ԵԱՔԴ/0192/01/10




ՈՐՈՇՈՒՄ

ԱՆՄԵՂՍՈՒՆԱԿ ՎԻՃԱԿՈՒՄ ՔՐԵԱԿԱՆ ՕՐԵՆՔՈՎ
ՉԹՈՒՅԼԱՏՐՎԱԾ ԱՐԱՐՔ ԿԱՏԱՐԱԾ ԱՆՁԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԲԺՇԿԱԿԱՆ
ԲՆՈՒՅԹԻ ՀԱՐԿԱԴՐԱԿԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԻՐԱՌԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ


«23» դեկտեմբերի 2010թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը (այսուհետ` Դատարան)

Նախագահող դատավոր Մ.Պապոյան
դատական նիստերի քարտուղար Ռ.Ավետյան
դատախազ Լ.Մանուկյան
օրինական ներկայացուցիչ Է.Ոսկանյան
պաշտպան Ն.Մկրտչյան

դռնբաց դատական նիստում քննեց Շվարց Պարսամի Ոսկանյանի (ծնված 1951 թվականի հունվարի 22-ին Ալավերդի քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնալուծված, նախկինում չդատապարտված, չի աշխատում, բնակվել է Երևան քաղաքի Անտառային փողոցի 130-րդ տանը, անվտանգության միջոց է ընտրվել հոգեբուժական հիվանդանոցում տեղավորելը) նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոց կիրառելու մասին գործը:
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2010 թվականի հոկտեմբերի 14-ին ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Բարսեղյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել է և վարույթ է ընդունվել թիվ 14129510 քրեական գործը:
2010 թվականի հոկտեմբերի 19-ին ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Բարսեղյանի որոշմամբ թիվ 14129510 քրեական գործով Շվարց Պարսամի Ոսկանյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով` այն արարքի համար, որ նա ոգելից խմիչք օգտագործած վիճակում 2010 թվականի օգոստոսի 23-ին` ժամը 11:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Բաղրամյան պողոտա 26 հասցեում գտնվող ՀՀ նախագահի նստավայրի նամակների և դիմում-բողոքների բաժնի անցակետում պահանջել է կանչել ՀՀ նախագահին, որտեղ աղմուկ է բարձրացրել և տվել սեռական բնույթի հայհոյանքներ նշված բաժնի աշխատակիցների հասցեին, որոնք տևել են մոտ 10-15 րոպե` դիտավորությամբ կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգը, որն արտահայտվել է բաժնի աշխատակիցների նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով:
2010 թվականի նոյեմբերի 25-ին ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Բարսեղյանի որոշմամբ թիվ 14129510 քրեական գործով մեղադրյալ Շվարց Պարսամի Ոսկանյանի նկատմամբ հարուցվել է բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու վարույթ:
2010 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Շվարց Պարսամի Ոսկանյանի նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու համար գործն ուղարկվել է Դատարան:
2. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Շվարց Ոսկանյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2010 թվականի օգոստոսի 23-ին` ժամը 11:00-ի սահմաններում, օգտագործած լինելով օղի, ձեռնափայտի օգնությամբ իր ընկեր խուլ ու համր Մովսես Խաչատրյանի հետ գնացել է Երևան քաղաքի Բաղրամյան պողոտա 26 հասցեում գտնվող ՀՀ նախագահի նստավայրի նամակների և դիմում-բողոքների անցակետ: Այդտեղ իր անձնական հարցերի կապակցությամբ ինքը պահանջել է կանչել ՀՀ նախագահին, սակայն տեսնելով, որ իր պահանջը չի կատարվում, զայրացել է, սեռական բնույթի հայհոյանքներ տվել նշված բաժնի աշխատակիցների հասցեին և աղմուկ բարձրացրել: Այդ ժամանակ իրեն մոտեցել են նշված բաժնի անցակետում ծառայություն իրականացնող` Պետական պահպանության ծառայության աշխատակից Հայկ Ասլանյանը և նշված բաժնի աշխատակիցները: Այդ ժամանակ ինքը գոտկատեղից հանել է պատյանով խոհանոցային դանակ և առանց պատյանից հանելու այն դրել սեղանին, որից հետո Հայկին ասել է, որ նա կարող է իրեն սպանել, սակայն Հայկը վախեցել է և ոչինչ չի արել: Այդ ժամանակ իրեն մոտեցել են ոստիկանները և բերման ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի բաժին: Իր կողմից բարձրացրած աղմուկը և հայհոյանքները տևել են մոտ հինգ րոպե: Ինքը դանակով որևէ մեկին չի հարվածել և չի սպառնացել, իսկ իր ընկեր Մովսեսը որևէ գործողություն չի կատարել:
Վկա Հայկ Ասլանյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2006 թվականից աշխատում է ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայության պետական պահպանության ծառայությունում և ծառայություն է իրականացնում Երևան քաղաքի Բաղրամյան պողոտա 26 հասցեում գտնվող ՀՀ նախագահի նստավայրում: Ժամանակ առ ժամանակ ինքը ծառայություն է իրականացնում նաև ՀՀ նախագահի նստավայրի նամակների և դիմում-բողոքների բաժնի անցակետում: 2010 թվականի օգոստոսի 23-ին` ժամը 09:00-ի սահմաններում, ինքը եկել է ՀՀ նախագահի նստավայրի նամակների և դիմում-բողոքների բաժնի անցակետ և անցել ծառայության: Նույն օրը` ժամը 11:00-ի սահմաններում, դրսից ներս են մտել և անցակետին մոտեցել իրեն նախկինում անծանոթ Շվարց Ոսկանյանը` ձեռնափայտով, և Մովսես Խաչատրյանը: Շվարցը, դրսից սեռական բնույթի հայհոյանքներ տալով, եկել և պահանջել է իրենից, որպեսզի ինքը կանչի ՀՀ նախագահին: Այդ պահին ինքը փորձել է հանգստացնել Շվարցին, ով ցանկացել է անցնել անցակետով: Շվարցին մոտենալու ժամանակ ինքը նրա վրայից ալկոհոլային խմիչքի հոտ է առել: Շվարցը չի հանգստացել և սկսել է աղմկել, շարունակել է հայհոյել իրեն և ՀՀ նախագահի աշխատակազմի նամակների բաժնի աշխատակիցներին, ովքեր Շվարցի հայհոյանքների և աղմուկի պատճառով դուրս են եկել իրենց աշխատասենյակներից: Ինքը նամակների բաժնի աշխատակիցների հետ փորձել է հանգստացնել Շվարցին, սակայն այդ պահին Շվարցը իր գոտկատեղից հանել է փայտե բռնակով դանակ, որի սուր հատվածից բռնելով մոտ 3 մետր հեռավորությունից այն պահել է իր ուղղությամբ: Ինքը կարծել է, թե Շվարցը ցանկանում է դանակը նետել իր ուղությամբ, սակայն նա իրենից պահանջել է մոտենալ: Երբ ինքը մոտեցել է Շվարցին, նա փոխել է դանակը բռնելու դիրքը` բռնելով դանակի բռնակից և ասել է, որպեսզի ինքը հարվածի: Այդ պահին ներս են մտել ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի բաժնի աշխատակիցները, և Շվարցն անմիջապես դանակը պահել է գոտկատեղի ձախ հատվածում ու արագ նստել աթոռին: Մոտենալով Շվարցին` ոստիկանները նրանից պահանջել են դուրս գալ շենքից, սակայն վերջինը չի ենթարկվել նրանց պահանջին, ինչից հետո ոստիկանները բռնել են նրա ձեռքերը և փորձել դուրս հրավիրել: Այդ պահին ինքը Շվարցի գոտկատեղի ձախ հատվածից հանել է նշված դանակը, և երբ ոստիկանները Շվարցին նստեցրել են ոստիկանության մեքենան, ինքը նշված դանակը ներկայացրել ոստիկաններին: Միջադեպը տևել է մոտ տասնհինգ րոպե, որի ընթացքում Շվարցը որևէ մեկին չի հարվածել:
Վկա Հովհաննես Ֆահրադյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2009 թվականից աշխատում է ՀՀ ոստիկանության պարեկապահակետային ծառայության գնդի 2-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտում` որպես ոստիկան: 2010 թվականի օգոստոսի 23-ին ինքը և նույն վաշտի վարորդ-ոստիկան Դավիթ Գևորգյանը թիվ 0253 պարեկային մեքենայով ծառայություն են իրականացրել Արաբկիրի վարչական տարածքում: Նույն օրը` ժամը 11:20-ի սահմաններում, ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի բաժնից իրենք ցուցում են ստացել մոտենալ Բաղրամյան պողոտա 26 հասցեում գտնվող ՀՀ նախագահի նստավայրի նամակների և դիմում-բողոքների բաժնին: Նշված բաժնի անցակետին մոտենալով` իրենք նկատել են երկու անձանց, որոնցից մեկը, ով եղել է ձեռնափայտով, բղավել է այդ բաժնի աշխատակիցների վրա, աղմուկ բարձրացրել և խանգարել բաժնի բնականոն աշխատանքը: Իրենք մոտեցել են աղմկող անձին և պահանջել դուրս գալ անցակետից, սակայն նա չի ենթարկվել իրենց պահանջին: Այդ ժամանակ իրենք բռնել են նրա ձեռքերը և բերման ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի բաժին, որտեղ պարզվել է, որ աղմկող անձը Շվարց Պարսամի Ոսկանյանն է, իսկ նրա հետ եղած անձը` Մովսես Ալբերտի Խաչատրյանը: Շվարց Ոսկանյանին ոստիկանության մեքենան նստեցնելու ժամանակ նշված բաժնում ծառայություն իրականացնող` Պետական պահպանության ծառայության աշխատակիցը ներկայացրել է փայտե բռնակով խոհանոցային դանակ և ասել, որ քիչ առաջ այն վերցրել է Շվարց Ոսկանյանի մոտից: Երբ իրենք մոտեցել են Շվարց Ոսկանյանին և Մովսես Խաչատրյանին, վերջինը որևէ գործողություն չի կատարել և չի աղմկել, ինչպես նաև պարզվել է, որ Մովսեսը խուլ և համր է: Բացի նշված բաժնի աշխատակիցներից, միջադեպին այլ անձինք ներկա չեն եղել: Իրենց ներկայությամբ նամակների բաժնում Շվարց Ոսկանյանը որևէ մեկին չի հարվածել:
Վկա Դավիթ Գևորգյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2010 թվականից աշխատում է ՀՀ ոստիկանության պարեկապահակետային ծառայության գնդի 2-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտում` որպես վարորդ-ոստիկան: 2010 թվականի օգոստոսի 23-ին ինքը և նույն վաշտի ոստիկան Հովհաննես Ֆահրադյանը թիվ 0253 պարեկային մեքենայով ծառայություն են իրականացրել Արաբկիրի վարչական տարածքում: Նույն օրը` ժամը 11:20-ի սահմաններում, ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի բաժնից իրենք ցուցում են ստացել մոտենալ Բաղրամյան պողոտա 26 հասցեում գտնվող ՀՀ նախագահի նստավայրի նամակների և դիմում-բողոքների բաժնին: Նշված բաժնի անցակետին մոտենալով` իրենք նկատել են երկու անձանց, որոնցից մեկը, ով եղել է ձեռնափայտով, բղավել է այդ բաժնի աշխատակիցների վրա, աղմուկ բարձրացրել և խանգարել բաժնի բնականոն աշխատանքը: Իրենք մոտեցել են աղմկող անձին և պահանջել դուրս գալ անցակետից, սակայն նա չի ենթարկվել իրենց պահանջին: Այդ ժամանակ իրենք բռնել են նրա ձեռքերը և բերման ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի բաժին, որտեղ պարզվել է, որ աղմկող անձը Շվարց Պարսամի Ոսկանյանն է, իսկ նրա հետ եղած անձը` Մովսես Ալբերտի Խաչատրյանը: Շվարց Ոսկանյանին ոստիկանության մեքենան նստեցնելու ժամանակ նշված բաժնում ծառայություն իրականացնող` Պետական պահպանության ծառայության աշխատակիցը ներկայացրել է փայտե բռնակով խոհանոցային դանակ և ասել, որ քիչ առաջ այն վերցրել է Շվարց Ոսկանյանի մոտից: Երբ իրենք մոտեցել են Շվարց Ոսկանյանին և Մովսես Խաչատրյանին, վերջինը որևէ գործողություն չի կատարել և չի աղմկել, ինչպես նաև պարզվել է, որ Մովսեսը խուլ և համր է: Բացի նշված բաժնի աշխատակիցներից, միջադեպին այլ անձինք ներկա չեն եղել: Իրենց ներկայությամբ նամակների բաժնում Շվարց Ոսկանյանը որևէ մեկին չի հարվածել:
Փորձագետի 2010 թվականի օգոստոսի 26-ի թիվ 1975 եզրակացության համաձայն` փորձաքննության ներկայացված դանակը պատրաստված է արհեստագործական եղանակով խոհանոցային դանակների նմանությամբ, սառը զենք չի հանդիսանում:
ՀՀ առողջապահության նախարարության «Հոգեբուժական բժշկական կենտրոն» ՓԲ ընկերության Ավանի հոգեբուժական կլինիկայի ղեկավարի 2010 թվականի օգոստոսի 23-ի թիվ 01-25-3428 գրության համաձայն` Շվարց Պարսամի Ոսկանյանը «Հոգեբուժական բժշկական կենտրոն» ՓԲ ընկերության Ավանի հոգեբուժական կլինիկայում 2007 թվականի դեկտեմբերի 24-ից հաշվառված է «Օրգանական զառանցական (շիզոֆրենոնման) խանգարում» ախտորոշմամբ:
Ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձաքննության 2010 թվականի նոյեմբերի 3-ի թիվ 357/10 եզրակացության համաձայն` Շվարց Պարսամի Ոսկանյանը մոտավորապես 2005 թվականից (ըստ բժշկական փաստաթղթերի) տառապել և տառապում է «Օրգանական զառանցական (շիզոֆրենանման) խանգարում` անձի իջեցումով» հոգեկան հիվանդությամբ: Այդ մասին են վկայում ինչպես օբյետիվ կենսագրական տեղեկությունները (որ փորձաքննվող 2005 թվականից վերոնշյալ ախտորոշումով երեք անգամ ստացիոնար բուժում է ընդունել Նուբարաշենի և Ավանի հոգեբուժական կլինիկաներում), այնպես էլ ներկա հոգեբուժական հետազոտման արդյունքները, որոնք թույլ են տվեցին հայտնաբերել Շվարց Ոսկանյանի մոտ տվյալ հիվանդությանը բնորոշ, երբեմն անհեթեթ բնույթի, վերաբերման, հետապնդման, մեծամոլական զառանցական մտքեր, որոնք ուղեկցվում են նրա մոտ բանականության, հուզակամային ոլորտի կոպիտ խանգարումներով, քննադատության բացակայությամբ: Իրավախախտումը կատարել է վերոնկարագրված հոգեկան գործնեության հիվանդագին վիճակում, ինչը զրկում է նրան իր գործողությունների համար իրեն հաշիվ տալու և դրանք ղեկավարելու հնարավորությունից ինչպես իրավախախտումը կատարելու պահին, այնպես էլ ներկայում: Ուստի Շվարց Պարսամի Ոսկանյանին իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ հարկ է ճանաչել անմեղսանակ: Իր ներկա հոգեկան վիճակով նա չի կարող մասնակցել քննչական ու դատավարական գործողություններին, կարիք ունի հարկադիր բուժման ընդհանուր տիպի հոգեբուժական հիվանդանոցի պայմաններում:
ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի պահանջագրի համաձայն` Շվարց Պարսամի Ոսկանյանը նախկինում դատապարտված չի եղել:
Օրինական ներկայացուցիչ ճանաչելու մասին 2010 թվականի նոյեմբերի 26-ի որոշման համաձայն` Շվարց Պարսամի Ոսկանյանի օրինական ներկայացուցիչ է ճանաչվել նրա քույրը` Էլզա Պարսամի Ոսկանյանը:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2010 թվականի նոյեմբերի 27-ի որոշման համաձայն` Շվարց Պարսամի Ոսկանյանի նկատմամբ որպես անվտանգության միջոց կիրառվել է հոգեբուժական հիվանդանոցում տեղավորելը:
3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Վերոգրյալ ապացույցների հիման վրա Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ Շվարց Պարսամի Ոսկանյանը 2010 թվականի օգոստոսի 23-ին` ժամը 11:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Բաղրամյան պողոտա 26 հասցեում գտնվող ՀՀ նախագահի նստավայրի նամակների և դիմում-բողոքների բաժնի անցակետում մոտ 15 րոպե աղմկել է և նշված բաժնի աշխատակիցների հասցեին տվել սեռական բնույթի հայհոյանքներ: Այսինքն` Շվարց Պարսամի Ոսկանյանը, հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով, դիտավորությամբ կոպիտ կերպով խախտել է հասարակական կարգը, ինչը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներին:
Քննարկելով հանցանքը կատարելու ժամանակ Շվարց Պարսամի Ոսկանյանի մեղսունակության հարցը` Դատարանը գտնում է, որ նա տառապել է «Օրգանական զառանցական (շիզոֆրենանման) խանգարում` անձի իջեցումով» հոգեկան հիվանդությամբ և վերը նշված արարքը կատարելիս գտնվել է անմեղսունակ վիճակում, ինչը նրան զրկել է իր գործողությունների վտանգավորությունը գիտակցելու և դրանք ղեկավարելու հնարավորությունից:
Այսպիսով`
-կատարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարք,
-հանրորեն վտանգավոր արարքը կատարել է Շվարց Պարսամի Ոսկանյանը,
-Շվարց Պարսամի Ոսկանյանն արարքը կատարել է անմեղսունակության վիճակում,
-դատական քննության պահին Շվարց Պարսամի Ոսկանյանը տառապում է «Օրգանական զառանցական (շիզոֆրենանման) խանգարում` անձի իջեցումով» հոգեկան հիվանդությամբ, որը նրան զրկում է իր գործողությունների վտանգավորությունը գիտակցելու և դրանք ղեկավարելու հնարավորությունից:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 463-րդ հոդվածի 4-րդ կետի համաձայն` դատարանը պետք է լուծի նաև այն հարցը, թե անձը կարիք ունի արդյոք իր նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու և հատկապես ինչպիսի միջոցներ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` անձի կողմից քրեական օրենքով չթույլատրված արարքն անմեղսունակության վիճակում կատարելն ապացուցված համարելով` դատարանը որոշում է կայացնում անձին քրեական պատասխանատվությունից և պատժից ազատելու ու նրա նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու մասին:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 97-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն` բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ դատարանը կարող է նշանակել այն անձի նկատմամբ, ով հանցանքը կատարել է անմեղսունակության վիճակում:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 100-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հոգեբուժական կազմակերպությունների ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքում դատարանի որոշմամբ հարկադիր բուժում կարող է նշանակվել, եթե անձի հոգեկան խանգարման վիճակը պահանջում է բուժման, խնամքի և հսկողության այնպիսի պայմաններ, որոնք կարող են իրականացվել միայն հիվանդանոցային ձևով:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ է Շվարց Պարսամի Ոսկանյանը տառապում է հոգեկան հիվանդությամբ, իսկ նրա հոգեկան խանգարման վիճակը պահանջում է բուժման, խնամքի և հսկողության այնպիսի պայմաններ, որոնք կարող են իրականացվել միայն հիվանդանոցային ձևով, գտնում է որ նրան պետք է ազատել քրեական պատասխանատվությունից ու պատժից` նշանակելով հոգեբուժական կազմակերպությունների ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքում հարկադիր բուժում:
Դատարանը գտնում է, որ Շվարց Պարսամի Ոսկանյանի նկատմամբ կիրառված անվտանգության միջոցը` հոգեբուժական հիվանդանոցում տեղավորելը, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 379-րդ, 450-րդ, 457-րդ և 462-464-րդ հոդվածներով` Դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

Շվարց Պարսամի Ոսկանյանին ազատել քրեական պատասխանատվությունից և պատժից:
Շվարց Պարսամի Ոսկանյանի նկատմամբ նշանակել հոգեբուժական կազմակերպությունների ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքում հարկադիր բուժում:
Շվարց Պարսամի Ոսկանյանի նկատմամբ կիրառված անվտանգության միջոցը` հոգեբուժական հիվանդանոցում տեղավորելը, թողնել անփոփոխ` մինչև որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական վերաքննիչ դատարան` հրապարակելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ