ԵԿԴ/0348/01/17
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ `Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

նախագահող դատավոր` Ն.Հովակիմյան
դատավորներ` Ա.Ազարյան
Մ.Հարությունյան

քարտուղարությամբ` Ջ.Խաչատրյանի

մասնակցությամբ`
պաշտպանª Ն.Պետրոսյանի
ամբաստանյալª Գ.Գևորգյանի

06.06.2018թ. ք.Երևան

դռնբաց դատական նիստում, վճռաբեկության կարգով քննության առնելով ամբաստանյալ Գևորգ Հովհաննեսի Գևորգյանի վերաբերյալª ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ նաևª Դատարան) 19.03.2018թ. դատավճռի դեմ պաշտպան Ն.Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքը.

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.

04.11.2017թ. ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235 հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է թիվ 58216317 քրեական գործը:
08.11.2017թ. Գևորգ Հովհաննեսի Գևորգյանը բերման է ենթարկվել ՀՀ ԱԱԾ վարչական շենք:
01.12.2017թ. նախաքննության մարմնի որոշմամբ Գևորգ Հովհաննեսի Գևորգյանը ներգրավվել է որպես մեղադրայլ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:
01.12.2017թ. նախաքննության մարմնի որոշմամբ Գևորգ Գևորգյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունըª չհեռանալու մասին:
11.12.2017թ. նախաքննության մարմնի որոշմամբ Գևորգ Գևորգյանի կողմից իրացման նպատակով ատրճանակ ձեռք բերելու և պահելու համար նրա նկատմամբ քրեական հետապնդում չի իրականացվելª հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ:
21.12.2017թ. նախաքննության մարմնի որոշմամբ նախկինում հարուցված թիվ 58216317 քրեական գործից անջատվել է առանձին քրեական գործ, որին շնորհվել է թիվ 582119817 համարը:
27.12.2017թ. թիվ 582119817 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան:
Դատարանի 19.03.2018թ. դատավճռով վճռվել է.
ՙԳևորգ Հովհաննեսի Գևորգյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1 հոդվածի կիրառմամբ նշանակել պատիժ՝ ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։
Գևորգ Գևորգյանի պատժի կրման սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու վերաբերյալ ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և Դատարանում պահվող` 0.52 գրամ ՙացետիլացված ափիոն՚ տեսակի թմրամիջոցի դատաքիմիական փորձաքննությունից հետո մնացած մասը ոչնչացնել` սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված՚:
Դատարանի վերը նշված որոշման դեմ 13.04.2018թ. վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել պաշտպան Ն.Պետրոսյանը:
Վերաքննիչ դատարանի 03.05.2018թ. որոշմամբ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել քննության:
Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ պատասխան չի ստացվել:

2.Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.

Նախաքննության մարմնի որոշմամբ Գևորգ Գևորգյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով այն բանի համար, որ նա. ՙ2017թ. սեպտեմբեր ամսին, առանց իրացնելու նպատակի, իր օգտագործման համար տնայնագործական եղանակով ապօրինի կերպով պատրաստել է ՙացետիլացված ափիոն՚ տեսակի թմրամիջոց, որից մի մասը ներարկման եղանակով օգտագործել է, իսկ մնացած` խոշոր չափերի հասնող 0.52 գրամը հետագայում օգտագործելու նպատակով պահել է տան խոհանոցում` շերեփի մեջ, որն էլ հայտնաբերվել է նրա տան խուզարկությամբ՚:
Դատարանն իր դատական ակտում նշել է հետևյալը.
ՙ(…)
Ամբաստանյալ Գևորգ Գևորգյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
(…)
Դատարանը, որպես ամբաստանյալ Գևորգ Գևորգյանի անձը բնութագրող տվյալներ է գնահատում` երիտասարդ լինելը (համաձայն անձնագրային տվյալների՝ ծնվել է 1988 թվականին), ամուսնացած լինելը (համաձայն ԱԲ սերիայի 157839 համարի ամուսնության վկայականի պատճենի), իսկ որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ` դեռևս մինչդատական վարույթից իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, խոստովանական ցուցմունքներ տալը, անկեղծորեն զղջալը, խնամքին մինչև 14 տարեկան դստեր` 2018թ. հունվարի 12-ին ծնված Սուսաննա Գևորգի Գևորգյանի առկայությունը (համաձայն ԱԲ սերիայի 577596 համարի ծննդյան վկայականի պատճենի), բնակության վայրում դրականորեն բնութագրվելը (համաձայն Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի թիվ 20 տեղամասի լիազոր ներկայացուցիչ Ռ.Ներսիսյանի հաստատած բնութագրի)։
Դատարանը որպես ամբաստանյալ Գևորգ Գևորգյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է գնահատում հանցանքները կատարելու վտանգավոր ռեցիդիվը` հաշվի առնելով, որ վերջինս, համաձայն ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2017թ. նոյեմբերի 3-ին կատարված ստուգման արդյունքների և Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015թ. մարտի 25-ին կայացրած դատավճռի՝ Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2010թ. սեպտեմբերի 28-ի դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ կետերով դատապարտվել է ազատազրկման՝ 2 տարի ժամկետով, պատժի կրումից ազատվել է 2011թ. հունիսի 20-ին` այն ամբողջությամբ կրելով, դատվածությունը չմարված կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված ծանր հանցանք, որի համար Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԵԿԴ/0137/01/13 քրեական գործով 2015թ. մարտի 25-ին կայացրած դատավճռով դատապարտվել է ազատազրկման՝ 3 տարի 6 ամիս ժամկետով, այդ պատժի կրումից ազատվել է 2016թ. սեպտեմբերի 19-ին` այն ամբողջությամբ կրելով, վերոնշյալ դատվածությունները չմարված` դարձյալ կատարել է սույն գործով նրան վերագրված նոր, ըստ բնույթի և վտանգավորության աստիճանի` միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն։
Ամբաստանյալ Գ.Գևորգյանի անձը բնութագրող վերոնշյալ տվյալները և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները հաստատված են գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված, թույլատրելիության ու վերաբերելիության չափանիշներին համապատասխանող ապացույցներով և ողջամտորեն մեղմացնում և բարձրացնում են նրա հանրային վտանգավորությունը։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյունով անդրադառնալով ամբաստանյալ Գևորգ Գևորգյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի ընտրությանը` Դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետը նախատեսում է պատիժ բացառապես ազատազրկման ձևով, հետևաբար` սույն գործով քննարկման ենթակա են՝ նշանակվող պատժի չափի, տվյալ հոդվածով նախատեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի մեղմ պատիժ կամ պատժատեսակ նշանակելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64 հոդվածի կիրառում), ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու պարագայում նշանակված այդ պատիժը կրելու կամ չկրելու հարցերը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառում)։
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Գևորգ Գևորգյանին վերագրվող հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, չափահաս տարիքում կատարած դիտավորյալ հանցագործությունների կատարման համար նախկինում երկու անգամ ազատազրկման դատապարտվելու, ազատազրկման ձևով պատիժ կրելու, սակայն պատշաճ հետևությունների չհանգելու և չուղղվելու փաստը, հանցանքների վտանգավոր ռեցիդիվի առկայությունը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64 հոդվածի տեսանկյունով բացառիկ հանգամանքների բացակայությունը` Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու, ազատազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ նշանակելու հիմքերը բացակայում են։ Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյունով ամբաստանյալը նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պետք է կրի, այն արդարացի և անհրաժեշտ է նրան ուղղելու, նոր հանցագործությունների կատարումը կանխելու և սոցիալական արդարությունը վերականգնելու համար։ Ամբաստանյալի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվություն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները Դատարանը հաշվի է առնում նրան նկատմամբ պատժաչափ սահմանելիս։
Ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատժի չափը որոշելիս` Դատարանը փաստում է, որ մինչև գործով մեղսագրված դիտավորյալ հանցանքի կատարումը գործով ամբաստանյալ Գևորգ Գևորգյանը նախկինում դատապարտվել է ազատազրկման դիտավորյալ, ըստ բնույթի և վտանգավորության աստիճանի` միջին ծանրության և ծանր հանցագործությունների կատարման համար, որը վերջինս կատարել է չափահաս տարիքում, և դրա համար դատվածությունը մինչև սույն գործով նրան մեղսագրվող դիտավորյալ հանցանքի կատարումը չի մարվել կամ հանվել, դրա մարման ժամկետի հոսքը ընդհատվել է նոր, ըստ բնույթի և վտանգավորության աստիճանի՝ դարձյալ միջին ծանրության հանցագործության կատարմամբ։
(…)
Սույն գործով նրան մեղսագրվող արարքն ամբաստանյալ Գևորգ Գևորգյանը կատարել է 2017թ. սեպտեմբերին, այսինքն` 2011թ. մայիսի 23-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքում 67.1 հոդվածի լրացում կատարելուց հետո, հետևաբար` նրա նկատմամբ պատիժը պետք է նշանակվի 67.1 հոդվածով սահմանված կանոններով, ինչը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի պահանջից։
Դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22 հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետի ուժով` ամբաստանյալ Գևորգ Գևորգյանի պարագայում առկա է հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվ, քանի որ վերջինս նախորդ քրեական գործերով դիտավորյալ միջին ծանրության և ծանր հանցանքներից վերջինը կատարելու համար ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելուց ազատվել է 2016թ. սեպտեմբերի 19-ին, այսինքն՝ ուներ չմարված կամ չվերացված դատվածություն` նախկինում միջին ծանրության և ծանր հանցագործության կատարման համար, որի պայմաններում դիտավորությամբ կատարել է նոր, ըստ բնույթի և վտանգավորության աստիճանի՝ միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն։
(…)
Այսպիսով, վերոնշյալ վերլուծությունների և դատողությունների լույսի ներքո Դատարանը փաստում է, որ տվյալ դեպքում հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվը Դատարանը պետք է հաշվի առնի ոչ միայն որպես ամբաստանյալ Գևորգ Գևորգյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք, այլև վերջինիս նկատմամբ պատիժ նշանակելու հատուկ կարգի կիրառումն հիմնավորող փաստարկ։ Ընդ որում, տվյալ դեպքում ամբաստանյալ Գևորգ Գևորգյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը չի կարող պակաս լինել երկու տարուց։
Ամբաստանյալ Գևորգ Գևորգյանի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալները և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, մասնավորապես` խնամքին մինչև 14 տարեկան դստեր առկայությունը, բնակության վայրում դրականորեն բնութագրվելը, անկեղծորեն զղջալն ու առաջադրված մեղադրանքում մեղավոր ճանաչելը, կատարած հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը (միջին ծանրության դիտավորյալ հանցանք է), Դատարանը հաշվի է առնում պատժաչափը որոշելիս։
(…)՚:

3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.

Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Բողոք բերած անձըª պաշտպան Ն.Պետրոսյանը նշել է, որ Դատարանը 19.03.2018թ. դատական ակտը կայացրել է նյութական իրավունքի նորմերի էական խախտումներով, ինչն ագդել է, գործի ելքի վրա և հանգեցրել սխալ դատական ակտ կայացնելուն: Մասնավորապես, Դատարանի դատավճիռը օրինական և պատշաճ կարգով հիմնավորված չէ, Դատարանը չի հետազոտել գործում առկա ապացույցները բավարար ամբողջությամբ և պատշաճ չի գնահատել դրանքª խախտելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25 հոդվածով, ինչպես նաև 124, 126, 127 հոդվածներով սահմանված պահանջները, ինչի հետևանքով հանգել է սխալ հետևությունների:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ ապացուցումը գործի օրինական հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է: Տվյալ դեպքում, Դատարանը օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակության ունեցող հանգամանքները չի բացահայտել գործով ձեռք բերված ապացույցների բավարար համակցության առկայության պայմաններում, պատշաճ չի ստուգել այդ հանգամանքները բացահայտող ապացույցները, ինչի հետևանքով դատավճռում հանգել է չհիմնավորված և չպատճառաբանված հետևությունների, գործով նշանակության ոնեցող մի շարք փաստական հանգամանքների վերաբերյալ եզրակացության հանգելիս ակնհայտ սխալներ է թույլ տվել կամ հետազոտված ապացույցների հիման վրա դատական ակտում եզրակացության չի հանգել գործի համար էական նշանակություն ունեցող մի շարք փաստական հանգամանքների վերաբերյալ, ինչը պարտավոր էր անել:
Սույն գործի հանգամանքներով կայացված դատավճիռը թերի է և գրեթե չի բովանդակում նկարագրական պատճառաբանական մասից, իսկ դատավճռում Դատարանի հետևությունները պատճառաբանված չեն և զուրկ են իրավական և փաստական հիմնավորումներից: Ավելին, գործի փաստական հանգամանքների մասին Դատարանի հետևությունները չեն համապատասխանում գործի փաստական հանգամանքներին։
Դատարանը բացահայտ կամայականություն է դրսևորել ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով և կոպտորեն խախտել է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները: Դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում ամբաստանյալի կողմից կատարված արարքի ծանրությանը և նրա անձին, պատժի մասով ակնհայտ խիստ է, կատարած հանցանքին անհամաչափ և ենթակա է բեկանման:
Սույն քրեական գործով առկա են եղել պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, միաժամանակ խստացնող հանգամանքների բացակայության պարագաներում Դատարանը չի պատճառաբանել, թե ինչու ավելի մեղմ պատիժը չէր կարող ծառայել պատժի նպատակներին:
Պաշտպանը նշել է նաև, որ առկա են մի շարք հանգամանքներ, որոնք կարող էին Դատարանի կողմից դիտվել որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, այն, որ անկեղծորեն զղջացել է, բնութագրվում է դրական, ընտանիքի հայր է և նրա խնամքի տակ են գտնվում մանկահասակ երեխան, չաշխատող կինը, մորեղբայրը, այսինքնª Գևորգ Գևորգյանը ընտանիքի միակ կերակրողն է և նման պայմաններում վերջինի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ կիրառելը դժվար կացության մեջ կդնի նրա ընտանիքի անդամներին։
Դատարանն անգամ չի պատճառաբանել, թե ինչու պետք է Գևորգ Գևորգյանը ազատազրկման ձևով կրի պատիժը, մինչդեռ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360 հոդվածի 1-ին մասի համաձայնª դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը լուծում է նաև այդ հարց:
Ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս Դատարանը թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10, 48, 61, 70 հոդվածների պահանջների խախտում, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397 հոդվածով նախատեսված քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում է: Բացի այդ, Դատարանը կայացրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358 հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտ։
Հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքները, պաշտպանը խնդրել է. ՙԵրևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից թիվ ԵԿԴ/0348/01/17 քրեական գործով 19.03.2018թ. կայացված դատավճիռը ամբորջությամբ բեկանել և փոփոխել՝ նշանակված պատիժը մեղմացնել՚:

4.Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.

Վերաքննիչ դատարանում պաշտպանը ամբողջությամբ պնդեց վերաքննիչ բողոքը, խնդրեց բավարարել այնª բեկանելով Դատարանի վիճարկվող դատական ակտը պատժի մասով:
Ամբաստանյալը միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը:

5.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.

Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում ուսումնասիրելով և վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, լսելով վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ պաշտպանական կողմի հիմնավորումները, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության այն մասին, որ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Դատարանի դատավճիռը թողնել անփոփոխª հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
ՙՎերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
ՙԴատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`(…)
(…)
6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը(…)՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
ՙՊատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ՚:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
ՙՊատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61 հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները, համաձայն որի.
ՙ1.Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2.Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3.Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները՚:
Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62 և 63 հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով, դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն:
Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս (տես ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի` Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով ՎԲ-192/07 և 2009թ. հունիսի 2-ի` Հովհաննես Սահակյանի վերաբերյալ գործով 2009թ. հունիսի 2-ի ԵՔՐԴ/0571/01/08 որոշումները):
ՙԱրարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրային վտանգավորության վրա` հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը՚ (տես Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2009թ. փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
ՙՊատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ` իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում` անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները` վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն՚ (տես Սերյոժա Թոմոյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2010թ. փետրվարի 12-ի ԼԴ2/0019/01/09 որոշման 15-րդ կետը):
ՙՊատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր տարրերից մեկն է, որի շրջանակներում կարևորվում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահպանումը։Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ ՙ(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը։
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: Նշված սկզբունքներից յուրաքանչյուրը՝ որպես առանձին բաղադրամաս, ունի ինքնուրույն նշանակություն և պարտադիր հաշվի է առնվում քրեական պատիժ նշանակելիս: Սկզբունքների ինքնուրույնությունը, սակայն, չի նշանակում, որ դրանք մեկուսացված են մեկը մյուսից, քանի որ միայն համակցության մեջ այդ սկզբունքները կարող են ապահովել օրինական, արդար, անհատականացված և մարդասիրական պատժի նշանակումը:
(…)
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ արդարության՝ որպես պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, առավել ևս, որ դրանք ձևավորվում են այն նույն հանգամանքների հիման վրա, որոնք դատարանը հաշվի է առնում պատիժ նշանակելիս (հանցագործության հանրորեն վտանգավորությունը, հանցավորի անձը և այլն): Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատժի նշանակման արդարության սկզբունքը դատարանը պետք է կիրառի պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում:
(…) Պատժի նշանակման մարդասիրության սկզբունքն ունի երկու կողմ, այն է՝
1)մարդասիրություն հասարակության նկատմամբ, որի էությունը տուժողի, հասարակության և պետության շահերի պաշտպանությունն է:
2)մարդասիրություն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ. դա նշանակում է մարդկային վերաբերմունք նրա անձի նկատմամբ, պատվի և արժանապատվության հարգում, ֆիզիկական և բարոյական տանջանքների բացառում:
Պատիժ նշանակելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի մարդասիրության սկզբունքի վերոնշյալ երկու կողմերը՚ (տես Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011թ. դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը):
Վերը նշված իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույս ներքո անդրադառնալով բողոքաբերի փաստարկներին, Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է, որ դրանք հիմնավոր չեն: Ամբաստանյալ Գևորգ Գևորգյանի նկատմամբ նշանակված պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61 հոդվածով ամրագրված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներովª հաշվի առնելով ինչպես կատարված արարքի բնույթն ու հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Դատարանը, դատական ակտ կայացնելիս, հաշվի առնելով ամբաստանյալ Գևորգ Գևորգյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև ծանրացնող հանգամանքըª հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվը, վերջինիս նկատմամբ նշանակել է վերջնական արդարացի ու համաչափ պատիժ, որը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10 հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից` համապատասխանում է կատարված հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար ու կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրագործումը, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գևորգ Գևորգյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս, Դատարանը քրեական օրենքը ճիշտ է կիրառել:
Դատարանը, ամբաստանյալին դատապարտելով ազատազրկման, ղեկավարվել է օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, հաշվի է առել հանցագործության բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներն ու օրենքով նախատեսված հայցողության շրջանակներում, տվյալ հոդվածի սանկցիայի սահմաններում նշանակել է արդարացի պատիժ։
Անհիմն են պաշտպանի փաստարկներն այն մասին, թե Դատարանը ամբաստանյալի նպատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի չի առել նրա պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները ª մասնավորապես այն, որ կատարածի համար զղջացել է, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, խնամքին ունի մանկահասակ երեխա: Այդպիսիք հաշվի են առնվել Դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս: Անհիմն է նաև պաշտպանի փաստարկն այն մասին, թե Գևորգ Գևորգյանի պատասխանատվությունը խստացնող հանգամանք գոյություն չունի: Պաշտպանի այդ փաստարկը նույնպես չի բխում գործի նյութերից, քանի որ ըստ Գևորգ Գևորգյանի դատվածության մասին տեղեկանքիª վերջինիս ունի վտանգավոր ռեցիդիվ, որպիսի հանգամանքը իրավացիորեն ևս հաշվի է առնվել Դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս:
Վերաքննիչ դատարանը, սույն որոշման պատճառաբանական մասում շարադրված հիմնավորումներով գտնում է, որ Դատարանի դատավճիռն օրինական է, հիմնավորված և պատճառաբանված, այն բեկանելու կամ փոփոխելու հիմքեր չկան, հետևաբար վիճարկվող դատական ակտը պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-387, 390, 393-394, 399 և 402 հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը.

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Պաշտպան Ն.Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 19.03.2018թ. դատավճիռըª քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Գևորգ Հովհաննեսի Գևորգյանիª ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է:



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ն. ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ