Գործ ԵԿԴ/0342/01/17


ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավա¬սության առաջին ատյանի դատարանը (այսուհետ` Դա¬տարան )`

նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի«

քարտուղարությամբ` Արուսյակ Ոսկանյան և
Զաբել Խաչատրյանի, մասնակցությամբ`

մեղադրողներ` Արսեն Վարդանյանի և
Մարտին Նալբանդյանի,

պաշտպան` Լուսինե Ասլանյանի,


նույն Դատարանում` դռնբաց դատական նիստերի կարգով քննեց և 2018թ. սեպտեմբերի 14-ին ավարտեց քրեական գործն ըստ մե¬ղադ¬րանքի`
Սամվել Թորգոմի Նահապետյանի՝ (1973թ. մարտի 27-ին, Գեղարքունիքի մարզի Սևան քա¬ղա¬քում« ազգությամբ հայ« ՀՀ քաղաքացի« միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում չդատա¬պարտ¬ված« ա¬մուս¬նացած, խնամքին՝ փոքրահասակ դուստրը, հաշվառված և բնակվում է Երևան քաղաքի Արա¬րատյան 62-րդ շենքի թիվ 55 բնակարանում, սույն գործով վերագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասով նախատեսված արարք, որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրություն)։

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Թիվ 15182117 քրեական գործը հարուցվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի Մարաշի բաժանմունքում 2017թ. հունիսի 1-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագոր¬ծության հատկա¬նիշ¬նե¬րով Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության աշխատակցուհի Մարինա Ումրշատյանի հաղորդման հիման վրա։
2017թ. հունիսի 6-ից քրեական գործի նախաքննությունը շարունակվել է ՀՀ քննչական կո¬միտեի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում։
2017թ. հուլիսի 27-ին Ս.Նահապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռա¬նալու վերաբերյալ ստորագրություն։
2017թ. հուլիսի 30-ին Սամվել Նահապետյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ նա « 2017 թվականի մայիսի 24-ին՝ ժամը 15։00-ի սահմաններում գտնվելով Երևան քաղաքի Արամի փողոցում գտնվող կառավարության 3-րդ մասնաշենքում՝ չնչին առիթով վիճաբանել է ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախա¬րա¬րութ¬յան քաղաքացիների ընդունելության բաժնի պետ Մարինա Հոմերոսի Ումրշատյանի և մյուս աշխա¬տակիցների հետ« պատռել է ձեռքում առկա թուղթը և նետել Մ.Ումրշատյանի երեսին« ինչի ընթացքում դիտավորությամբ կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգը և հասարա¬կության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք և անզուսպ եսամոլություն դրսևորելով« սեփական անձի «առավելությունները» ներկաների մոտ ընդգծելու նպատակով շուրջ 1«5 ժամ բարձ¬րաձայն տվել է սեռա¬կան բնույթի հայհոյանքներ՝ այդ կերպ ակնհայտ արհամարհանք դրսևո¬րելով հասարակության և բարոյականության նորմերի ու մարդկային համակեցության կանոն¬ների նկատ¬մամբ« ինչի արդյունքում խաթարել է ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախա¬րարության քաղաքացիների ընդունելութ¬յան բաժնի աշխատանքը« քաղաքացիների և նախարարութ¬յան աշխա¬տակիցների հոգեկան և ֆիզիկա¬կան անձեռնմխելիությունը»։
2017թ. դեկտեմբերի 18-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ.Հարությունյանի որոշմամբ կալանք է դրվել Սամվել Նահապետյանի անվամբ հաշվառված շարժական և անշարժ գույքերի վրա։
2017թ. դեկտեմբերի 22-ին քրեական գործը Սամվել Թորգոմի Նահապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով հաստատված մեղադրական եզրա¬կացութ¬յամբ ու¬¬ղարկ¬վել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրա¬վա¬սության դա¬տա¬րան/ներկայում՝ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարան/, 2017թ. դեկտեմբերի 25-ին փաստացի հանձնվել նախագահող դատավորին, նույն օրն ընդունվել վարույթ, ապա նշանակվել դատական քննության։

Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Առաջադրված մեղադրանքի շուրջ Դատարանում հարցաքննվելիս ամբաստանյալ Սամվել Նահապետյանն իրեն մեղավոր չճանաչեց, հայտնեց, որ իր կինը մահացել է 2016թ. հուլիսի 29-ին, որից հե¬տո ինքը հայտնվել է շատ վատ վիճակում, մասնավորապես՝ իր դստեր հետագա կյանքի առնչութ¬յամբ։ Նշեց, որ դեպքի օրը անչափահաս դստեր հետ գնացել է Կառավարության շենք, նախապես մի քանի անգամ նամակ էր գրել ՀՀ նախագահին, վարչապետին և Երևանի քաղաքապետին համատի¬րութ¬յանը՝ այն մասին, որ իր երեխան վատառողջ է և ունի խնդիր, միաժամանակ նշել է, որ երեխայի մայրը մահացած է և խնդրել է օգնել` իր բնակարանի սեփականաշնորհման հարցը լուծելու առումով։ Դիմումին ի՝ նրանք պատասխանել են, որ այդ հարցի լուծման համար պետք է դիմել ՍՈՑԱՊ նա¬խա¬րարություն։ Այդ հարցով դիմել է ՍՈՑԱՊ նախարարության աշխատակիցներ Մարինա Ումրշատ¬յանին և Գայանե Հովհանիսյանին, սակայն մերժում է ստացել և նրանց կողմից տրված պատաս¬խանը տվել է Մարինա Ումրշատյանին՝ պահանջելով պարզաբանում։ Վերջինս այն նետել և ասել է. «Այ որբեր, մյուս անգամ այստեղ չգաք»։ Ինքը պատասխանը պատռել և նետել է գետնին, ոչ թե Մարինայի դեմքին։ Իր մտահոգությունն է հայտնել իր բնակարանի սեփա¬կա¬նաշնորհ¬ման հարցի վերաբերյալ՝ Մարինային ասելով, որ անհանգստանում է, թե իր մահից հետո որտեղ է բնակվելու իր դուստրը։ Մարինան իրեն պատասխանել է, դա նրա հարցը չի և խորհուրդ է տվել այդ հարցը լուծել դատական կարգով։ Ինքը խնդրել է ՍՈՑԱՊ նախարարի հետ հանդիպում վերոնշյալ հարցի շուրջ, Մարինան պատասխանել է, որ նախարարը երեխա չի, որ քո համար իջնի ու բարձրանա։ Նշեց, որ սեռական բնույթի հայհոյանքներ չի տվել և այդ զրույցից հետո է Մարինան գնացել ու կանչել ոստիկաններին, ովքեր եկել են, որ իրեն դուրս հանեն այդտեղից։ Այդ ընթացքում, երբ դստեր հետ նստած էր նստարանին, մոտեցել են ոստիկանները և պահանջել, որ դուրս գա այդտեղից։ Հետո եկել է Մարինան և իր դստերը քաշքշելով տարել է կողքի սենյակ։ Ինքը հրաժարվել է դուրս գալ այդ սենյակից և այդ ոստիկաններից մեկը երեք անգամ հարվածել է իրեն։ Դիմելով նրան՝ հարցրել է, թե ինչի համար է հարվածում, սակայն ոստիկանը, ի պա¬տասխան, կրկին հորդորել է դուրս գալ այդտեղից։ Ոստիկանի հերթական հարվածից զայրանալով՝ նրան ասել է. «Այ լրբի ծնունդ, ինչի էս խփում»։ Հետո եկել են ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի աշխատակիցները և ձեռնաշղթաներով իրեն տարել են ոստիկանության բաժին։ Նշեց, որ Կառավա¬րության շենքում ծառայություն իրակա¬նացնող ոստիկանն է իրեն հարվածել, իսկ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի ոստիկանները իրեն ընդհանրապես չեն հարվածել։ Դուստրը իր հետ գնացել է ոստիկանութ¬յուն, իսկ քաղաքացիներից մեկին, ով ցանկություն է հայտնել օգնել իրեն, թույլ չեն տվել իրենց հետ գնալ ոստիկանություն։ Հաստատեց, որ մի պահ հեռախոսը տվել է իր դստերը՝ առաջար¬կելով, որ նա նկարի այդ ամենը, ինչը և դուստրը կատարել է։ Նշեց, որ անձնական խնդիրներ ո՛չ Գայանեի, ո՛չ էլ Մարինայի հետ չի ունեցել։
Դեպքի օրը` մայիսի 24-ի ժամը 17։00-ի սահմաններում ոստիկանությունում գտնվելիս կանչել են շտապօգնություն, քանի որ ունեցել է տարբեր մարմնական վնասվածքներ։
Վկա Մարինա Ումրշատյանը Դատարանում հայտնեց, որ 1997 թվականից մինչ օրս աշ¬խա¬տում է աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարա¬րությունում։ Դեպքի օրը՝ 2017թ. մայիսի 24-ին, աշ¬խատել է նույն նախա¬րարության քաղա¬քացիների ընդունման բաժնում՝ որպես պետ։ Սամվել Նահա¬պետյանը նշված օրը եկել է իր աշխատավայր` քաղաքացիների ընդունման բաժին։ Քանի որ նա հա¬մար¬վում է ման¬կատան սան, նրան պետության կողմից անհատույց օգտագործման իրավունքով տրամադրվել էր բնակարան։ Սամվելը հարց էր բարձրացրել, որ նրան հատկացված բնակարանը սեփակա¬նաշնորհ¬ման իրավունքով տան նրան, քանի որ նա պնդում էր, որ բնակվում է դստեր հետ և դիմել է իրենց՝ դստեր ապագայի համար անհանգստանալով։ Իրենք բանավոր և գրավոր նրան տեղե¬կացրել են, որ չկա նման իրավական ակտ և նրա պահանջը կատարել չեն կարող։ Սամվելը վերջին երկու այցերի ժամանակ սկսել է վատ ձևով իրեն պահել, իսկ նախավերջին այցի ժամանակ Սամվելի հետ խոսելու համար ինքը ներքև է հրավիրել իրենց վարչության պետին։
Քննվող դեպքի օրը Սամվելն իրեն և նախարարության բոլոր աշխատակիցներին վիրա¬վորել է, իրենց հասցեին տվել է հայհոյանքներ, որից հետո անձամբ գնացել և հրավիրել է ոստիկաններին։ Այդ ժամանակ իրենց բաժնի աշխատակիցը Սամվելին էր տվել վերջինիս դիմումի պատասխանը, և ասել, որ նա համբերի, մինչև համապատասխան իրավական ակտը ընդունվի և նրա բնակարանի սեփակա¬նաշնորհման հարցը կարողանան լուծել։ Այդ դիմումի պատասխանը Սամվելին տալուց հետո նա այն պատռել և նետել է իր երեսին։ Նշեց, որ իր աշխատասենյակում Սամվելը եղել է 20-ից 30 րոպե, այնտեղ են եղել նաև Սամվելի դուստրը, երկու ոստիկանները, Գոհար Անակչյանը։ Դրանից հետո ինքը խնդրել է, որ Սամվելին սենյակից դուրս հանեն։ Նրան դուրս են հանել և տարել են կողքի` քաղաքացիների սպասասենյակ, որտեղ նա մնացել է 30 րոպե։ Սամվելը եղել է ալկոհոլի ազդեցության տակ։ Դեպքի ժամանակ նա հանել է հեռախոսը և տալով իր դստերը՝ ասել, որ նա ողջ ընթացքը նկարահանի։ Նրա դուստրը այդ ամենից վրդովված ասել է. «Պապ, դու ինձ խայտառակ ես անում»։ Սամվելի պատճառով իրենց աշխատանքը մոտ մեկ ժամ խափանվել է։ Սամվելի նման պահ¬¬վածքը պայմանավորված էր դստեր ապագայի համար անհանգստանալու հարցով, սակայն քանի որ իրենք համապատասխան իրավական ակտ չունեն, ոչնչով նրան օգնել չէին կարող։ Վիճա¬բա¬նությունը եղել է այն ժամանակ, երբ Սամվելին փորձել են դուրս հանել այնտեղից, սակայն նա չի ցանկացել դուրս գալ։
Վկա Գոհար Անակչյանը Դատարանում հայտնեց, որ 2016թվականից մինչև 2017թվականը աշխատել է ՀՀ աշխատանքի և սոցիա¬լական հարցերի նախարարության քաղաքացիների ընդունե¬լության բաժնում՝ որպես առաջա¬տար մասնագետ։ Սամվելը քննվող դեպքից դեռևս մեկ տարի առաջ հաճախակի այցելել է իրենց մոտ, դրանից հետո չեն հանդիպել։ Սամվելի հետ գտնվում են նորմալ փոխհարաբերությունների մեջ։ Դեպքի օրը ինքը ևս եղել է այն սենյակում, ուր Սամվելը մոտեցել էր և բարձրացրել իր հարցերը։ Այդ օրը նա շատ ոգևորված էր և ագրեսիվ վարքագիծ էր դրսևորում՝ պահան¬ջելով, որ բնակարանը, որտեղ նա ապրում է, սեփականաշնորհեն, որը նրան էր պատկա¬նում անհա¬տույց օգտագործման իրավունքով։ Ինքը Սամվելին է տվել վերջինիս դիմումի պատասխանը, որն էլ տեսնելուց հետո Սամվելը զայրացել և այն պատռել է՝ նետելով Մարինա Ումրշատյանի դեմքին և փոր¬ձելով հարձակվել նրա վրա։ Համապատասխան աշխատակիցները փորձել են նրան պարզաբանել նրա խնդրի էությունը, սակայն իրենց ասածը Սամվելը չէր ընդունում։ Սամվելը, նման վարքագիծ դրսևո¬րելով, խան¬գա¬րում էր իրենց բնականոն աշխատանքը։ Հետո մի պահ ստեղծվեց, երբ Սամվելը իրենց բաժնի պետ Ումրշատ¬յանի հետ լեզվակռվի մեջ հայտնվեց, որից ելնելով՝ նա հարձակվեց իրենց բաժնի պետի վրա։ Իրենք այդ պահին վազելով կանչել են ոստիկաններին, որոնք բռնել են Սամվելին և չեն թողել, որ նա հարվածի Ումրշատյանին։ Ոստիկան¬ների գալուց հետո նրանք Սամվելին դժվա¬րությամբ են կարողացել հետ պահել, որի ընթացքում Սամվելը սկսել է անվայել խոսքեր հնչեցնել, սակայն նրա կողմից հայհոյանքներ չի լսել։ Նշեց նաև, որ Սամվելի հետ էր նաև վերջինիս անչա¬փահաս դուստրը։ Առաջին անգամն էր, որ նա դստեր հետ էր եկել, միշտ իրենց մոտ եկել է մենակ։ Աղջկանից նա պա¬հանջում էր, որ նկարահանի տեղի ունեցածը, աղջիկը գտնվում էր շատ ընկճված և հուզված վիճակում։ Սամվելը պնդում էր, որ չի հե¬ռանա այդտեղից և երկար ժամանակ մնացել է այդտեղ, սակայն իրենց ոստիկանների միջամտութ¬յամբ նա այդտեղից հեռացվել է։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի կարգով հրապարակվեցին վկա¬յի հակասական նախաքննական ցուցմունքները, համաձայն որոնց՝ Սամվելը նաև հայհոյել է, որի շուրջ հարցադրմանն ի պատասխան վկա Գ.Անակչյանը հայտնեց, որ եղել են և վիրավորական ար¬տա¬հայ¬տություններ և հայհոյանքներ, իսկ դատարանում դրանց մասին չհիշատակեց, քանի որ հայ¬հո¬յանք¬ները ևս անվայելուչ խոսքեր են։ Հայտնեց նաև, որ Սամվելի կողմից Ումրշատյանին ուղղված հարված չի եղել, ենթադրում է, որ Սամվելը ցանկացել է նրան հարվածել։
Վկան նախաքննության ընթացքում հայտնել էր, որ երբ Սամվելը պատռել էր դիմումի պա¬տաս¬խանը և նետել Ումրշատյանի դեմքին, ոստիկանները դեռևս այդտեղ չէին։ Այդ և դա¬տաքննա¬կան ցուցմունքի միջև առկա հակասության շուրջ հարցաքննվելիս՝ վկան պնդեց դա¬տաքննա¬կան ցուց¬մունքը։
Վկա Գայանե Հովհաննիսյանը Դատարանում հայտնեց, որ աշխատում է ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարությունում՝ որպես քարտուղարության պետ։ Քննվող դեպքը տեղի է ունեցել 2017թ. մայիսի 24-ին։ Սամվելին ճանաչել է նախքան այդ դեպքը, քանի որ վերջինս իրենց շահառուն է։ Այդ օրը` ընդմիջումից հետո, իրեն է զանգահարել քաղաքացիների ընդունելության բաժնի պետ Մարինա Ումրշատյանը, ով իր ենթական է, հայտնել է, որ նրա մոտ է եկել Սամվել Նահապետ¬յանը և պահանջում է հանդիպել իր հետ, նշել է նաև, որ իրենց տված դիմումի պատասխանը Սամ¬վելը պատռել և նետել է նրա դեմքին։ Ինքը իջել է ներքև այն պահին, երբ միջադեպը վերջացել էր, միջադեպի ման¬րամասները պատմել են հետո։ Այդ պահին Սամվելի մոտ կանգնած են եղել երկու ոստիկաններ։ Նախորդ անգամները Սամվելը ավելի հանգիստ էր, սակայն այդ օրն անհասկանալի պատճառներով ագրեսիվ էր և չէին կարողանում նրան հանգստացնել։ Սամվելը բնակարանի հետ կապված խնդիր էր բարձրացնում, մասնավորապես, որ նա 10 տարի անհատույց օգտագործման իրավունքով բնակարան էր ձեռք բերել և ցանկանում էր այդ բնակարանը սեփականաշնորհել։ Ինքը պարզաբանել է նրան կարգը և հորդորել են մի փոքր համբերել, քանի որ այդպիսի ծրագիր-նախագիծը գտնվում էր Կառա¬վարության քննարկման փուլում։ Այդ պահից սկսած՝ նա պահանջում էր հանդիպում իրենց նախարարի հետ, ուստի սկսել է նրան պարզաբանել նախարարի մոտ ընդունե¬լություն ստանալու կարգը, սակայն շուրջ 1 ժամ նրան չեն կարողացել հանգստացնել։ Նա անվայել խոսքեր է հնչեցրել սոցիալական աջակ¬ցության վարչության պետի և ընդհանուր բոլորի հասցեին, ոստիկանները փորձում էին դուրս հրավիրել նրան, սակայն չէր ստացվում, ուստի ոստիկանները փորձել են դրսից այլ ոստիկանների կանչել, որ կարողանային Սամվելին դուրս հանել, սակայն դրսի ոստիկանները իրենց նախարարութ¬յուն ներս չեն մտել։ Այդ ընթացքում Սամվելի հետ է եղել նրա անչափահաս դուստրը, որը այդտեղ նստած՝ անընդ¬հատ լաց էր լինում։ Տեսնելով դա՝ խնդրել է Սամվելին, որ թույլատրի նրա աղջկան ուղեկցել ներսի սենյակ, հանգստացնել և մի բաժակ ջուր տալ նրան, սակայն Սամվելը չի համաձայնել և թույլ չի տվել տանել դստերը։ Դժվարությամբ նրա դստերը տարել են ներսի սենյակ, նստեցրել են և մի բաժակ ջուր են տվել, նա նստած է եղել դռան մոտ գտնվող աթոռի վրա և սենյակի դուռը բաց է եղել, որտեղից հայրը և դուստրը իրար տեսնում էին։ Իր ներկայությամբ Սամվելը անպատ¬կառ խոսքեր է ասել ոստիկան¬ներից մեկին, քանի որ նա փորձում էր դուրս հանել նրան, սակայն Սամվելի կողմից իր հասցեին ոչ մի վիրավորական արտահայ¬տություն չի հնչել։ Հետո Սամվելին այնտեղից դուրս հանելու ժամանակ նա հեռախոսը տվել է դստե¬րը և պահանջել, որ նա տեղի ունեցածը դրանով նկարահանի։ Նշեց, որ նրա դստերը ոչ ոք բռնության չի ենթարկել, դուստրը կանգնած է եղել իր կողքին։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի կարգով հրապարակվեց վկայի հակասական նախաքննական ցուցմունքը, համաձայն որի՝ Սամվելը ոստիկանների հասցեին սեռա¬կան բնույթի հայհոյանքներ է հնչեցրել։ Ի պատասխան այդ էական հակասության շուրջ հար¬ցադրմանը՝ վկա Գ.Հովհաննիսյանը հայտնեց, որ հայհոյանքն ու անպարկեշտ արտահայտությունը իր համար նույն են։
Վկա Վանիկ Զաքարյանը Դատարանում հայտնեց, որ ծառայում է ոստիկանության պե¬տական պահ¬պանության գլխավոր վարչության կարևորագույն օբյեկտների և հիմնարկների, ձեռ¬նար¬կություն¬ների պահ¬պանության գնդում՝ որպես դասակի հրամանատար։ Կառավարության 3-րդ մասնաշենքը իր տրա¬մադրության տակ գտնվող տարածքներից է և քննվող դեպքի ժամանակ գտնվել է այդտեղ։ Իրենց է մոտեցել Սոցապ նախարարության աշխատակցուհի Մարինան և հայտ¬նել է, որ ներքևում մի քաղա¬քացի խնդիրներ է առաջացնում։ Իրենք իջել են այդ աշխատա¬սենյակ և տեսել են Սամվելին դստեր հետ։ Փորձել են պարզել, թե ինչ է պատահել, ինչ-որ բանով օգնել նրան, սակայն դա նրան չի հանգստաց¬րել, նա շարունակել է իր ոչ ադեկվատ վարքագիծը։ Նա հայհո¬յանքներ էր հնչեցնում, քանի որ վերջինիս դիմումի պատասխանը չէին բավարարել։ Զայրանալով այդ քաղաքացին դիմումի պատասխանը պատռել և նետել է Մարինայի դեմքին և փորձել է մոտենալ վերջինիս։ Իրենք կանխել են դա և նրան բռնելով՝ տարել են կողքի սենյակ՝ փորձելով հանգստացնել, քանի որ նա, հայհոյելով և բարձրաձայն խոսելով, խոչընդոտում էր նախարարության աշխատանքը։ Այդ ընթացքում նախարա¬րության աշխատակիցներից եկել և փորձել են հանգստացնել նրան՝ հար¬ցե¬րին պատասխանելով, սա¬կայն նա շարունակում էր իր ագրեսիվ պահվածքը։ Իրենք նրան ասել են, որ եթե նույնկերպ շարունակի իրեն պահել, բերման կենթարկվի ոստիկանություն, սակայն նա դրանից ևս չի սթափվել։ Այնուհետև զանգահարել են ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին, որտեղից եկել են համապատասխան աշխա¬տակիցներ և նրան բերման են ենթարկել։
Վկա Գարիկ Գալստյանը Դատարանում հայտնեց, որ ճանաչում է ամբաստանյալին դեպքով պայ¬մանավորված, նրա հետ թշնամություն և բարեկամություն չունի։ Դեպքի օրը ծառա¬յություն է իրականացրել Կառավարության 3-րդ շենքի տարածքում։ Ծառայության ընթացքում իրենց է մոտեցել նախարարության ընդունարանի պետ Մարինան և հայտնել, որ մի քաղաքացի ներսում չի ենթարկվում, գոռգոռում և հայհոյում է, խնդրել է միջամտել։ Ինքը, Վանիկը և Գեղամը մոտեցել են ընդունարան՝ փոր¬ձելով Սամվելին հանգստացնել, սակայն նա շարունակել է իր գոռգոռոցները՝ պահանջելով հանդիպում նախարարի հետ։ Սամվելի ձեռքին է եղել նրա դիմումի պատասխանը, որը նրան չէր գոհացրել և դրանից ելնելով՝ նա այն պատռել է և նետել Մարինայի ուղղությամբ։ Տեսնելով, որ Սամվելն իրենց չի ենթարկվում՝ զանգահարել են ոստիկանություն։ Այդպես եկել են ոստիկա¬նության աշխատակիցները, իրենք Սամվելին դուրս են հանել շենքից և հանձնել ժամանած ոստիկա¬նության աշխատակիցներին, ովքեր էլ Սամվելին տարել են նրան։
Վկա Գեղամ Մանուկյանը Դատարանում հայտնեց, որ 2017թ. մայիսի 24-ին Կառավա¬րության 3-րդ մասնաշենքում ծառայություն է իրականացրել։ Այդ օրը Սամվել Նահապետյանը եկել էր ՍՈՑԱՊ նախարարություն վրդովված վիճակում և վիճաբանության մեջ էր մտել ընդունարանի աշխատակցու¬հիների հետ։ Իրենք փորձել են Սամվելին հանգստացնել, սակայն նա իրենց հորդորին չէր հետևում, ասում էր, որ իր հանդեպ անարդար են վարվել։ Այդ ընթացքում եղել են վիճաբա¬նութ¬յուններ, գոռգոռոց¬ներ, սակայն Սամվելի կողմից հայհոյանքներ չեն եղել։ Սամվելը ՍՈՑԱՊ-ի աշ¬խա¬տակից Մարինայից պա¬հանջել է ընդունելություն նախարարի մոտ, նա բացատրում էր Սամվե¬լին, որ նախարարին հան¬դիպելու համար հատուկ ընթացակարգ է սահմանված, պետք է դիմում գրի, որից հետո հնարավոր կլինի տեսնել նրան, սակայն Սամվելը վրդովված ասում էր, որ, միևնույնն է, իր դիմումը մերժվում է։ Նա վրդով¬ված շարունակում էր խոսակցությունը, որից պատ¬ճառով նրան նախազգուշացրել է, որ հասա¬րակական կարգը խախտելու համար կզանգահարի ոստի¬կանություն, նա էլ պատասխանել է, որ ոչ ոքից չի վախենում։ Դրանից ելնելով՝ ինքը զանգահարել է Կենտրո¬նականի բաժնի ոստիկանություն և հայտնել, որ Կառավա¬րության 3-րդ մասնաշենքում հասարա¬կա¬կան կարգ են խախտում։ Երբ եկել են ոստիկանության աշխա¬տակից¬ները, իրենք Սամվելին փորձել են բացատրել, որ դուրս գա շենքից, որ ոստիկանության աշխա¬տակիցները նրան ուղեկցեն ոստի¬կա¬նության բաժին, քանի որ նրանք դրսում էին, սակայն նա հրա¬ժարվել է դուրս գալ։ Իրենք ստիպված են եղել ֆիզիկական ուժի գործադրմամբ Սամվելին դուրս հանել շենքից և հանձնել ժամանակ ոստի¬կաններին։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի կարգով հրապարակվեց վկայի հակասական նախաքննական ցուցմունքը, համաձայն որի՝ Սամվելը ՍՈՑԱՊ նախարարության աշ¬խատակիցների հասցեին սեռա¬կան բնույթի հայհոյանքներ է հնչեցրել։ Ի պատասխան այդ էական հակասության շուրջ հար¬ցադրմանը՝ վկա Գեղամ Մանուկյանը հայտնեց, որ իր ներկա¬յությամբ Սամ¬վելը սեռական բնույթի հայհոյանքներ չի տվել, միայն արել է վիրավորական արտա¬հայ¬տություններ։ Նշեց, որ հնարավոր է նախաքննության ընթացքում հարցաքննվելիս թյուրի¬մացություն է եղել, քանի որ որևէ հայհոյանք ինքը չի լսել։
Վկա Արաքսյա Սարգսյանը Դատարանում հայտնեց, որ աշխատել է Կառավարական 3-րդ շենքում, անցագրային բաժնում՝ որպես հասարակական կարգի հսկիչ։ Քննվող դեպքի օրը իրենց է մոտեցել բաժնի պետ Ումրշատյանը և հայտնել, որ նրանց ընդունելությանն արժանացած մի քա¬ղա¬քացի հայհոյում և վիրավորական խոսքեր է հնչեցնում, նրանց անհրաժեշտ է ոստիկանների օգ¬նությունը։ Իր աշխատավայրից լսել է այդ քաղաքացու գոռգոռոցները, սակայն չի լսել, թե ինչ է ասել և տեսել է, թե ինչպես են ոստիկանները նրա ձեռքերից բռնած, առանց ձեռնաշղթաների նրան դուրս հանում նախարարության շենքից։ Այդ անձի հետ էր նաև նրա անչափահաս դուստրը, որը լաց էր լինում, երբ նրա հայրիկին այնտեղից դուրս էին հանում։ Նաև հիշեց, որ այդ քաղաքացին դստերը հորդորում էր, որ նա տեղի ունեցածը հեռախոսով նկարահանի, սակայն տեղյակ չէ, թե արդյոք այդ աղջիկը գնացել է հոր հետ, թե՝ ոչ։
Վկա Համլետ Մաթևոսյանը Դատարանում հայտնեց, որ դեպքի օրը` 2017թ. մայիսի 24-ին, ահազանգով մոտեցել են Կառավարության 3-րդ շենք, իրենց ծառայությունը ներսի հետ առնչություն չի ունեցել, իրենք ծառայություն էին իրականացնում դրսում։ Ծառայությունը իրականացրել է Իշխան Գևորգյանի հետ։ Ի.Գևորգյանը իրեն ասել է, որ քաղաքացուն պետք է շենքից դուրս հանեն և ուղեկցեն ոստիկանության բաժին՝ հետագա պարզաբանումների համար։ Իրենց նախապես հայտնել էին, որ այդ քաղաքացին չի ենթարկվում, իրենք հայտնել են, որ չեն կարող ներս գալ, քանի որ իրենց ծառայությունը դրսում են իրականացնում։ Քաղաքացու ձեռքերը բռնած՝ շենքից դուրս են հանել, նա հայհոյանքներ էր հնչեցնում, դժգոհություն էր հայտնում երկրից, նրա հետ էր նաև մի աղջիկ։ Այդ¬տեղից նրա ձեռքերը բռնել են և քաշելով տարել են ավտոմեքենան, նա իրենց չէր ենթարկվում, շարժ¬վելով փորձում էր ազատվել իրենցից, այդպես են նրան նստեցրել ավտոմեքենան։ Քաղաքա¬ցիները նրան հորդորել են չհայհոյել, նշել, որ նրա կողքին երեխա կա, ամոթ է։ Ալկոհոլի հոտից հասկացել է, որ այդ անձը գտնվում էր ալկոհոլի ազդեցության տակ։ Այդտեղից նրան տեղափոխել են ոստիկանության Կենտրոնական բաժին։
Դատարանում հրապարակվեց և հետազոտվեց վկա Իշխան Գևորգյանի նախաքննական ցուցմունքները, համաձայն որոնց՝ 2017 թվականի մայիսի 24-ին՝ ժամը 16։00-ից թիվ 0103 պարեկա¬յին ավտոմեքենայով ծառայություն են իրականացրել Կենտրոն վարչական շրջանում ոստիկան Համ¬լետ Մաթևոսյանի հետ։ Ժամը 17։00-ի սահմաններում ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժ¬նի օպե¬րատիվ հերթապահն ռադիոկապի միջոցով իրենց հայտնել է« որ մոտենան Արամի փողոց՝ 3-րդ կառա¬վարական մասնաշենք։ Իրենք շտապել են այդ ուղղությամբ և հասնելով 3-րդ կառավա¬րական մասնաշենքի մուտքի դռան մոտ՝ նկատել են 4 ոստի¬կանների և երկու քաղաքա¬ցիների« որոնցից մեկը մոտ 13-14 տարեկան աղջիկ երեխա էր։ Մյուս քաղա¬քացին սև փոշոտված տաբատով էր« ով գոռգոռում էր. «Այս ամենը անարդար է» և արդարություն էր պահանջում։ Տվյալ ոստիկանները այդ անձին դուրս են հանել մասնաշենքից« որից հետո իրենք պահանջել են« որ նա նստի պարեկային ավտոմեքենան« սակայն նա իրենց այդ օրինական պահանջին չի ենթարկվել՝ ասելով «Դուք ով եք« որ ինձ ոստիկա¬նություն տանեք» և հայհոյանքներ է հնչեցրել իրենց հասցեին։ Այնուհետև կրկին փորձել են այդ քաղաքացուն հանգստացնել և համոզել« որ նա նստի պարեկային ավտոմեքենան« սակայն ապարդյուն։ Դրանից հետո իրենք ստիպված ձեռ¬նաշղթաներ են կիրառել և նրան բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին։
Դատարանում հարցաքննվեցին նաև պաշտպանական կողմի միջնորդությամբ հրավիրված հետևյալ անձինք։
Այսպես, վկա Լուսինե Մանուկյանը Դատարանում հայտնեց, որ աշխատում է «Կարմիր խա¬չում», ամբաստանյալ Սամվել Նահապետ¬յանի հետ չունի թշնամական և բարեկամական հա¬րա¬բե¬¬րութ¬յուններ։ Քննվող դեպքի օրն ՍՈՑԱՊ նախարարությունում էր գտնվում երրորդ անգամ, մոտեցել էին ընդունարանի աշխատակցին` Մարինային։ Ինքն այնտեղ էր գնացել աշխատանքային պարտա¬կանությունների կատարման կապակցությամբ, ուղեկցում էր հաշմանդամի, այդտեղ իրենց երկար սպասեցրել են։ Դեպքին նախորդող պահին հերթում երեք հոգով սպասելուց են եղել, երբ Մարի¬նայի աշխատասենյակից երեխայի ձայներ է լսել, ով բարձրաձայն բղավում էր. «Թողեք հայրիկին, թողեք հայրիկին»։ Ներս է մտել այդ սենյակ, որտեղ տեսել է երեք ոստի¬կանների, որոնցից մեկը բռնել էր աղջկան և թափա¬հարում էր, իսկ մյուս երկուսը բռնել էին Սամվել Նա¬հա¬պետյանին, աղջիկն անընդ¬հատ կրկնում էր. «Թողեք հայ¬րի¬կին, թողեք հայրիկին»։ ՍՈՑԱՊ-ի աշխատակցուհի Մարինան բղավում էր՝ ասելով. «Ռադ արեք այս¬տեղից էս որբերին, հոգնեցի արդեն»։ Կարճ մազերով մի կին փորձել է իրենց դուրս հանել այդտեղից և այդ պահին Սամվելի դուստրը մոտեցել է հորը, վերջինս հեռախոսը տվել է դստերը և ասել, որ նա նկարի։ Այդ պահին դրսից եկել են երկու ոստիկաններ և Սամվելին այդտեղից դուրս են հանել։ Այդ ընթացքում Սամվելի կողմից հայհո¬յանքներ և վատ արտահայտութ¬յուններ չի լսել, միայն լսել է, որ նա անընդհատ կանչում էր դստերը՝ Մետաքսիկին՝ ասելով, որ նա գա։ Սամվելի կողմից միայն լսել է, թե ինչպես է նա, այդ իրավիճակից զայրա¬նալով, ոստիկանին վիրավորել՝ «լրբի ծնունդ» անվանելով։ Լսել է նաև, թե ինչպես էր մի գեր ոստիկան հայհոյանքներ հնչեցնում Սամվելի հասցեին։ Ոստիկանների կողմից Սամ¬վելին տանելուց հետո ինքը իր հաշմանդամ հիվանդի մայրիկի և Սամվելի դստեր հետ գնացել է ոստի¬կան¬ության բաժին, քանի որ այդ աղջկա հոգեվիճակը իր խղճի վրա շատ էր ազդել, փորձել է ինչ-որ մի ձևով օգնել նրան։ Հաս¬նելով այնտեղ՝ իրենց թույլ չեն տվել ոստիկանության շենք մտնել։ Հետո իր հեռա¬խո¬սահամարը տվել է այդ աղջկան՝ ասելով, որ անհրա¬ժեշտության դեպքում նա կարող է զան¬գա¬հարել իրեն։
Վկա Ալեքսանդր Վիռոբյանը Դատարանում հայտնեց, որ ամբաստանյալ Սամվել Նահա¬պետյանի հետ չունի թշնամական և բարեկամական հարաբերություններ, նրա հետ ծանոթացել է դեպքի օրը՝ 2017թ. մայիսի 24-ին, երբ ՍՈՑԱՊ նախարարությունում հերթի մեջ կանգնած լինելու ժամանակ։ Սամվելն այդտեղ էր եկել դստեր հետ։ Հետո, երբ Սամվելը մտել է ՍՈՑԱՊ-ի աշխատակիցների սենյակ, լսել է Սամվելի և աշխատա¬կից¬ների վիճաբանության ձայները, գոռգոռոցները։ Սամվելի կողմից հայհոյանքներ չի լսել, միայն լսել է վիճաբանության ձայներ։ Այդ սենյակի դուռը փակ է եղել։ Այնու¬հետև տեսել է, թե ինչպես են երեք ոստի¬կաններ իրենց մոտով անցնում և գնում դեպի ՍՈՑԱՊ-ի աշխա¬տակիցների սենյակ և այնտեղից երեք ոստիկանության աշխատակիցներ, Սամվելի ձեռքերը ոլորած, նրան դուրս են հանել այնտեղից։ Երեք ոստիկաններից բարձրահասակը հարվածել է Սամվելի գլխի հատվածում։ Ինքը տեղյակ չի եղել, թե այդ վիճաբա¬նությունը ինչի շուրջ է եղել, քանի որ ուշադիր չի եղել։
Դատարանում հետազոտվեցին պաշտպանական կողմի ներկայացրած և գործին կցված փաս¬տաթղթե¬րը, մասնավորապես՝
- Երևանի Արարատյան 62-րդ շենքի 55 բնակարանի սեփականության իրավունքի թիվ 2448141 վկայականը, համաձայն որի՝ այդ անշարժ գույքի նկատմամբ դեռևս 2007թ. սեպտեմբերի 12-ին գրանց¬ված է ՀՀ կառավարության առընթեր պետական գույքի կառավարման վարչության աշխա¬տակազմի սեփականության իրավունքը,
- ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության աշխատակազմի ընտանիքի, կանանց և երեխաների հիմնահարցերի վարչության պետ Լ.Ղազարյանի 2008թ. հոկտեմբերի 21-ի թիվ 13 տեղեկանքը, համաձայն որի՝ «Պետական աջակցություն ՀՀ մանկատան խնամակալական կազ¬¬մա¬կերպությունների շրջանավարտներին» ծրագրի շրջանակներում ծրագրի շահառու Սամվել Թոր¬գոմի Նահապետյանի համար Երևանի Արարատյան 62-րդ շենքի 55 հասցեում ձեռք է բերվել բնա¬կարան։ Բնակարանը տրված է տասը տարի անհատույց օգտագործման պայմանով։ Տասը տա¬րին լրանալուց հետո բնակարանը սեփականության իրավունքով տրվել է Սամվել Նահապետ¬յանին։
- «Առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաներին բնակարան տրամադրելու կարգը հաս¬տատելու մասին» ՀՀ Կառավարության 2003թ. հուլիսի 23-ի թիվ 983-Ն որոշմամբ, որի 2-րդ կետի «գ» են¬թակետի համաձայն՝ առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաներին տրամադրվում է բնա¬կա¬րան՝ անհատույց օգտագործման իրավունքով՝ 10 տարի ժամկետով, որը հետագայում կարող է մաս¬նավորեցվել օրենքով սահմանված կարգով կամ տրվել վարձակալության։


Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
Պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների ստուգման, համադրման և գնահատման արդյունքներով Դատարանը փաստում է, որ գործով չի կատարվել օբյեկտիվ, բազմակողմանի և լրիվ նախաքննություն, առաջադրված մեղադրան¬քում իր մեղավորությունը հերքող ամբաստանյալ Սամվել Նահապետյանի փաստարկները պատշաճ կարգով չեն ստուգվել և հերքվել, որպիսի պայմաններում մեղադրող կողմը հանգել է ամբաստանյալի արարքում ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի առկա¬յության վերաբերյալ սխալ հետևության։ Տվյալ բացը մեղադրող կողմը չի լրացվել նաև դա¬տաքննության արդ¬յունքներով, ուստի ամբաստանյալ Ս.Նահապետյանն ենթակա է ար¬դարաց¬ման, որպիսի հետևութ¬յան Դատարանը հանգում է հետևյալ իրավական վերլու¬ծությունների և դատո¬ղութ¬յունների արդյունք¬նե¬րով։
Խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշների վերլուծությանը ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Շահեն Հախվերդյանի վերաբերյալ 2012 թվականի մարտի 30-ի ԱՎԴ/0014/01/11 որոշմամբ և քրեական օրենքի վերոնշյալ մեկնաբանությունները կիրառելի են նաև սույն քրեական գործով։
Այսպես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խուլիգանությունը դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելն է, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով (…)։»։
Մեջբերված հոդվածի վերլուծությունից երևում է, որ խուլիգանությունը հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ ուղղված հանցագործություն է, որի հիմնական, անմիջական օբյեկտն այն հասարակական հարաբերություններն են, որոնք կազմում են հասարակական կարգի բովանդակութ¬յունը, իսկ պարտադիր լրացուցիչ օբյեկտն անձի անձեռնմխելիության, պատվի և արժանապատ¬վութ¬յան, առողջության, քաղաքացիների և կազմակերպությունների գույքային շահերի պաշտ¬պա¬նութ¬յանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են։
Խուլիգանության հիմնական հանցակազմն ունի մեկ, իսկ որակյալ հանցակազմը՝ երկու օբ¬յեկտ։ Մասնավորապես, հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելը, որն արտահայտվել է հասա¬րակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով, ենթակա է որակման որպես հա¬սարակ խուլիգանություն, մինչդեռ նույն արարքը, որը զուգորդվում է անձի առողջությանը, գույ¬քային իրավունքներին և այլին վնաս պատճառելով, ենթակա է որակման խուլիգանության որակյալ հանցա¬կազմով։
Խուլիգանության հիմնական հանցակազմի վերոշարադրյալ վերլուծության հիման վրա Վճռա¬բեկ դատարանն արձանագրել է, որ նշված հանցակազմի օբյեկտի մեկնաբանման համար էական նշանակություն ունի «հասարակական կարգ» հասկացության պարզաբանումը։ Այս կապակցութ¬յամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ հասարակական կարգն ընկալվում է երկու իմաստով՝ լայն և նեղ։
Լայն իմաստով հասարակական կարգը հասարակության մեջ առկա սոցիալական կապերի և հարաբերությունների համակցությունն է, որը ձևավորվում է սոցիալական, իրավական և բարոյական նորմերի գործողության արդյունքում, և յուրաքանչյուր հանցագործություն, զանցանք կամ այլ իրավա¬խախտում այս կամ այն չափով հանգեցնում է դրա խախտման։
Խուլիգանության հիմնական հանցակազմի անմիջական օբյեկտն այն հասարակական հարա¬բերություններն են, որոնք կազմում են նեղ իմաստով հասարակական կարգի բովանդա¬կությունը։
Նեղ իմաստով հասարակական կարգն ընկալվում է որպես հասարակական նշանակության վայրերում, այն է՝
1) տրանսպորտային միջոցների կայանատեղիներում,
2) օդանավակայաններում,
3) շուկաներում,
4) պուրակներում,
5) այգիներում,
6) կինոթատրոններում,
7) ցուցասրահներում,
8) մարզադաշտերում,
9) փողոցներում,
10) հիմնարկ-ձեռնարկություններում,
11) ուսումնական հաստատություններում,
12) հասարակական տրանսպորտում,
13) հասարակական սննդի սպասարկման վայրերում,
14) հասարակական նշանակության այլ վայրերում
այնպիսի իրադրության առկայություն, որի պայմաններում ապահովված է քաղաքացիների արժանավայել վարքագիծը, կազմակերպությունների, հիմնարկների և հասարակական նշանակութ¬յան այլ օբյեկտների բնականոն աշխատանքը, ինչպես նաև այդ վայրերում գտնվող անձի (անձանց) ֆիզիկական և հոգեկան անձեռնմխելիությունը։
Խուլիգանության հիմնական հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է հասարակական նշանակության վայրերում, ինչպես նաև հասարակական նշանակություն չունեցող այլ վայրերում, որտեղ առկա է հանրություն, սահմանված կարգի կոպիտ խախտման մեջ, որն արտահայտվում է այդ վայրերում գտնվող հասարակության անդամների նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերա¬բերմունքով։ Խուլիգանության որակյալ հանցակազմի պարագայում վերոնշյալ արարքները զուգոր¬դում են բռնությամբ, գույքը վնասելով կամ ոչնչացնելով և այլն։
Խուլիգանության հիմնական և որակյալ հանցակազմերի օբյեկտների և օբյեկտիվ կողմը կազ¬մող արարքների՝ վերոնշյալ վերլուծությունից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգել է, որ հասարա¬կա¬կան կարգի ոչ կոպիտ խախտումը, որը թեև արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացա¬հայտ անհարգալից վերաբերմունքով, ենթակա չէ որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդ¬վածով։ Նույն կերպ, վկայակոչված հոդվածով ենթակա չէ որակման հասարակական կարգի այն կոպիտ խախտումը, որը չի դրսևորվել հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերա¬բերմունքով։
Ուստի Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ արարքը ենթակա է որակման որպես խուլի¬գա¬նություն միայն այն դեպքում, երբ գործով ձեռք բերված ապացույցներով կհիմնավորվի հասարա¬կական կարգի խախտման կոպիտ լինելը և միաժամանակ, հասարակության նկատմամբ այդ խախտ¬մամբ արտահայտված անհարգալից վերաբերմունքի բացահայտ լինելը։
Կոպիտ խախտումը՝ որպես խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշ, բնութագրական է հասարակական կարգի կազմալուծման կամ խախտման գործընթացի արդյունքներին (հետևանքին)։ Այն արտահայտվում է նրանում, որ անձի կատարած գործողությունների հետևանքով հասարա¬կության անդամների մեջ առաջանում է զայրույթ, վրդովմունք կամ նրանց անհարմարություն կամ լուրջ անհանգստություն է պատճառվում, կամ առաջանում է վախի զգացում իրենց կյանքի, առող¬ջության, գույքի պահպանության կապակցությամբ։ Բացի այդ, կոպիտ խախտումն արտահայտվում է նաև աշխատանքային և այլ գործունեության կամ հասարակական նշանակության արարողության կազմալուծմամբ։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ խախտումը որպես կոպիտ գնահատելիս անհրա¬ժեշտ է ելնել հասարակական կարգի վրա այդ խախտման ունեցած ազդեցությունից։ Այս կապակ¬ցությամբ Վճռաբեկ դատարանը ընդգծել է, որ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով կարող է խախտվել ցանկացած արարքի կատարման պարագայում, մինչդեռ խուլիգանության առկայության մասին է վկայում այնպիսի արարքի կատարումը, որը միտված է հասարակական կարգը կոպիտ կեր¬պով խախ¬տելուն և որպես այդպիսին, հանդիսացել է խուլի¬գանություն կատարող անձի դիտավո¬րութ¬յան մեջ ընդգրկված նպատակի իրականացման միջոց։
Հիմք ընդունելով սույն որոշման նախորդ կետում շարադրված վերլուծությունը՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ յուրաքանչյուր դեպքում արարքը խուլիգանություն որակելու համար, ի թիվս սույն որոշման մեջ նշված այլ հանգամանքների, անհրաժեշտ է քննության առնել նաև այն, թե արդյոք այդ արարքի հետևանքով հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն է պատ¬ճառվել։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ հասարակության անդամ¬ներին լուրջ անհանգստություն պատճառելու հանգամանքի առկայությունը յուրաքանչյուր դեպքում անհրաժեշտ է գնահատել՝ ելնելով նեղ իմաստով հասարակական կարգի նկատմամբ դրա ուղղվա¬ծությունից։ Այլ խոսքով՝ հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն պատճառելու հանգամանքն առկա է, եթե հանցավորի արարքի հետևանքով խախտվում է հասարակական նշա¬նակության վայրերում գտնվող անձի (անձանց) ֆիզիկական և հոգեկան անձեռնմխելիությունը կամ էականորեն խաթարվում է կազմակերպությունների, հիմնարկների և հասարակական նշանա¬կութ¬յան այլ օբյեկտների բնականոն աշխատանքը։
Խուլիգանության օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքի՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտ¬ման հարցը քննարկելիս Վճռաբեկ դատարանը ընդգծել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասի վերլուծությունից երևում է նաև, որ կոպիտ խախտումը կատարվում է հասա¬րակության նկատ¬մամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակով։ Այլ խոս¬քով՝ խուլիգա¬նության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է հետևյալ երկու հատկա¬նիշների միաժամա¬նակյա առկայությամբ՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտում և հասարա¬կության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում։ Նշված հատկանիշներից որևէ մեկի բացակա¬յության պարագայում արարքը խուլիգանություն որակվել չի կարող։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանության հան¬ցակազմի օբյեկտիվ կողմի մեկնաբանման համար էական նշանակություն ունի նաև «բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք» հասկացության պարզաբանումը։
Այսպես, անձի գործողություններում հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորումն արտահայտվում է մարդկային համակեցության կանոնների նկատմամբ ակնհայտ արհամարհանք դրսևորելու, հասարակական վայրերում վարքագծի կանոնները ցու¬ցադրա¬կան կերպով անտեսելու, շրջապատի մարդկանց և կոլեկտիվին հակադրվելու ձևով։ Հասա¬րա¬կության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորող անձը դիտավորյալ կեր¬պով խախտում է հասարակության նկատմամբ հարգանքի դրսևորման տարրերը (պարկեշտութ¬յուն, պատշաճ վարքագիծ, բարեկրթություն և այլն)։ Վճռաբեկ դատարանը ընդգծել է, որ հասարա¬կության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման եղանակները տարբեր են՝ արարք, խոսք, ժեստ, մարմնի շարժում և այլն։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ անհարգալից վերաբերմունքը բացահայտ է ոչ թե այն պատճառով, որ կատարվում է հասարակական վայրերում կամ հասարակության անդամների ներկայությամբ, այլ այն պատճառով, որ կատարվում է հենց հասարակության նկատմամբ հանցա¬վորի անհարգալից վերաբերմունքը ցուցադրելու նպատակով։ Այլ խոսքով՝ կոնկրետ դեպքում խուլի¬գանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքների՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտման և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման առկայությունը կամ բացակայությունը գնահատելիս անհրաժեշտ է պարզել խուլիգանության հան¬ցակազմի սուբյեկտիվ կողմի առկայությունը, այն է՝ հասարակական կարգը կոպիտ խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու հանցավորի դի¬տա¬վորությունը, նպատակը։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ արարքը, ժեստը, բառը, մարմնի շարժումը և այլն չի կարող գնահատվել որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում, եթե ուղղված է կոնկրետ անձին և չի հետապնդում հասա¬րակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակ, թեկուզ հան¬ցա¬վորը հասկանում է, իսկ որոշ դեպքերում պարտավոր է հասկանալ, որ կոնկրետ անձին ուղղված իր արարքը տեսանելի և ընկալելի է հասարակության համար։ Հակառակ դրան` անձի արարքը կարող է գնահատվել որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում, եթե կոնկրետ անձը, ում դեմ ուղղված է հանցավորի արարքը, ընտրվել է պատահաբար, և այդ անձի դեմ ուղղված արարքի միջոցով հանցավորը ցանկանում է բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել հասարակության նկատմամբ։
Խուլիգանության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի վերաբերյալ իրավական դիրքորոշում Վճռաբեկ դատարանը ձևավորել է Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ արձանագրել է, որ «Խուլիգանությունը կարող է կատարվել միայն ուղղակի դիտավորությամբ։ Դա նշանակում է, որ մեղավոր անձը ոչ միայն գիտակցում է, որ իր գործողություններով խախտում է հասարակական կարգն ու բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորում հանրության հանդեպ, այլև ցանկա¬նում է կատարել այդ գործողությունները։
Խուլիգանական արարքը կարող է կատարվել միայն խուլիգանական մղումներից ելնելով։ Իսկ արարքը համարվում է խուլիգանական մղումներով կատարված, եթե այն կատարվում է հասարա¬կության և բարոյականության նորմերի նկատմամբ անթաքույց արհամարհանքի հողի վրա, երբ մե¬ղավոր անձի վարքը հանդիսանում է բացահայտ մարտահրավեր` ուղղված հասարակական կարգի դեմ և թելադրված է լինում շրջապատին հակադրվելու, վերջինիս հանդեպ արհամարհական վերա¬բեր¬մունք ցուցաբերելու ցանկությամբ։ Հետևաբար, եթե մեղավոր անձի գործողությունները կատար¬վել են ոչ խուլիգանական մղումներով և չեն զուգորդվել հասարակական կարգի կոպիտ խախտմամբ, դրանք չեն կարող որակվել որպես խուլիգանություն։
Մեղադրյալի կողմից տուժողին վիրավորանքներ, մարմնական վնասվածքներ հասցվելու կամ նման այլ բռնարարքների կատարման դեպքում խուլիգանական մղումները և խուլիգանության հան¬ցակազմը կարող է բացակայել, եթե նշված գործողությունները կատարվել են կենցաղային հողի վրա առաջացած վիճաբանության, քիչ թե շատ երկարատև ժամանակահատվածի ընթացքում ձևա¬վոր¬ված հակակրանքի արդյունքում։
Խուլիգանական մղումների առկայությունը գնահատելու համար էական նշանակություն կա¬րող է ունենալ նաև տուժողի վարքագիծը։ (…)» (տե՛ս Արման Մհերի Խաչատրյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2006 թվականի հոկտեմբերի 24-ի թիվ ՎԲ-223/06 որոշումը)։
Վերահաստատելով Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիր¬քորո¬շումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանություն կատարող անձը ոչ միայն գիտակցում է, որ իր գործողություններով խախտում է հասարակական կարգն ու բացահայտ ան¬հար¬գալից վերաբերմունք է դրսևորում հասարակության նկատմամբ, այլև ցանկանում է դա։ Այլ խոս¬քով` խուլիգանության օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքները կատարող անձը ցանկանում է կոպիտ կերպով խախտել հասարակական կարգը և հասարակության նկատմամբ բացահայտ ան¬հարգալից վերաբերմունք դրսևորել, այլ ոչ թե գիտակցաբար թույլ է տալիս վերոնշյալ հետևանքների՝ հասա¬րա¬կա¬կան կարգի խախտման և բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման հնա¬րավո¬րութ¬յունը։
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ոչ բոլոր դեպքերում է, որ այլ հանցակազմի հատկանիշներ պարունակող արարք կատարելը, որն իրենում բովանդակում է նաև հասարակական կարգի կոպիտ խախտման և հասարակության նկատմամբ անհարգալից վերա¬բերմունքի դրսևորման տարրեր (օրինակ՝ կենցաղային հողի վրա, անձնական դրդապատճառ¬ներով հասարակական վայրերում առաջացած ծեծկռտուքն ու վիճաբանությունը, որոնք արտաք¬նապես ըն¬կալվում են որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք) կարող է որակվել խուլիգանություն։
Վերոնշյալ, ինչպես նաև Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ շարադրված դիրքորոշումների հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը խուլիգանություն որակելու համար էական նշանակություն ունի դրա բնույթն ու կատարման շարժառիթը։
Զարգացնելով Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշում¬ները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ խուլիգանությունը կարող է կատարվել խուլիգա¬նական դրդումներով, որը դրսևորվում է հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու, հասա¬րակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու ձգտմամբ։ Խուլիգա¬նական դրդումների հիմքում ընկած են նաև անձի անզուսպ եսամոլությունը, սեփական անձի առա¬վելությունն ընդգծելու միջոցով ներքին բավականություն ստանալու, զվարճանալու ձգտումը։
Խուլիգանություն կատարող անձն ինքնահաստատվում է, ձգտում հակահասարակական վար¬քագծով ապացուցել իր անկախությունը հասարակության մեջ ընդունված վարքագծի կանոն¬ներից, իր անձը հակադրելով հասարակությանը՝ ցույց տալ իր գերակայությունը և այլն։
Արարքը խուլիգանություն կամ այլ հանցագործություն որակելու հարցի լուծումը յուրա¬քանչ¬յուր կոնկրետ դեպքում կախված է արարքի շարժառիթից, ինչպես նաև հանցավորի հե¬տապնդած նպատակից։
Վճռաբեկ դատարանը ընդգծել է, որ խուլիգանական դրդումներն անհրաժեշտ է սահմա¬նա¬զատել արարքը կատարելու պահին անձի մոտ առկա հուզական վիճակից, որն անձի մոտ առա¬ջացնում է լարվածություն, էմոցիոնալ բռնկվածություն և այլն։ Մասնավորապես, եթե արարքն սկսվել է կենցա¬ղային հողի վրա առաջացած վեճի կամ տուժողի հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագծի հետևանքով, ապա անհրաժեշտ է պարզել՝ արդյոք անձի արարքը (հայհոյանքներ տալը կամ այլ վարքագիծը) ստեղծված իրավիճակին համարժեք հուզական դրսևորում է, թե ուղղված է դիտավո¬րությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելուն, որն արտահայտվել է հա¬սարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ այն դեպքում, երբ հանցավորի վարքագիծն ուղղված է կոնկրետ անձի, պայմանավորված է նրա հակաօրինական կամ հակաբա¬րոյական վարքագծով և հանդիսանում է հանցավորի հուզական վիճակի արտահայտություն, խուլի¬գանության հանցակազմը բացակայում է։
Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ արարքը խուլիգանություն կարող է որակվել այն դեպ¬քում, երբ անձի մոտ առկա են խուլիգանական դրդումներ։ Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, Վճռաբեկ դա¬տարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ արարքը խուլիգանություն կարող է որակվել նաև այն դեպքերում, երբ անձի մոտ առկա են հանցանքի կատարման այլ դրդումներ, սակայն հանցանքի կատարման ընթաց¬քում ձևավորվում են խուլիգանական դրդումներ, այլ խոսքով՝ արարքը կվերաճի խուլիգանության՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտման, որը դրսևորվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով։
Տվյալ, ինչպես նաև Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը ար¬ձա¬նագրել է, որ խուլիգանության վերաբերյալ գործերով անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև տուժողի վարքագիծը։ Զարգացնելով վերոնշյալ դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ այն դեպքում, երբ խուլիգանական գործողությունները կատարվել են կենցաղային հողի վրա առաջացած վեճի արդյունքում, ապա նախ անհրաժեշտ է պարզել, թե ով է հանդիսացել վեճը նախաձեռնողը։ Այս կա¬պակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը չի կարող որակվել որպես խուլի¬գանություն, եթե վիճաբանությունն առաջանում է տուժողի ոչ իրավաչափ վարքագծի հետևան¬քով և, հետևաբար, հանցանք կատարած անձի մոտ բացակայում են խուլիգա¬նական դրդում¬ները։ Նման պարագայում արարքը կարող է խուլիգանություն որակվել միայն այն դեպ¬քում, երբ խուլիգա¬նական դրդումներն առաջանան հետագայում և արարքը վերաճի խուլիգա¬նութ¬յան։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ արարքը չի կարող որակվել որպես խուլիգանություն այն դեպքերում, երբ`
ա) արարքը կատարվում է ոչ հասարակական վայրում և (կամ) հասարակության անդամների բացակայությամբ,
բ) արարքի հետևանքով հասարակությանը լուրջ անհանգստություն չի պատճառվել,
գ) հանցավորի գործողությունները պայմանավորված են տուժողի հակաօրինական, հակաբա¬րոյական վարքագծով և ուղղված են նրա, այլ ոչ թե հասարակության դեմ,
դ) բացակայում են խուլիգանական դրդումները, իսկ անձի արարքները պայմանավորված են նրա հուզական վիճակով,
ե) հասարակական կարգի կոպիտ խախտման նկատմամբ դրսևորվել է անզգուշություն,
զ) հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտող արարքը համընկնում է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված այլ հանցակազմի հատկանիշների հետ, սակայն դրա կատարմամբ հան¬ցավորը հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացա¬հայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակ չունի,
է) այլ դրդումներով կատարված հանցանքը չի վերաճել հասարակական կարգի կոպիտ խախտ¬¬¬ման, որը դրսևորվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբեր¬մուն¬քով։
Սամվել Նահապետյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման և մե¬ղադրական եզրա¬կացության հետազոտման արդյունքներով Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. նրան ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա « 2017 թվականի մայիսի 24-ին՝ ժամը 15։00-ի սահմաններում գտնվելով Երևան քաղաքի Արամի փողո¬ցում գտնվող կառավարության 3-րդ մասնաշենքում՝ չնչին առիթով վիճաբանել է ՀՀ աշխատանքի և սոցիա¬լական հարցերի նախա¬րարության քաղաքացիների ընդունելության բաժնի պետ Մարինա Հոմերոսի Ումրշատյանի և մյուս աշխատակիցների հետ« պատռել է ձեռքում առկա թուղթը և նետել Մ.Ումրշատյա¬նի երեսին« ինչի ընթացքում դիտավորությամբ կոպիտ կերպով խախտելով հասարա¬կա¬կան կարգը և հասարա¬կության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք և անզուսպ եսամոլություն դրսևորելով« սեփական անձի «առավելությունները» ներկաների մոտ ընդգծելու նպա¬տա¬կով շուրջ 1«5 ժամ բարձրաձայն տվել է սեռական բնույթի հայհոյանքներ՝ այդ կերպ ակնհայտ արհա¬մարհանք դրսևո¬րելով հասարակության և բարոյականության նորմերի ու մարդկային համակե¬ցության կանոն¬ների նկատմամբ« ինչի արդ¬յունքում խաթարել է ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախա¬րարութ¬յան քաղաքա¬ցիների ընդունելության բաժնի աշխատանքը« քաղաքացիների և նախա¬րարութ¬յան աշխատակիցների հոգեկան և ֆիզիկական անձեռնմխելիությունը»։
Վերոնշյալ որոշման համաձայն` գործով ամբաստանյալ Ս.Նահապետյանին վերագրվել է այն, որ նա քաղաքացիների ընդունելության բաժնի պետի և այլ աշխատակիցների հետ վիճաբանել է «չնչին» առիթով, մինչդեռ դատաքննության, հատկապես պաշտպանական կողմի ներկայացրած և Դատա¬րա¬նում հետազոտված ապացույցների արդյունքներով ակնհայտ է, որ սոցիալական ցածր շեր¬տում գտնվող և կնոջ մահվանից հետո փոքրահասակ դստեր խնամքը միայնակ իրականացնող գործով ամբաստանյալ Ս.Նահապետյանը տվյալ խնդրով տևական ժամանակ և հետևողականորեն դիմել է պետական բարձրաստիճան պաշտոնյաների և մարմինների, ավելին՝ իրավասու պաշտո¬նատար անձից ստացել պաշտոնական պարզաբանում, որ նրան հատկացված բնակարանը՝ միակ կա¬ցարանը, 10 տարի անհատույց օգտագործելուց հետո կարող է սեփականաշնորհվել օգտա¬գոր¬ծողի անվամբ, ընդ որում` իրավասու մարմիններին և պաշտոնատար անձանց Ս.Նահապետյանը դիմել է այդ ժամկետը լրա¬նալուց հետո։ Դա¬տաքննության արդյունքներով Դատարանը փաստում է, որ չնչին առիթով վիճա¬բա¬նելու վերաբերյալ քրեական հետապնդման մարմինների վարկածը ոչ միայն բավարար ապացու¬ցողական զանգվածով չի հաստատվել, ընդհակառակը, դատաքննությամբ հետազոտված ապացույց¬ներով հերքվել է։ Ըստ վե¬րոնշյալ դատավարական փաս¬տաթղթերի՝ գործով ամբաստանյալը «պատռել է ձեռքում առկա թուղթը և նետել Մ.Ումրշատյանի երեսին»« մինչդեռ դատաքննության արդյունքներով պարզվել է, որ գործով ամբաստանյալ պատռած փաստաթուղթը նետել է վկա Ումրշատյանի ուղղութ¬յամբ, գտնվե¬լով նրանից որոշակի հեռավորության վրա, ընդ որում՝ ամբաստանյալը պատռել է իր պատ¬կերացմամբ գույքային իրա¬վունքները անարդարացիորեն ոտնահարող փաստաթուղթը՝ գի¬տակցե¬¬լով, որ իրավասու մարմնի պաշտոնատար ան¬ձինք, առանց բավարար հիմնավորման, արհես¬տա¬կա¬նորեն սահմանափակում կամ ձգձգում են իրեն հատ¬կացված բնակարանի նկատմամբ սեփականության իրա¬վունք ձեռք բերելը, այն դեպքում, երբ նույն պե¬տական կառույցի այլ պաշտոնա¬տար անձը պաշտոնա¬պես պարզաբանել էր օգտագործման իրավունք ձեռք բերելուց 10 տարի անց բնակարանի նկատմամբ նաև այդ իրա¬վունքը ձեռք բերելու իրական հնարավորության մասին։
Չի հաստատվել կամ առնվազն խիստ վիճարկելի է «եսամոլություն դրսևորելու« սեփական անձի առավելությունները ներկաների մոտ ընդգծելու նպատակի» վերաբերյալ մեղադրող կողմի վարկածը, որը դարձյալ իր արտացոլումն է գտել վերոնշյալ դատավարական փաստաթղթերում։ Իր կացարանի նկատմամբ սեփականության իրավունք ձեռք բերելու մղում¬ներով առաջնորդվող, իր այդ իրավունքը պաշտպանող կամ խախտված իրավունքը վերականգնող, պայքարի վերոնշյալ եղա¬նակն ընտրած ամբաստանյալ Ս.Նահապետյանը չէր կարող և չի կարող գործել եսամոլական, իր անձի առավե¬լությունները ներ¬կաների մոտ ընդգծելու շարժառիթով և նպատակով. տվյալ օրվա գործ¬ընթացը պայմանավորված էր իր խնդրին լուծում տալու, այն չձգձգելու, նախարարի ընդունելութ¬յանն ար¬ժանանալու, մինչ այդ տվյալ աշխատասենյակից չհեռանալու շարժառիթով և ցանկությամբ։ Հատուկ ուշադրության է արժանի նաև քննվող դեպքի ողջ գործընթացին ամբաստանյալ Ս.Նահա¬պետյանի դստեր ներկա¬յութ¬յունը, ով գործով ամբաստանյալ Ս.Նահապետյանի նախկին այցելությունների ժամանակ երբևէ չէր եղել, ինչը վկայում է այն մասին, որ նախ՝ Ս.Նահապետյանը տվյալ աշխա¬տասենյակ չէր եկել խուլի¬գա¬նություն կատարելու նախնական դիտավորությամբ, իսկ ծագած բա¬նա¬վեճին դստեր ներկայությունն ամբաստանյալ Ս.Նահապետյանի համար չէր կարող չունենալ զսպիչ նշանակություն։
Խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրա¬վական դիրքորոշումները սույն գործի դատաքննությամբ հաստատված հանգամանքների վրա տա¬րածելով՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Ամբաստանյալ Ս.Նահապետյանին սույն գործով վերագրված գործողությունները կատարվել են հասարակական վայրում` պետական հիմնարկությունում, սակայն ամբաստանյալ Ս.Նահապետյանի գործողություններն ուղղված են եղել Մ.Ումրշատյանի դեմ, դրանք ուղղված չէին սահմանված հասա¬րակական կարգի խախտմանը։ Նման պայմաններում նրա արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածով որա¬կելը, առավել ևս նրա մեղավորությունն այդ հոդվածով փաստելն իրավաչափ չէ։
Այսպիսով, Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Ս.Նահապետյանին վերագրված ա¬րար¬քը չի կարող որակվել որպես խուլիգանություն, քանի որ`
- ամբաստանյալի գործողությունները չեն կատարվել պատահաբար ընտրված անձի կամ անձանց դեմ, որոնց դեմ ուղղված արարքի միջոցով ամբաստանյալ Ս.Նահապետյանը ցան¬կանում էր բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել հասարակության նկատմամբ, դրանք պայմա¬նա¬վոր¬ված էին ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության աշխատակից Մարինա Ումրշատ¬¬յանի և այլոց` իր տես¬անկյունով ոչ իրավաչափ վարքագծով և պահվածքով (բնակարանը սեփա¬կա¬նութ¬յան իրավունքով նրան տրամադրելուց հրաժարվելու կամ ձգձգելու փաստով, թեև նույն նախարարության համապատասխան պաշտո¬նատար անձը պաշտոնական նամակով նրան տեղե¬կացրել էր, որ 10 տարի օգտագործելուց հետո նա կարող է այդ բնակարանի նկատմամբ ձեռք բերել սե¬փա¬կանության իրավունք) և ուղղված էին պաշտոնատար անձ Մ.Ումրշատյանի, այլ ոչ թե հա¬սարա¬կության դեմ,
- բացակայում են խուլիգանական դրդումները, ինչպես նաև հասարակական կարգը կոպիտ խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու հան¬ցավորի դի¬տա¬վորությունը, նպատակը և ամբաստանյալ Ս.Նահապետյանի արարքը պայ¬մանավորված էր վերոնշյալ խնդրին տևական ժամանակ լուծում չտալու կապակցությամբ իր մոտ կուտակված հուզա¬կան վիճակով,
- ամբաստանյալ Ս.Նահապետյանը հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու և հասա¬րակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակ չի հետապնդել, իրականում հետապնդել է իր և փոքրահասակ դստեր համար կենսական նշանա¬կություն ունեցող այդ հարցով սոցիալական ապահովության պետական մարմնի աշխատակիցների մոտ իր դժգոհությունն արտահայտելուն, ենթադրաբար խախտված գույքային իրավունքները վերա¬կանգնելուն), այսինքն՝ ստեղծված իրավիճակին որոշակիորեն համարժեք հուզական դրսևորում էր,
- գործով ամբաստանյալ Ս.Նահապետյանի` այդ դրդումներով կատարված արարքը չի վե¬րաճել հասա¬րակական կարգի կոպիտ խախտ¬ման, ինչը կարող էր դրսևորվել հասարակության նկատ¬¬մամբ բացա¬հայտ անհարգալից վերաբեր¬մուն¬քով (հերթի մեջ գտնվող և ընդունելության սպասող, գործով որպես վկա հարցաքննված Լուսինե Մանուկյանի և Ալեքսանդր Վիռոբ¬յանի ցուցմունքների)։
Արարատ Ավագյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատա¬րանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշմամբ սահմանվել է հանցանք կատարելու մեջ անձի մե¬ղա¬¬վո¬րությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարության չափանիշները։
Այսպես, ՀՀ քրեա¬կան դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…) 3. Հան¬ցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել են¬թադ¬րութ¬յուն¬¬ների վրա, այն պետք է հաս¬տատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապա¬ցույց¬ների բա¬վարար ամբողջությամբ։ Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` մեղադրանքն ապա¬ցուցված լի¬նելու վերաբերյալ բոլոր կաս¬կած¬ները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին հա¬մապատասխան պատշաճ իրա¬վական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնա¬բանվում են հօ¬գուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատա¬վորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահա¬տում են իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիութ¬յան, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տես¬անկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակող¬մա¬նի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապա¬ցույց¬ների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…)։ Ակնհայտ է, որ ապա¬ցույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքն անհրաժեշտ խորությամբ և լրի¬վությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում» (տե՛ս Սիրակ Սաքան¬յանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011թ. դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը)։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Մե¬ղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում« երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուց¬ված է դատա¬կան քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորութ¬յունը կա¬րող է համարվել ապացուցված« եթե դատարանը« ղեկավարվելով անմեղության կանխա¬վար¬կա¬ծով« հիմն¬վե¬լով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթաց¬քում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա« դատաքննության ժամանակ հետա¬զոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա« ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատ¬վող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով« սույն օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»։
Ն.Ափոյանի վերաբերյալ ԵԱՔԴ/0009/01/13, ինչպես նաև Արարատ Ավագյանի և Վահան Սա¬հակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 գործերով Վճռաբեկ դատա¬րանը արձանագրել է, որ դատա¬րանը պարտավոր է կա¬յաց¬վող դատական ակ¬տում վերլուծության ենթարկել և թույ¬լատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավա¬տութ¬յան տես¬անկյունից գնահատել բոլոր այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևութ¬յունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժա¬նահավատ համարելու փաստարկ¬ները։ Ընդ որում, ապացույցն արժանա¬հավատության տես¬անկյու¬նից գնահատելիս կարևոր է դրա աղբյուրի հատկանիշների բացահայտումը (ցուցմունք տվող անձանց շահագրգռվա¬ծություն, ֆիզի¬կական ու հոգեբանական վիճակ և այլն), բովանդա¬կութ¬յունը կազմող տեղեկութ¬յունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը, այլ աղբյուրից նույն տեղեկութ¬յունը ստանալու հնարավորության պարզումը և այլն։ Ապացույցի ար¬ժա¬¬նահավատության վե¬րա¬բերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակութ¬յունն այլ աղբյուրներից ստաց¬ված տեղեկություն¬ների հետ համադրելու արդյունքում։ Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատութ¬յունը գնահա¬տելու համար անհրա¬ժեշտ է վերլուծել ստաց¬ված տեղեկությունների բովանդակութ¬յունը, համադրել դրանք այլ ապացույցնե¬րի հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հա¬կասությունը, հակասութ¬յան դեպքում` դրա պատ¬ճառ¬¬ները։
Դատաքննության արդյունքներով Դատարանը փաստում է, որ քննվող դեպքի և դրա հանգա¬մանքների վերաբերյալ ամբաստանյալ Ս.Նահապետյանի առաջ քաշած վարկածը հաս¬տատվել է հարաբերականորեն չեզոք անձի` վկա Լուսինե Մանուկյանի ցուցմունքով, մասամբ նաև դատաբժշկա¬կան փոր¬ձաքննութ¬յան 2017թ. հունիսի 6-ի թիվ 1189 եզրակացությամբ։ Համաձայն վերջինի՝ Սամվել Նահապետյանի մարմնին հայտնաբերվել են՝ փակ գանգուղեղային վնասվածք, զույգ բազուկների և աջ նախա¬բազկի շրջանների արյունազեղումներ, աջ բազկի և կրծքավանդակի աջ կեսի հետին մակերեսի շրջանների ճանկռվածքներ, որոնցից փակ գանգուղեղային վնասվածքը, զույգ բազուկ¬ների և աջ նախաբազկի շրջանների արյունազեղումները պատճառվել են բութ առար¬կաներով, իսկ ճանկռվածք¬ները՝ սուր եզր կամ ծայր ունեցող բութ առարկաներով, որոնք կարող էին առաջանալ քննվող դեպքի ժամանակ, չի բացառվում Ս.Նահապետյանի նշած՝ նրա ձեռքերից բռնելու, քաշքշելու, մասնաշենքից դուրս հանելու ժամանակ բռունցքով քթի, գլխի շրջաններին հարված պատճառելու հանգամանքներում, այսինքն` Ս.Նահապետյանի մոտ հայտնաբերվել է նաև գանգուղեղային փակ վնասվածքը, որը չէր կարող առա¬ջանալ նրան հարկադրաբար ոստիկանություն տեղափոխելու ընթաց¬քում։
Ամբաստանյալի մեղադրանքը հիմնավորող ցուցմունքներ տված անձինք գործի ելքով որոշա¬կիորեն շահագրգռված են, քանի որ նրանց մի մասը քննվող դեպքի ժամանակ պաշտոններ էին զբաղեց¬նում ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության համապատաս¬խան բաժնում, մաս¬նավորապես` Մարինե Ումրշատյանը և այլոք, այն դեպքում, երբ քննվող դեպքը ծագել էր նրանց պաշ¬տոնեական պարտականությունները կատարելու գործընթացի ժամանակ, նրանց աշխատա¬վայ¬րում, նյարդայ¬նացած և հուզական վիճակի մեջ հայտնված քաղաքացու հետ շփումներում որպես պաշտոնյա բավա¬րար զսպվա¬ծություն չցու¬ցաբերելու պատճառով, իսկ մյուս մասի՝ ոստիկանների նկատմամբ դեռևս 2017թ. դեկտեմբերի 29-ին ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում Ս.Թադևոսյանին ֆիզի¬կական ցավ պատճառելու դեպքի առթիվ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 309.1 հոդվածի 1-ին մասի հատ¬կանիշներով հարուցվել և քննվում է քրեական գործ, որով Ս.Նահապետյանը ճանաչվել է տուժող։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծե¬լիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապա¬ցու¬ցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չա¬փա¬¬նիշ ասե¬լով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի հա¬մակցութ¬յուն, որը բացա¬ռում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանա¬կում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կաս¬կածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմ¬նավորվի ապացույց¬ների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերա¬բեր¬յալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։
Սույն դատական ակտում շարադրված ապացույցների բովանդակային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ դրանք ինչ¬պես առանձին, այնպես էլ համակցությամբ չեն հաստատում ամբաստանյալ Ս.Նահապետյանի արարքում խուլիգանության հանցակազմի առկայությունը, որի պայմաններում նրա մե¬ղա¬վորության փաստումը կհան¬գեցնի անմեղության կանխավար¬կածի, ապացույ¬ց¬ները գնա¬հա¬¬¬տելու վերաբերյալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 25-րդ, 127-րդ, 365-րդ հոդ¬ված¬¬ների պահանջների խախտման։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արդա¬րացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ ամբաստանյալի անմե¬ղությունը՝ այն մեղադրանքով, որով նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի համաձայն` քրեական հետապնդումն ենթակա է դադարեցման, իսկ գործի վարույթը՝ կարճ¬ման արարքում հան¬ցա¬կազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։ Նույն հոդ¬վածի 5-րդ մասի համաձայն՝ դա¬տարանը, հայտնաբերելով քրեական հետապնդումը բացառող հան¬գամանքներ, լուծում է ամբաս¬տանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` դա¬տա¬րանը պար¬տավոր է նույն օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-3-րդ կետերով և 2-րդ մասով նա¬¬խա¬¬տես¬ված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել ար¬դա¬¬րաց¬ման դատավճիռ։ Դատարանը նաև արձանագրում է, որ Սամվել Նահապետյանին անհրա¬ժեշտ է պար¬զաբանել դատական սխալի հետևան¬քով խախտ¬ված իրավունք¬ների վերա¬կանգնման, այդ թվում` պատ¬ճառված վնասի հատուցման պահանջով քաղաքացիա¬դա¬տա¬վա¬րա¬կան կարգով դատա¬րան դիմելու և փոխհատուցում ստանալու իրավունքը։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դա¬տավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների, դա¬տական ծախսերի, գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի, քաղա¬¬քա¬ցիական հայ¬ցի հար¬ցերին։ Դատարանն արձանագրում է, որ Սամվել Նահապետյանի գույքերի վրա ՀՀ քննչական կո¬միտեի Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ.Հարությունյանի 2017թ. դեկտեմբերի 18-ի որոշմամբ դրված հնարավոր արգելանքներն անհրա¬ժեշտ է վերացնել, իսկ արդարացման դատական ակտ կայացնելու պայ¬ման¬ներում Ս.Նահապետյանից դատական ծախսերը բռնագանձման ենթակա չեն, նրա դեմ հան¬րային տիրույթում քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, իսկ ներկայացվելու պարագայում այն լուծման ենթակա չէր։ Դատարանը նաև արձանագրում է, որ գործով բացակայում են իրեղեն ապացույցները, հետևաբար՝ նաև դրանք տնօրի¬նելու անհրաժեշտությունը։
Գնահատելով և ամփոփելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույց¬ները, ղեկավար¬վե¬լով ՀՀ քրեական դատավարա¬կան օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով, 357-360-րդ, 364-373-րդ հոդված¬ներով, Դա¬տա¬րանը




Վ Ճ Ռ Ե Ց՝

Ճանաչել և հռչակել Սամվել Թորգոմի Նահապետյանի անմեղությունը` ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով նրան վերագրված արարքում հանցակազմի բացա¬կա¬յութ¬յան պատ¬¬¬ճառա¬բա¬նութ¬յամբ։
Սամվել Նահապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մա¬սին ստորագրությունն անհապաղ վերաց¬նել։
Սամվել Նահապետյանին պարզաբանել դատական սխալի հետևան¬քով խախտված իրա¬վունք¬ների վերականգնման, այդ թվում` պատ¬ճառված վնասի հատուցման պահանջով քաղա¬քացիա¬դա¬տա¬վա¬րական կարգով դատարան դիմելու և փոխհատուցում ստանալու իրավունքը։
Սամվել Նահապետյանի գույքերի վրա ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ.Հարությունյանի 2017թ. դեկտեմբերի 18-ի որոշմամբ դրված հնարավոր արգելանքները վերացնել։
Դատական ծախսերի հարցն համարել լուծված։
Դատավճիռը ստացման պահից մե¬կամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վե¬րաքննիչ քրեա¬կան դատա¬րան։


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ