Հիմնական
Գործի համար:
ԵԱՔԴ/0002/01/08
Վիճակագրական տողի համար :
7.26
Պատասխանող
ՄԱՐԻԱՄ ԴՈՒՐԳԱՐՅԱՆ
Մարիամ Դուրգարյան
Մարիամ Դուրգանյան Հարությունի
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Սաթենիկ Անդրեասյան
Քրեական վերաքննիչ
Ադրինե Ղուկասյան
Արմեն Բեկթաշյան
Աննա Մաթևոսյան
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Մարինե Մելքոնյան
Երևան քաղաքի դատարան
Արմինե Մելիքսեթյան
Հոդվածներ
Երևանի քրեական դատարան
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգիրք
Հոդված 100
Հոդված 270
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Սաթենիկ Անդրեասյան
Քրեական վերաքննիչ
Ադրինե Ղուկասյան
Արմեն Բեկթաշյան
Աննա Մաթևոսյան
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Մարինե Մելքոնյան
Երևան քաղաքի դատարան
Արմինե Մելիքսեթյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-06-19 | 17:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | Դատական նիստը վերանշանակվել է 2026 թվականի հունիսի 22-ին՝ ժամը 20։30-ին։ | |
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-04-28 | 09:00 | 5 | Կայացել է | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2026-04-14 | 12:30 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2026-03-18 | 09:00 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2026-03-12 | 12:00 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2026-03-02 | 10:00 | 3 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-02-10 | 10:00 | 3 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2025-12-15 | 09:00 | 3 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2025-11-26 | 12:30 | 3 | Նիստը կայացել է | ||
| Քրեական վերաքննիչ | 2025-03-25 | 12:00 | 5 | |||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2024-11-07 | 13:30 | 3 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2024-08-08 | 17:30 | 3 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2024-06-17 | 10:30 | 3 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2024-03-25 | 10:30 | 3 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2023-12-25 | 10:30 | 3 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2023-09-20 | 11:00 | 3 | Չի կայացել | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2023-07-24 | 14:00 | 3 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2023-06-29 | 12:00 | 3 | Նիստը կայացել է |
ԵԱՔԴ/0002/01/08
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՄԻՋՆՈՐԴՈՒԹՅՈՒՆԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
07 նոյեմբերի 2024թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը` նա-խագահությամբ՝ դատավոր Գ.Պողոսյանի (այսուհետ՝ նաև Դատարան), քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի, մասնակցությամբ՝ մեղադրող Վ.Ասատրյանի (այսուհետ՝ նաև Մեղադրող), պաշտ-պան Է.Աղաջանյանի (այսուհետ՝ նաև Պաշտպան), դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, հեռակա դատաքննություն կարգով իրականացվող նախնական դատալսումների ընթացքում քըն-նության առնելով քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի (այսուհետ՝ նաև Մեղադրյալ) նկատմամբ 2003 թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-325 հոդվածի 1-ին, 325-րդ հոդվածի 1-ին և 34-329-րդ հոդվածի 1-ին մասերով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և նրա վերաբերյալ քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին Պաշտպանի միջնորդությունը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1․ ՀՀ ՆԳՆ ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության ԿԳ ավագ քննիչ Ա.Սարգսյանի 2002թ. փետըր-վարի 25-ի որոշմամբ հարուցել է թիվ 69101002 քրեական գործը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 3-րդ և 15-78-րդ հոդվածի 1-ին մասերով և ընդունել է իր վարույթ։
ՀՀ ՆԳՆ ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության ԿԳ ավագ քննիչ Ա.Սարգսյանի 2002թ. ապրիլի 4-ի որոշմամբ Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ու նրան մե-ղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 15-78-րդ հոդվածի 1-ին, 17-213-րդ հոդվածի 1-ին և 213-րդ հոդվածի 3-րդ մա-սերով։
ՀՀ ՆԳՆ ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության ԿԳ ավագ քննիչ Ա.Սարգսյանի 2002թ. ապրիլի 4-ի որոշմամբ Մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրություն չհե-ռանալու մասին։
2002թ. մայիսի 29-ին թիվ 69101002 (№1-153) քրեական գործը մեղադրական եզրակացու-թյամբ ուղարկվել է Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների առաջին ատյանի դատա-րան` ըստ էության քննելու համար:
Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների առաջին ատյանի դատարանի դա-տավոր Վ.Աբրահամյանի 2002թ. հունիսի 24-ի որոշմամբ №1-153 քրեական գործն ընդունվել է վա-րույթ, իսկ 2002թ. հուլիսի 1-ի որոշմամբ նշանակվել է դատական քննության։
Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների առաջին ատյանի դատարանի (դա-տավոր Վ.Աբրահամյան) 2002թ. օգոստոսի 1-ի որոշմամբ հայտարարվել է Մեղադրյալի հետախու-զում, և նրա մասով քրեական գործի վարույթը կասեցվել է։
Նույն դատարանի 2003թ. մարտի 17-ի որոշումներով թիվ 69101002 քրեական գործի վա-րույթը վերսկսվել է, Մեղադրյալի նկատմամբ կիառված խափանման միջոցը՝ չհեռանալու մասին ստորագրությունը, փոխվել և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել երկու ամիս ժամկետով կալանքը։
Նույն դատարանի 2003թ. մարտի 24-ի որոշմամբ թիվ 69101002 քրեական գործի վարույթը կասեցվել է։
Նույն դատարանի 2005թ. սեպտեմբերի 14-ի որոշմամբ Մեղադրյալի կատարած արարքները որակվել են 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ 1-ին մասով, 38-325-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
ՀՀ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրա-վասության դատարանի դատավոր Մ.Մելքոնյանը 2016թ. ապրիլի 27-ի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ /0002/01/08 քրեական գործն ընդունել է վարույթ։
Երևանի քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Վ. Գրգորյանը 2019թ. հունիսի 26-ի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործը ընդունել է վարույթ։
Նույն դատարանի դատավոր Ա.Մելիքսեթյանը 2020թ. սեպտեմբերի 10-ի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործը ընդունել է վարույթ։
Նույն դատարանի դատավոր Ա.Մելիքսեթյանի 2020թ. սեպտեմբերի 23-ի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործի վարույթը կասեցվել է։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դա-տավոր Գ.Պողոսյանը 2023թ. հունիսի 15-ի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 կասեցված քրեական գործի վարույթը վերսկսել, այն ստանձնել է վարույթ և նշանակել նախնական դատալսումներ։
2․ Մեղադրյալի նկատմամբ 07.03.1961թ. ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 15-78-րդ հոդ-վածի 1-ին, 17-213-րդ հոդվածի 1-ին և 213-րդ հոդվածի 3-րդ մասերով քրեական հետապնդում է հա-րուցվել այն բանի համար, որ նա. «ԱՄՆ մեկնելու արտոնագիր ստանալու համար ԱՄՆ դեսպանա-տան կողմից բազմիցս մերժված Մարիամ Դուրգարյանը շահ ակնկալող Արթուր Ասատրյանի և Գեր-տա Դադաշովայի օժանդակությամբ, այլ ճանապարհով ԱՄՆ մեկնելու արտոնագիր ստանալու նպատակով 2002թ. հունվարին դիմել է Սուսան Հարությունյանին: Մ.Դուրգարյանը համաձայնվելով վերջինիս, այլ քաղաքացու անձնագիրը կեղծելու միջոցով, ապօրինի արտասահման մեկնելու ար-տոնագիր ձեռք բերելու առաջարկությանը, Ս.Հարությունյանին դրդել է կատարել այդ արարքը: 2002թ. փետրվար ամսի սկզբներին Մ.Դուրգարյանը Ս.Հարությունյանից ստացել է իր լուսանկարը փակցված վիճակում Մարինե Գևորգյանի անվամբ ԱԵ 0619530 համարի կեղծված անձնագիրը, նույն անձի ամուսնու՝ Հովհաննես Գևորգյանի ԱԵ 0618680 համարի անձնագիրը, Ն-488487 համա-րի ամուսնության վկայականը, երեխաների թիվ Վ-349507 և Վ-525414 համարների ծննդյան վկայա-կանները, Գևորգյան ամուսիների աշխատանքի վայրից կեղծ տեղեկանքները և այլ փաստաթղթերը: Մ.Դուրգարյանը վերը նշված, իրականությանը չհամապատասխանող, կեղծ փաստաթղթերը 2002 թ. փետրվարի 13-ին օգտագործել է ԱՄՆ դեսպանատանը, անձնական տվյալների մասին անկետա-յում կեղծել է Մ.Գևորգյանի ստորագրությունը, ծանուցվել է ԱՄՆ մեկնելու թիվ 43492419 արտոնա-գիրը ստանալու թույլտվություն ձեռք բերելու մասին և որպես հատուցում Ա.Ասատրյանին է տվել 9300 ԱՄՆ դոլար: Մ.Գևորգյանի անվամբ կեղծված անձնագիրը, արդեն արտոնագիրը փակցված վիճակում, 2002թ. փետրվարի 15-ին ԱՄՆ դեսպանատնից ստացել է Հեղինե Առաքելյանը և բռնվել ՀՀ ՆԳՆ ԿՀԴՊ գլխավոր վարչության աշխատակիցների կողմից:»։
Պաշտպանի միջնորդությունը.
3․ Դատական նիստում Պաշտպանը միջնորդեց Մեղադրյալի նկատմամբ դադարեցնել 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ 1-ին, 38-325-րդ հոդվածի 1-ին և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասերով քրեական հետապնդումն ու կարճել քրեական գործի վարույթը՝ քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով:
Միջնորդության վերաբերյալ Մեղադրողի դիրքորոշումը.
4․ Մեղադրողը, առարկելով Պաշտպանի միջնորդության դեմ, պատճառաբանեց, որ Պաշտ-պանի կողմից ներկայացված միջնորդությունը չի բխում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջներից, նկատի ունենալով, որ ինչպես նախկին, այնպես էլ գործող քրեական դատավա-րության օրենսգրքով հստակ սահմանված է, որ վաղեմության ժամկետներն անցելու հիմքով գործի վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե դրա դեմ առար-կում է մեղադրյալը:
Գտավ, որ տվյալ դեպքում Պաշտպանը գործում է իր նախաձեռնությամբ՝ առանց Մեղա-դրյալի կողմից որևէ համաձայնություն ներկայացնելու կամ համապատասխան տվյալներ տրամա-դրելու, ինչը հակասում է Մեղադրյալի իրավունքների իրացման սկզբունքներին։
Մեղադրյալի բացակայությամբ վարույթ իրականացնելու համար էական նշանակություն ու-նեցող փաստական հանգամանքները.
5․ Դատարանը հաշվի առնելով սույն որոշման 1-ին կետում արձանագրված փաստական տվյալները և պարզված համարելով, որ․
- Մեղադրյալը խուսափում է քրեական վարույթին մասնակցելուց,
- նա պատշաճ ծանուցված է իր նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդման մասին,
- Դատարանի կողմից ձեռնարկվել են անհրաժեշտ և բավարար միջոցներ վարույթին Մե-ղադրյալի մասնակցությունն ապահովելու համար,
- հեռակա վարույթին Մեղադրյալի մասնակցության անհնարինության հարգելի պատճառի վերաբերյալ տվյալներ ձեռք չեն բերվել,
- Մեղադրյալն անչափահաս չէ, ենթադրյալ հանցանքը նա չի կատարել անմեղսունակության վիճակում, չունի պատժի նշանակումը կամ կատարումն անհնար դարձնող հոգեկան առողջության խնդիր և առկա չէ Մեղադրյալի՝ այդպիսի վիճակում լինելու վերաբերյալ ողջամիտ կասկած,
կողմերի կարծիքը լսելուց հետո սեփական նախաձեռնությամբ Մեղադրյալի նկատմամբ կա-յացրել է հեռակա վարույթ իրականացնելու մասին որոշում, նկատի ունենալով, որ առկա են հեռակա վարույթ իրականացնելու` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված հիմքն ու պայմանները և բացակայում են հեռակա վարույթի իրականացումը բացառող՝ նույն օրենսգրքով սահմանված հանգամանքները։
6․ Դատալսումների ընթացում հեռակա վարույթի իրականացումը բացառող՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված որևէ հանգամանք ի հայտ չի եկել։
7․ Հեռակա վարույթ սկսելու պահին խուսափող Մեղադրյալն ունեցել է վարույթին ներգրավ-ված պաշտպան, ում հանձնվել է մեղադրական եզրակացության պատճենը:
Դատարանի պատճառաբանությունները և վերլուծություն.
8․ Սույն գործով Դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. արդյո՞ք Մեղադրյալի նկատմամբ կարող է իրականացվել հեռակա դատաքննություն և արդյո՞ք նրա նկատ-մամբ 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ 1-ին մասով, 38-325-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը ենթակա է դադա-րեցման` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով:
9․ ՀՀ գործող քրեական դատավարության օրենսգրքի 476-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Մեղադրյալի բացակայությամբ վարույթը (այսուհետ՝ հեռակա վարույթ) իրականացվում է միայն այն դեպքում, երբ մեղադրյալը խուսափում է քրեական վարույթին մասնակցելուց: Հեռակա վարույթ կարող է իրականացվել, եթե մեղադրյալը պատշաճ ծանուցված է իր նկատմամբ հարուց-ված քրեական հետապնդման մասին, իսկ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ձեռ-նարկվել են անհրաժեշտ և բավարար միջոցներ վարույթին մեղադրյալի մասնակցությունն ապահո-վելու համար։
2. (․․․):
3. Հեռակա վարույթն իրականացվում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կարգով՝ հաշվի առնելով սույն գլխով նախատեսված կանոնները։»։
1998թ. հուլիսի 1-ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի համաձայն՝ «Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները»:
Նույն հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն` «Դատարանը, հայտնաբերելով քրեական հետա-պնդումը բացառող հանգամանքներ, լուծում է ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը»:
2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի 1-ին մասի համա-ձայն՝ «Արարքի հանցավորությունը, պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշ-վում են դա կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով»։
Նույն օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Արարքի հանցավորությունը սահմանող, պատիժը խստացնող կամ հանցանք կամ քրեա-կան օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենսդրությունը հետադարձ ուժ չունի:
2. Արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ: Նշված դեպքում այն տարածվում է մինչև դրա ուժի մեջ մտնելը հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած այն անձանց վրա, որոնց վերաբերյալ դեռևս առկա չէ օրինական ուժի մեջ մտած եզրափակիչ դատավարական ակտ։
3. (․․․)։
4. Հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած անձի վի-ճակն այլ կերպ բարելավող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ, եթե դա նախատեսված է օրեն-քով։
5. Հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարելուց հետո ուժի մեջ մտած, սակայն մինչև իրավասու մարմնի կողմից եզրափակիչ դատավարական ակտը կայաց-նելն ուժը կորցրած միջանկյալ քրեական օրենսդրությունը հետադարձ ուժով կիրառվում է սույն հոդվածով նախատեսված չափանիշներին համապատասխան։
6. Պատասխանատվությունը մասնակիորեն մեղմացնող և միաժամանակ մասնակիորեն խստացնող օրենքը սույն հոդվածով նախատեսված չափանիշներին համապատասխան հետադարձ ուժ ունի միայն այն մասով, որը մեղմացնում է պատասխանատվությունը»։
Նույն օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն`«Միջին ծանրության հանցագործու-թյուններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենս-գրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում հինգ տարի ժամկետով ազատա-զրկումը․․․»:
Նույն օրենսգրքի 34-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցափորձ է համարվում ուղղակի դիտավորությամբ կատարված այն գործողությունը (անգործությունը), որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանք կատարելուն, եթե հանցագործու-թյունն ավարտին չի հասցվել անձի կամքից անկախ հանգամանքներով»։
Նույն օրենսգրքի 38-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Կատարողի հետ մեկտեղ հան-ցակիցներ են համարվում կազմակերպիչը, դրդիչը և օժանդակողը»:
Նույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «(․․․) Ընդ որում, անձը չի կարող քրե-ական պատասխանատվության ենթարկվել, եթե ոչ մեծ ծանրության կամ միջին ծանրության հան-ցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել է տասը տարի, (․․․) և վաղեմության ժամկետի ըն-թացքն ընդհատված չի եղել նոր հանցագործությամբ:
Նույն օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Իրավունք վերապահող կամ պա-տասխանատվությունից ազատող վկայական կամ պաշտոնական այլ փաստաթուղթ կեղծելը՝ կեղ-ծողի կողմից անձամբ կամ այլ անձի կողմից դրանք օգտագործելու կամ իրացնելու նպատակով կամ այդպիսի փաստաթուղթ իրացնելը կամ նույն նպատակներով կեղծ կնիքներ, դրոշմներ, ձևաթղթեր, տրանսպորտային միջոցների հաշվառման համարանիշներ պատրաստելը կամ իրացնելը, ինչպես նաև ակնհայտ կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից չորսհա-րյուրապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով»։
Նույն օրենսգրքի 329-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Առանց սահմանված փաստա-թղթերի կամ առանց պատշաճ թույլտվության Հայաստանի Հանրապետության պահպանվող պե-տական սահմանը հատելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկից երկուհարյուրա-պատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով»։
ՀՀ գործող քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի համաձայն՝ «Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդու-մը ենթակա է դադարեցման, եթե առկա է Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված՝ քրեական պատասխանատվությունը բացառող որևէ հանգամանք (բացառությամբ անմեղսունակության)»։
Նույն օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ինմասի 3-րդ կետի համաձայն՝ «Քրեական վարույթը են-թակա է կարճման, եթե կայացվել է անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ մե-ղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշում, և սպառվել են վա-րույթը շարունակելու բոլոր հնարավորությունները»։
ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Միջին ծանրության հանցանքներ են համարվում սույն օրենսգրքով նախատեսված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում 5 տարի ժամ-կետով ազատազրկումը»։
Նույն օրենսգրքի 44-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցափորձ է համարվում դի-տավորյալ այն գործողությունը կամ անգործությունը, որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանք կա-տարելուն և պարունակում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված հանցակազմի հատ-կանիշներ, սակայն անձի դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից ան-կախ հանգամանքներով չի իրագործվում տվյալ հանցակազմի որևէ հատկանիշի բացակայության հետևանքով»։
Նույն օրենսգրքի 46-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցակիցներ են համարվում կա-տարողը, դրդիչը, կազմակերպիչը և օժանդակողը»։
Նույն օրենսգրքի 83-րդ հոդվածի 7-րդ մասի համաձայն՝ «Վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցվում է, եթե անձը խուսափում է քննությունից: Այս դեպքում վաղեմության ընթացքը վեր-սկսվում է անձին ձերբակալելու կամ մեղայականով նրա ներկայանալու պահից: Ընդ որում, անձը չի կարող քրեական պատասխանատվության ենթարկվել, եթե ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հան-ցանքն ավարտվելու օրվանից անցել է 15 տարի, իսկ ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցանքն ավարտվելու օրվանից՝ 25 տարի, և վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատված չի եղել նոր հան-ցագործությամբ»:
Նույն օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Պետական կամ տեղական ինք-նակառավարման մարմնի կամ դրանց կազմակերպության, առևտրային կամ այլ կազմակերպու-թյան, անհատ ձեռնարկատիրոջ, նոտարի, աուդիտորի կամ փաստաթուղթ կազմելու, տալու կամ դրա իսկությունը հավաստելու համար լիազորված այլ անձի կողմից տրվող իրավաբանական նշա-նակություն ունեցող փաստ հավաստող կամ իրավունք վերապահող կամ պարտականությունից կամ պատասխանատվությունից ազատող փաստաթուղթ կեղծելը՝ կեղծողի կողմից անձամբ կամ այլ անձի կողմից այն օգտագործելու կամ իրացնելու նպատակով, կամ այդպիսի փաստաթուղթ իրաց-նելը կամ նույն նպատակով կեղծ դրոշմ, կնիք կամ ձևա-թուղթ պատրաստելը կամ իրացնելը, ինչ-պես նաև կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխա-տանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով»:
Նույն օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «1. Առանց սահմանված փաստա-թղթի կամ պատշաճ թույլտվության Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանը հատելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշ-խատանքներով՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազըրկ-մամբ` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով»։
10․ Դատարանը, հեռակա վարույթի կարգով քննության առնելով Պաշտպանի միջնորդու-թյունն ու լսելով Մեղադրողի կարծիքը, գտնում է, որ այն պետք է բավարարվի` հետևյալ պատճառա-բանություններով.
11․ Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ օրենսդիրը վաղեմության ժամկետն անցնելը դիտում է որպես քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք` սահմանելով, որ քրե-ական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դա-դարեցման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները։ Ընդ որում, անձը չի կարող քրեական պա-տասխանատվության ենթարկվել, եթե ոչ մեծ ծանրության կամ միջին ծանրության հանցանքն ա-վարտված համարելու օրվանից անցել է տասը տարի (15 տարի) և վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատված չի եղել նոր հանցագործությամբ:
12․ Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ և 329-րդ հոդվածների 1-ին մասերով նախատեսված հանցանքները կատարվել են 2002թ. փետրվար ամսվա ընթացքում, ու դրանք ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցանքններ են։
13․ Վերոնշյալ արարքները կատարելու համար Մեղադրյալի վերաբերյալ դատավճիռ չի կա-յացվել։
14. Սույն որոշման 2-րդ և 5-7-րդ կետերում մեջբերված ու վերլուծված փաստական տվյալ-ները գնահատելով սույն որոշման 9-րդ ու 11-րդ կետերում մեջբերված իրավանորմերի և դրանց վերլուծության համատեքստում՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Մեղադրյալին մեղսագրված ա-րարքների վաղեմության առավելագույն ժամկետը սույն որոշումը կայացնելու պահի դրությամբ լրա-ցած է, այսինքն՝ նրան վերագրվող ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցանքներն ավարտված հա-մարելու օրվանից անցել է 10 տարի, որի ընթացքում վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատ-ված լինելու վերաբերյալ փաստական տվյալներ ձեռք չեն բերվել:
15․ Դատարանը,
- անդրադառնալով Մեղադրողի առարկությանն ու դիրքորոշմանը,
- հաշվի առնելով սույն որոշման 2-րդ ու 5-7-րդ կետերում մեջբերված և վերլուծված փաս-տական տվյալներն ու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 476-478-րդ և 480-րդ հոդված-ներով սահմանված իրավակարգավորումները,
- արձանագրելով, որ իրավունքի և օրենսդրության զարգացման արդյունքում օրենսդիրը գործող քրեադատավարական օրենգրքով սահմանել է, որ քրեական հետապնդումը չի կարող դա-դարեցվել, եթե անձն առարկում է դրա դեմ այն հիմքով, որ չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը,
- փաստելով, որ քրեական գործի նյութերի համաձայն՝ դատաքննության փուլում փախուստի դիմած և քրեական վարույթին մասնակցելուց խուսափող Մեղադրյալն առաջադրված մեղադրան-քում թե՛ նախաքննության, թե՛ դատաքնության ընթացքում իրեն մեղավոր է ճանաչել,
գտնում է, որ Մեղադրյալը, իր կամային և գիտակցված վարքագծով միանշանակ ցույց տա-լով, որ չի ցանկանում ուղիղ առնչություն ունենալ քրեական ընթացակարգին, խուսափել է հետագա դատաքննությանը մասնակցելուց՝ ընդգծված հրաժարվելով և ինքն իրեն զրկելով դատարանում իր իրավունքներն իրացնելու հնարավորությունից, ինչից հետևում է, որ Մեղադրողի առարկությունն իրավաչափ չէ և նրա դիրքորոշումը չի կարող հիմք հանդիսնալ Մեղադրյալի նկատմամբ հեռակա վարույթ չիրականացնելու համար։
Միաժամանակ Դատարանը հարկ է համարում նշել, որ ի շահ արդարադատության օրենս--դիրը նախատեսել է նաև ընթացակարգի հետադարձ՝ հատուկից ընդհանուրի փոխակերպման տարբերակ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրեսգրքի 481-րդ հոդվածով 1-ին մասով նախատես-ված լրացուցիչ հիմքով դատական ակտը բեկանելու միջոցով։
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով մյուս ամբաստանյալների վերաբերյալ 2002թ․ օգսոտոսի 1-ին կայացված դատավճռով դատարանը տնօրինել է իրեղեն ապացույց ճանաչված անձնագիրն ու արտոնագիրը՝ վճռելով դրանք կցել ու պահել քրեական գործի հետ։
Անդրադառնալով քրեական գործում առկա գրավոր փաստաթղթերի պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք՝ քրեական գործի գրավոր ապացույցները, պետք է պահվեն քրե-ական գործի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում։
Դատարանը, անդրադառնալով Մ.Դուրգարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջո-ցի հարցին, գտնում է, որ այն՝ կալանավորումը, որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերացվի:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով 1998թ. հուլիսի 1-ին ընդունված ՀՀ քրեական դա-տավարության օրենսգրքի 35-րդ ու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ և 270-րդ հոդվածներով` դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Ամբաստանյալ Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի նկատմամբ դադարեցնել 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-325-րդ հոդվածի 1-ին, 325-րդ հոդվածի 1-ին և 34-329-րդ 1-ին մասերով (համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-457-րդ հոդված 1-ին, 457-րդ հոդված 1-ին և 44-469-րդ հոդված 1-ին մասերին) քրեական հետապնդումը` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամսկետներն անցած լինելու հիմքով։
Թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 (69101002) քրեական գործի վարույթը կարճել:
Քրեական գործի գրավոր ապացույցները պահել քրեական գործի նյութերի հետ` դրանք պա-հելու ամբողջ ընթացքում:
Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալա-նավորումը, որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերացնել:
Որոշումը հրապարակվելու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում, կարող է դատական վերանայման ընդհանուր կարգով և ՀՀ քրեական դատավարության օրեսգրքի 481-րդ հոդվածով նախատեսված լրացուցիչ հիմքով բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան:
Օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո սույն որոշումը ՀՀ քրեական դատավարության օրենս-գրքի 481-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված լրացուցիչ հիմքով Մեղադրյալի բողոքի հիման վրա ենթակա է վերանայման ՀՀ քրեական դատավարության օրեսգրքի 49-րդ գլխով սահմանված կարգով։
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՄԻՋՆՈՐԴՈՒԹՅՈՒՆԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
07 նոյեմբերի 2024թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը` նա-խագահությամբ՝ դատավոր Գ.Պողոսյանի (այսուհետ՝ նաև Դատարան), քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի, մասնակցությամբ՝ մեղադրող Վ.Ասատրյանի (այսուհետ՝ նաև Մեղադրող), պաշտ-պան Է.Աղաջանյանի (այսուհետ՝ նաև Պաշտպան), դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, հեռակա դատաքննություն կարգով իրականացվող նախնական դատալսումների ընթացքում քըն-նության առնելով քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի (այսուհետ՝ նաև Մեղադրյալ) նկատմամբ 2003 թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-325 հոդվածի 1-ին, 325-րդ հոդվածի 1-ին և 34-329-րդ հոդվածի 1-ին մասերով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և նրա վերաբերյալ քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին Պաշտպանի միջնորդությունը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1․ ՀՀ ՆԳՆ ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության ԿԳ ավագ քննիչ Ա.Սարգսյանի 2002թ. փետըր-վարի 25-ի որոշմամբ հարուցել է թիվ 69101002 քրեական գործը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 3-րդ և 15-78-րդ հոդվածի 1-ին մասերով և ընդունել է իր վարույթ։
ՀՀ ՆԳՆ ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության ԿԳ ավագ քննիչ Ա.Սարգսյանի 2002թ. ապրիլի 4-ի որոշմամբ Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ու նրան մե-ղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 15-78-րդ հոդվածի 1-ին, 17-213-րդ հոդվածի 1-ին և 213-րդ հոդվածի 3-րդ մա-սերով։
ՀՀ ՆԳՆ ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության ԿԳ ավագ քննիչ Ա.Սարգսյանի 2002թ. ապրիլի 4-ի որոշմամբ Մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրություն չհե-ռանալու մասին։
2002թ. մայիսի 29-ին թիվ 69101002 (№1-153) քրեական գործը մեղադրական եզրակացու-թյամբ ուղարկվել է Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների առաջին ատյանի դատա-րան` ըստ էության քննելու համար:
Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների առաջին ատյանի դատարանի դա-տավոր Վ.Աբրահամյանի 2002թ. հունիսի 24-ի որոշմամբ №1-153 քրեական գործն ընդունվել է վա-րույթ, իսկ 2002թ. հուլիսի 1-ի որոշմամբ նշանակվել է դատական քննության։
Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների առաջին ատյանի դատարանի (դա-տավոր Վ.Աբրահամյան) 2002թ. օգոստոսի 1-ի որոշմամբ հայտարարվել է Մեղադրյալի հետախու-զում, և նրա մասով քրեական գործի վարույթը կասեցվել է։
Նույն դատարանի 2003թ. մարտի 17-ի որոշումներով թիվ 69101002 քրեական գործի վա-րույթը վերսկսվել է, Մեղադրյալի նկատմամբ կիառված խափանման միջոցը՝ չհեռանալու մասին ստորագրությունը, փոխվել և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել երկու ամիս ժամկետով կալանքը։
Նույն դատարանի 2003թ. մարտի 24-ի որոշմամբ թիվ 69101002 քրեական գործի վարույթը կասեցվել է։
Նույն դատարանի 2005թ. սեպտեմբերի 14-ի որոշմամբ Մեղադրյալի կատարած արարքները որակվել են 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ 1-ին մասով, 38-325-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
ՀՀ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրա-վասության դատարանի դատավոր Մ.Մելքոնյանը 2016թ. ապրիլի 27-ի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ /0002/01/08 քրեական գործն ընդունել է վարույթ։
Երևանի քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Վ. Գրգորյանը 2019թ. հունիսի 26-ի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործը ընդունել է վարույթ։
Նույն դատարանի դատավոր Ա.Մելիքսեթյանը 2020թ. սեպտեմբերի 10-ի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործը ընդունել է վարույթ։
Նույն դատարանի դատավոր Ա.Մելիքսեթյանի 2020թ. սեպտեմբերի 23-ի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործի վարույթը կասեցվել է։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դա-տավոր Գ.Պողոսյանը 2023թ. հունիսի 15-ի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 կասեցված քրեական գործի վարույթը վերսկսել, այն ստանձնել է վարույթ և նշանակել նախնական դատալսումներ։
2․ Մեղադրյալի նկատմամբ 07.03.1961թ. ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 15-78-րդ հոդ-վածի 1-ին, 17-213-րդ հոդվածի 1-ին և 213-րդ հոդվածի 3-րդ մասերով քրեական հետապնդում է հա-րուցվել այն բանի համար, որ նա. «ԱՄՆ մեկնելու արտոնագիր ստանալու համար ԱՄՆ դեսպանա-տան կողմից բազմիցս մերժված Մարիամ Դուրգարյանը շահ ակնկալող Արթուր Ասատրյանի և Գեր-տա Դադաշովայի օժանդակությամբ, այլ ճանապարհով ԱՄՆ մեկնելու արտոնագիր ստանալու նպատակով 2002թ. հունվարին դիմել է Սուսան Հարությունյանին: Մ.Դուրգարյանը համաձայնվելով վերջինիս, այլ քաղաքացու անձնագիրը կեղծելու միջոցով, ապօրինի արտասահման մեկնելու ար-տոնագիր ձեռք բերելու առաջարկությանը, Ս.Հարությունյանին դրդել է կատարել այդ արարքը: 2002թ. փետրվար ամսի սկզբներին Մ.Դուրգարյանը Ս.Հարությունյանից ստացել է իր լուսանկարը փակցված վիճակում Մարինե Գևորգյանի անվամբ ԱԵ 0619530 համարի կեղծված անձնագիրը, նույն անձի ամուսնու՝ Հովհաննես Գևորգյանի ԱԵ 0618680 համարի անձնագիրը, Ն-488487 համա-րի ամուսնության վկայականը, երեխաների թիվ Վ-349507 և Վ-525414 համարների ծննդյան վկայա-կանները, Գևորգյան ամուսիների աշխատանքի վայրից կեղծ տեղեկանքները և այլ փաստաթղթերը: Մ.Դուրգարյանը վերը նշված, իրականությանը չհամապատասխանող, կեղծ փաստաթղթերը 2002 թ. փետրվարի 13-ին օգտագործել է ԱՄՆ դեսպանատանը, անձնական տվյալների մասին անկետա-յում կեղծել է Մ.Գևորգյանի ստորագրությունը, ծանուցվել է ԱՄՆ մեկնելու թիվ 43492419 արտոնա-գիրը ստանալու թույլտվություն ձեռք բերելու մասին և որպես հատուցում Ա.Ասատրյանին է տվել 9300 ԱՄՆ դոլար: Մ.Գևորգյանի անվամբ կեղծված անձնագիրը, արդեն արտոնագիրը փակցված վիճակում, 2002թ. փետրվարի 15-ին ԱՄՆ դեսպանատնից ստացել է Հեղինե Առաքելյանը և բռնվել ՀՀ ՆԳՆ ԿՀԴՊ գլխավոր վարչության աշխատակիցների կողմից:»։
Պաշտպանի միջնորդությունը.
3․ Դատական նիստում Պաշտպանը միջնորդեց Մեղադրյալի նկատմամբ դադարեցնել 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ 1-ին, 38-325-րդ հոդվածի 1-ին և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասերով քրեական հետապնդումն ու կարճել քրեական գործի վարույթը՝ քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով:
Միջնորդության վերաբերյալ Մեղադրողի դիրքորոշումը.
4․ Մեղադրողը, առարկելով Պաշտպանի միջնորդության դեմ, պատճառաբանեց, որ Պաշտ-պանի կողմից ներկայացված միջնորդությունը չի բխում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջներից, նկատի ունենալով, որ ինչպես նախկին, այնպես էլ գործող քրեական դատավա-րության օրենսգրքով հստակ սահմանված է, որ վաղեմության ժամկետներն անցելու հիմքով գործի վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե դրա դեմ առար-կում է մեղադրյալը:
Գտավ, որ տվյալ դեպքում Պաշտպանը գործում է իր նախաձեռնությամբ՝ առանց Մեղա-դրյալի կողմից որևէ համաձայնություն ներկայացնելու կամ համապատասխան տվյալներ տրամա-դրելու, ինչը հակասում է Մեղադրյալի իրավունքների իրացման սկզբունքներին։
Մեղադրյալի բացակայությամբ վարույթ իրականացնելու համար էական նշանակություն ու-նեցող փաստական հանգամանքները.
5․ Դատարանը հաշվի առնելով սույն որոշման 1-ին կետում արձանագրված փաստական տվյալները և պարզված համարելով, որ․
- Մեղադրյալը խուսափում է քրեական վարույթին մասնակցելուց,
- նա պատշաճ ծանուցված է իր նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդման մասին,
- Դատարանի կողմից ձեռնարկվել են անհրաժեշտ և բավարար միջոցներ վարույթին Մե-ղադրյալի մասնակցությունն ապահովելու համար,
- հեռակա վարույթին Մեղադրյալի մասնակցության անհնարինության հարգելի պատճառի վերաբերյալ տվյալներ ձեռք չեն բերվել,
- Մեղադրյալն անչափահաս չէ, ենթադրյալ հանցանքը նա չի կատարել անմեղսունակության վիճակում, չունի պատժի նշանակումը կամ կատարումն անհնար դարձնող հոգեկան առողջության խնդիր և առկա չէ Մեղադրյալի՝ այդպիսի վիճակում լինելու վերաբերյալ ողջամիտ կասկած,
կողմերի կարծիքը լսելուց հետո սեփական նախաձեռնությամբ Մեղադրյալի նկատմամբ կա-յացրել է հեռակա վարույթ իրականացնելու մասին որոշում, նկատի ունենալով, որ առկա են հեռակա վարույթ իրականացնելու` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված հիմքն ու պայմանները և բացակայում են հեռակա վարույթի իրականացումը բացառող՝ նույն օրենսգրքով սահմանված հանգամանքները։
6․ Դատալսումների ընթացում հեռակա վարույթի իրականացումը բացառող՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված որևէ հանգամանք ի հայտ չի եկել։
7․ Հեռակա վարույթ սկսելու պահին խուսափող Մեղադրյալն ունեցել է վարույթին ներգրավ-ված պաշտպան, ում հանձնվել է մեղադրական եզրակացության պատճենը:
Դատարանի պատճառաբանությունները և վերլուծություն.
8․ Սույն գործով Դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. արդյո՞ք Մեղադրյալի նկատմամբ կարող է իրականացվել հեռակա դատաքննություն և արդյո՞ք նրա նկատ-մամբ 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ 1-ին մասով, 38-325-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը ենթակա է դադա-րեցման` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով:
9․ ՀՀ գործող քրեական դատավարության օրենսգրքի 476-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Մեղադրյալի բացակայությամբ վարույթը (այսուհետ՝ հեռակա վարույթ) իրականացվում է միայն այն դեպքում, երբ մեղադրյալը խուսափում է քրեական վարույթին մասնակցելուց: Հեռակա վարույթ կարող է իրականացվել, եթե մեղադրյալը պատշաճ ծանուցված է իր նկատմամբ հարուց-ված քրեական հետապնդման մասին, իսկ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ձեռ-նարկվել են անհրաժեշտ և բավարար միջոցներ վարույթին մեղադրյալի մասնակցությունն ապահո-վելու համար։
2. (․․․):
3. Հեռակա վարույթն իրականացվում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կարգով՝ հաշվի առնելով սույն գլխով նախատեսված կանոնները։»։
1998թ. հուլիսի 1-ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի համաձայն՝ «Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները»:
Նույն հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն` «Դատարանը, հայտնաբերելով քրեական հետա-պնդումը բացառող հանգամանքներ, լուծում է ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը»:
2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի 1-ին մասի համա-ձայն՝ «Արարքի հանցավորությունը, պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշ-վում են դա կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով»։
Նույն օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Արարքի հանցավորությունը սահմանող, պատիժը խստացնող կամ հանցանք կամ քրեա-կան օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենսդրությունը հետադարձ ուժ չունի:
2. Արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ: Նշված դեպքում այն տարածվում է մինչև դրա ուժի մեջ մտնելը հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած այն անձանց վրա, որոնց վերաբերյալ դեռևս առկա չէ օրինական ուժի մեջ մտած եզրափակիչ դատավարական ակտ։
3. (․․․)։
4. Հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած անձի վի-ճակն այլ կերպ բարելավող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ, եթե դա նախատեսված է օրեն-քով։
5. Հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարելուց հետո ուժի մեջ մտած, սակայն մինչև իրավասու մարմնի կողմից եզրափակիչ դատավարական ակտը կայաց-նելն ուժը կորցրած միջանկյալ քրեական օրենսդրությունը հետադարձ ուժով կիրառվում է սույն հոդվածով նախատեսված չափանիշներին համապատասխան։
6. Պատասխանատվությունը մասնակիորեն մեղմացնող և միաժամանակ մասնակիորեն խստացնող օրենքը սույն հոդվածով նախատեսված չափանիշներին համապատասխան հետադարձ ուժ ունի միայն այն մասով, որը մեղմացնում է պատասխանատվությունը»։
Նույն օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն`«Միջին ծանրության հանցագործու-թյուններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենս-գրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում հինգ տարի ժամկետով ազատա-զրկումը․․․»:
Նույն օրենսգրքի 34-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցափորձ է համարվում ուղղակի դիտավորությամբ կատարված այն գործողությունը (անգործությունը), որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանք կատարելուն, եթե հանցագործու-թյունն ավարտին չի հասցվել անձի կամքից անկախ հանգամանքներով»։
Նույն օրենսգրքի 38-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Կատարողի հետ մեկտեղ հան-ցակիցներ են համարվում կազմակերպիչը, դրդիչը և օժանդակողը»:
Նույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «(․․․) Ընդ որում, անձը չի կարող քրե-ական պատասխանատվության ենթարկվել, եթե ոչ մեծ ծանրության կամ միջին ծանրության հան-ցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել է տասը տարի, (․․․) և վաղեմության ժամկետի ըն-թացքն ընդհատված չի եղել նոր հանցագործությամբ:
Նույն օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Իրավունք վերապահող կամ պա-տասխանատվությունից ազատող վկայական կամ պաշտոնական այլ փաստաթուղթ կեղծելը՝ կեղ-ծողի կողմից անձամբ կամ այլ անձի կողմից դրանք օգտագործելու կամ իրացնելու նպատակով կամ այդպիսի փաստաթուղթ իրացնելը կամ նույն նպատակներով կեղծ կնիքներ, դրոշմներ, ձևաթղթեր, տրանսպորտային միջոցների հաշվառման համարանիշներ պատրաստելը կամ իրացնելը, ինչպես նաև ակնհայտ կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից չորսհա-րյուրապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով»։
Նույն օրենսգրքի 329-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Առանց սահմանված փաստա-թղթերի կամ առանց պատշաճ թույլտվության Հայաստանի Հանրապետության պահպանվող պե-տական սահմանը հատելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկից երկուհարյուրա-պատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով»։
ՀՀ գործող քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի համաձայն՝ «Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդու-մը ենթակա է դադարեցման, եթե առկա է Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված՝ քրեական պատասխանատվությունը բացառող որևէ հանգամանք (բացառությամբ անմեղսունակության)»։
Նույն օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ինմասի 3-րդ կետի համաձայն՝ «Քրեական վարույթը են-թակա է կարճման, եթե կայացվել է անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ մե-ղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշում, և սպառվել են վա-րույթը շարունակելու բոլոր հնարավորությունները»։
ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Միջին ծանրության հանցանքներ են համարվում սույն օրենսգրքով նախատեսված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում 5 տարի ժամ-կետով ազատազրկումը»։
Նույն օրենսգրքի 44-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցափորձ է համարվում դի-տավորյալ այն գործողությունը կամ անգործությունը, որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանք կա-տարելուն և պարունակում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված հանցակազմի հատ-կանիշներ, սակայն անձի դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից ան-կախ հանգամանքներով չի իրագործվում տվյալ հանցակազմի որևէ հատկանիշի բացակայության հետևանքով»։
Նույն օրենսգրքի 46-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցակիցներ են համարվում կա-տարողը, դրդիչը, կազմակերպիչը և օժանդակողը»։
Նույն օրենսգրքի 83-րդ հոդվածի 7-րդ մասի համաձայն՝ «Վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցվում է, եթե անձը խուսափում է քննությունից: Այս դեպքում վաղեմության ընթացքը վեր-սկսվում է անձին ձերբակալելու կամ մեղայականով նրա ներկայանալու պահից: Ընդ որում, անձը չի կարող քրեական պատասխանատվության ենթարկվել, եթե ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հան-ցանքն ավարտվելու օրվանից անցել է 15 տարի, իսկ ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցանքն ավարտվելու օրվանից՝ 25 տարի, և վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատված չի եղել նոր հան-ցագործությամբ»:
Նույն օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Պետական կամ տեղական ինք-նակառավարման մարմնի կամ դրանց կազմակերպության, առևտրային կամ այլ կազմակերպու-թյան, անհատ ձեռնարկատիրոջ, նոտարի, աուդիտորի կամ փաստաթուղթ կազմելու, տալու կամ դրա իսկությունը հավաստելու համար լիազորված այլ անձի կողմից տրվող իրավաբանական նշա-նակություն ունեցող փաստ հավաստող կամ իրավունք վերապահող կամ պարտականությունից կամ պատասխանատվությունից ազատող փաստաթուղթ կեղծելը՝ կեղծողի կողմից անձամբ կամ այլ անձի կողմից այն օգտագործելու կամ իրացնելու նպատակով, կամ այդպիսի փաստաթուղթ իրաց-նելը կամ նույն նպատակով կեղծ դրոշմ, կնիք կամ ձևա-թուղթ պատրաստելը կամ իրացնելը, ինչ-պես նաև կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխա-տանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով»:
Նույն օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «1. Առանց սահմանված փաստա-թղթի կամ պատշաճ թույլտվության Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանը հատելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշ-խատանքներով՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազըրկ-մամբ` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով»։
10․ Դատարանը, հեռակա վարույթի կարգով քննության առնելով Պաշտպանի միջնորդու-թյունն ու լսելով Մեղադրողի կարծիքը, գտնում է, որ այն պետք է բավարարվի` հետևյալ պատճառա-բանություններով.
11․ Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ օրենսդիրը վաղեմության ժամկետն անցնելը դիտում է որպես քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք` սահմանելով, որ քրե-ական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դա-դարեցման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները։ Ընդ որում, անձը չի կարող քրեական պա-տասխանատվության ենթարկվել, եթե ոչ մեծ ծանրության կամ միջին ծանրության հանցանքն ա-վարտված համարելու օրվանից անցել է տասը տարի (15 տարի) և վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատված չի եղել նոր հանցագործությամբ:
12․ Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ և 329-րդ հոդվածների 1-ին մասերով նախատեսված հանցանքները կատարվել են 2002թ. փետրվար ամսվա ընթացքում, ու դրանք ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցանքններ են։
13․ Վերոնշյալ արարքները կատարելու համար Մեղադրյալի վերաբերյալ դատավճիռ չի կա-յացվել։
14. Սույն որոշման 2-րդ և 5-7-րդ կետերում մեջբերված ու վերլուծված փաստական տվյալ-ները գնահատելով սույն որոշման 9-րդ ու 11-րդ կետերում մեջբերված իրավանորմերի և դրանց վերլուծության համատեքստում՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Մեղադրյալին մեղսագրված ա-րարքների վաղեմության առավելագույն ժամկետը սույն որոշումը կայացնելու պահի դրությամբ լրա-ցած է, այսինքն՝ նրան վերագրվող ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցանքներն ավարտված հա-մարելու օրվանից անցել է 10 տարի, որի ընթացքում վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատ-ված լինելու վերաբերյալ փաստական տվյալներ ձեռք չեն բերվել:
15․ Դատարանը,
- անդրադառնալով Մեղադրողի առարկությանն ու դիրքորոշմանը,
- հաշվի առնելով սույն որոշման 2-րդ ու 5-7-րդ կետերում մեջբերված և վերլուծված փաս-տական տվյալներն ու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 476-478-րդ և 480-րդ հոդված-ներով սահմանված իրավակարգավորումները,
- արձանագրելով, որ իրավունքի և օրենսդրության զարգացման արդյունքում օրենսդիրը գործող քրեադատավարական օրենգրքով սահմանել է, որ քրեական հետապնդումը չի կարող դա-դարեցվել, եթե անձն առարկում է դրա դեմ այն հիմքով, որ չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը,
- փաստելով, որ քրեական գործի նյութերի համաձայն՝ դատաքննության փուլում փախուստի դիմած և քրեական վարույթին մասնակցելուց խուսափող Մեղադրյալն առաջադրված մեղադրան-քում թե՛ նախաքննության, թե՛ դատաքնության ընթացքում իրեն մեղավոր է ճանաչել,
գտնում է, որ Մեղադրյալը, իր կամային և գիտակցված վարքագծով միանշանակ ցույց տա-լով, որ չի ցանկանում ուղիղ առնչություն ունենալ քրեական ընթացակարգին, խուսափել է հետագա դատաքննությանը մասնակցելուց՝ ընդգծված հրաժարվելով և ինքն իրեն զրկելով դատարանում իր իրավունքներն իրացնելու հնարավորությունից, ինչից հետևում է, որ Մեղադրողի առարկությունն իրավաչափ չէ և նրա դիրքորոշումը չի կարող հիմք հանդիսնալ Մեղադրյալի նկատմամբ հեռակա վարույթ չիրականացնելու համար։
Միաժամանակ Դատարանը հարկ է համարում նշել, որ ի շահ արդարադատության օրենս--դիրը նախատեսել է նաև ընթացակարգի հետադարձ՝ հատուկից ընդհանուրի փոխակերպման տարբերակ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրեսգրքի 481-րդ հոդվածով 1-ին մասով նախատես-ված լրացուցիչ հիմքով դատական ակտը բեկանելու միջոցով։
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով մյուս ամբաստանյալների վերաբերյալ 2002թ․ օգսոտոսի 1-ին կայացված դատավճռով դատարանը տնօրինել է իրեղեն ապացույց ճանաչված անձնագիրն ու արտոնագիրը՝ վճռելով դրանք կցել ու պահել քրեական գործի հետ։
Անդրադառնալով քրեական գործում առկա գրավոր փաստաթղթերի պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք՝ քրեական գործի գրավոր ապացույցները, պետք է պահվեն քրե-ական գործի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում։
Դատարանը, անդրադառնալով Մ.Դուրգարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջո-ցի հարցին, գտնում է, որ այն՝ կալանավորումը, որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերացվի:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով 1998թ. հուլիսի 1-ին ընդունված ՀՀ քրեական դա-տավարության օրենսգրքի 35-րդ ու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ և 270-րդ հոդվածներով` դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Ամբաստանյալ Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի նկատմամբ դադարեցնել 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-325-րդ հոդվածի 1-ին, 325-րդ հոդվածի 1-ին և 34-329-րդ 1-ին մասերով (համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-457-րդ հոդված 1-ին, 457-րդ հոդված 1-ին և 44-469-րդ հոդված 1-ին մասերին) քրեական հետապնդումը` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամսկետներն անցած լինելու հիմքով։
Թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 (69101002) քրեական գործի վարույթը կարճել:
Քրեական գործի գրավոր ապացույցները պահել քրեական գործի նյութերի հետ` դրանք պա-հելու ամբողջ ընթացքում:
Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալա-նավորումը, որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերացնել:
Որոշումը հրապարակվելու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում, կարող է դատական վերանայման ընդհանուր կարգով և ՀՀ քրեական դատավարության օրեսգրքի 481-րդ հոդվածով նախատեսված լրացուցիչ հիմքով բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան:
Օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո սույն որոշումը ՀՀ քրեական դատավարության օրենս-գրքի 481-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված լրացուցիչ հիմքով Մեղադրյալի բողոքի հիման վրա ենթակա է վերանայման ՀՀ քրեական դատավարության օրեսգրքի 49-րդ գլխով սահմանված կարգով։
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
ԵԱՔԴ/0002/01/08
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի
ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան
Նախագահող դատավոր՝ Գ.Պողոսյան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)` հետևյալ կազմով,
Նախագահությամբ դատավոր` Ա․Ղուկասյանի
դատավորներ՝ Ա.Բեկթաշյանի
Ա․Մաթևոսյանի
քարտուղարությամբ՝ Ա.Կարապետյանի
Ք․Բադալյանի
մասնակցությամբ՝
դատախազ՝ Վ․Ասատրյանի
պաշտպան՝ Է․Աղաջանյանի
2025 թվականի մարտի 25-ին ք. Երևանում
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2024 թվականի նոյեմբերի 7-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Վանանդ Ասատրյանի վերաքննիչ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1. Գործի դատավարական ընթացքը.
1․ 2002 թվականի փետրվարի 25-ին ՀՀ ՆԳՆ ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 3-րդ և 15-78-րդ հոդվածի 1-ին մասերով հարուցել է թիվ 69101002 քրեական գործը։
2002 թվականի ապրիլի 4-ի ՀՀ Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 15-78-րդ հոդվածի 1-ին, 17-213-րդ հոդվածի 1-ին և 213-րդ հոդվածի 3-րդ մասերով։
Նույն օրը Մարիամ Դուրգարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը։
2002 թվականի մայիսի 29-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան:
Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների առաջին ատյանի դատարանի 2002 թվականի օգոստոսի 1-ի որոշմամբ Մարիամ Դուրգարյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում, և նրա մասով քրեական գործի վարույթը կասեցվել է։
2003 թվականի մարտի 17-ին քրեական գործի վարույթը վերսկսվել է, Մարիամ Դուրգարյանի նկատմամբ կիառված չհեռանալու մասին ստորագրություն խափանման միջոցը փոխվել է և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել երկու ամիս ժամկետով կալանքը։
2003 թվականի մարտի 24-ին քրեական գործի վարույթը կասեցվել է։
2005 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Մարիամ Դուրգարյանին առաջադրված մեղադրանքի իրավական որակումը համապատասխանեցվել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ 1-ին մասին, 38-325-րդ հոդվածի 1-ին մասին և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասին։
2023 թվականի հունիսի 15-ին թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 կասեցված քրեական գործի վարույթը վերսկսվել է և նշանակվել են նախնական դատալսումներ։
Առաջին ատյանի դատարանը 2024 թվականի նոյեմբերի 7-ին որոշել է․
«Ամբաստանյալ Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի նկատմամբ դադարեցնել 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-325-րդ հոդվածի 1-ին, 325-րդ հոդվածի 1-ին և 34-329-րդ 1-ին մասերով (համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-457-րդ հոդված 1-ին, 457-րդ հոդված 1-ին և 44-469-րդ հոդված 1-ին մասերին) քրեական հետապնդումը` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով։
Թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 (69101002) քրեական գործի վարույթը կարճել:
Քրեական գործի գրավոր ապացույցները պահել քրեական գործի նյութերի հետ` դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում:
Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերացնել:
(...)»։
Առաջին ատյանի դատարանի որոշման դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Վանանդ Ասատրյանը (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր):
2024 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքը, հեռակա վարույթի կիրառման ոչ իրավաչափ լինելու մասով, թողնվել է առանց քննության, իսկ մնացած մասով ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել է դատաքննության:
2․ Վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Առաջին ատյանի դատարանը արձանագրել է հետևյալը․ «Դատական նիստում Պաշտպանը միջնորդեց Մեղադրյալի նկատմամբ դադարեցնել 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ 1-ին, 38-325-րդ հոդվածի 1-ին և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասերով քրեական հետապնդումն ու կարճել քրեական գործի վարույթը՝ քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով:
Միջնորդության վերաբերյալ Մեղադրողի դիրքորոշումը.
4․ Մեղադրողը, առարկելով Պաշտպանի միջնորդության դեմ, պատճառաբանեց, որ Պաշտպանի կողմից ներկայացված միջնորդությունը չի բխում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջներից, նկատի ունենալով, որ ինչպես նախկին, այնպես էլ գործող քրեական դատավարության օրենսգրքով հստակ սահմանված է, որ վաղեմության ժամկետներն անցելու հիմքով գործի վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե դրա դեմ առարկում է մեղադրյալը:
Գտավ, որ տվյալ դեպքում Պաշտպանը գործում է իր նախաձեռնությամբ՝ առանց Մեղադրյալի կողմից որևէ համաձայնություն ներկայացնելու կամ համապատասխան տվյալներ տրամադրելու, ինչը հակասում է Մեղադրյալի իրավունքների իրացման սկզբունքներին։
Մեղադրյալի բացակայությամբ վարույթ իրականացնելու համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.
5․ Դատարանը հաշվի առնելով սույն որոշման 1-ին կետում արձանագրված փաստական տվյալները և պարզված համարելով, որ․
- Մեղադրյալը խուսափում է քրեական վարույթին մասնակցելուց,
- նա պատշաճ ծանուցված է իր նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդման մասին,
- Դատարանի կողմից ձեռնարկվել են անհրաժեշտ և բավարար միջոցներ վարույթին Մեղադրյալի մասնակցությունն ապահովելու համար,
- հեռակա վարույթին Մեղադրյալի մասնակցության անհնարինության հարգելի պատճառի վերաբերյալ տվյալներ ձեռք չեն բերվել,
- Մեղադրյալն անչափահաս չէ, ենթադրյալ հանցանքը նա չի կատարել անմեղսունակության վիճակում, չունի պատժի նշանակումը կամ կատարումն անհնար դարձնող հոգեկան առողջության խնդիր և առկա չէ Մեղադրյալի՝ այդպիսի վիճակում լինելու վերաբերյալ ողջամիտ կասկած,
կողմերի կարծիքը լսելուց հետո սեփական նախաձեռնությամբ Մեղադրյալի նկատմամբ կայացրել է հեռակա վարույթ իրականացնելու մասին որոշում, նկատի ունենալով, որ առկա են հեռակա վարույթ իրականացնելու` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված հիմքն ու պայմանները և բացակայում են հեռակա վարույթի իրականացումը բացառող՝ նույն օրենսգրքով սահմանված հանգամանքները։
6․ Դատալսումների ընթացում հեռակա վարույթի իրականացումը բացառող՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված որևէ հանգամանք ի հայտ չի եկել։
7․ Հեռակա վարույթ սկսելու պահին խուսափող Մեղադրյալն ունեցել է վարույթին ներգրավված պաշտպան, ում հանձնվել է մեղադրական եզրակացության պատճենը:
Դատարանի պատճառաբանությունները և վերլուծություն.
8․ Սույն գործով Դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. արդյո՞ք Մեղադրյալի նկատմամբ կարող է իրականացվել հեռակա դատաքննություն և արդյո՞ք նրա նկատմամբ 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ 1-ին մասով, 38-325-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով:
(…)
10․ Դատարանը, հեռակա վարույթի կարգով քննության առնելով Պաշտպանի միջնորդությունն ու լսելով Մեղադրողի կարծիքը, գտնում է, որ այն պետք է բավարարվի` հետևյալ պատճառաբանություններով.
11․ Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ օրենսդիրը վաղեմության ժամկետն անցնելը դիտում է որպես քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք` սահմանելով, որ քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները։ Ընդ որում, անձը չի կարող քրեական պատասխանատվության ենթարկվել, եթե ոչ մեծ ծանրության կամ միջին ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել է տասը տարի (15 տարի) և վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատված չի եղել նոր հանցագործությամբ:
12․ Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ և 329-րդ հոդվածների 1-ին մասերով նախատեսված հանցանքները կատարվել են 2002թ. փետրվար ամսվա ընթացքում, ու դրանք ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցանքններ են։
13․ Վերոնշյալ արարքները կատարելու համար Մեղադրյալի վերաբերյալ դատավճիռ չի կայացվել։
14. Սույն որոշման 2-րդ և 5-7-րդ կետերում մեջբերված ու վերլուծված փաստական տվյալները գնահատելով սույն որոշման 9-րդ ու 11-րդ կետերում մեջբերված իրավանորմերի և դրանց վերլուծության համատեքստում՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Մեղադրյալին մեղսագրված արարքների վաղեմության առավելագույն ժամկետը սույն որոշումը կայացնելու պահի դրությամբ լրացած է, այսինքն՝ նրան վերագրվող ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցանքներն ավարտված համարելու օրվանից անցել է 10 տարի, որի ընթացքում վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատված լինելու վերաբերյալ փաստական տվյալներ ձեռք չեն բերվել:
15․ Դատարանը,
- անդրադառնալով Մեղադրողի առարկությանն ու դիրքորոշմանը,
- հաշվի առնելով սույն որոշման 2-րդ ու 5-7-րդ կետերում մեջբերված և վերլուծված փաս-տական տվյալներն ու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 476-478-րդ և 480-րդ հոդվածներով սահմանված իրավակարգավորումները,
- արձանագրելով, որ իրավունքի և օրենսդրության զարգացման արդյունքում օրենսդիրը գործող քրեադատավարական օրենգրքով սահմանել է, որ քրեական հետապնդումը չի կարող դադարեցվել, եթե անձն առարկում է դրա դեմ այն հիմքով, որ չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը,
- փաստելով, որ քրեական գործի նյութերի համաձայն՝ դատաքննության փուլում փախուստի դիմած և քրեական վարույթին մասնակցելուց խուսափող Մեղադրյալն առաջադրված մեղադրանքում թե՛ նախաքննության, թե՛ դատաքնության ընթացքում իրեն մեղավոր է ճանաչել,
գտնում է, որ Մեղադրյալը, իր կամային և գիտակցված վարքագծով միանշանակ ցույց տալով, որ չի ցանկանում ուղիղ առնչություն ունենալ քրեական ընթացակարգին, խուսափել է հետագա դատաքննությանը մասնակցելուց՝ ընդգծված հրաժարվելով և ինքն իրեն զրկելով դատարանում իր իրավունքներն իրացնելու հնարավորությունից, ինչից հետևում է, որ Մեղադրողի առարկությունն իրավաչափ չէ և նրա դիրքորոշումը չի կարող հիմք հանդիսնալ Մեղադրյալի նկատմամբ հեռակա վարույթ չիրականացնելու համար։
Միաժամանակ Դատարանը հարկ է համարում նշել, որ ի շահ արդարադատության օրենսդիրը նախատեսել է նաև ընթացակարգի հետադարձ՝ հատուկից ընդհանուրի փոխակերպման տարբերակ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրեսգրքի 481-րդ հոդվածով 1-ին մասով նախատեսված լրացուցիչ հիմքով դատական ակտը բեկանելու միջոցով։
(…)»։
3․ Վերաքննիչ բողոքի հիմքը, այն հաստատող փաստերը, պահանջը, ինչպես նաև դրանք հիմնավորող փաստարկները.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում.
Բողոքաբերը ներկայացված վերաքննիչ բողոքում նշել է․ «Մեղադրյալ Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի նկատմամբ հեռակա վարույթ իրականացնելով, վերջինի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելով և թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործի վարույթը կարճելով, առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի և քրեադատավարական օրենքի էական այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա:
(…)
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը մեղադրյալ Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի նկատմամբ հեռակա վարույթ իրականացնելու, վերջինի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործի վարույթը կարճելու կապակցությամբ հանգել է սխալ հետևության:
(…)
Անդրադառնալով մեղադրյալ Մարիամ Դուրգարյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու վերաբերյալ հարցերին, հարկ է արձանագրել, որ թեև առերյութ անցել են մեղադրյալին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետները, սակայն առանց մեղադրյալ Մարիամ Դուրգարյանի դիրքորոշումը ճշտելու հնարավոր չէ վերջինիս նկատմամբ իրականացվող քրեական հետապնդումը ոչ արդարացնող հիմքով դադարեցնելու, քանի որ թե ներկա, թե նախկին քրեադատավարական նորմերը պարտադիր պայման են համարում մեղադրյալի դիրքորոշման ճշտումը, որը սույն դեպքում չի կատարվել, ավելին պաշտպանը, ներկայացրել է մի միջնորդություն, որի իրավունքը չուներ, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալը վերջինին նման լիազորությամբ չի օժտել:
Ավելին, Վճռաբեկ դատարանը բազմաթիվ որոշումներում արձանագրել է, որ Դատարանը պետք է պարզի, թե արդյո՞ք ամբաստանյալը համաձայն է, որ նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվի քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով: Անձի համաձայնությունը ստանալու դեպքում` դատարանը պարտավոր է դադարեցնել նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը, իսկ համաձայնության բացակայության դեպքում` պետք է դատական քննությունը շարունակի ընդհանուր կարգով, սակայն դատավճիռ կայացնելիս` դադարեցնի անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը:
Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը՝ հարկ է փաստել, որ մեղադրյալ Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի նկատմամբ հեռակա վարույթ իրականացնելով, վերջինի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելով և թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործի վարույթը կարճելով, առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի և քրեադատավարական օրենքի էական այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա:
(…)»։
Արդյունքում՝ Բողոքաբերը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող որոշումը և վարույթը փոխանցել նույն դատարան` նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը:
4․ Վերաքննիչ դատարանում կողմերի ներկայացրած բացատրությունները.
Դատախազ Վ․Ասատրյանը, ներկայացնելով վերաքննիչ բողոքի հիմքերի ու հիմնավորումների վերաբերյալ իր բացատրությունները, պնդեց այն և խնդրեց բավարարել։
Պաշտպան Է․Աղաջանյանը, ներկայացնելով վերաքննիչ բողոքի վերաբերյալ իր բացատրությունները, առարկեց դրա դեմ և խնդրեց այն մերժել։
5․ Վերաքննիչ դատարանի հիմնավորումներն ու եզրահանգումը․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»:
Մեջբերված քրեադատավարական նորմերի լույսի՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել հետևյալ հարցին․ Հիմնավոր է արդյո՞ք մեղադրյալ Մարիամ Դուրգարյանին քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետներն անցնելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե`
(...)
12) անձը Հայաuտանի Հանրապետության քրեական oրենuգրքի ընդհանուր կամ հատուկ մասի դրույթների ուժով ենթակա է ազատման քրեական պատաuխանատվությունից.
(…)
4. Սույն հոդվածի 1-ին մաuի 11-14-րդ կետերով նախատեսված հանգամանքների առկայությունը քրեական հետապնդումը բացառող չէ, եթե անձն առարկում է դրա դեմ այն հիմքով, որ չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը: Այu դեպքում քրեական վարույթը շարունակվում է ընդհանուր կարգով, սակայն մեղադրական վերդիկտ կայացնելու դեպքում այդ անձի նկատմամբ պատիժ չի նշանակվում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 49-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«2. Պաշտպանն իրավունք չունի՝
1) հակառակ պաշտպանյալի դիրքորոշման՝ ընդունելու նրա առնչությունը ենթադրյալ հանցանքին կամ մեղավորությունը դրա կատարման մեջ.
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 478-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Պաշտպանը կարող է ընդունել մեղադրյալի առնչությունը ենթադրյալ հանցանքին կամ մեղավորությունը դրա կատարման մեջ միայն այն դեպքում, երբ մեղադրյալն այդ մասին գրավոր, հստակ և պատշաճ ձևով տեղեկացրել է վարույթն իրականացնող մարմնին»։
Անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իր նախադեպային իրավունքում, իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) քրեական օրենսդրությամբ, կապված արարքի բնույթից և հանրության համար վտանգավորության աստիճանից, նախատեսված են քրեական պատասխանատվության ենթարկելու տարբեր ժամկետներ, որոնց անցնելու դեպքում կատարված արարքը կորցնում է իր վտանգավորությունը, և անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից (…) Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ օրենսդիրը վաղեմության ժամկետն անցնելը դիտում է որպես քրեական գործի վարույթը և քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք` սահմանելով, որ քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները։ Միևնույն ժամանակ քրեադատավարական օրենքը վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու պարտադիր նախապայման է դիտում մեղադրյալի համաձայնությունը, որի բացակայությունը ենթադրում է վարույթի շարունակում ընդհանուր կարգով։ Այսինքն` այն դեպքում, երբ անձը համաձայն չէ վաղեմության ժամկետներն անցնելու հիմքով քրեական գործի հարուցումը մերժելու, իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և գործի վարույթը կարճելու հետ, նրան պետք է հնարավորություն ընձեռվի դատական քննության միջոցով հասնելու իր անմեղության ապացուցման։
(…)» :
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավակարգավորումների վերլուծությունից հետևում է, որ վաղեմության ժամկետն անցնելը բացառում է ինչպես քրեական հետապնդման հարուցումը, իսկ արդեն իսկ հարուցված քրեական հետապնդման պարագայում` օրենսդրական այդ արգելքի կիրառումն այլևս պայմանավորվում է միայն մեղադրյալի հայեցողությամբ (վերջինս չպետք է առարկի դրա դեմ այն հիմքով, որ չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը)։
Ընդ որում՝ մեղադրյալի բացակայությամբ իրականացվող վարույթի դեպքում Օրենսդիրն ի շահ մեղադրյալի խստացրել է նաև պաշտպանի՝ վարութային կոնկրետ վարքագիծ դրսևորելու պայմանը՝ պաշտպանյալի դիրքորոշման բովանդակությունը պարզելու պահանջը փոխարինելով մեղադրյալի կողմից որոշակի գործողություն կատարելու կանոնով։ Սա նշանակում է, որ հեռակա վարույթին մասնակցող պաշտպանը չունի մեղադրանքի առնչությամբ վերաբերմունք դրսևորելու ազատություն, քանի դեռ մեղադրյալն անձամբ և աներկբա չի համաձայնվել իրեն վերագրվող փաստերի և դրանց տրված իրավական գնահատականի հետ։
Սույն գործում փաստական հանգամանքների ուսումնասիրությունից երևում է, որ
- Առաջին ատյանի դատարանում՝ դատաքննության ընթացքում, պաշտպանը միջնորդել է Մարիամ Դուրգարյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել և քրեական գործի վարույթը կարճել քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով։
- Առաջին ատյանի դատարանը Մարիամ Դուրգարյանի նկատմամբ դադարեցրել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-325-րդ հոդվածի 1-ին, 325-րդ հոդվածի 1-ին և 34-329-րդ 1-ին մասերով քրեական հետապնդումը` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով։
- Առաջին ատյանի դատարանը փաստել է, որ դատաքննության փուլում փախուստի դիմած և քրեական վարույթին մասնակցելուց խուսափող Մարիամ Դուրգարյանն առաջադրված մեղադրանքում թե՛ նախաքննության, թե՛ դատաքնության ընթացքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, ուստի գտել է, որ Մարիամ Դուրգարյանը, իր կամային և գիտակցված վարքագծով միանշանակ ցույց տալով, որ չի ցանկանում ուղիղ առնչություն ունենալ քրեական ընթացակարգին, խուսափել է հետագա դատաքննությանը մասնակցելուց՝ ընդգծված հրաժարվելով և ինքն իրեն զրկելով դատարանում իր իրավունքներն իրացնելու հնարավորությունից։
Վկայակոչված իրավանորմերի և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով վերը նշված փաստական տվյալները՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել մեղադրյալի բացակայությամբ իրականացվող վարույթին վերաբերելի իրավակարգավորումները՝ արդյունքում հանգելով սխալ հետևության՝ Մարիամ Դուրգարյանի նկատմամբ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ:
Մասնավորապես՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով անձի նկատմամբ քրեական հետապնդման հարցի լուծումը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը պայմանավորում է միայն մեղադրյալի հայեցողությամբ։ Անձը չպետք է առարկի դրա դեմ այն հիմքով, որ չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը։
Իսկ մեղադրյալի բացակայությամբ իրականացվող վարույթի դեպքում, երբ մեղադրյալն անձամբ չի մասնակցում իրականացվող դատաքննությանը, պաշտպանը, մեղադրյալի փոխարեն, կարող է համաձայնություն տալ վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վերաբերյալ միայն այն դեպքում, երբ մեղադրյալն այդ մասին գրավոր, հստակ և պատշաճ ձևով տեղեկացրել է վարույթն իրականացնող մարմնին, քանի որ քննարկվող հարցի վերաբերյալ դիրքորոշումը փոխկապակցված է անձի մեղավորության հարցի հետ։
Սույն դեպքում՝ Առաջին ատյանի դատարանը Մարիամ Դուրգարյանի նկատմամբ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցրել է պաշտպանի միջնորդության հիման վրա, չունենալով այդ մասին մեղադրյալի գրավոր, հստակ և պատշաճ ձևով տեղեկացումը։
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 478-րդ հոդվածի 4-րդ մասի խախտում, ինչի արդյունքում խախատվել է նույն օրենսգրքի 20-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 23-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված սկզբունքները՝ որն էլ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն հիմք է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 7-ի որոշումը բեկանելու և նոր դատաքննություն իրականացնելու նպատակով՝ վարույթը առաջին ատյանի դատարան փոխանցելու համար:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-372-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Վանանդ Ասատրյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 7-ի որոշումը բեկանել և քրրեական գործը (վարույթը) փոխանցել առաջին ատյանի դատարան՝ նոր դատաքննության։
Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ԱԴՐԻՆԵ ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ԱՐՄԵՆ ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ
ԱՆՆԱ ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի
ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան
Նախագահող դատավոր՝ Գ.Պողոսյան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)` հետևյալ կազմով,
Նախագահությամբ դատավոր` Ա․Ղուկասյանի
դատավորներ՝ Ա.Բեկթաշյանի
Ա․Մաթևոսյանի
քարտուղարությամբ՝ Ա.Կարապետյանի
Ք․Բադալյանի
մասնակցությամբ՝
դատախազ՝ Վ․Ասատրյանի
պաշտպան՝ Է․Աղաջանյանի
2025 թվականի մարտի 25-ին ք. Երևանում
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2024 թվականի նոյեմբերի 7-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Վանանդ Ասատրյանի վերաքննիչ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1. Գործի դատավարական ընթացքը.
1․ 2002 թվականի փետրվարի 25-ին ՀՀ ՆԳՆ ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 3-րդ և 15-78-րդ հոդվածի 1-ին մասերով հարուցել է թիվ 69101002 քրեական գործը։
2002 թվականի ապրիլի 4-ի ՀՀ Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 15-78-րդ հոդվածի 1-ին, 17-213-րդ հոդվածի 1-ին և 213-րդ հոդվածի 3-րդ մասերով։
Նույն օրը Մարիամ Դուրգարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը։
2002 թվականի մայիսի 29-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան:
Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների առաջին ատյանի դատարանի 2002 թվականի օգոստոսի 1-ի որոշմամբ Մարիամ Դուրգարյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում, և նրա մասով քրեական գործի վարույթը կասեցվել է։
2003 թվականի մարտի 17-ին քրեական գործի վարույթը վերսկսվել է, Մարիամ Դուրգարյանի նկատմամբ կիառված չհեռանալու մասին ստորագրություն խափանման միջոցը փոխվել է և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել երկու ամիս ժամկետով կալանքը։
2003 թվականի մարտի 24-ին քրեական գործի վարույթը կասեցվել է։
2005 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Մարիամ Դուրգարյանին առաջադրված մեղադրանքի իրավական որակումը համապատասխանեցվել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ 1-ին մասին, 38-325-րդ հոդվածի 1-ին մասին և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասին։
2023 թվականի հունիսի 15-ին թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 կասեցված քրեական գործի վարույթը վերսկսվել է և նշանակվել են նախնական դատալսումներ։
Առաջին ատյանի դատարանը 2024 թվականի նոյեմբերի 7-ին որոշել է․
«Ամբաստանյալ Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի նկատմամբ դադարեցնել 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-325-րդ հոդվածի 1-ին, 325-րդ հոդվածի 1-ին և 34-329-րդ 1-ին մասերով (համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-457-րդ հոդված 1-ին, 457-րդ հոդված 1-ին և 44-469-րդ հոդված 1-ին մասերին) քրեական հետապնդումը` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով։
Թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 (69101002) քրեական գործի վարույթը կարճել:
Քրեական գործի գրավոր ապացույցները պահել քրեական գործի նյութերի հետ` դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում:
Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերացնել:
(...)»։
Առաջին ատյանի դատարանի որոշման դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Վանանդ Ասատրյանը (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր):
2024 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքը, հեռակա վարույթի կիրառման ոչ իրավաչափ լինելու մասով, թողնվել է առանց քննության, իսկ մնացած մասով ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել է դատաքննության:
2․ Վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Առաջին ատյանի դատարանը արձանագրել է հետևյալը․ «Դատական նիստում Պաշտպանը միջնորդեց Մեղադրյալի նկատմամբ դադարեցնել 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ 1-ին, 38-325-րդ հոդվածի 1-ին և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասերով քրեական հետապնդումն ու կարճել քրեական գործի վարույթը՝ քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով:
Միջնորդության վերաբերյալ Մեղադրողի դիրքորոշումը.
4․ Մեղադրողը, առարկելով Պաշտպանի միջնորդության դեմ, պատճառաբանեց, որ Պաշտպանի կողմից ներկայացված միջնորդությունը չի բխում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջներից, նկատի ունենալով, որ ինչպես նախկին, այնպես էլ գործող քրեական դատավարության օրենսգրքով հստակ սահմանված է, որ վաղեմության ժամկետներն անցելու հիմքով գործի վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե դրա դեմ առարկում է մեղադրյալը:
Գտավ, որ տվյալ դեպքում Պաշտպանը գործում է իր նախաձեռնությամբ՝ առանց Մեղադրյալի կողմից որևէ համաձայնություն ներկայացնելու կամ համապատասխան տվյալներ տրամադրելու, ինչը հակասում է Մեղադրյալի իրավունքների իրացման սկզբունքներին։
Մեղադրյալի բացակայությամբ վարույթ իրականացնելու համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.
5․ Դատարանը հաշվի առնելով սույն որոշման 1-ին կետում արձանագրված փաստական տվյալները և պարզված համարելով, որ․
- Մեղադրյալը խուսափում է քրեական վարույթին մասնակցելուց,
- նա պատշաճ ծանուցված է իր նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդման մասին,
- Դատարանի կողմից ձեռնարկվել են անհրաժեշտ և բավարար միջոցներ վարույթին Մեղադրյալի մասնակցությունն ապահովելու համար,
- հեռակա վարույթին Մեղադրյալի մասնակցության անհնարինության հարգելի պատճառի վերաբերյալ տվյալներ ձեռք չեն բերվել,
- Մեղադրյալն անչափահաս չէ, ենթադրյալ հանցանքը նա չի կատարել անմեղսունակության վիճակում, չունի պատժի նշանակումը կամ կատարումն անհնար դարձնող հոգեկան առողջության խնդիր և առկա չէ Մեղադրյալի՝ այդպիսի վիճակում լինելու վերաբերյալ ողջամիտ կասկած,
կողմերի կարծիքը լսելուց հետո սեփական նախաձեռնությամբ Մեղադրյալի նկատմամբ կայացրել է հեռակա վարույթ իրականացնելու մասին որոշում, նկատի ունենալով, որ առկա են հեռակա վարույթ իրականացնելու` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված հիմքն ու պայմանները և բացակայում են հեռակա վարույթի իրականացումը բացառող՝ նույն օրենսգրքով սահմանված հանգամանքները։
6․ Դատալսումների ընթացում հեռակա վարույթի իրականացումը բացառող՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված որևէ հանգամանք ի հայտ չի եկել։
7․ Հեռակա վարույթ սկսելու պահին խուսափող Մեղադրյալն ունեցել է վարույթին ներգրավված պաշտպան, ում հանձնվել է մեղադրական եզրակացության պատճենը:
Դատարանի պատճառաբանությունները և վերլուծություն.
8․ Սույն գործով Դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. արդյո՞ք Մեղադրյալի նկատմամբ կարող է իրականացվել հեռակա դատաքննություն և արդյո՞ք նրա նկատմամբ 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ 1-ին մասով, 38-325-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով:
(…)
10․ Դատարանը, հեռակա վարույթի կարգով քննության առնելով Պաշտպանի միջնորդությունն ու լսելով Մեղադրողի կարծիքը, գտնում է, որ այն պետք է բավարարվի` հետևյալ պատճառաբանություններով.
11․ Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ օրենսդիրը վաղեմության ժամկետն անցնելը դիտում է որպես քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք` սահմանելով, որ քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները։ Ընդ որում, անձը չի կարող քրեական պատասխանատվության ենթարկվել, եթե ոչ մեծ ծանրության կամ միջին ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել է տասը տարի (15 տարի) և վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատված չի եղել նոր հանցագործությամբ:
12․ Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ և 329-րդ հոդվածների 1-ին մասերով նախատեսված հանցանքները կատարվել են 2002թ. փետրվար ամսվա ընթացքում, ու դրանք ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցանքններ են։
13․ Վերոնշյալ արարքները կատարելու համար Մեղադրյալի վերաբերյալ դատավճիռ չի կայացվել։
14. Սույն որոշման 2-րդ և 5-7-րդ կետերում մեջբերված ու վերլուծված փաստական տվյալները գնահատելով սույն որոշման 9-րդ ու 11-րդ կետերում մեջբերված իրավանորմերի և դրանց վերլուծության համատեքստում՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Մեղադրյալին մեղսագրված արարքների վաղեմության առավելագույն ժամկետը սույն որոշումը կայացնելու պահի դրությամբ լրացած է, այսինքն՝ նրան վերագրվող ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցանքներն ավարտված համարելու օրվանից անցել է 10 տարի, որի ընթացքում վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատված լինելու վերաբերյալ փաստական տվյալներ ձեռք չեն բերվել:
15․ Դատարանը,
- անդրադառնալով Մեղադրողի առարկությանն ու դիրքորոշմանը,
- հաշվի առնելով սույն որոշման 2-րդ ու 5-7-րդ կետերում մեջբերված և վերլուծված փաս-տական տվյալներն ու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 476-478-րդ և 480-րդ հոդվածներով սահմանված իրավակարգավորումները,
- արձանագրելով, որ իրավունքի և օրենսդրության զարգացման արդյունքում օրենսդիրը գործող քրեադատավարական օրենգրքով սահմանել է, որ քրեական հետապնդումը չի կարող դադարեցվել, եթե անձն առարկում է դրա դեմ այն հիմքով, որ չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը,
- փաստելով, որ քրեական գործի նյութերի համաձայն՝ դատաքննության փուլում փախուստի դիմած և քրեական վարույթին մասնակցելուց խուսափող Մեղադրյալն առաջադրված մեղադրանքում թե՛ նախաքննության, թե՛ դատաքնության ընթացքում իրեն մեղավոր է ճանաչել,
գտնում է, որ Մեղադրյալը, իր կամային և գիտակցված վարքագծով միանշանակ ցույց տալով, որ չի ցանկանում ուղիղ առնչություն ունենալ քրեական ընթացակարգին, խուսափել է հետագա դատաքննությանը մասնակցելուց՝ ընդգծված հրաժարվելով և ինքն իրեն զրկելով դատարանում իր իրավունքներն իրացնելու հնարավորությունից, ինչից հետևում է, որ Մեղադրողի առարկությունն իրավաչափ չէ և նրա դիրքորոշումը չի կարող հիմք հանդիսնալ Մեղադրյալի նկատմամբ հեռակա վարույթ չիրականացնելու համար։
Միաժամանակ Դատարանը հարկ է համարում նշել, որ ի շահ արդարադատության օրենսդիրը նախատեսել է նաև ընթացակարգի հետադարձ՝ հատուկից ընդհանուրի փոխակերպման տարբերակ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրեսգրքի 481-րդ հոդվածով 1-ին մասով նախատեսված լրացուցիչ հիմքով դատական ակտը բեկանելու միջոցով։
(…)»։
3․ Վերաքննիչ բողոքի հիմքը, այն հաստատող փաստերը, պահանջը, ինչպես նաև դրանք հիմնավորող փաստարկները.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում.
Բողոքաբերը ներկայացված վերաքննիչ բողոքում նշել է․ «Մեղադրյալ Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի նկատմամբ հեռակա վարույթ իրականացնելով, վերջինի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելով և թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործի վարույթը կարճելով, առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի և քրեադատավարական օրենքի էական այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա:
(…)
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը մեղադրյալ Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի նկատմամբ հեռակա վարույթ իրականացնելու, վերջինի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործի վարույթը կարճելու կապակցությամբ հանգել է սխալ հետևության:
(…)
Անդրադառնալով մեղադրյալ Մարիամ Դուրգարյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու վերաբերյալ հարցերին, հարկ է արձանագրել, որ թեև առերյութ անցել են մեղադրյալին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետները, սակայն առանց մեղադրյալ Մարիամ Դուրգարյանի դիրքորոշումը ճշտելու հնարավոր չէ վերջինիս նկատմամբ իրականացվող քրեական հետապնդումը ոչ արդարացնող հիմքով դադարեցնելու, քանի որ թե ներկա, թե նախկին քրեադատավարական նորմերը պարտադիր պայման են համարում մեղադրյալի դիրքորոշման ճշտումը, որը սույն դեպքում չի կատարվել, ավելին պաշտպանը, ներկայացրել է մի միջնորդություն, որի իրավունքը չուներ, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալը վերջինին նման լիազորությամբ չի օժտել:
Ավելին, Վճռաբեկ դատարանը բազմաթիվ որոշումներում արձանագրել է, որ Դատարանը պետք է պարզի, թե արդյո՞ք ամբաստանյալը համաձայն է, որ նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվի քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով: Անձի համաձայնությունը ստանալու դեպքում` դատարանը պարտավոր է դադարեցնել նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը, իսկ համաձայնության բացակայության դեպքում` պետք է դատական քննությունը շարունակի ընդհանուր կարգով, սակայն դատավճիռ կայացնելիս` դադարեցնի անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը:
Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը՝ հարկ է փաստել, որ մեղադրյալ Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի նկատմամբ հեռակա վարույթ իրականացնելով, վերջինի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելով և թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործի վարույթը կարճելով, առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի և քրեադատավարական օրենքի էական այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա:
(…)»։
Արդյունքում՝ Բողոքաբերը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող որոշումը և վարույթը փոխանցել նույն դատարան` նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը:
4․ Վերաքննիչ դատարանում կողմերի ներկայացրած բացատրությունները.
Դատախազ Վ․Ասատրյանը, ներկայացնելով վերաքննիչ բողոքի հիմքերի ու հիմնավորումների վերաբերյալ իր բացատրությունները, պնդեց այն և խնդրեց բավարարել։
Պաշտպան Է․Աղաջանյանը, ներկայացնելով վերաքննիչ բողոքի վերաբերյալ իր բացատրությունները, առարկեց դրա դեմ և խնդրեց այն մերժել։
5․ Վերաքննիչ դատարանի հիմնավորումներն ու եզրահանգումը․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»:
Մեջբերված քրեադատավարական նորմերի լույսի՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել հետևյալ հարցին․ Հիմնավոր է արդյո՞ք մեղադրյալ Մարիամ Դուրգարյանին քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետներն անցնելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե`
(...)
12) անձը Հայաuտանի Հանրապետության քրեական oրենuգրքի ընդհանուր կամ հատուկ մասի դրույթների ուժով ենթակա է ազատման քրեական պատաuխանատվությունից.
(…)
4. Սույն հոդվածի 1-ին մաuի 11-14-րդ կետերով նախատեսված հանգամանքների առկայությունը քրեական հետապնդումը բացառող չէ, եթե անձն առարկում է դրա դեմ այն հիմքով, որ չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը: Այu դեպքում քրեական վարույթը շարունակվում է ընդհանուր կարգով, սակայն մեղադրական վերդիկտ կայացնելու դեպքում այդ անձի նկատմամբ պատիժ չի նշանակվում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 49-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«2. Պաշտպանն իրավունք չունի՝
1) հակառակ պաշտպանյալի դիրքորոշման՝ ընդունելու նրա առնչությունը ենթադրյալ հանցանքին կամ մեղավորությունը դրա կատարման մեջ.
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 478-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Պաշտպանը կարող է ընդունել մեղադրյալի առնչությունը ենթադրյալ հանցանքին կամ մեղավորությունը դրա կատարման մեջ միայն այն դեպքում, երբ մեղադրյալն այդ մասին գրավոր, հստակ և պատշաճ ձևով տեղեկացրել է վարույթն իրականացնող մարմնին»։
Անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իր նախադեպային իրավունքում, իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) քրեական օրենսդրությամբ, կապված արարքի բնույթից և հանրության համար վտանգավորության աստիճանից, նախատեսված են քրեական պատասխանատվության ենթարկելու տարբեր ժամկետներ, որոնց անցնելու դեպքում կատարված արարքը կորցնում է իր վտանգավորությունը, և անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից (…) Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ օրենսդիրը վաղեմության ժամկետն անցնելը դիտում է որպես քրեական գործի վարույթը և քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք` սահմանելով, որ քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները։ Միևնույն ժամանակ քրեադատավարական օրենքը վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու պարտադիր նախապայման է դիտում մեղադրյալի համաձայնությունը, որի բացակայությունը ենթադրում է վարույթի շարունակում ընդհանուր կարգով։ Այսինքն` այն դեպքում, երբ անձը համաձայն չէ վաղեմության ժամկետներն անցնելու հիմքով քրեական գործի հարուցումը մերժելու, իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և գործի վարույթը կարճելու հետ, նրան պետք է հնարավորություն ընձեռվի դատական քննության միջոցով հասնելու իր անմեղության ապացուցման։
(…)» :
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավակարգավորումների վերլուծությունից հետևում է, որ վաղեմության ժամկետն անցնելը բացառում է ինչպես քրեական հետապնդման հարուցումը, իսկ արդեն իսկ հարուցված քրեական հետապնդման պարագայում` օրենսդրական այդ արգելքի կիրառումն այլևս պայմանավորվում է միայն մեղադրյալի հայեցողությամբ (վերջինս չպետք է առարկի դրա դեմ այն հիմքով, որ չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը)։
Ընդ որում՝ մեղադրյալի բացակայությամբ իրականացվող վարույթի դեպքում Օրենսդիրն ի շահ մեղադրյալի խստացրել է նաև պաշտպանի՝ վարութային կոնկրետ վարքագիծ դրսևորելու պայմանը՝ պաշտպանյալի դիրքորոշման բովանդակությունը պարզելու պահանջը փոխարինելով մեղադրյալի կողմից որոշակի գործողություն կատարելու կանոնով։ Սա նշանակում է, որ հեռակա վարույթին մասնակցող պաշտպանը չունի մեղադրանքի առնչությամբ վերաբերմունք դրսևորելու ազատություն, քանի դեռ մեղադրյալն անձամբ և աներկբա չի համաձայնվել իրեն վերագրվող փաստերի և դրանց տրված իրավական գնահատականի հետ։
Սույն գործում փաստական հանգամանքների ուսումնասիրությունից երևում է, որ
- Առաջին ատյանի դատարանում՝ դատաքննության ընթացքում, պաշտպանը միջնորդել է Մարիամ Դուրգարյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել և քրեական գործի վարույթը կարճել քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով։
- Առաջին ատյանի դատարանը Մարիամ Դուրգարյանի նկատմամբ դադարեցրել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-325-րդ հոդվածի 1-ին, 325-րդ հոդվածի 1-ին և 34-329-րդ 1-ին մասերով քրեական հետապնդումը` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով։
- Առաջին ատյանի դատարանը փաստել է, որ դատաքննության փուլում փախուստի դիմած և քրեական վարույթին մասնակցելուց խուսափող Մարիամ Դուրգարյանն առաջադրված մեղադրանքում թե՛ նախաքննության, թե՛ դատաքնության ընթացքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, ուստի գտել է, որ Մարիամ Դուրգարյանը, իր կամային և գիտակցված վարքագծով միանշանակ ցույց տալով, որ չի ցանկանում ուղիղ առնչություն ունենալ քրեական ընթացակարգին, խուսափել է հետագա դատաքննությանը մասնակցելուց՝ ընդգծված հրաժարվելով և ինքն իրեն զրկելով դատարանում իր իրավունքներն իրացնելու հնարավորությունից։
Վկայակոչված իրավանորմերի և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով վերը նշված փաստական տվյալները՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել մեղադրյալի բացակայությամբ իրականացվող վարույթին վերաբերելի իրավակարգավորումները՝ արդյունքում հանգելով սխալ հետևության՝ Մարիամ Դուրգարյանի նկատմամբ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ:
Մասնավորապես՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով անձի նկատմամբ քրեական հետապնդման հարցի լուծումը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը պայմանավորում է միայն մեղադրյալի հայեցողությամբ։ Անձը չպետք է առարկի դրա դեմ այն հիմքով, որ չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը։
Իսկ մեղադրյալի բացակայությամբ իրականացվող վարույթի դեպքում, երբ մեղադրյալն անձամբ չի մասնակցում իրականացվող դատաքննությանը, պաշտպանը, մեղադրյալի փոխարեն, կարող է համաձայնություն տալ վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վերաբերյալ միայն այն դեպքում, երբ մեղադրյալն այդ մասին գրավոր, հստակ և պատշաճ ձևով տեղեկացրել է վարույթն իրականացնող մարմնին, քանի որ քննարկվող հարցի վերաբերյալ դիրքորոշումը փոխկապակցված է անձի մեղավորության հարցի հետ։
Սույն դեպքում՝ Առաջին ատյանի դատարանը Մարիամ Դուրգարյանի նկատմամբ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցրել է պաշտպանի միջնորդության հիման վրա, չունենալով այդ մասին մեղադրյալի գրավոր, հստակ և պատշաճ ձևով տեղեկացումը։
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 478-րդ հոդվածի 4-րդ մասի խախտում, ինչի արդյունքում խախատվել է նույն օրենսգրքի 20-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 23-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված սկզբունքները՝ որն էլ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն հիմք է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 7-ի որոշումը բեկանելու և նոր դատաքննություն իրականացնելու նպատակով՝ վարույթը առաջին ատյանի դատարան փոխանցելու համար:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-372-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Վանանդ Ասատրյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 7-ի որոշումը բեկանել և քրրեական գործը (վարույթը) փոխանցել առաջին ատյանի դատարան՝ նոր դատաքննության։
Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ԱԴՐԻՆԵ ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ԱՐՄԵՆ ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ
ԱՆՆԱ ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0002/01/08
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 20-06-2002 |
|---|---|
| Քրեական գործի համարը | 141201 |
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Փոխանցումով |
| Դատախազություն | ՀՀ Գլխավոր դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 141201 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | ապօրինի արտասահման մեկնելու նպատակով կեղծ փաստաթղթեր օգտագործելը |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Մարիամ |
| Ազգանուն | Դուրգանյան |
| Հայրանուն | Հարությունի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 7.26 |
Մակագրել
| Երբ | 07-01-2008 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Լևոն |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 24-06-2002 |
|---|---|
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 24-06-2002 |
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 26-06-2002 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 01-07-2002 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր |
Քրեական գործի վարույթը կասեցվել է
| Կասեցման ամսաթիվը | 01-08-2002 |
|---|---|
| Հիմքը | 15-78հոդ 1-ին, 17-213 հոդ. 1-ին, 213 հոդ. 3-րդ |
Անավարտ գործեր, որոնք փոխանցվել են 2015թ.
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք կասեցվել են մինչև 27.12.2013թ. |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 22-03-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 338 |
Կազմի փոփոխություն
| Ամսաթիվ | 25-04-2016 |
|---|---|
| Հիմքը | ՀՀ Նախագահի 2016թ.մարտի 22-ի ՆՀ-243-Ա հրամանագրի |
| Փոփոխության հիմքը | Այլ |
Մակագրել
| Երբ | 25-04-2016 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մարինե |
| Ազգանուն | Մելքոնյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 27-04-2016 |
|---|
Անավարտ գործեր, որոնք փոխանցվել են 2017թ.
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք կասեցվել են մինչև 31.12.2015թ. |
|---|
Անավարտ գործեր, որոնք փոխանցվել են 2018թ.
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք կասեցվել են մինչև 31.12.2016թ. |
|---|
Կազմի փոփոխություն
| Ամսաթիվ | 24-06-2019 |
|---|---|
| Փոփոխության հիմքը | Գործուղում |
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0002/01/08
Երևան քաղաքի դատարան
Էլեկտրոնային քարտը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 24-06-2019 |
|---|
Կազմի փոփոխություն
| Ամսաթիվ | 24-06-2019 |
|---|---|
| Փոփոխության հիմքը | Գործուղում |
Մակագրել
| Երբ | 24-06-2019 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Վարդան |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 26-06-2019 |
|---|
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2019 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք կասեցվել են մինչև հաշվետու ժամանակահատվածի սկիզբը |
| Այլ նշումներ | Վարույթ է ընդունվել կասեցման հիմքերը պահպանելով |
Կազմի փոփոխություն
| Ամսաթիվ | 25-08-2020 |
|---|---|
| Փոփոխության հիմքը | Լիազորությունները դադարել են |
Մակագրել
| Երբ | 25-08-2020 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արմինե |
| Ազգանուն | Մելիքսեթյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 10-09-2020 |
|---|---|
| Այլ նշումներ | Ընդունվել Է վայրութ պահպանելով կասեցման հիմքերը |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2020 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք կասեցվել են մինչև հաշվետու ժամանակահատվածի սկիզբը |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2021 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք կասեցվել են մինչև հաշվետու ժամանակահատվածի սկիզբը |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2022 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք կասեցվել են մինչև հաշվետու ժամանակահատվածի սկիզբը |
Էլ. քարտը ուղարկվել է Երևանի քրեական դատարան
| Ամսաթիվ | 12-06-2023 |
|---|
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0002/01/08
Երևանի քրեական դատարան
Էլեկտրոնային քարտը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 12-06-2023 |
|---|
Կազմի փոփոխություն
| Ամսաթիվ | 12-06-2023 |
|---|---|
| Փոփոխության հիմքը | Դատավորը գտնվում է արձակուրդում |
Մակագրել
| Երբ | 12-06-2023 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 13-06-2023 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 15-06-2023 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԱՔԴ/0002/01/08 Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ ԿԱՍԵՑՎԱԾ ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾԻ ՎԱՐՈՒՅԹԸ ՎԵՐՍԿՍԵԼՈՒ, ԱՅՆ ՎԱՐՈՒՅԹ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈՒ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈՒՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 15 հունիսի 2023թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Գ.Պողոսյանս, 2023թ. հունիսի 13-ին ստանալով Մարիամ Հարությունի Դուրգարյա-նի վերաբերյալ 18.04.2003թ. ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-325-րդ հոդվածի 1-ին, 325-րդ հոդվածի 1-ին և 34-329-րդ հոդվածի 1-ին մասերով թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 (69101002) քրեական գործն ու ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվա-ծով, Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի Թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 կասեցված քրեական գործն ստանձնել վարույթ, վերսկսել կա-սեցված վարույթը և 2023թ. հունիսի 29-ին՝ ժամը 1200-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի «Կենտրոն» նստավայրում (ք.Երևան, Տիգրան Մեծի 23/1) նշանակել նախնական դատալսումներ։ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | |
| Կազմակերպության անուն | ՀՀ ԳԼԽԱՎՈՐ ԴԱՏԱԽԱԶ |
| Կազմակերպության հասցե | ք․Երևան |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | ՄԱՐԻԱՄ |
| Ազգանուն | ԴՈՒՐԳԱՐՅԱՆ |
| Հայրանուն | ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆ |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 29-06-2023 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 29-06-2023 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 24-07-2023 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 24-07-2023 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 20-09-2023 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 20-09-2023 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Նախագահող դատավոր Գ․Պողոսյանի արձակուրդում գտնվելու պատճառով: |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 25-12-2023 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 25-12-2023 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 25-03-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2023 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 25-03-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 17-06-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 17-06-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 08-08-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 08-08-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 07-11-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 13:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 07-11-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Վարույթը կարճվել է
| Կարճման ամսաթիվը | 07-11-2024 |
|---|---|
| Մեղադրյալ | |
| Անուն | ՄԱՐԻԱՄ |
| Ազգանուն | ԴՈՒՐԳԱՐՅԱՆ |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Օրենսգիրք | Քրեական դատավարության օրենսգիրք |
| Հոդված | |
| Հոդված | |
| Որոշում | ԵԱՔԴ/0002/01/08 Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ ՄԻՋՆՈՐԴՈՒԹՅՈՒՆԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 07 նոյեմբերի 2024թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը` նա-խագահությամբ՝ դատավոր Գ.Պողոսյանի (այսուհետ՝ նաև Դատարան), քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի, մասնակցությամբ՝ մեղադրող Վ.Ասատրյանի (այսուհետ՝ նաև Մեղադրող), պաշտ-պան Է.Աղաջանյանի (այսուհետ՝ նաև Պաշտպան), դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, հեռակա դատաքննություն կարգով իրականացվող նախնական դատալսումների ընթացքում քըն-նության առնելով քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի (այսուհետ՝ նաև Մեղադրյալ) նկատմամբ 2003 թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-325 հոդվածի 1-ին, 325-րդ հոդվածի 1-ին և 34-329-րդ հոդվածի 1-ին մասերով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և նրա վերաբերյալ քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին Պաշտպանի միջնորդությունը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1․ ՀՀ ՆԳՆ ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության ԿԳ ավագ քննիչ Ա.Սարգսյանի 2002թ. փետըր-վարի 25-ի որոշմամբ հարուցել է թիվ 69101002 քրեական գործը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 3-րդ և 15-78-րդ հոդվածի 1-ին մասերով և ընդունել է իր վարույթ։ ՀՀ ՆԳՆ ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության ԿԳ ավագ քննիչ Ա.Սարգսյանի 2002թ. ապրիլի 4-ի որոշմամբ Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ու նրան մե-ղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 15-78-րդ հոդվածի 1-ին, 17-213-րդ հոդվածի 1-ին և 213-րդ հոդվածի 3-րդ մա-սերով։ ՀՀ ՆԳՆ ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության ԿԳ ավագ քննիչ Ա.Սարգսյանի 2002թ. ապրիլի 4-ի որոշմամբ Մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրություն չհե-ռանալու մասին։ 2002թ. մայիսի 29-ին թիվ 69101002 (№1-153) քրեական գործը մեղադրական եզրակացու-թյամբ ուղարկվել է Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների առաջին ատյանի դատա-րան` ըստ էության քննելու համար: Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների առաջին ատյանի դատարանի դա-տավոր Վ.Աբրահամյանի 2002թ. հունիսի 24-ի որոշմամբ №1-153 քրեական գործն ընդունվել է վա-րույթ, իսկ 2002թ. հուլիսի 1-ի որոշմամբ նշանակվել է դատական քննության։ Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների առաջին ատյանի դատարանի (դա-տավոր Վ.Աբրահամյան) 2002թ. օգոստոսի 1-ի որոշմամբ հայտարարվել է Մեղադրյալի հետախու-զում, և նրա մասով քրեական գործի վարույթը կասեցվել է։ Նույն դատարանի 2003թ. մարտի 17-ի որոշումներով թիվ 69101002 քրեական գործի վա-րույթը վերսկսվել է, Մեղադրյալի նկատմամբ կիառված խափանման միջոցը՝ չհեռանալու մասին ստորագրությունը, փոխվել և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել երկու ամիս ժամկետով կալանքը։ Նույն դատարանի 2003թ. մարտի 24-ի որոշմամբ թիվ 69101002 քրեական գործի վարույթը կասեցվել է։ Նույն դատարանի 2005թ. սեպտեմբերի 14-ի որոշմամբ Մեղադրյալի կատարած արարքները որակվել են 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ 1-ին մասով, 38-325-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ ՀՀ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրա-վասության դատարանի դատավոր Մ.Մելքոնյանը 2016թ. ապրիլի 27-ի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ /0002/01/08 քրեական գործն ընդունել է վարույթ։ Երևանի քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Վ. Գրգորյանը 2019թ. հունիսի 26-ի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործը ընդունել է վարույթ։ Նույն դատարանի դատավոր Ա.Մելիքսեթյանը 2020թ. սեպտեմբերի 10-ի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործը ընդունել է վարույթ։ Նույն դատարանի դատավոր Ա.Մելիքսեթյանի 2020թ. սեպտեմբերի 23-ի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործի վարույթը կասեցվել է։ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դա-տավոր Գ.Պողոսյանը 2023թ. հունիսի 15-ի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 կասեցված քրեական գործի վարույթը վերսկսել, այն ստանձնել է վարույթ և նշանակել նախնական դատալսումներ։ 2․ Մեղադրյալի նկատմամբ 07.03.1961թ. ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 15-78-րդ հոդ-վածի 1-ին, 17-213-րդ հոդվածի 1-ին և 213-րդ հոդվածի 3-րդ մասերով քրեական հետապնդում է հա-րուցվել այն բանի համար, որ նա. «ԱՄՆ մեկնելու արտոնագիր ստանալու համար ԱՄՆ դեսպանա-տան կողմից բազմիցս մերժված Մարիամ Դուրգարյանը շահ ակնկալող Արթուր Ասատրյանի և Գեր-տա Դադաշովայի օժանդակությամբ, այլ ճանապարհով ԱՄՆ մեկնելու արտոնագիր ստանալու նպատակով 2002թ. հունվարին դիմել է Սուսան Հարությունյանին: Մ.Դուրգարյանը համաձայնվելով վերջինիս, այլ քաղաքացու անձնագիրը կեղծելու միջոցով, ապօրինի արտասահման մեկնելու ար-տոնագիր ձեռք բերելու առաջարկությանը, Ս.Հարությունյանին դրդել է կատարել այդ արարքը: 2002թ. փետրվար ամսի սկզբներին Մ.Դուրգարյանը Ս.Հարությունյանից ստացել է իր լուսանկարը փակցված վիճակում Մարինե Գևորգյանի անվամբ ԱԵ 0619530 համարի կեղծված անձնագիրը, նույն անձի ամուսնու՝ Հովհաննես Գևորգյանի ԱԵ 0618680 համարի անձնագիրը, Ն-488487 համա-րի ամուսնության վկայականը, երեխաների թիվ Վ-349507 և Վ-525414 համարների ծննդյան վկայա-կանները, Գևորգյան ամուսիների աշխատանքի վայրից կեղծ տեղեկանքները և այլ փաստաթղթերը: Մ.Դուրգարյանը վերը նշված, իրականությանը չհամապատասխանող, կեղծ փաստաթղթերը 2002 թ. փետրվարի 13-ին օգտագործել է ԱՄՆ դեսպանատանը, անձնական տվյալների մասին անկետա-յում կեղծել է Մ.Գևորգյանի ստորագրությունը, ծանուցվել է ԱՄՆ մեկնելու թիվ 43492419 արտոնա-գիրը ստանալու թույլտվություն ձեռք բերելու մասին և որպես հատուցում Ա.Ասատրյանին է տվել 9300 ԱՄՆ դոլար: Մ.Գևորգյանի անվամբ կեղծված անձնագիրը, արդեն արտոնագիրը փակցված վիճակում, 2002թ. փետրվարի 15-ին ԱՄՆ դեսպանատնից ստացել է Հեղինե Առաքելյանը և բռնվել ՀՀ ՆԳՆ ԿՀԴՊ գլխավոր վարչության աշխատակիցների կողմից:»։ Պաշտպանի միջնորդությունը. 3․ Դատական նիստում Պաշտպանը միջնորդեց Մեղադրյալի նկատմամբ դադարեցնել 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ 1-ին, 38-325-րդ հոդվածի 1-ին և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասերով քրեական հետապնդումն ու կարճել քրեական գործի վարույթը՝ քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով: Միջնորդության վերաբերյալ Մեղադրողի դիրքորոշումը. 4․ Մեղադրողը, առարկելով Պաշտպանի միջնորդության դեմ, պատճառաբանեց, որ Պաշտ-պանի կողմից ներկայացված միջնորդությունը չի բխում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջներից, նկատի ունենալով, որ ինչպես նախկին, այնպես էլ գործող քրեական դատավա-րության օրենսգրքով հստակ սահմանված է, որ վաղեմության ժամկետներն անցելու հիմքով գործի վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե դրա դեմ առար-կում է մեղադրյալը: Գտավ, որ տվյալ դեպքում Պաշտպանը գործում է իր նախաձեռնությամբ՝ առանց Մեղա-դրյալի կողմից որևէ համաձայնություն ներկայացնելու կամ համապատասխան տվյալներ տրամա-դրելու, ինչը հակասում է Մեղադրյալի իրավունքների իրացման սկզբունքներին։ Մեղադրյալի բացակայությամբ վարույթ իրականացնելու համար էական նշանակություն ու-նեցող փաստական հանգամանքները. 5․ Դատարանը հաշվի առնելով սույն որոշման 1-ին կետում արձանագրված փաստական տվյալները և պարզված համարելով, որ․ - Մեղադրյալը խուսափում է քրեական վարույթին մասնակցելուց, - նա պատշաճ ծանուցված է իր նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդման մասին, - Դատարանի կողմից ձեռնարկվել են անհրաժեշտ և բավարար միջոցներ վարույթին Մե-ղադրյալի մասնակցությունն ապահովելու համար, - հեռակա վարույթին Մեղադրյալի մասնակցության անհնարինության հարգելի պատճառի վերաբերյալ տվյալներ ձեռք չեն բերվել, - Մեղադրյալն անչափահաս չէ, ենթադրյալ հանցանքը նա չի կատարել անմեղսունակության վիճակում, չունի պատժի նշանակումը կամ կատարումն անհնար դարձնող հոգեկան առողջության խնդիր և առկա չէ Մեղադրյալի՝ այդպիսի վիճակում լինելու վերաբերյալ ողջամիտ կասկած, կողմերի կարծիքը լսելուց հետո սեփական նախաձեռնությամբ Մեղադրյալի նկատմամբ կա-յացրել է հեռակա վարույթ իրականացնելու մասին որոշում, նկատի ունենալով, որ առկա են հեռակա վարույթ իրականացնելու` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված հիմքն ու պայմանները և բացակայում են հեռակա վարույթի իրականացումը բացառող՝ նույն օրենսգրքով սահմանված հանգամանքները։ 6․ Դատալսումների ընթացում հեռակա վարույթի իրականացումը բացառող՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված որևէ հանգամանք ի հայտ չի եկել։ 7․ Հեռակա վարույթ սկսելու պահին խուսափող Մեղադրյալն ունեցել է վարույթին ներգրավ-ված պաշտպան, ում հանձնվել է մեղադրական եզրակացության պատճենը: Դատարանի պատճառաբանությունները և վերլուծություն. 8․ Սույն գործով Դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. արդյո՞ք Մեղադրյալի նկատմամբ կարող է իրականացվել հեռակա դատաքննություն և արդյո՞ք նրա նկատ-մամբ 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ 1-ին մասով, 38-325-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը ենթակա է դադա-րեցման` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով: 9․ ՀՀ գործող քրեական դատավարության օրենսգրքի 476-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Մեղադրյալի բացակայությամբ վարույթը (այսուհետ՝ հեռակա վարույթ) իրականացվում է միայն այն դեպքում, երբ մեղադրյալը խուսափում է քրեական վարույթին մասնակցելուց: Հեռակա վարույթ կարող է իրականացվել, եթե մեղադրյալը պատշաճ ծանուցված է իր նկատմամբ հարուց-ված քրեական հետապնդման մասին, իսկ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ձեռ-նարկվել են անհրաժեշտ և բավարար միջոցներ վարույթին մեղադրյալի մասնակցությունն ապահո-վելու համար։ 2. (․․․): 3. Հեռակա վարույթն իրականացվում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կարգով՝ հաշվի առնելով սույն գլխով նախատեսված կանոնները։»։ 1998թ. հուլիսի 1-ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի համաձայն՝ «Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները»: Նույն հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն` «Դատարանը, հայտնաբերելով քրեական հետա-պնդումը բացառող հանգամանքներ, լուծում է ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը»: 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի 1-ին մասի համա-ձայն՝ «Արարքի հանցավորությունը, պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշ-վում են դա կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով»։ Նույն օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «1. Արարքի հանցավորությունը սահմանող, պատիժը խստացնող կամ հանցանք կամ քրեա-կան օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենսդրությունը հետադարձ ուժ չունի: 2. Արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ: Նշված դեպքում այն տարածվում է մինչև դրա ուժի մեջ մտնելը հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած այն անձանց վրա, որոնց վերաբերյալ դեռևս առկա չէ օրինական ուժի մեջ մտած եզրափակիչ դատավարական ակտ։ 3. (․․․)։ 4. Հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած անձի վի-ճակն այլ կերպ բարելավող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ, եթե դա նախատեսված է օրեն-քով։ 5. Հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարելուց հետո ուժի մեջ մտած, սակայն մինչև իրավասու մարմնի կողմից եզրափակիչ դատավարական ակտը կայաց-նելն ուժը կորցրած միջանկյալ քրեական օրենսդրությունը հետադարձ ուժով կիրառվում է սույն հոդվածով նախատեսված չափանիշներին համապատասխան։ 6. Պատասխանատվությունը մասնակիորեն մեղմացնող և միաժամանակ մասնակիորեն խստացնող օրենքը սույն հոդվածով նախատեսված չափանիշներին համապատասխան հետադարձ ուժ ունի միայն այն մասով, որը մեղմացնում է պատասխանատվությունը»։ Նույն օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն`«Միջին ծանրության հանցագործու-թյուններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենս-գրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում հինգ տարի ժամկետով ազատա-զրկումը․․․»: Նույն օրենսգրքի 34-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցափորձ է համարվում ուղղակի դիտավորությամբ կատարված այն գործողությունը (անգործությունը), որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանք կատարելուն, եթե հանցագործու-թյունն ավարտին չի հասցվել անձի կամքից անկախ հանգամանքներով»։ Նույն օրենսգրքի 38-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Կատարողի հետ մեկտեղ հան-ցակիցներ են համարվում կազմակերպիչը, դրդիչը և օժանդակողը»: Նույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «(․․․) Ընդ որում, անձը չի կարող քրե-ական պատասխանատվության ենթարկվել, եթե ոչ մեծ ծանրության կամ միջին ծանրության հան-ցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել է տասը տարի, (․․․) և վաղեմության ժամկետի ըն-թացքն ընդհատված չի եղել նոր հանցագործությամբ: Նույն օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Իրավունք վերապահող կամ պա-տասխանատվությունից ազատող վկայական կամ պաշտոնական այլ փաստաթուղթ կեղծելը՝ կեղ-ծողի կողմից անձամբ կամ այլ անձի կողմից դրանք օգտագործելու կամ իրացնելու նպատակով կամ այդպիսի փաստաթուղթ իրացնելը կամ նույն նպատակներով կեղծ կնիքներ, դրոշմներ, ձևաթղթեր, տրանսպորտային միջոցների հաշվառման համարանիշներ պատրաստելը կամ իրացնելը, ինչպես նաև ակնհայտ կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելը՝ պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից չորսհա-րյուրապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով»։ Նույն օրենսգրքի 329-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Առանց սահմանված փաստա-թղթերի կամ առանց պատշաճ թույլտվության Հայաստանի Հանրապետության պահպանվող պե-տական սահմանը հատելը՝ պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկից երկուհարյուրա-պատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով»։ ՀՀ գործող քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի համաձայն՝ «Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդու-մը ենթակա է դադարեցման, եթե առկա է Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված՝ քրեական պատասխանատվությունը բացառող որևէ հանգամանք (բացառությամբ անմեղսունակության)»։ Նույն օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ինմասի 3-րդ կետի համաձայն՝ «Քրեական վարույթը են-թակա է կարճման, եթե կայացվել է անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ մե-ղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշում, և սպառվել են վա-րույթը շարունակելու բոլոր հնարավորությունները»։ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Միջին ծանրության հանցանքներ են համարվում սույն օրենսգրքով նախատեսված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում 5 տարի ժամ-կետով ազատազրկումը»։ Նույն օրենսգրքի 44-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցափորձ է համարվում դի-տավորյալ այն գործողությունը կամ անգործությունը, որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանք կա-տարելուն և պարունակում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված հանցակազմի հատ-կանիշներ, սակայն անձի դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից ան-կախ հանգամանքներով չի իրագործվում տվյալ հանցակազմի որևէ հատկանիշի բացակայության հետևանքով»։ Նույն օրենսգրքի 46-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցակիցներ են համարվում կա-տարողը, դրդիչը, կազմակերպիչը և օժանդակողը»։ Նույն օրենսգրքի 83-րդ հոդվածի 7-րդ մասի համաձայն՝ «Վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցվում է, եթե անձը խուսափում է քննությունից: Այս դեպքում վաղեմության ընթացքը վեր-սկսվում է անձին ձերբակալելու կամ մեղայականով նրա ներկայանալու պահից: Ընդ որում, անձը չի կարող քրեական պատասխանատվության ենթարկվել, եթե ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հան-ցանքն ավարտվելու օրվանից անցել է 15 տարի, իսկ ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցանքն ավարտվելու օրվանից՝ 25 տարի, և վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատված չի եղել նոր հան-ցագործությամբ»: Նույն օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Պետական կամ տեղական ինք-նակառավարման մարմնի կամ դրանց կազմակերպության, առևտրային կամ այլ կազմակերպու-թյան, անհատ ձեռնարկատիրոջ, նոտարի, աուդիտորի կամ փաստաթուղթ կազմելու, տալու կամ դրա իսկությունը հավաստելու համար լիազորված այլ անձի կողմից տրվող իրավաբանական նշա-նակություն ունեցող փաստ հավաստող կամ իրավունք վերապահող կամ պարտականությունից կամ պատասխանատվությունից ազատող փաստաթուղթ կեղծելը՝ կեղծողի կողմից անձամբ կամ այլ անձի կողմից այն օգտագործելու կամ իրացնելու նպատակով, կամ այդպիսի փաստաթուղթ իրաց-նելը կամ նույն նպատակով կեղծ դրոշմ, կնիք կամ ձևա-թուղթ պատրաստելը կամ իրացնելը, ինչ-պես նաև կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելը՝ պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխա-տանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով»: Նույն օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «1. Առանց սահմանված փաստա-թղթի կամ պատշաճ թույլտվության Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանը հատելը՝ պատժվում է տուգանքով՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշ-խատանքներով՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազըրկ-մամբ` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով»։ 10․ Դատարանը, հեռակա վարույթի կարգով քննության առնելով Պաշտպանի միջնորդու-թյունն ու լսելով Մեղադրողի կարծիքը, գտնում է, որ այն պետք է բավարարվի` հետևյալ պատճառա-բանություններով. 11․ Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ օրենսդիրը վաղեմության ժամկետն անցնելը դիտում է որպես քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք` սահմանելով, որ քրե-ական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դա-դարեցման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները։ Ընդ որում, անձը չի կարող քրեական պա-տասխանատվության ենթարկվել, եթե ոչ մեծ ծանրության կամ միջին ծանրության հանցանքն ա-վարտված համարելու օրվանից անցել է տասը տարի (15 տարի) և վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատված չի եղել նոր հանցագործությամբ: 12․ Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ և 329-րդ հոդվածների 1-ին մասերով նախատեսված հանցանքները կատարվել են 2002թ. փետրվար ամսվա ընթացքում, ու դրանք ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցանքններ են։ 13․ Վերոնշյալ արարքները կատարելու համար Մեղադրյալի վերաբերյալ դատավճիռ չի կա-յացվել։ 14. Սույն որոշման 2-րդ և 5-7-րդ կետերում մեջբերված ու վերլուծված փաստական տվյալ-ները գնահատելով սույն որոշման 9-րդ ու 11-րդ կետերում մեջբերված իրավանորմերի և դրանց վերլուծության համատեքստում՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Մեղադրյալին մեղսագրված ա-րարքների վաղեմության առավելագույն ժամկետը սույն որոշումը կայացնելու պահի դրությամբ լրա-ցած է, այսինքն՝ նրան վերագրվող ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցանքներն ավարտված հա-մարելու օրվանից անցել է 10 տարի, որի ընթացքում վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատ-ված լինելու վերաբերյալ փաստական տվյալներ ձեռք չեն բերվել: 15․ Դատարանը, - անդրադառնալով Մեղադրողի առարկությանն ու դիրքորոշմանը, - հաշվի առնելով սույն որոշման 2-րդ ու 5-7-րդ կետերում մեջբերված և վերլուծված փաս-տական տվյալներն ու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 476-478-րդ և 480-րդ հոդված-ներով սահմանված իրավակարգավորումները, - արձանագրելով, որ իրավունքի և օրենսդրության զարգացման արդյունքում օրենսդիրը գործող քրեադատավարական օրենգրքով սահմանել է, որ քրեական հետապնդումը չի կարող դա-դարեցվել, եթե անձն առարկում է դրա դեմ այն հիմքով, որ չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը, - փաստելով, որ քրեական գործի նյութերի համաձայն՝ դատաքննության փուլում փախուստի դիմած և քրեական վարույթին մասնակցելուց խուսափող Մեղադրյալն առաջադրված մեղադրան-քում թե՛ նախաքննության, թե՛ դատաքնության ընթացքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, գտնում է, որ Մեղադրյալը, իր կամային և գիտակցված վարքագծով միանշանակ ցույց տա-լով, որ չի ցանկանում ուղիղ առնչություն ունենալ քրեական ընթացակարգին, խուսափել է հետագա դատաքննությանը մասնակցելուց՝ ընդգծված հրաժարվելով և ինքն իրեն զրկելով դատարանում իր իրավունքներն իրացնելու հնարավորությունից, ինչից հետևում է, որ Մեղադրողի առարկությունն իրավաչափ չէ և նրա դիրքորոշումը չի կարող հիմք հանդիսնալ Մեղադրյալի նկատմամբ հեռակա վարույթ չիրականացնելու համար։ Միաժամանակ Դատարանը հարկ է համարում նշել, որ ի շահ արդարադատության օրենս--դիրը նախատեսել է նաև ընթացակարգի հետադարձ՝ հատուկից ընդհանուրի փոխակերպման տարբերակ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրեսգրքի 481-րդ հոդվածով 1-ին մասով նախատես-ված լրացուցիչ հիմքով դատական ակտը բեկանելու միջոցով։ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով մյուս ամբաստանյալների վերաբերյալ 2002թ․ օգսոտոսի 1-ին կայացված դատավճռով դատարանը տնօրինել է իրեղեն ապացույց ճանաչված անձնագիրն ու արտոնագիրը՝ վճռելով դրանք կցել ու պահել քրեական գործի հետ։ Անդրադառնալով քրեական գործում առկա գրավոր փաստաթղթերի պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք՝ քրեական գործի գրավոր ապացույցները, պետք է պահվեն քրե-ական գործի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում։ Դատարանը, անդրադառնալով Մ.Դուրգարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջո-ցի հարցին, գտնում է, որ այն՝ կալանավորումը, որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերացվի: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով 1998թ. հուլիսի 1-ին ընդունված ՀՀ քրեական դա-տավարության օրենսգրքի 35-րդ ու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ և 270-րդ հոդվածներով` դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ամբաստանյալ Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի նկատմամբ դադարեցնել 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-325-րդ հոդվածի 1-ին, 325-րդ հոդվածի 1-ին և 34-329-րդ 1-ին մասերով (համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-457-րդ հոդված 1-ին, 457-րդ հոդված 1-ին և 44-469-րդ հոդված 1-ին մասերին) քրեական հետապնդումը` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամսկետներն անցած լինելու հիմքով։ Թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 (69101002) քրեական գործի վարույթը կարճել: Քրեական գործի գրավոր ապացույցները պահել քրեական գործի նյութերի հետ` դրանք պա-հելու ամբողջ ընթացքում: Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալա-նավորումը, որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերացնել: Որոշումը հրապարակվելու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում, կարող է դատական վերանայման ընդհանուր կարգով և ՀՀ քրեական դատավարության օրեսգրքի 481-րդ հոդվածով նախատեսված լրացուցիչ հիմքով բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան: Օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո սույն որոշումը ՀՀ քրեական դատավարության օրենս-գրքի 481-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված լրացուցիչ հիմքով Մեղադրյալի բողոքի հիման վրա ենթակա է վերանայման ՀՀ քրեական դատավարության օրեսգրքի 49-րդ գլխով սահմանված կարգով։ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԱՔԴ/0002/01/08 Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ ՄԻՋՆՈՐԴՈՒԹՅՈՒՆԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 07 նոյեմբերի 2024թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը` նա-խագահությամբ՝ դատավոր Գ.Պողոսյանի (այսուհետ՝ նաև Դատարան), քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի, մասնակցությամբ՝ մեղադրող Վ.Ասատրյանի (այսուհետ՝ նաև Մեղադրող), պաշտ-պան Է.Աղաջանյանի (այսուհետ՝ նաև Պաշտպան), դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, հեռակա դատաքննություն կարգով իրականացվող նախնական դատալսումների ընթացքում քըն-նության առնելով քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի (այսուհետ՝ նաև Մեղադրյալ) նկատմամբ 2003 թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-325 հոդվածի 1-ին, 325-րդ հոդվածի 1-ին և 34-329-րդ հոդվածի 1-ին մասերով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և նրա վերաբերյալ քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին Պաշտպանի միջնորդությունը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1․ ՀՀ ՆԳՆ ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության ԿԳ ավագ քննիչ Ա.Սարգսյանի 2002թ. փետըր-վարի 25-ի որոշմամբ հարուցել է թիվ 69101002 քրեական գործը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 3-րդ և 15-78-րդ հոդվածի 1-ին մասերով և ընդունել է իր վարույթ։ ՀՀ ՆԳՆ ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության ԿԳ ավագ քննիչ Ա.Սարգսյանի 2002թ. ապրիլի 4-ի որոշմամբ Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ու նրան մե-ղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 15-78-րդ հոդվածի 1-ին, 17-213-րդ հոդվածի 1-ին և 213-րդ հոդվածի 3-րդ մա-սերով։ ՀՀ ՆԳՆ ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության ԿԳ ավագ քննիչ Ա.Սարգսյանի 2002թ. ապրիլի 4-ի որոշմամբ Մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրություն չհե-ռանալու մասին։ 2002թ. մայիսի 29-ին թիվ 69101002 (№1-153) քրեական գործը մեղադրական եզրակացու-թյամբ ուղարկվել է Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների առաջին ատյանի դատա-րան` ըստ էության քննելու համար: Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների առաջին ատյանի դատարանի դա-տավոր Վ.Աբրահամյանի 2002թ. հունիսի 24-ի որոշմամբ №1-153 քրեական գործն ընդունվել է վա-րույթ, իսկ 2002թ. հուլիսի 1-ի որոշմամբ նշանակվել է դատական քննության։ Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների առաջին ատյանի դատարանի (դա-տավոր Վ.Աբրահամյան) 2002թ. օգոստոսի 1-ի որոշմամբ հայտարարվել է Մեղադրյալի հետախու-զում, և նրա մասով քրեական գործի վարույթը կասեցվել է։ Նույն դատարանի 2003թ. մարտի 17-ի որոշումներով թիվ 69101002 քրեական գործի վա-րույթը վերսկսվել է, Մեղադրյալի նկատմամբ կիառված խափանման միջոցը՝ չհեռանալու մասին ստորագրությունը, փոխվել և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել երկու ամիս ժամկետով կալանքը։ Նույն դատարանի 2003թ. մարտի 24-ի որոշմամբ թիվ 69101002 քրեական գործի վարույթը կասեցվել է։ Նույն դատարանի 2005թ. սեպտեմբերի 14-ի որոշմամբ Մեղադրյալի կատարած արարքները որակվել են 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ 1-ին մասով, 38-325-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ ՀՀ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրա-վասության դատարանի դատավոր Մ.Մելքոնյանը 2016թ. ապրիլի 27-ի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ /0002/01/08 քրեական գործն ընդունել է վարույթ։ Երևանի քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Վ. Գրգորյանը 2019թ. հունիսի 26-ի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործը ընդունել է վարույթ։ Նույն դատարանի դատավոր Ա.Մելիքսեթյանը 2020թ. սեպտեմբերի 10-ի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործը ընդունել է վարույթ։ Նույն դատարանի դատավոր Ա.Մելիքսեթյանի 2020թ. սեպտեմբերի 23-ի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործի վարույթը կասեցվել է։ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դա-տավոր Գ.Պողոսյանը 2023թ. հունիսի 15-ի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 կասեցված քրեական գործի վարույթը վերսկսել, այն ստանձնել է վարույթ և նշանակել նախնական դատալսումներ։ 2․ Մեղադրյալի նկատմամբ 07.03.1961թ. ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 15-78-րդ հոդ-վածի 1-ին, 17-213-րդ հոդվածի 1-ին և 213-րդ հոդվածի 3-րդ մասերով քրեական հետապնդում է հա-րուցվել այն բանի համար, որ նա. «ԱՄՆ մեկնելու արտոնագիր ստանալու համար ԱՄՆ դեսպանա-տան կողմից բազմիցս մերժված Մարիամ Դուրգարյանը շահ ակնկալող Արթուր Ասատրյանի և Գեր-տա Դադաշովայի օժանդակությամբ, այլ ճանապարհով ԱՄՆ մեկնելու արտոնագիր ստանալու նպատակով 2002թ. հունվարին դիմել է Սուսան Հարությունյանին: Մ.Դուրգարյանը համաձայնվելով վերջինիս, այլ քաղաքացու անձնագիրը կեղծելու միջոցով, ապօրինի արտասահման մեկնելու ար-տոնագիր ձեռք բերելու առաջարկությանը, Ս.Հարությունյանին դրդել է կատարել այդ արարքը: 2002թ. փետրվար ամսի սկզբներին Մ.Դուրգարյանը Ս.Հարությունյանից ստացել է իր լուսանկարը փակցված վիճակում Մարինե Գևորգյանի անվամբ ԱԵ 0619530 համարի կեղծված անձնագիրը, նույն անձի ամուսնու՝ Հովհաննես Գևորգյանի ԱԵ 0618680 համարի անձնագիրը, Ն-488487 համա-րի ամուսնության վկայականը, երեխաների թիվ Վ-349507 և Վ-525414 համարների ծննդյան վկայա-կանները, Գևորգյան ամուսիների աշխատանքի վայրից կեղծ տեղեկանքները և այլ փաստաթղթերը: Մ.Դուրգարյանը վերը նշված, իրականությանը չհամապատասխանող, կեղծ փաստաթղթերը 2002 թ. փետրվարի 13-ին օգտագործել է ԱՄՆ դեսպանատանը, անձնական տվյալների մասին անկետա-յում կեղծել է Մ.Գևորգյանի ստորագրությունը, ծանուցվել է ԱՄՆ մեկնելու թիվ 43492419 արտոնա-գիրը ստանալու թույլտվություն ձեռք բերելու մասին և որպես հատուցում Ա.Ասատրյանին է տվել 9300 ԱՄՆ դոլար: Մ.Գևորգյանի անվամբ կեղծված անձնագիրը, արդեն արտոնագիրը փակցված վիճակում, 2002թ. փետրվարի 15-ին ԱՄՆ դեսպանատնից ստացել է Հեղինե Առաքելյանը և բռնվել ՀՀ ՆԳՆ ԿՀԴՊ գլխավոր վարչության աշխատակիցների կողմից:»։ Պաշտպանի միջնորդությունը. 3․ Դատական նիստում Պաշտպանը միջնորդեց Մեղադրյալի նկատմամբ դադարեցնել 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ 1-ին, 38-325-րդ հոդվածի 1-ին և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասերով քրեական հետապնդումն ու կարճել քրեական գործի վարույթը՝ քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով: Միջնորդության վերաբերյալ Մեղադրողի դիրքորոշումը. 4․ Մեղադրողը, առարկելով Պաշտպանի միջնորդության դեմ, պատճառաբանեց, որ Պաշտ-պանի կողմից ներկայացված միջնորդությունը չի բխում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջներից, նկատի ունենալով, որ ինչպես նախկին, այնպես էլ գործող քրեական դատավա-րության օրենսգրքով հստակ սահմանված է, որ վաղեմության ժամկետներն անցելու հիմքով գործի վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե դրա դեմ առար-կում է մեղադրյալը: Գտավ, որ տվյալ դեպքում Պաշտպանը գործում է իր նախաձեռնությամբ՝ առանց Մեղա-դրյալի կողմից որևէ համաձայնություն ներկայացնելու կամ համապատասխան տվյալներ տրամա-դրելու, ինչը հակասում է Մեղադրյալի իրավունքների իրացման սկզբունքներին։ Մեղադրյալի բացակայությամբ վարույթ իրականացնելու համար էական նշանակություն ու-նեցող փաստական հանգամանքները. 5․ Դատարանը հաշվի առնելով սույն որոշման 1-ին կետում արձանագրված փաստական տվյալները և պարզված համարելով, որ․ - Մեղադրյալը խուսափում է քրեական վարույթին մասնակցելուց, - նա պատշաճ ծանուցված է իր նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդման մասին, - Դատարանի կողմից ձեռնարկվել են անհրաժեշտ և բավարար միջոցներ վարույթին Մե-ղադրյալի մասնակցությունն ապահովելու համար, - հեռակա վարույթին Մեղադրյալի մասնակցության անհնարինության հարգելի պատճառի վերաբերյալ տվյալներ ձեռք չեն բերվել, - Մեղադրյալն անչափահաս չէ, ենթադրյալ հանցանքը նա չի կատարել անմեղսունակության վիճակում, չունի պատժի նշանակումը կամ կատարումն անհնար դարձնող հոգեկան առողջության խնդիր և առկա չէ Մեղադրյալի՝ այդպիսի վիճակում լինելու վերաբերյալ ողջամիտ կասկած, կողմերի կարծիքը լսելուց հետո սեփական նախաձեռնությամբ Մեղադրյալի նկատմամբ կա-յացրել է հեռակա վարույթ իրականացնելու մասին որոշում, նկատի ունենալով, որ առկա են հեռակա վարույթ իրականացնելու` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված հիմքն ու պայմանները և բացակայում են հեռակա վարույթի իրականացումը բացառող՝ նույն օրենսգրքով սահմանված հանգամանքները։ 6․ Դատալսումների ընթացում հեռակա վարույթի իրականացումը բացառող՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված որևէ հանգամանք ի հայտ չի եկել։ 7․ Հեռակա վարույթ սկսելու պահին խուսափող Մեղադրյալն ունեցել է վարույթին ներգրավ-ված պաշտպան, ում հանձնվել է մեղադրական եզրակացության պատճենը: Դատարանի պատճառաբանությունները և վերլուծություն. 8․ Սույն գործով Դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. արդյո՞ք Մեղադրյալի նկատմամբ կարող է իրականացվել հեռակա դատաքննություն և արդյո՞ք նրա նկատ-մամբ 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ 1-ին մասով, 38-325-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը ենթակա է դադա-րեցման` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով: 9․ ՀՀ գործող քրեական դատավարության օրենսգրքի 476-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Մեղադրյալի բացակայությամբ վարույթը (այսուհետ՝ հեռակա վարույթ) իրականացվում է միայն այն դեպքում, երբ մեղադրյալը խուսափում է քրեական վարույթին մասնակցելուց: Հեռակա վարույթ կարող է իրականացվել, եթե մեղադրյալը պատշաճ ծանուցված է իր նկատմամբ հարուց-ված քրեական հետապնդման մասին, իսկ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ձեռ-նարկվել են անհրաժեշտ և բավարար միջոցներ վարույթին մեղադրյալի մասնակցությունն ապահո-վելու համար։ 2. (․․․): 3. Հեռակա վարույթն իրականացվում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կարգով՝ հաշվի առնելով սույն գլխով նախատեսված կանոնները։»։ 1998թ. հուլիսի 1-ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի համաձայն՝ «Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները»: Նույն հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն` «Դատարանը, հայտնաբերելով քրեական հետա-պնդումը բացառող հանգամանքներ, լուծում է ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը»: 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի 1-ին մասի համա-ձայն՝ «Արարքի հանցավորությունը, պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշ-վում են դա կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով»։ Նույն օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «1. Արարքի հանցավորությունը սահմանող, պատիժը խստացնող կամ հանցանք կամ քրեա-կան օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենսդրությունը հետադարձ ուժ չունի: 2. Արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ: Նշված դեպքում այն տարածվում է մինչև դրա ուժի մեջ մտնելը հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած այն անձանց վրա, որոնց վերաբերյալ դեռևս առկա չէ օրինական ուժի մեջ մտած եզրափակիչ դատավարական ակտ։ 3. (․․․)։ 4. Հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած անձի վի-ճակն այլ կերպ բարելավող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ, եթե դա նախատեսված է օրեն-քով։ 5. Հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարելուց հետո ուժի մեջ մտած, սակայն մինչև իրավասու մարմնի կողմից եզրափակիչ դատավարական ակտը կայաց-նելն ուժը կորցրած միջանկյալ քրեական օրենսդրությունը հետադարձ ուժով կիրառվում է սույն հոդվածով նախատեսված չափանիշներին համապատասխան։ 6. Պատասխանատվությունը մասնակիորեն մեղմացնող և միաժամանակ մասնակիորեն խստացնող օրենքը սույն հոդվածով նախատեսված չափանիշներին համապատասխան հետադարձ ուժ ունի միայն այն մասով, որը մեղմացնում է պատասխանատվությունը»։ Նույն օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն`«Միջին ծանրության հանցագործու-թյուններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենս-գրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում հինգ տարի ժամկետով ազատա-զրկումը․․․»: Նույն օրենսգրքի 34-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցափորձ է համարվում ուղղակի դիտավորությամբ կատարված այն գործողությունը (անգործությունը), որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանք կատարելուն, եթե հանցագործու-թյունն ավարտին չի հասցվել անձի կամքից անկախ հանգամանքներով»։ Նույն օրենսգրքի 38-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Կատարողի հետ մեկտեղ հան-ցակիցներ են համարվում կազմակերպիչը, դրդիչը և օժանդակողը»: Նույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «(․․․) Ընդ որում, անձը չի կարող քրե-ական պատասխանատվության ենթարկվել, եթե ոչ մեծ ծանրության կամ միջին ծանրության հան-ցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել է տասը տարի, (․․․) և վաղեմության ժամկետի ըն-թացքն ընդհատված չի եղել նոր հանցագործությամբ: Նույն օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Իրավունք վերապահող կամ պա-տասխանատվությունից ազատող վկայական կամ պաշտոնական այլ փաստաթուղթ կեղծելը՝ կեղ-ծողի կողմից անձամբ կամ այլ անձի կողմից դրանք օգտագործելու կամ իրացնելու նպատակով կամ այդպիսի փաստաթուղթ իրացնելը կամ նույն նպատակներով կեղծ կնիքներ, դրոշմներ, ձևաթղթեր, տրանսպորտային միջոցների հաշվառման համարանիշներ պատրաստելը կամ իրացնելը, ինչպես նաև ակնհայտ կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելը՝ պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից չորսհա-րյուրապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով»։ Նույն օրենսգրքի 329-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Առանց սահմանված փաստա-թղթերի կամ առանց պատշաճ թույլտվության Հայաստանի Հանրապետության պահպանվող պե-տական սահմանը հատելը՝ պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկից երկուհարյուրա-պատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով»։ ՀՀ գործող քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի համաձայն՝ «Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդու-մը ենթակա է դադարեցման, եթե առկա է Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված՝ քրեական պատասխանատվությունը բացառող որևէ հանգամանք (բացառությամբ անմեղսունակության)»։ Նույն օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ինմասի 3-րդ կետի համաձայն՝ «Քրեական վարույթը են-թակա է կարճման, եթե կայացվել է անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ մե-ղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշում, և սպառվել են վա-րույթը շարունակելու բոլոր հնարավորությունները»։ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Միջին ծանրության հանցանքներ են համարվում սույն օրենսգրքով նախատեսված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում 5 տարի ժամ-կետով ազատազրկումը»։ Նույն օրենսգրքի 44-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցափորձ է համարվում դի-տավորյալ այն գործողությունը կամ անգործությունը, որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանք կա-տարելուն և պարունակում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված հանցակազմի հատ-կանիշներ, սակայն անձի դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից ան-կախ հանգամանքներով չի իրագործվում տվյալ հանցակազմի որևէ հատկանիշի բացակայության հետևանքով»։ Նույն օրենսգրքի 46-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցակիցներ են համարվում կա-տարողը, դրդիչը, կազմակերպիչը և օժանդակողը»։ Նույն օրենսգրքի 83-րդ հոդվածի 7-րդ մասի համաձայն՝ «Վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցվում է, եթե անձը խուսափում է քննությունից: Այս դեպքում վաղեմության ընթացքը վեր-սկսվում է անձին ձերբակալելու կամ մեղայականով նրա ներկայանալու պահից: Ընդ որում, անձը չի կարող քրեական պատասխանատվության ենթարկվել, եթե ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հան-ցանքն ավարտվելու օրվանից անցել է 15 տարի, իսկ ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցանքն ավարտվելու օրվանից՝ 25 տարի, և վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատված չի եղել նոր հան-ցագործությամբ»: Նույն օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Պետական կամ տեղական ինք-նակառավարման մարմնի կամ դրանց կազմակերպության, առևտրային կամ այլ կազմակերպու-թյան, անհատ ձեռնարկատիրոջ, նոտարի, աուդիտորի կամ փաստաթուղթ կազմելու, տալու կամ դրա իսկությունը հավաստելու համար լիազորված այլ անձի կողմից տրվող իրավաբանական նշա-նակություն ունեցող փաստ հավաստող կամ իրավունք վերապահող կամ պարտականությունից կամ պատասխանատվությունից ազատող փաստաթուղթ կեղծելը՝ կեղծողի կողմից անձամբ կամ այլ անձի կողմից այն օգտագործելու կամ իրացնելու նպատակով, կամ այդպիսի փաստաթուղթ իրաց-նելը կամ նույն նպատակով կեղծ դրոշմ, կնիք կամ ձևա-թուղթ պատրաստելը կամ իրացնելը, ինչ-պես նաև կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելը՝ պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխա-տանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով»: Նույն օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «1. Առանց սահմանված փաստա-թղթի կամ պատշաճ թույլտվության Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանը հատելը՝ պատժվում է տուգանքով՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշ-խատանքներով՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազըրկ-մամբ` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով»։ 10․ Դատարանը, հեռակա վարույթի կարգով քննության առնելով Պաշտպանի միջնորդու-թյունն ու լսելով Մեղադրողի կարծիքը, գտնում է, որ այն պետք է բավարարվի` հետևյալ պատճառա-բանություններով. 11․ Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ օրենսդիրը վաղեմության ժամկետն անցնելը դիտում է որպես քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք` սահմանելով, որ քրե-ական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դա-դարեցման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները։ Ընդ որում, անձը չի կարող քրեական պա-տասխանատվության ենթարկվել, եթե ոչ մեծ ծանրության կամ միջին ծանրության հանցանքն ա-վարտված համարելու օրվանից անցել է տասը տարի (15 տարի) և վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատված չի եղել նոր հանցագործությամբ: 12․ Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ և 329-րդ հոդվածների 1-ին մասերով նախատեսված հանցանքները կատարվել են 2002թ. փետրվար ամսվա ընթացքում, ու դրանք ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցանքններ են։ 13․ Վերոնշյալ արարքները կատարելու համար Մեղադրյալի վերաբերյալ դատավճիռ չի կա-յացվել։ 14. Սույն որոշման 2-րդ և 5-7-րդ կետերում մեջբերված ու վերլուծված փաստական տվյալ-ները գնահատելով սույն որոշման 9-րդ ու 11-րդ կետերում մեջբերված իրավանորմերի և դրանց վերլուծության համատեքստում՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Մեղադրյալին մեղսագրված ա-րարքների վաղեմության առավելագույն ժամկետը սույն որոշումը կայացնելու պահի դրությամբ լրա-ցած է, այսինքն՝ նրան վերագրվող ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցանքներն ավարտված հա-մարելու օրվանից անցել է 10 տարի, որի ընթացքում վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատ-ված լինելու վերաբերյալ փաստական տվյալներ ձեռք չեն բերվել: 15․ Դատարանը, - անդրադառնալով Մեղադրողի առարկությանն ու դիրքորոշմանը, - հաշվի առնելով սույն որոշման 2-րդ ու 5-7-րդ կետերում մեջբերված և վերլուծված փաս-տական տվյալներն ու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 476-478-րդ և 480-րդ հոդված-ներով սահմանված իրավակարգավորումները, - արձանագրելով, որ իրավունքի և օրենսդրության զարգացման արդյունքում օրենսդիրը գործող քրեադատավարական օրենգրքով սահմանել է, որ քրեական հետապնդումը չի կարող դա-դարեցվել, եթե անձն առարկում է դրա դեմ այն հիմքով, որ չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը, - փաստելով, որ քրեական գործի նյութերի համաձայն՝ դատաքննության փուլում փախուստի դիմած և քրեական վարույթին մասնակցելուց խուսափող Մեղադրյալն առաջադրված մեղադրան-քում թե՛ նախաքննության, թե՛ դատաքնության ընթացքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, գտնում է, որ Մեղադրյալը, իր կամային և գիտակցված վարքագծով միանշանակ ցույց տա-լով, որ չի ցանկանում ուղիղ առնչություն ունենալ քրեական ընթացակարգին, խուսափել է հետագա դատաքննությանը մասնակցելուց՝ ընդգծված հրաժարվելով և ինքն իրեն զրկելով դատարանում իր իրավունքներն իրացնելու հնարավորությունից, ինչից հետևում է, որ Մեղադրողի առարկությունն իրավաչափ չէ և նրա դիրքորոշումը չի կարող հիմք հանդիսնալ Մեղադրյալի նկատմամբ հեռակա վարույթ չիրականացնելու համար։ Միաժամանակ Դատարանը հարկ է համարում նշել, որ ի շահ արդարադատության օրենս--դիրը նախատեսել է նաև ընթացակարգի հետադարձ՝ հատուկից ընդհանուրի փոխակերպման տարբերակ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրեսգրքի 481-րդ հոդվածով 1-ին մասով նախատես-ված լրացուցիչ հիմքով դատական ակտը բեկանելու միջոցով։ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով մյուս ամբաստանյալների վերաբերյալ 2002թ․ օգսոտոսի 1-ին կայացված դատավճռով դատարանը տնօրինել է իրեղեն ապացույց ճանաչված անձնագիրն ու արտոնագիրը՝ վճռելով դրանք կցել ու պահել քրեական գործի հետ։ Անդրադառնալով քրեական գործում առկա գրավոր փաստաթղթերի պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք՝ քրեական գործի գրավոր ապացույցները, պետք է պահվեն քրե-ական գործի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում։ Դատարանը, անդրադառնալով Մ.Դուրգարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջո-ցի հարցին, գտնում է, որ այն՝ կալանավորումը, որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերացվի: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով 1998թ. հուլիսի 1-ին ընդունված ՀՀ քրեական դա-տավարության օրենսգրքի 35-րդ ու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ և 270-րդ հոդվածներով` դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ամբաստանյալ Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի նկատմամբ դադարեցնել 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-325-րդ հոդվածի 1-ին, 325-րդ հոդվածի 1-ին և 34-329-րդ 1-ին մասերով (համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-457-րդ հոդված 1-ին, 457-րդ հոդված 1-ին և 44-469-րդ հոդված 1-ին մասերին) քրեական հետապնդումը` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամսկետներն անցած լինելու հիմքով։ Թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 (69101002) քրեական գործի վարույթը կարճել: Քրեական գործի գրավոր ապացույցները պահել քրեական գործի նյութերի հետ` դրանք պա-հելու ամբողջ ընթացքում: Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալա-նավորումը, որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերացնել: Որոշումը հրապարակվելու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում, կարող է դատական վերանայման ընդհանուր կարգով և ՀՀ քրեական դատավարության օրեսգրքի 481-րդ հոդվածով նախատեսված լրացուցիչ հիմքով բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան: Օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո սույն որոշումը ՀՀ քրեական դատավարության օրենս-գրքի 481-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված լրացուցիչ հիմքով Մեղադրյալի բողոքի հիման վրա ենթակա է վերանայման ՀՀ քրեական դատավարության օրեսգրքի 49-րդ գլխով սահմանված կարգով։ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 07-11-2024 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 18-12-2024 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | Դատական գործը բաղկացած «2» հատորից 1-ին հատոր՝ «368» թերթ, 2-րդ հատոր՝ «122» թերթ։ |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 16-12-2024 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 18-12-2024 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 368, 122 |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-134413 |
Գործը ստացվել է բեկանումից հետո նոր քննության համար
| Ամսաթիվ | 10-11-2025 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Գործը ստացվել է բեկանումից հետո նոր քննության համար |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.2 |
Մակագրել
| Երբ | 10-11-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Սաթենիկ |
| Ազգանուն | Անդրեասյան |
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 11-11-2025 |
|---|---|
| Որոշում | Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ Քրեական գործի վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին «11» նոյեմբերի 2025թ․ ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Սաթենիկ Անդրեասյանս, ստանալով թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործն՝ ըստ մեղադրանքի Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի՝ 18․04․2003 թ․ ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-325-րդ հոդվածի 1-ին, 325-րդ հոդվածի 1-ին և 34-329-րդ հոդվածի 1-ին մասերով, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի Թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործն՝ ըստ մեղադրանքի Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի՝ 18․04․2003 թ․ ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-325-րդ հոդվածի 1-ին, 325-րդ հոդվածի 1-ին և 34-329-րդ հոդվածի 1-ին մասերով, բեկանումից հետո նոր քննության համար 2025 թվականի նոյեմբերի 10-ին ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում։ Նույն օրն այն համակարգչային ծրագրով իրականացվող գործերի բաշխման միջոցով մակագրվել և դատավոր Ս․Անդրեասյանին է հանձնվել 2025 թվականի նոյեմբերի 11-ին։ Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-34-րդ և 310-րդ հոդվածներով՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի Ստանձնել թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործի վարույթը և նախնական դատալսումներ նշանակել 2025 թվականի նոյեմբերի 26-ին՝ ժամը 12:30-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Կենտրոն նստավայրում (Տիգրան Մեծի պող․ 23/1)` դատավոր Ս․Անդրեասյանի նախագահությամբ։ Որոշումը երկօրյա ժամկետում ուղարկել հանրային մեղադրողին, ինչպես նաև վարույթի մասնավոր մասնակիցներին՝ դրան կցելով հասցեատիրոջ իրավունքների և պարտականությունների հուշաթերթը՝ ներառյալ ՀՀ քրեական դատավարության 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերի ցանկը: ԴԱՏԱՎՈՐ Ս․ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | |
| Կազմակերպության անուն | ՀՀ ԳԼԽԱՎՈՐ ԴԱՏԱԽԱԶՈՒԹՅԱՆ ՍԱՀՄԱՆԱԴՐԱԿԱՆ ԿԱՐԳԻ ՀԻՄՈՒՆՔՆԵՐԻ, ՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ՀԱՍԱՐԱԿԱԿԱՆ ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅԱՆ ԴԵՄ ՈՒՂՂՎԱԾ ՀԱՆՑԱԳՈՐԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԳՈՐԾ? |
| Կազմակերպության հասցե | ք. Երեւան, Վազգեն Սարգսյան 5 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | ՄԱՐԻԱՄ |
| Ազգանուն | ԴՈՒՐԳԱՐՅԱՆ |
| Հայրանուն | ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆԻ |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | ԷԴՈՒԱՐԴ |
| Ազգանուն | ԱՂԱՋԱՆՅԱՆ |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 26-11-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 26-11-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 15-12-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 09:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 15-12-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Դատական նիստի տևողությունը | 2 րոպե |
| Դատաքննության հետաձգման պատճառը | Դատական նիստը հետաձգվել է պաշտպանի բացակայության պատճառաբանությամբ։ |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 10-02-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2025 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 10-02-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | Դատարանի կողմից որոշում է կայացվել դատաքննության հեռակա վարույթ կիրառելու վերաբերյալ։ |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 10-02-2026 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցը թողնվել է անփոփոխ |
| Որոշման բովանդակություն | ՈՐՈՇՈՒՄ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԻ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ «10» փետրվարի 2026թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան), Նախագահությամբ՝ դատավոր Ս.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆԻ քարտուղարությամբ՝ Է․ԴԱՎԹՅԱՆԻ մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Վ․ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ պաշտպան Է․ԱՂԱՋԱՆՅԱՆԻ դռնբաց դատական նիստում՝ նախնական դատալսումների ընթացքում, քննության առնելով մեղադրյալ Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը՝ Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2002 թվականի փետրվարի 25-ին ՀՀ ՆԳ Նախարարության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչությունում 1961 թվականի մարտի 07-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 15-78-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 69101002 քրեական գործը։ 2002 թվականի մարտի 13-ին որոշում է կայացվել Մարինե Նորիկի Գևորգյանի անվամբ 04․07․2000թ․ 009-ի կողմից տրված AE թիվ 0619530 կեղծված անձնագիրը իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին։ 2002 թվականի ապրիլի 04-ին որոշում է կայացվել Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանին ներգրավել որպես մեղադրյալ 1961 թվականի մարտի 07-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 15-78-րդ հոդվածի 1-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-213-րդ հոդվածի 1-ին և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 3-րդ մասերով։ 2002 թվականի ապրիլի 04-ին որոշում է կայացվել Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ստորագրությունը չհեռանալու մասին կիրառելու մասին։ 2002 թվականի մայիսի 12-ին որոշում է կայացվել թիվ 69101002 քրեական գործից անջատել Սուսան և Ռաֆիկ Հարությունյանների, ամուսիններ՝ Մարինե և Հովհաննես Գևորգյանների, Հեղինե Առաքելյանի վերաբերյալ մասը և այն կասեցնել։ Թիվ 1-153 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի՝ 1961 թվականի մարտի 07-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 15-78 հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-213-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213 հոդվածի 3-րդ մասով, Արտակ Ռազմիկի Առաքելյանի 1961 թվականի մարտի 07-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-15-78 հոդվածի 1-ին մասով և 213 հոդվածի 1-ին մասով, Գրետա Արսենի Դադաշովայի և Արթուր Վարազդատի Ասատրյանի 1961 թվականի մարտի 07-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-15-78 հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-213 հոդվածի 3-րդ մաuով 2002 թվականի մայիսի 29-ին մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների առաջին ատյանի դատարանում։ 2002 թվականի հունիսի 24-ին որոշում է կայացվել թիվ 1-153 քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին։ 2002 թվականի հուլիսի 01-ին որոշում է կայացվել թիվ 1-153 քրեական գործը դատաքննության նշանակելու մասին։ 2002 թվականի օգոստոսի 01-ին որոշում է կայացվել Մարիամ Դուրգարյանի նկատմամբ հայտարարել հետախուզում, թիվ 1-153 քրեական գործի՝ Մարիամ Դուրգարյանի մասը կասեցնել, մինչև նրա հայտնաբերումը։ 2002 թվականի օգոստոսի 01-ին մյուս մեղադրյալների վերաբերյալ կայացվել է դատավճիռ։ 2003 թվականի մարտի 17-ին որոշում է կայացվել թիվ 69101002 քրեական գործը կասեցումից հանել և վարույթը վերսկսել։ 2003 թվականի մարտի 17-ին որոշում է կայացվել Մարիամ Դուրգարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց ստորագրությունը չհեռանալու մասին փոխել և որպես խափանման միջոց ընտրել կալանքը երկու ամիս ժամանակով։ 2003 թվականի մարտի 24-ին որոշում է կայացվել Մարիամ Դուրգարյանի վերաբերյալ քրեական գործի վարույթը կասեցնելու մասին։ 2003 թվականի ապրիլի 08-ին որոշում է կայացվել դատավճիռը վերանայելու մասին։ 2005 թվականի սեպտեմբերի 14-ին որոշում է կայացվել Մարիամ Դուրգարյանի կողմից կատարված ենթադրյալ հանցանքները որակել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-325-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ 2016 թվականի ապրիլի 25-ին թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործը վերամակագրվել է դատավոր Մարինե Մելքոնյանին։ 2016 թվականի ապրիլի 27-ին որոշում է կայացվել թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին։ 2019 թվականի հունիսի 24-ին թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործը վերամակագրվել է դատավոր Վարդան Գրիգորյանին։ 2019 թվականի հունիսի 26-ին որոշում է կայացվել թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին։ 2020 թվականի օգոստոսի 25-ին թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործը վերամակագրվել է դատավոր Արմինե Մելիքսեթյանին։ 2020 թվականի սեպտեմբերի 10-ին որոշում է կայացվել թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին։ 2020 թվականի սեպտեմբերի 23-ին որոշում է կայացվել թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործով վարույթը կասեցնելու մասին՝ մինչև Մարիամ Դուրգարյանին հայտնաբերելը։ 2023 թվականի հունիսի 12-ին թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործը վերամակագրվել է դատավոր Գագիկ Պողոսյանին։ 2023 թվականի հունիսի 15-ին որոշում է կայացվել թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու, վերսկսելու կասեցված վարույթը և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ 2024 թվականի նոյեմբերի 07-ին որոշում է կայացվել ամբաստանյալ Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի նկատմամբ դադարեցնել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-325-րդ հոդվածի 1-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ 1-ին մասերով (համապատասխանում են 2021 թվականի մայիսի 05-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-457-րդ հոդված 1-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդված 1-ին և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդված 1-ին մասերին) քրեական հետապնդումը` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով։ Թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 (69101002) քրեական գործի վարույթը կարճվել է։ 2025 թվականի մարտի 25-ին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշմամբ ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Վանանդ Ասատրյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 7-ի որոշումը բեկանվել է և քրեական գործը (վարույթը) փոխանցվել է առաջին ատյանի դատարան՝ նոր դատաքննության։ 2025 թվականի նոյեմբերի 10-ին թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործը համակարգչային ծրագրով իրականացվող գործերի բաշխման միջոցով մակագրվել է դատավոր Սաթենիկ Անդրեասյանին և 2025 թվականի նոյեմբերի 11-ին փաստացի հանձնվել է դատավորին։ 2025 թվականի նոյեմբերի 11-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ Նախնական դատալսումների ընթացքում՝ 2026 թվականի փետրվարի 10-ին, Դատարանը, քննարկելով ընտրված խափանման միջոցի հարցը, որոշում է կայացրել կիրառված խափանման միջոց կալանքը անփոփոխ թողնելու մասին։ Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը. 2002 թվականի ապրիլի 04-ի ՀՀ ՆԳՆ ՔԳՎ ԿՀԳ քննության վարչության ԿԳ ավագ քննիչ Ա․Սարգսյանի որոշմամբ թիվ 69101002 քրեական գործով Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանը ներգրավել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է ներկայացվել 1961 թվականի մարտի 07-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 15-78-րդ հոդվածի 1-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-213-րդ հոդվածի 1-ին և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 3-րդ մասերով, այն բանի համար, որ «ԱՄՆ մեկնելու արտոնագիր ստանալու համար ԱՄՆ դեսպանատան կողմից բազմիցս մերժված Մարիամ Դուրգարյանը շահ՝ ակնկալող Արթուր Ասատրյանի և Գրետա Դադաշովայի օժանդակությամբ, այլ ճանապարհով ԱՄՆ մեկնելու արտոնագիր ստանալու նպատակով 2002թ. հունվարին դիմել է Սուսան Հարությունյանին: Մ.Դուրգարյանը համաձայնվելով վերջինիս, այլ քաղաքացու անձնագիրը կեղծելու միջոցով, ապօրինի արտասահման մեկնելու արտոնագիր ձեռք բերելու առաջարկությանը, Ս. Հարությունյանին դրդել է կատարել այդ արարքը: 2002թ. փետրվար ամսի սկզբներին Մ.Դուրգարյանը Ս. Հարությունյանից ստացել է իր լուսանկարը փակցված վիճակում Մարինե Գևորգյանի անվամբ ԱԵ 0619530 համարի կեղծված անձնագիրը, նույն անձի ամուսնու Հովհաննես Գևորգյանի ԱԵ 0618680 համարի անձնագիրը, Ն - ՍԼ 488487 համարի ամուսնության վկայականը, երեխաների թիվ Վ- UL 349507 և Վ - UL 525414 համարների ծննդյան վկայականները, Գևորգյան ամուսների աշխատանքի վայրից կեղծ տեղեկանքները և այլ փաստաթղթերը: Մ.Դուրգարյանը վերը նշված, իրականությանը չհամապատասխանող, կեղծ փաստաթղթերը 2002 թվականի փետրվարի 13-ին օգտագործել է ԱՄՆ դեսպանատանը, անձնական տվյալների մասին անկետայում կեղծել է Մ.Գևորգյանի ստորագրությունը, ծանուցվել է ԱՄՆ մեկնելու թիվ 43492419 արտոնագիրը ստանալու թույլտվություն ձեռք բերելու մասին և որպես հատուցում Ա.Ասատրյանին է տվել 9300 ԱՄՆ դոլար: Մ.Գևորգյանի անվամբ կեղծված անձնագիրը, արդեն արտոնագիրը փակցված վիճակում, 2002թ. փետրվարի 15-ին ԱՄՆ դեսպանատնից ստացել է Հեղինե Առաքելյանը և բռնվել ՀՀ ՆԳՆ ԿՀԴՊ գլխավոր վարչության աշխատակիցների կողմից»: Վարույթի մասնակիցների դիրքորոշումը. 2026 թվականի փետրվարի 10-ին կայացած դատական նիստի ընթացքում հանրային մեղադրողը միջնորդեց մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալը խուսափում է վարույթն իրականացնող մարմին ներկայանալուց։ Մեղադրյալի պաշտպանը նշեց, որ չի ճանաչում և անձամբ չի տեսել մեղադրյալին, ուստի նշված հարցի առնչությամբ չի կարող դիրքորոշում հայտնել։ Մեղադրյալը չի ներկայացել դատական նիստին։ (Դիրքորոշումներն ավելի մանրամասն տե՛ս դատական նիստի արձանագրության լազերային սկավառակը): Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով (…)»: Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն` 1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով. (…) գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…): ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: 2. Մինչդատական վարույթում դատարանի կիրառած խափանման միջոցը կարող է փոխել կամ վերացնել հսկող դատախազը, իսկ հսկող դատախազի համաձայնությամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ քննիչը՝ հսկող դատախազի համաձայնությամբ: 3. Եթե մեղադրյալը խախտում է իր նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն անհրաժեշտության դեպքում իր իրավասության սահմաններում միջոցներ է ձեռնարկում այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կիրառելու համար: 4. Խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին որոշումն անհապաղ հանձնվում է խափանման միջոցի կիրառումն ապահովող մարմնին կամ պաշտոնատար անձին, իսկ դրա պատճենը` այն անձին, որի նկատմամբ կիրառվում է խափանման միջոցը(...)»: Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը(…)»: Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ խափանման միջոցը մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է. -մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ -մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ -մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Վերը նշված հիմքերից վերջինի կապակցությամբ հարկ է արձանագրել, որ մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով դրված պարտականությունն, ի թիվս այլնի, հանդիսանում է վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով ներկայանալը (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետ)։ Ա.Ճուղուրյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(….) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրությունը սահմանել է կալանավորման կիրառման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունն ապահովող մի շարք երաշխիքներ, որոնց մեջ առաջին հերթին կարևորվում ու առանձնանում են կալանավորման հիմքերը: Դրանք օրենքով նախատեսված այն հանգամանքներն են, որոնք հաստատվում են ապացույցների որոշակի ամբողջությամբ և հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել այն մասին, որ անձը, կալանքի տակ չգտնվելով, կարող է դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ և խոչընդոտել քրեական դատավարության խնդիրների իրականացմանը (…): ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերից բխող ողջամիտ կասկածների կամ ենթադրությունների վրա: Դա նշանակում է, որ կալանավորման կիրառման հիմքում բոլոր դեպքերում պետք է դրվեն որոշ փաստական տվյալներ» (տե՛ս Արամ Սեյրանի Ճուղուրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-132/07 որոշումը): ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումներում արձանագրված իրավական դիրքորոշումների և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանավորումը մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում է քրեական գործի քննության ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը (այն գործողությունները, որոնք ուղղված են քննությունից և դատից թաքնվելուն, գործով ճշմարտության բացահայտմանը խոչընդոտելուն, ինչպես նաև հանցավոր գործունեությունը շարունակելուն) կանխելու նպատակով: Այսինքն, խափանման միջոցի կիրառումը նպատակ է հետապնդում քրեական գործով վարույթի ընթացքում կանխել անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը (տե՛ս Ա. Ճուղուրյանի վերաբերյալ 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-132/07 որոշումը, Ա. Հովսեփյանի վերաբերյալ 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0633/06/09 որոշումը և այլն): Մեջբերված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան, և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը` Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: 2003 թվականի մարտի 17-ին կայացված որոշմամբ Դատարանն արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը․ «թիվ 69101002 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի ՀՀ քր․ օր-ի 15-78 հոդվածի 1-ին, 17-213 հոդվածի 1-ին և 213 հոդվածի 3-րդ մասերով դատարանի 01․08․2002թ․ որոշմամբ գործի վարույթը կասեցվել էր և հետախուզում հայտարարվել նրա դատարան չներկայանալու թաքնվելու կապակցությամբ: Ոստիկանության Մալաթիայի բաժնի պետի 11.03.2003թ. թիվ 48/2-902 գրությամբ հայտնվել է, որ Մ. Դուրգարյանին հայտնաբերելու և քաղ. Երևան տեղափոխելու համար անհրաժեշտ է փոխել նրա նկատմամբ խափանման միջոցը և խափանման միջոց ընտրել կալանք: Դատարանը գտնում է, որ Մ. Դուրգարյանին հայտնաբերելուց քաղաք Երևան տեղափոխելու համար անհրաժեշտ է նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը ստորագրություն չհեռանալու մասին փոխել և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրել կալանքը»։ Դատարանն արձանագրում է, որ վերը նշված որոշման կայացումից հետո ի հայտ չեն եկել այնպիսի ծանրակշիռ փաստարկներ, որոնք կչեզոքացնեն մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հավանականությունը։ 2002 թվականի օգոստոսի 01-ին որոշում է կայացվել Մարիամ Դուրգարյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում, մեղադրյալ Մարիամ Դուրգարյանը 2002 թվականից ի վեր՝ շուրջ 24 տարի խուսափում է դատարան ներկայանալուց, չի կատարում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով ներկայանալու պարտականությունը, խուսափում է գործի քննությանը մասնակցելուց։ Սույն քրեական գործի վարույթը ստանձնելուց հետո՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 26-ին որոշում է կայացվել Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանին հարկադրաբար դատարան ներկայացնելու մասին։ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Մալաթիայի բաժնից 2025 թվականի դեկտեմբերի 17-ին դատարանում ստացվել է գրություն առ այն, որ «Ի պատասխան 2025 թվականի նոյեմբերի 26-ի ԵԱՔԴ/0002/01/08 գրությանը հայտնվում է, որ հնարավոր չի եղել կատարել գրության պահանջը, քանի որ ըստ Երևան քաղաքի Ա.Բաբաջանյան փողոցի 12 շենքի 1 բն․ նախկին բնակիչ Արթուր Վոլոդիայի Գերաշենկոն /հեռ. 098 300-207), ով շուրջ 13 տարի բնակվել է հիշյալ բնակարանում և ներկայիս սեփականատեր Նունե Սեդրակի Համբարձումյանի /հեռ. 098 680-003/ բանավոր հայտարարության Մ.Դուրգարյան տվյալներով անձ իրենք չեն ճանաչում և որևէ տեղեկություն չունեն վերջինիս գտնվելու վայրի վերաբերյալ»։ Դատարանի կողմից կատարված հարցմանն ի պատասխան ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ հետախուզության, ծայրահեղականության և թրաֆիքինգի դեմ պայքարի վարչության պետ Ռ․Պողոսյանի կողմից ստացվել է գրություն առ այն, որ «Ի պատասխան Ձեր 13.11.2025թ. թիվ ԴԴԱ-8.1-133021 գրությանը հայտնվում է, որ Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի կողմից ՀՀ պետական սահմանը հատելու վերաբերյալ ՍԷԿՏ համակարգում տեղեկություններ առկա չեն»։ Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական գործի քննության նախնական դատալսումների փուլում մեղադրյալի՝ իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված պարտականությունների կատարումն ապահովելու, ի թիվս այլնի՝ դատական նիստերին վերջինիս պատշաճ մասնակցությունն ապահովելու, վերջինիս կողմից փախուստը կանխելու նպատակով անհրաժեշտ է մեղադրյալ Մարիամ Դուրգարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը՝ երկու ամիս ժամկետով, թողնել անփոփոխ։ Կալանքի սկիզբն անհրաժեշտ է հաշվել մեղադրյալ Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-րդ, 116-118-րդ, 270-րդ, 389-րդ հոդվածներով` Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը՝ երկու ամիս ժամկետով, թողնել անփոփոխ։ Կալանքի սկիզբը հաշվել մեղադրյալ Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան այն ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ՍԱԹԵՆԻԿ ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 02-03-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 02-03-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 12-03-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 12-03-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 18-03-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 09:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 18-03-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 14-04-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 14-04-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 28-04-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 09:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 28-04-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 19-06-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Այլ նշումներ | Դատական նիստը վերանշանակվել է 2026 թվականի հունիսի 22-ին՝ ժամը 20։30-ին։ |
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0002/01/08
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 17-12-2024 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 11-12-2024 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Վանանդ |
| Ազգանուն | Ասատրյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Մարիամ Դուրգանյան Բողոքն ընդունել վարույթ : Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Կենտրոն/՝ մեղադրյալ Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի նկատմամբ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամսկետներն անցած լինելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու վերաբերյալ միջնորդությունը քննության առնելու մասին 07.11.2024թ. որոշումը և վարույթը փոխանցել առաջին ատյանի համապատասխան դատարան՝ նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 20-12-2024 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 7.26 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Քրեական գործով վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 20-12-2024 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Ադրինե |
| Ազգանուն | Ղուկասյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Բեկթաշյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Մաթևոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 30-12-2024 |
|---|---|
| Այլ նշումներ | ԵԱՔԴ/0002/01/08 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԲՈՂՈՔԻ ՄԻ ՄԱՍՆ ԱՌԱՆՑ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԹՈՂՆԵԼՈՒ ԻՍԿ ՄՆԱՑԱԾ ՄԱՍՈՎ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼՈՒ ԵՎ ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾԸ ԴԱՏԱՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 2024 թվականի դեկտեմբերի 30-ին ք.Երևանում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա․ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Ա․ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ Ա․ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ Ուսումնասիրելով թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործով ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Վանանդ Ասատրյանի վերաքննիչ բողոքն ու քրեական գործը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 2024 թվականի նոյեմբերի 7-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ Առաջին ատյանի դատարան) որոշել է․ «Ամբաստանյալ Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի նկատմամբ դադարեցնել 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-325-րդ հոդվածի 1-ին, 325-րդ հոդվածի 1-ին և 34-329-րդ 1-ին մասերով (համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-457-րդ հոդված 1-ին, 457-րդ հոդված 1-ին և 44-469-րդ հոդված 1-ին մասերին) քրեական հետապնդումը` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամսկետներն անցած լինելու հիմքով։ Թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 (69101002) քրեական գործի վարույթը կարճել: Քրեական գործի գրավոր ապացույցները պահել քրեական գործի նյութերի հետ` դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում: Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերացնել: (…)»։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 13-ին Առաջին ատյանի դատարանի որոշման դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Վանանդ Ասատրյանը (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր)։ Բողոքաբերը ներկայացված վերաքննիչ բողոքում նշել է․ «Մեղադրյալ Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի նկատմամբ հեռակա վարույթ իրականացնելով, վերջինի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելով և թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործի վարույթը կարճելով, առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի և քրեադատավարական օրենքի էական այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա»։ Արդյունքում խնդրել է․ «1. Վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ: 2. Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի «Միջնորդությունը քննության առնելու մասին» թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 որոշումը և վարույթը փոխանցել առաջին ատյանի համապատասխան դատարան` նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը»: Թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ին, իսկ նախագահող դատավորին հանձնվել է 2024 դեկտեմբերի 23-ին։ Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ վիճարկվող որոշման օրինակը ՀՀ գլխավոր դատախազությունում ստացվել է 2024 թվականի նոյեմբերի 28-ին, իսկ Բողոքաբերի կողմից վերաքննիչ բողոքը փոստային ծառայությանն է հանձնվել 2024 թվականի դեկտեմբերի 13-ին, ուստի Բողոքաբերի կողմից առերևույթ պահպանվել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 364-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վերաքննիչ բողոք բերելու ժամկետները։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ բողոքը թողնվում է առանց քննության, եթե՝ (…) 2) բողոքը բերել է բողոքարկման իրավունք չունեցող անձը. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 481-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «1. Հեռակա վարույթով կայացված և օրինական ուժի մեջ չմտած դատական ակտը պաշտպանության կողմը, ի թիվս սույն օրենսգրքով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկել նաև հեռակա վարույթի կիրառման ոչ իրավաչափ լինելու հիմքով՝ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով»։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դատախազ Վանանդ Ասատրյանը վերաքննիչ բողոքով, ի թիվս այլնի, դատական ակտը բողոքարկել է նաև հեռակա վարույթի կիրառման ոչ իրավաչափ լինելու հիմքով, որպիսի հիմքով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 481-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն, դատական վերանայման բողոք բերելու իրավունք ունի պաշտպանության կողմը։ Ուստի՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ հեռակա վարույթի կիրառման ոչ իրավաչափ լինելու մասով վերաքննիչ բողոքը պետք է թողնել առանց քննության՝ բողոքարկման իրավունք չունեցող անձի կողմից բերված լինելու հիմքով։ Անդրադառանալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի դրույթներով սահմանված՝ դատական վերանայման բողոքին առնչվող պահանջների պահպանված լինելուն՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ վերաքննիչ բողոքը մնացած մասով համապաստախանում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասով սահմանված պահանջներին, ուստի այն պետք է ընդունել վարույթ և քրեական գործը նշանակել դատաքննության: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 368-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…) Ուսումնասիրված քրեական գործը դատարանի որոշմամբ նշանակվում է դատաքննության, որով` 1) սահմանվում է դատական նիստի վայրը, տարին, ամիսը, օրը, ժամը. 2) ապացույցներ հետազոտելու անհրաժեշտության դեպքում սահմանվում են դատական նիստում անմիջականորեն հետազոտման ենթակա ապացույցների ծավալը, ցուցմունք տալու համար դատարան հրավիրվող անձանց ցանկը. 3) լուծվում է խափանման միջոցի հարցը. 4) լուծվում է դատական նիստը դռնբաց կամ դռնփակ անցկացնելու հարցը։ Վերաքննիչ դատարանում առաջին դատական նիստը նշանակվում է քրեական գործն ստանալու օրվանից հետո՝ քսան օրվա, սակայն ոչ ուշ, քան առաջին վերաքննիչ բողոքը ներկայացնելուց հետո՝ երկու ամսվա ընթացքում»: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով դատական նիստում անմիջականորեն ապացույցներ հետազոտելու անհրաժեշտություն դեռևս առկա չէ։ Նման միջնորդություն չի ներկայացվել նաև վարույթի մասնակիցների կողմից: Անդրադառնալով մեղադրյալի խափանման միջոցի հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Մարիամ Դուրգարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու կամ փոխելու հիմքեր չկան, ուստի այն պետք է թողնել անփոփոխ: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ առաջին դատական նիստը պետք է նշանակել 2025 թվականի հունվարի 7-ին՝ ժամը 15:00-ին, դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի վարչական շենքի թիվ 1 դատական նիստերի դահլիճում, որի մասին իրազեկել վարույթի մասնակիցներին: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ և 368-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Վանանդ Ասատրյանի վերաքննիչ բողոքը, հեռակա վարույթի կիրառման ոչ իրավաչափ լինելու մասով, թողնել առանց քննության, իսկ մնացած մասով ընդունել վարույթ և քրեական գործը նշանակել Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության 2025 թվականի հունվարի 7-ին՝ ժամը 15:00-ին, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի վարչական շենքի թիվ 1 դատական նիստերի դահլիճում: Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը թողնել անփոփոխ: Սույն որոշման պատճենն ուղարկել վարույթի մասնակիցներին: Սույն որոշումը, հեռակա վարույթի կիրառման ոչ իրավաչափ լինելու մասով վերաքննիչ բողոքն առանց քննության թողնելու մասով, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա․ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա․ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ Ա․ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 07-01-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 20-02-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 25-03-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է ամբողջությամբ
| Ամսաթիվ | 25-03-2025 |
|---|---|
| Ստորադաս դատարանի դատական ակտը բեկանվել է | Բեկանվել է և գործն ուղարկվել է ստորադաս դատարան նոր քննության |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Մարիամ |
| Ազգանուն | Դուրգարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԱՔԴ/0002/01/08 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան Նախագահող դատավոր՝ Գ.Պողոսյան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)` հետևյալ կազմով, Նախագահությամբ դատավոր` Ա․Ղուկասյանի դատավորներ՝ Ա.Բեկթաշյանի Ա․Մաթևոսյանի քարտուղարությամբ՝ Ա.Կարապետյանի Ք․Բադալյանի մասնակցությամբ՝ դատախազ՝ Վ․Ասատրյանի պաշտպան՝ Է․Աղաջանյանի 2025 թվականի մարտի 25-ին ք. Երևանում դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2024 թվականի նոյեմբերի 7-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Վանանդ Ասատրյանի վերաքննիչ բողոքը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Գործի դատավարական ընթացքը. 1․ 2002 թվականի փետրվարի 25-ին ՀՀ ՆԳՆ ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 3-րդ և 15-78-րդ հոդվածի 1-ին մասերով հարուցել է թիվ 69101002 քրեական գործը։ 2002 թվականի ապրիլի 4-ի ՀՀ Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 15-78-րդ հոդվածի 1-ին, 17-213-րդ հոդվածի 1-ին և 213-րդ հոդվածի 3-րդ մասերով։ Նույն օրը Մարիամ Դուրգարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը։ 2002 թվականի մայիսի 29-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան: Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների առաջին ատյանի դատարանի 2002 թվականի օգոստոսի 1-ի որոշմամբ Մարիամ Դուրգարյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում, և նրա մասով քրեական գործի վարույթը կասեցվել է։ 2003 թվականի մարտի 17-ին քրեական գործի վարույթը վերսկսվել է, Մարիամ Դուրգարյանի նկատմամբ կիառված չհեռանալու մասին ստորագրություն խափանման միջոցը փոխվել է և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել երկու ամիս ժամկետով կալանքը։ 2003 թվականի մարտի 24-ին քրեական գործի վարույթը կասեցվել է։ 2005 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Մարիամ Դուրգարյանին առաջադրված մեղադրանքի իրավական որակումը համապատասխանեցվել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ 1-ին մասին, 38-325-րդ հոդվածի 1-ին մասին և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասին։ 2023 թվականի հունիսի 15-ին թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 կասեցված քրեական գործի վարույթը վերսկսվել է և նշանակվել են նախնական դատալսումներ։ Առաջին ատյանի դատարանը 2024 թվականի նոյեմբերի 7-ին որոշել է․ «Ամբաստանյալ Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի նկատմամբ դադարեցնել 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-325-րդ հոդվածի 1-ին, 325-րդ հոդվածի 1-ին և 34-329-րդ 1-ին մասերով (համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-457-րդ հոդված 1-ին, 457-րդ հոդված 1-ին և 44-469-րդ հոդված 1-ին մասերին) քրեական հետապնդումը` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով։ Թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 (69101002) քրեական գործի վարույթը կարճել: Քրեական գործի գրավոր ապացույցները պահել քրեական գործի նյութերի հետ` դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում: Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերացնել: (...)»։ Առաջին ատյանի դատարանի որոշման դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Վանանդ Ասատրյանը (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր): 2024 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքը, հեռակա վարույթի կիրառման ոչ իրավաչափ լինելու մասով, թողնվել է առանց քննության, իսկ մնացած մասով ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել է դատաքննության: 2․ Վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. Առաջին ատյանի դատարանը արձանագրել է հետևյալը․ «Դատական նիստում Պաշտպանը միջնորդեց Մեղադրյալի նկատմամբ դադարեցնել 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ 1-ին, 38-325-րդ հոդվածի 1-ին և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասերով քրեական հետապնդումն ու կարճել քրեական գործի վարույթը՝ քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով: Միջնորդության վերաբերյալ Մեղադրողի դիրքորոշումը. 4․ Մեղադրողը, առարկելով Պաշտպանի միջնորդության դեմ, պատճառաբանեց, որ Պաշտպանի կողմից ներկայացված միջնորդությունը չի բխում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջներից, նկատի ունենալով, որ ինչպես նախկին, այնպես էլ գործող քրեական դատավարության օրենսգրքով հստակ սահմանված է, որ վաղեմության ժամկետներն անցելու հիմքով գործի վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե դրա դեմ առարկում է մեղադրյալը: Գտավ, որ տվյալ դեպքում Պաշտպանը գործում է իր նախաձեռնությամբ՝ առանց Մեղադրյալի կողմից որևէ համաձայնություն ներկայացնելու կամ համապատասխան տվյալներ տրամադրելու, ինչը հակասում է Մեղադրյալի իրավունքների իրացման սկզբունքներին։ Մեղադրյալի բացակայությամբ վարույթ իրականացնելու համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները. 5․ Դատարանը հաշվի առնելով սույն որոշման 1-ին կետում արձանագրված փաստական տվյալները և պարզված համարելով, որ․ - Մեղադրյալը խուսափում է քրեական վարույթին մասնակցելուց, - նա պատշաճ ծանուցված է իր նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդման մասին, - Դատարանի կողմից ձեռնարկվել են անհրաժեշտ և բավարար միջոցներ վարույթին Մեղադրյալի մասնակցությունն ապահովելու համար, - հեռակա վարույթին Մեղադրյալի մասնակցության անհնարինության հարգելի պատճառի վերաբերյալ տվյալներ ձեռք չեն բերվել, - Մեղադրյալն անչափահաս չէ, ենթադրյալ հանցանքը նա չի կատարել անմեղսունակության վիճակում, չունի պատժի նշանակումը կամ կատարումն անհնար դարձնող հոգեկան առողջության խնդիր և առկա չէ Մեղադրյալի՝ այդպիսի վիճակում լինելու վերաբերյալ ողջամիտ կասկած, կողմերի կարծիքը լսելուց հետո սեփական նախաձեռնությամբ Մեղադրյալի նկատմամբ կայացրել է հեռակա վարույթ իրականացնելու մասին որոշում, նկատի ունենալով, որ առկա են հեռակա վարույթ իրականացնելու` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված հիմքն ու պայմանները և բացակայում են հեռակա վարույթի իրականացումը բացառող՝ նույն օրենսգրքով սահմանված հանգամանքները։ 6․ Դատալսումների ընթացում հեռակա վարույթի իրականացումը բացառող՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված որևէ հանգամանք ի հայտ չի եկել։ 7․ Հեռակա վարույթ սկսելու պահին խուսափող Մեղադրյալն ունեցել է վարույթին ներգրավված պաշտպան, ում հանձնվել է մեղադրական եզրակացության պատճենը: Դատարանի պատճառաբանությունները և վերլուծություն. 8․ Սույն գործով Դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. արդյո՞ք Մեղադրյալի նկատմամբ կարող է իրականացվել հեռակա դատաքննություն և արդյո՞ք նրա նկատմամբ 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ 1-ին մասով, 38-325-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով: (…) 10․ Դատարանը, հեռակա վարույթի կարգով քննության առնելով Պաշտպանի միջնորդությունն ու լսելով Մեղադրողի կարծիքը, գտնում է, որ այն պետք է բավարարվի` հետևյալ պատճառաբանություններով. 11․ Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ օրենսդիրը վաղեմության ժամկետն անցնելը դիտում է որպես քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք` սահմանելով, որ քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները։ Ընդ որում, անձը չի կարող քրեական պատասխանատվության ենթարկվել, եթե ոչ մեծ ծանրության կամ միջին ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել է տասը տարի (15 տարի) և վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատված չի եղել նոր հանցագործությամբ: 12․ Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ և 329-րդ հոդվածների 1-ին մասերով նախատեսված հանցանքները կատարվել են 2002թ. փետրվար ամսվա ընթացքում, ու դրանք ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցանքններ են։ 13․ Վերոնշյալ արարքները կատարելու համար Մեղադրյալի վերաբերյալ դատավճիռ չի կայացվել։ 14. Սույն որոշման 2-րդ և 5-7-րդ կետերում մեջբերված ու վերլուծված փաստական տվյալները գնահատելով սույն որոշման 9-րդ ու 11-րդ կետերում մեջբերված իրավանորմերի և դրանց վերլուծության համատեքստում՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Մեղադրյալին մեղսագրված արարքների վաղեմության առավելագույն ժամկետը սույն որոշումը կայացնելու պահի դրությամբ լրացած է, այսինքն՝ նրան վերագրվող ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցանքներն ավարտված համարելու օրվանից անցել է 10 տարի, որի ընթացքում վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատված լինելու վերաբերյալ փաստական տվյալներ ձեռք չեն բերվել: 15․ Դատարանը, - անդրադառնալով Մեղադրողի առարկությանն ու դիրքորոշմանը, - հաշվի առնելով սույն որոշման 2-րդ ու 5-7-րդ կետերում մեջբերված և վերլուծված փաս-տական տվյալներն ու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 476-478-րդ և 480-րդ հոդվածներով սահմանված իրավակարգավորումները, - արձանագրելով, որ իրավունքի և օրենսդրության զարգացման արդյունքում օրենսդիրը գործող քրեադատավարական օրենգրքով սահմանել է, որ քրեական հետապնդումը չի կարող դադարեցվել, եթե անձն առարկում է դրա դեմ այն հիմքով, որ չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը, - փաստելով, որ քրեական գործի նյութերի համաձայն՝ դատաքննության փուլում փախուստի դիմած և քրեական վարույթին մասնակցելուց խուսափող Մեղադրյալն առաջադրված մեղադրանքում թե՛ նախաքննության, թե՛ դատաքնության ընթացքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, գտնում է, որ Մեղադրյալը, իր կամային և գիտակցված վարքագծով միանշանակ ցույց տալով, որ չի ցանկանում ուղիղ առնչություն ունենալ քրեական ընթացակարգին, խուսափել է հետագա դատաքննությանը մասնակցելուց՝ ընդգծված հրաժարվելով և ինքն իրեն զրկելով դատարանում իր իրավունքներն իրացնելու հնարավորությունից, ինչից հետևում է, որ Մեղադրողի առարկությունն իրավաչափ չէ և նրա դիրքորոշումը չի կարող հիմք հանդիսնալ Մեղադրյալի նկատմամբ հեռակա վարույթ չիրականացնելու համար։ Միաժամանակ Դատարանը հարկ է համարում նշել, որ ի շահ արդարադատության օրենսդիրը նախատեսել է նաև ընթացակարգի հետադարձ՝ հատուկից ընդհանուրի փոխակերպման տարբերակ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրեսգրքի 481-րդ հոդվածով 1-ին մասով նախատեսված լրացուցիչ հիմքով դատական ակտը բեկանելու միջոցով։ (…)»։ 3․ Վերաքննիչ բողոքի հիմքը, այն հաստատող փաստերը, պահանջը, ինչպես նաև դրանք հիմնավորող փաստարկները. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում. Բողոքաբերը ներկայացված վերաքննիչ բողոքում նշել է․ «Մեղադրյալ Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի նկատմամբ հեռակա վարույթ իրականացնելով, վերջինի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելով և թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործի վարույթը կարճելով, առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի և քրեադատավարական օրենքի էական այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա: (…) Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը մեղադրյալ Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի նկատմամբ հեռակա վարույթ իրականացնելու, վերջինի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործի վարույթը կարճելու կապակցությամբ հանգել է սխալ հետևության: (…) Անդրադառնալով մեղադրյալ Մարիամ Դուրգարյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու վերաբերյալ հարցերին, հարկ է արձանագրել, որ թեև առերյութ անցել են մեղադրյալին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետները, սակայն առանց մեղադրյալ Մարիամ Դուրգարյանի դիրքորոշումը ճշտելու հնարավոր չէ վերջինիս նկատմամբ իրականացվող քրեական հետապնդումը ոչ արդարացնող հիմքով դադարեցնելու, քանի որ թե ներկա, թե նախկին քրեադատավարական նորմերը պարտադիր պայման են համարում մեղադրյալի դիրքորոշման ճշտումը, որը սույն դեպքում չի կատարվել, ավելին պաշտպանը, ներկայացրել է մի միջնորդություն, որի իրավունքը չուներ, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալը վերջինին նման լիազորությամբ չի օժտել: Ավելին, Վճռաբեկ դատարանը բազմաթիվ որոշումներում արձանագրել է, որ Դատարանը պետք է պարզի, թե արդյո՞ք ամբաստանյալը համաձայն է, որ նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվի քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով: Անձի համաձայնությունը ստանալու դեպքում` դատարանը պարտավոր է դադարեցնել նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը, իսկ համաձայնության բացակայության դեպքում` պետք է դատական քննությունը շարունակի ընդհանուր կարգով, սակայն դատավճիռ կայացնելիս` դադարեցնի անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը: Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը՝ հարկ է փաստել, որ մեղադրյալ Մարիամ Հարությունի Դուրգարյանի նկատմամբ հեռակա վարույթ իրականացնելով, վերջինի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելով և թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/08 քրեական գործի վարույթը կարճելով, առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի և քրեադատավարական օրենքի էական այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա: (…)»։ Արդյունքում՝ Բողոքաբերը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող որոշումը և վարույթը փոխանցել նույն դատարան` նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը: 4․ Վերաքննիչ դատարանում կողմերի ներկայացրած բացատրությունները. Դատախազ Վ․Ասատրյանը, ներկայացնելով վերաքննիչ բողոքի հիմքերի ու հիմնավորումների վերաբերյալ իր բացատրությունները, պնդեց այն և խնդրեց բավարարել։ Պաշտպան Է․Աղաջանյանը, ներկայացնելով վերաքննիչ բողոքի վերաբերյալ իր բացատրությունները, առարկեց դրա դեմ և խնդրեց այն մերժել։ 5․ Վերաքննիչ դատարանի հիմնավորումներն ու եզրահանգումը․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»: Մեջբերված քրեադատավարական նորմերի լույսի՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել հետևյալ հարցին․ Հիմնավոր է արդյո՞ք մեղադրյալ Մարիամ Դուրգարյանին քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետներն անցնելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե` (...) 12) անձը Հայաuտանի Հանրապետության քրեական oրենuգրքի ընդհանուր կամ հատուկ մասի դրույթների ուժով ենթակա է ազատման քրեական պատաuխանատվությունից. (…) 4. Սույն հոդվածի 1-ին մաuի 11-14-րդ կետերով նախատեսված հանգամանքների առկայությունը քրեական հետապնդումը բացառող չէ, եթե անձն առարկում է դրա դեմ այն հիմքով, որ չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը: Այu դեպքում քրեական վարույթը շարունակվում է ընդհանուր կարգով, սակայն մեղադրական վերդիկտ կայացնելու դեպքում այդ անձի նկատմամբ պատիժ չի նշանակվում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 49-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «2. Պաշտպանն իրավունք չունի՝ 1) հակառակ պաշտպանյալի դիրքորոշման՝ ընդունելու նրա առնչությունը ենթադրյալ հանցանքին կամ մեղավորությունը դրա կատարման մեջ. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 478-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Պաշտպանը կարող է ընդունել մեղադրյալի առնչությունը ենթադրյալ հանցանքին կամ մեղավորությունը դրա կատարման մեջ միայն այն դեպքում, երբ մեղադրյալն այդ մասին գրավոր, հստակ և պատշաճ ձևով տեղեկացրել է վարույթն իրականացնող մարմնին»։ Անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իր նախադեպային իրավունքում, իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) քրեական օրենսդրությամբ, կապված արարքի բնույթից և հանրության համար վտանգավորության աստիճանից, նախատեսված են քրեական պատասխանատվության ենթարկելու տարբեր ժամկետներ, որոնց անցնելու դեպքում կատարված արարքը կորցնում է իր վտանգավորությունը, և անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից (…) Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ օրենսդիրը վաղեմության ժամկետն անցնելը դիտում է որպես քրեական գործի վարույթը և քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք` սահմանելով, որ քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները։ Միևնույն ժամանակ քրեադատավարական օրենքը վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու պարտադիր նախապայման է դիտում մեղադրյալի համաձայնությունը, որի բացակայությունը ենթադրում է վարույթի շարունակում ընդհանուր կարգով։ Այսինքն` այն դեպքում, երբ անձը համաձայն չէ վաղեմության ժամկետներն անցնելու հիմքով քրեական գործի հարուցումը մերժելու, իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և գործի վարույթը կարճելու հետ, նրան պետք է հնարավորություն ընձեռվի դատական քննության միջոցով հասնելու իր անմեղության ապացուցման։ (…)» : ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավակարգավորումների վերլուծությունից հետևում է, որ վաղեմության ժամկետն անցնելը բացառում է ինչպես քրեական հետապնդման հարուցումը, իսկ արդեն իսկ հարուցված քրեական հետապնդման պարագայում` օրենսդրական այդ արգելքի կիրառումն այլևս պայմանավորվում է միայն մեղադրյալի հայեցողությամբ (վերջինս չպետք է առարկի դրա դեմ այն հիմքով, որ չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը)։ Ընդ որում՝ մեղադրյալի բացակայությամբ իրականացվող վարույթի դեպքում Օրենսդիրն ի շահ մեղադրյալի խստացրել է նաև պաշտպանի՝ վարութային կոնկրետ վարքագիծ դրսևորելու պայմանը՝ պաշտպանյալի դիրքորոշման բովանդակությունը պարզելու պահանջը փոխարինելով մեղադրյալի կողմից որոշակի գործողություն կատարելու կանոնով։ Սա նշանակում է, որ հեռակա վարույթին մասնակցող պաշտպանը չունի մեղադրանքի առնչությամբ վերաբերմունք դրսևորելու ազատություն, քանի դեռ մեղադրյալն անձամբ և աներկբա չի համաձայնվել իրեն վերագրվող փաստերի և դրանց տրված իրավական գնահատականի հետ։ Սույն գործում փաստական հանգամանքների ուսումնասիրությունից երևում է, որ - Առաջին ատյանի դատարանում՝ դատաքննության ընթացքում, պաշտպանը միջնորդել է Մարիամ Դուրգարյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել և քրեական գործի վարույթը կարճել քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով։ - Առաջին ատյանի դատարանը Մարիամ Դուրգարյանի նկատմամբ դադարեցրել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-325-րդ հոդվածի 1-ին, 325-րդ հոդվածի 1-ին և 34-329-րդ 1-ին մասերով քրեական հետապնդումը` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով։ - Առաջին ատյանի դատարանը փաստել է, որ դատաքննության փուլում փախուստի դիմած և քրեական վարույթին մասնակցելուց խուսափող Մարիամ Դուրգարյանն առաջադրված մեղադրանքում թե՛ նախաքննության, թե՛ դատաքնության ընթացքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, ուստի գտել է, որ Մարիամ Դուրգարյանը, իր կամային և գիտակցված վարքագծով միանշանակ ցույց տալով, որ չի ցանկանում ուղիղ առնչություն ունենալ քրեական ընթացակարգին, խուսափել է հետագա դատաքննությանը մասնակցելուց՝ ընդգծված հրաժարվելով և ինքն իրեն զրկելով դատարանում իր իրավունքներն իրացնելու հնարավորությունից։ Վկայակոչված իրավանորմերի և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով վերը նշված փաստական տվյալները՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել մեղադրյալի բացակայությամբ իրականացվող վարույթին վերաբերելի իրավակարգավորումները՝ արդյունքում հանգելով սխալ հետևության՝ Մարիամ Դուրգարյանի նկատմամբ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ: Մասնավորապես՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով անձի նկատմամբ քրեական հետապնդման հարցի լուծումը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը պայմանավորում է միայն մեղադրյալի հայեցողությամբ։ Անձը չպետք է առարկի դրա դեմ այն հիմքով, որ չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը։ Իսկ մեղադրյալի բացակայությամբ իրականացվող վարույթի դեպքում, երբ մեղադրյալն անձամբ չի մասնակցում իրականացվող դատաքննությանը, պաշտպանը, մեղադրյալի փոխարեն, կարող է համաձայնություն տալ վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վերաբերյալ միայն այն դեպքում, երբ մեղադրյալն այդ մասին գրավոր, հստակ և պատշաճ ձևով տեղեկացրել է վարույթն իրականացնող մարմնին, քանի որ քննարկվող հարցի վերաբերյալ դիրքորոշումը փոխկապակցված է անձի մեղավորության հարցի հետ։ Սույն դեպքում՝ Առաջին ատյանի դատարանը Մարիամ Դուրգարյանի նկատմամբ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցրել է պաշտպանի միջնորդության հիման վրա, չունենալով այդ մասին մեղադրյալի գրավոր, հստակ և պատշաճ ձևով տեղեկացումը։ Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 478-րդ հոդվածի 4-րդ մասի խախտում, ինչի արդյունքում խախատվել է նույն օրենսգրքի 20-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 23-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված սկզբունքները՝ որն էլ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն հիմք է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 7-ի որոշումը բեկանելու և նոր դատաքննություն իրականացնելու նպատակով՝ վարույթը առաջին ատյանի դատարան փոխանցելու համար: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-372-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Վանանդ Ասատրյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 7-ի որոշումը բեկանել և քրրեական գործը (վարույթը) փոխանցել առաջին ատյանի դատարան՝ նոր դատաքննության։ Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ԱԴՐԻՆԵ ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ԱՐՄԵՆ ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ ԱՆՆԱ ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 25-03-2025 |