Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն
Գործ ԵԱՔԴ/0166/01/11
06 մարտի 2012թ. ք.Երևան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ռ.ԴԱՎՈՅԱՆԻ
Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Վ.ՄՈՒՐԱԴՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Վ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ

Դռնբաց դատական նիստում քննելով ամբաստանյալ Արման Գևորգի Թարջիմանյանի շահերի պաշտպան Վ.Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքը` քրեական գործով` ըստ մեղադրանքի Արման Գևորգի Թարջիմանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ դատարան/ 2011 թվականի դեկտեմբերի 12-ի դատավճռի դեմ.


Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
2011 թվականի օգոստոսի 31-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիրի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 14127111 քրեական գործը:
Արման Գևորգի Թարջիմանյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ <<2011թ. օգոստոսի 31-ին ժամը 02:00-ի սահմաններում իր ընկեր Արծրուն Զուրաբյանի հետ գտնվելով Երևան քաղաքի Ազատության պողոտայում գտնվող <<Էլլա>> գիշերային ակումբում, հանդիպել են Ա.Զուրաբյանի ծանոթ Մհեր Գառնիկի Ասրիյանին և նրա ընկերներ Վիգեն Սամվելի Տիգրանյանին և Գևորգ Սերյոժայի Հարությունյանին, որոնց հետ խոսակցության ժամանակ վիճաբանություն է առաջացել Ա.Թարջիմանյանի և Մ.Ասրիյանի միջև և վերջիններս դուրս գալով գիշերային ակումբից, դիմացի հատվածում վիճաբանել են միմյանց հետ, որի ժամանակ Մ.Ասրիյանը գլխով հարվածել է Ա.Թարջիմանյանի ձախ աչքի շրջանում:
Վիճաբանությունը մի պահ դադարել է և Մ.Ասրիյանը իր ընկերների հետ Հրազդան գնալու նպատակով Գ.Հարությունյանի մեքենայով շարժվել են Թբիլիսյան խճուղով դեպի վերև, երբ <<Դրանդ Սան>> ընկերության մոտ կրկին հանդիպելով Ա.Թարջիմանյանին և Ա.Զուրաբյանին, շարունակել են վիճաբանությունը, որի ժամանակ Ա.Թարջիմանյանը, առողջությանը ծանր վնաս հասցնելու դիտավորությամբ, իր մոտ եղած դանակով մեկ անգամ հարվածել է Մ.Ասրիյանի որովայնին` վերջինիս առողջությանը պատճռելով ծանր մարմնական վնասվածք>>:
2011 թվականի սեպտեմբերի 8-ի թիվ 14127111 քրեական գործն ուղարկվել է ՀՀ հատուկ քննչական ծառայություն և 09.09.2011 թվականին ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության կողմից ընդունվել վարույթ:
2011 թվականի նոյեմբերի 14-ին թիվ 14127111 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան` ըստ էության քննելու համար:
Դատաքննությունն անց է կացվել արագացված կարգով:
Կատարած հանցագործության համար ամբաստանյալ Արման Գևորգի Թարջիմանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել ազատազրկման 4 /չորս/ տարի ժամկետով:
Արման Թարջիմանյանի պատժի սկիզբը հաշվվել է 2011 թվականի օգոստոսի 31-ից, որը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում:
Արման Թարջիմանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վճռվել է դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց հանդիսացող դանակը` ոչնչացնել, իսկ Մ.Ասրիյանի հագուստները` մեկ հատ վարդագույն վերնաշապիկը, մեկ հատ մոխրագույն տաբատը և երկու հատ անթև սպիտակ գույնի շապիկները վերադարձնել Մհեր Ասրիյանին:

2/. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալի շահերի պաշտպան Վարդան Գրիգորյանը հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Դատավճիռը կայացվել է նյութական և քրեադատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներով:
Իր պաշտպանյալ Սրման Թարջիմանյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա իր ընկեր Արծրուն Զուրաբյանի հետ գտնվելով էլլա գիշերային ակումբում հանդիպել է Ա.Զուրաբյանի ծանոթներ Վիգեն Տիգրանյանին և Գևորգ Հարությունյանին, որոնց հետ վիճաբանության մեջ է մտել: Մհեր Ասիրյանը գլխով հարվածել է Արման Թարջիմանյանի ձախ աչքի շրջանին: Վիճաբանությունը մի պահ դադարել է, և Մ.Ասիրյանն իր ընկերների հետ Հրազդան գնալու նպատակով Գևորգ Հարությունյանի մեքենայով շարժվել են Թբիլիսյան խճուղիով դեպի վերև, երբ Գրանդ Սան ընկերության մոտ կրկին հանդիպելով Արման Թարջիմանյանին և Արծրուն Զուրաբյանին, շարունակել են վիճաբանությունը, որի ժամանակ Ա.Թարջիմանյանն առողջությանը ծանր մարմնական վնասվածք հասցնելու դիտավորությամբ իր մոտ եղած դանակով մեկ անգամ հարվածել է Մ.Ասիրյանի որովայնին վերջինիս առողջությանը պատճառելով ծանր մարմնական վնասվածք:
Շատ կարևոր է և դատարանը պատիժ նշանակելիս պետք է հաշվի առներ կատարած արարքին նախորդող գործողությունները, որը հաշվի չի առել և որևէ կերպ դրան չի անդրադարձել:
Սույն գործով հիմնավորված է, որ իր պաշտպանյալի և տուժողի միջև առաջացած վիճաբանությունն առաջացել է տուժողի հրահրմամբ, իսկ երբ իր պաշտպանյալը ցանկացել է իր ընկեր` Արծրուն Զուրաբյանին կանչել այդ վայրից հեռանալու համար, տուժող Մհեր Ասրիյանը, գտնվելով ալկոհոլային ազդեցության տակ, ենթադրելով, որ իր պաշտպանյալն իրեն է դուրս հրավիրում, դուրս է եկել հաշիվներ պարզելու: Ակումբի դիմաց տուժող Ս.Ասրիյանը գլխով հարվածել է իր պաշտպանյալի դեմքին` ձախ աչքի շրջանում, վերջինիս առողջությանը պատժառելով թեթև վնաս` առողջության կարճատև քայքայումով: Այդ վիճաբանությունը դադարելուց հետո իր պաշտպանյալն իր ընկերոջ հետ ավտոմեքենայով հեռացել է, սակայն տուժողը Թբիլիսյան խճուղու վրա ավտոմեքենան կանգնեցրել է, մոտեցել է իր պաշտպանյալին, ով նստած է եղել իր ավտոմեքենայի մեջ և ոտքով հարվածելով իր պաշտպանյալի ձախ ուսին` սեռական բնույթի հայհոյանք է հասցրել վերջինիս հանգուցյալ ծնողների հասցեին, ինչից հետո իր պաշտպանյալը իր ավտոմեքենայի սրահի միջի բեռնախցիկից հանել է դանակը և դրանով մեկ անգամ հարվածել տուժող Մհեր Ասրիյանին:
Այս ամբողջ շարադրվածն ապացույց է տուժողի կողմից հակաօրինական և հակաբարոյական վերաբերմունքի, վիճաբանությունը թեժացնելու և անձին հոգեկան հուզմունքի վիճակի հասցնելու մասին: Դեռ ավելին, սա կատարվում է ՀՀ ոստիկանության աշխատակցի կողմից: Դատարանում հրապարակվեց նաև 08.10.2009թ. քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումը, ինչը սույն գործով տուժողի անձի վերաբերյալ և նրա կողմից վիճաբանություններ հրահրելու և նրա կողմից դրսևորած հակաօրինական և հակաբարոյական գործողությունների վերաբերյալ ապացույց է:
Սույն գործով իր պաշտպանյալի նկատմամբ պատիժ է սահմանվել ազատազրկում 4 տարի ժամկետով, որը նա պետք է կրի, ինչը կարծում է, որ իրավաչափ և արդարացի չէ, չի համապատասխանում իր պաշտպանյալի անձին և կատարված արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին:
Իր պաշտպանյալն ի սկզբանե տվել է դեպքի իրական հանգամանքների մանրամասն նկարագրություն պարունակող ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, նշել է դեպքի վայրում գտնվող վկաների մասին, որով աջակցել է նախաքննություն իրականացնող մարմնին հանցագործության բացահայտմանը, արարքի ճիշտ քրեաիրավական գնահատական տալուն, ինչպես նաև անկեղծորեն զղջացել է իր կատարածի համար: Հանցագործության գործիք դանակը հայտնաբերվել է իր պաշտպանյալի աջակցության շնորհիվ` ոստիկանության բաժին բերման ենթարկվելուց հետո իր ավտոմեքենայի հետնի ձախ ոտնատակի գորգի տակից ներկայացրել է այն, քննչական փորձարարություն կատարելու ժամանակ մատնացույց է արել դեպքի վայրը:
Սույն քրեական գործն առանձնահատուկ է իր էությամբ, քանի որ տուժողի անօրինական գործողությունների` իր պաշտպանյալին մարմնական վնասվածք հասցնելուց հետո վերջինս կրկին հրահրել է վեճը, ոտքով հարվածել է նրան, իր պաշտպանյալի հանգուցյալ ծնողներին ուղղված հայհոյանքի արդյունքում է, որ Ա.Թարջիմանյանը դանակը վերցրել է և հարվածել է տուժողին:
Սա իհարկե չի արդարացնում իր պաշտպանյալի արարքը, սակայն իր էությամբ առանձնահատուկ է այլ մարմնական վնասվածքներ պատճառելու դեպքերից, ինչպիսի հանգամանքներր դատարանը որևէ գնահատման չի արժանացրել:
Դեռ ավելին, դատարանը նշել է, որ իր պաշտպանյալի պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքներ գործում առկա չեն:
Եթե դատարանը եկել է նման համոզման, ուրեմն հստակորեն կարող է հայտարարել, որ նիստը նախագահողը ծանոթ չի գործի նյութերին, ինչպես նաև ուշադիր չի լսել իր կողմից արտասանված պաշտպանական ճառը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ի մասի համաձայն` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են տուժողի վարքագծի հակաօրինականությունը կամ հակաբարոյականությունը, որով պայմանավորվել է հանցագործությունը, հանցագործությունը բացահայտելուն աջակցելը:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն սույն հոդվածի առաջին մասում:
Իր պաշտպանյալի անձը բնութագրող հանգամանքներն այն են, որ նա նախկինում արատավորված` դատապարտված չի եղել, երիտասարդ է, իր հարևանների, դպրոցի տնօրինության, քոլեջի տնօրինության և աշխատանքի վայրի տնօրինության կողմից բնութագրվում է որպես օրինակելի, համեստ, ընկերասեր և պարկեշտ երիտասարդ, և քանի որ տան միակ աշխատողն է, փաստացի խնամքին են գտնվում երկրորդ կարգի հաշմանդամ տատը, քույրը և վերջինիս երեխան, ինչպես նաև նա երկկողմանի ծնողազուրկ է` դեռևս անչափահաս տարիքից մեծացել է առանց ծնողների:
Իր պաշտպանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներն են այն, որ վերջինս տվել է դեպքի իրական հանգամանքների մանրամասն նկարագրություն պարունակող ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, նշել է դեպքի վայրում գտնվող վկաների մասին, որով աջակցել է նախաքննություն իրականացնող մարմնին հանցագործության բացահայտմանը, արարքի ճիշտ քրեաիրավական գնահատական տալուն, հանցագործության գործիքը հայտնաբերվել է իր պաշտպանյալի աջակցության շնորհիվ, արարքը կատարել է տուժողի հակաօրինական և հակաբարոյական գործողությունների պատճառով, ինչպես նաև անկեղծորեն զղջացել է իր կատարածի համար:
Վերը շարադրված հանգամանքներն իհարկե որևէ կերպ չեն արդարացնում իր պաշտպանյալին և նրա արարքը համարվում է քրեորեն պատժելի արարք, ինչի համար նրա նկատմամբ պետք է նշանակվեր պատիժ, սակայն դրանք հաշվի առնելու պայմաններում պատժի չափը և այն կրելու խնդիրը կարող էր լիներ այլ, քան վճռվել է դատարանի կողմից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է սոցիալական արդարությունը վերականգնելը, պատժի ենթարկված անձին ուղղելը, ինչպես նան հանցագործությունները կանխելը, իսկ նույն օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով սահմանված է նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու պայմանները և կարգը:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների տեսակների, հանցավորի արարքի վտանգավորության աստիճանի, բնույթի, այնպես էլ անձանց շրջանակի հետ կապված հատուկ սահմանափակում չի նախատեսել և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն, քանի որ օրենսդիրը պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք է համարում դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց որոշակի պատժատեսակները ռեալ կրելու:
Տվյալ պարագայում, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակները հաշվի առնելով, գտնում է, որ իր պաշտպանյալհ ուղղվելը և սոցիալական արդարությունը վերականգնելը հնարավոր է նաև նշանակվելիք պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, քանի որ կատարված արարքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ տալը և հանցագործության բացահայտմանը, արարքին ճիշտ քրեաիրավական գնահատական տալուն ակտիվորեն աջակցելը իրենից ենթադրում է մեղավոր անձի կողմից կամավոր ուղղվելու միտում, իսկ հանցագործության կատարումից հետո մինչ օրս նոր հանցանք չկատարելը և նախկինում դատապարտված չլինելը հիմնավորում է, որ իր պաշտպանյալը նոր հանցանք չի կատարի: Սոցիալական արդարության վերականգնումը նույնպես հնարավոր է նշանակվելիք պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, քանի որ իր պաշտպանյալն արարքը կատարել է տուժողի կողմից տևական ժամանակով անձի հոգեկան հուզմունքի հասցնելու հակաօրինական և հակաբարոյական գործողությունների հետևանքով:
Անհրաժեշտ է նշել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր 28.11.2008թ. ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշմամբ արձանագրել է` <<Փաստորեն պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց իրական պատիժ նշանակելու ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Դատարանը նման հետնության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը ն վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ մեկ այլ` 12.06.2007թ. ՎԲ-124/07 որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նշել է` <<Այդ հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում:
Դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու>>:
Բացի այդ, ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր ՎԲ-01/08 01.02.2008թ. որոշմամբ արձանագրել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերր բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Հետևապես, պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման, պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու և հանցագործության կանխման նպատակների իրացման հարցը:
Անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի բովանդակության իրավական վերլուծությանը:
Օրենսդիրը պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դրույթը կրկին կիրառության մեջ դնելու հարցում որևէ սահմանափակում չի դրել և որպես հաշվի առնվելիք հանգամանք հստակորեն նշել է հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն, հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:
Վերոնշյալ նորմից հետևում է, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատել գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենսգրքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակել է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ է ու բավարար անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
Վերը շարադրված և քրեական գործով ձեռք բերված այս ամենը` Ա.Թարջիմանյանի անձը բնութագրող տվյալների, պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, ինչպես նաև պատիժը և պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության վերաբերյալ բոլոր հիմնավորումները և ապացույցները իրենց համակցությամբ գնահատելով կարծում է, որ դատարանը պետք է համոզմունք ձեռք բերեր այն բանի մասին, որ իր պաշտպանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու:
Ուստի այս ամբողջ շարադրվածը հաշվի առնելով կարծում է, որ իր պաշտպանյալի նկատմամբ նշանակված պատժի չափը արդարացի չէ, չի համապատասխանում կատարած արարքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, իր պաշտպանյալի անձնավորությանը:
Վերոգրյալի հիման վրա խնդրել է Երևանի Արաբկիր ն Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԵԱՔԴ/0166/01/11 քրեական գործով 12.12.2011թ. կայացրած դատավճիռը նշանակված պատժի չափի և այն կրելու մասերով բեկանել ու փոփոխել` նշանակել ավելի մեղմ պատիժ, ինչպես նաև նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` նշանակելով փորձաշրջան:

3/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները.
Վերաքննիչ դատարանը ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով պաշտպանական կողմի հիմնավորումները բողոքի կապակցությամբ և մեղադրող կողմի պատասխանը դրա դեմ, ներկայացված բողոքի հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել մասնակիորեն` նկատի ունենալով հետևյալը.
Սույն գործով վերաքննիչ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է` ամբաստանյալի նկատմամբ պատժի հարցը քննարկելիս դատարանը պատճառաբանել է արդյոք և գնահատել գործի փաստական հանգամանքները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները: Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից: Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները:
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի ընդհանուր մասի դրույթները: Նույն հոդվածի երկրորդ մասի համաձայն պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով, իսկ 3-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Ինչպես երևում է քրեական գործի նյութերից, դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրվող ամբաստանյալ Արման Գևորգի Թարջիմանյանի նկատմամբ պատժատեսակի ու պատժաչափի հարցը քննելիս արձանագրել է, որ հաշվի է առնում նրա կողմից կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես այն, որ ամբաստանյալ Արման Թարջիմանյանը երիտասարդ է և բնութագրվում է դրականորեն և չարձանագրելով ամբաստանյալի պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող որևէ հանգամանք, նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակել ազատազրկում 4 /չորս/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսդրության` պատժի նշանակումը կանոնակարգող իրավադրույթների համատեքստում քննության առնելով ամբաստանյալ Ա.Թարջիմանյանի նկատմամբ նշանակված պատժաչափի հարցը, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն անարդարացի է, չի համապատասխանում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով սահմանված հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամաներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար չէ անձին ուղղելու և նրա կողմից հանցանքի կատարումը կանխելու համար և չի կարող ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակները, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ դատարանը ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս ամբողջությամբ ստուգման ու բազմակողմանի գնահատության չի ենթարկել հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ամբաստանյալ Ա.Թարջիմանյանի անձը բնութագրող, այդ թվում նրա պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ ծանրացնող քրեական գործի նյութերում առկա հանգամանքներն ամբողջությամբ և չի պատճառաբանել, թե սույն հանցագործության համար նախատեսված պատժի նվազագույն չափը ինչու չի կարող ապահովել պատժի նպատակները, որի արդյունքում վերջինիս նկատմամբ նշանակել է անարդարացի պատիժ:
Վերաքննիչ դատարանը ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարած հանցանքի բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այն, որ սույն հանցագործությունը դասվում է ծանր հանցագործությունների շարքին, անձը բնութագրող տվյալները, այն, որ ամբաստանյալ Արման Թարջիմանյանը դեռևս անչափահաս տարիքում զրկված լինելով ծնողներից /մայրը մահացել է 1987թ.-ին, իսկ հայրը` 2000թ./ և գտնվելով տատիկի խնամքին, դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ, որը հիմնավորված է ՀՀ Կոտայքի մարզի Հրազդանի Ա.Իսահակյանի անվան N 9 դպրոցի տնօրինության կողմից տրված բնութագրով, նախկինում դատված կամ արատավորված չի եղել, իր աշխատանքի վայրի` <<ՍՆԱՌՏ>> ՍՊԸ-ի, Հրազդանի պետական քոլեջի /որտեղ սովորել է/ տնօրինությունների և Հրազդան քաղաքի <<Միկրոշրջան-7>> համատիրության նախագահի կողմից նույնպես բնութագրվում է դրականորեն:
Որպես ամբաստանյալի պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքներ Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ ամբաստանյալն ընդունել է մեղքը, զղջացել է կատարածի համար, ի սկզբանե աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն, որն արտահայտվել է նրանում, որ ամբաստանյալը դեպքի վերաբերյալ վարույթն իրականացնող մարմնին ի սկզբանե հայտնել է այնպիսի տեղեկություններ, որոնք մինչ այդ հայտնի չեն եղել` կամովին ցույց է տվել դեպքի վայր հանդիսացող <<էլլա>> գիշերային ակումբը, որտեղ տեղի է ունեցել վիճաբանությունը, ապա մատնացույց արել Թբիլիսյան մեկ հասցեում գտնվող <<Գրանդ Սան>> գործարանը, որտեղ կատարվել է հանցագործությունը և մանրամասն նկարագրել դեպքի ողջ հանգամանքները, ինչը հաստատված է 02.09.2011թ. կազմված քննչական փորձարարություն կատարելու մասին արձանագրությամբ, բացի այդ, ցույց է տվել հանցագործության գործիք հանդիսացող դանակի գտնվելու տեղը, որպիսի հանգամանքը հաստատվում է 31.08.2011թ. գաղտնի փականով դանակ ներկայացնելու մասին արձանագրությամբ:
Տուժող Մհեր Ասրիյանի վարքագծի հակաօրինականությունը և հակաբարոյականությունը, որով պայմանավորված է եղել հանցագործությունը. այսպես տուժող Մհեր Ասրիյանը հայհոյանքներ է հնչեցրել ամբաստանյալի հանգուցյալ ծնողների հասցեին, ապա դիտավորությամբ Արման Գևորգի Թարջիմանյանի առողջությանը պատճառել է առողջության կարճատև քայքայում առաջացնող մարմնական վնասվածք, ինչը որակվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով, ապա հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ տուժողի հակաօրինական գործողությունների արդյունքում բացակայում է տուժած անձի, այն է` ամբաստանյալ Ա.Թարջիմանյանի բողոքը, 07.11.2011թ. որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը` Մհեր Գառնիկի Ասրիյանի կողմից դիտավորությամբ Արման Գևորգի Թարջիմանյանին` առողջության կարճատև քայքայում առաջացնող մարմնական վնասվածք պատճառելու մասերով կարճել և վերջինիս նկատմամբ քրեական հետապնդում չիրականացել` բողոքի բացակայության պատճառով:
Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալը հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը, որը հաստատված է վերաքննիչ դատարանին ներկայացված տեղեկանքով այն մասին, որ <<…Արման Գևորգի Թարջիմանյանը առանց հաշվառման բնակվում էր Մ/Ն թաղամասի թիվ 09 շենքի թիվ 25 բն-ում:
Նշված հասցեում հաշվառված են և բնակվում են Արման Թարջիմանյանի տատը` Օֆիկ Թարջիմանյանը ծնվ. 1945թ-ին, եղբայրը Արմեն Թարջիմանյանը` ծնվ. 1993թ.: Ընտանիքի միակ կերակրողը եղել է Արման Թարջիմանյանը>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածով սահմանված ամբաստանյալի պատասխանատվությունը ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Վերոգրյալի հիմքերի առկայության պայմաններում վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ սույն գործով Ա.Թարջիմանյանի նկատմամբ պետք է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված նվազագույն պատիժ, որի միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված արդարության վերականգմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը, այն բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:
Իսկ ինչ վերաբերում է ամբաստանյալ Արման Թարջիմանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նույն օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու պահանջին, ապա վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր չէ առանց պատիժը կրելու և նա պետք է կրի ազատազրկման ձևով իր նկատմամբ նշանակված պատիժը:
Այսպիսով, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դատարանի կողմից թույլ են տրվել նյութական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են ամբաստանյալ Արման Թարջիմանյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ, 399-րդ հոդվածների հիման վրա դատարանի դատավճիռը պատժի մասով փոփոխելու հիմք է հանդիսանում:

Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 399-րդ, 402-րդ հոդվածներով վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Ամբաստանյալ Արման Գևորգի Թարջիմանյանի շահերի պաշտպան Վ.Գրիգորյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակիորեն:
Արման Գևորգի Թարջիմանյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 12-ի դատավճիռը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, փոփոխել` պատժի մասով:
Ամբաստանյալ Արման Գևորգի Թարջիմանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտել ազատազրկման 3 /երեք/ տարի ժամկետով, որը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում` պատժի սկիզբը հաշվելով 2011 թվականի օգոստոսի 31-ից:
Ամբաստանյալ Արման Գևորգի Թարջիմանյանին նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը` պահպանել, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս. ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ