ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն
վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության
դատարանի դատավճիռ գործ թիվ ԵԱՔԴ/0123/01/11
նախագահող դատավոր` Մ.Խաչատրյան

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

13 փետրվարի 2012թ. ք.Երևան

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
/այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան/ հետևյալ կազմով`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ե.ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Գ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Ս.ՉԻՉՈՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Տ.Հակոբյանի

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՊԱՇՏՊԱՆ` Հ.Բաբայանի
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Ա.Աղայանի
ՏՈՒԺՈՂ` Ե.Համբարձումյանի

Դռնբաց դատական նիստում, ամբաստանյալ Ս.Խաչատրյանի և նրա շահերի պաշտպան Հունան Բաբայանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա, վճռաբեկ վարույթի կանոններով, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի ՍԻՐԱԿ ԳԵՎՈՐԳԻ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

ԳՈՐԾԻ ԴԱՏԱՎԱՐԱԿԱՆ ՆԱԽԱՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ.
13.12.2010թ. Շենգավիթի քննչական բաժնում հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 11131810 քրեական գործը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3րդ մասի 1-ին կետի հատկանիշներով:
07.02.2011թ. Սիրակ Գևորգի Խաչատրյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3րդ մասի 1-ին կետով:
16.05.2011թ. Սիրակ Գևորգի Խաչատրյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և լրացվել է և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
24.08.2011թ. քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջաններիի ընդհանուր իրավասության դատարանը 2011թ. նոյեմբերի 18-ի դատավճով Սիրակ Գևորգի Խաչատրյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտել ազատազրկման 6 /վեց/ տարի ժամկետով:
Պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է 2011թ. փետրվարի 21-ից: Ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը թողնվել է անփոփոխ:
Սիրակ Գևորգի Խաչատրյանից հօգուտ տուժող Ելիզար Սամվելի Համբարձումյանի գանձվել է 20.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 7.592.340 /յոթ միլիոն հինգ հարյուր իննսուներկու հազար երեք հարյուր քառասուն/ ՀՀ դրամ:
Ընդհանուր իրավասության դատարանի 18.11.201թ. դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Սիրակ Խաչատրյանը և նրա շահերի պաշտպան Հունան Բաբայանը:
Վերաքննիչ դատարանի 26.12.2011թ. որոշմամբ բողոքներն ընդունվել են վարույթ, և քրեական գործը նշանակվել է քննության վճռաբեկության կարգով:


ԳՈՐԾԻ ՓԱՍՏԱԿԱՆ ՀԱՆԳԱՄԱՆՔՆԵՐ.
Նախաքննության մարմինը` Սիրակ Գևորգի Խաչատրյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով մեղադրանք է առաջադրել հետևյալ արարքի համար, որ նա խաբեությամբ և վստահությունը չարաշահելու եղանակով Ելիզար Սամվելի Համբարձումյանից առանձնապես խոշոր չափերի գումար հափշտակելու դիտավորությամբ, վերջինիս` հանցագործություն կատարման համար կալանավորված որդու նկատմամբ դատարանի կողմից մեղմ պատիժ նշանակելու համար քրեական գործով չպարզված ոմն Արտակին կաշառք տալու պատրվակով 2009թ հոկտեմբերի 16-ին Ե.Համբարձումյանից նրա դստեր` Քնարիկ Համբարձումյանի Երևան քաղաքի Թոթովենցի փողոցի 6/2-րդ շենքի թիվ 60 բնակարանում վերցրել է 2.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 772.140 ՀՀ դրամ գումար, իսկ 2010թ փետրվարի 10-ին Ե.Համբարձումյանի ազգական Անդրանիկ Ելինյանի Երևան քաղաքի Տոլբուխինի փողոցի 3-րդ շենքի 4-րդ բնակարանում 18.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 6 միլիոն 820.200 ՀՀ դրամ գումար և խարդախությամբ հափշտակել գումարը` պատճառելով առանձնապես խոշոր չափերի գույքային վնաս:

ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԲՈՂՈՔԻ ՀԻՄՔԵՐԸ, ՀԻՄՆԱՎՈՐՈՒՄՆԵՐԸ ԵՎ ՊԱՀԱՆՋԸ.
Վերաքննիչ բողոքները բերվել է հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Ըստ բողոք բերած անձ, պաշտպան Հ.Բաբայանի` առաջին ատյանի դատարանի կայացրած դատական ակտով թույլ են տրվել դատավարական և նյութական իրավունքի խախտումներ, որոնք հանգեցրել են դատական սխալի: Դատարանը խախտել է ՀՀ քրեականդատավարության օրենսգքրի 17-18-րդ, 23-րդ և 25-րդ հոդվածներով սահմանված մի շարք սկզբունքներ ինչնել իր հերթին հանգեցրել է նյութական իրավունքի /ՀՀ քրեակն օրենսգքրի 10-րդ, 48-րդ, 61-64-րդ հոդվածների/ խախտման` քրեական գործի սխալ կիրառմամբ ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվել է ակնհայտ խիստ պատիժ:
Նախաքննական մարմինը, չի ստուգել, թե ինչ բնակարաններ են ստաջարկվել տուժողին, ինչ պայմանավորվածություն է եղել բնակարանը վաճառողների և Ս.Խաչատրյանի միջև, արդյոք իրական չի եղել բնակարանը գնելու Ս.Խաչատրյանի մտադրությունը:
Տուժողի կողմից գումարը ստանալուց հրաժարվելու և պարտքի դիմաց բնակարան պահանջելու հարցը դատարանը հաստատված է համարել դատավճռում նշելով, որ տուժողի գրավոր և բանավոր պահանջներն այն մասին, որ մեղադրյալն իր վնասը պետք է փոխհատուցի մեկ սենյականոց բնակարանով՝ դուրս է քրեաիրավական հարաբերությունների կարգավորման խնդրից, սակայն դրա հետ մեկտեղ դատարանը նշել է, որ Ս.Խաչատրյանի կողմից ձեռնարկած բոլոր գործողությունները ուղղված իր պարտավորության կատարմանը կրել են զուտ ձևական բնույթ, ուղղված են եղել ժամանակ ձգձգելուն և Ե.Համբարձումյանին մոլորության մեջ գցելուն, որպիսի ձևակերպումը խիստ ենթադրական բնույթի է և գործով չի հաստատվել։
Այն, որ Ս.Խաչատրյանր իրոք կանխիկ գումարով գնացել է տուժողի աղջկա բնակարան, ապա նաև ամուսնու աշխատանքի վայր, հաստատել է նաև տուժողը, սակայն դատարանը այս հանգամանքը ընդհանրապես չի գնահատել և չի արձանագրել նկարագրական-պատճառաբանական մասում։
Դատարանը գործով ձեռք բերված ապացույցները գնահատել է միակողմանի, հանդես գալով մեղադրանքի կողմում։
Դատարանի կողմից ուշադրության չեն արժանացել նաև գործում եղած այն ապացույցները, որոնք հաստատում են, որ առձեռն գումարը հետ ստանալու տուժողի դիրքորոշումը հաշվի առնելով, գումարը բանկից ստանալու նկատառումներով ամբաստանյալը տղայի Գևորգ Խաչատրյանի անվամբ <<ՎՏԲ-Հայաստան բանկի>> Կոտայքի մասնաճյուղում դեպոզիտ հւսշիվ է բացել ու ներդրել 19.000 ԱՄՆ դոլար, սակայն տուժողը այդ պայմաններով նույնպես հրաժարվել է գումարը ստանալուց։ Այս հանգամանքը դատարանում հաստատելու համար ամբաստանյալի աղային հարցաքննելու միջնորդությունը դատարանը մերժեց առանց հիմնավոր պատճառաբանության։
Խարդախությունը ինչպես և մյուս հափշտակության տեսակները բնութագրվում են ուրիշի գույքը ապօրինաբար և անհասաւյց վերցնելով։ Քննարկվող դեպքում և նախաքննությամբ և դատաքննությամբ հաստատվել է, որ Ս.Խաչատրյանը 2010թ. ամռանը սեփական նախաձեռնությամբ պարտավորագիր է գրել ստացած գումարի դիմաց, փորձել է հետ վերադարձնել տուժողից վերցրած գումարը, իսկ երբ տուժողը այն չի ցանկացել ստանալ և բնակարան է պահանջել, ամբաստանյալը նաև բնակարաններ է առաջարկել նրան, որպիսի հանգամանքները հերքում են Ս.Խաչատրյանի մոտ խարդախության դիտավորությունը:
Անդրադառնալով նշանակված պատժին պաշտպանը հայտնել է, որ թեև դատարանն արձանագրել է, որ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, սակայն այդ տվյալներն ամբողջությամբ չի գնահատել։ Դատարանը վկայակոչել է միայն միայն ամբստանյալի նախկինում դատված չլինելը, դրական բնութագրվելը, խնամքին զսաամյալ ծնողի և 18 տարին չլրացած անձանց առկայությունր։ Թեկուզև պատասխանատվությունը մեղմացնող այս հանգամանքների առկայության դեպքում դատարանի կողմից նշանակված պատիժը ակնհայտ խիստ է, չպատճւսռաբանված և անհամաչափ։
Դատարանը, գործին կցված փաստաթղթերը հրապարակելիս, հանգամանորեն հրապարակել է ԼՂՀ ազատագրման համար մղված մարտերում Ս.Խաչատրյանի մասնակցությունը հաստատող ԵԿՄ Կոտայքի բաժանմունքի գրությունը, Ս.Խաչատրյանի ստացած <<Հայոց Արծիվ>>, <<Ազատագրում>>, <<Հայաստանի Երկրապահ>>, <<Կոտայք գումարտակ>> <<Մայրական երախտւսգիստւթյուն>> մեդալների վկայականները, սակայն դրանք դատավճռում չեն արտացոլվել։
Դատարանը, ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատժի հիմնավորվածությունը գնահատելիս, չի պահպանել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի պահանջները, քննության չի առել ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորության հարցը,
Ելնելով վերոգրյալից պաշտպան Հ.Բաբայանը խնդրել է բեկանել Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների րնդհանուր իրավասության դատարանի 18.11.2011թ. դատավճիռը և գործը վերադարձնել ստորադաս դատարան՝ նոր քննության, իսկ եթե վերաքննիչ դատարանր հանգի այն հետևության, որ ապացուցված է Ս.Խաչատյանի կողմից նրան մեղսագրվող հանցանքը կատարելը, ապա ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակել կատարված հանցագործությանր և անձր բնութագրող տվյալներին համաչափ պատիժ :
Ամբաստանյալը իր վերաքննիչ բողոքով հայտնել է, որ ընդհանուր իրավասության դատարանը թույլ է տրվել դատավարական և նյութական իրավունքի խախտումներ, որոնք հանգեցրել են դատական սխալի և կայացվել է անարդարացի դատական ակտ: Ելնելով վերոգրյալից ամբաստանյալը խնդրել է բեկանել Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների րնդհանուր իրավասության դատարանի 18.11.2011թ. դատավճիռը և գործը վերադարձնել ստորադաս դատարան՝ նոր քննության:

ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ՊԱՏՃԱՌԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ԵՎ ԵԶՐԱՀԱՆԳՈՒՄԸ.
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով նաև բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին ամբաստանյալի և պաշտպանի պատճառաբանությունները, մեղադրողի և տուժողի պատասխանը դրանց դեմ, ինչպես նաև ուսումնասիրելով և վերլուծելով գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ, հանգում է այն հետևության, որ պաշտպանական կողմի վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Վերաքննիչ դատարանը բողոքում առաջ քաշված հարցադրումներին անդրադառնալուց առաջ հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգքրի 3-րդ հոդվածի համաձայն` քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք , այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները:
ՀՀ քրեական օրենսգքրի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված` հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեսված է սույն օրենսգրքով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի համաձայն` խարդախությունը` խաբեության կամ վuտահությունը չարաշահելու եղանակով ուրիշի գույքի զգալի չափերով հափշտակությունը կամ ուրիշի գույքի նկատմամբ իրավունք ձեռք բերելն է:
Ինչպես երևում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի բովանդակությունից որպես ուրիշի գույքի տիրանալու միջոց` խարդախությունը բնութագրվում է կատարման հատուկ եղանակով` խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու: Խաբեությունը` գույքի սեփականատիրոջը կամ գույքը տիրապետողին մոլորության մեջ գցելու նպատակով իսկական, ճշմարիտ փաստերի դիտավորյալ խեղաթյուրումն է կամ ճշմարտության մասին լռելը:
Օբյեկտիվ կողմից խարդախությունը կատարվում է խաբեությամբ կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով, ինչի արդյունքում մոլորության մեջ ընկած սեփականատերը կամ իրավասու այլ անձը կամավոր կերպով գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները հանձնում է հանցագործին կամ այլ անձի կամ անձանց կամ չի խոչընդոտում վերջիններիս կողմից այդ գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները վերցնելուն:
Այնուհետև, արարքը խարդախության հանցակազմով որակելիս պարտադիր պետք է հաշվի առնել խարդախության սուբյեկտիվ կողմի առանձնահատկությունները, իսկ խարդախության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ, այսինքն` հանցավորը գիտակցում է, որ խաբեությամբ կամ վստահությունը չարաշահելու միջոցով հափշտակում է ուրիշի գույքը և նախատեսում ու ցանկանում է իր մտադրությունն ավարտին հասցնել: Միաժամանակ խարդախության սուբյեկտիվ կողմի առանձնահատկությունն այն է, որ մինչև գույքը վերցնելը կամ գույքին տիրանալը հանցավորն ի սկզբանե նպատակ է ունենում հափշտակել այն, չվերադարձնել գույքը, չկատարել խոստումը: Հակառակ դեպքում, երբ գույքը վերադարձնելու խոստումը կամ պարտավորությունները չկատարելու դիտավորությունն առաջանում է գույքը վերցնելուց հետո, անկախ շարժառիթից, խարդախության հանցակազմը բացակայում է:
Առաջին դեպքում հանցավորը գույքի սեփականատիրոջ կամ գույքը տիրապետողի մոտ սխալ պատկերացում է ստեղծում գույքը նրա տնօրինությանն անցնելու հիմքերի մասին և առաջ բերում գույքի հանձման օրինականության պատրանք, իսկ երկրորդ դեպքում դիտավորյալ լռում է իրավական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքների մասին, որի արդյունքում գույքի սեփականատերը կամ գույքը տիրապետողը մոլորության մեջ են ընկնում գույքը հանցավորին հանձնելու օրինական հիմքերի առկայության հարցում:
Վստահությունը չարաշահելն ուրիշի գույքին տիրանալու կամ դրա նկատմամբ իրավունք ձեռք բերելու նպատակով հանցավորի կողմից նրա և գույքի սեփականատիրոջ կամ գույքը տիրապետողի միջև ձևավորված հատուկ վստահելի հարաբերությունների օգտագործումն է, ընդ որում` այդ վստահությունը կարող է առաջանալ հանցավորի և գույքը հանձնողի փոխադարձ հարաբերություններից, հանցավորի նախորդ վարքագծից, հանցավորի անձնավորությունից և այլն:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը ամբաստանյալ Սիրակ Խաչատրյանի նկատմամբ մեղադրական դատավաճիռ է արձակել հետևյալ հիմնավորումներով.
Սիրակ Խաչատրյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ընդունել է, որ տւժողից սկզբում ստացել է 2000 ԱՄՆ դոլար, հետո` 12.000 ԱՄՆ դոլար, իսկ վերջում էլ` 5000 ԱՄՆ դոլար, սակայն հետագայում տուժողին տվել է 20.000 ԱՄՆ դոլարի ստացական: Գումարը վերցրել է ոչ թե որևէ մեկին կաշառք տալու, այլ տուժողի հարսին օգնելու համար, որպեսզի նա չբողոքի տուժողի տղայի նկատմամբ: Ամբաստանյալը նշել է, որ փորձել է տուժողի հարսի հարազատների միջոցով նրանց գումար փոխանցել, սակայն վերջիններս չեն ընդունել գումարը:
Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ Սիրակ Խաչատրյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները արժանահավատ չեն, դրանով նա ցանկանում է խուսափել քրեական պատասխանատվությունից և նրա փաստարկները հերքվում են դատաքննությամբ հետազոտված հետևյալ ապացույցներով:
Տուժող Ելիզար Համբարձումյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներով այն մասին, որ 2009թ. հոկտեմբեր ամսին իր որդու ընկերոջ` Սուրեն Մանուկյանի միջոցով ծանոթացել է Կոտայքի մարզի Գետարգել գյուղի բնակիչ Սիրակ Գևորգի Խաչատրյանի հետ: Ս.Մանուկյանը հայտնել է տուժողին իր մորաքրոջ որդու` Ս.Խաչատրյանի, լավ կապերի, շրջապատի մասին և ասելով, որ Ս.Խաչատրյանը կարող է օգնել, որ մեկ այլ քրեական գործով կալանավորված տուժողի որդին որքան հնարավոր է շուտ ազատվի կալանքից: Ս.Մանուկյանը հայտնել է նաև, որ Ս.Խաչատրյանին բոլորը ճանաչում են Մխո անունով: 2009թ. հոկտեմբեր ամսին Ս.Մանուկյանը տուժողի բնակարան է գնացել Ս.Խաչատրյանի հետ, որտեղ զրույցի ընթացքում Ս.Խաչատրյանը հայտնել է, որ ընկերոջ` Արդարադատության նախարարության աշխատակից, Արտակի միջոցով կարող է կալանքից ազատել որդուն և հետագայում միջնորդել մեղմ պատիժ ստանալու համար, սակայն վերոհիշյալ գործողությունը կապված է մեծ գումարների հետ: Տուժողը հայտնել է, որ ինքը գումար չունի և կարող է միայն գրավադրել իր բնակարանը` 15.000 ԱՄՆ դոլարի դիմաց, սակայն Ս.Խաչատյանը առաջարկել է իրեն գրավադրման փոխարեն վաճառել բնակարանը և տալ իրեն 20.000 ԱՄՆ դոլար, որից 4000 ԱՄՆ դոլարը պահանջել է որպես կանխավճար: Համաձայնվել է Ս.Խաչատրյանի առաջարկին և խոստացել, որ մի քանի օրից կտա Ս.Խաչատրյանի պահանջած 4.000 ԱՄՆ դոլար կանխավճարը, իսկ բնակարանը վաճառելուց հետո մնացած 16.000 ԱՄՆ դոլար գումարը: Այդ հանդիպման ընթացքում ինքը Ս.Խաչատրյանին տվել է իր որդու վերաբերյալ դատարանից ուղարկված թուղթն այն մասին, որ գործը դատարանում է, ինչպես նաև փոխանակվում են հեռախոսահամարներով հետագայում կապնվելու համար: Նույն հանդիպման ժամանակ Ս.Խաչատրյանը խոստացել էր որդու համար վարձել նաև պաշտպան: 2009թ. հոկտեմբերի 16-ին զանգահարելով Ս.Խաչատրյանին` հրավիրել է նրան իր դստեր` Քնարիկ Համբարձումյանի բնակարան գումար փոխանցելու նպատակով: Քանի որ Ս.Խաչատրյանը չգիտեր բնակարանի տեղը հանդիպման է գնացել Ս.Մանուկյանի հետ, ով նախկինում բազմիցս եղել է այդ բնակարանում: Նույն օրը` ժամը 18:00-ի սահմաններում, Ս.Խաչատրյանը և Ս.Մանուկյանը գնացել են տուժողի բնակարան, որտեղ նա վերոնշյալ անձանց ներկայությամբ Ս.Խաչատրյանին տվել է 2.000 ԱՄՆ դոլար գումար` պայմանավորված 20.000 ԱՄՆ դոլարից, իսկ մնացածը խոստացել է տալ բնակարանը վաճառելուց հետո: Ս.Խաչատրյանը պահանջել է ևս 2.000 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն ինքը պատասխանելով, որ այլ գումար չի կարողացել հայթայթել, խոստացել է բնակարանը վաճառելուց հետո անմիջապես տալ: Վերցնելով գումարը` Ս.Խաչատրյանը ասել է, որ ամեն ինչ լավ է լինելու: Նույն ժամանակահատվածում Ս.Խաչատրյանը տուժողին տվել է փաստաբան Կարեն Քամալյանի հեռախոսահամարը ասելով, որ վերջինս դատարանում պետք է զբաղվի որդու գործերով, իսկ մնացած հարցերը կկարգավորի ոմն Արտակը: Տուժողը գումարային հարաբերությունների մեջ չի մտել փաստաբան Կ.Քամալյանի հետ և երբևիցե չի պատմել իր և Ս.Խաչատրյանի միջև եղած պայմանավորվածության մասին:
Տուժողին բնակարանը հաջողվել է վաճառել միայն 2010թ. փետրվարի 10-ին` 25.000 ԱՄՆ դոլար գումարով և նույն օրը իր ազգական Անդրանիկ Ելինյանի Երևան քաղաքի Տուլբուխինի փողոց 3-րդ շենք 4-րդ բնակարանում, ժամը 18:00-ի սահմաններում Ս.Խաչատրյանին տվել է 18.000 ԱՄՆ դոլար գումար, վերջինս էլ, վերցնելով գումարը, խոստացել է Արտակի միջոցով, իրենց պայմանավորվածության համաձայն, կալանքից ազատել և օգնելու մեղմ պատիժ նշանակելու իր որդուն:
Մինչ այդ` 2009թ. դեկտեմբերի 24-ին, տուժողի որդուն` Ալբերտ Համբարձումյանին, Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության դատարանը դատապարտել է 10 տարի ազատազրկման: Ս.Խաչատրյանը ամբողջ գումարը վերցնելուց հետո իրեն խոստացել է կատարել իրենց միջև եղած պայմանավորվածությունը, ասելով, որ Արտակի միջոցով վերաքննիչ դատարանում կբեկանի առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, որով մեղմ պատիժ կնշանակվի Ե.Համբարձումյանի որդու նկատմամբ և անհանգստանալու կարիք չկա: 2010թ. մարտի 22-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ անփոփոխ է թողնվել ընդհանուր իրավասության դատարանի 2009թ. դեկտեմբերի 24-ի դատավճիռը: Այնուհետև, Ս.Խաչատրյանն տուժողին խոստացել է, որ որդու պատժի մեղմացման հարցը կլուծի վճռաբեկ ատյանում` պարզաբանելով, որ մինչ այս զբաղվել է որդու նախկին կնոջ` Թամարային համոզելով, որ նա չբողոքի որդու դեմ, որից հետո Ս.Խաչատրյանը կրկին վստահեցրել է, որ կլուծի որդու խնդիրները:
2010թ. հունիսի 1-ին պաշտպան Կ.Քամալյանից տեղեկացել է, որ վճռաբեկ դատարանը անփոփոխ է թողել որդու նկատմամբ կայացված դատավճիռը: Այդ կապակցությամբ Ս.Խաչատրյանը տուժողին ասել է, որ թյուրիմացություն է տեղի ունեցել, պետք է կրկին բողոքարկել, սակայն Ե.Համբարձումյանը կասկածներ ունենալով, որ Ս.Խաչատրյանը խաբում է իրեն հրաժարվել է առաջարկից և պահանջում վերադարձնել գումարը կամ գնել նոր բնակարան, քանի որ Ս.Խաչատրյանի դրդմամբ է ինքը վաճառել իր բնակարանը ցածր գնով: 2010թ. հունիսի 5-ին Ս.Խաչատրյանը զանգահարելով տուժողին ժամադրել է նրան Կոմիտասի պողոտայում գտնվող Կ.Քամալյանի փաստաբանական գրասենյակ, ուր Ե.Համբարձումյանը և Ս.Խաչատրյանից պահանջել է վերադարձնել 20.000 ԱՄՆ դոլար գումարը կամ գնել համարժեք բնակարան:
Այնուհետև տուժող Ե.Համբարձումյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ամբաստանյալը, պատճառաբանելով, որ գումար չունի, խնդրել է Ե.Համբարձումյանին ժամանակ տալ իրեն և իր ձեռքով գրել է պարտավորագիր, որով պարտավորվել է երկամսյա ժամկետում իր համար գնել մեկ սենյականոց բնակարան Երևանում: Նշված ժամկետի լրանալուց հետո ինքը բազմիցս դիմել է պահանջելով ամբաստանյալ Ս.Խաչատրյանին կատարել իր պարտավորությունը, սակայն Ս.Խաչատրյանը ժամանակ է ձգձգել և իրեն մոլորության մեջ գցել: 2010թ. նոյեմբերի 18-ին զանգահարել է Ս.Խաչատրյանին և հայտնել, որ պատրաստվում է դիմել <<Հայկական ժամանակ>> թերթի խմբագրություն և հայտնել եղելությունը: Ս.Խաչատրյանը հորդորել է չդիմել այդ քայլին` խոստանալով այցելել և զրուցել այդ կապակցությամբ: Սպասելով 5 օր և այդպես էլ չհանդիպելով Ս.Խաչատրյանին 2010թ. նոյեմբերի 23-ին այցելել է <<Հայկական Ժամանակ>> թերթի խմբագրություն, պատմել է իր հետ կատարվածը: Իր պատմածը տպագրվել է 2010թ. նոյեմբերի 25-ի համարում, որից հետո 2010թ. դեկտեմբերի 1-ի երեկոյան Ս.Խաչատրյանը և Ս.Մանուկյանը այցելել և փորձել են պարզաբանումներ ստանալ կատարած քայլի մասին: Ինքը պատսխանել է, որ թերթի խմբագրություն է դիմել այն պատճառով, որ շուրջ մեկ տարի է Ս.Խաչատրյանը խաբել է իրեն և ավելացրել է, որ նաև պատրաստվում է գրավոր խնդրանք ներկայացնել ՀՀ նախագահին: Այդ օրն էլ ինչպես նախորդ անգամները Ս.Խաչատրյանը իրեն խոստացել է գնել բնակարան, ինչպես նաև արդարացել է, որ 15.000 ԱՄՆ դոլարը նա տվել է Արտակին, իսկ վերջինս այն դեռ չի վերադարձրել: Ինքը որևէ այլ տեղեկություն իր կողմից տրված գումարի, ինչպես նաև մնացած 5.000 ԱՄՆ դոլարի մասին չի ունեցել: Այնուհետև իրեն հրավիրել են Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մաշտոցի քննչական բաժին ՀՀ Գլխավոր դատախազությունից ստացված ՀՀ Արդարադատության նախարարի գրության և <<Հայկական Ժամանակ>> օրաթերթի 2010թ. նոյեմբերի 25-ի համարում տպագրված <<20.000 դոլարն օդ է ցնդել>> վերտառությամբ հոդվածի հիման վրա, որտեղ հաղորդում և բացատրություն է տվել կատարվածի վերաբերյալ: Վերջին տեղեկությունը Ս.Խաչատրյանից ինքը ունեցել է 2010թ. դեկտեմբերի 6-ին, երբ վերջինս զանգահարել է և հայտնել, որ 5-րդ մասիվում <<Սիգարոնի>> գործարանի հարևանությամբ գտնվող բնակարանը տեսել է և հավանել և զբաղվում է այն գնելու հարցով, որից հետո իրեն ոչ Ս.Խաչատրյանը, ոչ էլ Ս.Մանուկյանը չեն զանգահարել և չեն հանդիպել :
Դատաքննության ժամանակ տուժող Ելիզար Համբարձումյանը պնդել է նախաքննական բոլոր ցուցմունքները և նշել է, որ ամբաստանյալ Սիրակ Խաչատրյանին իրոք տվել է 20.000 ԱՄՆ դոլար` 2000 և 18.000 ԱՄՆ դոլար, որպեսզի Մխոն /նույն ինքը Սիրակ Խաչատրյանը/ Արտակի միջոցով լուծի իր տղայի գործը, այն է` կիրառեին քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածը և տղային մեղմ պատիժ տային, սակայն իրեն խաբել է և չի օգնել տղային և նրա նկատմամբ կայացվել է մեղադրական դատավճիռ և տղան դատապարտվել է 10 տարի ժամկետով ազատազրման, որը անփոփոխ է թողնվել նաև վերադաս դատարանների կողմից:
Տուժողի դստեր, վկա Քնարիկ Համբարձումյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներով այն մասին, որ մորից տեղեկացել է, որ նա որդու ընկեր Ս.Մանուկյանի միջոցով ծանոթացել է նրա մորաքրոջ որդու` Ս.Խաչատրյանի հետ: Մորից իմացել է նաև, որ Ս.Մանուկյանը նշված Սիրակ Խաչատրյան տվյալերով, որը նաև հայտնի էր Մխո անունով անձի հետ գնացել է մոր բնակության հասցե հանդիսացող Երևանի` Շենգավիթ 11 փողոց 39/1 շենքի 68 բնակարան, որտեղ վերջինս եղբորը` Ալբերտ Համբարձումյանին կալանքից ազատելու և մեղմ պատիժ նշանակելու համար պահանջել է 20.000 ԱՄՆ դոլար գումար, որը պետք է փոխանցեր ընկերոջը` Արտակին` նշված հարցերը կարգավորելու համար: 2009թ. հոկտեմբերի 16-ին առաջին անգամ հանդիպել է Ս.Խաչատրյանին, ով Ս.Մանուկյանի հետ մոր հրավերով եկել են իր բնակարան: Մայրը հայտնել է, որ կանչել է Ս.Խաչատրյանին, 4.000 ԱՄՆ դոլար կանխավճար տալու համար, սակայն մայրը կարողացել էր հայթայթել միայն 2.000 ԱՄՆ դոլարը: Մնացած 18.000 ԱՄՆ դոլարը մայրը պետք է տար բնակարանը վաճառելուց հետո: Իր բնակարանում մայրը Ս.Խաչատրյանին տվել է 4.000 ԱՄՆ դոլար կանխավճարից 2.000 ԱՄՆ դոլարը` պատճառաբանելով, որ չի կարողացել գումարը հայթայթել և մնացած 18.000 ԱՄՆ դոլար գումարը կտա բնակարանը վաճառելուց հետո: Իր բնակարանում գտնվելու ժամանակ Ս.Խաչատրյանը զրույցի ընթացքում հայտնել է, որ ինքը շատ գործեր է արել` նկատի ունենալով կաշառքի միջոցով տարբեր հարցերի լուծում, ասել է նաև, որ ներկայումս ՀՀ-ում դժվար է լուծվում թմրամիջոցների իրացմամբ զբաղվող անձանց կալանքից ազատելու հարցերը, իսկ այլ հանցանքների համար կալանավորված անձանց հնարավոր է գումարի միջոցով ազատել կալանքից: Բնակարանում Ս.Խաչատրյանը և Ս.Մանուկյանը մնացել են շուրջ 10-15 րոպե, մայրը Ս.Խաչատրյանին Ս.Մանուկյանի և իր ներկայությամբ առանց որևէ ստացականի տվել է 2.000 ԱՄՆ դոլարը հետո նրանք հեռացել են: Դրանից հետո մայրը կապի մեջ է եղել Ս.Խաչատրյանի հետ, իսկ Ս.Խաչատրյանը խոստացել է իրականացնել իրենց միջև եղած պայմանավորվածությունը ամբողջ գումարը ստանալուց հետո: Մորից տեղեկացել է նաև, որ նա դիմել է բրոքերների և հայտարարություն է տվել ԱԼՄ հեռուստաալիքով: Տեղեկացրել է նաև, որ Ս.Խաչատրյանը փաստաբան էր գտել իր եղբոր գործով, սակայն մայրը ոչինչ չէր ասել փաստաբանին իր և Ս.Խաչատրյանի միջև եղած պայմանավորվածության մասին: Հայտնել է, որ 2009թ. դեկտեմբերի 24-ին առաջին ատյանի դատարանը իր եղբորը դատապարտել 10 տարի ժամկետով ազատազրկման, որից հետո Ս.Խաչատրյանը իր մորը հայտնել է, որ երբ ամբողջությամբ գումարը տա վերաքննիչ դատարանի միջոցով իր եղբոր նկատմամբ կկիրառվի ավելի մեղմ պատիժ և նա մի քանի ամսից տանը կլինի: 2010թ. փետրվարի 10-ին իր մայրը վաճառել է բնակարանը 25.000 ԱՄՆ դոլար գումարով և հենց նույն օրը Ս.Խաչատրյանին կանչել և տվել է պայմանավորված 18.000 ԱՄՆ դոլարը: Ս.Խաչատրյանը գումարը վերցնելուց հետո իր եղբոր պատիժը մեղմացնելու համար ոչինչ չի ձեռնարկել և վերաքննիչ դատարանը 10 տարվա ազատազրկման դատավճիռը անփոփոխ է թողել: Այնուհետև մորից տեղեկացել է, որ Ս.Խաչատրյանը խոստացել էր վճռաբեկ դատարանի միջոցով փոխել եղբոր դատավճիռը, սակայն վճռաբեկ դատարանը ևս դատավճիռը թողել էր անփոփոխ: Որոշ ժամնակ անց, պարզ դարձավ, որ Ս.Խաչատրյանը խաբել է իր մորը: Ս.Խաչատրյանը խոստացել իր մորը, որ շուտով փողը հետ կվերադարձնի: Ավելի ուշ մայրը Ս.Խաչատրյանից բնակարան էր պահանջել, քանի որ վերջինս ասել էր գումարը միանգամից չի կարող վերադարձնել, որ գումար չունի: Ս.Խաչատրյանը 2010թ. հունիսի 5-ին պարտավորագիր է գրել, թե իբր մինչ 2010թ. օգոստոսի 1-ը Երևանում բնակարան է գնելու մոր համար և դարձյալ խաբել էր` չգնելով ոչ բնակարան և ոչ էլ վերադարձնելով գումար: Մայրը ի վերջո որոշել է թերթի միջոցով վարկաբեկել Ս.Խաչատրյանին և դիմել է <<Հայկական Ժամանակ>> թերթի խմբագրություն:
Վկա Անդրանիկ Ելինյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներով հայտնել է, որ տուժողը` Ե.Համբարձումյանը, հանդիսանում է իր քեռու աղջիկը: Տուժողից իմացել է,որ Մխո անունով մի անձնավորություն ունի լավ շրջապատ և կարող է օգնել տուժողի որդուն, որպեսզի վերջինս քիչ պատժվի: Տուժողը խնդրել է իրեն, որպեսզի նա էլ հանդիպի Մխոին և կարծիք հայտնի նրա մասին: Ինքը հանդիպել է Մխոին և Մխոն իր վրա լուրջ մարդու տպավորություն է թողել և իրեն վստահեցրել է, որ լավ կապեր ունի այդ թվում դատական համակարգում և կարող է օգնել, որ Ե.Համբարձոմյանի որդին մեղմ պատիժ ստանա: Վկան հատնել է, որ Ս.Խաչատրյանը Ե.Համբարձումյանի որդուն մեղմ պատիժ նշանակելու համար պահանջել է 20.000 ԱՄՆ դոլար գումար: Այնուհետև տուժողից իմացել է, որ արդեն Մխոյին տվել է 2.000 ԱՄՆ դոլար գումար: Ինքը իմացել է նաև որ Ե.Համբարձումյանը վաճառել է Շենգավիթում գտնվող իր բնակարանը, որպեսզի կարողանա Մխոյին տալ որդու գործի լուծման համար անհրաժեշտ գումարը, որն ընդհանուր առմամբ կազմում էր 20.000 ԱՄՆ դոլար: Ե.Համբարձումյանը բնակարանը վաճառելու օրը եկել է իր` Երևան քաղաքի Տուլբուխինի փողոց 3-րդ շենք 4-րդ բնակարան, որից հետո Ե.Համբարձումյանը կանչել է Ս.Խաչատրյանին և հյուրասենյակում Ե.Համբարձումյանը Մխոյին տվել է 18.000 ԱՄՆ դոլար գումար, որը Մխոն վերցրել է առանց որևէ ստացականի և ասել է, որ արդեն Ե.Համբարձումյանի որդու գործը լավ կլինի և մինչ այդ պահն էլ այն եղել է ընթացքի մեջ:
Վկա Կարեն Քամալյանի նախաքննական ցուցմունքով այն մասին, որ 2009թ. աշնանը իր փաստաբանական գործունեության իրականացման` Երևանի Կոմիտասի պողոտայի 51 հասցեում գտնվող գրասենյակ է այցելել տուոժղ Ե.Համբարձումյանը և իրեն խնդրել է իրականացնել որդու պաշտպանությունը` ասելով, որ իրեն ուղարկել է Մխո անունով մի անձնավորություն և որ վարձատրության հետ կապված հարցերը լուծելու է Մխոն: Ինքը ասել է, որ չի ճանաչում Մխո անունով անձնավորության և որ ոչ ոք ոչինչ չի ասել իրեն Ե.Համբարձումյանի որդու պաշտպանության ինչպես նաև վարձատրության հարցի շուրջ, որից հետո Ե.Համբարձումյանը հեռացել է: Կ.Քամալյանը հայտնել է, որ հաջորդ օրը իր մոտ է գնացել մի անծանոթ տղամարդ և խնդրել, որ իրականացնի Ե.Համբարձումյանի որդու պաշտպանությունը, վերոնշյալ անձնավորությունը Սիրակ Խաչատրյանն էր, որին անվանում են նաև Մխո և հենց նա խոստացավ վճարել փաստաբանական ծառայություների դիմաց: Ե.Համբարձումյանի որդու պաշտպանությունը առաջին ատյանի դատարանում իրականացնելու համար ինքը պահանջել է 700 ԱՄՆ դոլար գումար, իսկ Ս.Խաչատրյանը խոստացել էր գործը ձգձգվելու դեպքում վճարել ևս 200-300 ԱՄՆ դոլար գումար: Դրանից հետո Ե.Համբարձումյանը կրկին եկել է իր մոտ և ինքն էլ տուժողին հայտնել է, որ արդեն ճանաչում է Մխո անունով անձին` Ս.Խաչատրյանին և համաձայն է ստանձնել Ե.Համբարձումայնի որդու պաշտպանությունը: Ե.Համբարձումյանի հետ սահմանված կարգով կնքվել է պայմանագիր: Կ.Քամալյանը հայտնել է, որ Ս.Խաչատրյանը երբևէ չի ասել, որ պատրաստվում է իր ընկերների, ծանոթների միջոցով այնպես անել, որ իր պաշտպանյալ Ա.Համբարձումյանը պայմանական դատապարտվի կամ մեղմ պատիժ ստանա, բացի այդ Ս.Խաչատրյանը երբևէ չի ասել, որ արդարադատության նախարարությունում Արտակ անունով պաշտոնյա ընկեր ունի: Կ.Քամալյանը հայտնել է, որ ինքը օրենքով սահմանված կարգով իրականացրել Ե.Համբարձումյանի որդու պաշտպանությունը առաջին ատյանի դատարանում: Երևանի Շենգավիթ վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության դատարանը Ե.Համբարձումյանի որդուն դատապարտել է 10 տարի ազատազրկման, իսկ ինքը վերաքննիչ, այնուհետև վճռաբեկ բողոքներ է բերել դատավճիռի դեմ, սակայն բողոքները մերժվել են և դատավճիռը մնացել է անփոփոխ: Կ.Քամալյանը հայտնել է, որ տուժողը իրեն ոչինչ չի հայտնել, որ Ս.Խաչատրյանը խոստացել է, որ որդու պատժաչափը անպայման փոխվելու է, երբ Ս.Խաչատրյանը իմացել է, որ ոչ միայն պատժաչափը չի փոխվել այլ վճռաբեկ դատարանը բողոքը վարույթ չի ընդունել և հետ է վերադարձրել այն, խնդրել է, որ նորից բողոք ներկայացվի: Ինքը մերժել է նրա խնդրանքը: Որոշ ժամանակ անց տուժողը իր գրասենյակում հանդիպել է Ս.Խաչատրյանին, որը եկել էր մի երիտասարդի հետ: Տուժողը իրեն խնդրել է իրենց մենակ թողնել, որից հետո ինքը լքել է աշխատասենյակը, չի իմացել և չի լսել թե ինչ է կատարվել իր աշխատասենյակում: Դրանից հետո այլևս տեղեկություն չի ունեցել ինչպես Ս.Խաչատրյանից, այնպես էլ Ե.Համբարձումյանից:
Վկա Հրաչիկ Մանուկյանի նախաքննական ցուցմունքներով այն մասին, որ հանդիսանում է տուժողի նախկին հարսի` Թամարա Մանուկյանի հայրը և չի ճանաչում Մխո անունով հայտնի Սիրակ Խաչատրյանին և նման անձնավորություն իրեն չի հանդիպել և դստեր` Թամարիկի բուժման համար 12.000 ԱՄՆ դոլար գումար չի առաջարկել: Հայտնել է, որ լսել էր այն մասին, որ տուոժղը վաճառել է Շենգավիթում գտնվող իր բնակարանը և ինչ-որ մեկին 20.000 ԱՄՆ դոլար գումար է տվել, որպեսզի որդին քիչ պատժաժամկետով պատժվի: Հետագայում վկան հայտնել է, որ ճանաչում է Ս.Խաչատրյանին և վերջինս իրոք իրեն հանդիպել է իր բարեկամ Սամվել Պապիկյանի հետ և առաջարկել է գումար տալ իր դստեր բուժման և պլաստիկ վիրահատության համար, սակայն ինքը հրաժարվել է Ս.Խաչատրյանի առաջարկից և նշել է, որ Ս.Խաչատրյանը իրեն որևէ կոնկրետ գումարի չափի մասին չի ասել և նա Ս.Խաաչատրյանից որևէ գումար չի վերցրել: Դատաքննության ժամանակ վկան հաստատել է Թամարիկի բուժման մասով իր նախաքննական ցուցմունքը: Իսկ տուժողի կողմից Շենգավիթում գտնվող բնակարանը վաճառելու և 20.000 ԱՄՆ դոլար ինչ որ մեկին տալու մասով, հայտնել է, որ նման ցուցմունք է տվել, որպեսզի հեռու մնա ամեն ինչից և խոսակցությունների մեջ չնկնի:
Վկա Սամվել Պապիկյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ հանդիսանում է վկա Հրաչ Մանուկյանի քրոջ ամուսինը և չի ճանաչում Մխո անունով հայտնի Սիրակ Խաչատրյանին և նման անձնավորություն իրեն չի հանդիպել և գումար չի առաջարկել և նա նման անձնավորության չի ծանոթացրել Հ.Մանուկյանի հետ, այնուհետև հայտնել է, որ ճանաչում է Ս.Խաչատրյանին և իրոք վերջինս առաջարկել է իրեն համոզել Թամարիկի հորը վերցնել գումար Թամարիկի բուժման համար: Ինքը ծանոթացրել է Ս.Խաչատրյանին Հ.Մանուկյանի հետ, նրանք խոսել են իրար հետ, սակայն Հ.Մանուկյանը հրաժարվել է որևէ գումար վերցնել, թե Ե.Համբարձումյանից, թե նրա ուղարկած մարդկանցից: Դատարանում վկան նշել է, որ Սիրակ Խաչատրյանը փող է առաջարկել Թամարիկի հորը, որպեսզի աղջկան բուժի և դրա դիմաց պահանջում էր ցուցմունքը ետ վերցնել:
Սիրակ Խաչատրյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորվում է նաև առերես հարցաքննության արձանագրություններով:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը, ներկայացված բողոքների հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում ստուգման ենթարկելով քրեական գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման և քրեական օրենքի ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանումը, ուսումնասիրության և գնահատման ենթարկելով քրեական գործում առկա նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ ընդհանուր իրավասության դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ստուգման ենթարկելով քրեական գործի հիմքում դրված ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, ամբաստանյալ Սիրակ Խաչատրյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, մեղավորության վերաբերյալ հանգել է ճիշտ հետևության, նրան մեղսագրված արարքի քրեաիրավական գնահատականը ճիշտ է տրվել, ուստի դատավճիռը բեկանելու հիմքեր չկան այդ մասով օրինական և հիմնավորված է:
Ամբաստանյալ Ս.Խաչատրյանի նկատմամբ նշանակված պատժի հարցը քննարկելիս Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, որոնք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը, այնպես էլ չափը որոշելիս:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դրա կատարման հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
Ինչպես երևում է գործի նյութերից Սիրակ Խաչատրյանը Սիրակ Գևորգի Խաչատրյանը խաբեությամբ և վստահությունը չարաշահելու եղանակով տուժող Ելիզար Համբարձումյանից առանձնապես խոշոր չափերի գումար հափշտակելու դիտավորությամբ, վերջինիս` հանցագործություն կատարման համար կալանավորված որդու նկատմամբ դատարանի կողմից մեղմ պատիժ նշանակելու համար քրեական գործով չպարզված ոմն Արտակին կաշառք տալու պատրվակով Ե.Համբարձումյանից վերցրել է 20.000 ԱՄՆ դոլար գումար և խարդախությամբ հափշտակել այն ` տուժողին պատճառելով առանձնապես խոշոր չափերի գույքային վնաս: Մինչ օրս տուժողին պատճառված նյութական վնասը հատուցելու նպատակով ամբաստանյալը որևէ միջոցներ չի ձեռնարկել:
Ընդհանուր իրավասության դատարանը որպես ամբաստանյալ Սիրակ Խաչատրյանի պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանք է դիտել այն, որ նա նախկինում արատավորված և դատված չի եղել, բնութագրվում է դրականորեն, խնամքին են գտնվում 1929թ.ն ծնված մայրը` Ֆլորա Խաչատրյանը և 18 տարին չլրացած, 16.07.1994թ. ծնված տղան` Գարիկ Խաչատրյանը:
Որպես ամբաստանյալ Սիրակ Խաչատրյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք չի արձանագրվել:
Վերաքննիչ դատարանում ամբաստանյալի պատիժը ու պատասխանատվությունը մեղմացման առումով որևէ այլ փաստարկներ չեն ներկայացվել:
Այսպիսով. Վերաքննիչ դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 62-րդ հոդվածներով, պատիժ նշանակելու ընդհանուր դրույթներով, նկատի ունենալով ամբաստանյալին մեղսագրված արարքի բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, նրանց անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Սիրակ Խաչատրյանի նկատմամբ նշանակվել է համաչափ պատիժ,այն արդարացի է և համապատասխանում է նրա անձնավորությանը և հանցանքի ծանրությանը, ուստի դատավճիռը պատժի մասով`մեմղմացման ևս բեկանելու հիմքեր չկան:
Ինչ վերաբերում է պաշտպանական կողմի բողոքների այն փաստարկներին, որ ամբաստանյալի նկատմամբ կարող է կիրառվել ՀՀ քրեական օրենսգքրի 70-րդ հոդվածը, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ բողոքն այս մասով նույնպես ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը սահմանում է` եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է այն եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս հաշվի են առնվում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն գոյություն ունեցող տվյալների օբյեկտիվ վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
Քրեական գործի նյութերով հիմնավորվել և հաստատվել է, որ Սիրակ Գևորգի Խաչատրյանը խաբեությամբ և վստահությունը չարաշահելու եղանակով տուժող Ելիզար Համբարձումյանից առանձնապես խոշոր չափերի գումար հափշտակելու դիտավորությամբ, վերջինիս` հանցագործություն կատարման համար կալանավորված որդու նկատմամբ դատարանի կողմից մեղմ պատիժ նշանակելու համար քրեական գործով չպարզված ոմն Արտակին կաշառք տալու պատրվակով Ե.Համբարձումյանից վերցրել է 20.000 ԱՄՆ դոլար գումար և խարդախությամբ հափշտակել գումարը` պատճառելով առանձնապես խոշոր չափերի գույքային վնասև մինչ օրս տուժողին պատճառված նյութական վնասը հատուցելու նպատակով ամբաստանյալը որևէ միջոցներ չի ձեռնարկել:
Վերաքննիչ բողոքի հիմնավորումներում պաշտպանական կողմը որևէ լրացուցիչ փաստարկ չի վկայակոչել իր հետևությունները հիմնավորելու համար, իսկ շարադրված փաստարկներն արդեն իսկ ընդհանուր իրավասության դատարանը հաշվի է առել ամբաստանյալի նկատմամբ պատժատեսակ և պատժաչափ նշանակելիս:
Պատիժը պայմանականորեն կարող է չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը` առանց ռեալ պատիժ նշանակելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության վերաբերյալ: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն գոյություն ունեցող տվյալների օբյեկտիվ վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը:
Անձի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված հարցը Վճռաբեկ դատարանն արծարծել է ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ՎԲ-124/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 և այլ որոշումներում, որոնցում հայտնել և վերահաստատել է իրավական դիրքորոշում այն մասին, որ, չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուհանդերձ դատարանը պարտավոր է ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին:
Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է` թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն, այնուհանդերձ, պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված` պատժի նպատակների համատեքստում (տես Գ.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2008թ. փետրվարի 01-ի ՎԲ-01/08 որոշումը):
Հաշվի առնելով վերը շարադրվածը` Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Սիրակ Խաչատրյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի բխում օրենքի պահանջներից և հաշվի առնելով նաև կատարված հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, արարքի կատարման եղանկը /տուժողին հորդորել է բնակարանը վաճառել կաշառք տալու նպատակով, ինչի արդյունքում նրա ընտանիքը մնացել է անօթևան/, Սիրակ Խաչատրյանի անձը բնութագրող տվյաները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկները` իրենց համակցությամբ, գտնում է, որ դրանք բավարար չեն հանգելու այն հետևության, որ Սիրակ Խաչատրյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ, 402-րդ, 412-րդ և 418-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ քրեական դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2011թ. նոյեմբերի 18-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի ՍԻՐԱԿ ԳԵՎՈՐԳԻ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ ամբաստանյալ Ս.Խաչատրյանի և պաշտպան Հունան Բաբայանի վերաքննիչ բողոքները մերժել:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան հրապարակման պահից` մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ե.ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Գ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

Ս.ՉԻՉՈՅԱՆ