ԳՈՐԾ- ԵԱՔԴ/0031/01/11

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՔՐԵԱԿԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

06 հոկտեմբերի 2011թ. ք.Երևան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը /այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան/
հետևյալ կազմով`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ե.ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Գ.ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ
Քարտուղարությամբ` Տ.Հակոբյանի

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`

ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Ա.Ամիրզադյանի
ՊԱՇՏՊԱՆ` Հ.Ալումյանի
Դռնբաց դատական նիստում, վճռաբեկ վարույթի կանոններով, ամբաստանյալ Տիգրան Փոստանջյանի շահերի պաշտպան Հայկ Ալումյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի ՏԻԳՐԱՆ ՀԱՄԱԶԱՍՊԻ ՓՈՍՏԱՆՋՅԱՆԻ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

ԳՈՐԾԻ ԴԱՏԱՎԱՐԱԿԱՆ ՆԱԽԱՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ.
2011թ. փետրվարի 18-ի որոշմամբ ՀՀ գլխավոր դատախազության պետական շահերի պաշտպանության վարչությունում հարուցվել է թիվ 61201111 քրեական գործը` ՀՀ քրեական օրենսգքրի 311.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով: Նույն օրը մեկ այլ որոշմամբ ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչության ՀԿԳ քննիչ Ա.Թևանյանի կողմից թիվ 61201111 քրեական գործը վարույթ է ընդունվել:
2011թ. փետրվարի 25-ի որոշմամբ Տիգրան Համազասպի Փոստանջյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311.1-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 4-րդ կետով: Նույն օրը մեկ այլ որոշմամբ նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը` 2 ամիս ժամանակով:
2011թ. մարտի 22–ին թիվ 61201111 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
Տիգրան Համազասի Փոստանջյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու, քրեական օրենսգրքում կատարված փոփոխություններին համապատասխանեցնելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին 2011թ. հունիսի 02-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Տիգրան Փոստանջյանին նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 03.06.2011թ. որոշմամբ ՀՀ Ազգային Ժողովի 2011թ. մայիսի 26-ի <ՀՀ անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին> որոշման 6-րդ կետի 2-րդ ենթակետի հիմքով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցված թիվ 61201111 քրեական գործի վարույթը կարճվել է և Տիգրան Համազասպի Փոստանջյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվել: Տիգրան Փոստանջյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանքը, վերացվել է և նա ազատվել է կալանքից:
Պաշտպան Հայկ Ալումյանի վերաքննիչ բողոքը 20.07.2011թ. որոշմամբ ընդունվել է ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի վարույթ և գործը նշանակվել է քննության ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 418-րդ հոդվածով սահմանված կարգով:
Վերաքննիչ բողոքի դեմ գրավոր պատասխաններ չեն ներկայացվել:


ԳՈՐԾԻ ՓԱՍՏԱԿԱՆ ՀԱՆԳԱՄԱՆՔՆԵՐԸ.
Տիգրան Համազասպի Փոստանջյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրել այն արարքի համար, որ նա, աշխատելով Երևանի Արաբկիր վարչական շրջանի աշխատակազմի կոմունալ տնտեսության և բազմաբնակարան շենքերի կառավարման մարմինների հետ աշխատանքների կազմակերպական բաժնում` որպես առաջատար մասնագետ, հանդիսանալով պաշտոնատար անձ չհանդիսացող հանրային ծառայող, պահանջել և ստացել է ապօրինի վարձատրություն:
Մասնավորապես.
Տիգրան Փոստանջյանը 2010թ. մայիս ամսին Երևանի Կոմիտասի 49/9 հասցեում <Սթար Դիվայդ> կազմակերպության կողմից նոր սուպերմարկետի շինարարության ընթացքում այդ կազմակերպության ադմինիստրատիվ տնօրեն Արմեն Պողոսյանից շինարարության նախագծում հայտնաբերած բացթողումներն անտեսելու համար պահանջել և ապօրինի ստացել է 192.000 ՀՀ դրամ վարձատրություն:
2010թ. հունիս ամսվա առաջին օրերին Տ.Փոստանջյանը Երևան քաղաքի բնակիչ Սեջվիկ Առաքելյաին Երևան, Շրջանցիկ թունել 21 հասցեում գտնվող շինությունների վերաբերյալ այսպես կոչված <վաղեմության> (ապօրինի շինության երկարատև փաստացի օգտագործումն այդ անձի կողմից վկայող) տեղեկանք տրամադրելու համար Ս.Առաքելյանի որդուց` Վահան Առաքելյանից պահանջել և ստացել է 40.000 դրամ վարձատրություն, ընդ որում այդ տեղեկանքի տրամադրման համար անհրաժեշտ դիմումը Ս.Առաքելյանի փոխարեն լրացրել և ստորագրել է անձամբ:
Բացի այդ, Տիգրան Փոստանջյանը Երևան քաղաքի Կոմիտասի 23/1 շենքի 47-րդ բնակարանում իրականացվող ապօրինի շինարարությունը չխոչընդոտելու, օրենքով սահմանված կարգով այն չդադարեցնելու, կանխարգելման ուղղությամբ միջոցներ չձեռնարկելու ու այդ ապօրինի շինարարության մասին իրավասու մարմիններին չհայտնելու համար 2010թ. սեպտեմբեր ամսին այդ բնակարանի սեփականատեր Հրահատ Պողոսի Սարգսյանից պահանջել և ապօրինի ստացել է 100.000 ՀՀ դրամ վարձատրություն:

ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԲՈՂՈՔԻ ՀԻՄՔԵՐԸ, ՀԻՄՆԱՎՈՐՈՒՄՆԵՐԸ ԵՎ ՊԱՀԱՆՋԸ.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Պաշտպան Հայկ Ալումյանն իր վերաքննիչ բողոքով հայտնել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 6-րդ մասին համապատասխան, համաներման հիմքով քրեական գործի վարույթը չէր կարող կարճվել, եթե Տիգրան Փոստանջյանը դրա դեմ առարկել էր, իսկ Տիգրան Փոստանջյանի իրեն կալանքից չազատելու դեպքում համաներմամբ քրեական գործի վարույթը կարճելուն ու իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելուն ստիպված համաձայնվելը չի կարող համարվել համաներում կիրառելու համաձայնություն։
Տիգրան Փոստանջյանը գտնվում էր կալանքի տակ, ընդ որում` այնպիսի պայմաններում, որոնք խախտում էին նրա` որպես կալանավորված անձի, իրավունքները, նվաստացնում նրա արժանապատվությունը և լուրջ ֆիզիկական ու բարոյական տառապանքներ պատճառում իրեն։ Բացի այդ, ինչպես հիմնավորված է գործով, նրա մանկահասակ երեխաները մնացել էին առանց ապրուստի միջոցի, ինչը նույնպես լրացուցիչ և անօրինական ճնշում է պետք համարել Տիգրան Փոստանջյանի նկատմամբ։
Այսպիսով, համաներում կիրառելու վերաբերյալ դիրքորոշում արտահայտելիս, Տիգրան Փոստանջյանը հստակ արտահայտել է
ա)համաներում կիրառելու վերաբերյալ իր անհամաձայնությունը,
բ) պահանջել է որոշում կայացնել՝ իրեն կալանքից ազատելու միջնորդության վերաբերյալ, որը առհասարակ քննության չի առնվել,
գ) հաստատապես իմացել է, որ համաներում չկիրառվելու դեպքում իրեն կրկին կտեղափտխեն ՀՀ ԱՆ <Նուբարաշեն> ՔԿՀ, որտեղ կպահեն ֆիզիկական և բարոյական տառապանքներ պատճառող պայմաննեոում,
դ) հաստատապես իմացել է, որ համաներում չկիրառվելու դեպքում իր երեխաները կշարունակեն մնալ առանց ապրուստի միջոցի,
ե) հայտարարել է, որ եթե իրեն շարունակեն կալանքի տակ պահել (նկատի ուներ՝ սահմանված չափանիշներին չհամապատասխանող կալանքը, որը մինչև այդ կիրառվում էր և, ամենայն հավանականությամբ, շարունակվելու էր նույն պայմաններով կիրառվել), ապա այդ դեպքում ինքը ստիպված է տալու իր համաձայնությունը` համաներում կիրառելու համար։
<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին> Եվրոպական Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետին համապատասխան՝ <Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա սւոեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի (...) դատաքննության իրավունք>։ Այս իրավունքը բացարձակ է՝ ենթակա չէ որևէ սահմանափակման։ Միայն մեղադրյալը կարող է որոշ պարագաներում կամավոր հրաժարվել այս հոդվածով իրեն վերապահված որևէ իրավունքից։
Մինչդեռ տվյալ դեպքում Տիգրան Փոստանջյանը զրկվել է Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետով սահմանված իր իրավունքներից։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376-րդ հոդվածով, պաշտպան Հ.Ալումյանը խնդրել է Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից թիվ ԵԱՔԴ-0031/01/11 գործով 03.06.2011թ. կայացված որոշումը բեկանել և գործն ուղարկել նույն դատարան՝ նոր քննության:

ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ՊԱՏՃԱՌԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ԵՎ ԵԶՐԱՀԱՆԳՈՒՄԸ.
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով նաև բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին ամբաստանյալի և նրա շահերի պաշտպանի պատճառաբանությունները, մեղադրողի պատասխանը դրա դեմ, ինչպես նաև ուսումնասիրելով և վերլուծելով գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ, հանգում է այն հետևության, որ պաշտպանի բողոքը պետք է մերժել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.:
26.05.2011թ. ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից որոշում է ընդունվել <Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին> և որոշման 6-րդ կետի 2-րդ ենթակետի պահանջն է. <Քրեական հետապնդում չհարուցել և քրեական հետապնդում չիրականացնել, ինչպեu նաև կարճել մինչև 2011թ. մայիսի 1-ը կատարած հանցագործությունների վերաբերյալ հետաքննության մարմինների, նախաքննության մարմինների կամ դատարանի վարույթում գտնվող քրեական գործերը, որոնցով անձինք կարող են մեղադրվել կամ մեղադրվում են այնպիuի հանցագործություններ կատարելու մեջ, որոնց համար նախատեuված է պատիժ` ոչ ավելի, քան երեք տարի ժամկետով ազատազրկում:>:
Նույն որոշման 13-րդ կետի <ա> ենթակետի համաձայն` <Սույն որոշման կատարումը վերապահվել է դատարաններին` այն անձանց նկատմամբ, որոնց վերաբերյալ գործերը գտնվում են դատարաններում, uակայն մինչև uույն որոշումն ուժի մեջ մտնելը չեն քննվել, կամ այն անձանց նկատմամբ, որոնց վերաբերյալ գործերը քննվել են, բայց դատավճիռներն oրինական ուժի մեջ չեն մտել:>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի համաձայն` <Հանցանք կատարած անձն օրենսդիր մարմնի կողմից ընդունվող համաներման ակտով կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից (...):>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 13-րդ կետի համաձայն` <Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե` ընդունվել է համաներման ակտ:>:
25.02.2011թ. ուժի մեջ մտած <Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին> 2011թ. մայիսի 23-ի ՀՀ օրենքի 37-րդ հոդվածի համաձայն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311.1 հոդվածի 3-րդ մասի 4-րդ կետը ճանաչվել է ուժը կորցրած:
Ինչպես երևում է գործի նյութերից այդ հիմքով էլ դատաքննության փուլում 02.06.2011թ. մեղադրողի կողմից առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու, քրեական օրենսգրքում կատարված փոփոխություններին համապատասխանեցնելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին որոշում է ներկայացվել, որով ամբաստանյալ Տիգրան Փոստանջյանին նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311.1-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատիժ է սահմանում ազատազրկում` առավելագույնը երեք տարի ժամկետով:
03.06.2011թ. դատական քննության ընթացքում Տիգրան Փոստանջյանը չի առարկել համաներման որոշման հիման վրա իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելուն` հայտնելով <(...) հարգելի դատարան, ես խնդրում եմ իմ խափանման միջոցը փոխարինել ու ազատ արձակել կալանքից, այդ դեպքում, ևս չընդունելով համաներումը, ապացուցելու եմ բոլորին, որ ես անմեղ եմ: Բայց, եթե պետք է մնամ նույն պայմաններում քրեակատարողական հիմնարկում, որտեղ պայմանները շատ նվաստացուցիչ ու ստորացնող են, որը անտանելի է, ես ստիպված եմ ընդունել համաներումը:> / տես` դատական նիստի արձանագրություն/
Ընդհանուր իրավասության դատարանը, քննության առնելով միջնորդությունը, իրավացիորեն հանգել է այն հետևության, որ Տիգրան Փոստանջյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցվի և քրեական գործի վարույթը պետք է կարճվի ՀՀ Ազգային Ժողովի 2011թ. մայիսի 26-ի <ՀՀ անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին> 26.05.2011թ. որոշման 6-րդ կետի 2-րդ ենթակետի հիման վրա և միաժամանակ վերացրել է նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանքը, և նա ազատվել է կալանքից դատական նիստերի դահլիճում:
Ինչ վերաբերում է պաշտպանի այն պատճառաբանությանը, որ ամբաստանյալը ստիպված է եղել ընդունել համաներման կիրառումը, քանի որ կալանավայրում պահվել է սահմանված չափանիշներին չհամապատասխանող պայմաններում, ապա Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է, որ համաներումը կիրառվում է անձի միջնորդության հիման վրա և օրենքի ոչ մի նորմով չի սահմանվում միջնորդությունը ներկայացնելու որևէ պայման:
Գործի նութերից երևում է, որ Տ.Փոստանջյանի վրա որևէ ճնշում չի գործադրվել միջնորդությունը ներկայացնելու համար:
Ինչ վերաբերում է մեկուսարանի պայմաններին, որոնք վկայակոչվել են վերաքննիչ բողոքում, ապաՎերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՀՀ Արդարադատության նախարարությունից ստացված տեղեկատվության` <Նուբարաշեն> ՔԿՀ-ում անազատության մեջ պահվող բոլոր անձինք, այդ թվում` Տիգրան Փոստանջյանը, ապահոված են եղել անձնական հիգիենայի պահպանման համար անհրաժեշտ պարագաներով, յուրաքանչյուր շաբաթ, առնվազն մեկ անգամ ընդունել են լոգանք, ինչպես նաև օրեկան առնվազն մեկ ժամ օգտվել են զբոսանգի իրավունքից: Քրեակատարողական հիմնարկի բոլոր մասնաշենքերում, խցերում և կացարաններում պարբերաբար կատարվել է սանիտարական ախտահանում:
Այսպիսով.Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ առաջին ատյանի դատարանի <Քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին> 03.06.2011թ. որոշումը օրինական է և հիմնավորված, իսկ որոշումը բեկանելու հիմքերը բացակայում են:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ, 412-րդ, 418-րդ հոդվածներով` վերաքննիչ քրեական դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Ամբաստանյալ Տիգրան Փոստանջյանի շահերի պաշտպան Հայկ Ալումյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել և <Քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին> Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2011թ. հունիսի 03-ի որոշումը թողնել օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան հրապարակման պահից` մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ե.ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

Գ.ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ