ԵԱՔԴ /0165/01/09







ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՐԱԲԿԻՐ ԵՎ ՔԱՆԱՔԵՌ-ԶԵՅԹՈՒՆ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

«23» դեկտեմբերի 2009թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը (այսուհետ` Դատարան)

Նախագահող դատավոր Մ.Պապոյան
դատական նիստերի քարտուղար Ռ.Ավետյան
մեղադրող Վ.Միլիտոնյան
տուժողի իրավահաջորդ Խ.Ահարոնյան
պաշտպան Ռ.Սաֆարյան

դռնբաց դատական նիստում` արագացված դատական քննության կարգով, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Հարություն Էդիկի Վարդերեսյանի` ծնված 1979 թվականի մայիսի 18-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, նախկինում չդատապարտված, աշխատել է «Ռոբերտ-Տարոն» ՍՊ ընկերությունում որպես վարորդ, հաշվառված է Երևան քաղաքի Հալաբյան փողոցի 47-րդ շենքի 21-րդ բնակարանում: Մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2009 թվականի հոկտեմբերի 5-ին ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ավագ քննիչ Մ.Մուրադյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 60122009 քրեական գործը:
2009 թվականի նոյեմբերի 10-ին ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ավագ քննիչ Մ.Մուրադյանի որոշմամբ Հարություն Էդիկի Վարդերեսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
2009 թվականի նոյեմբերի 13-ին Հարություն Էդիկի Վարդերեսյանի վերաբերյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան:
Հարություն Էդիկի Վարդերեսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` այն արարքի համար, որ նա 2009 թվականի սեպտեմբերի 24-ին` ժամը 15:00-ի սահմաններում, «Ռոբերտ-Տարոն» ՍՊ ընկերությանը պատկանող և իրեն ամրակցված «ԳԱԶ 32213» մականիշի 0041Տ պետհամարանիշի թիվ 5 երթուղու միկրոավտոբուսը վարել է Երևան քաղաքի Կասյան փողոցի կողմից Կիևյան փողոցով դեպի Լենինգրադյան փողոցի կողմը: Հասնելով Կիևյան փողոցի թիվ 1 շենքի դիմաց` թույլ է տվել ՃԵԿ-ի 67-րդ կետի պահանջին հակասող գործողություններ, այն է` երթևեկության համար վտանգն առաջանալու պահից, որի տեխնիկական հնարավորությունն ունեցել է, ժամանակին չի դիմել արգելակման միկրոավտոբուսի արագությունն իջեցնելու, ընդհուպ մինչև այն կանգնեցնելը և առջևի աջ մասով վրաերթի է ենթարկել իր ընթացքի ուղղությամբ, աջից դեպի ձախ կողմը, հանգիստ վազքով, ուղիղ անկյան տակ փողոցը հատող հետիոտն Սահակ Խաչատուրի Ահարոնյանին և անզգուշությամբ պատճառել նրան մահ:
2. Արագացված դատական քննություն.
Մինչ դատաքննությունն սկսելն ամբաստանյալ Հարություն Էդիկի Վարդերեսյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով և հայտնեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին:
Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, գտնում է, որ ամբաստանյալ Հարություն Էդիկի Վարդերեսյանը կատարել է արարք` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Դատարանը, ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, մասնավորապես` ինքնախոստովանական ցուցմունքները, ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի պահանջագիրը, «Դար 21» համատիրության կողմից տրված տեղեկանքը, բնութագրերը, ծննդյան թիվ ԱԱ247753 վկայականի պատճենը, Մաշտոցի կենսաթոշակային ապահովագրության տարածքային կենտրոնի կողմից տրված թիվ 50584 վկայականի պատճենը, աշխատանքի ընդունելու մասին հրամանը, եկավ հետևյալ եզրահանգման.
Հարություն Վարդերեսյանի անձը դրականորեն բնութագրող հանգամանքներ են ամուսնացած լինելը, աշխատելը, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ տալը և կատարածի համար զղջալը:
Հարություն Վարդերեսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են խնամքին 14 տարին չլրացած երեխայի (Հասմիկ Հարությունի Վարդերեսյան` ծնված 2008 թվականի մայիսի 26-ին) և հաշմանդամ մորաքրոջ առկայությունը:
Հարություն Վարդերեսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են հանցագործությունից անմիջապես հետո տուժողին օգնություն ցույց տալը (դեպքից անմիջապես հետո օգնել է, որպեսզի տուժողին տեղափոխեն հիվանդանոց), տուժողի հուղարկավորության ծախսերը հոգալը և գերեզմանաքրի տեղադրման ծախսերը փոխհատուցելուն ուղղված ողջամիտ միջոցներ ձեռնարկելը:
Հարություն Վարդերեսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են նաև նախկինում արատավորված` դատապարտված չլինելը և դրականորեն բնութագրվելը (նման իրավական դիրքորոշում է արտահայտել ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր` 2007 թվականի հունիսի 12-ի թիվ ՎԲ- 124/07 որոշմամբ):
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Հարություն Վարդերեսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
Կատարած արարքի համար ամբաստանյալ Հարություն Վարդերեսյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
Դատարանը, հաշվի առնելով Հարություն Վարդերեսյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը, նրան դրականորեն բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև այն, որ Հարություն Վարդերեսյանի կողմից կատարված արարքի համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով` որպես հիմնական պատիժ, նախատեսված է միայն ազատազրկում և որպես պարտադիր լրացուցիչ պատիժ` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու և որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկել, գտնում է, որ նրա նկատմամբ հիմնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով, իսկ լրացուցիչ պատիժ` որոշակի գործունեությամբ` վարորդությամբ, զբաղվելու իրավունքից զրկելու ձևով:
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը մի շարք այլ հարցերի հետ միասին պետք է լուծի նաև այն հարցը, թե ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, թե` ոչ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` եթե դատարանը, ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին: ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր` 2007 թվականի հունիսի 12-ի թիվ ՎԲ-124/07 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է. «ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` 2008 թվականի փետրվարի 1-ի թիվ ՎԲ-01/08 որոշմամբ նշել է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, այսինքն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը, մասնավորապես` տուժողին պատճառած վնասը հարթելը կամ այն հարթելուն ուղղված ողջամիտ միջոցներ ձեռնարկելը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` որոշակի փաստական հանգամանքներ ունեցող գործով Վճռաբեկ դատարանի դատական ակտի հիմնավորումները, այդ թվում` օրենքի մեկնաբանությունները, պարտադիր են դատարանի համար նույնանման փաստական հանգամանքներով գործի քննության ժամանակ, բացառությամբ այն դեպքի, երբ վերջինս ծանրակշիռ փաստարկների մատնանշմամբ հիմնավորում է, որ դրանք կիրառելի չեն տվյալ փաստական հանգամանքների նկատմամբ:
Սույն գործով Դատարանը, հաշվի առնելով ամբաստանյալ Հարություն Վարդերեսյանի կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` դրա կատարման հանգամանքներն ու գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, նրա անձը դրականորեն բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև այն, որ չլինելով կալանավորված` չի խուսափել քննությունից և դատից, հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու:
Դատարանի այս հետևությունը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ ամբաստանյալը հոգացել է տուժողի հուղարկավորության ծախսերը և տուժողի իրավահաջորդի հետ ձեռք է բերել պայմանավորվածություն` փոխհատուցելու տուժողի գերեզմանաքարի տեղադրման համար ծախսվելիք գումարները:
Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներին կարելի է հասնել առանց ամբաստանյալի կողմից ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու, այսինքն` կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը:
Դատարանը գտնում է, որ Հարություն Վարդերեսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ և 119-րդ հոդվածներով, գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո` 2009 թվականի նոյեմբերի 9-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժող Սահակ Ահարոնյանի անդրավարտիքը, պիջակը և կոշիկները պետք է վերադարձնել տուժողի իրավահաջորդ Խաչատուր Ահարոնյանին:
Դատարանը գտնում է, որ դատական ծախսերն ամբաստանյալ Հարություն Վարդերեսյանից ենթակա չեն բռնագանձման, քանի որ տուժողի իրավահաջորդ Խաչատուր Ահարոնյանը, հնարավորություն ունենալով տուժողի շահերը դատարանում ներկայացնել, հայտարարել է, որ ամբաստանյալից որևէ պահանջ չունի: Իսկ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի առաջին մաuի 2-8-րդ կետերով նախատեuված դատական ծախuերն արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու դեպքում, համաձայն նույն օրենսգրքի 3753-րդ հոդվածի 8-րդ մասի` ամբաuտանյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ, 119-րդ, 168-րդ, 309-րդ, 357-360-րդ, 365-րդ, 369-372-րդ, 3751-րդ և 3753-րդ հոդվածներով` Դատարանը
ՎՃՌԵՑ

Հարություն Էդիկի Վարդերեսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և պատիժ նշանակել ազատազրկում` 2 (երկու) տարի ժամկետով` զրկելով որոշակի գործունեությամբ` վարորդությամբ, զբաղվելու իրավունքից` 2 (երկու) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան` 2 (երկու) տարի ժամկետով:
Հարություն Էդիկի Վարդերեսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո` 2009 թվականի նոյեմբերի 9-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժող Սահակ Ահարոնյանի անդրավարտիքը, պիջակը և կոշիկները վերադարձնել տուժողի իրավահաջորդ Խաչատուր Ահարոնյանին:
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական վերաքննիչ դատարան` հրապարակելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում (դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով):


ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ