ԵԿԴ/0008/01/18






Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը


նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Թ. Խաչատրյանի,

մասնակցությամբ`
մեղադրող, ՀՀ գլխավոր դատախազության՝ ՀՀ
ազգային անվտագության
մարմիններում քննվող, թմրամիջոցների
ապօրինի շրջանառության հետ կապված
և կիբերհանցագործությունների գործերով
վարչության դատախազ Էդ. Արսենյանի,

պաշտպան Ա. Դաբաղյանի,


2018թ. փետրվարի 13-ին Երևանում,

դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի

Արկադի Սամվելի Գրիգորյանի
/ծնված 1975թ. դեկտեմբերի 18-ին Երևան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին ունի երկու անչափահաս զավակ` որոնցից մեկը մինչև տասնչորս տարեկան է, նախկինում չդատված, բնութագրվում է դրական, չի աշխատում, հաշվառված է և բնակվում է Երևանի Նորագյուղ թաղամասի թիվ 187 տանը, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով/

Գործի դատավարական նախապատմությունը
2017թ. մայիսի 6-ին, ՀՀ ոստիկանությանարի /այսուհետ նաև ԿՀԴաքննություն կ
ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչությունում, 2017թ-ի սեպտեմբերի 22-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 329.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 58213717 քրական գործը։

Նախաքննության մարմնի 2017թ-ի սեպտեմբերի 29-ի որոշմամբ Արկադի Սամվելի Գրիգորյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նույն օրն Ա.Գրիգորյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը։

Նախաքննության մարմնի 2018թ-ի հունվարի 15-ի որոշմամբ թիվ 58213717 քրեական գործից անջատվել է Արկադի Գրիգորյանի վերաբերյալ մասը և նույն օրվա որոշմամբ թիվ 58200418 քրեական գործն ընդունվել է նույն բաժնի քննիչի վարույթ։

Ա.Գրիգորյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով հետևյալ արարքի համար, որ նա` «Ֆրանսիայի Հանրապետություն մեկնելու և մշտական բնակություն հաստատելու նպատակով «Շենգենյան համաձայնության» երկրների մուտքի արտոնագիր ստանալու համար կեղծ փաստաթղթային հիմքեր ձեռք բերելու վերաբերյալ նախնական հանցավոր համաձայնության գալով իր հեռավոր ազգական, քննությամբ չպարզված ոմն Էմմայի հետ, նրա աջակցությամբ՝ վերջինիս ծանոթ ոմն Տարոնի միջոցով, 30.000 ՀՀ դրամի դիմաց, 2017 թվականի հուլիս ամսվա ընթացքում, Երևան քաղաքում՝ «Կոնգրես» հյուրանոցին հարակից այգում, ձեռք է բերել իրավունք վերապահող՝ անհայտ անձի կողմից պատրաստված՝ «ՎՏԲ» բանկում 3150 եվրո բանկային հաշիվ ունենալու և «Փառանձեմ Մարգարյան» Ա/Ձ-ում իբր աշխատելու վերաբերյալ կեղծ տեղեկանքներ։ Այնուհետև, հանցավոր մտադրությունն իրագործելու նպատակով, մի քանի օր անց դրանք այլ փաստաթղթերի հետ օգտագործելով՝ ներկայացրել է վիզաների աջակցման հարցերով զբաղվող՝ «Թի Էլ Էս կոնտակտ Էյ Էմ» ՍՊ ընկերություն և դրա հիման վրա ՀՀ-ում Իտալիայի Հանրապետության դեսպանատնից ստացել է «Շենգենյան համաձայնության» երկրների մուտքի արտոնագիր և 2017 թվականի օգոստոսի 12-ին մեկնել ՀՀ-ից»։

2018թ. հունվարի 22-ին թիվ 58200418 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2018թ. հունվարի 23-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2018թ. հունվարի 29-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2018թ. փետրվարի 9-ին նշանակելու մասին։

Արագացված դատական քննություն
Մինչև դատաքննությունը սկսելն ամբաստանյալ Ա. Գրիգորյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով։ Ամբաստանյալը հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, ինքը համաձայն է մեղադրանքի հետ։
Մեղադրողը հայտնեց, որ դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չի առարկում։
Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ և 375.2-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները` որոշում կայացրեց արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալ Ա. Գրիգորյանը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, խնամքի տակ ունի երկու անչափահաս զավակ` Ամալյա Արկադիի Մինասյանը` ծնված 2001թ. հուլիսի 11-ին և Էլեն Արկադիի Գրիգորյանը` ծնված 2004թ. ապրիլի 9-ին, տառապում է «Խառը ծանր գանգուղեղային տրավմա, գանգաթաղի աջ, գանգաթաղի շրջանի բեկորային նեհրվածք կոտրվածք, գլխուղեղի աջ գագաթային շրջանի սալջարդ։ Նույն շրջանի փափուկ հյուսվածքների սալջարդ վերք։ Վիճակ ռեզեկցիոն տրեպանացիայից հետո» ախտորոշումով հիվանդությամբ։




Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Առաջադրված մեղադրանքն ամբաստանյալ Ա. Գրիգորյանի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա. Գրիգորյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, իրավունք վերապահող ակնհայտ կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ամբաստանյալ Արկադի Սամվելի Գրիգորյանի կողմից կատարված, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու հարցը քննելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի սանկցիան անյլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում տուգանքի և ազատազրկման ձևով։
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։
15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։ (…)»։
Ամբաստանյալ Ա. Գրիգորյանի նկատմամբ, նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Ա. Գրիգորյանի անձը, նախկինում դատված կամ որևէ կերպ արատավորված չլինելը, դրական բնութագրվելը, կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը` ամբաստանյալի կատարած արարքը ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին դասվելը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը` առաջադրված մեղադրանքում լիովին մեղավոր ճանաչելը, կատարած արարքի համար զղջալը, խնամքին երկու անչափահաս զավակների առկայությունը, որոնցից մեկը մինչև տասնչորս տարեկան է, վատառողջ լինելը։
Ամբաստանյալ Ա. Գրիգորյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանք դատարանը չի արձանագրում, իսկ որպես նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի խնամքի տակ մինչև տասնչորս տարեկան երեխայի առկայությունը։
Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա. Գրիգորյանն իր կատարած, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից նվազ խստի` տուգանքի ձևով, քանի որ պատիժներից առավել խիստը` ազատազրկումը կիրառելու հիմքեր առկա չեն։ Բացի այդ` տուգանքի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
Դատարանը գտնում է նաև, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Արկադի Գրիգորյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։
Քննելով իրեղեն ապացույցների հարցը` դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, նախաքննության մարմնի 2017թ. դեկտեմբերի 26-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, «ՎՏԲ Հայաստան Բանկ» ՓԲ ընկերությունում 21.07.2017թ. թիվ 17-102 բանկային հաշիվ ունենալու և «Փառանձեմ Մարգարյան» Ա/Ձ-ում աշխատելու վերաբերյալ քրեական գործի 8-րդ և 9-րդ Էջերում զետեղված կեղծ տեղեկանքների պատճենները պետք է պահել քրեական գործի հետ միասին։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա. Գրիգորյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը հիմնավոր է ընտրված և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ խափանման միջոցի այդ տեսակի պահանջներն ամբաստանյալի կողմից խախտված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։ Բացի այդ, տուգանքի դատապարտվելու դեպքում, նշանակված պատիժը կրելուց խուսափելու և դատավճռի կատարմանը խոչընդոտելու հավանականությունը ցածր է։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-րդ, 360-րդ, 364-րդ, 365-րդ, 369-րդ, 373-րդ, 3751-րդ, 3754-րդ հոդվածներով` դատարանը



Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ամբաստանյալ Արկադի Սամվելի Գրիգորյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի` նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկի` 300.000 /երեք հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Ամբաստանյալ Արկադի Գրիգորյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճռի` օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, նախաքննության մարմնի 2017թ. դեկտեմբերի 26-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, «ՎՏԲ Հայաստան Բանկ» ՓԲ ընկերությունում 21.07.2017թ. թիվ 17-102 բանկային հաշիվ ունենալու և «Փառանձեմ Մարգարյան» Ա/Ձ-ում աշխատելու վերաբերյալ կեղծ տեղեկանքների պատճենները պահել քրեական գործի հետ միասին։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով չի կարող բողոքարկվել։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ