Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն
Գործ ԵԱՔԴ/0060/01/11
16 սեպտեմբերի 2011թ. ք.Երևան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Գ. ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ
Ս. ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Վ.ՄԻԼԻՏՈՆՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Է.ԱՂԱՋԱՆՅԱՆԻ

Դռնբաց դատական նիստում քննելով ամբաստանյալ Մ.Գեղամյանի շահերի պաշտպան Էդուարդ Աղաջանյանի վերաքննիչ բողոքը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Մարտին Վաչիկի Գեղամյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, և մյուսների, Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ դատարան/ 2011թ. հուլիսի 25-ի դատավճռի դեմ.

Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
2011 թվականի հունվարի 21-ին ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 62200411 քրեական գործը:
2011 թվականի ապրիլի 26-ին Մարտին Վաչիկի Գեղամյանը որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 2.1 կետերով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված այն արարքների կատարման համար, որ <<նա առանց իրացնելու նպատակի, ապօրինի ձեռք է բերել և պահել առանձնապես խոշոր չափի <<Ափիոն>> տեսակի թմրամիջոց, այնուհետև կրկին անգամ իրացրել է խոշոր չափի <<Ափիոն>> տեսակի թմրամիջոց, որն արտահայտվել է հետևյալում.
Մարտին Գեղամյանը ծանոթանալով առևտրային գործունեությամբ զբաղվելու նպատակով Հայաստանի Հանրապետություն պարբերաբար այցելող Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի Աքբար Հաղշենասիլխեցիի հետ, անձնական գործածման ուղղակի դիտավորությամբ <<Ափիոն>> տեսակի թմրամիջոց ձեռք բերելու վերաբերյալ 2010թ. օգոստոսին Երևան քաղաքում կայացած նախնական համաձայնությամբ, նույն թվականի սեպտեմբերի սկզբին վերջինիցս` չպարզված Իրանի Իսլամական Հանրապետության բնակիչ, ոմն <<Հասանի>> միջոցով, առանց իրացնելու նպատակի, 1 գրամը 6 ԱՄՆ դոլարով ապօրինի ձեռք է բերել և պահել առանձնապես խոշոր չափի 1000 գրամ <<Ափիոն>> տեսակի թմրամիջոց, ինչի մասը գործածել է անձամբ: 2010թ. սեպտեմբերից 2011թ. հունվարի 21-ն ընկած ժամանակահատվածում շարունակելով հանցավոր գործունեությունը, Մարտին Գեղամյանը` առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք է բերած և պահած առանձնապես խոշոր չափի <<Ափիոն>> տեսակի թմրամիջոցի մնացած մասը` 5գրամանոց` խոշոր չափի չափաբաժիններով, բազմակի դեպքերով, երեք օրը մեկ կրկին անգամ ապօրինի իրացրել է մեղադրյալ Հմայակ Մանուկյանին` 1 գրամը 7 հազար ՀՀ դրամով: Կրկին անգամ ապօրինի ձեռք բերած և պահած խոշոր չափի` 4.7 գրամ <<Ափիոն>> տեսակի թմրամիջոցը հայտնաբերվել և առգրավվել է Հմայակ Մանուկյանի անձնական խուզարկությամբ>>:
2011 թվականի մայիսի 10-ին թիվ 60200411 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան` ըստ էության քննելու համար:
Քրեական գործը դատաքննություն նշանակելու մասին որոշմամբ, դատարանը, նկատի ունենալով, որ 2011թ.-ի մայիսի 23-ին ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին ՀՀ օրենքի 25-րդ հոդվածի համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2.1-ին կետն ուժը կորցրած է ճանաչվել, Հմայակ Սերյոժայի Մանուկյանի և Մարտին Վաչիկի Գեղամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2.1-ին կետը համապատասխանեցրել է նույն օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետին:
25.07.2011 թվականի դատավճռով ամբաստանյալ Մարտին Վաչիկի Գեղամյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով դատապարտվել ազատազրկման 5 /հինգ/ տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 3-րդ մասով` ազատազրկման 2 /երկու/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կանոններով, հանցանքների համակցությամբ պատիժները մասնակի գումարելու միջոցով Մարտին Գեղամյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 6 /վեց/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման:
Մարտին Գեղամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված չհեռանալու մասին ստորագրությունը փոխվել է կալանավորմամբ:
Մարտին Գեղամյանի պատժի սկիզբը հաշվվել է այն փաստացի կատարելու օրվանից, որը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում:
Վճռվել է դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց հանդիսացող <<Նոկիա Կարբոն Արտ>> մակնիշի, 358645014811376 գործարանային համարի /IMEI/ բջջային հեռախոսը և 094 11-17-82 բջջային հեռախոսահամարով բջջային հեռախոսաքարտը վերադարձնել Հմայակ Մանուկյանի հարազատներին, 4.7 գրամ հաստատուն քաշով` խոշոր չափի <<Ափիոն>> տեսակի թմրամիջոցը ոչնչացնել, <<Սամսունգ ԷՍ ՋԻ Էյջ 310>> մակնիշի, 35597000605254/702 գործարանային համարի /IMEI/ բջջային հեռախոսը և 00989141140210 բջջային հեռախոսահամարով բջջային հեռախոսաքարտն ու բռնագրավված 2.75 գրամ հաստատուն քաշով` խոշոր չափի <<Ափիոն>> տեսակի թմրամիջոցը, 4.7 գրամ հաստատուն քաշով` խոշոր չափի <<Ափիոն>> տեսակի թմրամիջոցը և 0.06 գրամ` խոշոր չափի <<Բուպրենորֆին>> տեսակի թմրամիջոց պարունակող 27 հաբերը կցել թիվ 62203111 քրեական գործին:
Վճռվել է նաև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Հմայակ Սերյոժայի Մանուկյանի անվամբ հաշվառված <<Մերսեդես Բենց>> մակնիշի 17 ԼՏ 151 պետհամարանիշի ավտոմեքենայի վրա դրված կալանքը` վերացնել:
Սույն դատավճռով դատապարտվել են նաև ամբաստանյալներ Աքբար Մոհամմադալիի Հաղշենասիլխեչին և Հմայակ Սերյոժայի Մանուկյանը, որոնց մասով դատական ակտը չի բողոքարկվել:

2/. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վերոհիշյալ դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Մ.Գեղամյանի պաշտպան Է.Աղաջանյանը` հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Դատարանի 25.07.2011թ. դատավճիռը չի բխում գործի իրական հանգամանքներից:
Նախ պետք է նշել, որ նախաքննության մարմնի կողմից խախտվել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածով ամրագրված գործի արդարացի քննության սկզբունքը և օբյեկտիվ քննություն կատարելու փոխարեն դիմել է սպառնալիքների, խաբեությամբ ցուցմունքներ կորզելու եղանակին:
Նախաքննության մարմինը կոպտորեն խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 1-ին և 5-րդ մասերը, 72-րդ հոդվածի 2-րդ մասը:
Այսպես Մ.Գեղամյանի նկատմամբ Ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչությունում իրականացվել է բռնության, սպառնալիքների տարափ, իսկ քննիչի կողմից խաբեությամբ կորզվել են ցուցմունքներ: Հարկ է նշել, որ մինչև Ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչություն Մ.Գեղամյանին բերման ենթարկելը, նրա որդուն` Վաչիկ Գեղամյանին առանց որևէ հիմքի բերման են ենթարկել Ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչություն և շուրջ մեկ օր ապօրինի զրկել են նրան ազատությունից ու բռնություն գործադրել նրա նկատմամբ: Հետագայում Մ.Գեղամյանին սպառնալիքներ են հղել, որ եթե նա չգրի ցուցմունքները իրենց ուզածով, ապա նրա որդուն նորից բերման կենթարկեն Ոստիկանություն և <<գործ կսարքեն>>: Բացի այդ քննիչի կողմից Մ.Գեղամյանից կորզվել են ցուցմունքներ, նրան խոստումներ տալով թե իբր <<գրի ինչ կասեմ և դու խնդիր չես ունենա, մեկա մյուս մեղադրյալների արարքները ապացուցված են և դու պետք է գրես նրանց վրա, հակառակ դեպքում քեզ վրա գործ կսարքենք>>: Այդ ամենը քննիչը կարողացել էր իրականացնել քանի որ Մ.Գեղամյանը պաշտպան չի ունե¬ցել, իսկ քննիչը նրան թույլ չի տվել պաշտպան ունենալ: Դա քողարկելու նպատակով քննիչի կողմից 11.02.2011թ. կազմվել է պաշտպանից հրաժարվելու արձանագրություն, որն իրականաց¬վել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի կոպիտ խախտումով: Բռնությունների, խաբեությունների, սպառնալիքների միջոցով Մ.Գեղամյանի նկատմամբ կարողա¬ցել են իրականացնել ճնշում, որն էլ արտահայտվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներով: Որպես ապացույց, որ իր պաշտպանյալին ուղղակի գրել են տվել ցուցմունքները, հարկ է նշել որ Մ.Գեղամյանի մոտ, թե նրա շարժական և անշարժ գույքում թմրամիջոցի որևէ հետք չի հայտնաբերվել: Նշել է նաև որ ըստ նախաքննության շինծու ցուցմունքների` Մ.Գեղամյանը իբր ձեռք է բերել մեկ կիլոգրամ <<Ափիոն>> տեսակի թմրամիջոց Աքբար Հաղշենասիլխեցիից, որի շուրջ կեսը մի քանի ամսվա ընթացքում օգտագործել էր: Այսինքն, ըստ իր տված ցուցմունքների Մ.Գեղամյանը ընդունելով այդքան քանակի թմրամիջոց պետք է լինի բավականին խորացված և փորձառու թմրամոլ: Այնինչ նախաքննության ընթացքում համապատասխան փորձաքննություն չի նշանակվել, որպեսզի պարզվի արդյոք Մ.Գեղամյանի արյան մեջ կա թմրամիջոցի առկայութ¬յուն: Միանշանակ պնդել է, որ իր պաշտպանյալը թմրամոլ չէ և բնական է որ փորձաքննութ¬յունը կտար նման պատասխան: Նախաքննության մարմինը խուսափել է այդ փորձաքննության նշանակումից, որովհետև փլուզվելու էր նրանց շինծու գործի մի մասը: Բացի այդ, նախաքննութ¬յան մարմինն իր մեղադրական եզրակացության մեջ նշել է, որ Մ.Գեղամյանը թմրամիջոցներ է վաճառել Հ.Մանուկյանին: Որպես ապացույց վերցվել է հեռախոսային զանգերի վերծանումները: Այդ դեպքում ուրեմն պետք է քրեական պատասխանատվության ենթարկել բոլոր այն անձանց ում հետ շփվել է Մ.Գեղամյանը ըստ նախաքննության մարմնի: Այո, Մ.Գեղամյանը չի էլ թաքցրել, որ մտերիմ է եղել մյուս մեղադրյալների հետ և քրեական գործի նյութերում որևէ տեղ չկա այն փաստը, թե Մ.Գեղամյանը զանգահարելով մյուս մեղադրյալներին նրանց հետ խոսել է թմրամիջոց¬ների մասին: Այսինքն նախաքննության մարմինը որևէ ռեալ ապացույց չի ունեցել Մ.Գեղամյանի մեղավորությունը հաստատելու համար բացի նրա ինքնախոստովանական ցուցմունքներից: Այս փաստերը դատաքննության ընթացքում ներկայացվել են ընդհանուր իրավասության դատարանին, սակայն ապարդյուն։ Այն տպավորությունն էր դատարանում, որ գործի ելքը արդեն կանխորոշված էր: Դատարանի կողմից խախտվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 1-ին և 4-րդ մասերը։ Մինչդեռ դատարանը իր դատավճռում ձևականորեն անդրա¬դարձել է Մ.Գեղամյանի կողմից դատարանում տրված ցուցմունքներին և ինչ որ անհասկանալի <<խորթ>> մեթոդներ կիրառել արտահայտություն է մեջբերել, այն դեպքում երբ իր պաշտպանյալը հստակ նշում էր, որ իրեն խաբել են և սպառնալիքներ ու բռնություն կիրառել նրա նկատմամբ: Դատարանը անտեսել է նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 12.02.2010թ. թիվ ԵԱՔԴ/0049/01/09 որոշումը, որտեղ հատուկ անդրադարձվել է բռնության, սպառնալիքի կամ խաբեությամբ ցուցմունքներ կոր¬զելուն, ինչպես նաև դատարանի արձագանքներին մեղադրյալի հայտարարությանը: Այսպես, <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> եվրոպական կոնվենցիայի 3-րդ հոդվածի համաձայն` <<Ոչ ոք չպետք է ենթարկվի խոշտանգումների կամ անմարդկային կամ նվաստացնող վերաբերմունքի կամ պատժի>>: Վերոգրյալից բացի, բողոքաբերը վկայակոչել է նաև ՀՀ Սահմանադրության 17-րդ հոդվածը, ՀՀ քրեական դատավարության օրեևսգրքի 11-րդ հոդվածի 7-րդ մասը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 41-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետի համաձայն <<Դա¬տարանի լիազորություններն են մասնավորապես 4. Սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում քրեական գործ հարուցելու միջնորդությամբ դատախազին դիմելը>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 184-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն <<հետաքննութ¬յան մարմինը, քննիչը, դատախազը իրենց վարույթում գտնվող քրեական գործի նյութերով կա¬յացնում է որոշում նոր գործ հարուցելու և այն առանձին վարույթում առանձնացնելու մասին, իսկ դատարանը նման որոշում կայացնելու միջնորդությամբ դիմում է դատախազին, եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցագործություններից բացի բացահայտված է առաջինի հետ չկապված այլ հանցագործություն, որը կատարել է այլ անձ առանց մեղադրյալի մասնակցությամբ:
Մ.Գեղամյանի հայտարարությունը, որ իրեն սպառնացել են, բռնություն կիրառել նրա նկատմամբ և խաբելով ցուցմունքներ կորզել, ինչպես նաև նրա որդուն անօրինական բերման են ենթարկել և պահել Ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչությունում, արդեն իսկ հանցագործություն կատա¬րված լինելու մասին հաղորդում է, որին դատարանը պարտավոր էր արձագանք տալ, որը չի կատարվել: Դատավորը ուղակի հարց է տվել իր պաշտպանյալին, թե նա ճանաչում էր արդյոք այն անձանց, որոնք իր նկատմամբ բռնություն էին կիրառել և սպառնացել: Դա մեղմ ասած ան¬հասկանալի էր, քանի որ որտեղից պետք է ճանաչեր այդ անձանց, եթե տես¬նում էր նրանց առաջին անգամ և նրանք միայն անուններով են խոսացել միմյանց մեջ, իսկ այն հարցին, թե ով էր նրանից խաբեությամբ ցուցմունքներ կորզել, նա հստակ պատասխանել է, որ քննիչը: Միթե դա արդեն հիմք չէր, որպեսզի դատարանը ուշադրություն դարձներ այդ փաստերին, այլ ոչ թե հերթապահ արտահայտությունը ներառեր դատավճռի մեջ, թե իբր դատաքննության ըն¬թացքում ամբաստանյալի ցուցմունքները քրեական պատասխանատվությունից խուսափելու և ամ¬բաստանյալ Աքբար Հաղշենասիլխեչիին պաշտպանության տակ վերցնելու նպատակ են հետապնդում: Ինչով է հիմնավորել դատարանը Մ.Գեղամյանի նախաքննության ընթացքում տրված ցուց¬մունքները ավելի արժանահավատ համարելով անհասկանալի է և ենթադրությունների վրա հիմնված, որը նույնպես օրենքի կոպիտ խախտում է: Նախաքննության ընթացքում Մ.Գեղամյանի ցուցմունքները մանրամասն են, հստակ որովհետև թելադրվել են քննիչի կողմից։ Մ.Գեղամյանն ունի ընդամենը ութամյա կրթություն և նա չէր կարող նման ձևով շարադրել իր ցուցմունքները: Դատարանի այն պնդումը, որ նրանք օբյեկտիվ և ճշմարտացի են, բացարձակ անհիմն են ու կողմնակալ, իսկ այն պնդումը, որ ապացույցների հետ համակցությամբ գնահատելը դա շատ կասկածելի է, քանի որ հավաքված ապացույցները Մ.Գեղամյանի հետ որևէ առնչություն չունեն: Դատարանը հիմնվել է միայն Հ.Մանուկյանի ցուցմունքների վրա` անտեսելով ՀՀ քրեական դա¬տավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 2-րդ և 4-րդ մասերը: Ինչպես կարելի է բացատրել այն փաստը, որ Հ.Մանուկյանի ցուցմունքները ավելի արժանահա¬վատ են, քան Մ.Գեղամյանինը։ Հ.Մանուկյանը իր նախնական բացատրության, այնուհետև ցուց¬մունքի մեջ սկզբից նշում է, որ թմրամիջոցը ձեռք է բերել մի պարսիկից, իսկ հետագայում փո¬խում է իր ցուցմունքը: Այսինքն Հ.Մանուկյանի տրված ցուցմունքները նույնպես արժանահավատ չեն, քանի որ հակասում են միմյանց և այդ հանգամանքը դիտել ի վնաս Մ.Գեղամյանի բացա¬հայտ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի խախտում է: Հարկ է նշել, որ դատարանի համար հիմք հանդիսացած ապացույցների մի մասը, որոնք ձեռք են բերվել մինչդատական վարույթում, կազմվել են քրեական դատավարության օրենսգրքի համապատասխան հոդվածների բացահայտ խախտումով: Խոսքը վերաբերվում է Մ.Գեղամյանի ցուցմունքներին, Մ.Գեղամյանի և Աքբար Հաղշենասիլխեչիի առերեսման արձանագրությանը, իսկ փորձաքննութ¬յան եզրակացությունները և հեռախոսային զանգերի վերծանումները բացահայտ անվերաբերելի են իր պաշտպանյալի մեղավորությունը հաստատելու հավաքված ապացույցների համակցության մեջ, այդ կապակցությամբ իր կողմից վերաքննիչ բողոքի հետ միասին ներկայացրել է միջնոր¬դություն:
Բացի այդ, եթե անգամ պայմանականորեն ընդունել, որ իր պաշտպանյալը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը, ապա այս պայմաններում անգամ, դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը վկայում է այն մասին, որ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժն ակնհայտ խիստ է: Օրենսդիրը սահմանել է, որ կատարած արարքի համար անձի նկատմամբ պատժի որոշումը պետք է բխի օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականաց¬ման, մարդասիրության և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից, որոնք ամրագրված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ, 11-րդ և 61-րդ հոդվածների դրույթներով։
Մասնավորապես դատարանը չի կիրառել կիրառման ենթակա ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասի պահանջը:
Գտնում է, որ դատարանի կողմից ըստ էության չեն կիրառվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվության և պատիժը մեղմացնող և ծանրաց¬նող հանգամանքները, ինչն էլ հանգեցրել է նրան, որ դատարանը իր պաշտպանյալի նկատմամբ կայացրել է անհիմն, անարդար դատավճիռ և նշանակել ակնհայտ խիստ պատիժ: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի մասին համա¬պատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրա¬քանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել, ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս:
Քրեական գործի նյութերից երևում է, որ իր պաշտպանյալի պատիժն ու պատասխանատվութ¬յունը մեղմացնող հանգամանքների և անձի դրականորեն զնահատելու կողքին չկան նրա պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներ:
Վերոգրյալի հիման վրա պետք է նշել , որ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահար¬մարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմա¬կողմանի գնահատման վրա նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդ¬վածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը: Գտնում է, որ դատարանը կարող էր իր պաշտպանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայ¬մանականորեն չկիրառել և դա կդիտվեր արդարացի, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով, մասնավորապես ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածներում:
Ինչպես երեում է գործի նյութերից, իր պաշտպանյալը նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չի եղել, բնութագրվել է դրականորեն: Ամուսնացած է, ունի ընտանիք: Վերը նշված բոլոր հանգամանքները իրենց համակցությամբ էականորեն նվազեցնում են ինչպես իր պաշտպանյալի կողմից կատարված արարքը, այնպես էլ նրա վտանգավորության աստիճանը և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաննե¬րում օբյեկտիվ հիմք են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար:
Բողոքաբերը վկայակոչել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և նշել, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործության տեսակների, հան¬ցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, այնպես էլ անձանց շրջանակի հետ կապված որեէ հատուկ սահմանափակում չի նախատեսել։
Այսինքն օրենսդիրր պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք է համարում դատարանի հա¬մոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց որոշակի պատժատեսակները ռեալ կրելու:
Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները։ Կարեորն այն է, որ դատարանը հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու:
Տվյալ դեպքում դատարանը խախտելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջները, չի պատճառաբանել, թե ինչու չի կարելի իր պաշտպանյալի ուղղվելը առանց ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու:
Գտնում է, որ իր նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կի¬րառմամբ, նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով, դատարանը կապա¬հովեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի պահանջը:
Նկատի ունենալով, որ նախաքննության մարմնի կողմից մինչդատական վարույթում թույլ տրված բազմաթիվ խախտումների շնորհիվ ակնհայտ անմեղ անձի նկատմամբ կառուցվել է շինծու քրեա¬կան գործ, որը հաստատվել է դատարանի կողմից, առանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննություն իրականացնելու: Գտնում է, որ իր պաշտպանյալի նկատմամբ դատարանը կայացրել է ակնհայտ անհիմն դատավճիռ խախտելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի պահանջը և քրեական պատասխանատվության ու պատժի է ենթարկել ակնհայտ անմեղ անձի` Մարտին Գեղամյանին:
Վերոգրյալի հիման վրա խնդրել է բեկանել ամբողջությամբ Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 25.07.2011թ. դատական ակտը և կայացնել արդարացման դատավճիռ, իսկ եթե այնուամենայնիվ վերաքննիչ դատարանը գտնի, որ իր պաշտպանյալը կատարել է իրեն մեղսագրվող արարքը, ապա խնդրել է հաշվի առնելով նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները բեկանել, փոփոխել վերոնշյալ դատական ակտը և իր պաշտպանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել:
Իր վերաքննիչ բողոքին կից ներկայացված միջնորդությամբ բողոքաբերը խնդրել է հաստատել
-Մարտին Վաչիկի Գեղամյանի որպես մեղադրյալի նախաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքները
- Մարտին Վաչիկի Գեղամյանի և Աքբար Մահամադի Հաղշենասիլխիի միջև առերես հարցաքննությունը, որպես ապացույց օգտագործման անթույլատրելիությունը, ինչպես նաև
-Հեռախոսային զանգերի վերծանումները
-փորձագետների եզրակացությունները
-վկա Արտակ Մանուչարյանի ցուցմունքները` իր պաշտպանյալի մեղադրանքի հիմքում օգտագործման անթույլատրելիությունը` անվերաբերելիության հիմքով:

3/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները.
Վերաքննիչ դատարանը, ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով պաշտպանական կողմի հիմնավորումները վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ և մեղադրողի պատասխանը բողոքի դեմ, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ Մարտին Վաչիկի Գեղամյանի մեղքը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, նախատեսված արարքները կատարելու մեջ հաստատված է պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ձեռք բերված փաստական տվյալներով, նրա նկատմամբ նշանակված պատիժն արդարացի է, ուստի պաշտպանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքն անհիմն է և ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Մարտին Գեղամյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2011 թվականի հունվար ամսին իր որդուն տարել են ոստիկանության վարչություն և իր գտնվելու վայրը պարզելու նպատակով նրա նկատմամբ <<խորթ>> մեթոդներ են կիրառել: Դրանից հետո բուժման նպատակով մեկնել է ՌԴ Մոսկվա քաղաք և փետրվարին տեղեկանալով, որ ոստիկաններն իրեն փնտրում են` վերադարձել է Երևան: Օդանավակայանից բերման է ենթարկվել ու ձերբակալվել: Այդ օրերին մայրը մահացել է և նախաքննական իբր խոստովանական ցուցմունքները տվել է որպեսզի ազատ արձակվի, մորը հուղարկավորելու հնարավորություն ունենա և բացի այդ գիտակցել է, որ ոստիկանները կարող են որդու նկատմամբ բռնություն գործադրել: Երբեք թմրամիջոցի ապօրինի շրջանառությամբ չի զբաղվել և չի օգտագործել: Իրականում Աքբարից թմրամիջոց չի գնել և Հմայակին չի վաճառել: Նախաքնության ընթացքում քննիչի մոտ ցուցմունքներ տալիս նրա կողմից իր նկատմամբ <<խորթ>> մեթոդներ չեն կիրառվել:
Նախաքննության ընթացքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և 268-րդ հոդվածի 3-րդ մասով որպես մեղադրյալ ներգրավված Մարտին Գեղամյանը առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, ապա ցուցմունք է տվել այն մասին, որ տևական ժամանակով ճանաչել է առևտրային գործունեության հետ կապված ՀՀ պարբերաբար այցելող ԻԻՀ-ի քաղաքացի Աչպարին, նույն ինքը Աքբար Մոհամադալիի Հաղշենազիլխեչիին:
Հմայակ Մանուկյանի ձերբակալումից հետո տեղյակ է եղել, որ ոստիկանությունն իրեն է փնտրում, սակայն թմրամոլությունից առաջացած ծանր հետևանքները բուժելու նպատակով մեկնել է Մոսկվա: Երևան է վերադարձել 2011թ-ի փետրվարի 11-ին: Ափիոնը, անձնական օգտագործման համար, ձեռք է բերել 2010թ-ի օգոստոս ամսին իր ծանոթ Աքբարից, ում ճանաչել է դեռևս 2006թ-ից: Կուտուզով և Փափազյան փողոցների խարմերուկում հանդիպել է Աքբարի ուղարկած իրանցի վարորդին, որին չի ճանաչում, ով էլ իրեն է փոխանցել Աքբարի ուղարկած 1 կգ ափիոնը: Թմրամիջոցի դիմաց վճարել է 2000 և 4000 ԱՄՆ դոլար, այդ գումարները փոխանցել է Երևան քաղաքում Աքբարի կողմից ուղարկված անձանց, որոնց չի ճանաչել: Տեղյակ չէ, թե որտեղից է Աքբարը ձեռք բերել այդ թմրամիջոցը: Գործածելուց բացի հետագայում որոշել է ձեռք բերված թմրամիջոցի մի մասը վաճառել և 2010թ-ի սեպտեմբերից մինչև 2011 թվականի հունվարի 21-ն ընկած ժամանակահատվածում, 3 օրը մեկ անգամ Հմայակ Մանուկյանին 5 գրամ չափաբաժիններով` 1 գրամը 7000 դրամով ափիոն տեսակի թմրամիջոց է վաճառել:
Վերաքննիչ քրեական դատարանը վերլուծության ու գնահատության ենթարկելով ամբաստանյալ Մ.Գեղամյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները, դրանք համադրելով սույն գործով ձեռք բերված և դատավճռի հիմքում դրված այլ ապացույցների հետ` հավաստի է համարում ամբաստանյալի նախաքննական ցուցմունքները, քանի որ դրանք մանրամասն են, հստակ, օբյեկտիվ ու ճշմարտացի, համապատասխանում են դատարանի կողմից հաստատված գործի փաստական հանգամանքներին և հաստատվում են գործի մյուս ապացույցների հետ համակցության մեջ և արժանահավատ չի համարում վերջինիս դատաքննական ցուցմունքները, որոնք նպատակ են հետապնդում խուսափելու քրեական պատասխանատվությունից և պատժից և որպիսիք հերքվում են սույն գործով ձեռք բերված և հավաստի ճանաչված ներքոհիշյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Մ.Գեղամյանին մեղսագրված արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և 268-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, բացի վերջինիս տված խոստովանական ցուցմունքներից հաստատված է նաև ամբաստանյալ Հմայակ Մանուկյանի նախաքննական ցուցմունքներով այն մասին, որ թմրամիջոց երբևէ չի օգտագործել, իսկ իր մոտից անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված մուգ շականակագույն զանգվածը <<Ափիոն>> տեսակի թմրամիջոց է, որը պատրաստվել է իր վաղեմի ծանոթ Արտակ Մանուչարյանին տալ: Արտակի հետ ծանոթացել է Մարտին Գեղամյանի միջոցով, ում ճանաչել է 1998 թվականից: Վերջինիս պատկանող արտադրական տարածքում որոշ ժամանակ պահել է իրեն պատկանող գույքը և հետագայում սկսել մտերմություն անել նրա հետ: 2010 թվականի սեպտեմբեր ամսից 2011թ-ի հունվար ամիսն ընկած ժամանակահատվածում ափիոն տեսակի թմրամիջոցի 1 գրամը 7000 դրամով ձեռք է բերել Մարտին Գեղամյանից և նախնական պայմանավորվածության համաձայն 1 գրամը 12.000 դրամով վաճառել է Արտակ Մանուչարյանին: Թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությամբ զբաղվելու նկարագրված դեպքերում Հ.Մանուկյանը մշտապես շահագործել է 094-11-17-82 հեռախոսահամարով բջջային հեռախոսը, ինչի գործադրմամբ բազմաթիվ անգամ զանգահարել է Մարտին Գեղամյանի շահագործած 098-58-77-95, 099-28-56-69 և 091-13-15-11 բջջային հեռախոսահամարներին և նախնական համաձայնությամբ վերջինիցս, այսինքն` Մ.Գեղամյանից իրացնելու նպատակով ձեռք է բերել, պահել և փոխադրել է խոշոր չափի թմրամիջոց:
Հմայակ Մանուկյանը միաժամանակ հայտնել է, որ անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված խոշոր չափի թմրամիջոցը Ա.Մանուչարյանին իրացնելու նպատակով նույնպես ձեռք է բերել Մարտին Գեղամյանից:
Իրացնելու նպատակով ձեռք բերած, պահած, փոխադրած և իրացրած թմրամիջոցի ողջ քանակի վերաբերյալ տեղեկություններ չի հայտնել` չհիշելու պատճառաբանությամբ: /հատոր 1-ին, գ.թ. 8, 24-26, հատոր 2-րդ, գ.թ. 164-165/:
Դատապարտյալ Արտակ Արամի Մանուչարյանի նախաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքներով այն մասին, որ շուրջ հինգ տարի առաջ Մարտին Գեղամյանի միջոցով ծանոթացել է պետավտոտեսչության աշխատակից Հմայակի հետ: Վերջինիս հետ լավ հարաբերությունների մեջ է եղել: Թմրամոլ լինելով հետաքրքրվել է, թե արդյոք կարող է Հմայակը իր համար <<ափիոն>> տեսակի թմրամիջոց ճարել, ինչին ի պատասխան Հմայակը հայտնել է, որ կարող է` 1 գրամը 12.000 դրամով: 2010թ-ի օգոստոսի վերջից կամ սեպտեմբերի սկզբից, գրեթե ամեն օր Հմայակից 1 գրամը 12.000 ՀՀ դրամով, ամեն անգամ 5 գրամանոց գնդիկներով ափիոն է ձեռք բերել: Վերջին անգամ 5 գրամ ափիոն ձեռք բերելու վերաբերյալ Հմայակի հետ պայմանավորվել է 2011թ-ի հունվարի 20-ին, սակայն չի կարողացել նրան հանդիպել:
Հմայակ Մանուկյանի անձնական խուզարկության արձանագրությանբ, համաձայն որի Հ. Մանուկյանի հագին եղած սև գույնի բաճկոնի աջ կողմի գրպանից հայտնաբերվել է Nokia մակնիշի 8800 C մոդելի բջջային հեռախոս 094-11-17-82 բջջային հեռախոսաքարտով, հագին եղած ջինսե տաբատի աջ գրպանից հայտնաբերվեց մոտ 5.2 գրամ քաշով մուգ շականակագույն ափիոնանման զանգված:
Դատաքիմիական փորձաքննության 2011 թվականի հունվարի 21-ի թիվ 14 Ք եզրակացությամբ, համաձայն որի` փորձաքննության ներկայացված 4.7 գրամ հաստատուն քաշով նյութը հանդիսանում է ափիոն տեսակի թմրամիջոց: Ափիոն տեսակի թմրամիջոցը պատրաստվում է տնայնագործական եղանակով:
Աքբար Հաղշենասիլխեչիի անձնական խուզարկության արձանագրությամբ, համաձայն որի վերջինիս տաբատի գոտկատեղի ներսային հատվածում ներկարված գաղտնագրպանից հայտնաբերվել է սպիտակ գույնի պոլիէթիլային թաղանթով փաթեթավորված մոտ երեք գրամ մուգ շականակագույն ափիոնանման զանգված, բաճկոնի գրպանից հայտնաբերվել է 35597000605254/702 գործարանային համարի <<Սամսունգ>> մակնիշի և 351460807840799 գործարանային համարի <<Նոկիա>> տեսակի բջջային հեռախոսներ, թափանցիկ պլաստիկ թաղանթից փաթեթ` երկու կլոր և երեսուն անգույն դեղահաբերով:
Դատաքիմիական փորձաքննության 2011 թվականի փետրվարի 28-ի թիվ 72 Ք եզրակացությամբ, համաձայն որի` փորձաքննությանը ներկայացված 2.75 գրամ հաստատուն քաշով մուգ շականակագույն նյութը հանդիսանում է մզվածքային ափիոն տեսակի թմրամիջոց:
Դատաքիմիական փորձաքննության 2011 թվականի փետրվարի 28-ի թիվ 73 Ք եզրակացությամբ, համաձայն որի` 1. փորձաքննության ներկայացված <<N2>> դաջվածքով թվով 30 դեղահաբերում թվով 30 դեղահաբերում հայտնաբերվեց բուպրենորֆին տեսակի թմրամիջոց: Թվով 30 հաբերում բուպրենորֆին տեսակի թմրամիջոցի ընդհանուր քաշը կազմում է 0.06 գրամ: 2. փորձաքննության ներկայացված 2 հատ կլոր հաբերում հայտնաբերվեց կոդեին տեսակի թմրամիջոց: Թվով 2 հաբերում կոդեին տեսակի թմրամիջոցի ընդհանուր քաշը կազմում է 0.01 գրամ:
Հմայակ Մանուկյանին պատկանող, իրեղեն ապացույց ճանաչված <<Նոկիա Կարբոն Արտ>> մակնիշի, 358645014811376 գործարանային համարի /IMEI/ բջջային հեռախոսը զննելու մասին արձանագրությամբ, համաձայն որի այն շահագործվում է 094 11-17-82 բջջային հեռախոսահամարով, իսկ էլեկտրոնային խեռախոսագրքում գրանցված են Արտակ Մանուչարյանի կողմից շահագործվող բջջային և Մարտին Գեղամյանի ինչպես տան, այնպես էլ վերջինիս կողմից շահագործվող երեք բջջային խեռախոսահամարները:
Ապացույց հանդիսացող, հեռախոսային խոսակցությունների վերծանումների, լազերային երկու սկավառակների զննում կատարելու մասին արձանագրությամբ, համաձայն որի մեղադրյալներ Հմայակ Մանուկյանը, Մարտին Գեղամյանը և Աքբար Հաղշենասիլխեչին հեռախոսակապի մեջ են գտնվել միմյանց հետ:
Իրեղեն ապացույց հանդիսացող <<Նոկիա Կարբոն Արտ>> մակնիշի, 358645014811376 գործարանային համարի /IMEI/ բջջային հեռախոսի և 094 11-17-82 բջջային հեռախոսահամարով բջջային հեռախոսաքարտի, <<Սամսունգ ԷՍ ՋԻ Էյջ 310>> մակնիշի, 35597000605254/702 գործարանային համարի /IMEI/ բջջային հեռախոսի և 00989141140210 բջջային հեռախոսահամարով բջջային հեռախոսաքարտի, 2.75 գրամ հաստատուն քաշով` խոշոր չափի <<Ափիոն>> տեսակի թմրամիջոցի, 4.7 գրամ հաստատուն քաշով` խոշոր չափի <<Ափիոն>> տեսկի թմրամիջոցի և 0.06 գրամ` խոշոր չափի <<Բուպրենորֆին>> տեսակի թմրամիջոց պարունակող 27 հաբերի առկայությամբ:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դատարանը, ստուգման ենթարկելով պաշտպանական կողմի փաստարկները, դրանք համադրելով քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների հետ, ստուգելով ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ Մ.Գեղամյանի մեղավորության վերաբերյալ հանգել է ճիշտ հետևության: Մ.Գեղամյանի մեղքը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 3-րդ մասով մեղսագրված արարքում հաստատված է, իսկ պաշտպանական կողմի պատճառաբանությունները հերքված են գործով ձեռք բերված հավաստի ապացույցներով:
Ինչ վերաբերում է պաշտպանի կողմից վերաքննիչ բողոքով ներկայացված մի շարք միջնորդություններին, այն է` Մարտին Վաչիկի Գեղամյանի որպես մեղադրյալ նախաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքները և Մարտին Վաչիկի Գեղամյանի և Աքբար Մահամադի Հաղշենասիլխիի միջև առերես հարցաքննությունը, որպես ապացույց օգտագործման անթույլատրելիությունը հաստատելու մասին, ապա վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ միջնորդությունը բավարարելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան և այն պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Ամբաստանյալի այն պատճառաբանությունները, թե նախաքննության ընթացքում ցուցմունքներ տալիս զրկված է եղել պաշտպան ունենալու իրավունքից, ցուցմունքները ձեռք են բերվել բռնության, խաբեության, սպառնալիքների միջոցով, մտացածին են, քանի որ քրեական գործի տվյալներով հաստատված է, որ Մարտին Գեղամյանի և Աքբար Հաղշենասիլխիի 28.02.2011թ. հարցաքննության, ինչպես նաև պաշտպանից հրաժարվելու մասին 11.02.2011թ. արձանագրությունները կազմվել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համապատասխան հոդվածների պահանջների պահպանմամբ, նրանց բացատրված են եղել իրենց իրավունքները, այդ թվում ցուցմունքներ տալուց ընդհանրապես հրաժարվելու իրավունքը, իսկ Մ.Գեղամյանին բացատրվել է նաև պաշտպանության և պաշտպան ունենալու իրավունքը: Նման պայմաններում, ամբաստանյալը մինչև նախաքննության ավարտը և դատաքննությունն սկսելը ցուցմունքներ է տվել դեպքի կապակցությամբ, դրանք /որպես մեղադրյալ 11.02.2011թ. տված ցուցմունքները/ գրառել է իր ձեռքով, իսկ 28.02.2011թ. առերես հարցաքննությունը թեև գրառվել է քննիչի կողմից, սակայն ամբաստանյալն իր ստորագրությամբ հաստատել է իր ցուցմունքների ճշմարտացիությունը` առանց որևէ առարկություն կամ դիտողություն հայտնելու:
Գործի նախաքննության ընթաքում ամբաստանյալը հայտնել է, որ պաշտպան ունենալ չի ցանկանում և միայն դատաքննության ժամանակ է հայտնել իր նկատմամբ կիրառված ենթադրյալ բռնության կամ իրավունքների սահմանափակման մասին, ինչը և առաջին ատյանի դատարանում գործի քննության ընթացքում ձեռքբերված ապացույցներով ամբողջությամբ հերքվել է: Վերոգրյալից հետևում է, որ դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալը որդեգրել է խիստ պատժից խուսափելու և մյուս ամբաստանյալին նույն նպատակի իրականացման հարցում աջակցելուն միտված դիրքորոշում, որով և պայմանավորված են դեռևս դատարանում գործի քննության ժամանակ ամբաստանյալի և նրա շահերի պաշտպանի մտացածին հայտարարություններն ու պատճառաբանություններն այն մասին, թե իբր զրկված են եղել պաշտպան ունենալու իրավունքից և ամբաստանյալի նկատմամբ իրոք քննության խորթ մեթոդներ են կիրառվել, որի պայմաններում ձեռքբերված ապացույցները, որպես անթույլատրելի ճանապարհով ձեռքբերված ապացույց պետք է հանել ապացույցների շարքից:
Նման պայմաններում, հիմքեր չկան Մ.Գեղամյանի նախաքննական ցուցմունքները և 28.02.2011թ. առերես հարցաքննության արձանագրությունը` որպես ՀՀ Սահմանադրության, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համապատասխան հոդվածների խախտմամբ ձեռքբերված ապացույց, համարել անթույլատրելի և հանել ապացույցների շարքից:
Բացի այդ, վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել, որ քրեական գործի նյութերով հաստատված ու հիմնավորված է նաև, որ Մ.Գեղամյանի դեմ մեղադրական ցուցմունք տված ամբաստանյալ Հ.Մանուկյանի իրավունքներն ու օրինական շահերը ևս նախաքննության ողջ ընթացքում որևէ ձևով չեն խախտվել, նա օգտվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրության դրույթներով, իրեն որպես կասկածյալ ու մեղադրյալ վերապահված բոլոր իրավունքներից:
Անդրադառնալով պաշտպանի` հեռախոսային զանգերի վերծանումների, փորձագետների եզրակացությունների և վկա Արտակ Մանուչարյանի ցուցմունքների` իր պաշտպանյալի մեղադրանքի հիմքում օգտագործման անթույլատրելիությունը հաստատելու միջնորդություններին` անվերաբերելիության հիմքով, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանք ևս անհիմն են ու չպատճառաբանված և որոշակի մարտավարություն են, որի նպատակը ավելի խիստ պատասխանատվությունից խուսափելու ձգտումն է:
Նախաքննության ընթացքում ձեռք բերված բոլոր ապացույցները հանգամանորեն հետազոտվել և օբյեկտիվ գնահատման են ենթարկվել դատաքննության ընթացքում և եզրակացությունները կառուցվել են միայն ապացույցների համալիր գնահատականի հիման վրա:
Ինչպես երևում է քրեական գործի նյութերից, սույն գործով ամբողջությամբ պահպանվել է ՀՀ Սահմանադրության 22-րդ հոդվածի 2-րդ մասի դրույթն այն մասին, որ արգելվում է օրենքի խախտմամբ ձեռք բերված ապացույցների օգտագործումը: Բացի այդ, քրեական գործի ողջ քննության ընթացքում չեն խախտվել ՀՀ քր. դատ. օր-ի 104-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջները և որպես ապացույց օգտագործվել են միայն այն փաստական տվյալները, որոնք ձեռք են բերվել քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված պահանջների պահպանմամբ:
Այսպիսով, վերաքննիչ դատարանը վերլուծության ու գնահատության ենթարկելով քրեական գործում առկա ապացույցները, դրանցից յուրաքանչյուրը գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Մարտին Վաչիկի Գեղամյանին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, մեղսագրված արարքները հիմնավորված և հաստատված են գործին վերաբերվող փոխկապակցված, հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ, քրեական գործի ինչպես նախաքննությամբ, այնպես էլ դատաքննությունների ընթացքում քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներ, որոնք գործին մասնակցող անձանց օրենքով երաշխավորված իրավունքներից զրկելու կամ դրանցում սահմանափակելու կամ այլ ճանապարհով խոչընդոտել են գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտմանը, ազդել են կամ կարող են ազդել գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, թույլ չեն տրվել և գործի փաստական հանգամանքների մասին դատարանի դատավճռում շարադրված հետևությունները բխում են քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներից, ամբաստանյալի գործողություններում առկա են նրան առաջադրված մեղադրանքը հաստատող օբյեկտիվ տվյալներ, որոնց համար նա պետք է ենթարկվի քրեական պատասխանատվության և պատժի:
Անդրադառնալով սույն գործով ամբաստանյալ Մ.Գեղամյանի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքին նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով` վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ դատարանը ամբաստանյալ Մ.Գեղամյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս արդեն իսկ հաշվի է առել ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցանքի բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ ծանրացնող բոլոր հանգամանքները, մասնավորապես այն, որ նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չի եղել, աջակցել է հանցագործության բացահայտմանը, վատառողջ է և աջակցել է նաև Աքբար Հաղշենասիլխեչիին որպես հանցագործության մասնակցի` մերկացնելուն, իսկ նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքները բացակայում են և իրավացիորեն վերջինիս նկատմամբ նշանակել է պատիժ` ազատազրկման ձևով, ինչն արդարացի է, բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից` համապատասխանում է կատարված հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ և 61-րդ հոդվածների դրույթներից:
Այսպիսով, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի շահերի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքում մատնանշված հանգամանքները չեն նվազեցնում վերջինիս կողմից կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան:
Այս պայմաններում, պաշտպանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը բավարարելու և ամբաստանյալ Մ.Գեղամյանի նկատմամբ արդարացման դատավճիռ կայացնելու, կամ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան, հետևաբար պաշտպանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ դատարանի դատավճիռը որպես օրինական ու հիմնավորված, պետք է թողնել անփոփոխ:

Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ, 402-րդ հոդվածներով` ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Ամբաստանյալ Մարտին Վաչիկի Գեղամյանի շահերի պաշտպան Է.Աղաջանյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության դատարանի 2011թ. հուլիսի 25-ի դատավճիռը` ամբաստանյալ Մարտին Վաչիկի Գեղամյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, և մյուսների, թողնել օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատին` այն հրապարակելու պահից մեկամսյա ժամկետում։



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Գ.ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ

Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ