կառավարությանն առընթեր Պետական եկամուտների կոմիտեի քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 83102208 քրեական գործը։ Նախաքննության մարմնի 2011 թվականի մարտի 11-ի որոշմամբ Արամ Միքայելյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ, 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ և 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով։ Նույն օրն Ա.Միքայելյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում։ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2011 թվականի մարտի 11-ի որոշմամբ Ա.Միքայելյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը։ 2011 թվականի հուլիսի 8-ին Ա.Միքայելյանը հայտնաբերվել և արգելանքի է վերցվել Բելոռուսիայի Հանրապետությունում։ 2011 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Ա.Միքայելյանը տեղափոխվել է Հայաստանի Հանրապետություն և ներկայացվել նախաքննության մարմնին։ 2011 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Ա.Միքայելյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ, 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ և 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով։ Նախաքննության մարմնի 2011 թվականի նոյեմբերի 18-ի որոշմամբ Արայիկ Վաղարշակյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ և 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով։ Նույն օրն Ա.Վաղարշակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը։ Նախաքննության մարմնի 2011 թվականի նոյեմբերի 18-ի որոշմամբ Ա.Միքայելյանին առաջադրված մեղադրանքը լրացվել է, և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ, 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ և 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով։ 2011 թվականի նոյեմբերի 30-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան)։ 2. Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի մայիսի 21-ի դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Ա.Միքայելյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում։ Ա.Միքայելյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել ազատազրկման 2 տարի ժամկետով, 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` ազատազրկման 5 տարի ժամկետով` գույքի կեսի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավելի 19.471.815 ՀՀ դրամից։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կարգով` նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, Ա.Միքայելյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է սահմանվել ազատազրկում 5 տարի 3 ամիս ժամկետով` գույքի կեսի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավելի 19.471.815 ՀՀ դրամից։ Նույն դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Ա.Վաղարշակյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում։ Ա.Վաղարշակյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել տուգանքի 800.000 ՀՀ դրամի չափով։ «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշման (այսուհետ նաև՝ Համաներման ակտ) 1-ին կետի 3-րդ ենթակետի կիրառմամբ Ա.Վաղարշակյանն ազատվել է պատժի կրումից։ Վճռվել է նաև ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ամբաստանյալների դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարել մասնակիորեն։ Ա.Միքայելյանից հօգուտ պետական բյուջեի բռնագանձվել է 19.471.815 ՀՀ դրամ։ Քաղաքացիական հայցը մնացած մասով մերժվել է։ 3. Մեղադրողի և Ա.Միքայելյանի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա քննության առնելով քրեական գործը` Վերաքննիչ դատարանը 2012 թվականի օգոստոսի 29-ին որոշում է կայացրել բողոքները մերժելու, Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի մայիսի 21-ի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին։ 4. Վերաքննիչ դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոքներ են բերել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Թամազյանը և ամբաստանյալ Ա.Միքայելյանի պաշտպան Կ.Մանուչարյանը։ Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 9-ի որոշմամբ վճռաբեկ բողոքները վարույթ են ընդունվել։ 2012 թվականի նոյեմբերի 21-ին ամբաստանյալ Ա.Վաղարշակյանը և նրա պաշտպան Տ.Գասպարյանը ներկայացրել են վճռաբեկ բողոքի պատասխան` խնդրելով ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Թամազյանի վճռաբեկ բողոքը մերժել, իսկ ստորադաս դատարանների դատական ակտերը թողնել օրինական ուժի մեջ։ 2. Գործի փաստական հանգամանքները և վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը 5. Նախաքննության մարմինն Ա.Միքայելյանին մեղադրանք է առաջադրել այն բանի համար, որ «(…) նա, Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ և Արայիկ Վաղարշակյանի դրդչությամբ, առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության, նյութական այլ օգուտներ քաղելու և հարկերից չարամտորեն խուսափելու դիտավորությամբ, 2009թ. սեպտեմբերի 18-ին ՀՀ ԿԱ Պետական եկամուտների կոմիտեի Արտաշատի տարածքային հարկային տեսչությունում հաշվառելով անհատ ձեռնարկատեր և Արայիկ Վաղարշակյանի դրդչությամբ իր ստորագրության դրոշմակնիքը, Ա/Ձ-ի կնիքն ու հաշվապահական փաստաթղթերը հանձնելով Արմեն Կոնջարովին, ինչպես նաև հետագայում Ա/Ձ-ի` «Արդշինինվեստբանկ» ԲԲ ընկերությունում գտնվող հաշվեհամարին փոխանցված գումարները կանխիկացնելով և Ա.Կոնջարովին հանձնելով` օժանդակել է նրան «Էքսպրես Մետալ» ՍՊ ընկերությանն առանց ապրանքների մատակարարման և ծառայությունների մատուցման «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կազմելուն, որոնք Արմեն Կոնջարովը ներառելով «Էքսպրես Մետալ» ՍՊ ընկերության հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում, չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերի` 69.160.028 դրամի հարկերը վճարելուց, ինչի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն գումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս։ Այսինքն` կատարել է հանցագործություններ` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ և 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով։ Բացի այդ, Արամ Միքայելյանը, Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ով իրականացնելով նաև ձեռնարկատիրական գործունեություն, Արսեն Ղազարյանի օժանդակությամբ 2009թ. երրորդ և 2010թ. առաջին եռամսյակի ընթացքում «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ի գործունեության վերաբերյալ օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշվարկներ և հարկման հիմք հանդիսացող պարտադիր այլ փաստաթղթեր չներկայացնելու միջոցով չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերի` 19.471.815 դրամ հարկ վճարելուց։ Այսինքն` կատարել է հանցագործություն` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով»։ Նախաքննության մարմինն Ա.Վաղարշակյանին մեղադրանք է առաջադրել այն բանի համար, որ «(…) նա, Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ համոզելու և նյութապես շահագրգռելու միջոցով Արամ Միքայելյանին դրդել է առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության, նյութական այլ օգուտներ քաղելու և հարկերից չարամտորեն խուսափելու դիտավորությամբ ՀՀ ԿԱ Պետական եկամուտների կոմիտեի Արտաշատի տարածքային հարկային տեսչությունում 2009թ. սեպտեմբերի 18-ին որպես անհատ ձեռնարկատեր գրանցվելու։ Որից հետո Ա.Միքայելյանին համոզել է անհատ ձեռնարկատիրոջ կնիքը, Արամ Միքայելյանի ստորագրության դրոշմակնիքն ու հաշվապահական փաստաթղթերը հանձնել Արմեն Կոնջարովին, իսկ հետագայում նաև Արմեն Կոնջարովի մոտ գտնվող փաստաթղթերի օգտագործմամբ «Արդշինինվեստբանկ» ԲԲ ընկերության գլխամասից «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ի ընթացիկ հաշվից ստացել է 8.130.318 դրամ և փոխանցելով Ա.Կոնջարովին` օժանդակել է նրան «Էքսպրես Մետալ» ՍՊ ընկերությանն առանց ապրանքների մատակարարման «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կազմելուն և Արմեն Կոնջարովի կողմից դրանք «Էքսպրես Մետալ» ՍՊ ընկերության հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում ներառելու միջոցով 69.160.028 դրամի առանձնապես խոշոր չափի հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն, ինչի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն գումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս։ Այսինքն` կատարել է հանցագործություններ` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ և 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 5-րդ, թերթ 99-117)։ 6. Նախաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Ա.Միքայելյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ իր ընկեր Ա.Վաղարշակյանն է առաջարկել առանց գործունեություն իրականացնելու գրանցվել որպես անհատ ձեռնարկատեր և այդ նպատակով ծանոթացրել է Ա.Կոնջարովի հետ։ Ա.Վաղարշակյանն ասել է, որ այդ գործից ֆինանսական օգուտ կունենա, իսկ վտանգը կայանում է նրանում, որ հարկեր չի մուծելու։ Իր ձերբակալման օրն է իմացել, որ գտնվում է հետախուզման մեջ և զարմացել է, քանի որ, երբ սկսելիս են եղել այդ գործը, Ա.Վաղարշակյանն ու Ա.Կոնջարովն իրեն ասել են, որ հարկեր չմուծելու համար հետախուզում չեն հայտարարի և եթե գործերն ավարտելուց հետո երեք տարի անընդմեջ բացակայի հանրապետությունից, ամեն ինչ բարեհաջող կավարտվի (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 5-րդ, թերթ 52-53)։ 7. Առաջին ատյանի դատարանն իր դատավճիռը պատճառաբանել է հետևյալ կերպ. «Վերլուծելով և գնահատելով դատական քննության ժամանակ հետազոտված ապացույցներն իրենց համակցության մեջ, դատարանը ձեռք բերված ապացույցները բավարար է գտնում և գործի փաստական հանգամանքներով հաստատված է համարում, որ Արմեն Կոնջարովի կազմակերպմամբ Արայիկ Վաղարշակյանը նյութապես շահագրգռելու միջոցով Արամ Միքայելյանին դրդել է կեղծ ձեռնարկատիրության։ Այսպես` Ա.Վաղարշակյանի առաջարկությամբ առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության Արամ Միքայելյանը գրանցել է «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ն, որի նպատակը նյութական օգուտ քաղելն է, այն է` Ա/Ձ-ի հաշվեհամարին փոխանցված գումարները կանխիկացնելու և Ա.Կոնջարովին փոխանցելու դիմաց կանխիկացված գումարից սկզբում 2, բայց հետագայում 1 տոկոս գումարի չափով եկամուտ են ստացել Ա.Միքայելյանը և Ա.Վաղարշակյանը։ Ա/Ձ-ն գրանցելուց և հետագա գործունեության ընթացքում Ա.Կոնջարովն Ա.Միքայելյանին և Ա.Վաղարշակյանին ներկայացրել է, որ իր կողմից Ա/Ձ-ի անվամբ սկզբնական շրջանում կատարվելու է շինանյութի առևտուր, իսկ առնվազն 2009թ. դեկտեմբերից սկսած դրա փաստաթղթերով Վրաստանի Հանրապետությունից մշտապես ներկրվելու են ցիտրուսային մրգեր, գործունությունը լինելու է օրինական, իսկ դրանից առաջացող հարկերը վճարվելու են ամբողջությամբ։ Դրանից հետո Ա.Միքայելյանն Ա.Կոնջարովի առաջարկությամբ պատրաստել է իր ստորագրության դրոշմակնիքը և այն Ա/Ձ-ի կնիքի և հաշվապահական փաստաթղթերի հետ միասին փոխանցել է Ա.Կոնջարովին։ Վերջինս «Էքսպրես Մետալ» ՍՊ ընկերությանն առանց ապրանքների մատակարարման և ծառայությունների մատուցման «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր է կազմել, որոնք ներառել է «Էքսպրես Մետալ» ՍՊ ընկերության հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում ու չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերի 69.160.028 դրամի հարկերը վճարելուց, ինչի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն գումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս։ «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ի «Արդշինինվեստբանկ» ԲԲ ընկերությունում գտվող հաշվեհամարին Ա.Կոնջարովի` «Էքսպրես Մետալ» ՍՊԸ-ի փոխանցված գումարներից մուտքագրվելուց հետո կարճ ժամանակահատվածում` 16.10.2009-10.03.2010թթ. ընթացքում, Արամ Միքայելյանը կանխիկացրել ու Ա.Կոնջարովին է փոխանցել 266.758.847 դրամ գումար, իսկ Արայիկ Վաղարշակյանը նման եղանակով կանխիկացրել ու Ա.Կոնջարովին է փախանցել 8.130.318 դրամ։ Բացի այդ, «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ով իրականացվել է նաև ձեռնարկատիրական գործունեություն և 2009թ. երրորդ ու 2010թ. առաջին եռամսյակների ընթացքում «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ի գործունեության վերաբերյալ Արամ Միքայելյանի կողմից օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշիվներ և հարկման հիմք հանդիսացող պարտադիր այլ փաստաթղթեր չներկայացնելու միջոցով` չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերի 19.471.815 դրամ հարկ վճարելուց (…)։ Տվյալ դեպքում Արայիկ Վաղարշակյանն Արամ Միքայելյանին կեղծ ձեռնարկատիրության դրդելիս, իսկ վերջինս այդ հանցանքը կատարելիս չեն գիտակցել և տվյալ իրադրությունում չէին կարող գիտակցել, որ Կոնջարովի կողմից «Էքսպրես Մետալ» ՍՊ ընկերությանն առանց ապրանքների մատակարարման և ծառայությունների մատուցման «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կկազմվեին, որոնք կներառվեին «Էքսպրես Մետալ» ՍՊ ընկերության հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում, ինչը հնարավորություն կտար Ա.Կոնջարովին չարամտորեն խուսափելու առանձնապես խոշոր չափերի 69.160.028 դրամի հարկերը վճարելուց և նույն գումարի չափով պետությանը վնաս պատճառելուց (…)։ Այսինքն` ամբաստանյալ Ա.Վաղարշակյանը և Արամ Միքայելյանն Արմեն Կոնջարովին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործություններ կատարելուն օժանդակելու դիտավորություն չեն ունեցել, և նրանց գործողություններում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմը (…)։ Ամբաստանյալների նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ինչպես կատարված հանցագործությունների բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ նրանց անձը բնութագրող տվյալները, այն, որ ամբաստանյալները նախկինում դատված և որևէ կերպ արատավորված չեն եղել, (…) բնութագրվում են դրականորեն։ Որպես ամբաստանյալ Արամ Միքայելյանի պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանք դատարանը դիտում է այն, որ վերջինս աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն և հանցագործության մյուս մասնակցին հանցանքի կատարման մերկացնելուն։ Ամբաստանյալ Ա.Միքայելյանի պատիժը և պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի հայտնաբերել։ Որպես ամբաստանյալ Արայիկ Վաղարշակյանի պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանք դատարանը դիտում է այն, որ նա տառապում է (…) հիվանդություններով, և նրա խնամքին է գտնվում թոշակառու մայրը։ Ամբաստանյալ Ա.Վաղարշակյանի պատիժը և պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի հայտնաբերել։ Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներ Արայիկ Վաղարշակյանն ու Արամ Միքայելյանն իրենց կատարած հանցանքների համար ենթակա են պատժի։ Պատժի նպատակներն ապահովելու նպատակով վերջինիս նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով պետք է նշանակվի պատիժ ազատազրկման ձևով (…)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 7-րդ, թերթ 80-88)։ 8. Վերաքննիչ դատարանն իր դատական ակտում նշել է «(…) Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ սույն գործով թույլ չեն տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կհանգեցնեին դատական սխալի, ուստի գտնում է, որ Դատարանի դատավճիռն օրինական է ու հիմնավորված և այն բեկանելու, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքները բավարարելու օբյեկտիվ հիմքեր առկա չեն» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 8-րդ, թերթ 21-30)։ 3. Վճռաբեկ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջները Վճռաբեկ բողոքները քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով. 9. ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալը գտնում է, որ սույն գործով ստորադաս դատարանները թույլ են տվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ, չեն կատարել գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտություն, վերլուծության չեն ենթարկել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին և 3-րդ մասերով նախատեսված հանցակազմերի բոլոր հատկանիշները և քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների նկատմամբ ցուցաբերելով կանխակալ մոտեցում՝ կայացրել են գործի փաստական հանգամանքներից չբխող դատական ակտեր, ինչի արդյունքում հանցագործություն կատարած անձինք խուսափել են քրեական պատասխանատվությունից և պատժից։ Բողոք բերած անձը, շարադրելով և վերլուծելով մի շարք ապացույցներ, եզրակացություն է արել այն մասին, որ Ա.Միքայելյանը և Ա.Վաղարշակյանն ի սկզբանե տեղյակ են եղել Ա.Կոնջարովի գործողությունների անօրինական բնույթի մասին, իսկ այդ պայմաններում պարտադիր չէ, որ Ա.Կոնջարովի կողմից մանրամասնվեր, թե կոնկրետ ինչ գործողություններ պետք է կատարվեն։ Հետևաբար, անհիմն է Առաջին ատյանի դատարանի այն պատճառաբանությունը, թե Ա.Վաղարշակյանն Ա.Միքայելյանին կեղծ ձեռնարկատիրության դրդելիս, իսկ վերջինս էլ այդ հանցանքը կատարելիս չեն գիտակցել և տվյալ իրադրությունում չէին կարող գիտակցել, որ Ա.Կոնջարովի կողմից առանց ապրանքների մատակարարման կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կկազմվեն և կներառվեն «Էքսպրես Մետալ» ՍՊԸ-ի հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում։ Ըստ բողոքաբերի` ինչպես Ա.Վաղարշակյանը, այնպես էլ Ա.Միքայելյանը, առանց առևտրային գործունեություն իրականացնելու մտադրության անհատ ձեռնարկատեր հաշվառելիս, Ա.Միքայելյանի ստորագրության դրոշմակնիք պատրաստելիս և այն անհատ ձեռնարկատիրոջ կնիքի և հաշվապահական փաստաթղթերի հետ Ա.Կոնջարովին հանձնելիս, ինչպես նաև անհատ ձեռնարկատիրոջ հաշվեհամարին փոխանցված գումարները կանխիկացնելիս և Ա.Կոնջարովին փոխանցելիս, կարող էին և պարտավոր էին նախատեսել իրենց գործողությունների հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, իսկ այդ պատճառական կապի բացակայության պայմաններում Ա.Կոնջարովի կազմակերպած հանցագործությունը չէր իրականացվի, հետևաբար հանցակցության սահմանազանցման մասին խոսք լինել չի կարող։ 10. Բողոքի հեղինակը նշել է նաև, որ ամբաստանյալներ Ա.Միքայելյանի և Ա.Վաղարշակյանի գործողությունները ցանկացած դեպքում չէին կարող որակվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով, քանի որ նշված հոդվածը պատասխանատվություն է նախատեսում առանց ձեռնարկատիրական կամ բանկային գործունեություն իրականացնելու մտադրության առևտրային կազմակերպություն ստեղծելու համար։ Մինչդեռ Ա.Միքայելյանն Ա.Վաղարշակյանի դրդչությամբ գրանցվել է որպես անհատ ձեռնարկատեր, որն «Անհատ Ձեռնարկատիրոջ մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի դրույթների համաձայն` չի կարող համարվել իրավաբանական անձի կարգավիճակ ունեցող առևտրային կազմակերպություն։ Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանն անտեսել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունն իրենից ներկայացնում է նյութական հանցակազմ, այսինքն` հոդվածի դիսպոզիցիայով նկարագրված գործողությունների արդյունքում պետք է խոշոր վնաս պատճառվի քաղաքացիներին, կազմակերպություններին կամ պետությանը։ Դատարանը, ամբաստանյալների արարքները ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասից վերաորակելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով, չի նշել նրանց գործողությունների հետևանքով քաղաքացիներին, կազմակերպություններին կամ պետությանը պատճառված վնասի չափը և անտեսելով, որ նյութական հանցակազմերում առաջացած հանցավոր հետևանքները բոլոր հանցակիցների համար ընդհանուր են` անհիմն մերժել է քաղաքացիական հայցը։ 11. Բողոքաբերը փաստարկել է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանը հանցակիցներին պատասխանատվության ենթարկելիս հաշվի չի առնել կատարված հանցագործությանը նրանցից յուրաքանչյուրի մասնակցության աստիճանը և սխալ գնահատելով գործում առկա՝ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները` ամբաստանյալների նկատմամբ նշանակել է անհամաչափ պատիժներ, մասնավորապես` Ա.Վաղարշակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտել է տուգանքի 800.000 ՀՀ դրամի չափով, իսկ Ա.Միքայելյանին նույն հոդվածով դատապարտել է ազատազրկման 2 տարի ժամկետով։ 12. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` բողոք բերած անձը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել ստորադաս դատարանների դատական ակտերը, Ա.Միքայելյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ, 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ, 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով, Ա.Վաղարշակյանին մեղավոր ճանաչել 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ, 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով և նրանց նկատմամբ նշանակել արդարացի պատիժներ, իսկ քաղաքացիական հայցն ամբողջությամբ բավարարել։ 13. Ամբաստանյալ Ա.Միքայելյանի պաշտպանը փաստարկել է, որ ստորադաս դատարանների դատական ակտերը կայացվել են նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտմամբ, մասնավորապես խախտվել են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 62-րդ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ, 358-րդ հոդվածների պահանջները։ Ի հիմնավորումն ասվածի` բողոքաբերը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանն անտեսել է այն հանգամանքը, որ դրդիչը հանդիսանում է հանցագործություն կատարելուն հակող անձ և ավելի վտանգավոր է, քան կատարողը, քանի որ նա է կատարողի մոտ առաջացնում հանցանք կատարելու դիտավորություն և վճռականություն։ Դատարանը, հաստատված համարելով, որ Ա.Վաղարշակյանը դրդել է Ա.Միքայելյանին կատարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն, նրա նկատմամբ որպես պատիժ է նշանակել տուգանք` 800.000 ՀՀ դրամի չափով, մինչդեռ Ա.Միքայելյանին դատապարտել է ազատազրկման 2 տարի ժամկետով։ 14. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` բողոք բերած անձը խնդրել է մասնակիորեն բեկանել և փոփոխել Վերաքննիչ դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշումը, Ա.Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել տուգանքի ձևով և Համաներման ակտի 1-ին կետի 3-րդ ենթակետի կիրառմամբ նրան ազատել պատժի կրումից։ 4. Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը 15. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքարկված դատական ակտը վճռաբեկ վերանայման ենթարկելու նպատակն օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման գործառույթի իրացումն է։ Այս առումով Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ հանցակցի սահմանազանցում (էքսցես) հասկացության ճիշտ մեկնաբանման և կիրառության առումով, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով արգելված արարքների համար քրեական պատասխանատվության հարցում առկա է օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման խնդիր։ Ուստի Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում սույն գործով արտահայտել իրավական դիրքորոշումներ, որոնք կարող են ուղղորդող նշանակություն ունենալ նման գործերով դատական պրակտիկայի ճիշտ ձևավորման համար։ I. Հանցակցի սահմանազանցումը 16. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 37-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցակցություն է համարվում երկու կամ ավելի անձանց դիտավորյալ համատեղ մասնակցությունը դիտավորյալ հանցագործությանը»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Կատարողի հետ մեկտեղ հանցակիցներ են համարվում կազմակերպիչը, դրդիչը և օժանդակողը»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 40-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցակցի սահմանազանցում է համարվում անձի կողմից այնպիսի հանցանք կատարելը, որը չի ընդգրկվում մյուս հանցակիցների դիտավորությամբ։ 2. Հանցակցի սահմանազանցման համար մյուս հանցակիցները պատասխանատվություն չեն կրում»։ Հանցակցության հատկանիշների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Ա.Մաթևոսյանի և Ռ.Հարությունյանի գործով որոշման մեջ։ Համաձայն այդ որոշման` «(…) հանցակցությանը բնորոշ են 3 հատկանիշ. 1. հանցագործության կատարումը երկու կամ ավելի անձանց կողմից 2. գործողությունների համատեղությունը 3. հանցակցության դիտավորյալ բնույթը։ Հանցակցության առաջին օբյեկտիվ հատկանիշը՝ հանցագործության կատարումը երկու կամ ավելի անձանց կողմից, արտահայտվում է այն բանում, որ հանցագործությունը պետք է կատարեն հանցագործության սուբյեկտ հանդիսացող երկու կամ մի քանի անձ։ Հանցակիցներ կարող են լինել քրեական պատասխանատվության ենթարկելու տարիքի հասած մեղսունակ ֆիզիկական անձինք։ Հանցակցության համար անհրաժեշտ է հանցագործության սուբյեկտի բոլոր հատկանիշներով օժտված ոչ պակաս երկու անձի առկայությունը։ Հանցակցության մյուս օբյեկտիվ հատկանիշը՝ հանցակիցների գործունեության համատեղությունը, նշանակում է, որ հանցագործության մասնակիցներից յուրաքանչյուրի գործողությունները փոխադարձ լրացնում են միմյանց և ուղղված են կոնկրետ հանցանքի կատարմանը։ Հանցակիցները, միացնելով իրենց համատեղ ջանքերը, ձգտում են միասնական արդյունքի, և դրա համար յուրաքանչյուրն իր ներդրումն է ունենում ընդհանուր գործում։ Հանցակցության վերջին հատկանիշը գործունեության դիտավորյալ բնույթն է։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 37-րդ հոդվածը, որը տալիս է հանցակցության հասկացությունը, կոնկրետ մատնանշում է անձանց դիտավորյալ մասնակցությունը դիտավորյալ հանցագործության կատարմանը։ Հանցակցության նման բնորոշումը հստակ ընդգծում է, որ անձինք գործում են միայն դիտավորյալ մեղքով և միայն դիտավորյալ հանցագործություններում» (տե՛ս Ալիկ Ռուդիկի Մաթևոսյանի և Ռաֆիկ Արայիկի Հարությունյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի հուլիսի 25-ի թիվ ՎԲ-48/08 որոշման 28-րդ կետը)։ 17. Նախորդ կետում շարադրված իրավանորմերի, ինչպես նաև Ա.Մաթևոսյանի և Ռ.Հարությունյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշման վերլուծությունից հետևում է, որ հանցակցի քրեական պատասխանատվության հիմքում ընկած է ոչ միայն նրա և կատարողի արարքի միջև պատճառական կապի առկայությունը, այլ նաև նրա կողմից կատարողի արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ որոշակի գիտակցական-կամային վերաբերմունք դրսևորելը։ Այսպես` հանցակցության սուբյեկտիվ կողմը նախատեսում է մեղքի բացառապես դիտավորյալ ձև, ընդ որում, որոշակի հանցանքի կատարմանն այլ անձանց հետ համատեղ մասնակցելու դիտավորությունն արտահայտվում է միայն ուղղակի ձևով, իսկ հանցագործության վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ դրսևորվող դիտավորյալ մեղքի տեսակը կարող է լինել և՛ ուղղակի, և՛ անուղղակի։ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հանցակցության սուբյեկտիվ կողմին բնորոշ է այն, որ յուրաքանչյուր հանցակից պետք է` 1) գիտակցի, որ համատեղ գործում է կատարողի կամ այլ հանցակցի հետ. 2) գիտակցի, որ իր արարքն անհրաժեշտ պայման է մյուս հանցակցի կողմից արարք կատարելու համար և ցանկանա համատեղ մասնակցել հանցագործությանը. 3) նյութական հանցակազմի դեպքում նախատեսի հանրորեն վտանգավոր հետևանքը և ցանկանա կամ գիտակցաբար թույլ տա դրա առաջացումը։ 18. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 40-րդ հոդվածն ամրագրում է հանցակցի սահմանազանցում (էքսցես) հասկացության քրեաիրավական բնութագիրը, ինչպես նաև սահմանազանցման դեպքում մյուս հանցակիցների պատասխանատվության կարգը։ Հիշատակված իրավանորմի վերլուծությունից բխում է, որ հանցակցի սահմանազանցում ասելով պետք է հասկանալ մի հանցակցի կողմից այնպիսի արարքի կատարում, որը թեպետ մյուս հանցակիցների գործողությունների հետ գտնվում է օբյեկտիվ պատճառական կապի մեջ, բայց չի ներառվել նրանց ընդհանուր դիտավորության մեջ, բնութագրվում է առավել բարձր կամ ցածր հանրային վտանգավորությամբ, քան այն արարքը, որը նախապես որոշվել էր, և ենթակա է մեղսագրման միայն դա կատարողին։ Հանցակցի սահմանազանցումը լինում է երկու տեսակ` քանակական և որակական։ Քանակական սահմանազանցման դեպքում կատարողը վնաս է հասցնում այն օբյեկտին, որը մյուս հանցակիցների հետ պայմանավորվածության համաձայն ընդգրկված էր նրանց դիտավորության մեջ, սակայն հասցված վնասն այլ է լինում, քան պայմանավորված էր։ Որակական սահմանազանցումը բնութագրվում է նրանով, որ կատարողն իրականացնում է կանխորոշվածից բացի մեկ այլ հանցագործություն կամ իր բնույթով բոլորովին այլ հանցանք։ Սահմանազանցման դեպքում մյուս հանցակիցները պատասխանատվություն են կրում միայն այն հանցագործությանը հանցակցելու համար, որն ընդգրկված է եղել նրանց դիտավորությամբ։ Իսկ եթե հանցակիցների դիտավորությամբ ընդգրկված հանցանքը չի կատարվել` տեղի է ունեցել որակական սահմանազանցում, ապա հանցակիցները պետք է պատասխանատվության ենթարկվեն պլանավորված հանցագործության նախապատրաստության համար։ 19. Սույն որոշման 16-17-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունը համադրելով 18-րդ կետում առկա վերլուծության հետ` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ թեև հանցագործությանը երկու կամ ավելի անձանց դիտավորյալ համատեղ մասնակցության դեպքում հանցակիցներից յուրաքանչյուրը պետք է գիտակցի ոչ միայն իր, այլ նաև մյուս հանցակիցների վարքագծին վերաբերող հանգամանքները, այդուհանդերձ, դա չի նշանակում, որ հանցակիցը քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածի դիսպոզիցիայի հատկանիշների ճշտությամբ պետք է բնութագրի այն հանցագործությունը, որի կատարմանը նա մասնակցում է։ Օրինակ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության («Հարկերը, տուրքերը կամ պարտադիր այլ վճարումները վճարելուց չարամտորեն խուսափելը») օժանդակողը կարող է հանցագործության օբյեկտիվ կողմի իրականացումը հեշտացնելու նպատակով միջոցներ տրամադրել կատարողին, որպեսզի նա հնարավորություն ստանա չարամտորեն խուսափել հարկերը, տուրքերը կամ պարտադիր այլ վճարումները վճարելուց, սակայն օժանդակողը կարող է չիմանալ նշված հանցագործության կատարման կոնկրետ տեղը, ժամանակը, եղանակը կամ այն վնասի չափը, որը կարող է պատճառվել պետությանը։ Նման դեպքում օժանդակողը պատասխանատվության պետք է ենթարկվի փաստացի կատարված հանցագործությանը հանցակցելու համար։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ հանցակցի սահմանազանցման հարցը քննարկելիս իրավակիրառողը հանցակցության օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ հատկանիշները պետք է գնահատի ոչ միայն առանձին-առանձին` երկու և ավելի անձանց դիտավորյալ համատեղ մասնակցությամբ դիտավորյալ հանցագործություն կատարելու փաստը հաստատելու համար, այլև իրենց օրգանական ամբողջության մեջ, որպեսզի լիարժեք լուծի նշված անձանց պատասխանատվության և պատժի հարցը։ Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հանցակցի սահմանազանցում առկա չէ այն դեպքում, երբ հանցակցության օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ հատկանիշներն օրգանական ամբողջության մեջ գնահատելու արդյունքում կպարզվի, որ՝ ա) միևնույն հանցանքը կատարող երկու կամ ավելի անձինք փոխադարձաբար տեղյակ են եղել, որ իրենց արարքները գտնվում են պատճառական կապի մեջ (համատեղ են) և ուղղված են միևնույն հանցագործության կատարմանը, բ) յուրաքանչյուր հանցակից նախատեսել է հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը և ցանկացել կամ գիտակցաբար թույլ է տվել դրանց առաջացումը։ II. Կեղծ ձեռնարկատիրությունը 20. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Կեղծ ձեռնարկատիրությունը` առանց ձեռնարկատիրական կամ բանկային գործունեություն իրականացնելու մտադրության առևտրային կազմակերպություն ստեղծել[ն] [է], որի նպատակը վարկեր ստանալը, հարկերից խուսափելը, գերավճարներ առաջացնելը, նյութական այլ օգուտներ քաղելը կամ արգելված այնպիսի գործունեություն թաքցնելն է, որը խոշոր վնաս է պատճառել քաղաքացիներին, կազմակերպություններին կամ պետությանը»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պատասխանատվություն է նախատեսում առանց ապրանքների մատակարարման կամ առանց ծառայությունների մատուցման կեղծ փաստաթղթեր տրամադրելու, ծախսերի կամ եկամուտների վերաբերյալ կեղծ փաստաթղթեր կազմելու և ներկայացնելու համար, որը խոշոր վնաս է պատճառել։ Մեջբերված իրավադրույթների համեմատական վերլուծությունից երևում է, որ դրանցով նախատեսված հանցակազմերն օբյեկտիվ կողմի հատկանիշներով տարբեր են։ Այսպես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է առանց ձեռնարկատիրական կամ բանկային գործունեություն իրականացնելու մտադրության առևտրային կազմակերպություն ստեղծելով, որը նպատակ է հետապնդել՝ (ա) վարկեր ստանալ, (բ) հարկերից խուսափել, (գ) գերավճարներ առաջացնել, (դ) նյութական այլ օգուտներ քաղել կամ (ե) արգելված գործունեությունը թաքցնել։ Մինչդեռ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված է կեղծ ձեռնարկատիրության ինքնուրույն տեսակ, որի օբյեկտիվ կողմը երկընտրելի է, և դրսևորվում է հետևյալ արարքներից որևէ մեկի կատարմամբ. (ա) առանց ապրանքների մատակարարման կամ առանց ծառայությունների մատուցման կեղծ փաստաթղթեր տրամադրել, (բ) ծախսերի և եկամուտների վերաբերյալ կեղծ փաստաթղթեր կազմել և ներկայացնել։ 21. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով նախատեսված հանցակազմերը նյութական են, դրանց օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է հանդիսանում հանրության համար վտանգավոր հետևանքը` խոշոր վնաս պատճառելը։ Այլ կերպ ասած` եթե վերը թվարկված գործողությունների արդյունքում քաղաքացուն, կազմակերպությանը կամ պետությանը խոշոր վնաս չի պատճառվել, ապա քրեական պատասխանատվությունն այդ հոդվածներով որպես ավարտված հանցագործություններ բացառվում է։ Ընդ որում, եթե ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասում խոշոր վնաս է համարվում հանցագործության պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկը գերազանցող գումարը (արժեքը), ապա նույն հոդվածի 2-րդ մասում` խոշոր վնաս է համարվում հանցագործության պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկը գերազանցող գումարը (արժեքը)։ 22. Հիմք ընդունելով սույն որոշման 20-21-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ քննարկվող հանցակազմերի օբյեկտիվ կողմերի վերաբերյալ լիարժեք պատկերացում կազմելու համար անհրաժեշտ է բացահայտել «ձեռնարկատիրական գործունեություն» և «առևտրային կազմակերպություն» հասկացությունների էությունը։ Այսպես` ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 2-րդ հոդվածի համաձայն` «Ձեռնարկատիրական է համարվում անձի ինքնուրույն, իր ռիսկով իրականացվող գործունեությունը, որի հիմնական նպատակը գույք օգտագործելուց, ապրանքներ վաճառելուց, աշխատանքներ կատարելուց կամ ծառայություններ մատուցելուց շահույթ ստանալն է»։ ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 26-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու համար քաղաքացին իրավունք ունի ստեղծել տնտեսական ընկերություններ կամ լինել դրանց մասնակիցը։ 2. Քաղաքացին, որպես անհատ ձեռնարկատեր գրանցվելու պահից, իրավունք ունի, առանց իրավաբանական անձ կազմավորելու, զբաղվել ձեռնարկատիրական գործունեությամբ։ (…)»։ ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 51-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Իրավաբանական անձինք կարող են լինել իրենց գործունեությամբ շահույթ ստանալու նպատակ հետապնդող (առևտրային) կամ շահույթ ստանալու նպատակ չհետապնդող և ստացված շահույթը մասնակիցների միջև չբաշխող (ոչ առևտրային) կազմակերպություններ։ 2. Առևտրային կազմակերպություն հանդիսացող իրավաբանական անձինք կարող են ստեղծվել տնտեսական ընկերակցությունների և ընկերությունների ձևով։ (…)»։ ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Տնտեսական ընկերակցություններ և ընկերություններ են համարվում իրենց հիմնադիրների (մասնակիցների)՝ բաժնեմասերի բաժանված կանոնադրական (բաժնեհավաք) կապիտալ ունեցող առևտրային կազմակերպությունները (…)։ 2. Տնտեսական ընկերակցությունները կարող են ստեղծվել լիակատար ընկերակցության կամ վստահության վրա հիմնված ընկերակցության (կոմանդիտային ընկերակցության) ձևով։ 3. Տնտեսական ընկերությունները կարող են ստեղծվել սահմանափակ կամ լրացուցիչ պատասխանատվությամբ ընկերության կամ բաժնետիրական ընկերության ձևով։ (…)»։ «Անհատ ձեռնարկատիրոջ մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն` «Անհատ ձեռնարկատերն այն ֆիզիկական անձն է, որն իրավունք ունի, առանց իրավաբանական անձ կազմավորելու, ինքնուրույն, իր անունից և իր ռիսկով իրականացնել գործունեություն, որի հիմնական նպատակը գույք օգտագործելուց, ապրանքներ վաճառելուց, աշխատանքներ կատարելուց կամ ծառայություններ մատուցելուց շահույթ (եկամուտ) ստանալն է»։ 23. Սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված քաղաքացիաիրավական դրույթների վերլուծությունից հետևում է, որ ձեռնարկատիրական գործունեությունն անձի կողմից իրականացվում է՝ նպատակ ունենալով շահույթ ստանալ գույքի օգտագործումից, ապրանքների վաճառքից, աշխատանքների կատարումից կամ ծառայությունների մատուցումից։ Ընդ որում, անձը ձեռնարկատիրական գործունեություն կարող է իրականացնել երկու եղանակով՝ (ա) իրավաբանական անձի կարգավիճակ ունեցող առևտրային կազմակերպություն ստեղծելով կամ դրա մասնակիցը դառնալով և (բ) առանց իրավաբանական անձ կազմավորելու, որպես անհատ ձեռնարկատեր գրանցվելով։ ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 51-րդ և 72-րդ հոդվածների համադրված վերլուծության արդյունքում կարելի է եզրակացնել, որ առևտրային կազմակերպությունները կարող են լինել լիակատար ընկերակցության կամ վստահության վրա հիմնված ընկերակցության ձևով (տնտեսական ընկերակցություններ) և սահմանափակ կամ լրացուցիչ պատասխանատվությամբ ընկերության կամ բաժնետիրական ընկերության ձևով (տնտեսական ընկերություններ)։ «Անհատ ձեռնարկատիրոջ մասին» ՀՀ օրենքի իմաստով անհատ ձեռնարկատերը ֆիզիկական անձ է, որն իրավունք ունի առանց իրավաբանական անձ կազմավորելու իրականացնել ձեռնարկատիրական գործունեություն։ 24. Ինչպես արդեն նշվեց սույն որոշման 20-րդ կետում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է առանց ձեռնարկատիրական կամ բանկային գործունեության իրականացման մտադրության առևտրային կազմակերպություն ստեղծելու մեջ։ Այսինքն` նշված հանցանքի կատարման մեջ անձին մեղավոր ճանաչելու համար առնվազն անհրաժեշտ է, որ նա ստեղծած լինի թվարկված առևտրային կազմակերպություններից մեկը։ Մինչդեռ, եթե անձն առանց ձեռնարկատիրական գործունեության իրականացման մտադրության գրանցվել է որպես անհատ ձեռնարկատեր` նպատակ հետապնդելով վարկեր ստանալ, հարկերից խուսափել, գերավճարներ առաջացնել, նյութական այլ օգուտներ քաղել կամ արգելված գործունեությունը թաքցնել, և նույնիսկ եթե նշված գործունեության արդյունքում խոշոր վնաս է պատճառվել քաղաքացիներին, կազմակերպություններին կամ պետությանը, անձը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատասխանատվության ենթակա չէ։ Ինչ վերաբերում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության օբյեկտիվ կողմին, ապա այստեղ որևէ իրավական նշանակություն չունի, թե առանց ապրանքների մատակարարման կամ առանց ծառայությունների մատուցման կեղծ փաստաթղթերը տրամադրվել կամ ծախսերի և եկամուտների վերաբերյալ կեղծ փաստաթղթերը կազմվել և ներկայացվել են առևտրային կազմակերպության, թե անհատ ձեռնարկատիրոջ կողմից։ III. Ստորադաս դատարանների կողմից թույլ տրված խախտումները 25. Սույն գործով ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալի կողմից Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված առաջին իրավական հարցը հետևյալն է. իրավաչա՞փ են արդյոք ամբաստանյալներ Ա.Միքայելյանին և Ա.Վաղարշակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում անպարտ ճանաչելու, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերաորակելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետևությունները։ 26. Սույն գործով ինչպես մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմինը, այնպես էլ դատարանները հաստատված են համարել, որ Ա.Կոնջարովի կազմակերպմամբ և Ա.Վաղարշակյանի դրդչությամբ Ա.Միքայելյանն առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության հաշվառվել է որպես անհատ ձեռնարկատեր, որից հետո պատրաստել է իր ստորագրության դրոշմակնիքը և այն անհատ ձեռնարկատիրոջ կնիքի և հաշվապահական փաստաթղթերի հետ հանձնել է Ա.Կոնջարովին։ Վերջինս «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ի անունից 267.685.500 ՀՀ դրամի ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր է կազմել, որոնք ներառել է «Էքսպրես Մետալ» ՍՊԸ-ի հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում։ Այնուհետև, «Արամ Միքայելյան» Ա/Ձ-ի բանկային հաշվեհամարին «Էքսպրես Մետալ» ՍՊԸ-ի կողմից փոխանցված գումարներն Ա.Միքայելյանը և Ա.Վաղարշակյանը կարճ ժամանակահատվածում կանխիկացրել են, գումարի երկու տոկոսը վերցրել են իրենց, իսկ մնացածը փոխանցել Ա.Կոնջարովին։ Նման եղանակով Ա.Միքայելյանը կանխիկացրել և Ա.Կոնջարովին է փախանցել 266.758.847 ՀՀ դրամ, իսկ Ա.Վաղարշակյանը` 8.130.318 ՀՀ դրամ։ Արդյունքում Ա.Կոնջարովը չարամտորեն խուսափել է 69.160.028 ՀՀ դրամի հարկերը վճարելուց, ինչի հետևանքով պետությանը պատճառվել է նույն գումարի չափով առանձնապես խոշոր չափի վնաս (տե՛ս սույն որոշման 5-րդ, 7-րդ և 8-րդ կետերը)։ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ նախաքննության ընթացքում Ա.Միքայելյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ իր ընկեր Ա.Վաղարշակյանն է առաջարկել առանց գործունեություն իրականացնելու գրանցվել որպես անհատ ձեռնարկատեր և այդ նպատակով իրեն ծանոթացրել է Ա.Կոնջարովի հետ։ Ա.Վաղարշակյանն ասել է, որ այդ գործից ֆինանսական օգուտ կունենա, իսկ վտանգը կայանում է նրանում, որ հարկեր չի մուծելու։ Ա.Վաղարշակյանն ու Ա.Կոնջարովն իրեն ասել են, որ հարկեր չմուծելու համար հետախուզում չեն հայտարարի և եթե գործերն ավարտելուց հետո երեք տարի անընդմեջ բացակայի ՀՀ-ից, ամեն ինչ բարեհաջող կավարտվի (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը)։ 27. Սույն որոշման 16-19-րդ կետերում շարադրված վերլուծության լույսի ներքո գնահատելով սույն որոշման 26-րդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներ Ա.Միքայելյանն ու Ա.Վաղարշակյանն իրազեկված են եղել, որ իրենց և Ա.Կոնջարովի գործողությունները գտնվում են պատճառական կապի մեջ, համատեղ են և ուղղված են միևնույն հանցագործությունների կատարմանը, այն է` առանց ապրանքների մատակարարման կեղծ փաստաթղթեր տրամադրելուն և հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն։ Ինչ վերաբերում է նշված հանցագործությունների՝ հանրության համար վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ ամբաստանյալների կողմից դրսևորված վերաբերմունքին, ապա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ և՛ Ա.Միքայելյանը, և՛ Ա.Վաղարշակյանը նախատեսել են իրենց գործողությունների արդյունքում պետությանը վնաս պատճառելու հավանականությունը և, առանց իմանալու վնասի կոնկրետ չափը, գիտակցաբար թույլ են տվել դրա առաջացումը։ Նման եզրահանգման Վճռաբեկ դատարանը գալիս է ինչպես Ա.Միքայելյանի` սույն որոշման 6-րդ կետում շարադրված նախաքննական ցուցմունքի, այնպես էլ հանցակցության օբյեկտիվ հատկանիշները կազմող՝ Ա.Միքայելյանի և Ա.Վաղարշակյանի գործողությունների ամբողջական գնահատման արդյունքում։ Մասնավորապես, Ա.Միքայելյանը, որևէ մտադրություն չունենալով զբաղվել ձեռնարկատիրական գործունեությամբ, եկամուտ ստանալու մտադրությամբ, Ա.Կոնջարովի կազմակերպմամբ և Ա.Վաղարշակյանի դրդչությամբ գրանցվել է որպես անհատ ձեռնարկատեր, որից հետո պատրաստել է իր ստորագրության դրոշմակնիքը և այն անհատ ձեռնարկատիրոջ կնիքի և հաշվապահական փաստաթղթերի հետ հանձնել է Ա.Կոնջարովին։ Դրանից հետո, երբ Ա.Կոնջարովն անհատ ձեռնարկատիրոջ կնիքի, փաստաթղթերի, ինչպես նաև Ա.Միքայելյանի ստորագրության դրաշմակնիքի օգնությամբ, առանց ապրանքներ մատակարարելու, կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր է կազմել և ներառել «Էքսպրես Մետալ» ՍՊԸ-ի հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերում, Ա.Միքայելյանը և Ա.Վաղարշակյանը շարունակել են իրենց հանցավոր գործունեությունը, այն է` կանխիկացրել են անհատ ձեռնարկատիրոջ բանկային հաշվեհամարին փոխանցված գումարները, գումարի երկու տոկոսը վերցրել են իրենց, իսկ մնացածը փոխանցել Ա.Կոնջարովին։ Արդյունքում Ա.Կոնջարովը հնարավորություն է ստացել չարամտորեն խուսափել հարկերը վճարելուց և պետությանը պատճառվել է առանձնապես խոշոր չափի` 69.160.028 ՀՀ դրամի վնաս։ 28. Շարադրված հանգամանքների գնահատմամբ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Ա.Միքայելյանի, Ա.Վաղարշակյանի և Ա.Կոնջարովի գործողություններն ունեցել են օբյեկտիվ պատճառական կապ և ընդգրկված են եղել նրանց ընդհանուր դիտավորության մեջ, հետևաբար Առաջին ատյանի դատարանի այն եզրահանգումը, թե տեղի է ունեցել հանցակցի սահմանազանցում, Ա.Վաղարշակյանն Ա.Միքայելյանին կեղծ ձեռնարկատիրության դրդելիս, իսկ վերջինս այդ հանցանքը կատարելիս չեն գիտակցել և տվյալ իրադրությունում չէին կարող գիտակցել, որ Ա.Կոնջարովի կողմից ապրանքներ մատակարարելու վերաբերյալ կեղծ հաշիվ-ապրանքագրեր կկազմվեն, որոնք կներառվեն հաշվետվություններում, և նա չարամտորեն կխուսափի հարկերը վճարելուց (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը), արհեստական է և չի բխում գործի փաստական տվյալներից։ Փաստորեն, խախտելով ապացույցների գնահատման կարգն ամրագրած՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի պահանջները, Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ գնահատման չի ենթարկել Ա.Միքայելյանի և Ա.Վաղարշակյանի արարքների ճիշտ որակման համար էական նշանակություն ունեցող՝ վերը նշված հանգամանքները, ինչի արդյունքում անհիմն եզրահանգման է եկել նրանց գործողություններում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմերի հատկանիշների բացակայության վերաբերյալ։ 29. Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանը, անտեսելով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է առանց ձեռնարկատիրական կամ բանկային գործունեության իրականացման մտադրության առևտրային կազմակերպություն ստեղծելու մեջ, իսկ անհատ ձեռնարկատերը չի կարող համարվել առևտրային կազմակերպություն (տե՛ս սույն որոշման 23-24-րդ կետերը), Ա.Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրական դատավճիռ է կայացրել՝ առանց ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մտադրության որպես անհատ ձեռնարկատեր գրանցվելու համար, իսկ Ա.Վաղարշակյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 1-ին մասով` նշված արարքը կատարելուն դրդելու համար։ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանը, անտեսելով այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմը նյութական է, դրա օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է հանդիսանում հանրության համար վտանգավոր հետևանքը` խոշոր վնաս պատճառելը, իսկ այդպիսի վնասի բացակայությունը բացառում է այդ հոդվածով քրեական պատասխանատվությունը որպես ավարտված հանցակազմ (տե՛ս սույն որոշման 21-րդ կետը), Ա.Միքայելյանին և Ա.Վաղարշակյանին մեղավոր է ճանաչել նշված հոդվածով` առանց կոնկրետացնելու, թե նրանց գործողությունների արդյունքում ինչպիսի վնաս է պատճառվել քաղաքացիներին, կազմակերպություններին կամ պետությանը։ Վերաքննիչ դատարանն իր հերթին անհիմն եզրահանգման է եկել այն մասին, որ սույն գործով թույլ չեն տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներ, դատավճիռն օրինական է և հիմնավորված, ուստի այն բեկանելու հիմքեր չկան (տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը)։ 30. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ իրավաչափ չեն ամբաստանյալներ Ա.Միքայելյանին և Ա.Վաղարշակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում անպարտ ճանաչելու, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերաորակելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետևությունները։ Սույն գործով դատավճիռ կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը, իսկ նշված դատական ակտն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին որոշում կայացնելիս նաև Վերաքննիչ դատարանը պատշաճ չեն գնահատել գործի փաստական հանգամանքները։ Արդյունքում չեն կիրառվել քրեական օրենսգրքի այն հոդվածները, որոնք ենթակա էին կիրառման, և կիրառվել է այն հոդվածը, որը ենթակա չէր կիրառման, այսինքն` տեղի է ունեցել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված՝ քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում։ 31. Վճռաբեկ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում նաև բողոքաբերների այն փաստարկի հետ, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալների նկատմամբ նշանակել է անհամաչափ պատիժներ` անտեսելով այն հանգամանքը, որ Ա.Վաղարշակյանն է Ա.Միքայելյանին դրդել հանցանքի կատարմանը (տե՛ս սույն որոշման 11-րդ և 13-րդ կետերը)։ Ինչպես երևում է սույն գործով կայացված դատավճռի ուսումնասիրությունից (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը)` Առաջին ատյանի դատարանը, արձանագրելով ամբաստանյալների պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, այդ թվում` այն, որ Ա.Միքայելյանն աջակցել է հանցագործության բացահայտմանը, առանց որևէ պատճառաբանության, հաշվի չառնելով կատարված հանցագործությանը հանցակիցներից յուրաքանչյուրի մասնակցության աստիճանը, անհիմն եզրահանգման է եկել առ այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով Ա.Միքայելյանի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել ազատազրկման ձևով, իսկ Ա.Վաղարշակյանի նկատմամբ` տուգանքի ձևով։ Արդյունքում Ա.Վաղարշակյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է տուգանքի 800.000 ՀՀ դրամի չափով, իսկ Ա.Միքայելյանը նույն հոդվածով դատապարտվել է ազատազրկման 2 տարի ժամկետով։ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների վերոգրյալ կոպիտ խախտումն անտեսվել է նաև Վերաքննիչ դատարանի կողմից։ 32. Վերը նշված նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումները Վճռաբեկ դատարանին հիմք են տալիս ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 419-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի հիման վրա բեկանել ստորադաս դատարանների դատական ակտերը և գործն ուղարկել Առաջին ատյանի դատարան` նոր քննության։ Հաշվի առնելով վերը շարադրված հիմնավորումները և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 92-րդ հոդվածով, Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 403-406-րդ, 419-րդ, 422-424-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Վճռաբեկ բողոքները բավարարել մասնակիորեն։ Ամբաստանյալներ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի և Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի վերաբերյալ Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի մայիսի 21-ի դատավճիռը, այն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշումը բեկանել և գործն ուղարկել Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` նոր քննության։ 2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։ Նախագահող՝ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Դատավորներ` Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 05-12-2012 |
Որոշումը ուղարկվել է կողմերին
| Ամսաթիվ | 06-03-2013 |
|---|
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 11-03-2013 |
|---|---|
| Դատարան | Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն |
| Այլ նշումներ | 8 հատոր` 258, 292, 114, 226, 122, 150, 163, 154 թերթ, կից` Արայիկ Վաղարշակյանի անձնագիրը: |
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 09-09-2016 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Դատապարտյալ |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Արամ |
| Ազգանուն | Միքայելյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Չափահաս | Այո |
| Բողոքը ստացվել է | Միջանկյալ դատական ակտի դեմ |
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 26-09-2016 |
| Կայացվել է որոշում | Բողոքի վարույթ ընդունումը մերժվել է |
| Գործը ստացվել է | Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն |
| Որոշման ամսաթիվ | 12-12-2016 |
| Մակագրվել է | 26-09-2016 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԱՔԴ/0174/01/11 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼԸ ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 12 դեկտեմբերի 2016 թվական ք.Երևան ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ քննարկելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2016 թվականի օգոստոսի 11-ի որոշման դեմ դատապարտյալ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 2016 թվականի ապրիլի 25-ին դատապարտյալ Արամ Միքայելյանը միջնորդություն է ներկայացրել Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան՝ խնդրելով իր նկատմամբ կիրառել ՀՀ Ազգային ժողովի «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշումը։ Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2016 թվականի հունիսի 29-ի որոշմամբ դատապարտյալ Ա.Միքայելյանի միջնորդությունը մերժվել է։ Նույն անձի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը 2016 թվականի օգոստոսի 11-ին որոշում է կայացրել բողոքը մերժելու, Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016 թվականի հունիսի 29-ի որոշումը՝ օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին։ Վերոգրյալ որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել դատապարտյալ Ա.Միքայելյանը՝ խնդրելով բեկանել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2016 թվականի օգոստոսի 11-ի որոշումը և իր նկատմամբ կիրառել ՀՀ Ազգային ժողովի «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշումը։ Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ բողոքը պետք է ընդունվի քննության, քանի որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով սահմանված հիմքը, այն է` առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, որը կարող էր ազդել գործի ելքի վրա։ Բողոքաբերի փաստարկների և ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` բողոքարկվող դատական ակտի պատճառաբանությունների համադրված վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ դրանք բավարար չեն եզրահանգելու, որ առերևույթ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 406-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված դատական սխալ` նյութական կամ դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտում, որը կարող էր ազդել գործի ելքի վրա։ Հետևաբար, բերված բողոքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով նախատեսված հիմքը հիմնավորված չէ։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվում է, եթե բացակայում են նույն օրենսգրքի 414.1-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով և 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքերը, ուստի ներկայացված բողոքը վարույթ ընդունելը ենթակա է մերժման։ Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.3-րդ հոդվածով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2016 թվականի օգոստոսի 11-ի որոշման դեմ դատապարտյալ Արամ Արշավիրի Միքայելյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժել։ Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։ Նախագահող՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Դատավորներ՝ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ |
| Դատավոր | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 22-12-2016 |
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 29-12-2016 |
|---|---|
| Դատարան | Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն |
| Այլ նշումներ | 13 հատոր` 258, 292, 114, 226, 122, 150, 163, 161, 178, 103, 153, 116, 57 թերթ: |