ԵԱՔԴ/0131/01/10




ՈՐՈՇՈՒՄ

ԱՆՄԵՂՍՈՒՆԱԿ ՎԻՃԱԿՈՒՄ ՔՐԵԱԿԱՆ ՕՐԵՆՔՈՎ
ՉԹՈՒՅԼԱՏՐՎԱԾ ԱՐԱՐՔ ԿԱՏԱՐԱԾ ԱՆՁԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԲԺՇԿԱԿԱՆ
ԲՆՈՒՅԹԻ ՀԱՐԿԱԴՐԱԿԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԻՐԱՌԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

«28» հոկտեմբերի 2010թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը (այսուհետ` Դատարան)

Նախագահող դատավոր Մ.Պապոյան
դատական նիստերի քարտուղար Ռ.Ավետյան
դատախազ Գ.Շահբազյան
տուժողի իրավահաջորդ Հ.Բաղդասարյան
օրինական ներկայացուցիչ Խ.Բաղդասարյան
պաշտպան Է.Աղաջանյան
թարգմանիչ Վ.Շահինյան

դռնբաց դատական նիստում քննեց Գալուստ Գարեգինի Բաղդասարյանի (ծնված 1957 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Վրաստանի Հանրապետության Թբիլիսի քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, նախկինում չդատապարտված, չի աշխատում, բնակվել է Երևան քաղաքի Քանաքեռ ՀԷԿ-ի 11-րդ շենքի 49-րդ բնակարանում) նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոց կիրառելու մասին գործը:
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2010 թվականի հունիսի 9-ին ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի քննչական բաժնի քննիչ Խ.Նավասարդյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել է և վարույթ է ընդունվել թիվ 14115910 քրեական գործը:
2010 թվականի հունիսի 12-ին ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի քննչական բաժնի քննիչ Խ.Նավասարդյանի որոշմամբ Գալուստ Գարեգինի Բաղդասարյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 14-րդ կետով` այն արարքի համար, որ նա 2010 թվականի հունիսի 7-ի երեկոյան Երևան քաղաքի Քանաքեռ ՀԷԿ-ի 11-րդ շենքի 49-րդ բնակարանում կենցաղային հարցերի շուրջ առաջացած վիճաբանության ընթացքում, մարմնական վնասվածքներ հասցնելու նպատակով, հարվածներ է հասցրել իր ութսունամյա զառամյալ հորը` Գարեգին Խաչատուրի Բաղդասարյանին` դիտավորությամբ նրա առողջությանը պատճառելով ծանր վնաս, որն ազգուշությամբ առաջացրել է վերջինի մահը (հաջորդ օրը Գարեգին Բաղդասարյանը «ծանր գանգուղեղային տրավմա» ախտորոշմամբ տեղափոխվել է Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ ԲԿ և գիտակցության չգալով` նույն օրը մահացել է):
2010 թվականի օգոստոսի 24-ին ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի քննչական բաժնի քննիչ Խ.Նավասարդյանի որոշմամբ թիվ 14115910 քրեական գործով մեղադրյալ Գալուստ Գարեգինի Բաղդասարյանի նկատմամբ հարուցվել է բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու վարույթ:
2009 թվականի սեպտեմբերի 3-ին Գալուստ Գարեգինի Բաղդասարյանի նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու համար գործն ուղարկվել է Դատարան:
2. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Տուժողի իրավահաջորդ Հռիփսիմե Բաղդասարյանը, որպես վկա, ցուցմուք է տվել այն մասին, որ Գալուստ Բաղդասարյանն իր եղբայրն է, ով 18 տարեկան հասակից տառապել է «Շիզոֆրենիա» հիվանդությամբ և բուժումներ է ստացել Թբիլիսի քաղաքում: Իր մոր մահից հետո Գալուսը ապրել է իր հոր` Գարեգին Բաղդասարյանի հետ: Գալուստը կենցաղային հարցերի շուրջ չնչին առիթներով վիճաբանել և ծեծել է իր ծնողներին: Իր հայրը ամեն օր եկել է իրենց տուն որպեսզի Գալուստը նրան չծեծի: 2010 թվականի հունիսի 8-ին իր հայրը եկել է իրենց տուն: Այդ ժամանակ նրա դեմքին եղել են կապտուկներ և նա գանգատվել է երիկամների ցավից: Հայրն իրենց ասել է, որ երեկոյան Գալուստը նրան ծեծել է: Նույն օրը` ժամը 17:00-ի սահմաններում, իր հայրն իջել է բակ, որպեսզի ծխախոտ գնի, սակայն ինքը, տեսնելով, որ նա իրեն վատ է զգում, իջել է բակ և նրան բարձրացրել տուն: Այնուհետև շտապ օգնության մեքենայով Գարեգինին տեղափոխել են հիվանդանոց, որտեղ էլ նա գիտակցության չգալով մահացել է:
Վկա Հայաստան Ստեփանյանը ցուցմուք է տվել այն մասին, որ Գալուստ Բաղդասարյանն իր հարսի եղբայրն է, ով 1984 թվականից տառապում է «Շիզոֆրենիա» հիվանդությամբ և բուժում է ստացել Թբիլիսի քաղաքում: 1995 թվականին Գուլուստը ընտանիքի հետ միասին տեղափոխվել է Հայաստան և բնակվել Երևան քաղաքի Քանաքեռ ՀԷԿ-ի 11-րդ շենքի 49-րդ բնակարանում: Նրա մոր մահից հետո մոտ 3 տարի նա ապրել է հոր` Գարեգին Բաղդասարյանի հետ: Գալուստի հիվանդության բնույթն այնպիսին է, որ կենցաղային հարցերի հետ կապված չնչին առիթներով վիճաբանել և ծեծի է ենթարկել ծնողներին: Եղել են դեպքեր, երբ նրա հայրը ծեծի ենթարկվելու վտանգից խուսափելու համար երեկոյան տանից փախել և եկել է իրենց տուն: 2010 թվականի հունիսի 8-ին Գարեգինը եկել է իրենց տուն: Այդ ժամանակ ինքն ու Հռիփսիմե Բաղդասարյանը նկատել են, որ նրա դեմքին ամբողջությամբ կապտուկներ են, ինչպես նաև նա գանգատվել է երիկամների ցավից: Այդ ժամանակ Գարեգինը ասել է, որ երեկոյան նրան ծեծել է որդին` Գալուստը: Նույն օրը` ժամը 12:00-ի սահմաններում, Գարեգինը դուրս է եկել բակ և մոտ 15 րոպե հետո վերադարձել և ասել, որ վատ է զգում։ Որոշ ժամանակ պառկելուց հետո` ժամը 16:00-ի սահմաններում, նա կրկին իջել է բակ ծխախոտ գնելու նպատակով, սակայն նրա աղջիկը` Հռիփսիմեն, տեսնելով, որ նա իրեն վատ է զգում, իջել է բակ, նրան բարձրացրել տուն ու զանգահարել շտապ օգնության: Շտապ օգնության մեքենայով նրան տեղափոխել են հիվանդանոց, որտեղ էլ գիտակցության չգալով` նա մահացել է: Հիվանդանոցում պարզվել է, որ Գարեգինը գլխի հատվածում ստացել է բազում վնասվածքներ:
Վկա Արարատ Ստեփանյանը ցումունք է տվել այն մասին, որ Գալուստ Բաղդասարյանն իր կնոջ եղբայրն է, ով տառապում է հոգեկան հիվանդությամբ: Մի քանի ամիս առաջ (կոնկրետ օրը չի հիշում) ինքը Գարեգինի դեմքին տեսել է կապտուկներ: Դրանից հետո տան խոսակցություններից տեղեկացել է, որ Գալուստը ծեծել է Գարեգինին, որի համար ինքը Գալուստին դիտողություն է արել: 2010 թվականի հունիսի 8-ին` ժամը 17:00-ի սահմաններում, ինքը եկել է տուն: Այդ ժամանակ իրենց տուն են եկել շտապ օգնության աշխատակիցները և Գարեգինին տարել հիվանդանոց: Գարեգինը եղել անգիտակից վիճակում և նրա դեմքին առկա են եղել կապտուկներ: Հիվանդանոցում Գարեգինը գիտակցության չգալով մահացել է: Հիվանդանոցում ինքը կնոջից տեղեկացել է, որ Գարեգինին ծեծել է նրա որդին` Գալուստը, իսկ հաջորդ օրը բժշկական փաստաթղթերից տեղեկացել է, որ նրա կողոսկրերը կոտրված են եղել:
Վկա Սլավիկ Շալամանյանը ցուցմուք է տվել այն մասին, որ իրենց շենքի 4-րդ հարկում բնակվող Գալուստ և Գարեգին Բաղդասարյանների հետ գտնվել է նորմալ հարաբերությունների մեջ, սակայն շփում է ունեցել միայն Գարեգինի հետ, ով ամեն օր առավոտյան դուրս է եկել տանից և տուն է վերադարձել ժամը 19:00-ի սահմաններում։ 2010 թվականի հունիսի 9-ին համատիրության նախագահի գրասենյակում, խոսակցություններից տեղեկացել է, որ Գալուստը ծեծել է հորը` Գարեգինին, ինչի հետևանքով նա մահացել է:
Վկա Մարիամ Սարդարյանը ցուցմուք է տվել այն մասին, որ Գալուստ Բաղդասարյանն իր հարևանը, ով ապրել է հոր` Գարեգին Բաղդասարյանի հետ: Նրանք սովորաբար առավոտյան տանից դուրս են եկել և տուն են վերադարձել երեկոյան: Գարեգինը, հաճախակի այցելել է իր տուն և պատմել է, որ ծխախոտի գումար չլինելու պատճառով որդին մշտապես վիճաբանում է նրա հետ: Հաճախ նրանց տանից լսել է վիճաբանության բարձր ձայներ և հայհոյանքներ:
Վկա Էլլա Փարսադանյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Գալուստ Բաղդասարյանն իր հարևանն է, ով ապրել է հոր` Գարեգին Բաղդասարյանի հետ: Մի քանի անգամ ինքը տեսել է, որ Գարեգինը մեծ դժվարությամբ է բարձրանում աստիճանները և դեմքին եղել են վերքեր: 2010 թվականի հունիսի 9-ին հարևաններից տեղեկացել է, որ Գալուստը ծեծել է Գարեգինին, ինչի հետևանքով նա մահացել է:
Փորձագետի 2010 թվականի հուլիսի 26-ի թիվ 533 եզրակացության համաձայն` Գարեգին Բաղդասարյանի մահը վրա է հասել գլխուղեղի կարևորագույն կենսական ֆունկցիաների խանգարումից` գլխուղեղային փակ, բութ վնասվածք ստանալու հետևանքով, ինչը հիմնավորվում է դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ հայտնաբերված հետևյալ վնասվածքների առկայություններով` արյունազեղում գլխի մաշկի տակ, գլխուղեղի ենթանրբենային տարածության արյունազեղում, արյունահավաք, ուղեղանյութի կետավոր արյունազեղումներ, հեղուկ արյուն ուղեղի փորոքներում: Նշված բոլոր վնասվածքները հասցվել են կենդանության օրոք բութ առարկայի ներգործությամբ, այդպիսիք կենդանի անձանց մոտ ունեն առողջությանը ծանր վնասի պատճառման չափանշներ, որոնք մահվան պատճառի հետ գտնվում են ուղղակի պատճառական կապի մեջ և տվյալ դեպքում բերել են մահվան: Դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ հայտնաբերվել է նաև կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածք` ձախից կողոսկրերի կոտրվածքներ, փափուկ հյուսվածքների արյունազեղումներով, նշված վնասվածքները ևս հասցվել են բութ առարակներով, կենդանության օրոք, հնարավոր է նշված ժամանակին և հանգամանքներում և ունեն առողջությանը միջին ծանրության վնասի պատճառման հատկանիշներ, մահվան պատճառի հետ չեն գտնվում պատճառական կապի մեջ: Համաձայն հիվանդության պատմագրի` Գարեգին Բաղդասարյանի մահը վրա է հասել 2010 թվականի հունիսի 9-ին` ժամը 02:55-ին, որը չի հակասում դիակի դատաբժշկական փորձաքննության տվյալներին: Ըստ դիակի դատաբժշկական փորձաքննության տվյալների Գարեգին Բաղդասարյանը կենդանության օրոք տառապել է աթերոսկլերոզով, որը մահվան պատճառի հետ չի գտնվում պատճառական կապի մեջ: Գարեգին Բաղդասարյանի դիակից վերցված արյունը պատկանում է երկրորդ խմբին: Գարեգին Բաղդասարյանի դիակից վերցված արյան դատաքիմիական ուսումնասիրությամբ ալկոհոլ չի հայտնաբերվել: Գարեգին Բաղդասարյանի դիակից վերցված արյան և ներքին օրգանների դատաքիմիական ուսումնասիրությամբ թմրանյութեր և հոգեմետ դեղատեսակներ չեն հայտնաբերվել:
ՀՀ առողջապահության նախարարության «Հոգեբուժական բժշկական կենտրոն» ՓԲ ընկերության Ավանի հոգեբուժական կլինիկայի ղեկավարի 2010 թվականի հունիսի 10-ի թիվ 01-25-2345 գրության համաձայն` Գալուստ Գարեգինի Բաղդասարյանը «Հոգեբուժական բժշկական կենտրոն» ՓԲ ընկերության Ավանի հոգեբուժական կլինիկայում 2001 թվականի ապրիլի 13-ից հաշվառված է «Շիզոֆրենիա, պարանոիդ ձև» ախտորոշմամբ:
2010 թվականի հուլիսի 29-ի ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննության թիվ 125 եզրակացության համաձայն` Գալուստ Գարեգինի Բաղդասարյանը տառապել և տառապում է «Շիզոֆրենիա պարանոիդ ձև աճող դեֆեկտով» հոգեկան հիվանդությամբ: Այդ մասին են վկայում ինչպես անամնեստիկ տվյալները, այնպես էլ ներկա հետազոտման արդյունքները: Իրավախախտումը կատարելիս, փորձաքննվողը գտնվել է վերը նշված հիվանդագին խանգարված վիճակում, արարքը կատարել է զառանցական ապրումների ազդեցության տակ, որը զրկել է նրան իր գործողությունների վտանգավորությունը գիտակցելու և դրանք ղեկավարելու հնարավորությունից: Ուստի իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ Գալուստ Գարեգինի Բաղդասարյանին հարկ է ճանաչել անմեղսունակ: Իր ներկա հոգեկան վիճակով նա չի կարող մասնակցել դատաքննչական գործողություններին, վտանգ է ներկայացնում ինչպես իր, այնպես էլ շրջապատի նկատմամբ, կարիք ունի հարկադրական բուժման հատուկ հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքի պայմաններում:
ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի պահանջագրի համաձայն` Գալուստ Գարեգինի Բաղդասարյանը նախկինում դատապարտված չի եղել:
Տուժողի իրավահաջորդ ճանաչելու մասին 2010 թվականի հունիսի 9-ի որոշման համաձայն` Հռիփսիմե Բաղդասարյանը ճանաչվել է տուժող Գարեգին Բաղդասարյանի իրավահաջորդ:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2010 թվականի հոկտեմբերի 28-ի արձանագրային որոշմամբ Գալուստ Գարեգինի Բաղդասարյանի օրինական ներկայացուցիչ է ճանաչվել նրա եղբայրը` Խաչատուր Բաղդասարյանը:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 25-ի որոշմամբ Գալուստ Գարեգինի Բաղդասարյանի նկատմամբ որպես անվտանգության միջոց կիրառվել է հոգեբուժական հիվանդանոցում տեղավորելը` երկու ամիս ժամկետով:
3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Վերոգրյալ ապացույցների հիման վրա Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ Գալուստ Գարեգինի Բաղդասարյանը 2010 թվականի հունիսի 7-ի երեկոյան Երևան քաղաքի Քանաքեռ ՀԷԿ-ի 11-րդ շենքի 49-րդ բնակարանում վիճաբանության ընթացքում մարմնական վնասվածքներ հասցնելու նպատակով հարվածներ է հասցրել Գարեգին Խաչատուրի Բաղդասարյանին` դիտավորությամբ նրա առողջությանը պատճառելով ծանր վնաս, որի հետևանքով հաջորդ օրը Գարեգին Բաղդասարյանը մահացել է: Այսինքն` Գալուստ Գարեգինի Բաղդասարյանը կատարել է արարք, որը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 14-րդ կետի հատկանիշներին:
Քննարկելով հանցանքը կատարելու ժամանակ Գալուստ Գարեգինի Բաղդասարյանի մեղսունակության հարցը` Դատարանը գտնում է, որ նա տառապել է «Շիզոֆրենիա պարանոիդ ձև աճող դեֆեկտով» հոգեկան հիվանդությամբ և վերը նշված արարքը կատարելիս գտնվել է անմեղսունակ վիճակում, ինչը նրան զրկել է իր գործողությունների վտանգավորությունը գիտակցելուց և դրանք ղեկավարելուց:
Այսպիսով`
-կատարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարք,
-հանրորեն վտանգավոր արարքը կատարել է Գալուստ Գարեգինի Բաղդասարյանը,
-Գալուստ Գարեգինի Բաղդասարյանն արարքը կատարել է անմեղսունակության վիճակում,
-դատական քննության պահին Գալուստ Գարեգինի Բաղդասարյանը տառապում է «Շիզոֆրենիա պարանոիդ ձև աճող դեֆեկտով» հոգեկան հիվանդությամբ, որը նրան զրկում է իր գործողությունների վտանգավորությունը գիտակցելու և դրանք ղեկավարելու հնարավորությունից:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 463-րդ հոդվածի 4-րդ կետի համաձայն` դատարանը պետք է լուծի նաև այն հարցը, թե անձը կարիք ունի արդյոք իր նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու և հատկապես ինչպիսի միջոցներ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` անձի կողմից քրեական օրենքով չթույլատրված արարքն անմեղսունակության վիճակում կատարելն ապացուցված համարելով` դատարանը որոշում է կայացնում անձին քրեական պատասխանատվությունից և պատժից ազատելու ու նրա նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու մասին: Իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն, եթե անձը հասարակության համար մեծ վտանգ չի ներկայացնում և կարիք չունի իր նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցների կիրառման, ապա դատարանը կայացնում է գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշում: Եթե արարքը կատարելու պահին անձը գտնվել է անմեղսունակության վիճակում, իսկ դատական քննության պահին առողջացել է, դատարանը նույնպես որոշում է կայացնում գործով վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 97-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն` բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ դատարանը կարող է նշանակել այն անձի նկատմամբ, ով հանցանքը կատարել է անմեղսունակության վիճակում:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 100-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հոգեբուժական հիվանդանոցի հատուկ տիպի հոգեբուժական բաժանմունքում դատարանի որոշմամբ հարկադիր բուժում կարող է նշանակվել այն անձի նկատմամբ, որը հոգեկան վիճակով վտանգավոր է իր և այլ անձանց համար և պահանջում է մշտական հսկողություն
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ Գալուստ Գարեգինի Բաղդասարյանը տառապում է հոգեկան հիվանդությամբ, վտանգ է ներկայացնում ինչպես իր, այնպես էլ շրջապատի նկատմամբ և կարիք ունի հարկադրական բուժման հատուկ հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքի պայմաններում գտնում է, որ նրան պետք է ազատել քրեական պատասխանատվությունից ու պատժից` նշանակելով հոգեբուժական հիվանդանոցի հատուկ տիպի հոգեբուժական բաժանմունքում հարկադիր բուժում:
Դատարանը գտնում է, որ Գալուստ Գարեգինի Բաղդասարյանի նկատմամբ կիրառված անվտանգության միջոցը` հոգեբուժական հիվանդանոցում տեղավորելը, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 379-րդ, 450-րդ, 457-րդ և 462-464-րդ հոդվածներով` Դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

Գալուստ Գարեգինի Բաղդասարյանին ազատել քրեական պատասխանատվությունից և պատժից:
Գալուստ Գարեգինի Բաղդասարյանի նկատմամբ նշանակել հոգեբուժական հիվանդանոցի հատուկ տիպի հոգեբուժական բաժանմունքում հարկադիր բուժում:
Գալուստ Գարեգինի Բաղդասարյանի նկատմամբ կիրառված անվտանգության միջոցը` հոգեբուժական հիվանդանոցում տեղավորելը, թողնել անփոփոխ` մինչև որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական վերաքննիչ դատարան` հրապարակելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ