Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0357/01/17
Վիճակագրական տողի համար :
17.6
Պատասխանող
Էդգար Չոբանյան Գառնիկի
Էդգար Չոբանյան
Դատավոր
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մնացական Մարտիրոսյան
Դատավոր
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մնացական Մարտիրոսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2018-03-17 | 10:00 | 4 | Կայացել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2018-02-27 | 11:00 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2018-02-14 | 15:00 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2018-02-06 | 10:30 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2018-01-22 | 11:30 | 4 | Կայացել է |
ԵԿԴ/0357/01/17
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը,
նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Թ. Խաչատրյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևան քաղաքի կայազորի զինվորական
դատախազության դատախազ Հ. Ղարիբյանի,
պաշտպան Ա. Ջուվանովայի,
2018թ. մարտի 17-ին Երևանում,
դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Էդգար Գառնիկի Չոբանյանի
/ծնված 1986թ. դեկտեմբերի 12-ին Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ նաև ՀՀ/ Տավուշի մարզի Արծվաբերդ գյուղում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին են մինչև տասնչորս տարեկան երկու զավակները, բնութագրվում է դրական, նախկինում չդատված, աշխատում է ՀՀ պաշտպանության նախարարության /այսուհետ նաև ՊՆ/ զորամասերից մեկում որպես նռնակաձիգի օգնական, հաշվառված է և բնակվում է ՀՀ Տավուշի մարզի Արծվաբերդ գյուղի 1-ին փողոցի թիվ 18 տանը, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է երկու դրվագներով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքներում։/։
Գործի դատավարական նախապատմությունը
Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Հ. Ղարիբյանի 2018թ. հոկտեմբերի 18-ի որոշմամբ, Էդգար Գառնիկի Չոբանյանի վերաբերյալ նախապատրաստված նյութերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 90207317 քրեական գործը։
Նախաքննության մարմնի 2017թ. հոկտեմբերի 20-ի որոշմամբ թիվ 90207317 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ։
Նախաքննության մարմնի 2017թ. դեկտեմբերի 4-ի որոշմամբ Էդգար Գառնիկի Չոբանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել երկու դրվագներով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով հետևյալ արարքների համար, որ նա` «հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ 95532 զորամասի 1-ին հրաձգային գումարտակի 3-րդ հրաձգային վաշտի 1-ին հրաձգային դասակի 3-րդ հրաձգային ջոկի նռնակաձիգի օգնական, պայմանագրային զինծառայող, կոչումով կրտսեր սերժանտ, երեք ամսվա ընթաքում երեք անգամ՝ 17.08.2017թ.՝ ժամը 09։20-ից մինչև նույն օրը՝ ժամը 16։20-ը, 05.10.2017թ.՝ ժամը 09։20-ից մինչև 06.10.2017թ.՝ ժամը 09։10-ը, և 10.10.2017թ.՝ ժամը 15։00-ից մինչև 11.10.2017թ.՝ ժամը 09։30-ն, մեկ ժամից ավելի առանց հարգելի պատճառների ժամանակին ծառայության չի ներկայացել։
Այսինքն՝ Է.Չոբանյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանացավոր արարք։
Բացի այդ, կրտսեր սերժանտ Էդգար Գառնիկի Չոբանյանը 18.10.2017թ.-ին ժամը 09։20-ից, մինչև 23.10.2017թ.-ը՝ ժամը 09։20-ը, առանց հարգելի պատճառների ժամանակին ծառայության չի ներկայացել՝ ծառայությունից բացակայելով երեք օրից ավելի, բայց մեկ ամսից ոչ ավելի տևողությամբ։
Այսինքն՝ Է.Չոբանյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանացավոր արարք։
Այսպիսով՝ Է.Չոբանյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություններ։»։
Նախաքննության մարմնի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ թիվ 90207317 քրեական գործով մեղադրյալ Էդգար Գառնիկի Չոբանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը։
2017թ. դեկտեմբերի 25-ին թիվ 90207317 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2018թ. հունվարի 8-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2018թ. հունվարի 12-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2018թ. հունվարի 22-ին նշանակելու մասին։
Արագացված դատական քննություն
Մինչև դատաքննությունը սկսելն ամբաստանյալ Է. Չոբանյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով։ Ամբաստանյալը հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, նախապես խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ։
Մեղադրողը հայտնեց, որ դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չի առարկում։
Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ և 375.2-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները` որոշում կայացրեց արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալ Է. Չոբանյանը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, ընդունելով մեղքը` անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար, նրա խնամքին են մինչև տասնչորս տարեկան երկու զավակներ` Գառնիկ Էդգար Չոբանյանը` ծնված 2009թ. մայիսի 25-ին և Տիգրան Էդգար Չոբանյանը` ծնված 2011թ. ապրիլի 8-ին։
Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Առաջադրված մեղադրանքն ամբաստանյալ Է. Չոբանյանի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Է. Չոբանյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, երեք ամսվա ընթացքում երեք անգամ մեկ ժամից մինչև երեք օր տևողությամբ առանց հարգելի պատճառների ժամանակին ծառայության չներկայանալն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ապացուցված է նաև Է. Չոբանյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, երեք օրից ավելի, բայց մեկ ամսից ոչ ավելի տևողությամբ առանց հարգելի պատճառների ժամանակին ծառայության չներկայանալը, նրա այդ արարքը նույնպես ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ամբաստանյալ Է. Չոբանյանի կողմից կատարված, նրան վերագրվող հանցագործություններից յուրաքանչյուրի կատարման համար պատիժ նշանակելու հարցը քննելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան անյլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում կալանքի, կարգապահական գումարտակում պահելու և ազատազրկման ձևով։
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։
15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։ (…)»։
Ամբաստանյալ Է. Չոբանյանի նկատմամբ, նրա կատարած յուրաքանչյուր հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Է. Չոբանյանի անձը` նախկինում դատված չլինելը, դրական բնութագրվելը, կատարված հանցագործությունների հանրային վտանգավորության աստիճանը` ամբաստանյալի կատարած արարքներն ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին դասվելը, հանցագործությունների կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունները կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը` առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը։
Կատարված հանցագործություններից յուրաքանչյուրով որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում խնամքին մինչև տասչնորս տարեկան երկու զավակների առկայությունը։
Կատարված հանցագործություններից յուրաքանչյուրով ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրում։
Հաշվի առնելով վերոգրյալը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող վերոհիշյալ հանգամանքի հետ` դատարանը գտնում է, որ Է. Չոբանյանն իր կատարած` երկու դրվագներով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություններից յուրաքանչյուրի կատարման համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով, քանի որ այդ պատիժն է անհրաժեշտ և բավարար Է. Չոբանյանին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար և այդ պատժի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի համաձայն`
«2. Եթե հանցանքների համակցությունն ընդգրկում է միայն ոչ մեծ ծանրության հանցանքներ, ապա վերջնական պատիժը նշանակվում է պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով։ Ընդ որում, գումարելիս վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել 5 տարին։ (…)»։
Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ պետք է ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակվի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված` պատիժները մասնակիորեն գումարելու սկզբունքի կիրառմամբ։
Քննելով պատիժն ամբաստանյալ Է. Չոբանյանի կողմից կրելու հարցը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։ (…)»
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը ՎԲ-124/07 գործով 2007թ. հունիսի 12-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է.
«ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է։ Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները։ Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` ԵՔՐԴ/0571/01/08 քրեական գործով 2009թ. հունիսի 2-ի որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) 17. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն։ Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։
Այլ կերպ` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի՝ սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը։
(…)»։
Հաշվի առնելով վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքը, այն, որ ամբաստանյալ Է. Չոբանյանը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, ամուսնացած է, նրա խնամքին են մինչև տասնչորս տարեկան երկու զավակները, նկատի ունենալով, որ Է. Չոբանյանի կատարած արարքները դասվում են ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների թվին, հաշվի առնելով նաև նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Է. Չոբանյանի անձի` հանրության համար վտանգավոր լինելու աստիճանը նվազել է և հնարավոր է հանգել հետևության, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված` ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու` նրա նկատմամբ սահմանելով փորձաշրջան 1 /մեկ/ տարի ժամկետով, պարտավորեցնելով չփոխել մշտական բնակության վայրը։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։
Գործով իրեղեն ապացույց առկա չէ։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Է. Չոբանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը հիմնավոր է ընտրված և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ խափանման միջոցի այդ տեսակի պահանջներն ամբաստանյալի կողմից խախտված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։
Դատական ծախսերի վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ, 3751-3754-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ամբաստանյալ Էդգար Գառնիկի Չոբանյանին մեղավոր ճանաչել երկու դրվագներով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքներում և դատապարտել`
առաջին դրվագով` ազատազրկման` 3 /երեք/ ամիս ժամկետով։
երկրորդ դրվագով` ազատազրկման` 5 /հինգ/ ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված` պատիժների մասնակի գումարման սկզբունքի կիրառմամբ Էդգար Գառնիկի Չոբանյանին դատապարտել ազատազրկման` 6 /վեց/ ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ, ամբաստանյալ Էդգար Չոբանյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 1 /մեկ/ տարի ժամկետով։ Էդգար Չոբանյանին պարտավորեցնել չփոխել մշտական բնակության վայրը` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնելով ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի պետական ծառայության վրա։
Ամբաստանյալ Էդգար Չոբանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։
Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով չի կարող բողոքարկվել։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը,
նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Թ. Խաչատրյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևան քաղաքի կայազորի զինվորական
դատախազության դատախազ Հ. Ղարիբյանի,
պաշտպան Ա. Ջուվանովայի,
2018թ. մարտի 17-ին Երևանում,
դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Էդգար Գառնիկի Չոբանյանի
/ծնված 1986թ. դեկտեմբերի 12-ին Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ նաև ՀՀ/ Տավուշի մարզի Արծվաբերդ գյուղում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին են մինչև տասնչորս տարեկան երկու զավակները, բնութագրվում է դրական, նախկինում չդատված, աշխատում է ՀՀ պաշտպանության նախարարության /այսուհետ նաև ՊՆ/ զորամասերից մեկում որպես նռնակաձիգի օգնական, հաշվառված է և բնակվում է ՀՀ Տավուշի մարզի Արծվաբերդ գյուղի 1-ին փողոցի թիվ 18 տանը, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է երկու դրվագներով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքներում։/։
Գործի դատավարական նախապատմությունը
Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Հ. Ղարիբյանի 2018թ. հոկտեմբերի 18-ի որոշմամբ, Էդգար Գառնիկի Չոբանյանի վերաբերյալ նախապատրաստված նյութերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 90207317 քրեական գործը։
Նախաքննության մարմնի 2017թ. հոկտեմբերի 20-ի որոշմամբ թիվ 90207317 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ։
Նախաքննության մարմնի 2017թ. դեկտեմբերի 4-ի որոշմամբ Էդգար Գառնիկի Չոբանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել երկու դրվագներով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով հետևյալ արարքների համար, որ նա` «հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ 95532 զորամասի 1-ին հրաձգային գումարտակի 3-րդ հրաձգային վաշտի 1-ին հրաձգային դասակի 3-րդ հրաձգային ջոկի նռնակաձիգի օգնական, պայմանագրային զինծառայող, կոչումով կրտսեր սերժանտ, երեք ամսվա ընթաքում երեք անգամ՝ 17.08.2017թ.՝ ժամը 09։20-ից մինչև նույն օրը՝ ժամը 16։20-ը, 05.10.2017թ.՝ ժամը 09։20-ից մինչև 06.10.2017թ.՝ ժամը 09։10-ը, և 10.10.2017թ.՝ ժամը 15։00-ից մինչև 11.10.2017թ.՝ ժամը 09։30-ն, մեկ ժամից ավելի առանց հարգելի պատճառների ժամանակին ծառայության չի ներկայացել։
Այսինքն՝ Է.Չոբանյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանացավոր արարք։
Բացի այդ, կրտսեր սերժանտ Էդգար Գառնիկի Չոբանյանը 18.10.2017թ.-ին ժամը 09։20-ից, մինչև 23.10.2017թ.-ը՝ ժամը 09։20-ը, առանց հարգելի պատճառների ժամանակին ծառայության չի ներկայացել՝ ծառայությունից բացակայելով երեք օրից ավելի, բայց մեկ ամսից ոչ ավելի տևողությամբ։
Այսինքն՝ Է.Չոբանյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանացավոր արարք։
Այսպիսով՝ Է.Չոբանյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություններ։»։
Նախաքննության մարմնի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ թիվ 90207317 քրեական գործով մեղադրյալ Էդգար Գառնիկի Չոբանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը։
2017թ. դեկտեմբերի 25-ին թիվ 90207317 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2018թ. հունվարի 8-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2018թ. հունվարի 12-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2018թ. հունվարի 22-ին նշանակելու մասին։
Արագացված դատական քննություն
Մինչև դատաքննությունը սկսելն ամբաստանյալ Է. Չոբանյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով։ Ամբաստանյալը հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, նախապես խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ։
Մեղադրողը հայտնեց, որ դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չի առարկում։
Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ և 375.2-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները` որոշում կայացրեց արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալ Է. Չոբանյանը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, ընդունելով մեղքը` անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար, նրա խնամքին են մինչև տասնչորս տարեկան երկու զավակներ` Գառնիկ Էդգար Չոբանյանը` ծնված 2009թ. մայիսի 25-ին և Տիգրան Էդգար Չոբանյանը` ծնված 2011թ. ապրիլի 8-ին։
Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Առաջադրված մեղադրանքն ամբաստանյալ Է. Չոբանյանի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Է. Չոբանյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, երեք ամսվա ընթացքում երեք անգամ մեկ ժամից մինչև երեք օր տևողությամբ առանց հարգելի պատճառների ժամանակին ծառայության չներկայանալն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ապացուցված է նաև Է. Չոբանյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, երեք օրից ավելի, բայց մեկ ամսից ոչ ավելի տևողությամբ առանց հարգելի պատճառների ժամանակին ծառայության չներկայանալը, նրա այդ արարքը նույնպես ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ամբաստանյալ Է. Չոբանյանի կողմից կատարված, նրան վերագրվող հանցագործություններից յուրաքանչյուրի կատարման համար պատիժ նշանակելու հարցը քննելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան անյլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում կալանքի, կարգապահական գումարտակում պահելու և ազատազրկման ձևով։
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։
15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։ (…)»։
Ամբաստանյալ Է. Չոբանյանի նկատմամբ, նրա կատարած յուրաքանչյուր հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Է. Չոբանյանի անձը` նախկինում դատված չլինելը, դրական բնութագրվելը, կատարված հանցագործությունների հանրային վտանգավորության աստիճանը` ամբաստանյալի կատարած արարքներն ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին դասվելը, հանցագործությունների կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունները կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը` առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը։
Կատարված հանցագործություններից յուրաքանչյուրով որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում խնամքին մինչև տասչնորս տարեկան երկու զավակների առկայությունը։
Կատարված հանցագործություններից յուրաքանչյուրով ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրում։
Հաշվի առնելով վերոգրյալը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող վերոհիշյալ հանգամանքի հետ` դատարանը գտնում է, որ Է. Չոբանյանն իր կատարած` երկու դրվագներով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություններից յուրաքանչյուրի կատարման համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով, քանի որ այդ պատիժն է անհրաժեշտ և բավարար Է. Չոբանյանին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար և այդ պատժի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի համաձայն`
«2. Եթե հանցանքների համակցությունն ընդգրկում է միայն ոչ մեծ ծանրության հանցանքներ, ապա վերջնական պատիժը նշանակվում է պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով։ Ընդ որում, գումարելիս վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել 5 տարին։ (…)»։
Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ պետք է ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակվի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված` պատիժները մասնակիորեն գումարելու սկզբունքի կիրառմամբ։
Քննելով պատիժն ամբաստանյալ Է. Չոբանյանի կողմից կրելու հարցը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։ (…)»
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը ՎԲ-124/07 գործով 2007թ. հունիսի 12-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է.
«ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է։ Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները։ Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` ԵՔՐԴ/0571/01/08 քրեական գործով 2009թ. հունիսի 2-ի որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) 17. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն։ Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։
Այլ կերպ` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի՝ սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը։
(…)»։
Հաշվի առնելով վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքը, այն, որ ամբաստանյալ Է. Չոբանյանը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, ամուսնացած է, նրա խնամքին են մինչև տասնչորս տարեկան երկու զավակները, նկատի ունենալով, որ Է. Չոբանյանի կատարած արարքները դասվում են ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների թվին, հաշվի առնելով նաև նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Է. Չոբանյանի անձի` հանրության համար վտանգավոր լինելու աստիճանը նվազել է և հնարավոր է հանգել հետևության, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված` ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու` նրա նկատմամբ սահմանելով փորձաշրջան 1 /մեկ/ տարի ժամկետով, պարտավորեցնելով չփոխել մշտական բնակության վայրը։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։
Գործով իրեղեն ապացույց առկա չէ։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Է. Չոբանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը հիմնավոր է ընտրված և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ խափանման միջոցի այդ տեսակի պահանջներն ամբաստանյալի կողմից խախտված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։
Դատական ծախսերի վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ, 3751-3754-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ամբաստանյալ Էդգար Գառնիկի Չոբանյանին մեղավոր ճանաչել երկու դրվագներով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքներում և դատապարտել`
առաջին դրվագով` ազատազրկման` 3 /երեք/ ամիս ժամկետով։
երկրորդ դրվագով` ազատազրկման` 5 /հինգ/ ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված` պատիժների մասնակի գումարման սկզբունքի կիրառմամբ Էդգար Գառնիկի Չոբանյանին դատապարտել ազատազրկման` 6 /վեց/ ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ, ամբաստանյալ Էդգար Չոբանյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 1 /մեկ/ տարի ժամկետով։ Էդգար Չոբանյանին պարտավորեցնել չփոխել մշտական բնակության վայրը` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնելով ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի պետական ծառայության վրա։
Ամբաստանյալ Էդգար Չոբանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։
Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով չի կարող բողոքարկվել։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0357/01/17
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 29-12-2017 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Երևանի կայազորի զինվորական դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 90207317 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Էդգար Չոբանյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ 95532 զորամասի 1-ին հրաձգային գումարտակի 3-րդ հրաձգային վաշտի 1-ին հրաձգային դասակի 3-րդ հրաձգային ջոկի նռնակաձիգի օգնական, պայմանագրային զինծառայող, կոչումով կրտսեր սերժանտ, երեք անգամ` 17.08.2017թ. ժամը 09:20-ից մինչև նույն օրը` ժամը 15:00-ից մինչև 11.10.2017թ. ժամը 09:20-ից մինչև 06.10.2017թ. ժամը 09;10-ը և 10.10.2017թ. ժամը 15:00-ից մինչև 11.10.2017թ. ժամը 09:30-ն ընկած ժամից ավելի առանց հարգելի պատճառների ժամանակին ծառայության չի ներկայացել: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Էդգար |
| Ազգանուն | Չոբանյան |
| Հայրանուն | Գառնիկի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 17.6 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 29-12-2017 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Մարտիրոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 08-01-2018 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 22-01-2018 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Հ |
| Ազգանուն | Ղարիբյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Էդգար |
| Ազգանուն | Չոբանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 11:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 06-02-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 14-02-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 27-02-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 17-03-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 17-03-2018 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Էդգար |
| Ազգանուն | Չոբանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 17-03-2018 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
| Պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել | Պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել (ՀՀ քր. օր. 70 հոդ.) |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԿԴ/0357/01/17 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը, նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի, քարտուղարությամբ` Թ. Խաչատրյանի, մասնակցությամբ` մեղադրող, Երևան քաղաքի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Հ. Ղարիբյանի, պաշտպան Ա. Ջուվանովայի, 2018թ. մարտի 17-ին Երևանում, դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Էդգար Գառնիկի Չոբանյանի /ծնված 1986թ. դեկտեմբերի 12-ին Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ նաև ՀՀ/ Տավուշի մարզի Արծվաբերդ գյուղում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին են մինչև տասնչորս տարեկան երկու զավակները, բնութագրվում է դրական, նախկինում չդատված, աշխատում է ՀՀ պաշտպանության նախարարության /այսուհետ նաև ՊՆ/ զորամասերից մեկում որպես նռնակաձիգի օգնական, հաշվառված է և բնակվում է ՀՀ Տավուշի մարզի Արծվաբերդ գյուղի 1-ին փողոցի թիվ 18 տանը, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է երկու դրվագներով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքներում։/։ Գործի դատավարական նախապատմությունը Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Հ. Ղարիբյանի 2018թ. հոկտեմբերի 18-ի որոշմամբ, Էդգար Գառնիկի Չոբանյանի վերաբերյալ նախապատրաստված նյութերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 90207317 քրեական գործը։ Նախաքննության մարմնի 2017թ. հոկտեմբերի 20-ի որոշմամբ թիվ 90207317 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ։ Նախաքննության մարմնի 2017թ. դեկտեմբերի 4-ի որոշմամբ Էդգար Գառնիկի Չոբանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել երկու դրվագներով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով հետևյալ արարքների համար, որ նա` «հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ 95532 զորամասի 1-ին հրաձգային գումարտակի 3-րդ հրաձգային վաշտի 1-ին հրաձգային դասակի 3-րդ հրաձգային ջոկի նռնակաձիգի օգնական, պայմանագրային զինծառայող, կոչումով կրտսեր սերժանտ, երեք ամսվա ընթաքում երեք անգամ՝ 17.08.2017թ.՝ ժամը 09։20-ից մինչև նույն օրը՝ ժամը 16։20-ը, 05.10.2017թ.՝ ժամը 09։20-ից մինչև 06.10.2017թ.՝ ժամը 09։10-ը, և 10.10.2017թ.՝ ժամը 15։00-ից մինչև 11.10.2017թ.՝ ժամը 09։30-ն, մեկ ժամից ավելի առանց հարգելի պատճառների ժամանակին ծառայության չի ներկայացել։ Այսինքն՝ Է.Չոբանյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանացավոր արարք։ Բացի այդ, կրտսեր սերժանտ Էդգար Գառնիկի Չոբանյանը 18.10.2017թ.-ին ժամը 09։20-ից, մինչև 23.10.2017թ.-ը՝ ժամը 09։20-ը, առանց հարգելի պատճառների ժամանակին ծառայության չի ներկայացել՝ ծառայությունից բացակայելով երեք օրից ավելի, բայց մեկ ամսից ոչ ավելի տևողությամբ։ Այսինքն՝ Է.Չոբանյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանացավոր արարք։ Այսպիսով՝ Է.Չոբանյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություններ։»։ Նախաքննության մարմնի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ թիվ 90207317 քրեական գործով մեղադրյալ Էդգար Գառնիկի Չոբանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը։ 2017թ. դեկտեմբերի 25-ին թիվ 90207317 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2018թ. հունվարի 8-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2018թ. հունվարի 12-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2018թ. հունվարի 22-ին նշանակելու մասին։ Արագացված դատական քննություն Մինչև դատաքննությունը սկսելն ամբաստանյալ Է. Չոբանյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով։ Ամբաստանյալը հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, նախապես խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ։ Մեղադրողը հայտնեց, որ դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չի առարկում։ Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ և 375.2-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները` որոշում կայացրեց արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։ Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալ Է. Չոբանյանը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, ընդունելով մեղքը` անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար, նրա խնամքին են մինչև տասնչորս տարեկան երկու զավակներ` Գառնիկ Էդգար Չոբանյանը` ծնված 2009թ. մայիսի 25-ին և Տիգրան Էդգար Չոբանյանը` ծնված 2011թ. ապրիլի 8-ին։ Դատարանի իրավական վերլուծությունները Առաջադրված մեղադրանքն ամբաստանյալ Է. Չոբանյանի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Է. Չոբանյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, երեք ամսվա ընթացքում երեք անգամ մեկ ժամից մինչև երեք օր տևողությամբ առանց հարգելի պատճառների ժամանակին ծառայության չներկայանալն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։ Ապացուցված է նաև Է. Չոբանյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, երեք օրից ավելի, բայց մեկ ամսից ոչ ավելի տևողությամբ առանց հարգելի պատճառների ժամանակին ծառայության չներկայանալը, նրա այդ արարքը նույնպես ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։ Ամբաստանյալ Է. Չոբանյանի կողմից կատարված, նրան վերագրվող հանցագործություններից յուրաքանչյուրի կատարման համար պատիժ նշանակելու հարցը քննելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։ 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ 3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան անյլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում կալանքի, կարգապահական գումարտակում պահելու և ազատազրկման ձևով։ Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։ 14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։ Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։ 15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։ Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։ (…)»։ Ամբաստանյալ Է. Չոբանյանի նկատմամբ, նրա կատարած յուրաքանչյուր հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Է. Չոբանյանի անձը` նախկինում դատված չլինելը, դրական բնութագրվելը, կատարված հանցագործությունների հանրային վտանգավորության աստիճանը` ամբաստանյալի կատարած արարքներն ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին դասվելը, հանցագործությունների կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունները կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը` առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը։ Կատարված հանցագործություններից յուրաքանչյուրով որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում խնամքին մինչև տասչնորս տարեկան երկու զավակների առկայությունը։ Կատարված հանցագործություններից յուրաքանչյուրով ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրում։ Հաշվի առնելով վերոգրյալը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող վերոհիշյալ հանգամանքի հետ` դատարանը գտնում է, որ Է. Չոբանյանն իր կատարած` երկու դրվագներով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություններից յուրաքանչյուրի կատարման համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով, քանի որ այդ պատիժն է անհրաժեշտ և բավարար Է. Չոբանյանին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար և այդ պատժի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի համաձայն` «2. Եթե հանցանքների համակցությունն ընդգրկում է միայն ոչ մեծ ծանրության հանցանքներ, ապա վերջնական պատիժը նշանակվում է պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով։ Ընդ որում, գումարելիս վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել 5 տարին։ (…)»։ Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ պետք է ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակվի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված` պատիժները մասնակիորեն գումարելու սկզբունքի կիրառմամբ։ Քննելով պատիժն ամբաստանյալ Է. Չոբանյանի կողմից կրելու հարցը` դատարանը գտնում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։ (…)» ՀՀ վճռաբեկ դատարանը ՎԲ-124/07 գործով 2007թ. հունիսի 12-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է. «ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է։ Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները։ Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` ԵՔՐԴ/0571/01/08 քրեական գործով 2009թ. հունիսի 2-ի որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) 17. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն։ Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Այլ կերպ` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի՝ սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը։ (…)»։ Հաշվի առնելով վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքը, այն, որ ամբաստանյալ Է. Չոբանյանը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, ամուսնացած է, նրա խնամքին են մինչև տասնչորս տարեկան երկու զավակները, նկատի ունենալով, որ Է. Չոբանյանի կատարած արարքները դասվում են ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների թվին, հաշվի առնելով նաև նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Է. Չոբանյանի անձի` հանրության համար վտանգավոր լինելու աստիճանը նվազել է և հնարավոր է հանգել հետևության, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված` ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու` նրա նկատմամբ սահմանելով փորձաշրջան 1 /մեկ/ տարի ժամկետով, պարտավորեցնելով չփոխել մշտական բնակության վայրը։ Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։ Գործով իրեղեն ապացույց առկա չէ։ Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Է. Չոբանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը հիմնավոր է ընտրված և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ խափանման միջոցի այդ տեսակի պահանջներն ամբաստանյալի կողմից խախտված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։ Դատական ծախսերի վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ, 3751-3754-րդ հոդվածներով` դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Ամբաստանյալ Էդգար Գառնիկի Չոբանյանին մեղավոր ճանաչել երկու դրվագներով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքներում և դատապարտել` առաջին դրվագով` ազատազրկման` 3 /երեք/ ամիս ժամկետով։ երկրորդ դրվագով` ազատազրկման` 5 /հինգ/ ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված` պատիժների մասնակի գումարման սկզբունքի կիրառմամբ Էդգար Գառնիկի Չոբանյանին դատապարտել ազատազրկման` 6 /վեց/ ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ, ամբաստանյալ Էդգար Չոբանյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 1 /մեկ/ տարի ժամկետով։ Էդգար Չոբանյանին պարտավորեցնել չփոխել մշտական բնակության վայրը` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնելով ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի պետական ծառայության վրա։ Ամբաստանյալ Էդգար Չոբանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։ Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։ Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով չի կարող բողոքարկվել։ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 17-03-2018 |
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 19-04-2018 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 25-05-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 100, 63 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 28-05-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 100, 63 |