ԵԱՔԴ/0013/01/08
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործի
վարույթը կարճելու մասին

<<10>>մայիսի 2016թ. ք. Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ռ. Մխիթարյանս (այսուհետª Դատարան), հետազոտելով թիվ ԵԱՔԴ/0013/01/08 քրեական գործի նյութերն ըստ մեղադրանքի Նորա Հայկազի Պետրոսյանիª ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց`

Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական տվյալները.
1997 թվականի հունիսի 27-ին Երևան քաղաքի Արաբկիրի քննչական բաժանմունքում հարուցվել է թիվ 14112697 քրեական գործըª ՀՀ քրեական օրենսգրքի 86-րդ հոդվածի 4-րդ մասով:
Նշված քրեական գործով 1997 թվականի հուլիսի 8-ին Նորա Հայկազի Պետրոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել 1961 թվականին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 86-րդ հոդվածի 4-րդ մասով` մեղադրանքի փաստական կողմի հետևյալ նկարագրությամբ.
<<[Նորա Հայկազի Պետրոսյանը] նախապես Բելլա Բորիկի Գրիգորյանից տեղեկանալով, որ նրա ծանոթ Երևանի Գայդարի փողոցի 97 շենքի 89 բնակարանի բնակիչ Ռոման Հրաչիկի Մարգարյանը իր տանը պահում է ԱՄՆ դոլարներ, Կուլիխան Ալիխանի Քոչոյանի և Արմեն Լյովայի Լազարեթյանի դրդմամբ, նշված դոլարները գողության միջոցով հափշտակելու համար, նախապես հանցավոր համաձայնության գալով վերջինիս և Բելլա Գրիգորյանի հետ 1997 թ-ի մայիսի 5-ին ժամը 1330-ի սահմաններում հյուրընկալության պատրվակով գնացել է վերը նշված բնակարան, որտեղ Արմեն Լազարեթյանի օժանդակությամբ Բելլա Գրիգորյանի հետ գողացել է 1200 ԱՄՆ դոլար, պատճառելով Ռոման Մարգարյանին առանձնապես խոշոր չափերի նյութական վնաս>>:
Գործով մեղադրանքներ են առաջադրվել նաև Բելլա Բորիկի Գրիգորյանին, Արմեն Լյովայի Լազարեթյանին և Կուլիխան Ալիխանի Քոչոյանին:
Արդյունքում, քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Բելլա Բորիկի Գրիգորյանիª 1961 թվականին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 86-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, Նորա Հայկազի Պետրոսյանիª նույն օրենսգրքի 86-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, Արմեն Լյովայի Լազարեթյանիª 1961 թվականին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-86-րդ հոդվածի 4-րդ մասով և Կուլիխան Ալիխանի Քոչոյանիª նույն օրենսգրքի 17-86-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, դատի տալու միջնորդությամբ 1997 թվականի սեպտեմբերի 2-ին ուղարկվել է Արաբկիրի շրջանի ժողդատարան:
Նույն օրըª 1997 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Արաբկիրի շրջանի ժողդատարանի դատավորի կողմից որոշում է կայացվել Բելլա Բորիկի Գրիգորյանին, Նորա Հայկազի Պետրոսյանին, Արմեն Լյովայի Լազարեթյանինև Կուլիխան Ալիխանի Քոչոյանին դատի տալու մասին:
1997 թվականի սեպտեմբերի 30-ին որոշում է կայացվել Նորա Հայկազի Պետրոսյանի նկատմամբ հետախուզում հայտարարելու, կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու, քրեական գործիցնրա վերաբերյալ մասն առանձնացնելու և կասեցնելու մասին:
Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների առաջին ատյանի դատարանի (դատավոր Գ.Հակոբյան)2005 թվականի հոկտեմբերի 6-իորոշմամբՆորա Հայկազի Պետրոսյանին մեղսագրվող արարքը համապատասխանեցվել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի դրույթներին և որակվել է նշված օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով:
2007 թվականի դեկտեմբերի 25-ին որոշում է կայացվել քրեական գործն ըստ ընդդատության Երևանի քրեական դատարան ուղարկելու մասին:
2008 թվականի հունվարի 24-ին քրեական գործն ընդունվել է Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Ս.Ղազարյանի վարույթ, իսկ 2011 թվականի հունիսի 10-ինª նույն դատարանի դատավոր Լ.Ավետիսյանի վարույթ:
2012 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների առաջին ատյանի դատարան է ստացվել Նորա Հայկազի Պետրոսյանի`Ռուսաստանի Դաշնության Սամարա քաղաքի նոտարական տարածքի նոտարի կողմից 2012 թվականի հոկտեմբերի 12-ին վավերացված դիմումըª հասցեագրված դատարանին, համաձայն որիª Նորա Հայկազի Պետրոսյանը խնդրել է քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով դադարեցնել իր նկատմամբ իրականացվող քրեական հետապնդումը, ինչը սակայն թողնվել է անհետևանք:
ՀՀ Նախագահի 2016 թվականի մարտի 22-ի թիվ ՆՀ-243-Ա հրամանագրով դադարեցվել է Լ.Ավետիսյանիª Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավորի լիազորությունները:
Դատավորների միջև գործերի բաշխման համակարգչային ծրագրի միջոցով քրեական գործըª թիվ ԵԱՔԴ/0013/01/08 համարի ներքո, մակագրվել և 2016 թվականի ապրիլի 26-ին հանձնվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ռ. Մխիթարյանին:
Նույն օրըª 2016 թվականի ապրիլի 26-ին, քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:

Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի համաձայնª
<<1. Իրենց իրավասության սահմաններում գործը միանձնյա քննող, դատական նիստի նախապատրաստական, դատավճռի կամ այլ որոշման կատարման ապահովման ուղղությամբ կարգադրիչ գործողություններ իրականացնող դատավորներն օժտված են դատարանի լիազորություններով:
2. (...)>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 292-րդ հոդվածի համաձայնª
<<Քրեական գործն իր վարույթ ընդունած դատավորը հետազոտում է գործի նյութերը և քրեական գործը վարույթ ընդունելու պահից 15 օրվա ընթացքում կայացնում հետևյալ որոշումներից մեկըª
1) դատական քննություն նշանակելու մասին.
2) քրեական գործի վարույթը կարճելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին.
3) քրեական գործի վարույթը կասեցնելու մասին.
4) գործը մեղադրողին վերադարձնելու մասին.
5) քրեական գործը լրացուցիչ նախաքննության վերադարձնելու մասին.
6) գործն ըստ ընդդատության ուղարկելու մասին.
7) ինքնաբացարկի մասին>>:
Սահմանադրական դատարանի 2007 թվականի հուլիսի 24-ի թիվ ՍԴՈ-710 որոշմամբª ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 292-րդ հոդվածի 5-րդ կետի դրույթը (քրեական գործը լրացուցիչ նախաքննության վերադարձնելու մասին) ճանաչվել է ՀՀ Սահմանադրությանը հակասող և անվավեր:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 294-րդ հոդվածի համաձայնª
<<1.Սույն օրենսգրքով նախատեսված հիմքերի առկայության դեպքում, երբ դա հնարավոր է առանց դատաքննության, դատարանը պատճառաբանված որոշում է կայացնում քրեական գործով վարույթը կարճելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին: Եթե քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքները վերաբերում են մեկ մեղադրյալի, քրեական հետապնդումը դադարեցվում է միայն նրա նկատմամբ:
2. Գործով վարույթը կարճելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումն ընդգրկում է նախնական քննության փուլում ընտրված խափանման և վնասի հատուցման ապահովման միջոցները, քրեադատավարական հարկադրանքի այլ միջոցները վերացնելու մասին որոշում, ինչպես նաև որոշում է իրեղեն ապացույցների ճակատագրի հարցը:
3. (...)>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարվելու օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները.
¥…)
2¤ հինգ տարի` միջին ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից.
¥…):
2. Վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահը ¥…):
3. Վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատվում է, եթե մինչև նշված ժամկետներն անցնելն անձը կատարում է միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր նոր հանցանք: Այս դեպքում վաղեմության ժամկետի հաշվարկը սկսվում է նոր հանցանքի ավարտված համարելու պահից:
4. Վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցվում է, եթե անձը խուսափում է քննությունից կամ դատից: Այս դեպքում վաղեմության ընթացքը վերսկսվում է անձին ձերբակալելու կամ մեղայականով նրա ներկայանալու պահից: Ընդ որում, անձը չի կարող քրեական պատասխանատվության ենթարկվել, եթե ¥…) միջին ծանրության հանցանքն ավարտված համարվելու օրվանից անցել է տասը տարի ¥…) և վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատված չի եղել նոր հանցագործությամբ՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`<<Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթեª
¥…)
6) անցել են վաղեմության ժամկետները.
¥…)>>:
Նույն հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն`<<Սույն հոդվածի առաջին մասի 6-րդ և 13-րդ կետերում նշված հիմքերով գործի վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե դրա դեմ առարկում է մեղադրյալը: Այս դեպքում գործի վարույթը շարունակվում է սովորական կարգով՚:
Վերը շարադրվածիրավանորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ կապված հանցանքի ծանրության աստիճանից և անձի դրսևորած հետագա վարքագծիցª ՀՀ քրեական օրենսգիրքը նախատեսում է քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության տարբեր ժամկետներ, որոնց անցնելու դեպքումª նա ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից: Մասնավորապես, միջին ծանրության հանցանք կատարած անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից,եթե հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահն անցել է հինգ տարի և վաղեմության ժամկետն ընդհատված չի եղել:Իսկ եթե միջին ծանրության հանցանք կատարած անձը խուսափում է քննությունից կամ դատից, ապա նաչի կարող քրեական պատասխանատվության ենթարկվել, եթեհանցանքը կատարելու օրվանից անցել է տասը տարի և վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատված չի եղել նոր հանցագործությամբ:
Շարադրված իրավանորմերի վերլուծությունից նաևհետևում է, որ վաղեմության ժամկետն անցնելը բացառում է ինչպես քրեական գործի հարուցումը, այնպես էլ անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը, իսկ արդեն իսկ հարուցված քրեական գործի և սկսված քրեական հետապնդման պարագայումª օրենսդրական այդ արգելքի կիրառումն այլևս պայմանավորվում է միայն կասկածյալի կամ մեղադրյալի ¥գործը դատական քննության նշանակված լինելու դեպքումª ամբաստանյալի) հայեցողությամբ:
Ընդ որում, Դատարանի այս վերլուծություններն ու դատողությունները համահունչ են նաև Ա. Սաղաթելյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումում արձանագրված իրավական դիրքորոշումներին:
Մասնավորապես, Ա. Սաղաթելյանիգործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ.ՙ¥…) քրեական օրենսդրությամբ, կապված արարքի բնույթից և հանրության համար վտանգավորության աստիճանից, նախատեսված են քրեական պատասխանատվության ենթարկելու տարբեր ժամկետներ, որոնց անցնելու դեպքում կատարված արարքը կորցնում է իր վտանգավորությունը, և անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից: Վերոգրյալի հիման վրա քրեադատավարական օրենքը վաղեմության ժամկետն անցնելը դիտում է որպես քրեական գործի վարույթը և քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք` սահմանելով, որ քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները:
¥…)
Միևնույն ժամանակ քրեադատավարական օրենքը վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու պարտադիր նախապայման է դիտում մեղադրյալի համաձայնությունը, որի բացակայությունը ենթադրում է վարույթի շարունակում ընդհանուր կարգով: Ինչպես երևում է նշված արգելքը սահմանող իրավանորմի վերլուծությունից, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի կիրառման համար ենթադրյալ իրավախախտում կատարած անձի համաձայնությունն անհրաժեշտ է միայն այն դեպքում, երբ քրեական գործն արդեն իսկ հարուցված է, և անձը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, այսինքն` նրա նկատմամբ սկսվել է քրեական հետապնդում՚(տե°ս Անահիտ Սաղաթելյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ԳԴ5/0022/01/10 որոշումը):
Տվյալ դեպքումª Նորա Հայկազի Պետրոսյանը մեղադրվում է միջին ծանրության հանցանք կատարելու մեջ, որի ավարտման օրվանից` 1997 թվականի մայիսի 5-ից, անցել է ավելի քան տասնինը տարի, այդ ընթացքում Նորա Հայկազի Պետրոսյանի կողմից նոր հանցանք կատարելու վերաբերյալ որևէ տվյալ ձեռք չի բերվել և առկա է նրա համաձայնությունը` քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին:
Այսինքն, Նորա Հայկազի Պետրոսյանի նկատմամբ սույն գործովքրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, իսկ քրեական գործի վարույթը` կարճման:
Անդրադառնալով Նորա Հայկազի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված կալանավորում խափանման միջոցի հարցին` Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 142-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հիմքով այն ենթակա է վերացման:
Դատարանը նաև արձանագրում է, որ գործով տնօրինման ենթակա իրեղեն ապցույցներ չկան, առկա չեն նաև վնասի հատուցման ապահովման և քրեադատավարական հարկադրանքի միջոցներ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 294-րդ, 300-րդ և 3761-ին հոդվածներով` դատարանը.

Ո Ր Ո Շ Ե Ց`

Նորա Հայկազի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերովքրեական հետապնդումը դադարեցնել և թիվ ԵԱՔԴ/0013/01/08 քրեական գործի վարույթը կարճել`քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով:
Նորա Հայկազի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված կալանավորում խափանման միջոցը վերացնել:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐª Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ