Գործ հ. ԵԱՔԴ/ 0078/01/09

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
Հ Ա Ն Ո Ւ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ Ո Ւ Թ Յ Ա Ն

25 սեպտեմբերի 2009թ. ք.Երևան

Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարանը
/այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան/ հետևյալ կազմով`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ե.ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ
Ա. ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ. ԱՐՏԵՄՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`

ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Գ.ԳԱՍՊԱՐՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Վ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆԻ


Դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկ վարույթի կանոններով քննության առավ Դավիթ Ռոբերտի Հովհաննիսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 15.07.2009թ. դատավճռի դեմ պաշտպան Վ.Հայրապետյանի բերած վերաքննիչ բողոքը

ՊԱՐԶԵՑ

ԳՈՐԾԻ ԴԱՏԱՎԱՐԱԿԱՆ ՆԱԽԱՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ
08.03.2009թ. ՀՀ Ոստիկանության Արաբկիրի քննչական բաժնում հարուցվել է թիվ 14107509 քրեական գործը ՀՀ քր. օր.-ի 112հդ.-ի 1-ին մասի հատկանիշներով, որը նույն որոշմամբ ընդունվել է քննիչի վարույթ:
ՀՀ ՊՆ ՔՎ Երևանի կայազորրի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա. Մարտիրոսյանի որոշմամբ թիվ 14107509 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
21.05.2009թ. Դավիթ Ռոբերտի Հովհաննիսյանը, որպես կասկածյալ ձերբակալվել է:
Նախաքննական մարմնի 23.05.2009թ. որոշմամբ Դավիթ Հովհաննիսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քր. օր.-ի 112հդ.-ի 1-ին մասով, որով էլ նրան առաջադրվել է մեղադրանք:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների ընդհանուր իրավասության դատարանը, 23.05.2009թ. որոշմամբ, բավարարելով նախաքննական մարմնի միջնորդությունը, Դավիթ Ռոբերտի Հովհաննիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրել կալանքը 2/երկու/ ամիս ժամկետով` սկիզբը հաշվելով 2009թ. մայիսի 21-ից:




Նախաքննական մարմնի 11.06.2009թ. որոշմամբ Դավիթ Հովհաննիսյանի կողմից զորամասն ինքնակամ թողնելու փաստով քրեական հետապնդում չի իրակաանցվել` հանցակազմի բացակայության հիմքով:
2009 թվականի հունիսի 18-ին Երևան քաղաքի կայազորի զինվորական դատախազի կողմից քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Դավիթ Ռոբերտի Հովհաննիսյանի ՀՀ քր. օր.-ի 112հդ.-ի 1-ին մասով ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների ընդհանուր իրավասության դատարան` ըստ էության քննության առնելու համար:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2009 թվականի հուլիսի 15-ի դատավճռով, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ, ամբաստանյալ Դավիթ Ռոբերտի Հովհաննիսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քր. օր.-ի 112-րդ հդ.-ի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և դատապարտել ազատազրկման 3/երեք/ տարի 1/մեկ/ ամիս ժամկետով, որը նա պետք է կրեր ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում` պատժի կրման սկիզբը հաշվելով 2009թ. մայիսի 21-ից, ամբաստանյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը թողնելով անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալի պաշտպանը:
Վերաքննիչ բողոքի դեմ գրավոր պատասխան է ներկայացրել գործով մեղադրող Գ. Գասպարյանը:


ԳՈՐԾԻ ՓԱՍՏԱԿԱՆ ՀԱՆԳԱՄԱՆՔՆԵՐԸ
Նախաքննության մարմինը Դավիթ Ռոբերտի Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրել այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ 25836 զորամասի ժամկետային զինծառայող, կոչումով շարքային, 2009 թվականի մարտի 07-ին, ժամը 17.00-ի սահմաններում, առանց համապատասխան թույլտվության, ինքնակամ թողել է զորամասը և գնացել ք.Երևան, Դավիթաշեն թաղամասի ռեստորաններից մեկում իր ընկերոջ` Էդուարդի ծննդյան տարեդարձը նշելու, որտեղ օգտագործել է ոգելից խմիչք: Ծննդյան արարողությունից հետո, իր ընկերոջ` Հովիկի ՎԱԶ-2106 մակնիշի ավտոմեքենայով վերադառնալիս, ժամը 22.00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Վրացական և Մամիկոնյանց փողոցների խաչմերուկի վրա, ավտոմեքենայի հեռարձակ լույսերով երթևեկելու պատճառով, վիճաբանության մեջ է մտել հանդիպակաց ուղղությունից եկող ՙՖրի-Դեյ՚ տաքսի ծառայության վարորդ Գևորգ Հենրիկի Կարապետյանի հետ, որի ժամանակ դանակով դիտավորությամբ հարվածել է Գ.Կարապետյանի կրծքավանդակի աջ կեսի հետին մակերեսին և վերջինիս առողջությանը պատճառել ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող: Որից հետո Դ.Հովհաննիսյանը դեպքի վայրից դիմել է փախուստի և վերադարձել զորամաս:

ՊԱՇՏՊԱՆԻ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԲՈՂՈՔԻ ՀԻՄՔԵՐԸ, ՀԻՄՆԱՎՈՐՈՒՄՆԵՐԸ ԵՎ ՊԱՀԱՆՋԸ
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Գտնելով, որ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը Դ. Հովհաննիսյանի



նկատմամբ պատիժ նշանակելիս թույլ է տվել ՀՀ քր. դատ. օր.-ի 397-398հդ. հդ.-ով նախատեսված նյութական և դատավարական նորմերի խախտումներ, պաշտպանը դա հիմնավորում է հետևյալ կերպ:
Չի կիրառվել ՀՀ քր. օր.-ի 10հդ.-ի 1-ին մասի պահանջը, համաձայն որի` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:
Առաջին ատյանի դատարանը, թեև դատական ակտում շարադրել է ամբաստանյալի անձը բնութագրող, քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, մասնավորապես, կատարած արարքի համար անկեղծորեն զղջալը, իրեն մեղավոր ճանաչելը, խոստովանական ցուցմունքներ տալը, նախկինում դատված չլինելը, դրական բնութագրվելը, սակայն, եթե նշված նկատառումներով հաշվի առներ նրա քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող բազմաթիվ հանգամանքները, այս 3/երեք/ ամիսների ընթացքում քրեական հիմնարկում դրսևորած դրական վարքագիծը, որոնք ապացուցում են նրա ուղղված, վերադաստիարակված լինելը, ապա նրա նկատմամբ պետք է պատիժը անհատականացներ, նշանակեր արդարացի պատիժ, որը կհամապատասխաներ ամբաստանյալի կատարած հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, նրա անձին, որը դատարանը չի ցանկացել տեսնել:
Խախտվել է դատարանի դատավճռի պատճառաբանվածության վերաբերյալ ՀՀ քր. դատ. օր.-ի 358հդ.-ի 4-րդ մասի պահանջները, դատարանը դատավճռում որևէ ձևով չի պատճառաբանել, թե ինչից ելնելով ամբաստանյալի նկատմամբ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով պատիժ, դատավճռում չի նշվել, քրեական գործում էլ չկա նրա քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանք, բացի ալկոհոլ օգտագործած լինելը, իսկ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները բազմաթիվ են:
Առաջին ատյանի դատարանը չի կիրառել կիրառման ենթակա ՀՀ քր. օր.-ի 61 հդ.-ի 1-ին, 2-րդ մասերը:
Թեև դատավճռում առաջին ատյանի դատարանը ձևականորեն նշել է, որ դատարանը հաշվի է առնում նաև այդ հանգամանքները, սակայն չի դիտարկել ՀՀ քր. օր.-ի 64հդ.-ի պահանջները` օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ կամ ազատազրկման հետ չկապված պատժի նշանակման տեսանկյունից:
Դատարանը չի կիրառել ՀՀ քր. օր.-ի 62հդ.-ի 2-րդ մասի պահանջները, համաձայն որի` պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն սույն հոդվածի առաջին մասում:
Վերաքննիչ բողոքում պաշտպանը այդպիսի հանգամանքներ է դիտում ՙնրա հարգալից վերաբերմունքը, հրամանատարի դրական բնութագիրը, բարձրագույն կրթությունը, ընտանիք կազմելու և նշանված լինելու հանգամանքը՚, նաև` երիտասարդ լինելը, մշտական բնակության վայր ունենալը, թոշակառու ծնողի` ամբաստանյալի խնամքին լինելու հանգամանքը:
Նման պայմաններում, ըստ պաշտպանի, դատարանը ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակել է անհամաչափ, խիստ պատիժ` խախտելով ՀՀ քր. օր.-ի 48հդ.-ի 2-րդ մասի պահանջը, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել



սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Դավիթ Հովհաննիսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը պետք է քննարկեր ՀՀ քր. օր.-ի 48-րդ հոդվածով ամրագրված` պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման, պատժի ենթարկված անձին ուղղվելու նպատակների իրացման իրացվելիության հարցը, որը, ըստ պաշտպանի, դատարանը չի արել:
Վերաքննիչ բողոքում պաշտպանը նաև նշել է, որ սոցիալական արդարությունը վերականգնված լինելու, ամբաստանյալի ուղղվելու մասին կարող են վկայել հանցագործությունից հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, այն, որ նա հանցանքը կատարել է առաջին անգամ` հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ, տվել է խոստովանական, ճիշտ ցուցմունքներ` դրանով օգնելով նախաքննության մարմնին և դատարանին` ճիշտ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննություն կատարելու, զղջացել և զղջում է կատարածի համար, հասկացել և գիտակցել է կատարածի հետևանքները, չունի հանցավոր կապեր և հակումներ, նախաքննության ընթացքում և դատարանում դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ, չի խոչընդոտել մինչդատական վարույթում և դատարանում գործի քննությանը, չի խուսափել քրեական պատասխանատվությունից և պատժից:
Վերը նշվածից պաշտպանը եզրակացնում է, որ ՀՀ քր. օր.-ի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակների իրացվելիության հարցը լուծված է, քանի որ ամբաստանյալը, շուրջ 3/երեք/ ամիս գտնվելով անազատության մեջ, ըստ էության, արդեն իսկ կրել է իր պատիժը:
Հղումներ կատարելով ՀՀ քր. օր.-ի 64-րդ, 70-րդ, ՀՀ քր. դատ. օր.-ի 360հդ.-ի 1-ին մասով սահմանված իրավադրույթների վրա, վերաքննիչ բողոքում պաշտպանը նշել է, որ կոնկրետ պատժաչափով կոնկրետ պատժատեսակի նշանակումը, արդեն իսկ նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցի լուծումն իրենցից ներկայացնում են պատժի հարցերի դատական լուծման գործընթացի ինքնուրույն և հաջորդական փուլեր, դատարանը նախ, որոշում է ամբաստանյալի` պատժի ենթակա լինելու հարցը, այնուհետև` դրա տեսակը և չափը, որից հետո` որոշում, ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, թե ոչ, հաշվի առնելով առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու` պատժի նպատակներին հասնելու հնարավորությունը:
Ըստ պաշտպանի` նշված հանգամանքները հաշվի առնելու դեպքում դատարանը կհամոզվեր, որ ամբաստանյալը ուղղվել է, հանցանք կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի հետ կապված բոլոր հանգամանքները էականորեն նվազեցում են կատարած հանցանքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ուստի նրա նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակվեր ՀՀ քր. օր.-ի 64հդ.-ի կիրառմամբ, կամ էլ` ՀՀ քր. օր.-ի 70հդ.-ի կիրառմամբ, անհրաժեշտ էր նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել:
Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի վերը նշված խախտումները ամբաստանյալի համար կարող են առաջացնել և առաջացրել են ծանր հետևանքներ, քանի որ ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվել է անհամաչափ խիստ պատիժ, որը հակասում է ՙՄարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին՚ Եվրոպական Կոնվենցիայի 6-րդ և 7-րդ հոդվածների պահանջներին:
Հղումներ կատարելով ՀՀ Սահմանադրության 18-րդ, 19-րդ, 20-րդ, ՙՄարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին՚ Եվրոպական Կոնվենցիայի 6-րդ և 7-րդ հոդվածների, ՀՀ քրեական



դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 4-րդ մասի, 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների վրա, խնդրել է Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի ԵԱՔԴ/0078/01/09 դատական ակտը բեկանել և փոփոխել, Դ. Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քր. օր.-ի 112հդ.-ի 1-ին մասով նշանակված 3/երեք/ տարի 1/մեկ/ ամիս ժամկետով ազատազրկումը ՀՀ քր. օր.-ի 64հդ.-ի կիրառմամբ նշանակել նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ՀՀ քր. օր.-ի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ` նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան:


ԴԱՏԱԽԱԶԻ ԳՐԱՎՈՐ ՊԱՏԱՍԽԱՆԸ
Գրավոր պատասխանով դատախազը հայտնել է, որ քրեական գործի նախաքննությամբ ձեռք բերված ապացույցներով, նաև` ամբաստանյալ Դ. Հովհաննիսյանի խոստովանական ցուցմունքներով հիմնավորվել է ամբաստանյալի կողմից ՀՀ քր. օր.-ի 112հդ.-ի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարումը, Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների ընդհանուր իրավասության դատարանը պատիժ նշանակելիս հաշվի է առել ամբաստանյալի անձը, քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, նշանակել է նույնիսկ, համեմատաբար մեղմ պատիժ` 3/երեք/ տարի 1/մեկ/ ամիս ժամկետով ազատազրկում, դատարանի դատավճիռը օրինական, հիմնավորված է և խնդրել է մերժել պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը` օրինական ուժի մեջ թողնելով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների ընդհանուր իրավասության դատարանի 15.07.2009թ. դատավճիռը:



4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ բողոքում նշված հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով գործի նյութերը, լսելով պաշտպանի կողմից իր վերաքննիչ բողոքի հիմնավորումները, դատական ակտը բողոքարկած հակառակ կողմի` դատախազի պատասխանը, Վերաքննիչ քրեական դատարանը գտավ, որ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել` հետևյալ պատճառաբանությամբ:
ՀՀ քր. դատ. օր.-ի 385հդ.-ի 1-ին մասի համաձայն` Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` Վերաքննիչ դատարանում բողոքի քննության ժամանակ առաջին ատյանի դատարանում հաստատված փաստական հանգամանքներն ընդունվում են որպես հիմք, բացառությամբ այն դեպքի, երբ բողոքում վիճարկվում է որևէ փաստական հանգամանք և Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն եզրակացության, որ տվյալ փաստական հանգամանքի վերաբերյալ եզրակացության հանգելիս առաջին ատյանի դատարանն ակնհայտ սխալ է թույլ տվել:
Դավիթ Ռոբերտի Հովհաննիսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112հդ.-ի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը կատարելը և նրա մեղքը դատավարության որևէ մասնակցի կողմից չի վիճարկվում:
Չի վիճարկվում նաև առաջին ատյանի դատարանի կողմից դատավճռով հաստատված ճանաչված որևէ փաստական հանգամանք:
Այդ իսկ պատճառով, ինչպես նաև նկատի առնելով այն, որ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների ընդհանուր իրավասության դատարանում կիրառվել է դատական քննության արագացված կարգ` ՀՀ քր. դատ. օր.-ի 375-1-375-4 հոդվածների պահանջների պահպանմամբ, ամբաստանյալ Դավիթ Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112հդ.-ի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը Վերաքննիչ դատարանը քննության առարկա չի դարձնում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը` ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար, ինչ պատիժ պետք է նշանակվի նրա նկատմամբ, ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը:
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով: Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններումª հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
ՀՀ Քրեական օրենսդրության վերը նշված պահանջների համատեքստում քննության առնելով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քր. օր.-ի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու հարցը, Վերաքննիչ քրեական դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված



պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով` հնարավոր է հասնել ՀՀ քր. օր.-ի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակներին` հետևյալ պատճառաբանությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ մասերի համաձայն` եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է այն հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Օրենքի նշված դրույթից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը օրենսդիրը կախման մեջ չի դնում ոչ կատարված հանցանքի բնույթից և հասարակական վտանգավորության աստիճանից, ոչ այն կատարող անձից, կարևորը այն է, որ իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր կոնկրետ դեպքում, բազմակողմանի գնահատելով հանցանքի կատարման հանգամանքները, վերլուծելով այն կատարող անձին բնութագրող տվյալները, հանգի այն հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու:
Ընդ որում, պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների տեսակների, հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, այնպես էլ անձանց շրջանակի հետ կապված որևէ հատուկ սահմանափակում չի նախատեսել:
Այսինքն` օրենսդիրը պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք է համարում դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց որոշակի պատժատեսակները ռեալ կրելու:
Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ դատարանը հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու:
Զարգացնելով ՀՀ քր. օր.-ի 70-րդ հոդվածի վերը նշված դրույթները, ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր՝ 2007թ. հունիսի 12-ի թիվ ՎԲ-12407 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է. “ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է։ Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները։ Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու”։
Սույն գործով Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների ընդհանուր իրավասության դատարանը, գտնելով, որ ամբաստանյալ Դ. Հովհաննիսյանի



նկատմամբ պատիժ նշանակելիս քննության առարկա չի դարձրել ՀՀ քր. դատ. օր.-ի 360հդ.-ի 1-ին մասի 7-րդ, 8-րդ կետերով նախատեսված հարցը, այն է` ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ, ամբաստանյալը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը:
Վերաքննիչ քրեական դատարանի դատաքննության ժամանակ պաշտպանական կողմից դատարան ներկայացված ՙՄահվան վկայական՚-ից երևում է, որ ամբաստանյալի մայրը մահացել է 2008թ. հուլիսի 04-ին, մահվան պատճառը` քաղցկեղային ինտոքսիկացիա:
Այս հանգամանքը առաջին ատյանի դատարանում դատական քննության ժամանակ հայտնի չի եղել, Վերաքննիչ քրեական դատարանը այն դիտում է որպես ամբաստանյալի քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք:
Նշված հանգամանքների առկայության պայմաններում, նկատի ունենալով նաև այն հանգամանքը, որ 10.08.2009թ. Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների ընդհանուր իրավասության դատարան ներկայացված առարկությամբ տուժող Գևորգ Կարապետյանը, հայտնել է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ պարտք ու պահանջ չունի, հաշտվել են, նրա նկատմամբ թշնամություն չունի, խնդրել է ամբաստանյալի նկատմամբ <<նշանակված պատժից ավելի մեղմ պատիժ նշանակել, ընդհուպ բավարարվել կրած պատժով և ազատել պատժից>>, նկատի առնելով նաև ամբաստանյալի կատարած հանցանքի բնույթն ու հասարակական վտանգավորության աստիճանը, քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող բոլոր հանգամանքները, այդ թվում` խոստովանական ցուցմունքներ տալը, բարձրագույն կրթություն ունենալը, ամբաստանյալի անձը, այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, երիտասարդ է, անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նշված հանգամանքներն իրենց համակցությամբ հնարավորություն են տալիս հանգելու հետևության, որ ամբաստանյալ Դավիթ Հովհաննիսյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը ռեալ կրելու և վերջինիս նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Տվյալ դեպքում դրանով կապահովվեն նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Վերաքննիչ քրեական դատարանը ՀՀ քր. օր.-ի 63հդ.-ի 2-րդ մասի պահանջի ուժով, հաշվի առնելով ամբաստանյալի անձը և գործի հանգամանքները, ամբաստանյալի կողմից ալկոհոլի օգտագործումը չի դիտում որպես քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող պայման:
Վերը նշված նկատառումներով հիմնավորված համարելով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը, Վերաքննիչ քրեական դատարանը գտնում է, որ Դավիթ Հովհաննիսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112հդ.-ի 1-ին մասով` Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2009թ. հուլիսի 15-ի դատավճիռը` ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու մասով` պետք է փոփոխել և Դավիթ Հովհաննիսյանի նկատմամբ նշանակված



պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քր. դատ. օր-ի 393-րդ, 394-րդ, 395-րդ, 402 հոդվածներով Վերաքննիչ քրեական դատարանը


Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 15.07.2009թ. դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Դավիթ Ռոբերտի Հովհաննիսյանի ՀՀ քր. օր.-ի 112հդ.-ի 1-ին մասով` նշանակված պատժի մասով փոփոխել.
Դավիթ Ռոբերտի Հովհաննիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և դատապարտել ազատազրկման 3 /երեք/ տարի 1 /մեկ/ ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ամբաստանյալ Դավիթ Ռոբերտի Հովհաննիսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 2/երկու/ տարի ժամկետով:
Ամբաստանյալ Դավիթ Ռոբերտի Հովհաննիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնել և նրան ազատել կալանքից դատական նիստի դահլիճում:
Ամբաստանյալ Դավիթ Ռոբերտի Հովհաննիսյանի վարքագծի հետագա հսկողությունը հանձնարարել ծառայության վայրի համապատասխան զորամասի հրամանատարությանը, իսկ ծառայության ավարտից հետո` ՀՀ ԱՆ
Քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի բնակության վայրի ստորաբաժանման վրա:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ