Գործ ԵԱՔԴ/0022/01/09
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՌԵՀԱՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Մ.ՍԻՄՈՆՅԱՆ
Մ.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
Մասնակցությամբ`

ԴԱՏԱԽԱԶ Ա.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ Է.ԱՂԱՋԱՆՅԱՆԻ


2009թ. հուլիսի 15-ին ք.Երևան

Դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Ավետիսյանի և ամբաստանյալի պաշտպան Է.Աղաջանյանի վերաքննիչ բողոքները` Գագիկ Սարիբեկի Պապիկյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով, Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2009թ. հունիսի 15-ի դատավճռի դեմ,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2009թ. փետրվարի 05-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Արաբկիրի քննչական բաժնի կողմից, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետի հատկանիշներով, հարուցվել է թիվ 14104309 քրեական գործը:
2009թ. փետրվարի 05-ին Գագիկ Պապիկյանը ձերբակալվել է :
2009թ. փետրվարի 07-ին նախաքննական մարմնի որոշմամբ, Գագիկ Սարիբեկի Պապիկյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և միջնորդություն է հարուցվել Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ- Զեյթուն համայնքների ընդհանուր իրավասության դատարան մեղադրյալ Գագիկ Պապիկյանի նկատմամբ` որպես խափանման միջոց, կալանք կիրառելու մասին, որը դատարանի 2009թ. փետրվարի 07-ի որոշմամբ, մերժվել է:
2009թ. փետրվարի 07-ին նախաքննական մարմնի որոշումներով Գագիկ Պապիկյանը ազատվել է արգելանքից և նրա նկատմամբ ընտրվել է խափանման միջոց` ստորագրություն չհեռանալու մասին:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ- Զեյթուն համայնքների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2009թ. փետրվարի 07-ի որոշման դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ- Զեյթուն համայնքների դատախազության ավագ դատախազ Ա. Ավետիսյանը:
ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի 23.02.2009թ. որոշմամբ, թիվ 14014909 քրեական գործով մեղադրյալ Գագիկ Պապիկյանի նկատմամբ` որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանավորում 2 (երկու) ամիս ժամկետով:
2009թ. մարտի 27-ին քրեական գործը` մեղադրական եզրակացությամբ, ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ- Զեյթուն համայնքների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ- Զեյթուն համայնքների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 15.06.2009թ. դատավճռով Գագիկ Սարիբեկի Պապիկյանին մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և դատապարտվել ազատազրկման 1 (մեկ) տարի 6(վեց) ամիս ժմկետով:
Պատժի սկիզբը հաշվվել է 2009թ. փետրվարի 23-ից:
Գագիկ Սարիբեկի Պապիկյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մեջ հաշվակցվել է ձերբակալման ընթացքում արգելանքի տակ գտնված երկու օրը:
Գագիկ Սարիբեկի Պապիկյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանավորումը, թողնվել է անփոփոխ, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վճռվել է. Գագիկ Պապիկյանի անձնական զննությամբ հայտնաբերված և քրեական գործին կցված դանակը ոչնչացնել:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ- Զեյթուն համայնքների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 15.06.2009թ. դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոքներ են բերել Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Ավետիսյանի և ամբաստանյալի պաշտպան Է.Աղաջանյանը:
2. Գործի փաստական հանգամանքները
Նախաքննության մարմնի կողմից ամբաստանյալ Գագիկ Պապիկյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2009թ. փետրվարի 03-ին, ժամը 1630-ի սահմաններում, ոգելից խմիչքներ օգտագործած վիճակում, Երևան քաղաքի Պռոշյան փողոցի 40 տան դիմաց, դիտավորությամբ կոպիտ կերպով խախտել է հասարակական կարգը` 25 րոպե տևողությամբ անհասցե հայհոյանքներ տալով, բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել հասարակության` մոտակա տների բնակիչների, պատահական անցորդների նկատմամբ:
Գագիկ Պապիկյանի խուլիգանական գործողությունները խափանելու նպատակով հասարակական կարգի պահպանության պարտականություն իրականացնող, իշխանության ներկայացուցիչ հանդիսացող ոստիկանության աշխատակիցներ Գևորգ Բադալյանի և Արթուր Մարգարյանի` հակաօրինական գործողությունները դադարեցնելու, պահանջին չենթարկվելով, Գագիկ Պապիկյանը շարունակել է խուլիգանական գործողությունները, հայհոյել ոստիկանության աշխատակիցներին, քաշքշելով դիմադրել նրանց:
3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Վերաքննիչ բողոքում մեղադրողը նշել է, որ Գագիկ Պապիկյանի նկատմամբ դատարանի նշանակած պատիժն ակնհայտ մեղմ է, այն չի համապատասխանում կատարած հանցանքի վտանգավորության բնույթին և ծանրությանը:
Դատարանը հաշվի չի առել այն հանգամանքը, որ Գ. Պապիկյանը հանցագործությունը կատարել է կեսօրին, մարդաշատ վայրում, դրսևորել է առանձնակի հանդգնություն, հանցագործությունը կատարել է ալկոհոլ օգտագործած վիճակում, որը նրա պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանք է, խուլիգանական գործողությունները շարունակելով շուրջ 25 րոպե, այնուհետև չի ենթարկվել իշխանության ներկայացուցիչ հանդիսացող ոստիկանության աշխատակիցների օրինական պահանջներին, դիմադրել է և նրանց առողջության նկատմամբ գործադրել է ոչ վտանգավոր բռնություն:
Դատարանը, պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանք է դիտել այն, որ Գ. Պապիկյանը նախկինում դատված չի եղել, ընդունել է իր մեղքը և անկեղծորեն զղջացել կատարածի համար, բնութագրվում է դրական, որը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 62-րդ հոդվածով նախատեսված չէ, որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք:
Բացի այդ, դատարանը հաշվի չի առել այն հանգամանքը, որ ինչպես նախաքննության, այնպես դատաքննության ընթացքում պարզվել է, որ Գ. Պապիկյանը ամուսնալուծված է և անչափահաս դուստրը իր խնամքի տակ չի գտնվում, նա չի աշխատում, չի խնամում ծեր և հաշմանդամ հորը, բնակվում է նրանից առանձին, հանրօգուտ աշխատանքով չի զբաղվում և հաճախակի օգտագործում է ոգելից խմիչքներ, ինչը հիմք է տալիս եզրակացնելու, որ նրա վերաբերյալ ըստ բնակության վայրի ներկայացված դրական բնութագիրը չի համապատասխանում նրա անձին:
Նշված հանգամանքները հիմք են տալիս եզրակացնելու, որ դատարանի կողմից նշանակված պատիժը ակնհայտ մեղմ է:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376-րդ, 3761-րդ, 379-րդ, 394-րդ, 395-րդ հոդվածներով, խնդրել է բեկանել Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 15.06.2009թ. կայացրած դատավճիռը և Գագիկ Սարիբեկի Պապիկյանի նկատմամբ սահմանել պատիժ` ազատազրկում 3 տարի ժամկետով:
Պաշտպան Է. Աղաջանյանն իր բողոքում նշել է` ուսումնասիրելով դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները և գործի փաստական հանգամանքները, պաշտպանական կողմը գտնում է, որ դատարանը, դատավճիռ կայացնելիս ամբողջությամբ հաշվի չի առել իր պաշտպանյալի անձը, նրա կողմից նախկինում արատավորված չլինելը, նախաքննության մարմնին կամովին աջակցելը, ինչպես նաև սույն քրեական գործով մյուս մեղմացուցիչ հանգամանքները, որի արդյունքում Գ. Պապիկյանի նկատմամբ կայացվել է անարդարացի դատավճիռ և նշանակվել է ակնհայտ խիստ պատիժ: Դատարանի 15.06.2009թ. դատավճիռը պատժի մասով ենթակա է բեկանման և փոփոխման` հաշվի առնելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 31.10.2008թ. թիվ ԵՇԴ/0025/01/08 որոշմամբ` պատժի վերաբերյալ արտահայտած իրավական դիրքորոշումը:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է իր իրավական դիրքորոշումը 01.02.2008թ. թիվ ՎԲ-01/08 որոշմամբ, ըստ որի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել:
Պաշտպանական կողմը գտնում է, որ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի վերը նշված նախադեպային որոշումները, կիրառելի են նաև այս գործով, քանի որ իր պաշտպանյալ Գ. Պապիկյանը, սոցիալապես անապահով է, խնամքին են գտնվում 2-րդ խմբի հաշմանդամ հայրը և անչափահաս երեխան, նախկինում դատված կամ որևէ այլ ձևով արատավորված չի եղել, վատառողջ է, 2004թ. ենթարկվել է վիրահատության, ունի մշտական բնակության վայր, բնութագրվում է դրական, մեղադրվում է միջին ծանրության հանցանք կատարելու մեջ, արարքը կատարել է առաջին անգամ` հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ, շահագրգռված լինելով գործի օբյեկտիվ քննության համար, տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, որով նպաստել է հանցագործության բացահայտմանը, իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարվածի համար: Այս քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները պետք է հաշվի առնվեն դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս: Որպես քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք նախկինում արատավորված` դատապարտված չլինելու վերաբերյալ, նման իրավական դիրքորոշում է արտահայտել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 12.06.2007թ. թիվ ՎԲ-124-07 որոշմամբ: Պապիկյանի պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներ պաշտպանական կողմը չի արձանագրել, և գտնում է, որ Գ. Պապիկյանի ուղղվելը հնարավոր է` առանց նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու:
Հաշվի առնելով վերը նշվածը, ուսումնասիրելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, պաշտպանական կողմը գտնում է, որ Գ. Պապիկյանի նկատմամբ հնարավոր է նշանակել մեղմ պատիժ և նրա ուղղվելն հնարավոր ` առանց նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 73-րդ, 376-384-րդ, 394-րդ հոդվածներով խնդրել է պատժի մասով բեկանել և փոփոխել Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 15.06.2009թ. դատավճիռը և, հաշվի առնելով գործում առկա վերը թվարկված մեղմացուցիչ հանգամանքները, Գ. Պապիկյանի նկատմամբ նշանակել մեղմ պատիժ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով, այն պայմանականորեն չկիրառել:
4. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը
Վերաքննիչ քրեական դատարանը` քննելով վերաքննիչ բողոքները նշված հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, գտնում է, որ մեղադրողի և ամբաստանյալի շահերի պաշտպանի բողոքները պետք է մերժել, Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2009թ. հունիսի 15-ի դատական ակտը թողնել օրինական ուժի մեջ հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածների համաձայն. հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներով:
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները: Դրանք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը:
Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի, այնպես էլ պատժաչափի վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա:
Անհիմն է մեղադրողի բողոքում նշված այն հանգամանքները, որ դատարանի նշանակած պատիժն ակնհայտ մեղմ է և, որպես պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք, դատարանը պետք հաշվի առներ հանցանքը ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելու հանգամանքը, ինչպես նաև այն, որ խուլիգանական գործողությունները շարունակվել են շուրջ 25 րոպե, բացի այդ ամբաստանյալն ամուսնալուծված է, անչափահաս դուստրն իր խնամքի տակ չի գնվում, նա չի աշխատում, չի խնամում ծեր և հաշմանդամ հորը, բնակվում է նրանից առանձին:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում պարզաբանել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63 հոդվածը սահմանում է պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքները, նույն հոդվածի 3-րդ մասը սահմանում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանը չի կարող հաշվի առնել սույն հոդվածի առաջին մասով չնախատեսված այլ հանգամանքներ: Ինչ վերաբերվում է հանցանքն ալկոհոլ օգտագործած վիճակում կատարելուն, ապա այն դատարանի կողմից չի դիտվել որպես պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք, քանի որ նշվածն արդեն իսկ ներառվել է ամբաստանյալին որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշման մեջ, բացի այդ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63 հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է, որ դատարանը կարող է ծանրացուցիչ չհամարել նշված հանգամանքը:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը սահմանում է. եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելիս, հանգում է այն եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Պատիժը պայմանականորեն կարող է չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ պատիժ նշանակելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին:
Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն գոյություն ունեցող տվյալների օբյեկտիվ վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը:
Ամբաստանյալ Գագիկ Սարիբեկի Պապիկյանի շահերի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի առկայության պայմանում, քննության առնելով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատժի հարցը, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ընդհանուր իրավասության դատարանը հաշվի է առել վերջինիս կատարած հանցագործության բնույթը և հասարակական վտանգավորության աստիճանը, կատարման հանգամանքները, դատական ակտում շարադրված ամբաստանյալի անձը բնութագրող ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգել է ճիշտ հետևության, որ` տվյալ դեպքում ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվել է համաչափ պատիժ ազատազրկում մեկ տարի վեց ամիս ժամկետով, ինչպես նաև ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները, հետևաբար դատական ակտը բեկանելու հիմքեր չի արձանագրում:
ՀՀ վերաքննիչ դատարանը` ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ Սահմանադրության 92-րդ հոդվածով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 390-րդ, 393-394-րդ և 402-րդ հոդվածներով,

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Գագիկ Սարիբեկի Պապիկյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2009թ. հունիսի 15-ի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքները մերժել:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից, մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՌԵՀԱՆՅԱՆ