Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0341/01/17
Վիճակագրական տողի համար :
8.21
Պատասխանող
Անդրանիկ Մարգարյան
Անդրանիկ Մարգարյան Արայիկի
Անդրանիկ Մարգարյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Կարեն Մարդանյան
Անդրանիկ Մնացականյան
Մհեր Արղամանյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Արմեն Բեկթաշյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Կարեն Մարդանյան
Անդրանիկ Մնացականյան
Մհեր Արղամանյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Արմեն Բեկթաշյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2018-06-21 | 10:30 | 3 | Կայացվել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2018-02-23 | 09:15 | 5 | Կայացել է | ||
| Վճռաբեկ | 2018-02-06 | 17:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2018-01-19 | 14:00 | 5 | Չի կայացել |
ԵԿԴ/0341/01/17
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«21» հունիսի 2018թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով.
նախագահող դատավոր Կ.Մարդանյան
դատավորներ Ա.Մնացականյան
Մ.Արղամանյան
քարտուղարությամբ Մ.Մահտեսյանի
մասնակցությամբ` պաշտպան Լ.Ավետիսյանի
ամբաստանյալ Ա.Մարգարյանի
դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով Անդրանիկ Արայիկի Մարգարյանի վերաբերյալ քրեական գործով Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 23-ի դատավճռի դեմ պաշտպան Լյուդվիգ Ավետիսյանի վերաքննիչ բողոքը,
ՊԱՐԶԵՑ՝
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2017 թվականի օգոստոսի 14-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հարուցվել է թիվ 13867817 քրեական գործը:
2017 թվականի օգոստոսի 17-ին քրեական գործն ընդունվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի վարույթ:
2017 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Անդրանիկ Արայիկի Մարգարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով:
2017 թվականի դեկտեմբերի 21-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան) 2018 թվականի փետրվարի 23-ի դատավճռով Անդրանիկ Մարգարյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով և դատապարտել ազատազրկման՝ 1 (մեկ) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով: Ընտրված խափանման միջոցը՝ ստորագրություն՝ չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել պաշտպան Լ.Ավետիսյանը, որը Վերաքննիչ դատարանի 2018 թվականի ապրիլի 12-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ:
Վերաքննիչ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել:
Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
2. Անդրանիկ Մարգարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «նա, 2017 թվականի օգոստոսի 07-ին ապօրինի կերպով կրել է արծաթագույն մետաղյա առարկա՝ արհեստագործական եղանակով պատրաստված, կռփազենքի նմանողությամբ, հարվածող-փշրող սառը զենք, որը նույն օրը՝ ժամը 12:30-ի սահմաններում, հայտնաբերվել է նրա տաբատի առջևի աջ գրպանից՝ ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում անձնական խուզարկության ժամանակ»:
3. Համաձայն ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովի հմ. 445/17 եզրակացության՝ Անդրանիկ Մարգարյանն իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ ճանաչվել է սահմանափակ մեղսունակ:
4 Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2018 թվականի փետրվարի 23-ի դատավճռի համաձայն.
«(…) Այսպիսով, քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, արագացված դատաքննությամբ հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, դատարանը հանգեց այն համոզման, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Արայիկի Մարգարյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործություն` որպիսի արարքի համար նա պետք է պատասխանատվության ենթարկվի:
(…) Ամբաստանյալ Անդրանիկ Արայիկի Մարգարյանը առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար, նախկինում եղել է դատապարտված` դատվածությունը չմարված:
Դատարանը միաժամանակ գտնում է, որ Անդրանիկ Արայիկի Մարգարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք դիտում է հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվը:
(…) Դատարանը, հաշվի առնելով Անդրանիկ Արայիկի Մարգարյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքի առկայությունը, ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ կատարել է հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործություն` ինչպես նաև նախկինում եղել է դատապարտված և դատվածությունը դեռևս չմարված կատարել է նոր` ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն, իսկ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1 հոդվածի համաձայն` հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատժի երկու երրորդից, ուստի պետք է հաշվի առնել հանցագործության ռեցիդիվը և դատարանը հանգում է այն համոզման, որ Անդրանիկ Արայիկի Մարգարյանի ուղղվելը հնարավոր է միայն՝ նշանակված պատիժը փաստացի կրելու դեպքում, քանի որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝ Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները, դատարանը եկավ այն համոզման, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Արայիկի Մարգարյանի նկատմամբ պետք է նշանակվի պատիժ՝ ազատազրկման ձևով, որը նա պետք է փաստացի կրի, որով հնարավոր կլինի հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
5. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Բողոք բերած անձը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը կայացվել է նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներով, այն պատճառաբանված չէ:
Ի հիմնավորումն վերոշարադրյալի բողոքի հեղինակը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ նշանակել է կատարված արարքին ոչ համաչափ պատիժ, թույլ է տվել օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում, անդրադարձ է կատարել միայն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքին, իսկ նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներին չի անդրադարձել, չի հետազոտել ու չի գնահատել նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները: Չի պատճառաբանել, թե ինչու ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառելի չէ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը։
Բողոքաբերը փաստարկել է, որ Առաջին ատյանի դատարանն ընդհանրապես չի ուսումնասիրել ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի անձը, մասնավորապես այն, որ ամբաստանյալը կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցանք, ընդունել է մեղքը, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար, հանդիսանում է 3-րդ խմբի հաշմանդամ և գտնվում է մոր խնամքի տակ, տառապում է հոգեկան հիվանդությամբ։ Երրորդ խմբի հաշմանդամ է նաև ամբաստանյալի քույրը՝ Աննա Մարգարյանը, ով իր 2010 թվականին ծնված երեխայի հետ միասին նույնպես զտվում է մոր խնամքի տակ։ Ծնողներն ամուսնալուծված են։ Եղբայրը ծառայում է բանակում։ Ամբաստանյալը բնութագրվում է դրական։ Ընտանիքը սոցիալապես ծայրահեղ ծանր նյութական վիճակում է, բնակելի տուն չունեն, բնակվում են տնակում։ Ընտանիքը հաշվառված Է «Փարոս» ծրագրում։
Բողոք բերած անձի պնդմամբ ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող վերը նշված հանգամանքները և անձը բնութագրող տվյալները, նրա սոցիալական ու ընտանեկան վիճակը, թույլ են տալիս եզրահանգելու, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի ուղղվելը հնարավոր է նվազ խիստ պատժի նշանակմամբ և նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով:
Արդյունքում, բողոքի հեղինակը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը և ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ նշանակել առավել մեղմ պատիժ և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել:
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
6. Պաշտպան Լ.Ավետիսյանը և ամբաստանյալ Ա.Մարգարյանը պնդել են վերաքննիչ բողոքը և խնդրել են այն բավարարել:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
7. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի, վտանգավոր և առանձնապես վտանգավոր ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցագործությունների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով նախկին պատիժը բավարար չի եղել մեղավորի ուղղման համար, ինչպես նաև նոր հանցագործության բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները:
2. (...):
Հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատժի երկու երրորդից:
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝
«Դատարանը արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը»:
Ա.Պողոսյանի գործով կայացված որոշման մեջ, ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) ՀՀ քրեական օրենսգիրքը հանցագործությունների ռեցիդիվի, իսկ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պարագայում նախատեսում են պատիժ նշանակելու տարբեր կանոններ, որոնցից յուրաքանչյուրի կիրառումն անձի համար տարբեր իրավական հետևանքներ է առաջացնում։
Այսպես` ռեցիդիվի պարագայում, կախված դրա տեսակից, նախատեսվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի նվազագույն չափի պարտադիր խստացում (ռեցիդիվի դեպքում նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել առավելագույն պատժի կեսից, վտանգավոր ռեցիդիվի դեպքում` 2/3-ից, առանձնապես վտանգավոր ռեցիդիվի դեպքում` 3/4-ից), իսկ արագացված դատաքննության դեպքում` կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի պարտադիր մեղմացում (նշանակված պատիժը չի կարող գերազանցել առավել խիստ պատժի 2/3-ը)։ Այլ խոսքով, ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում առկա են միևնույն հարաբերությունը կարգավորող երկու հատուկ նորմեր, որոնք նախատեսում են պատիժ նշանակելու տարբեր ընթացակարգ։
(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի միջև առկա է մրցակցություն, իսկ գործող օրենսդրական կարգավորումներից պարզ չէ, թե դրանցից որն է ենթակա կիրառման և ինչ կարգով։ Այսինքն` նույն հարցի վերաբերյալ առկա են երկու իրարամերժ, հակասող կանոններ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի միջև հակասության առկայության վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանը հիմք է ընդունում այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասում առկա՝ «սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատիժ¦ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասում առկա՝ «կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատիժ¦ ձևակերպումները ենթադրում են, որ կատարված հանցագործության համար նախատեսված պատիժ հասկացությունը պետք է մեկնաբանել որպես քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի շրջանակներում որոշվող օրենքով սահմանված պատիժ, իսկ խնդրո առարկա ձևակերպումների այնպիսի մեկնաբանումը, որի պայմաններում «կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատիժը¦ որոշվում է արդեն իսկ ռեցիդիվի կանոնների կիրառմամբ որոշված պատժաչափի սահմաններում, անթույլատրելի է։
(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածում և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասում կիրառման կարգն ամրագրող համապատասխան կանոնի բացակայության պայմաններում վերոնշյալ նորմերի միջև առկա հակասությունը գործող օրենսդրության շրջանակներում ենթակա է լուծման ընդհանուր կոլիզիոն նորմերի կիրառմամբ։
(…) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի հարաբերակցության իրավական կարգավորման անորոշությունը և դրանց միջև առկա հակասությունը պետք է լուծվի հօգուտ անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելու բարենպաստ պայմաններ նախատեսող նորմի, ինչը բխում է ՀՀ Սահմանադրությամբ և միջազգային իրավական ակտերով սահմանված մարդու իրավունքների պաշտպանության հիմնարար դրույթներից։
(...) Վերոգրյալից բացի, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների համատեղ կիրառումը՝ պայմանավորված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասում առկա կարգավորմամբ, ըստ որի` «(...) եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա [դատարանը նշանակում է] առավել մեղմ պատիժը¦, գրեթե բոլոր դեպքերում հանգեցնում է բացարձակ որոշակի սանկցիայի, ինչը հակասում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի, 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահանջներին և դրանց վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքին (...)։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների համատեղ կիրառման դեպքում վերջնական պատիժը միշտ առավել մեղմից փոքր է ստացվում, և դատարանը կարող է նշանակել միայն առավել մեղմ պատիժը։
Այլ խոսքով՝ հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների համատեղ կիրառումը բացառում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների կիրառման հնարավորությունը, և դատարանը զրկվում է կոնկրետ դեպքում կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորությունը, հանցավորի անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները գնահատելու և անձի նկատմամբ արդարացի պատիժ նշանակելու հնարավորությունից։ Բացի այդ, բացառվում է վերադաս դատական ատյանի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով սահմանված` դատական ակտի բեկանման կամ փոփոխման հիմքի կիրառման հնարավորությունը (...)։
Հետևաբար, գործի քննության արագացված կարգի կիրառման պայմաններում հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների միաժամանակյա կիրառությունն անթույլատրելի է¦ (տե՛ս Ալեք Գագիկի Պողոսյանի գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ՏԴ/0071/01/13 որոշման 14-21-րդ կետերը)։
Մեկ այլ Ն.Զաքարյանի գործով կայացված որոշման մեջ, վերահաստատելով և զարգացնելով Ա.Պողոսյանի գործով որոշմամբ արտահայտած և վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումները ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասում առկա՝ «սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատիժ¦ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասում առկա՝ «կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատիժ¦ ձևակերպումները ենթադրում են, որ կատարված հանցագործության համար նախատեսված պատիժ հասկացությունը մեկնաբանվում է որպես քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի շրջանակներում որոշվող օրենքով սահմանված պատիժ։ Հիշյալ մեկնաբանման պայմաններում հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների միջև մրցակցություն կամ հակասություն կարող է առաջանալ այն դեպքում, երբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի նկատմամբ ռեցիդիվի կանոնների կիրառման արդյունքում ստացված պատժի նվազագույն սահմանը մեծ է արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնի կիրառման արդյունքում ստացված պատժի առավելագույն սահմանից, կամ հավասար է դրան։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ համապատասխան կանոնների կիրառման արդյունքում ձևավորված պատժի նվազագույն սահմանը փոքր է առավելագույն սահմանից՝ նման հակասության մասին խոսք չի կարող լինել, քանի որ առաջանում է հարաբերական որոշակի սանկցիա՝ ապահովելով պատժի անհատականացման սկզբունքի իրացման հնարավորությունը¦ (տե՛ս Նորայր Զաքարյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2017 թվականի հունիսի 22-ի թիվ ԼԴ4/0031/01/16 որոշման 13-րդ կետը):
8. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունը պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
9. Սույն գործի նյութերից երևում է, որ Անդրանիկ Մարգարյանը դատվածություն ունի նախկինում երկու անգամ դիտավորությամբ կատարված միջին ծանրության և ծանր հանցագործությունների համար։ Սույն գործով ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։ Առաջին ատյանի դատարանը, կիրառելով արագացված դատական քննության կարգ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասի կանոններով (պատիժ նշանակելը հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում), Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով պատիժ է նշանակել ազատազրկում 1 տարի 6 ամիս ժամկետով։ Առաջին ատյանի դատարանը Անդրանիկ Մարգարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտել հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվը։
10. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 7-8-րդ կետում շարադրված իրավադրույթների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը ճիշտ չի կիրառել հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնները:
Վերաքննիչ դատարանի հիշյալ եզրահանգման համար հիմք է հանդիսանում այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի սանկցիայի նկատմամբ վտանգավոր ռեցիդիվի կանոնների կիրառման արդյունքում ստացված պատժի նվազագույն սահմանը հավասար է արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնի կիրառման արդյունքում ստացված պատժի առավելագույն սահմանին, մասնավորապես՝ հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվի և գործի քննության արագացված կարգի միաժամանակյա կիրառության պայմաններում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով կատարված արարքի համար Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ պատիժ կարող է նշանակվել՝ ազատազրկում 1 տարի 4 ամիս ժամկետով: Այլ խոսքով՝ հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների համատեղ կիրառումը կոնկրետ դեպքում հանգեցնում է բացարձակ որոշակի սանկցիայի: Հետևաբար՝ Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների միաժամանակյա կիրառությունն անթույլատրելի է, ուստի նրա նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել՝ ղեկավարվելով միայն արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնները սահմանող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասով:
Վերը նշվածից ելնելով Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվի կանոնների կիրառմամբ պատիժ նշանակելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումն իրավաչափ չէ:
Միաժամանակ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանը ոչ միայն ճիշտ չի կիրառել հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնները, այլև արագացված դատաքննության պայմաններում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով կատարված արարքի համար Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դուրս է եկել թույլատրելի սահմանից և հնարավոր առավելագույն պատժից (ազատազրկում` 1 տարի 4 ամիս ժամկետով) ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակել է ավելի խիստ պատիժ (ազատազրկում` 1 տարի 6 ամիս ժամկետով):
11. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 26-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
«Սահմանափակ մեղսունակությունը, որպես մեղմացնող հանգամանք, հաշվի է առնվում պատիժ նշանակելիս և կարող է հիմք դառնալ պատժի հետ միաժամանակ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց նշանակելու համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն.
«1.Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2.Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3.Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
Պատժի արդարացիության հետ կապված հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն ի թիվս այլ որոշումների անդրադարձել է նաև, Է.Հայրապետյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(...) պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները և, քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: (...)
[Պ]ատիժն արդարացի է, եթե դրա տեսակի և չափի որոշման ժամանակ դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` նրա պատասխանատվությունը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները» (տե՛ս Էրիկ Հայրապետյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ՍԴ/0293/01/09 որոշման 12-13-րդ կետերը):
Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ, ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել նաև, որ պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե՛ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը)¦:
12. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
(…)»:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը նախատեսող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարան վերլուծության է ենթարկել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել այն մասին, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանի նման համոզվածությունը, վստահությունը պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակներն իրագործելու հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է, ի թիվս այլնի, հաշվի առնել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, պատճառված վնասի չափի, մեղքի ձևի և տեսակի, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: Վերջիններս վկայում են հանցագործության նվազ կամ բարձր հանրային վտանգավորության աստիճանի մասին` դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս և այն կրելու անհրաժեշտության հարցը որոշելիս ապահովելով արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի կենսագործումը:
13. Սույն գործի նյութերից երևում է, որ Անդրանիկ Մարգարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2017 թվականի օգոստոսի 07-ին ապօրինի կերպով կրել է արծաթագույն մետաղյա առարկա՝ արհեստագործական եղանակով պատրաստված, կռփազենքի նմանողությամբ, հարվածող-փշրող սառը զենք, որը նույն օրը՝ ժամը 12:30-ի սահմաններում, հայտնաբերվել է նրա տաբատի առջևի աջ գրպանից:
Նշված արարքի կատարման համար՝ Անդրանիկ Մարգարյանը դատապարտվել է ազատազրկման` 1 տարի 6 ամիս ժամկետով:
Համաձայն վիճարկվող դատական ակտի՝ ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար:
Որպես Ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է՝ հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվը:
Ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առնել նրա կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, ամբաստանյալի անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքի առկայությունը:
Գործի նյութերում առկա տվյալների համաձայն՝ Անդրանիկ Մարգարյանն իրեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղսագրվող արարքի նկատմամբ ճանաչվել է սահմանափակ մեղսունակ: Ունի հաշմանդամության 3-րդ խումբ, հաշվառված է «Ավան¦ հոգեկան առողջության կենտրոն ՓԲԸ-ում՝ «Սահմանային աստիճանի մտավոր հետամնացություն¦ ախտորոշմամբ: Գտնվում է արտահիվանդանոցային բուժման մեջ։ Ծնողներն ամուսնալուծված են: Մոր հետ միասին զբաղվում է հողագործությամբ: Ընտանիքի կազմում են գտնվում նաև 3-րդ խմբի հաշմանդամ քույրը և վերջինիս անչափահաս երեխան: Կրտսեր եղբայրը գտնվում է պարտադիր զինվորական ծառայության մեջ:
14. Սույն որոշման 11-րդ կետի լույսի ներքո վերլուծելով նախորդ կետում արձանագրված փաստական տվյալները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի համատեքստում՝ բավարար չափով չի վերլուծել և համակցության մեջ պատշաճ գնահատման չի ենթարկել ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները:
Մասնավորապես՝ Առաջին ատյանի դատարանը թեպետ արձանագրել է, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար, սակայն Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ այդ հանգամանքը պատշաճ իրավական գնահատականի չի արժանացրել:
Վերաքննիչ դատարանը վերը նշյալի առնչությամբ համաձայնելով բողոքի հեղինակի հետ գտնում է, որ առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը, որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը, զղջացել է դրա համար: Նման պայմաններում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում` պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է, հետևաբար Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը կարող են կատարել պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի դեր:
Առաջին ատյանի դատարանն առհասարակ անդրադարձ չի կատարել և գնահատման չի ենթարկել նաև այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանն իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ ճանաչվել է սահմանափակ մեղսունակ, որը համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 26-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնվում որպես մեղմացնող հանգամանք:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանն առհասարակ չի անդրադարձել նաև ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի անձը բնութագրող՝ գործում առկա այն փաստական տվյալներին համաձայն որոնց՝
- ամբաստանյալի ծնողներն ամուսնալուծված են, ամբաստանյալը մոր հետ զբաղվում է հողագործությամբ,
- ամբաստանյալի ընտանիքի կազմում են գտնվում նաև հաշմանդամ քույրը և վերջինիս անչափահաս երեխան:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերը նշյալ հանգամանքներն էական են այնքանով, որքանով, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ նշանակվելիք պատիժը, ողջամտորեն կարող է նաև բացասական ազդեցություն ունենալ նրա ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է նաև, որ ամբաստանյալի սահմանափակ մեղսունակության հանգամանքը կատարված արարքի շարժառիթի և նպատակի համատեքստում առանձնահատուկ է, բացառիկ և վկայում է կատարված արարքի ցածր հանրային վտանգավորության մասին։
Վերը շարադրվածից ելնելով Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատիժներից՝ կալանքի կիրառման միջոցով ևս հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի պատասխանատվությունն և պատիժը ծանրացնող հանգամանքը վերը նշվածի համատեքստում այն աստիճան չի բարձրացնում ամբաստանյալի անձի և նրա կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, որ օբյեկտիվ հիմք հանդիսանա և հիմնավորի նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժի՝ ազատազրկման կիրառումը:
Վերոգրյալից ելնելով, հիմք ընդունելով նաև սույն որոշման 10-րդ կետում արված եզրահանգումը Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելու հարցի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում առկա եզրահանգումները՝ վերը նշված ու հաշվի չառնված հանգամանքների համատեքստում և արդարության ու պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից չեն կարող գնահատվել որպես հիմնավորված: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ակնհայտ խիստ է, չի համապատասխանում ամբաստանյալի կատարած հանցագործության ծանրությանը և նրա անձին:
Արդյունքում՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել կալանքի ձևով՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով, և որ այդ պատժի ռեալ (իրական) կիրառումն անհրաժեշտ ու բավարար է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացմանը հասնելու համար:
Միևնույն ժամանակ հաշվի առնելով ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրային վտանգավորության աստիճանը, դրանք համադրելով նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների, անձը բնութագրող տվյալների հետ, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր չէ առանց հասարակությունից նրան մեկուսացնելու, հետևաբար նրա նկատմամբ կիրառելի չէ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը:
15. Ամփոփելով վերոգրյալը, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը կիրառել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածը, որը ենթակա չէր կիրառման, թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածների և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի պահանջների խախտումներ, ինչի արդյունքում ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ նշանակել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի իմաստով անարդարացի պատիժ՝ ակնհայտ խիստ լինելու հիմքով, ինչը հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը։ Նշվածը՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի հիման վրա ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը նշանակված պատժի մասով բեկանելու և փոփոխելու հիմք է:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը,
Ո Ր Ո Շ Ե Ց՝
Վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակիորեն:
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 23-ի դատավճիռը մասնակի՝ Անդրանիկ Արայիկի Մարգարյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով բեկանել և փոփոխել:
Անդրանիկ Արայիկի Մարգարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով պատիժ նշանակել կալանք 1 (մեկ) ամիս ժամկետով։
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Կ.ՄԱՐԴԱՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ
Մ.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«21» հունիսի 2018թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով.
նախագահող դատավոր Կ.Մարդանյան
դատավորներ Ա.Մնացականյան
Մ.Արղամանյան
քարտուղարությամբ Մ.Մահտեսյանի
մասնակցությամբ` պաշտպան Լ.Ավետիսյանի
ամբաստանյալ Ա.Մարգարյանի
դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով Անդրանիկ Արայիկի Մարգարյանի վերաբերյալ քրեական գործով Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 23-ի դատավճռի դեմ պաշտպան Լյուդվիգ Ավետիսյանի վերաքննիչ բողոքը,
ՊԱՐԶԵՑ՝
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2017 թվականի օգոստոսի 14-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հարուցվել է թիվ 13867817 քրեական գործը:
2017 թվականի օգոստոսի 17-ին քրեական գործն ընդունվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի վարույթ:
2017 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Անդրանիկ Արայիկի Մարգարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով:
2017 թվականի դեկտեմբերի 21-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան) 2018 թվականի փետրվարի 23-ի դատավճռով Անդրանիկ Մարգարյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով և դատապարտել ազատազրկման՝ 1 (մեկ) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով: Ընտրված խափանման միջոցը՝ ստորագրություն՝ չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել պաշտպան Լ.Ավետիսյանը, որը Վերաքննիչ դատարանի 2018 թվականի ապրիլի 12-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ:
Վերաքննիչ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել:
Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
2. Անդրանիկ Մարգարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «նա, 2017 թվականի օգոստոսի 07-ին ապօրինի կերպով կրել է արծաթագույն մետաղյա առարկա՝ արհեստագործական եղանակով պատրաստված, կռփազենքի նմանողությամբ, հարվածող-փշրող սառը զենք, որը նույն օրը՝ ժամը 12:30-ի սահմաններում, հայտնաբերվել է նրա տաբատի առջևի աջ գրպանից՝ ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում անձնական խուզարկության ժամանակ»:
3. Համաձայն ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովի հմ. 445/17 եզրակացության՝ Անդրանիկ Մարգարյանն իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ ճանաչվել է սահմանափակ մեղսունակ:
4 Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2018 թվականի փետրվարի 23-ի դատավճռի համաձայն.
«(…) Այսպիսով, քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, արագացված դատաքննությամբ հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, դատարանը հանգեց այն համոզման, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Արայիկի Մարգարյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործություն` որպիսի արարքի համար նա պետք է պատասխանատվության ենթարկվի:
(…) Ամբաստանյալ Անդրանիկ Արայիկի Մարգարյանը առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար, նախկինում եղել է դատապարտված` դատվածությունը չմարված:
Դատարանը միաժամանակ գտնում է, որ Անդրանիկ Արայիկի Մարգարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք դիտում է հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվը:
(…) Դատարանը, հաշվի առնելով Անդրանիկ Արայիկի Մարգարյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքի առկայությունը, ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ կատարել է հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործություն` ինչպես նաև նախկինում եղել է դատապարտված և դատվածությունը դեռևս չմարված կատարել է նոր` ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն, իսկ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1 հոդվածի համաձայն` հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատժի երկու երրորդից, ուստի պետք է հաշվի առնել հանցագործության ռեցիդիվը և դատարանը հանգում է այն համոզման, որ Անդրանիկ Արայիկի Մարգարյանի ուղղվելը հնարավոր է միայն՝ նշանակված պատիժը փաստացի կրելու դեպքում, քանի որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝ Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները, դատարանը եկավ այն համոզման, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Արայիկի Մարգարյանի նկատմամբ պետք է նշանակվի պատիժ՝ ազատազրկման ձևով, որը նա պետք է փաստացի կրի, որով հնարավոր կլինի հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
5. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Բողոք բերած անձը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը կայացվել է նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներով, այն պատճառաբանված չէ:
Ի հիմնավորումն վերոշարադրյալի բողոքի հեղինակը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ նշանակել է կատարված արարքին ոչ համաչափ պատիժ, թույլ է տվել օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում, անդրադարձ է կատարել միայն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքին, իսկ նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներին չի անդրադարձել, չի հետազոտել ու չի գնահատել նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները: Չի պատճառաբանել, թե ինչու ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառելի չէ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը։
Բողոքաբերը փաստարկել է, որ Առաջին ատյանի դատարանն ընդհանրապես չի ուսումնասիրել ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի անձը, մասնավորապես այն, որ ամբաստանյալը կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցանք, ընդունել է մեղքը, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար, հանդիսանում է 3-րդ խմբի հաշմանդամ և գտնվում է մոր խնամքի տակ, տառապում է հոգեկան հիվանդությամբ։ Երրորդ խմբի հաշմանդամ է նաև ամբաստանյալի քույրը՝ Աննա Մարգարյանը, ով իր 2010 թվականին ծնված երեխայի հետ միասին նույնպես զտվում է մոր խնամքի տակ։ Ծնողներն ամուսնալուծված են։ Եղբայրը ծառայում է բանակում։ Ամբաստանյալը բնութագրվում է դրական։ Ընտանիքը սոցիալապես ծայրահեղ ծանր նյութական վիճակում է, բնակելի տուն չունեն, բնակվում են տնակում։ Ընտանիքը հաշվառված Է «Փարոս» ծրագրում։
Բողոք բերած անձի պնդմամբ ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող վերը նշված հանգամանքները և անձը բնութագրող տվյալները, նրա սոցիալական ու ընտանեկան վիճակը, թույլ են տալիս եզրահանգելու, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի ուղղվելը հնարավոր է նվազ խիստ պատժի նշանակմամբ և նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով:
Արդյունքում, բողոքի հեղինակը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը և ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ նշանակել առավել մեղմ պատիժ և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել:
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
6. Պաշտպան Լ.Ավետիսյանը և ամբաստանյալ Ա.Մարգարյանը պնդել են վերաքննիչ բողոքը և խնդրել են այն բավարարել:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
7. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի, վտանգավոր և առանձնապես վտանգավոր ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցագործությունների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով նախկին պատիժը բավարար չի եղել մեղավորի ուղղման համար, ինչպես նաև նոր հանցագործության բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները:
2. (...):
Հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատժի երկու երրորդից:
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝
«Դատարանը արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը»:
Ա.Պողոսյանի գործով կայացված որոշման մեջ, ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) ՀՀ քրեական օրենսգիրքը հանցագործությունների ռեցիդիվի, իսկ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պարագայում նախատեսում են պատիժ նշանակելու տարբեր կանոններ, որոնցից յուրաքանչյուրի կիրառումն անձի համար տարբեր իրավական հետևանքներ է առաջացնում։
Այսպես` ռեցիդիվի պարագայում, կախված դրա տեսակից, նախատեսվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի նվազագույն չափի պարտադիր խստացում (ռեցիդիվի դեպքում նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել առավելագույն պատժի կեսից, վտանգավոր ռեցիդիվի դեպքում` 2/3-ից, առանձնապես վտանգավոր ռեցիդիվի դեպքում` 3/4-ից), իսկ արագացված դատաքննության դեպքում` կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի պարտադիր մեղմացում (նշանակված պատիժը չի կարող գերազանցել առավել խիստ պատժի 2/3-ը)։ Այլ խոսքով, ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում առկա են միևնույն հարաբերությունը կարգավորող երկու հատուկ նորմեր, որոնք նախատեսում են պատիժ նշանակելու տարբեր ընթացակարգ։
(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի միջև առկա է մրցակցություն, իսկ գործող օրենսդրական կարգավորումներից պարզ չէ, թե դրանցից որն է ենթակա կիրառման և ինչ կարգով։ Այսինքն` նույն հարցի վերաբերյալ առկա են երկու իրարամերժ, հակասող կանոններ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի միջև հակասության առկայության վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանը հիմք է ընդունում այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասում առկա՝ «սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատիժ¦ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասում առկա՝ «կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատիժ¦ ձևակերպումները ենթադրում են, որ կատարված հանցագործության համար նախատեսված պատիժ հասկացությունը պետք է մեկնաբանել որպես քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի շրջանակներում որոշվող օրենքով սահմանված պատիժ, իսկ խնդրո առարկա ձևակերպումների այնպիսի մեկնաբանումը, որի պայմաններում «կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատիժը¦ որոշվում է արդեն իսկ ռեցիդիվի կանոնների կիրառմամբ որոշված պատժաչափի սահմաններում, անթույլատրելի է։
(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածում և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասում կիրառման կարգն ամրագրող համապատասխան կանոնի բացակայության պայմաններում վերոնշյալ նորմերի միջև առկա հակասությունը գործող օրենսդրության շրջանակներում ենթակա է լուծման ընդհանուր կոլիզիոն նորմերի կիրառմամբ։
(…) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի հարաբերակցության իրավական կարգավորման անորոշությունը և դրանց միջև առկա հակասությունը պետք է լուծվի հօգուտ անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելու բարենպաստ պայմաններ նախատեսող նորմի, ինչը բխում է ՀՀ Սահմանադրությամբ և միջազգային իրավական ակտերով սահմանված մարդու իրավունքների պաշտպանության հիմնարար դրույթներից։
(...) Վերոգրյալից բացի, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների համատեղ կիրառումը՝ պայմանավորված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասում առկա կարգավորմամբ, ըստ որի` «(...) եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա [դատարանը նշանակում է] առավել մեղմ պատիժը¦, գրեթե բոլոր դեպքերում հանգեցնում է բացարձակ որոշակի սանկցիայի, ինչը հակասում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի, 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահանջներին և դրանց վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքին (...)։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների համատեղ կիրառման դեպքում վերջնական պատիժը միշտ առավել մեղմից փոքր է ստացվում, և դատարանը կարող է նշանակել միայն առավել մեղմ պատիժը։
Այլ խոսքով՝ հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների համատեղ կիրառումը բացառում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների կիրառման հնարավորությունը, և դատարանը զրկվում է կոնկրետ դեպքում կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորությունը, հանցավորի անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները գնահատելու և անձի նկատմամբ արդարացի պատիժ նշանակելու հնարավորությունից։ Բացի այդ, բացառվում է վերադաս դատական ատյանի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով սահմանված` դատական ակտի բեկանման կամ փոփոխման հիմքի կիրառման հնարավորությունը (...)։
Հետևաբար, գործի քննության արագացված կարգի կիրառման պայմաններում հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների միաժամանակյա կիրառությունն անթույլատրելի է¦ (տե՛ս Ալեք Գագիկի Պողոսյանի գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ՏԴ/0071/01/13 որոշման 14-21-րդ կետերը)։
Մեկ այլ Ն.Զաքարյանի գործով կայացված որոշման մեջ, վերահաստատելով և զարգացնելով Ա.Պողոսյանի գործով որոշմամբ արտահայտած և վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումները ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասում առկա՝ «սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատիժ¦ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասում առկա՝ «կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատիժ¦ ձևակերպումները ենթադրում են, որ կատարված հանցագործության համար նախատեսված պատիժ հասկացությունը մեկնաբանվում է որպես քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի շրջանակներում որոշվող օրենքով սահմանված պատիժ։ Հիշյալ մեկնաբանման պայմաններում հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների միջև մրցակցություն կամ հակասություն կարող է առաջանալ այն դեպքում, երբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի նկատմամբ ռեցիդիվի կանոնների կիրառման արդյունքում ստացված պատժի նվազագույն սահմանը մեծ է արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնի կիրառման արդյունքում ստացված պատժի առավելագույն սահմանից, կամ հավասար է դրան։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ համապատասխան կանոնների կիրառման արդյունքում ձևավորված պատժի նվազագույն սահմանը փոքր է առավելագույն սահմանից՝ նման հակասության մասին խոսք չի կարող լինել, քանի որ առաջանում է հարաբերական որոշակի սանկցիա՝ ապահովելով պատժի անհատականացման սկզբունքի իրացման հնարավորությունը¦ (տե՛ս Նորայր Զաքարյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2017 թվականի հունիսի 22-ի թիվ ԼԴ4/0031/01/16 որոշման 13-րդ կետը):
8. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունը պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
9. Սույն գործի նյութերից երևում է, որ Անդրանիկ Մարգարյանը դատվածություն ունի նախկինում երկու անգամ դիտավորությամբ կատարված միջին ծանրության և ծանր հանցագործությունների համար։ Սույն գործով ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։ Առաջին ատյանի դատարանը, կիրառելով արագացված դատական քննության կարգ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասի կանոններով (պատիժ նշանակելը հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում), Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով պատիժ է նշանակել ազատազրկում 1 տարի 6 ամիս ժամկետով։ Առաջին ատյանի դատարանը Անդրանիկ Մարգարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտել հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվը։
10. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 7-8-րդ կետում շարադրված իրավադրույթների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը ճիշտ չի կիրառել հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնները:
Վերաքննիչ դատարանի հիշյալ եզրահանգման համար հիմք է հանդիսանում այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի սանկցիայի նկատմամբ վտանգավոր ռեցիդիվի կանոնների կիրառման արդյունքում ստացված պատժի նվազագույն սահմանը հավասար է արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնի կիրառման արդյունքում ստացված պատժի առավելագույն սահմանին, մասնավորապես՝ հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվի և գործի քննության արագացված կարգի միաժամանակյա կիրառության պայմաններում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով կատարված արարքի համար Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ պատիժ կարող է նշանակվել՝ ազատազրկում 1 տարի 4 ամիս ժամկետով: Այլ խոսքով՝ հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների համատեղ կիրառումը կոնկրետ դեպքում հանգեցնում է բացարձակ որոշակի սանկցիայի: Հետևաբար՝ Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների միաժամանակյա կիրառությունն անթույլատրելի է, ուստի նրա նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել՝ ղեկավարվելով միայն արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնները սահմանող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասով:
Վերը նշվածից ելնելով Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվի կանոնների կիրառմամբ պատիժ նշանակելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումն իրավաչափ չէ:
Միաժամանակ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանը ոչ միայն ճիշտ չի կիրառել հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնները, այլև արագացված դատաքննության պայմաններում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով կատարված արարքի համար Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դուրս է եկել թույլատրելի սահմանից և հնարավոր առավելագույն պատժից (ազատազրկում` 1 տարի 4 ամիս ժամկետով) ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակել է ավելի խիստ պատիժ (ազատազրկում` 1 տարի 6 ամիս ժամկետով):
11. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 26-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
«Սահմանափակ մեղսունակությունը, որպես մեղմացնող հանգամանք, հաշվի է առնվում պատիժ նշանակելիս և կարող է հիմք դառնալ պատժի հետ միաժամանակ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց նշանակելու համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն.
«1.Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2.Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3.Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
Պատժի արդարացիության հետ կապված հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն ի թիվս այլ որոշումների անդրադարձել է նաև, Է.Հայրապետյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(...) պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները և, քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: (...)
[Պ]ատիժն արդարացի է, եթե դրա տեսակի և չափի որոշման ժամանակ դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` նրա պատասխանատվությունը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները» (տե՛ս Էրիկ Հայրապետյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ՍԴ/0293/01/09 որոշման 12-13-րդ կետերը):
Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ, ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել նաև, որ պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե՛ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը)¦:
12. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
(…)»:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը նախատեսող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարան վերլուծության է ենթարկել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել այն մասին, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանի նման համոզվածությունը, վստահությունը պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակներն իրագործելու հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է, ի թիվս այլնի, հաշվի առնել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, պատճառված վնասի չափի, մեղքի ձևի և տեսակի, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: Վերջիններս վկայում են հանցագործության նվազ կամ բարձր հանրային վտանգավորության աստիճանի մասին` դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս և այն կրելու անհրաժեշտության հարցը որոշելիս ապահովելով արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի կենսագործումը:
13. Սույն գործի նյութերից երևում է, որ Անդրանիկ Մարգարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2017 թվականի օգոստոսի 07-ին ապօրինի կերպով կրել է արծաթագույն մետաղյա առարկա՝ արհեստագործական եղանակով պատրաստված, կռփազենքի նմանողությամբ, հարվածող-փշրող սառը զենք, որը նույն օրը՝ ժամը 12:30-ի սահմաններում, հայտնաբերվել է նրա տաբատի առջևի աջ գրպանից:
Նշված արարքի կատարման համար՝ Անդրանիկ Մարգարյանը դատապարտվել է ազատազրկման` 1 տարի 6 ամիս ժամկետով:
Համաձայն վիճարկվող դատական ակտի՝ ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար:
Որպես Ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է՝ հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվը:
Ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առնել նրա կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, ամբաստանյալի անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքի առկայությունը:
Գործի նյութերում առկա տվյալների համաձայն՝ Անդրանիկ Մարգարյանն իրեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղսագրվող արարքի նկատմամբ ճանաչվել է սահմանափակ մեղսունակ: Ունի հաշմանդամության 3-րդ խումբ, հաշվառված է «Ավան¦ հոգեկան առողջության կենտրոն ՓԲԸ-ում՝ «Սահմանային աստիճանի մտավոր հետամնացություն¦ ախտորոշմամբ: Գտնվում է արտահիվանդանոցային բուժման մեջ։ Ծնողներն ամուսնալուծված են: Մոր հետ միասին զբաղվում է հողագործությամբ: Ընտանիքի կազմում են գտնվում նաև 3-րդ խմբի հաշմանդամ քույրը և վերջինիս անչափահաս երեխան: Կրտսեր եղբայրը գտնվում է պարտադիր զինվորական ծառայության մեջ:
14. Սույն որոշման 11-րդ կետի լույսի ներքո վերլուծելով նախորդ կետում արձանագրված փաստական տվյալները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի համատեքստում՝ բավարար չափով չի վերլուծել և համակցության մեջ պատշաճ գնահատման չի ենթարկել ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները:
Մասնավորապես՝ Առաջին ատյանի դատարանը թեպետ արձանագրել է, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար, սակայն Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ այդ հանգամանքը պատշաճ իրավական գնահատականի չի արժանացրել:
Վերաքննիչ դատարանը վերը նշյալի առնչությամբ համաձայնելով բողոքի հեղինակի հետ գտնում է, որ առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը, որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը, զղջացել է դրա համար: Նման պայմաններում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում` պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է, հետևաբար Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը կարող են կատարել պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի դեր:
Առաջին ատյանի դատարանն առհասարակ անդրադարձ չի կատարել և գնահատման չի ենթարկել նաև այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանն իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ ճանաչվել է սահմանափակ մեղսունակ, որը համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 26-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնվում որպես մեղմացնող հանգամանք:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանն առհասարակ չի անդրադարձել նաև ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի անձը բնութագրող՝ գործում առկա այն փաստական տվյալներին համաձայն որոնց՝
- ամբաստանյալի ծնողներն ամուսնալուծված են, ամբաստանյալը մոր հետ զբաղվում է հողագործությամբ,
- ամբաստանյալի ընտանիքի կազմում են գտնվում նաև հաշմանդամ քույրը և վերջինիս անչափահաս երեխան:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերը նշյալ հանգամանքներն էական են այնքանով, որքանով, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ նշանակվելիք պատիժը, ողջամտորեն կարող է նաև բացասական ազդեցություն ունենալ նրա ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է նաև, որ ամբաստանյալի սահմանափակ մեղսունակության հանգամանքը կատարված արարքի շարժառիթի և նպատակի համատեքստում առանձնահատուկ է, բացառիկ և վկայում է կատարված արարքի ցածր հանրային վտանգավորության մասին։
Վերը շարադրվածից ելնելով Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատիժներից՝ կալանքի կիրառման միջոցով ևս հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի պատասխանատվությունն և պատիժը ծանրացնող հանգամանքը վերը նշվածի համատեքստում այն աստիճան չի բարձրացնում ամբաստանյալի անձի և նրա կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, որ օբյեկտիվ հիմք հանդիսանա և հիմնավորի նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժի՝ ազատազրկման կիրառումը:
Վերոգրյալից ելնելով, հիմք ընդունելով նաև սույն որոշման 10-րդ կետում արված եզրահանգումը Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելու հարցի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում առկա եզրահանգումները՝ վերը նշված ու հաշվի չառնված հանգամանքների համատեքստում և արդարության ու պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից չեն կարող գնահատվել որպես հիմնավորված: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ակնհայտ խիստ է, չի համապատասխանում ամբաստանյալի կատարած հանցագործության ծանրությանը և նրա անձին:
Արդյունքում՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել կալանքի ձևով՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով, և որ այդ պատժի ռեալ (իրական) կիրառումն անհրաժեշտ ու բավարար է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացմանը հասնելու համար:
Միևնույն ժամանակ հաշվի առնելով ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրային վտանգավորության աստիճանը, դրանք համադրելով նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների, անձը բնութագրող տվյալների հետ, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր չէ առանց հասարակությունից նրան մեկուսացնելու, հետևաբար նրա նկատմամբ կիրառելի չէ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը:
15. Ամփոփելով վերոգրյալը, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը կիրառել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածը, որը ենթակա չէր կիրառման, թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածների և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի պահանջների խախտումներ, ինչի արդյունքում ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ նշանակել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի իմաստով անարդարացի պատիժ՝ ակնհայտ խիստ լինելու հիմքով, ինչը հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը։ Նշվածը՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի հիման վրա ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը նշանակված պատժի մասով բեկանելու և փոփոխելու հիմք է:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը,
Ո Ր Ո Շ Ե Ց՝
Վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակիորեն:
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 23-ի դատավճիռը մասնակի՝ Անդրանիկ Արայիկի Մարգարյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով բեկանել և փոփոխել:
Անդրանիկ Արայիկի Մարգարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով պատիժ նշանակել կալանք 1 (մեկ) ամիս ժամկետով։
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Կ.ՄԱՐԴԱՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ
Մ.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ
•ործ ԵԿԴ/0341/01/17
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը
Նախա•ահությամբ դատավոր` Արմեն Բեկթաշյանի
քարտուղարությամբ` Անի Ավա•յանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Ռաֆայել Մանուկյանի
պաշտպան` Լյուդվի• Ավետիսյանի
2018 թվականի փետրվարի 23-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական •ործն ըստ մեղադրանքի`
Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանի` ծնված 13.07.1989 թվականին Երևան քաղաքում, ազ•ությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, չամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում դատապարտված, բնակվում է Արմավիրի մարզ, •.Արշալույս, 17-րդ փողոցի 39-րդ տնակ:
Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենս•րքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով:
2017 թվականի սեպտեմբերի 11-ի որոշմամբ Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորա•րություն չհեռանալու մասին:
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2017 թվականի օ•ոստոսի 14-ին ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի հետաքննիչ Գ.Սիրականյանի կողմից որոշում է կայացվել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով թիվ 13867817 քեական •ործը հարուցելու մասին:
2017 թվականի օ•ոստոսի 17-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Թ.Սար•սյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 13867817 քրեական •ործը վարույթ ընդունելու մասին:
2017 թվականի սեպտեմբերի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևա քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Թ.Սար•սյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 13867817 քրեական •ործով Անդրանիկ Մար•արյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ստորա•րություն չհեռանալու մասին ընտրելու վերաբերյալ:
2017 թվականի սեպտեմբերի 12-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Թ.Սար•սյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 13867817 քրեական •ործով Անդրանիկ Մար•արյանին որպես մեղադրյալ ներ•րավելու մասին և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով այն բանի համար, որ նա 2017 թվականի օ•ոստոսի 07-ին ապօրինի կերպով կրել է արծաթա•ույն մետաղյա առարկաª արհեստա•ործական եղանակով պատրաստված, կռփազենքի նմանողությամբ, հարվածող-փշրող սառը զենք, որը նույն օրըª ժամը 12:30-ի սահմաններում, հայտնաբերվել է նրա տաբատի առջևի աջ •րպանիցª ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում անձնական խուզարկության ժամանակ:
2017 թվականի դեկտեմբերի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Ռ.Խաչատրյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 13867817 քրեական •ործով Ա.Մար•արյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված կռփազենքը իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին:
2017 թվականի դեկտեմբերի 25-ին քրեական •ործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում:
Արա•ացված դատական քննություն.
Մինչ դատաքննության սկսվելը` ամբաստանյալ Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանը միջնորդություն է ներկայացրել` դատական քննությունն արա•ացված կար•ով անցկացնելու մասին` հայտարարելով, որ առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ և առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում, •իտակցում է արա•ացված կար•ով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո:
Գործով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելիս դատախազը չի առարկել արա•ացված կար•ով դատական քննություն անցկացնելու կար•ի դեմ:
Դատարանը պարզելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 3751-րդ և 3753-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները, 2018 թվականի փետրվարի 23-ին որոշում է կայացվել արա•ացված կար•ով դատական քննություն անցկացնելու մասին:
Այսպիսով, քրեական •ործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կար•ով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, արա•ացված դատաքննությամբ հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, դատարանը հան•եց այն համոզման, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենս•րքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցա•ործություն` որպիսի արարքի համար նա պետք է պատասխանատվության ենթարկվի:
Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանը ենթակա է պատժի կատարած արարքի համար:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է` ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ•ործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հան•ամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա•ործությունները կանխելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է` ՙՊատժի նպատակն է վերական•նել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցա•ործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 61-րդ հոդվածը սահմանում է` ՙ1. Հանցա•ործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենս•րքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենս•րքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա•ործության` հանրության համար վտան•ավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութա•րող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքներով: 3. Հանցա•ործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները՚:
Ամբաստանյալ Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանը առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար, նախկինում եղել է դատապարտված` դատվածությունը չմարված:
Դատարանը միաժամանակ •տնում է, որ Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հան•ամանք դիտում է հանցա•ործությունների վտան•ավոր ռեցիդիվը:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 84-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է` ՙԱնձը դատվածություն ունեցող է համարվում մեղադրական դատավճիռն
օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատվածությունը մարվելու կամ հանվելու պահը՚:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է` ՙԴատվածությունը, սույն օրենս•րքին համապատասխան, հաշվի է առնվում հանցա•ործության ռեցիդիվի դեպքում և պատիժ նշանակելիս՚:
Նույն հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետը սահմանում է` ՙԱզատազրկումից ավելի մեղմ պատժի դատապարտված անձանց նկատմամբ` նշանակված պատիժը կրելուց մեկ տարի անցնելուց հետո՚:
Նույն հոդվածի 4-րդ մասի 3-րդ կետը սահմանում է` ՙԴատվածությունը մարվում է` ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցա•ործության համար ազատազրկման դատապարտված անձանց նկատմամբ` պատիժը կրելուց երեք տարի անցնելուց հետո՚:
Նույն հոդվածի 4-րդ մասի 4-րդ կետը սահմանում է` ՙԾանր հանցա•ործության համար ազատազրկման դատապարտված անձանց նկատմամբ պատիժը կրելուց հին• տարի անցնելուց հետո՚:
Նույն հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն` ՙԵթե անձն օրենքով սահմանված կար•ով պայմանական վաղաժամկետ ազատվել է պատիժը կրելուց, կամ պատժի չկրած մասը փոխարինվել է ավելի մեղմ պատժով, ապա դատվածությունը մարելու ժամկետը հաշվարկվում է հիմնական պատիժը և լրացուցիչ պատիժը կրելուց ազատելու պահից՚:
Նույն հոդվածի 7-րդ մասը սահմանում է` ՙԵթե անձը մինչև դատվածությունը մարվելը նոր հանցանք է կատարում, ապա դատվածության մարման ժամկետն ընդհատվում է: Առաջին հանցա•ործության համար դատվածությունը մարվելու ժամկետը հաշվարկվում է վերստին` վերջին հանցա•ործության համար պատիժը (հիմնական և լրացուցիչ) փաստորեն կրելուց հետո: Այդ դեպքում անձը երկու հանցա•ործությունների համար էլ դատված է համարվում մինչև դրանցից առավել ծանր հանցա•ործության համար դատվածությունը մարվելու ժամկետը լրանալը՚:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 22-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՀանցա•ործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար՚:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետի համաձայն, հանցա•ործությունների ռեցեդիվը վտան•ավոր է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելու դեպքում, եթե անձը նախկինում երկու ան•ամից ոչ պակաս ազատազրկման է դատապարտվել դիտավորյալ հանցա•ործության համար:
Նույն հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետի համաձայն` ՙառանձնապես ծանր հանցանք կատարելու դեպքում, եթե անձը նախկինում դատապարտվել է ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցա•ործության համար՚:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 67.1 հոդվածը սահմանում է`
1. Հանցա•ործությունների ռեցիդիվի, վտան•ավոր և առանձնապես վտան•ավոր ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցա•ործությունների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հան•ամանքները, որոնց հետևանքով նախկին պատիժը բավարար չի եղել մեղավորի ուղղման համար, ինչպես նաև նոր հանցա•ործության բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները:
2. Հանցա•ործությունների ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենս•րքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելա•ույն պատժի կեսից:
Հանցա•ործությունների վտան•ավոր ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենս•րքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելա•ույն պատժի երկու երրորդից:
Հանցա•ործությունների առանձնապես վտան•ավոր ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենս•րքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելա•ույն պատժի երեք քառորդից:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է` ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ•ործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հան•ամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա•ործությունները կանխելու համար՚:
Ամբաստանյալ Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանը, կատարելով միջին ծանրության հանցա•ործություն, Հյուսիսային քրեական դատարանի 2009 թվականի հունվարի 21-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, ՀՀ քրեական օրենս•րքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, ՀՀ քրեական օրենս•րքի 34-177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, ՀՀ քրեական օրենս•րքի 34-177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, ՀՀ քրեական օրենս•րքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենս•րքի 66-րդ հոդվածի և 68-րդ հոդվածի կիրառմամբ դատապարտվել է 3 տարի ժամկետով ազատազրկման: 2010 թվականի հուլիսի 07-ին պատժի հետա•ա կրումից պայմանական վաղաժամկետ ազատվել է: 23.06.2011 թվականին ազատվել է պայմանական վաղաժամկետից համաներումով, սակայն դեռևս դատվածությունը չմարված` կատարել է նորª ծանր հանցա•ործություն և Արմավիրի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012 թվականի փետրվարի 13-ի դատավճռով ՀՀ քրեական օրենս•րքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով դատապարտվել է ազատազրկման 4 տարի 6 ամիս ժամկետով: Ազատվել է պայմանական վաղաժամկետª 3 ամիս 17 օր, 26.02.2016թ. վերահսկողության ժամկետը լրացել է և հանվել է հաշվառումիցª պատիժների կրումից ազատվել է 09.11.2015 թվականին: Ամբաստանյալ Անդրանիկ Մար•արյանը դեռևս դատվածությունը չմարված` կատարել է նորª դիտավորյալ ոչ մեծ ծանրության հանցա•ործություն որով էլ Անդրանիկ Մար•արյանի դատվածության մարման ժամկետն ընդհատվել է, հետևաբար Անդրանիկ Մար•արյանի նախկին դատվածությունը մարված չէ և ՀՀ քրեական օրենս•րքի 22-րդ հոդվածի 1-ին մասի ուժով, այն է` ՙՀանցա•ործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար՚ և նույն հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետի համաձայն, հանցա•ործությունների ռեցեդիվը վտան•ավոր է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելու դեպքում, եթե անձը նախկինում երկու ան•ամից ոչ պակաս ազատազրկման է դատապարտվել դիտավորյալ հանցա•ործության համար:
Սույն քրեական •ործով Անդրանիկ Մար•արյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, որի սանկցիան նախատեսում է հետևյալ պատժատեսակները` տու•անք՝ նվազա•ույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանք՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմում՝ առավելա•ույնը երկու տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է` ՙՊատժի նպատակն է վերական•նել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցա•ործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 61-րդ հոդվածը սահմանում է` ՙ1. Հանցա•ործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենս•րքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենս•րքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա•ործության` հանրության համար վտան•ավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութա•րող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքներով: 3. Հանցա•ործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները՚:
Դատարանը, հաշվի առնելով Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտան•ավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա •ործողությունների վտան•ավորության աստիճանը, նրա անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հան•ամանքի առկայությունը, ինչպես նաև այն հան•ամանքը, որ կատաել է հասարակական անվտան•ուն դեմ ուղղված հանցա•ործություն` ինչպես նաև նախկինում եղել է դատապարտված և դատվածությունը դեռևս չմարված կատարել է նոր` ոչ մեծ ծանրության հանցա•ործություն, իսկ համաձայն ՀՀ քրեական օրենս•րքի 67.1 հոդվածի համաձայն` հանցա•ործությունների վտան•ավոր ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենս•րքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելա•ույն պատժի երկու երրորդից, ուստի պետք է հաշվի առնել հանցա•ործության ռեցիդիվը և դատարանը հան•ում է այն համոզման, որ Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանի ուղղվելը հնարավոր է միայնª նշանակված պատիժը փաստացի կրելու դեպքում, քանի որ ՀՀ քրեական օրենս•րքի 61-րդ հոդվածի համաձայնª ՙՀանցա•ործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները՚, դատարանը եկավ այն համոզման, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանի նկատմամբ պետք է նշանակվի պատիժª ազատազրկման ձևով, որը նա պետք է փաստացի կրի, որով հնարավոր կլինի հասնել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերական•նմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցա•ործությունների կանխմանը:
Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց` ընտրված ստորա•րություն չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը և նրան պետք է վերցնել կալանքի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական •ործով իրեղեն ապացույց ճանաչված կռփազենքը պետք է ոչնչացնել:
Դատարանը •տնում է, որ դատական ծախսերն ամբաստանյալ Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանից ենթակա չեն բռնա•անձման, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախս սույն քրեական •ործով չկա, իսկ 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն արա•ացված դատական քննության կար• կիրառելու դեպքում, համաձայն նույն օրենս•րքի 3753 հոդվածի 8-րդ մասի, ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնա•անձման:
Եզրափակիչ մաս.
Ելնելով վերո•րյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 116-րդ, 119-րդ, 309-րդ, 357-360-րդ, 365-րդ, 369-րդ, 372-րդ, 3751 և 3753-րդ հոդվածներով, դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց`
Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով և դատապարտել ազատազրկման` 1 /մեկ/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով:
Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց` ընտրված ստորա•րություն չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը և նրան վերցնել կալանքի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից:
Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանի պատժի սկիզբը հաշվել նրան փաստացի կալանքի վերցնելու պահից:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական •ործով իրեղեն ապացույց ճանաչված կռփազենքըª ոչնչացնել:
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական վերաքննիչ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում (դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով):
ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը
Նախա•ահությամբ դատավոր` Արմեն Բեկթաշյանի
քարտուղարությամբ` Անի Ավա•յանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Ռաֆայել Մանուկյանի
պաշտպան` Լյուդվի• Ավետիսյանի
2018 թվականի փետրվարի 23-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական •ործն ըստ մեղադրանքի`
Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանի` ծնված 13.07.1989 թվականին Երևան քաղաքում, ազ•ությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, չամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում դատապարտված, բնակվում է Արմավիրի մարզ, •.Արշալույս, 17-րդ փողոցի 39-րդ տնակ:
Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենս•րքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով:
2017 թվականի սեպտեմբերի 11-ի որոշմամբ Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորա•րություն չհեռանալու մասին:
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2017 թվականի օ•ոստոսի 14-ին ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի հետաքննիչ Գ.Սիրականյանի կողմից որոշում է կայացվել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով թիվ 13867817 քեական •ործը հարուցելու մասին:
2017 թվականի օ•ոստոսի 17-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Թ.Սար•սյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 13867817 քրեական •ործը վարույթ ընդունելու մասին:
2017 թվականի սեպտեմբերի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևա քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Թ.Սար•սյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 13867817 քրեական •ործով Անդրանիկ Մար•արյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ստորա•րություն չհեռանալու մասին ընտրելու վերաբերյալ:
2017 թվականի սեպտեմբերի 12-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Թ.Սար•սյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 13867817 քրեական •ործով Անդրանիկ Մար•արյանին որպես մեղադրյալ ներ•րավելու մասին և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով այն բանի համար, որ նա 2017 թվականի օ•ոստոսի 07-ին ապօրինի կերպով կրել է արծաթա•ույն մետաղյա առարկաª արհեստա•ործական եղանակով պատրաստված, կռփազենքի նմանողությամբ, հարվածող-փշրող սառը զենք, որը նույն օրըª ժամը 12:30-ի սահմաններում, հայտնաբերվել է նրա տաբատի առջևի աջ •րպանիցª ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում անձնական խուզարկության ժամանակ:
2017 թվականի դեկտեմբերի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Ռ.Խաչատրյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 13867817 քրեական •ործով Ա.Մար•արյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված կռփազենքը իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին:
2017 թվականի դեկտեմբերի 25-ին քրեական •ործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում:
Արա•ացված դատական քննություն.
Մինչ դատաքննության սկսվելը` ամբաստանյալ Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանը միջնորդություն է ներկայացրել` դատական քննությունն արա•ացված կար•ով անցկացնելու մասին` հայտարարելով, որ առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ և առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում, •իտակցում է արա•ացված կար•ով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո:
Գործով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելիս դատախազը չի առարկել արա•ացված կար•ով դատական քննություն անցկացնելու կար•ի դեմ:
Դատարանը պարզելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 3751-րդ և 3753-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները, 2018 թվականի փետրվարի 23-ին որոշում է կայացվել արա•ացված կար•ով դատական քննություն անցկացնելու մասին:
Այսպիսով, քրեական •ործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կար•ով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, արա•ացված դատաքննությամբ հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, դատարանը հան•եց այն համոզման, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենս•րքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցա•ործություն` որպիսի արարքի համար նա պետք է պատասխանատվության ենթարկվի:
Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանը ենթակա է պատժի կատարած արարքի համար:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է` ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ•ործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հան•ամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա•ործությունները կանխելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է` ՙՊատժի նպատակն է վերական•նել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցա•ործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 61-րդ հոդվածը սահմանում է` ՙ1. Հանցա•ործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենս•րքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենս•րքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա•ործության` հանրության համար վտան•ավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութա•րող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքներով: 3. Հանցա•ործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները՚:
Ամբաստանյալ Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանը առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար, նախկինում եղել է դատապարտված` դատվածությունը չմարված:
Դատարանը միաժամանակ •տնում է, որ Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հան•ամանք դիտում է հանցա•ործությունների վտան•ավոր ռեցիդիվը:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 84-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է` ՙԱնձը դատվածություն ունեցող է համարվում մեղադրական դատավճիռն
օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատվածությունը մարվելու կամ հանվելու պահը՚:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է` ՙԴատվածությունը, սույն օրենս•րքին համապատասխան, հաշվի է առնվում հանցա•ործության ռեցիդիվի դեպքում և պատիժ նշանակելիս՚:
Նույն հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետը սահմանում է` ՙԱզատազրկումից ավելի մեղմ պատժի դատապարտված անձանց նկատմամբ` նշանակված պատիժը կրելուց մեկ տարի անցնելուց հետո՚:
Նույն հոդվածի 4-րդ մասի 3-րդ կետը սահմանում է` ՙԴատվածությունը մարվում է` ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցա•ործության համար ազատազրկման դատապարտված անձանց նկատմամբ` պատիժը կրելուց երեք տարի անցնելուց հետո՚:
Նույն հոդվածի 4-րդ մասի 4-րդ կետը սահմանում է` ՙԾանր հանցա•ործության համար ազատազրկման դատապարտված անձանց նկատմամբ պատիժը կրելուց հին• տարի անցնելուց հետո՚:
Նույն հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն` ՙԵթե անձն օրենքով սահմանված կար•ով պայմանական վաղաժամկետ ազատվել է պատիժը կրելուց, կամ պատժի չկրած մասը փոխարինվել է ավելի մեղմ պատժով, ապա դատվածությունը մարելու ժամկետը հաշվարկվում է հիմնական պատիժը և լրացուցիչ պատիժը կրելուց ազատելու պահից՚:
Նույն հոդվածի 7-րդ մասը սահմանում է` ՙԵթե անձը մինչև դատվածությունը մարվելը նոր հանցանք է կատարում, ապա դատվածության մարման ժամկետն ընդհատվում է: Առաջին հանցա•ործության համար դատվածությունը մարվելու ժամկետը հաշվարկվում է վերստին` վերջին հանցա•ործության համար պատիժը (հիմնական և լրացուցիչ) փաստորեն կրելուց հետո: Այդ դեպքում անձը երկու հանցա•ործությունների համար էլ դատված է համարվում մինչև դրանցից առավել ծանր հանցա•ործության համար դատվածությունը մարվելու ժամկետը լրանալը՚:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 22-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՀանցա•ործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար՚:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետի համաձայն, հանցա•ործությունների ռեցեդիվը վտան•ավոր է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելու դեպքում, եթե անձը նախկինում երկու ան•ամից ոչ պակաս ազատազրկման է դատապարտվել դիտավորյալ հանցա•ործության համար:
Նույն հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետի համաձայն` ՙառանձնապես ծանր հանցանք կատարելու դեպքում, եթե անձը նախկինում դատապարտվել է ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցա•ործության համար՚:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 67.1 հոդվածը սահմանում է`
1. Հանցա•ործությունների ռեցիդիվի, վտան•ավոր և առանձնապես վտան•ավոր ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցա•ործությունների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հան•ամանքները, որոնց հետևանքով նախկին պատիժը բավարար չի եղել մեղավորի ուղղման համար, ինչպես նաև նոր հանցա•ործության բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները:
2. Հանցա•ործությունների ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենս•րքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելա•ույն պատժի կեսից:
Հանցա•ործությունների վտան•ավոր ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենս•րքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելա•ույն պատժի երկու երրորդից:
Հանցա•ործությունների առանձնապես վտան•ավոր ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենս•րքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելա•ույն պատժի երեք քառորդից:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է` ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ•ործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հան•ամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա•ործությունները կանխելու համար՚:
Ամբաստանյալ Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանը, կատարելով միջին ծանրության հանցա•ործություն, Հյուսիսային քրեական դատարանի 2009 թվականի հունվարի 21-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, ՀՀ քրեական օրենս•րքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, ՀՀ քրեական օրենս•րքի 34-177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, ՀՀ քրեական օրենս•րքի 34-177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, ՀՀ քրեական օրենս•րքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենս•րքի 66-րդ հոդվածի և 68-րդ հոդվածի կիրառմամբ դատապարտվել է 3 տարի ժամկետով ազատազրկման: 2010 թվականի հուլիսի 07-ին պատժի հետա•ա կրումից պայմանական վաղաժամկետ ազատվել է: 23.06.2011 թվականին ազատվել է պայմանական վաղաժամկետից համաներումով, սակայն դեռևս դատվածությունը չմարված` կատարել է նորª ծանր հանցա•ործություն և Արմավիրի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012 թվականի փետրվարի 13-ի դատավճռով ՀՀ քրեական օրենս•րքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով դատապարտվել է ազատազրկման 4 տարի 6 ամիս ժամկետով: Ազատվել է պայմանական վաղաժամկետª 3 ամիս 17 օր, 26.02.2016թ. վերահսկողության ժամկետը լրացել է և հանվել է հաշվառումիցª պատիժների կրումից ազատվել է 09.11.2015 թվականին: Ամբաստանյալ Անդրանիկ Մար•արյանը դեռևս դատվածությունը չմարված` կատարել է նորª դիտավորյալ ոչ մեծ ծանրության հանցա•ործություն որով էլ Անդրանիկ Մար•արյանի դատվածության մարման ժամկետն ընդհատվել է, հետևաբար Անդրանիկ Մար•արյանի նախկին դատվածությունը մարված չէ և ՀՀ քրեական օրենս•րքի 22-րդ հոդվածի 1-ին մասի ուժով, այն է` ՙՀանցա•ործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար՚ և նույն հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետի համաձայն, հանցա•ործությունների ռեցեդիվը վտան•ավոր է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելու դեպքում, եթե անձը նախկինում երկու ան•ամից ոչ պակաս ազատազրկման է դատապարտվել դիտավորյալ հանցա•ործության համար:
Սույն քրեական •ործով Անդրանիկ Մար•արյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, որի սանկցիան նախատեսում է հետևյալ պատժատեսակները` տու•անք՝ նվազա•ույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանք՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմում՝ առավելա•ույնը երկու տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է` ՙՊատժի նպատակն է վերական•նել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցա•ործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 61-րդ հոդվածը սահմանում է` ՙ1. Հանցա•ործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենս•րքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենս•րքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա•ործության` հանրության համար վտան•ավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութա•րող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքներով: 3. Հանցա•ործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները՚:
Դատարանը, հաշվի առնելով Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտան•ավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա •ործողությունների վտան•ավորության աստիճանը, նրա անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հան•ամանքի առկայությունը, ինչպես նաև այն հան•ամանքը, որ կատաել է հասարակական անվտան•ուն դեմ ուղղված հանցա•ործություն` ինչպես նաև նախկինում եղել է դատապարտված և դատվածությունը դեռևս չմարված կատարել է նոր` ոչ մեծ ծանրության հանցա•ործություն, իսկ համաձայն ՀՀ քրեական օրենս•րքի 67.1 հոդվածի համաձայն` հանցա•ործությունների վտան•ավոր ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենս•րքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելա•ույն պատժի երկու երրորդից, ուստի պետք է հաշվի առնել հանցա•ործության ռեցիդիվը և դատարանը հան•ում է այն համոզման, որ Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանի ուղղվելը հնարավոր է միայնª նշանակված պատիժը փաստացի կրելու դեպքում, քանի որ ՀՀ քրեական օրենս•րքի 61-րդ հոդվածի համաձայնª ՙՀանցա•ործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները՚, դատարանը եկավ այն համոզման, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանի նկատմամբ պետք է նշանակվի պատիժª ազատազրկման ձևով, որը նա պետք է փաստացի կրի, որով հնարավոր կլինի հասնել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերական•նմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցա•ործությունների կանխմանը:
Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց` ընտրված ստորա•րություն չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը և նրան պետք է վերցնել կալանքի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական •ործով իրեղեն ապացույց ճանաչված կռփազենքը պետք է ոչնչացնել:
Դատարանը •տնում է, որ դատական ծախսերն ամբաստանյալ Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանից ենթակա չեն բռնա•անձման, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախս սույն քրեական •ործով չկա, իսկ 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն արա•ացված դատական քննության կար• կիրառելու դեպքում, համաձայն նույն օրենս•րքի 3753 հոդվածի 8-րդ մասի, ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնա•անձման:
Եզրափակիչ մաս.
Ելնելով վերո•րյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 116-րդ, 119-րդ, 309-րդ, 357-360-րդ, 365-րդ, 369-րդ, 372-րդ, 3751 և 3753-րդ հոդվածներով, դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց`
Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով և դատապարտել ազատազրկման` 1 /մեկ/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով:
Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց` ընտրված ստորա•րություն չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը և նրան վերցնել կալանքի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից:
Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանի պատժի սկիզբը հաշվել նրան փաստացի կալանքի վերցնելու պահից:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական •ործով իրեղեն ապացույց ճանաչված կռփազենքըª ոչնչացնել:
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական վերաքննիչ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում (դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով):
ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0341/01/17
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 25-12-2017 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 13867817 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Անդրանիկ Մարգարյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2017թ. օգոստոսի 7-ին ապօրինի կերպով կրել է արծաթագույն մետաղյա առարկա` արհեստագործական եղանակով պատրաստված, կռփազենքի նմանողությամբ, հարվածող-փշրչող սառը զենք, որը նույն օրը հայտնաբերվել է նրա տաբատի գրպանից ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում անձնական խուզարկության ժամանակ: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Անդրանիկ |
| Ազգանուն | Մարգարյան |
| Հայրանուն | Արայիկի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 8.21 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 25-12-2017 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Բեկթաշյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 26-12-2017 |
|---|---|
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 26-12-2017 |
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 26-12-2017 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 19-01-2018 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ռ. |
| Ազգանուն | Մանուկյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Անդրանիկ |
| Ազգանուն | Մարգարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավորի մեկ այլ գործով խորհրդակցական սենյակում գտնվելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 06-02-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 23-02-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 09:15 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 23-02-2018 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Անդրանիկ |
| Ազգանուն | Մարգարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 23-02-2018 |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | •ործ ԵԿԴ/0341/01/17 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը Նախա•ահությամբ դատավոր` Արմեն Բեկթաշյանի քարտուղարությամբ` Անի Ավա•յանի մասնակցությամբ` մեղադրող` Ռաֆայել Մանուկյանի պաշտպան` Լյուդվի• Ավետիսյանի 2018 թվականի փետրվարի 23-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական •ործն ըստ մեղադրանքի` Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանի` ծնված 13.07.1989 թվականին Երևան քաղաքում, ազ•ությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, չամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում դատապարտված, բնակվում է Արմավիրի մարզ, •.Արշալույս, 17-րդ փողոցի 39-րդ տնակ: Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենս•րքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով: 2017 թվականի սեպտեմբերի 11-ի որոշմամբ Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորա•րություն չհեռանալու մասին: Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2017 թվականի օ•ոստոսի 14-ին ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի հետաքննիչ Գ.Սիրականյանի կողմից որոշում է կայացվել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով թիվ 13867817 քեական •ործը հարուցելու մասին: 2017 թվականի օ•ոստոսի 17-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Թ.Սար•սյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 13867817 քրեական •ործը վարույթ ընդունելու մասին: 2017 թվականի սեպտեմբերի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևա քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Թ.Սար•սյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 13867817 քրեական •ործով Անդրանիկ Մար•արյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ստորա•րություն չհեռանալու մասին ընտրելու վերաբերյալ: 2017 թվականի սեպտեմբերի 12-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Թ.Սար•սյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 13867817 քրեական •ործով Անդրանիկ Մար•արյանին որպես մեղադրյալ ներ•րավելու մասին և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով այն բանի համար, որ նա 2017 թվականի օ•ոստոսի 07-ին ապօրինի կերպով կրել է արծաթա•ույն մետաղյա առարկաª արհեստա•ործական եղանակով պատրաստված, կռփազենքի նմանողությամբ, հարվածող-փշրող սառը զենք, որը նույն օրըª ժամը 12:30-ի սահմաններում, հայտնաբերվել է նրա տաբատի առջևի աջ •րպանիցª ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում անձնական խուզարկության ժամանակ: 2017 թվականի դեկտեմբերի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Ռ.Խաչատրյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 13867817 քրեական •ործով Ա.Մար•արյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված կռփազենքը իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին: 2017 թվականի դեկտեմբերի 25-ին քրեական •ործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում: Արա•ացված դատական քննություն. Մինչ դատաքննության սկսվելը` ամբաստանյալ Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանը միջնորդություն է ներկայացրել` դատական քննությունն արա•ացված կար•ով անցկացնելու մասին` հայտարարելով, որ առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ և առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում, •իտակցում է արա•ացված կար•ով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո: Գործով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելիս դատախազը չի առարկել արա•ացված կար•ով դատական քննություն անցկացնելու կար•ի դեմ: Դատարանը պարզելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 3751-րդ և 3753-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները, 2018 թվականի փետրվարի 23-ին որոշում է կայացվել արա•ացված կար•ով դատական քննություն անցկացնելու մասին: Այսպիսով, քրեական •ործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կար•ով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, արա•ացված դատաքննությամբ հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, դատարանը հան•եց այն համոզման, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենս•րքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցա•ործություն` որպիսի արարքի համար նա պետք է պատասխանատվության ենթարկվի: Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանը ենթակա է պատժի կատարած արարքի համար: Դատարանի իրավական վերլուծությունները. ՀՀ քրեական օրենս•րքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է` ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ•ործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հան•ամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա•ործությունները կանխելու համար՚: ՀՀ քրեական օրենս•րքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է` ՙՊատժի նպատակն է վերական•նել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցա•ործությունները՚: ՀՀ քրեական օրենս•րքի 61-րդ հոդվածը սահմանում է` ՙ1. Հանցա•ործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենս•րքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենս•րքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա•ործության` հանրության համար վտան•ավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութա•րող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքներով: 3. Հանցա•ործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները՚: Ամբաստանյալ Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանը առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար, նախկինում եղել է դատապարտված` դատվածությունը չմարված: Դատարանը միաժամանակ •տնում է, որ Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հան•ամանք դիտում է հանցա•ործությունների վտան•ավոր ռեցիդիվը: ՀՀ քրեական օրենս•րքի 84-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է` ՙԱնձը դատվածություն ունեցող է համարվում մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատվածությունը մարվելու կամ հանվելու պահը՚: Նույն հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է` ՙԴատվածությունը, սույն օրենս•րքին համապատասխան, հաշվի է առնվում հանցա•ործության ռեցիդիվի դեպքում և պատիժ նշանակելիս՚: Նույն հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետը սահմանում է` ՙԱզատազրկումից ավելի մեղմ պատժի դատապարտված անձանց նկատմամբ` նշանակված պատիժը կրելուց մեկ տարի անցնելուց հետո՚: Նույն հոդվածի 4-րդ մասի 3-րդ կետը սահմանում է` ՙԴատվածությունը մարվում է` ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցա•ործության համար ազատազրկման դատապարտված անձանց նկատմամբ` պատիժը կրելուց երեք տարի անցնելուց հետո՚: Նույն հոդվածի 4-րդ մասի 4-րդ կետը սահմանում է` ՙԾանր հանցա•ործության համար ազատազրկման դատապարտված անձանց նկատմամբ պատիժը կրելուց հին• տարի անցնելուց հետո՚: Նույն հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն` ՙԵթե անձն օրենքով սահմանված կար•ով պայմանական վաղաժամկետ ազատվել է պատիժը կրելուց, կամ պատժի չկրած մասը փոխարինվել է ավելի մեղմ պատժով, ապա դատվածությունը մարելու ժամկետը հաշվարկվում է հիմնական պատիժը և լրացուցիչ պատիժը կրելուց ազատելու պահից՚: Նույն հոդվածի 7-րդ մասը սահմանում է` ՙԵթե անձը մինչև դատվածությունը մարվելը նոր հանցանք է կատարում, ապա դատվածության մարման ժամկետն ընդհատվում է: Առաջին հանցա•ործության համար դատվածությունը մարվելու ժամկետը հաշվարկվում է վերստին` վերջին հանցա•ործության համար պատիժը (հիմնական և լրացուցիչ) փաստորեն կրելուց հետո: Այդ դեպքում անձը երկու հանցա•ործությունների համար էլ դատված է համարվում մինչև դրանցից առավել ծանր հանցա•ործության համար դատվածությունը մարվելու ժամկետը լրանալը՚: ՀՀ քրեական օրենս•րքի 22-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՀանցա•ործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար՚: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետի համաձայն, հանցա•ործությունների ռեցեդիվը վտան•ավոր է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելու դեպքում, եթե անձը նախկինում երկու ան•ամից ոչ պակաս ազատազրկման է դատապարտվել դիտավորյալ հանցա•ործության համար: Նույն հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետի համաձայն` ՙառանձնապես ծանր հանցանք կատարելու դեպքում, եթե անձը նախկինում դատապարտվել է ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցա•ործության համար՚: ՀՀ քրեական օրենս•րքի 67.1 հոդվածը սահմանում է` 1. Հանցա•ործությունների ռեցիդիվի, վտան•ավոր և առանձնապես վտան•ավոր ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցա•ործությունների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հան•ամանքները, որոնց հետևանքով նախկին պատիժը բավարար չի եղել մեղավորի ուղղման համար, ինչպես նաև նոր հանցա•ործության բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները: 2. Հանցա•ործությունների ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենս•րքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելա•ույն պատժի կեսից: Հանցա•ործությունների վտան•ավոր ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենս•րքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելա•ույն պատժի երկու երրորդից: Հանցա•ործությունների առանձնապես վտան•ավոր ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենս•րքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելա•ույն պատժի երեք քառորդից: ՀՀ քրեական օրենս•րքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է` ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ•ործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հան•ամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա•ործությունները կանխելու համար՚: Ամբաստանյալ Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանը, կատարելով միջին ծանրության հանցա•ործություն, Հյուսիսային քրեական դատարանի 2009 թվականի հունվարի 21-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, ՀՀ քրեական օրենս•րքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, ՀՀ քրեական օրենս•րքի 34-177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, ՀՀ քրեական օրենս•րքի 34-177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, ՀՀ քրեական օրենս•րքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենս•րքի 66-րդ հոդվածի և 68-րդ հոդվածի կիրառմամբ դատապարտվել է 3 տարի ժամկետով ազատազրկման: 2010 թվականի հուլիսի 07-ին պատժի հետա•ա կրումից պայմանական վաղաժամկետ ազատվել է: 23.06.2011 թվականին ազատվել է պայմանական վաղաժամկետից համաներումով, սակայն դեռևս դատվածությունը չմարված` կատարել է նորª ծանր հանցա•ործություն և Արմավիրի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012 թվականի փետրվարի 13-ի դատավճռով ՀՀ քրեական օրենս•րքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով դատապարտվել է ազատազրկման 4 տարի 6 ամիս ժամկետով: Ազատվել է պայմանական վաղաժամկետª 3 ամիս 17 օր, 26.02.2016թ. վերահսկողության ժամկետը լրացել է և հանվել է հաշվառումիցª պատիժների կրումից ազատվել է 09.11.2015 թվականին: Ամբաստանյալ Անդրանիկ Մար•արյանը դեռևս դատվածությունը չմարված` կատարել է նորª դիտավորյալ ոչ մեծ ծանրության հանցա•ործություն որով էլ Անդրանիկ Մար•արյանի դատվածության մարման ժամկետն ընդհատվել է, հետևաբար Անդրանիկ Մար•արյանի նախկին դատվածությունը մարված չէ և ՀՀ քրեական օրենս•րքի 22-րդ հոդվածի 1-ին մասի ուժով, այն է` ՙՀանցա•ործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար՚ և նույն հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետի համաձայն, հանցա•ործությունների ռեցեդիվը վտան•ավոր է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելու դեպքում, եթե անձը նախկինում երկու ան•ամից ոչ պակաս ազատազրկման է դատապարտվել դիտավորյալ հանցա•ործության համար: Սույն քրեական •ործով Անդրանիկ Մար•արյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, որի սանկցիան նախատեսում է հետևյալ պատժատեսակները` տու•անք՝ նվազա•ույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանք՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմում՝ առավելա•ույնը երկու տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենս•րքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է` ՙՊատժի նպատակն է վերական•նել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցա•ործությունները՚: ՀՀ քրեական օրենս•րքի 61-րդ հոդվածը սահմանում է` ՙ1. Հանցա•ործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենս•րքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենս•րքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա•ործության` հանրության համար վտան•ավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութա•րող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքներով: 3. Հանցա•ործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները՚: Դատարանը, հաշվի առնելով Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտան•ավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա •ործողությունների վտան•ավորության աստիճանը, նրա անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հան•ամանքի առկայությունը, ինչպես նաև այն հան•ամանքը, որ կատաել է հասարակական անվտան•ուն դեմ ուղղված հանցա•ործություն` ինչպես նաև նախկինում եղել է դատապարտված և դատվածությունը դեռևս չմարված կատարել է նոր` ոչ մեծ ծանրության հանցա•ործություն, իսկ համաձայն ՀՀ քրեական օրենս•րքի 67.1 հոդվածի համաձայն` հանցա•ործությունների վտան•ավոր ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենս•րքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելա•ույն պատժի երկու երրորդից, ուստի պետք է հաշվի առնել հանցա•ործության ռեցիդիվը և դատարանը հան•ում է այն համոզման, որ Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանի ուղղվելը հնարավոր է միայնª նշանակված պատիժը փաստացի կրելու դեպքում, քանի որ ՀՀ քրեական օրենս•րքի 61-րդ հոդվածի համաձայնª ՙՀանցա•ործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները՚, դատարանը եկավ այն համոզման, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանի նկատմամբ պետք է նշանակվի պատիժª ազատազրկման ձևով, որը նա պետք է փաստացի կրի, որով հնարավոր կլինի հասնել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերական•նմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցա•ործությունների կանխմանը: Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց` ընտրված ստորա•րություն չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը և նրան պետք է վերցնել կալանքի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից: Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական •ործով իրեղեն ապացույց ճանաչված կռփազենքը պետք է ոչնչացնել: Դատարանը •տնում է, որ դատական ծախսերն ամբաստանյալ Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանից ենթակա չեն բռնա•անձման, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախս սույն քրեական •ործով չկա, իսկ 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն արա•ացված դատական քննության կար• կիրառելու դեպքում, համաձայն նույն օրենս•րքի 3753 հոդվածի 8-րդ մասի, ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնա•անձման: Եզրափակիչ մաս. Ելնելով վերո•րյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 116-րդ, 119-րդ, 309-րդ, 357-360-րդ, 365-րդ, 369-րդ, 372-րդ, 3751 և 3753-րդ հոդվածներով, դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց` Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով և դատապարտել ազատազրկման` 1 /մեկ/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով: Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց` ընտրված ստորա•րություն չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը և նրան վերցնել կալանքի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից: Անդրանիկ Արայիկի Մար•արյանի պատժի սկիզբը հաշվել նրան փաստացի կալանքի վերցնելու պահից: Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական •ործով իրեղեն ապացույց ճանաչված կռփազենքըª ոչնչացնել: Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված: Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական վերաքննիչ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում (դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով): ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 23-02-2018 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 09-04-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 123, 47 |
| Գործին կից նյութերը | իրեղեն ապացույց ճանաչված կռփազենքը՝ 1-ին հատորի կազմին: |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 10-04-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 123, 47 |
| Գործին կից նյութերը | իրեղեն ապացույց ճանաչված կռփազենքը՝ 1-ին հատորի կազմին: |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-57519 |
Գործը ստացվել է փոփոխվելուց հետո
| Ամսաթիվ | 19-12-2018 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 14-12-2018 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 19-03-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատոր` 123 թերթ, 1-րդ հատոր` 158 թերթ |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 25-03-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատոր` 123 թերթ, 2-րդ հատոր` 158 թերթ |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0341/01/17
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 26-03-2018 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 22-03-2018 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Լյուդվիգ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Անդրանիկ Մարգարյան Սույն վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ : Բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի /Կենտրոն /`Անդրանիկ Արայիկի Մարգարյանի /ՀՀ քր. օր. 235 հոդ. 4-րդ մասով - ազատազրկում 1 տարի 6 ամիս ժամկետով / վերաբերյալ 23.02.2018թ. դատավճիռը , Անդրանիկ Արայիկի Մարգարյանի նկատմամբ նշանակել առավել մեղմ պատիժ , ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդվածի կարգով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով` սահմանելով փորձաշրջան : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 10-04-2018 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Երևան քաղաքի դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 10-04-2018 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Մարդանյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Անդրանիկ |
| Ազգանուն | Մնացականյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Մհեր |
| Ազգանուն | Արղամանյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 12-04-2018 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 03-05-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 05-06-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 21-06-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է մասնակի
| Ամսաթիվ | 21-06-2018 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 21-06-2018 |
| Ստորադաս դատարանի ակտը բեկանվել է մասնակի | Մասնակի փոփոխվել է ստորադաս դատարանի դատական ակտը և պատիժը մասով մեղմացվել է |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Անդրանիկ |
| Ազգանուն | Մարգարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԿԴ/0341/01/17 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ «21» հունիսի 2018թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով. նախագահող դատավոր Կ.Մարդանյան դատավորներ Ա.Մնացականյան Մ.Արղամանյան քարտուղարությամբ Մ.Մահտեսյանի մասնակցությամբ` պաշտպան Լ.Ավետիսյանի ամբաստանյալ Ա.Մարգարյանի դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով Անդրանիկ Արայիկի Մարգարյանի վերաբերյալ քրեական գործով Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 23-ի դատավճռի դեմ պաշտպան Լյուդվիգ Ավետիսյանի վերաքննիչ բողոքը, ՊԱՐԶԵՑ՝ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2017 թվականի օգոստոսի 14-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հարուցվել է թիվ 13867817 քրեական գործը: 2017 թվականի օգոստոսի 17-ին քրեական գործն ընդունվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի վարույթ: 2017 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Անդրանիկ Արայիկի Մարգարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով: 2017 թվականի դեկտեմբերի 21-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան: Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան) 2018 թվականի փետրվարի 23-ի դատավճռով Անդրանիկ Մարգարյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով և դատապարտել ազատազրկման՝ 1 (մեկ) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով: Ընտրված խափանման միջոցը՝ ստորագրություն՝ չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել պաշտպան Լ.Ավետիսյանը, որը Վերաքննիչ դատարանի 2018 թվականի ապրիլի 12-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ: Վերաքննիչ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել: Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. 2. Անդրանիկ Մարգարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «նա, 2017 թվականի օգոստոսի 07-ին ապօրինի կերպով կրել է արծաթագույն մետաղյա առարկա՝ արհեստագործական եղանակով պատրաստված, կռփազենքի նմանողությամբ, հարվածող-փշրող սառը զենք, որը նույն օրը՝ ժամը 12:30-ի սահմաններում, հայտնաբերվել է նրա տաբատի առջևի աջ գրպանից՝ ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում անձնական խուզարկության ժամանակ»: 3. Համաձայն ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովի հմ. 445/17 եզրակացության՝ Անդրանիկ Մարգարյանն իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ ճանաչվել է սահմանափակ մեղսունակ: 4 Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2018 թվականի փետրվարի 23-ի դատավճռի համաձայն. «(…) Այսպիսով, քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, արագացված դատաքննությամբ հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, դատարանը հանգեց այն համոզման, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Արայիկի Մարգարյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործություն` որպիսի արարքի համար նա պետք է պատասխանատվության ենթարկվի: (…) Ամբաստանյալ Անդրանիկ Արայիկի Մարգարյանը առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար, նախկինում եղել է դատապարտված` դատվածությունը չմարված: Դատարանը միաժամանակ գտնում է, որ Անդրանիկ Արայիկի Մարգարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք դիտում է հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվը: (…) Դատարանը, հաշվի առնելով Անդրանիկ Արայիկի Մարգարյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքի առկայությունը, ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ կատարել է հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործություն` ինչպես նաև նախկինում եղել է դատապարտված և դատվածությունը դեռևս չմարված կատարել է նոր` ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն, իսկ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1 հոդվածի համաձայն` հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատժի երկու երրորդից, ուստի պետք է հաշվի առնել հանցագործության ռեցիդիվը և դատարանը հանգում է այն համոզման, որ Անդրանիկ Արայիկի Մարգարյանի ուղղվելը հնարավոր է միայն՝ նշանակված պատիժը փաստացի կրելու դեպքում, քանի որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝ Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները, դատարանը եկավ այն համոզման, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Արայիկի Մարգարյանի նկատմամբ պետք է նշանակվի պատիժ՝ ազատազրկման ձևով, որը նա պետք է փաստացի կրի, որով հնարավոր կլինի հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը»: Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. 5. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով. Բողոք բերած անձը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը կայացվել է նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներով, այն պատճառաբանված չէ: Ի հիմնավորումն վերոշարադրյալի բողոքի հեղինակը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ նշանակել է կատարված արարքին ոչ համաչափ պատիժ, թույլ է տվել օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում, անդրադարձ է կատարել միայն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքին, իսկ նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներին չի անդրադարձել, չի հետազոտել ու չի գնահատել նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները: Չի պատճառաբանել, թե ինչու ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառելի չէ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը։ Բողոքաբերը փաստարկել է, որ Առաջին ատյանի դատարանն ընդհանրապես չի ուսումնասիրել ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի անձը, մասնավորապես այն, որ ամբաստանյալը կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցանք, ընդունել է մեղքը, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար, հանդիսանում է 3-րդ խմբի հաշմանդամ և գտնվում է մոր խնամքի տակ, տառապում է հոգեկան հիվանդությամբ։ Երրորդ խմբի հաշմանդամ է նաև ամբաստանյալի քույրը՝ Աննա Մարգարյանը, ով իր 2010 թվականին ծնված երեխայի հետ միասին նույնպես զտվում է մոր խնամքի տակ։ Ծնողներն ամուսնալուծված են։ Եղբայրը ծառայում է բանակում։ Ամբաստանյալը բնութագրվում է դրական։ Ընտանիքը սոցիալապես ծայրահեղ ծանր նյութական վիճակում է, բնակելի տուն չունեն, բնակվում են տնակում։ Ընտանիքը հաշվառված Է «Փարոս» ծրագրում։ Բողոք բերած անձի պնդմամբ ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող վերը նշված հանգամանքները և անձը բնութագրող տվյալները, նրա սոցիալական ու ընտանեկան վիճակը, թույլ են տալիս եզրահանգելու, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի ուղղվելը հնարավոր է նվազ խիստ պատժի նշանակմամբ և նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով: Արդյունքում, բողոքի հեղինակը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը և ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ նշանակել առավել մեղմ պատիժ և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել: Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները. 6. Պաշտպան Լ.Ավետիսյանը և ամբաստանյալ Ա.Մարգարյանը պնդել են վերաքննիչ բողոքը և խնդրել են այն բավարարել: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. 7. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի, վտանգավոր և առանձնապես վտանգավոր ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցագործությունների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով նախկին պատիժը բավարար չի եղել մեղավորի ուղղման համար, ինչպես նաև նոր հանցագործության բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները: 2. (...): Հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատժի երկու երրորդից: (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝ «Դատարանը արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը»: Ա.Պողոսյանի գործով կայացված որոշման մեջ, ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) ՀՀ քրեական օրենսգիրքը հանցագործությունների ռեցիդիվի, իսկ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պարագայում նախատեսում են պատիժ նշանակելու տարբեր կանոններ, որոնցից յուրաքանչյուրի կիրառումն անձի համար տարբեր իրավական հետևանքներ է առաջացնում։ Այսպես` ռեցիդիվի պարագայում, կախված դրա տեսակից, նախատեսվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի նվազագույն չափի պարտադիր խստացում (ռեցիդիվի դեպքում նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել առավելագույն պատժի կեսից, վտանգավոր ռեցիդիվի դեպքում` 2/3-ից, առանձնապես վտանգավոր ռեցիդիվի դեպքում` 3/4-ից), իսկ արագացված դատաքննության դեպքում` կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի պարտադիր մեղմացում (նշանակված պատիժը չի կարող գերազանցել առավել խիստ պատժի 2/3-ը)։ Այլ խոսքով, ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում առկա են միևնույն հարաբերությունը կարգավորող երկու հատուկ նորմեր, որոնք նախատեսում են պատիժ նշանակելու տարբեր ընթացակարգ։ (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի միջև առկա է մրցակցություն, իսկ գործող օրենսդրական կարգավորումներից պարզ չէ, թե դրանցից որն է ենթակա կիրառման և ինչ կարգով։ Այսինքն` նույն հարցի վերաբերյալ առկա են երկու իրարամերժ, հակասող կանոններ։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի միջև հակասության առկայության վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանը հիմք է ընդունում այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասում առկա՝ «սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատիժ¦ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասում առկա՝ «կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատիժ¦ ձևակերպումները ենթադրում են, որ կատարված հանցագործության համար նախատեսված պատիժ հասկացությունը պետք է մեկնաբանել որպես քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի շրջանակներում որոշվող օրենքով սահմանված պատիժ, իսկ խնդրո առարկա ձևակերպումների այնպիսի մեկնաբանումը, որի պայմաններում «կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատիժը¦ որոշվում է արդեն իսկ ռեցիդիվի կանոնների կիրառմամբ որոշված պատժաչափի սահմաններում, անթույլատրելի է։ (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածում և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասում կիրառման կարգն ամրագրող համապատասխան կանոնի բացակայության պայմաններում վերոնշյալ նորմերի միջև առկա հակասությունը գործող օրենսդրության շրջանակներում ենթակա է լուծման ընդհանուր կոլիզիոն նորմերի կիրառմամբ։ (…) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի հարաբերակցության իրավական կարգավորման անորոշությունը և դրանց միջև առկա հակասությունը պետք է լուծվի հօգուտ անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելու բարենպաստ պայմաններ նախատեսող նորմի, ինչը բխում է ՀՀ Սահմանադրությամբ և միջազգային իրավական ակտերով սահմանված մարդու իրավունքների պաշտպանության հիմնարար դրույթներից։ (...) Վերոգրյալից բացի, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների համատեղ կիրառումը՝ պայմանավորված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասում առկա կարգավորմամբ, ըստ որի` «(...) եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա [դատարանը նշանակում է] առավել մեղմ պատիժը¦, գրեթե բոլոր դեպքերում հանգեցնում է բացարձակ որոշակի սանկցիայի, ինչը հակասում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի, 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահանջներին և դրանց վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքին (...)։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների համատեղ կիրառման դեպքում վերջնական պատիժը միշտ առավել մեղմից փոքր է ստացվում, և դատարանը կարող է նշանակել միայն առավել մեղմ պատիժը։ Այլ խոսքով՝ հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների համատեղ կիրառումը բացառում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների կիրառման հնարավորությունը, և դատարանը զրկվում է կոնկրետ դեպքում կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորությունը, հանցավորի անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները գնահատելու և անձի նկատմամբ արդարացի պատիժ նշանակելու հնարավորությունից։ Բացի այդ, բացառվում է վերադաս դատական ատյանի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով սահմանված` դատական ակտի բեկանման կամ փոփոխման հիմքի կիրառման հնարավորությունը (...)։ Հետևաբար, գործի քննության արագացված կարգի կիրառման պայմաններում հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների միաժամանակյա կիրառությունն անթույլատրելի է¦ (տե՛ս Ալեք Գագիկի Պողոսյանի գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ՏԴ/0071/01/13 որոշման 14-21-րդ կետերը)։ Մեկ այլ Ն.Զաքարյանի գործով կայացված որոշման մեջ, վերահաստատելով և զարգացնելով Ա.Պողոսյանի գործով որոշմամբ արտահայտած և վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումները ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասում առկա՝ «սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատիժ¦ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասում առկա՝ «կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատիժ¦ ձևակերպումները ենթադրում են, որ կատարված հանցագործության համար նախատեսված պատիժ հասկացությունը մեկնաբանվում է որպես քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի շրջանակներում որոշվող օրենքով սահմանված պատիժ։ Հիշյալ մեկնաբանման պայմաններում հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների միջև մրցակցություն կամ հակասություն կարող է առաջանալ այն դեպքում, երբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի նկատմամբ ռեցիդիվի կանոնների կիրառման արդյունքում ստացված պատժի նվազագույն սահմանը մեծ է արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնի կիրառման արդյունքում ստացված պատժի առավելագույն սահմանից, կամ հավասար է դրան։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ համապատասխան կանոնների կիրառման արդյունքում ձևավորված պատժի նվազագույն սահմանը փոքր է առավելագույն սահմանից՝ նման հակասության մասին խոսք չի կարող լինել, քանի որ առաջանում է հարաբերական որոշակի սանկցիա՝ ապահովելով պատժի անհատականացման սկզբունքի իրացման հնարավորությունը¦ (տե՛ս Նորայր Զաքարյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2017 թվականի հունիսի 22-ի թիվ ԼԴ4/0031/01/16 որոշման 13-րդ կետը): 8. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունը պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով: 9. Սույն գործի նյութերից երևում է, որ Անդրանիկ Մարգարյանը դատվածություն ունի նախկինում երկու անգամ դիտավորությամբ կատարված միջին ծանրության և ծանր հանցագործությունների համար։ Սույն գործով ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։ Առաջին ատյանի դատարանը, կիրառելով արագացված դատական քննության կարգ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասի կանոններով (պատիժ նշանակելը հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում), Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով պատիժ է նշանակել ազատազրկում 1 տարի 6 ամիս ժամկետով։ Առաջին ատյանի դատարանը Անդրանիկ Մարգարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտել հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվը։ 10. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 7-8-րդ կետում շարադրված իրավադրույթների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը ճիշտ չի կիրառել հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնները: Վերաքննիչ դատարանի հիշյալ եզրահանգման համար հիմք է հանդիսանում այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի սանկցիայի նկատմամբ վտանգավոր ռեցիդիվի կանոնների կիրառման արդյունքում ստացված պատժի նվազագույն սահմանը հավասար է արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնի կիրառման արդյունքում ստացված պատժի առավելագույն սահմանին, մասնավորապես՝ հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվի և գործի քննության արագացված կարգի միաժամանակյա կիրառության պայմաններում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով կատարված արարքի համար Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ պատիժ կարող է նշանակվել՝ ազատազրկում 1 տարի 4 ամիս ժամկետով: Այլ խոսքով՝ հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների համատեղ կիրառումը կոնկրետ դեպքում հանգեցնում է բացարձակ որոշակի սանկցիայի: Հետևաբար՝ Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների միաժամանակյա կիրառությունն անթույլատրելի է, ուստի նրա նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել՝ ղեկավարվելով միայն արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնները սահմանող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասով: Վերը նշվածից ելնելով Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվի կանոնների կիրառմամբ պատիժ նշանակելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումն իրավաչափ չէ: Միաժամանակ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանը ոչ միայն ճիշտ չի կիրառել հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնները, այլև արագացված դատաքննության պայմաններում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով կատարված արարքի համար Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դուրս է եկել թույլատրելի սահմանից և հնարավոր առավելագույն պատժից (ազատազրկում` 1 տարի 4 ամիս ժամկետով) ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակել է ավելի խիստ պատիժ (ազատազրկում` 1 տարի 6 ամիս ժամկետով): 11. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 26-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. «Սահմանափակ մեղսունակությունը, որպես մեղմացնող հանգամանք, հաշվի է առնվում պատիժ նշանակելիս և կարող է հիմք դառնալ պատժի հետ միաժամանակ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց նշանակելու համար»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն. «1.Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2.Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով: 3.Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»: Պատժի արդարացիության հետ կապված հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն ի թիվս այլ որոշումների անդրադարձել է նաև, Է.Հայրապետյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(...) պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները և, քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: (...) [Պ]ատիժն արդարացի է, եթե դրա տեսակի և չափի որոշման ժամանակ դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` նրա պատասխանատվությունը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները» (տե՛ս Էրիկ Հայրապետյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ՍԴ/0293/01/09 որոշման 12-13-րդ կետերը): Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ, ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են` ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը, դ) մարդասիրությունը: Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: (…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի: Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է: (…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել նաև, որ պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե՛ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը)¦: 12. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: (…)»: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը նախատեսող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարան վերլուծության է ենթարկել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել այն մասին, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանի նման համոզվածությունը, վստահությունը պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակներն իրագործելու հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է, ի թիվս այլնի, հաշվի առնել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, պատճառված վնասի չափի, մեղքի ձևի և տեսակի, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: Վերջիններս վկայում են հանցագործության նվազ կամ բարձր հանրային վտանգավորության աստիճանի մասին` դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս և այն կրելու անհրաժեշտության հարցը որոշելիս ապահովելով արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի կենսագործումը: 13. Սույն գործի նյութերից երևում է, որ Անդրանիկ Մարգարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2017 թվականի օգոստոսի 07-ին ապօրինի կերպով կրել է արծաթագույն մետաղյա առարկա՝ արհեստագործական եղանակով պատրաստված, կռփազենքի նմանողությամբ, հարվածող-փշրող սառը զենք, որը նույն օրը՝ ժամը 12:30-ի սահմաններում, հայտնաբերվել է նրա տաբատի առջևի աջ գրպանից: Նշված արարքի կատարման համար՝ Անդրանիկ Մարգարյանը դատապարտվել է ազատազրկման` 1 տարի 6 ամիս ժամկետով: Համաձայն վիճարկվող դատական ակտի՝ ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար: Որպես Ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է՝ հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվը: Ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առնել նրա կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, ամբաստանյալի անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքի առկայությունը: Գործի նյութերում առկա տվյալների համաձայն՝ Անդրանիկ Մարգարյանն իրեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղսագրվող արարքի նկատմամբ ճանաչվել է սահմանափակ մեղսունակ: Ունի հաշմանդամության 3-րդ խումբ, հաշվառված է «Ավան¦ հոգեկան առողջության կենտրոն ՓԲԸ-ում՝ «Սահմանային աստիճանի մտավոր հետամնացություն¦ ախտորոշմամբ: Գտնվում է արտահիվանդանոցային բուժման մեջ։ Ծնողներն ամուսնալուծված են: Մոր հետ միասին զբաղվում է հողագործությամբ: Ընտանիքի կազմում են գտնվում նաև 3-րդ խմբի հաշմանդամ քույրը և վերջինիս անչափահաս երեխան: Կրտսեր եղբայրը գտնվում է պարտադիր զինվորական ծառայության մեջ: 14. Սույն որոշման 11-րդ կետի լույսի ներքո վերլուծելով նախորդ կետում արձանագրված փաստական տվյալները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի համատեքստում՝ բավարար չափով չի վերլուծել և համակցության մեջ պատշաճ գնահատման չի ենթարկել ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները: Մասնավորապես՝ Առաջին ատյանի դատարանը թեպետ արձանագրել է, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար, սակայն Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ այդ հանգամանքը պատշաճ իրավական գնահատականի չի արժանացրել: Վերաքննիչ դատարանը վերը նշյալի առնչությամբ համաձայնելով բողոքի հեղինակի հետ գտնում է, որ առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը, որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը, զղջացել է դրա համար: Նման պայմաններում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում` պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է, հետևաբար Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը կարող են կատարել պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի դեր: Առաջին ատյանի դատարանն առհասարակ անդրադարձ չի կատարել և գնահատման չի ենթարկել նաև այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանն իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ ճանաչվել է սահմանափակ մեղսունակ, որը համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 26-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնվում որպես մեղմացնող հանգամանք: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանն առհասարակ չի անդրադարձել նաև ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի անձը բնութագրող՝ գործում առկա այն փաստական տվյալներին համաձայն որոնց՝ - ամբաստանյալի ծնողներն ամուսնալուծված են, ամբաստանյալը մոր հետ զբաղվում է հողագործությամբ, - ամբաստանյալի ընտանիքի կազմում են գտնվում նաև հաշմանդամ քույրը և վերջինիս անչափահաս երեխան: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերը նշյալ հանգամանքներն էական են այնքանով, որքանով, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ նշանակվելիք պատիժը, ողջամտորեն կարող է նաև բացասական ազդեցություն ունենալ նրա ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա։ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է նաև, որ ամբաստանյալի սահմանափակ մեղսունակության հանգամանքը կատարված արարքի շարժառիթի և նպատակի համատեքստում առանձնահատուկ է, բացառիկ և վկայում է կատարված արարքի ցածր հանրային վտանգավորության մասին։ Վերը շարադրվածից ելնելով Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատիժներից՝ կալանքի կիրառման միջոցով ևս հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի պատասխանատվությունն և պատիժը ծանրացնող հանգամանքը վերը նշվածի համատեքստում այն աստիճան չի բարձրացնում ամբաստանյալի անձի և նրա կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, որ օբյեկտիվ հիմք հանդիսանա և հիմնավորի նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժի՝ ազատազրկման կիրառումը: Վերոգրյալից ելնելով, հիմք ընդունելով նաև սույն որոշման 10-րդ կետում արված եզրահանգումը Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելու հարցի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում առկա եզրահանգումները՝ վերը նշված ու հաշվի չառնված հանգամանքների համատեքստում և արդարության ու պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից չեն կարող գնահատվել որպես հիմնավորված: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ակնհայտ խիստ է, չի համապատասխանում ամբաստանյալի կատարած հանցագործության ծանրությանը և նրա անձին: Արդյունքում՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել կալանքի ձևով՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով, և որ այդ պատժի ռեալ (իրական) կիրառումն անհրաժեշտ ու բավարար է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացմանը հասնելու համար: Միևնույն ժամանակ հաշվի առնելով ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրային վտանգավորության աստիճանը, դրանք համադրելով նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների, անձը բնութագրող տվյալների հետ, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր չէ առանց հասարակությունից նրան մեկուսացնելու, հետևաբար նրա նկատմամբ կիրառելի չէ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը: 15. Ամփոփելով վերոգրյալը, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը կիրառել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածը, որը ենթակա չէր կիրառման, թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածների և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի պահանջների խախտումներ, ինչի արդյունքում ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի նկատմամբ նշանակել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի իմաստով անարդարացի պատիժ՝ ակնհայտ խիստ լինելու հիմքով, ինչը հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը։ Նշվածը՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի հիման վրա ամբաստանյալ Անդրանիկ Մարգարյանի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը նշանակված պատժի մասով բեկանելու և փոփոխելու հիմք է: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը, Ո Ր Ո Շ Ե Ց՝ Վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակիորեն: Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 23-ի դատավճիռը մասնակի՝ Անդրանիկ Արայիկի Մարգարյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով բեկանել և փոփոխել: Անդրանիկ Արայիկի Մարգարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով պատիժ նշանակել կալանք 1 (մեկ) ամիս ժամկետով։ Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Կ.ՄԱՐԴԱՆՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ Մ.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 21-06-2018 |
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Մարդանյան |
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Անդրանիկ |
| Ազգանուն | Մնացականյան |
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Մհեր |
| Ազգանուն | Արղամանյան |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 01-08-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատորից. 123 , 116 թերթերից |
| Գործին կից նյութեր | կից՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված կռփազենքը փաթեթավորված և կնքված վիճակում « ՀՀ ոստիկանության ՓՔՎ փորձագետի թիվ 4 կնիքով՝ փակցված գործի 1-ին հատորի կազմին |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 01-08-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատորից. 123 , 116 թերթերից |
| Գործին կից նյութերը | կից՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված կռփազենքը փաթեթավորված և կնքված վիճակում « ՀՀ ոստիկանության ՓՔՎ փորձագետի թիվ 4 կնիքով՝ փակցված գործի 1-ին հատորի կազմին |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | Ե-26158/18 |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0341/01/17
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 25-07-2018 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Ամբաստանյալ |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Անդրանիկ |
| Ազգանուն | Մարգարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Չափահաս | Այո |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
| Կայացվել է որոշում | Բողոքը վերադարձվել է սխալները շտկելու համար |
| Կայացվել է որոշում | Բողոքի վարույթ ընդունումը մերժվել է |
| Որոշման ամսաթիվ | 14-08-2018 |
| Որոշման ամսաթիվ | 05-12-2018 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԿԴ/0341/01/17 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԵՐԱԴԱՐՁՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 14 օգոստոսի 2018 թվական ք.Երևան ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ քննարկելով Անդրանիկ Արայիկի Մարգարյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2018 թվականի հունիսի 21-ի որոշման դեմ ամբաստանյալ Ա.Մարգարյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, պարզեց, որ այն պետք է վերադարձնել հետևյալ պատճառաբանությամբ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 407-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6.1-րդ կետի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը պետք է բովանդակի նույն օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի որևէ կետի հիմնավորումները: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` Վճռաբեկ բողոքն ընդունվում է քննության, եթե վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ` 1) բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի և այլ նորմատիվ իրավական ակտերի միատեսակ կիրառության համար. 2) առերևույթ առկա է մարդու իրավունքների և ազատությունների հիմնարար խախտում»: Մինչդեռ վճռաբեկ բողոքի ուսումնասիրությունից երևում է, որ ներկայացված վճռաբեկ բողոքը պարունակում է մինչև 2018 թվականի ապրիլի 9-ը գործող խմբագրությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու վերաբերյալ հիմնավորումներ: Հետևաբար, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 407-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6.1-րդ կետի պահանջը պահպանված չէ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.1-ին հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վերադարձվում է, եթե այն չի համապատասխանում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 407-րդ հոդվածի պահանջներին, ուստի ներկայացված բողոքը ենթակա է վերադարձման: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.1-ին հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` Վճռաբեկ դատարանը բողոքը վերադարձնելու մասին որոշմամբ սահմանում է մինչև մեկամսյա ժամկետ՝ ձևական սխալները շտկելու և վճռաբեկ բողոքը կրկին ներկայացնելու համար: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.1-րդ հոդվածի 4-րդ մասի հիման վրա բողոք բերած անձին պետք է տրամադրել 15-օրյա ժամկետ՝ ձևական սխալները շտկելու և վճռաբեկ բողոքը կրկին ներկայացնելու համար: Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.1-րդ հոդվածի 1-ին, 3-րդ և 4-րդ մասերով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Անդրանիկ Արայիկի Մարգարյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2018 թվականի հունիսի 21-ի որոշման դեմ ամբաստանյալ Ա.Մարգարյանի վճռաբեկ բողոքը վերադարձնել: Վճռաբեկ բողոքի ձևական սխալները շտկելու և այն կրկին ներկայացնելու համար սահմանել 15-օրյա ժամկետ` սույն որոշումը ստանալու պահից: Սահմանված ժամկետում բողոքը չներկայացնելու դեպքում այն համարվում է չտրված: Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման: Նախագահող՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Դատավորներ՝ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԿԴ/0341/01/17 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼԸ ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 5 դեկտեմբերի 2018 թվական ք.Երևան ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ քննարկելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2018 թվականի հունիսի 21-ի որոշման դեմ ամբաստանյալ Անդրանիկ Արայիկի Մարգարյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը, կիրառելով դատական քննության արագացված կարգ, 2018 թվականի փետրվարի 23-ի դատավճռով Անդրանիկ Մարգարյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով և դատապարտել ազատազրկման՝ 1 տարի 6 ամիս ժամկետով: Ամբաստանյալի պաշտպան Լ.Ավետիսյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա քննության առնելով քրեական գործը` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը 2018 թվականի հունիսի 21-ին որոշում է կայացրել բողոքը մասնակիորեն բավարարելու, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի` 2018 թվականի փետրվարի 23-ի դատավճիռը` պատժի մասով բեկանելու և փոփոխելու մասին: Ամբաստանյալ Ա.Մարգարյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել կալանք՝ 1 ամիս ժամկետով: Վերոգրյալ որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ամբաստանյալ Ա.Մարգարյանը: Վճռաբեկ դատարանը 2018 թվականի օգոստոսի 14-ի որոշմամբ ներկայացված բողոքը վերադարձրել է` տրամադրելով 15-օրյա ժամկետ` թերությունները վերացնելու, բողոքը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 407-րդ հոդվածի և 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջներին համապատասխանեցնելու և կրկին ներկայացնելու համար: Ամբաստանյալ Ա.Մարգարյանը կրկին ներկայացրել է վճռաբեկ բողոք` խնդրելով բեկանել և փոփոխել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2018 թվականի հունիսի 21-ի որոշումն ու իր նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան: Բողոքի հեղինակը փաստարկել է, որ բողոքը պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով սահմանված հիմքը, այն է` բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի և այլ նորմատիվ իրավական ակտերի միատեսակ կիրառության համար: Բողոքաբերի պնդմամբ՝ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի և այլ նորմատիվ իրավական ակտերի միատեսակ կիրառության համար, քանի որ բողոքարկվող դատական ակտը հակասում է Վճռաբեկ դատարանի` թիվ ՎԲ-50/07, թիվ ՎԲ-192/07, թիվ ԱՎԴ2/0059/01/18 և թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումներին: Բողոք բերած անձի փաստարկների, սույն գործի նյութերի, Վճռաբեկ դատարանի վկայակոչված որոշումների, ինչպես նաև բողոքարկվող դատական ակտի պատճառաբանությունների համադրված վերլուծության արդյունքում Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերի կողմից չի հիմնավորվել, որ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի և այլ նորմատիվ իրավական ակտերի միատեսակ կիրառության համար: Հետևաբար, բերված բողոքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով և նույն հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հիմքը հիմնավորված չէ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվում է, եթե բացակայում են նույն օրենսգրքի 414.1-ին հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով և 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքերը, ուստի ներկայացված բողոքը վարույթ ընդունելը ենթակա է մերժման: Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.3-րդ հոդվածով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2018 թվականի հունիսի 21-ի որոշման դեմ ամբաստանյալ Անդրանիկ Արայիկի Մարգարյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժել: Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման: Նախագահող՝ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Դատավորներ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ |
| Սահմանված ժամկետում կրկին ներկայացվել է | 10-09-2018 |
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 22-08-2018 |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 07-08-2018 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 07-08-2018 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 17-12-2018 |
|---|---|
| Դատարան | Երևան քաղաքի դատարան |
| Այլ նշումներ | 2 հատոր` 123, 149 թերթ, կից` իրեղեն ապացույց ճանաչված կռփազենքը` փաթեթավորված և կնիքված վիճակում |