Գործ հ. /ԵԱՔԴ/ 0017/01/09


Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
Հ Ա Ն Ո Ւ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ Ո Ւ Թ Յ Ա Ն

09 հունիսի 2009թ. ք.Երևան

Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարանը
/այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան/ հետևյալ կազմով`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ե.ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ
Ս.ՉԻՉՈՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ.ԱՐՏԵՄՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Լ.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆի
ՊԱՇՏՊԱՆ` Ա.ԲԱԲԱՅԱՆԻ

Դռնբաց դատական նիստում պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա քննության առավ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Անդրանիկ Հրանտի Անդրեասյանի` ծնված 25.08.1968թ. Երևան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին երկու անձ, չի աշխատում, ֆիզիկապես վատառողջ, նախկինում չդատված, հաշվառված է Երևան քաղաքի Գր.Լուսավորչի փողոցի 12 շենքի թիվ 24 բնակարանում, բնակվում է Երևան քաղաքի Ն.Նորքի 1-ին զանգված 5/1 շենքի թիվ 54 բնակարանում, որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
Մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով:


Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
08.05.2002 թվականին ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի քննչական բաժնի քննիչ Ա. Գասպարյանի որոշմամբ հարուցվել է թիվ 14105802 քրեական գործը ՀՀ նախկին քր. օր.-ի 89-րդ հոդ.-ի 4-րդ մասի հատկանիշներով, որը նույն որոշմամբ ընդունվել է վարույթ:
Նախաքննական մարմինը 17.06.2002թ. որոշում է կայացրել Անդրանիկ Անդրեասյանին այդ ժամանակ գործող ՀՀ քր. օր.-ի 89-րդ հոդ.-ի 4-րդ մասով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին, 17.06.2002թ. որոշմամբ մեղադրյալ Ա. Անդրեասյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում:
17.06.2002 թվականին նախաքննական մարմինը միջնորդություն է հարուցել Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների առաջին ատյանի դատարան` մեղադրյալ Ա. Անդրեասյանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու վերաբերյալ, որը նույն դատարանի 18.06.2002թ. որոշմամբ բավարարվել է և Անդրանիկ Հրանտի Անդրեասյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանքը երկու ամիս ժամկետով:
Արաբկիրի քննչական բաժնի քննիչ Ա. Գասպարյանի 28.06.2002թ. որոշմամբ քրեական գործի վարույթը կասեցվել է` մինչև մեղադրյալին հայտնաբերելը:
13.08.2002թ. ՀՀ Ոստիկանության Արաբկիրի քննչական բաժնում հարուցվել է թիվ 14111202 քրեական գործը ՀՀ նախկին քր. օր.-ի 89-րդ հոդ.-ի 4-րդ մասի հատկանիշներով, որը նույն որոշմամբ ընդունվել է քննիչ Ա. Գասպարյանի վարույթ:
Նախաքննական մարմնի 13.12.2002թ. որոշմամբ թիվ 14105802 քրեական գործի կասեցված վարույթը վերսկսվել է, սույն գործին միացվել է թիվ 14111202 քրեական գործը և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 14105802 քրեական գործի վարույթում:
Քրեական գործի քննությունը վարող քննիչ Ա. Գասպարյանի 15.12.2002թ. որոշումներով մեղադրյալ Անդրանիկ Անդրեասյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշման ծավալը փոփոխվել է, այն լրացվել է խարդախությամբ Ֆ. Մարտիրոսյանի 16.000/տասնվեց հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք 8.800.000/ութ միլիոն ութհարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարին տիրանալու դրվագով, Ա. Անդրեասյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ նախկին քր. օր.-ի 89-րդ հոդ.-ի 4-րդ մասով, որով էլ նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, ընտրված խափանման միջոց կալանքը թողնվել է անփոփոխ:
30.12.2002թ. քրեական գործի վարույթը կասեցվել է` մինչև մեղադրյալ Ա. Անդրեասյանին հայտնաբերելը:
13.06.2005թ. Արաբկիրի քննչական բաժնի քննիչ Կ. Հակոբյանը որոշումներ է կայացրել թիվ 14105802 քրեական գործը վարույթի տակ ընդունելու և նախաքննություն կատարելու, Ա. Անդրեասյանին ՀՀ նախկին քր. օր.-ի 89-րդ հոդ.-ի 4-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը ՀՀ գործող քր. օր.-ի 178-րդ հոդ.-ի 3-րդ մասի 1-ին կետին համապատասխանեցնելու, մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը անփոփոխ թողնելու, մեղադրյալ Ա. Անդրեասյանին ՀՀ քր. օր.-ի 178-րդ հոդ.-ի 3-րդ մասի 1-ին կետով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին:
20.09.2005թ. քրեական գործի վարույթը վերսկսվել է:
Նախաքննական մարմնի 20.09.2005թ. որոշումներով մեղադրյալ Ա. Անդրեասյանին ՀՀ քր. օր.-ի 178-րդ հոդ.-ի 3-րդ մասի 1-ին կետով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշումը փոփոխվել է և լրացվել ՀՀ քր. օր.-ի 178-րդ հոդ.-ի 3-րդ մասի 1-ին կետով, ՀՀ քր. օր.-ի 178-րդ հոդ.-ի 2-րդ մասի 2-րդ, 3-րդ կետերով, որով էլ նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ քրեական գործի վարույթը նորից կասեցվել է:
2009թ. փետրվարի 09-ին հետախուզվող Ա. Անդրեասյանը ինքնակամ ներկայացել է քննությանը, որի հետևանքով քննիչ Կ. Հակոբյանի նույն օրվա որոշմամբ թիվ 14105802 քրեական գործի վարույթը վերսկսվել է:
20.09.2005թ. որպես մեղադրյալ որոշումը լրացվել է և Ա.Անդրեասյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քր. օր.-ի 178-րդ հոդ.-ի 3-րդ մասի 1-ին կետով, ՀՀ քր. օր.-ի 178-րդ հոդ.-ի 2-րդ մասի 2-րդ, 3-րդ կետերով, որով էլ նրան առաջադրվել է մեղադրանք:
Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների դատախազության ավագ դատախազ Լ. Մանուկյանի 18.02.2009 թվականի և Արաբկիրի քննչական բաժնի քննիչ Կ. Հակոբյանի 19.02.2009թ. որոշումներով Անդրանիկ Հրանտի Անդրեասյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքը փոփոխվել և որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
04.03.2009 թվականին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` ըստ էության քննելու համար:
Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը, կիրառելով դատական քննության արագացված կարգ, 2009թ. մայիսի 07-ի դատավճռով, Անդրանիկ Հրանտի Անդրեասյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով և դատապարտել` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով` ազատազրկման 4/չորս/ տարի ժամկետով, առանց գույքի բռնագրավման, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով` ազատազրկման 2/երկու/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66 հոդվածի 4-րդ մասի կիրառմամբ, նշանակված պատիժները մասնակի գումարելու սկզբունքով, Անդրանիկ Հրանտի Անդրեասյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 4/չորս/ տարի 6/վեց/ ամիս ժամկետով, առանց գույքի բռնագրավման:
Դատարանը Անդրանիկ Հրանտի Անդրեասյանի նկատմամբ նշանակված պատժից հանել է նախնական կալանքի տակ գտնվելու 9/ինը/ օրը և վերջնական պատիժ է նշանակել ազատազրկում 4/չորս/ տարի 5/հինգ/ ամիս 21/քսանմեկ/ օր ժամկետով, առանց գույքի բռնագրավման:
Պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի կրման սկիզբը հաշվելով նրան փաստացի կալանքի վերցնելու օրվանից:
Անդրանիկ Հրանտի Անդրեասյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Տուժողներին պատճառված վնասների հատուցման հարցը համարվել է լուծված:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված, 2001թ. օգոստոսի 24-ին Անդրանիկ Անդրեասյանի կողմից գրված պարտավորագրի պատճենը, 2003թ. հունիսի 20-ին կազմված ստացականի պատճենը, 2003թ. հուլիսի 06-ին Անդրանիկ Անդրեասյանի կողմից գրված և Անահիտ Անդրեասյանի կողմից ներկայացված ստացականի պատճենը թողնվել է քրեական գործին կցված:
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել պաշտպան Ա.Բաբայանը:

2.Գործի փաստական հանգամանքները.
Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների ընդհանուր իրավասության դատարանը հաստատված է համարել հետևյալը.
Անդրանիկ Հրանտի Անդրեասյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով այն բանի համար, որ նա, ավտոշուկայում վաճառքի ենթակա ՙՀոնդա՚ մակնիշի 61 ՕՍ 832 պ/հ-ի ավտոմեքենան տեսնելով, խարդախություն կատարելու դիտավորությամբ, 2001թ. օգոստոսին դիմել է Ֆելիքս Մարտիրոսյանին` նշված ավտոմեքենան նրան 24.000/քսանչորս հազար/ ԱՄՆ դոլարով վաճառելու, գումարը մեկ ամսվա ընթացքում վճարելու խնդրանքով, հայտնելով, որ ավտոմեքենան Վրաստանի Հանրապետությունում մտադիր է փոխանակել գազի հետ: Այնուհետև, մաս-մաս Ֆելիքս Մարտիրոսյանին է վճարել ընդհանուր 8.000/ութ հազար/ ԱՄՆ դոլար գումար:
2001թ. օգոստոսի 24-ին, կրկին չարաշահելով Ֆելիքս Մարտիրոսյանի վստահությունը, նրան պատկանող 24.000/քսանչորս հազար/ ԱՄՆ դոլար արժողության ՙՀոնդա՚ մակնիշի 61 ՕՍ 832 պետ.համարանիշի ավտոմեքենան Վրաստանում վաճառելու, գումարի մի մասը հետագայում վճարելու պատրվակով, խաբեությամբ, ավտոմեքենան 22.000/քսաներկու հազար/ ԱՄՆ դոլարով վաճառել է Ցոլակ Պետրոսյանին: Ավտոմեքենան նոտարական կարգով ձևակերպվել է վերջինիս ազգական Վազգեն Սահակյանի անունով` այն վաճառելու իրավունք վերապահող լիազորագիր տալու եղանակով: Այսպիսով, Անդրանիկ Անդրեասյանը, խարդախությամբ տիրանալով ավտոմեքենային, կատարել է առանձնապես խոշոր չափ հանդիսացող 16.000/տասնվեց հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք 8.800.000/ութ միլիոն ութհարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի հափշտակություն:
Բացի այդ, Ա.Անդրեասյանը, տեղյակ լինելով Ֆելիքս Ղազարյանի կողմից նրան պատկանող ՙՄերսեդես Բենց-280՚ մակնիշի VVV-149 պետ.համարանիշի ավտոմեքենան 16.000/տասնվեց հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք գումարով վաճառելու մտադրության մասին, 2001թ. դեկտեմբերի 27-ին առաջարկել է իր օգնությունն այն վաճառելու կապակցությամբ: Այնուհետև, Ֆելիքս Ղազարյանը ավտոմեքենան ցույց է տվել Ա.Անդրեասյանի հրավիրած գործով չպարզված գնորդին, որն ավտոմեքենան զննելով, Ֆելիքս Ղազարյանի և Անդրանիկ Անդրեասյանի հետ այն վարելուց հետո մտափոխվել է և որոշել ավտոմեքենան մասնագետին ցույց տալ, և պայմանավորվել է ավտոմքենան գնելու վերաբերյալ իր պատասխանը հայտնել մի քանի օրվա ընթացքում: Այնուհետև, Անդրանիկ Անդրեասյանը կրկին անգամ խարդախություն կատարելու դիտավորությամբ, մոտ կես ժամ անց վերադառնալով Ֆելիքս Ղազարյանի ընկերոջը` Լյուդվիգ Խաչատրյանին պատկանող Երևանի Բելյակովի փողոցի թիվ 3 տուն, Ֆելիքս Ղազարյանից նեղացած ձևանալով, գնորդների մոտ իրեն չվստահելու վերաբերյալ տպավորություն ստեղծելու համար, խնդրել է թույլատրել ավտոմեքենան անձամբ տանել և ներկայացնել գնորդի հարսին` զննելու համար` գումարի մեծ մասը վերջինիս կողմից վճարելու պատճառաբանությամբ: Ֆելիքս Ղազարյանի հետ նշված ավտոմեքենան վարելով Ալեք Մանուկյան փողոց, գնորդին իր նկատմամբ եղած վստահությունը ցուցադրելու նպատակով, Ֆելիքս Ղազարյանին ավտոմեքենայից փողոցում իջեցնելով, րոպեներ անց վերադարձել է և հայտնել գնորդի հարսի` Կասյան փողոցի բնակարանում գտնվելու վերաբերյալ: Դրանից հետո Ա.Անդրեասյանը ավտոմեքենան վարել է Կասյան փողոց, որտեղ չարաշահելով Ֆելիքս Ղազարյանի վստահությունը, կրկին գնորդին իր նկատմամբ եղած վստահությունը ցուցադրելու նպատակով, խնդրել է վերջինիս իջնել ավտոմեքենայից և սպասել շենքերից մեկի բակ տանող մուտքի կամարի մոտ: Այնուհետև, Անդրանիկ Անդրեասյանը, խաբեությամբ տիրանալով առանձնապես խոշոր չափ հանդիսացող 9.032.160/ինը միլիոն երեսուներկու հազար հարյուր վաթսուն/ ՀՀ դրամին համարժեք 16.000/տասնվեց հազար/ ԱՄՆ դոլար արժողության ՙՄերսեդես Բենց-280՚ մակնիշի VVV-149 պետ.համարանիշի ավտոմեքենային, այն պարտքի դիմաց հանձնել է Գուրգեն Վիրաբյանին:
Բացի այդ, Անդրանիկ Անդրեասյանը գտնվելով հետախուզման մեջ, կրկին անգամ խարդախություն կատարելու դիտավորությամբ, հեռախոսազանգերով, ինչպես նաև իր հորը` Հրանտ Անդրեասյանին, քրոջը` Անահիտ Անդրեասյանին և կնոջը` Նաիրա Պետրոսյանին օգտագործելու միջոցով, 2003թ. հունիսի 20-ին, Ֆելիքս Մարտիրոսյանին խարդախությամբ պատճառված վնասները հատուցելու, հափշտակված ավտոմեքենայի փոխարեն նոր ավտոմեքենա ուղարկելու պատրվակով, խաբեությամբ, նրանից գործով չպարզված անձի միջոցով ստացել է խոշոր չափ հանդիսացող 2.341.920/երկու միլիոն երեքհարյուր քառասունմեկ հազար ինը հարյուր քսան/ ՀՀ դրամին համարժեք 4.000/չորս հազար/ ԱՄՆ դոլար գումար և խարադախությամբ տիրացել դրան:

3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Գտնելով, որ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների առաջին ատյանի դատարանի 07.05.2009թ. դատավճիռը պատժի առումով խիստ է, չի բխում գործի փաստական հանգամանքներից, պաշտպանը հետևյալ կերպ է պատճառաբանում իր վերաքննիչ բողոքի պահանջը:
ՀՀ քր. դատ. օր.-ի 360-րդ հոդ.-ի 1-ին մասի կարգով որոշելով ամբաստանյալ Ա. Անդրեասյանի պատժի ենթակա լինելու հարցը, դրա տեսակը և չափը, արդյոք ամբաստանյալը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը թե ոչ, դատարանը միաժամանակ պետք է հաշվի առներ առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու` պատժի նպատակներին հասնելու հնարավորության հարցը, ինչը դատարանի կողմից չի արվել:
Դատարանը, մասնավորապես, չի կիրառել կիրառման ենթական ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասը, որի համաձայն` ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚:
Թեև առաջին ատյանի դատարանը դատական ակտում շարադրել է Ա. Անդրեասյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, մասնավորապես, կատարած արարքի համար անկեղծորեն զղջալը, իրեն մեղավոր ճանաչելով խոստովանական ցուցմունքներ տալը, նախկինում դատված չլինելը, դրական բնութագրվելը, վատառողջ լինելը, սակայն, նշված նկատառումներով եթե հաշվի առներ ամբաստանյալի քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող բազմաթիվ այլ հանգամանքներ, մասնավորապես, տուժողի կողմից բողոք չներկայացնելը, դատաքննության արագացված կարգի կիրառումը, տուժողների վնասի վերականգնումը, ապա նրա նկատմամբ պետք է պատիժն անհատականացնեին, նշանակեին արդարացի` ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ:
Միայն այդպիսի պատիժը կհամապատասխաներ ամբաստանյալի կատարած հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, ամբաստանյալի անձին, որը դարձյալ առաջին ատյանի դատարանը չի արել:
Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների առաջին ատյանի դատարանը թեև դատավճռում ձևականորեն նշել է, որ հաշվի է առնում ամբաստանյալի անձը բնութագրող, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, իրականում դրանք ներկայացրել է ոչ ամբողջական, ներկայացվածն էլ չի դիտարկվել ՀՀ քր. օր.-ի 70-րդ հոդվածի դրույթների համատեքստում:
Հղում կատարելով ՀՀ քր. օր.-ի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի, 61-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ մասերի, 70-րդ հոդվածի դրույթների վրա, պաշտպանը եզրակացնում է, որ տվյալ պարագայում դատարանը բոլոր հիմքերն ուներ համոզվելու, որ ոչ միայն ամբաստանյալի ուղղվելն ու վերադաստիարակվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու, այլ նա փաստորեն ուղղվել ու վերադաստիարակվել է:
Վերաքննիչ բողոքում պաշտպանը նաև նշում է, որ ի թիվս ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող մյուս հանգամանքների, դատարանը պարտավոր էր նաև հաշվի առներ, որ Ա. Անդրեասյանը, նախաքննության ընթացքում, գտնվելով ազատության մեջ, դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ, չի թաքնվել վարույթն իրականացնող մարմնից, և բերման ենթարկվելուց և ազատ արձակվելուց հետո` կամավոր ներկայացել է քննությանը, չի խոչընդոտել մինչդատական վարույթում գործի քննությանը, չի խուսափել քրեական պատասխանատվությունից և պատժից, կատարած արարքի համար զղջացել է, հարթել է տուժողներին պատճառված վնասները, նրա անձը հայտնի է, խնամքին են գտնվում երկու երեխաները, նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, ֆիզիկապես վատառողջ է, չունի հանցավոր կապեր:
Վերը նշված հանգամանքները հաշվի առնելու դեպքում առաջին ատյանի դատարանը կհամոզվեր, որ ամբաստանյալ Ա. Անդրեասյանը ուղղվել է, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի հետ կապված վերոհիշյալ բոլոր հանգամանքներն էականորեն նվազեցնում են նրա կատարած հանցանքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հետևաբար, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով նախատեսված կարգով նրան պետք է ազատեին նշանակված պատժի կրումից, որը առաջին ատյանի դատարանը չի արել:
Խնդրել է մասնակիորեն բեկանել Երևանի քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 07.05.2009թ. դատավճիռը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Անդրանիկ Անդրեասյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան:


4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ բողոքներում նշված հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով գործի նյութերը, լսելով պաշտպանի կողմից իր վերաքննիչ բողոքի հիմնավորումները, դատական ակտը չբողոքարկած հակառակ կողմի` դատախազի պատասխանը, Վերաքննիչ քրեական դատարանը գտավ, որ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Վերաքննիչ քրեական դատարանում դատախազը, իր պատասխանում, անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատժիժը փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցին, այն թողեց դատարանի հայեցողությանը:
ՀՀ քր. դատ. օր.-ի 385-րդ հոդ.-ի 1-ին մասի համաձայն` Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` Վերաքննիչ դատարանում բողոքի քննության ժամանակ առաջին ատյանի դատարանում հաստատված փաստական հանգամանքներն ընդունվում են որպես հիմք, բացառությամբ այն դեպքի, երբ բողոքում վիճարկվում է որևէ փաստական հանգամանք և Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ փաստական հանգամանքի վերաբերյալ եզրակացության հանգելիս առաջին ատյանի դատարանն այն ճիշտ չի գնահատել:
Անդրանիկ Հրանտի Անդրեասյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդ.-ի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 178-րդ հոդ.-ի 2-րդ մասի 2-րդ, 3-րդ կետերով նախատեսված հանցանքը կատարելը և նրա մեղքը դատավարության որևէ մասնակցի կողմից չի վիճարկվում:
Չի վիճարկվում նաև առաջին ատյանի դատարանի կողմից դատավճռով հաստատված ճանաչված որևէ փաստական հանգամանք:
Այդ իսկ պատճառով, ինչպես նաև նկատի առնելով, որ առաջին ատյանի դատարանում կիրառվել է դատական քննության արագացված կարգ` արագացված դատաքննության վերաբերյալ օրենքի բոլոր պահանջների պահպանմամբ, ամբաստանյալ Ա. Անդրեասյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդ.-ի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 178-րդ հոդ.-ի 2-րդ մասի 2-րդ, 3-րդ կետերով առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը Վերաքննիչ դատարանը քննության առարկա չի դարձնում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը` ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար, ինչ պատիժ պետք է նշանակվի նրա նկատմամբ, ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը:
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով: Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
ՀՀ Քրեական օրենսդրության վերը նշված պահանջների համատեքստում քննության առնելով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քր. օր.-ի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու հարցը, Վերաքննիչ քրեական դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով` հնարավոր է հասնել ՀՀ քր. օր.-ի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակներին` հետևյալ պատճառաբանությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ մասերի համաձայն` եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է այն հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Օրենքի նշված դրույթից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը օրենսդիրը կախման մեջ չի դնում ոչ կատարված հանցանքի բնույթից և հասարակական վտանգավորության աստիճանից, ոչ այն կատարող անձից, կարևորը այն է, որ իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր կոնկրետ դեպքում, բազմակողմանի գնահատելով հանցանքի կատարման հանգամանքները, վերլուծելով այն կատարող անձին բնութագրող տվյալները, հանգի այն հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու:
Ընդ որում, պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների տեսակների, հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, այնպես էլ անձանց շրջանակի հետ կապված որևէ հատուկ սահմանափակում չի նախատեսել:
Այսինքն` օրենսդիրը պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք է համարում դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց որոշակի պատժատեսակները ռեալ կրելու:
Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ դատարանը հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու:
Զարգացնելով ՀՀ քր. օր.-ի 70-րդ հոդվածի վերը նշված դրույթները, ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր՝ 2007թ. հունիսի 12-ի թիվ ՎԲ-12407 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է. “ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է։ Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները։ Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու”։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ՝ 2008թ. փետրվարի 1-ի թիվ ՎԲ-01/08 որոշմամբ նշել է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, այսինքն՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի՝ սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկվածին ուղղելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը, մասնավորապես՝ տուժողին պատճառած վնասը հարթելը կամ այն հարթելուն ուղղված ողջամիտ միջոցներ ձեռնարկելը:
Սույն գործով Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված կարգով լուծելով այն հարցերը, թե ենթակա է արդյո±ք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար և ի±նչ պատիժ պետք է նշանակվի նրա նկատմամբ, հանգել է ճիշտ հետևության` Անդրանիկ Անդրեասյանի նկատմամբ ընտրված պատժատեսակի և պատժաչափի հարցում:
Միևնույն ժամանակ Վերաքննիչ քրեական դատարանը, արձանագրելով այն հանգամանքը, որ առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս թեև հաշվի է առել ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, այնուամենայնիվ բավարար չափով չի պատճառաբանել, թե ինչու նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով` հնարավոր չի հասնել ՀՀ քր. օր.-ի 48-րդ հոդ.-ի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակներին:
Սույն գործով առկա են փաստական տվյալներ, որոնք հիմք են տալիս համոզվելու Անդրանիկ Անդրեասյանի կողմից նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու աննպատակահարմարության մասին:
Գործի նյութերով հիմնավորված է, որ Անդրանիկ Անդրեասյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար, նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չի եղել, խնամքին են գտնվում երկու երեխաները, բնութագրվում է դրական, տառապում է ձախ միջին գլխուղեղային զարկերակի ավազանում տարած հեմոռագիկ ինսուլտից /կաթվածից/ առաջացած հետևանքներով, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
Քրեական գործի նյութերով նաև հիմնավորված է, որ հատուցվել է տուժողներին պատճառված վնասները:
Վերաքննիչ դատաքննության ժամանակ պաշտպանը դատարանին ներկայացրեց ՙՄալաթիա՚ բժշկական կենտրոնի նյարդաբանական բաժանմունքից տրված ամբաստանյալ Ա. Անդրեասյանի էպիկրիզը և Երևանի քաղաքապետարանի ՙՇտապբուժօգնություն՚ ՊՓԲԸ-ի կողմից 03.06.2009թ. տրված տեղեկանք այն մասին, որ ՙ2009թ. մայիսի 31-ին, ժամը 12.33-ին 1ն/զ Նանսենի 5/1-54 հասցեից Անդրանիկ Անդրեասյանի անվամբ ՙ1-03՚ օպերատիվ ծառայությունում գրանցվել է կանչ: Թիվ 175 կանչով սպասարկել է թիվ 55 բրիգադան: Ախտորոշվել է Արտերիալ հիպերտենզիա, պարօքսիզմալ տախիկարդիա: ՈՒղեղի արյան շրջանառության անցողիկ խանգարում: Հիվանդը կարիք է ունեցել հոսպիտալիզացիայի, սակայն հրաժարվել է՚:
Վերաքննիչ դատարանում ամբաստանյալը պատճառաբանեց, որ ստացիոնար բուժումից հրաժարվելու պատճառը եղել է վերաքննիչ դատարանում գործի դատաքննության նշանակված լինելու հանգամանքը:
Վերաքննիչ քրեական դատարանը նաև հաշվի է առնում առաջին ատյանի դատարանի կողմից դատավճռում չնշված այլ մեղմացնող հանգամանքներ, մասնավորապես այն, որ ամբաստանյալը, գտնվելով հետախուզման մեջ, ըստ հետաքննության մարմնի 09.02.2009թ. կազմած արձանագրության` ինքնակամ է ներկայացել ՀՀ Ոստիկանության Արաբկիրի բաժին:
Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, գտնում է, որ նշված հանգամանքներն իրենց համակցությամբ հնարավորություն են տալիս հանգելու հետևության, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Անդրեասյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը ռեալ կրելու և վերջինիս նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Տվյալ դեպքում դրանով կապահովվեն նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Նշված նկատառումներով հիմնավորված համարելով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը, Վերաքննիչ քրեական դատարանը գտնում է, որ Անդրանիկ Անդրեասյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ, 3-րդ կետերով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2009թ. մայիսի 07-ի դատավճիռը` ամբաստանյալ Անդրանիկ Անդրեասյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու մասով` պետք է փոփոխել և Անդրանիկ Անդրեասյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան:
Ելնելով շարադրվածից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ, 395-րդ, 402-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել.
Անդրանիկ Հրանտի Անդրեասյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ, 3-րդ կետերով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2009թ. մայիսի 07-ի դատավճիռը պատժի մասով փոփոխել.
Անդրանիկ Հրանտի Անդրեասյանին նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ, 3-րդ կետերով նշանակված 4 /չորս/ տարի 5/հինգ/ ամիս 21/քսանմեկ/ օր ժամկետով ազատազրկումը նույն օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել, սահմանելով փորձաշրջան 3/երեք/ տարի ժամկետով` վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնելով ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի բնակության վայրի ստորաբաժանման վրա:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ