ԵԿԴ/0335/01/17

Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

«14» հունվարի 2021 թվական ք. Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան),
նախագահությամբ` դատավոր Վ.Մարգարյանի,
քարտուղարությամբ` Ա.Գրիգորյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Ն.Խաչատրյանի,
ամբաստանյալ` Ա.Ապիտոնյանի,
պաշտպան՝ Հ.Թորոսյանի,
տուժողներ՝ Կ.Սահակյանի,
Ա.Մելիքյանի
տուժողների ներկայացուցիչ՝ Ա.Լալայանի,
դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Արման Սիրեկանի Ապիտոնյանի` (ծնվ. 02.02.1979թ. Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, նախկինում չդատապարտված, ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, չի աշխատում, հաշվառված է և բնակվում է Երևան քաղաքի Ռոստովյան փողոց 34 շենք բն. 26 հասցեում , սույն քրեական գործով խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին) մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով.

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2017 թվականի փետրվարի 18-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում հարուցվել է թիվ 13167717 քրեական գործը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և 2017 թվականի փետրվարի 18-ին քրեական գործն ըստ քննչական ենթակայության ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին:
2017 թվականի փետրվարի 22-ին թիվ 13167717 քրեական գործն ընդունվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Գ.Հայրապետյանի վարույթ:
2017 թվականի փետրվարի 22-ին Կարեն Ալեքսանդրի Սահակյանը ճանաչվել է տուժող:
2017 թվականի մարտի 17-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում հարուցվել է թիվ 13179117 քրեական գործը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և նույն օրը՝ 2017 թվականի մարտի 17-ին քրեական գործն ըստ քննչական ենթակայության ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության վարչության Կենտրոն և Նորք Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին:
2017 թվականի մարտի 21-ին թիվ 13179117 քրեական գործն ընդունվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Գ.Հայրապետյանի վարույթ:
2017 թվականի մարտի 21-ին Արմեն Գագիկի Մելիքյանը ճանաչվել է տուժող:
2017 թվականի մարտի 21-ին թիվ 13179117 քրեական գործը միացվել է թիվ 13167717 քրեական գործին:
2017 թվականի ապրիլի 01-ին Արման Սիրեկանի Ապիտոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
2017 թվականի ապրիլի 07-ին որոշում է կայացվել թիվ 13167717 քրեական գործով Արման Սիրեկանի Ապիտոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին:
2017 թվականի դեկտեմբերի 15-ին նախաքննական մարմնի կողմից թիվ 13167717 քրեական գործով կազմվել է մեղադրական եզրակացություն և քրեական գործի հետ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն, որը 2017 թվականի դեկտեմբերի 20-ին հաստատվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ն.Խաչատրյանի կողմից և քրեական գործն՝ ըստ մեղադրանքի Արման Սիրեկանի Սրապիոնյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 2017 թվականի դեկտեմբերի 22-ին ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք Մարաշ վարչական շրջանների առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան՝ ըստ էության քննության առնելու համար:
Քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԿԴ/0335/01/17 հերթական համարը և նույն օրը մակագրվել նույն դատարանի դատավոր Ա.Բեկթաշյանին:
2017 թվականի դեկտեմբերի 25-ին թիվ ԵԿԴ/0335/01/17 (նախաքննական համար՝ 13167717) քրեական գործն ընդունվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք Մարաշ վարչական շրջանների առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Ա.Բեկթաշյանի վարույթ, իսկ 2018 թվականի հունվարի 09-ի որոշմամբ` քրեական գործով նշանակվել է դատական քննություն:
ՀՀ Նախագահի 2019 թվականի օգոստոսի 01-ի թիվ ՆՀ-163-Ա հրամանագրով Ա.Բեկթաշյանը նշանակվել է ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի դատավոր՝ դադարեցնելով նրա՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավորի լիազորությունները:
2019 թվականի օգոստոսի 27-ին թիվ ԵԿԴ/0335/01/17 քրեական գործը վերամակագրվել և 2019 թվականի օգոստոսի 28-ին հանձնվել է նույն դատարանի դատավոր Վ.Մարգարյանին:
2019 թվականի օգոստոսի 29-ին թիվ ԵԿԴ/0335/01/17 (նախաքննական համար՝ 13167717) քրեական գործն ընդունվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Վ.Մարգարյանի վարույթ, իսկ 2019 թվականի սեպտեմբերի 09-ի որոշմամբ` քրեական գործով նշանակվել է դատական քննություն:

2. 2017 թվականի ապրիլի 07-ին Արման Սիրեկանի Ապիտոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրվել է մեղադրանք` մեղադրանքի փաստական կողմի հետևյալ նկարագրությամբ.
«[Արման Սիրեկանի Ապիտոնյանը] խարդախությամբ ուրիշի գույքը հափշտակելու դիտավորությամբ 2016 թվականի հու[լ]իս ամսի վերջերին Երևան քաղաքի Զաքյան փողոցում գործող թիվ 1 դեղատան մոտ գտնվող թերթի կրպակի մոտ խաբեությամբ և վստահությունը չարաշահելու եղանակով հափշտակել է Կարեն Ալեքսանդրի Սահակյանին պատկանող խոշոր չափի՝ 1.906.720 ՀՀ դրամին համարժեք 4.000 ԱՄՆ դոլար գումարը, բացի այդ 2016 թվականի օգոստոս ամսին խաբեությամբ և վստահությունը չարաշահելու եղանակով հափշտակել է Արմեն Գագիկի Մելիքյանին պատկանող առանձնապես խոշոր չափի՝ 4.758.000 ՀՀ դրամին համարժեք 10.000 ԱՄՆ դոլար գումարը:
Այսպես.
Արման Սիրեկանի Ապիտոնյանը 2016 թվականի հուլիս ամսին Արմեն Գագիկի Մելիքյանի միջոցով ծանոթացել է իրավաբանական օգնության կարիք ունեցող Կարեն Ալեքսանդրի Սահակյանի հետ, ինչը կապված է եղել վերջինիս՝ «ԱԿՕՌ» և «ՎՊԷՏԿԻ» ՓԲ ընկերություններում ունեցած բաժնեմասերը վաճառելու հետ: Ա.Ապիտոնյանը Կ.Սահակյանին ներկայանալով որպես փաստաբան և ծանոթանալով առկա բոլոր փաստաթղթերին, նպատակադրվել է անհրաժեշտ իրավաբանական օգնություն ցուցաբերելու պատրվակով՝ խաբեությամբ Կ.Սահակյանի գումարները հափշտակել:
Ա.Ապիտոնյանը հանցավոր մտադրությունն իրականացնելու նպատակով Կ.Սահակյանին հավաստիացրել է, թե իբր կարող է օգնել և նրա խնդիրներին դրական լուծում տալ, ապա չարաշահելով վերջինիս վստահությունը, 2016 թվականի հու[լ]իս ամսի վերջերին Երևան քաղաքի Զաքյան փողոցում գործող թիվ 1 դեղատան մոտ գործող մամուլի կրպակի մոտ իրավաբանական ծառայությունների մատուցման համար Կ.Սահակյանից որպես վարձատրություն ստացել է 1.906.720 ՀՀ դրամին համարժեք 4.000 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն այդ ուղղությամբ որևէ գործողություն չի կատարել և խարդախությամբ հափշտակել է Կ.Սահակյանի խոշոր չափի գումարը:
Այսինքն՝ Արման Սիրեկանի Ապիտոնյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցավոր արարք:
Բացի այդ, Արման Սիրեկանի Ապիտոնյանը, նախկինում Ա.Մելիքյանին ներկայանալով որպես փաստաբան և 2016 թվականի օգոստոս ամսին տեղեկանալով, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը որոշում է կայացրել Ա.Մելիքյանին սնանկ ճանաչելու վերաբերյալ, վերջինիս խնդրանքով համաձայնել է իրավաբանական օգնություն ցույց տալ Ա.Մելիքյանին և նպատակադրվել է անհրաժեշտ իրավաբանական օգնություն ցուցաբերելու պատրվակով՝ խաբեությամբ Ա.Մելիքյանի գումարները հափշտակել:
Ա.Ապիտոնյանը հանցավոր մտադրությունն իրականացնելու նպատակով Ա.Մելիքյանին հավաստիացրել է, թե իբր կարող է օգնել և նրա խնդիրներին դրական լուծում տալ, ապա չարաշահելով վերջինիս վստահությունը, 2016 թվականի օգոստոս ամսվա ընթացքում իրավաբանական ծառայությունների մատուցման համար Ա.Մելիքյանից որպես վարձատրություն ստացել է 4.758.000 ՀՀ դրամին համարժեք 10.0000 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն այդ ուղղությամբ որևէ գործողություն չի կատարել և խարդախությամբ հափշտակել է Ա.Մելիքյանի առանձնապես խոշոր չափի գումարը:
Այսինքն՝ Արման Սիրեկանի Ապիտոնյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցավոր արարք:
Այսպիսով՝ Արման Սիրեկանի Ապիտոնյանին մեղսագրվում են հանցավոր արարքներ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:»:

Դատական քննության արագացված կարգի կիրառումը.
3. Մինչ դատաքննությունը սկսելն ամբաստանյալ Արման Սիրեկանի Ապիտոնյանը միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով, միաժամանակ հայտարարելով, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատաքննություն անցկացնելու բնույթն ու իրավական հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ և հասկանալի է, դրա հետ համաձայն է և ընդունում է ամբողջ ծավալով: Ամբաստանյալ Արման Ապիտոնյանը հայտնել է, որ տուժող կողմի և և իր միջև կնքվել է պատճառված վնասների հատուցման պայմանագիր և որպես երաշխավորություն գրավադրվել է անշարժ գույք,բացի այդ արդնե իսկ մանսակի կատարել է վնասի հատուցում :
Տուժողներ Արմեն Մելիքյանը, Կարեն Սահակյանը և տուժողների ներկայացուցիչ Ավագ Լալայանը ևս չեն առարկել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու մասին ամբաստանյալի միջնորդության դեմ՝ միաժամանակ հայտնելով, որ իրենց և ամբաստանյալի միջև կնքվել է վնասների հատուցման պայմանագիր և որպես երաշխավորություն գրավադրվել է անշարժ գույք, բացի այդ տուժողները նշեցին, որ ամբաստանյալի կողմից արդեն իսկ կատարվել է պատճառված վնասների մի մասի հատուցում:
Մեղադրող` ՀՀ Գլխավոր դատախազության սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունների վարչության դատախազ Ն.Խաչատրյանը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու մասին ամբաստանյալի միջնորդության դեմ չի առարկել:
Դատարանը, քննարկելով ամբաստանյալ Ա.Ապիտոնյանի միջնորդությունը՝ արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին, լսելով դատավարության մասնակիցների կարծիքները, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալն ընդունել է իր կողմից տուժողներին պատճառված վնասը և գործուն քայլեր ձեռնարկել վնասները հատուցելու ուղղությամբ, որպիսին պայմաններում տուժողների կողմից քաղաքացիական հայցի պահանջ չի ներկայացվել, հանգել է հետևության, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ և 375.2-րդ հոդվածներով նախատեսված հիմքերն ու պայմանները, որոշում է կայացրել դատական քննությունն արագացված կարգով անցկացնելու մասին:

Գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքները.
4. Դատարանը, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները և մեղադրանքն ամբողջ ծավալով ամբաստանյալ Արման Սիրեկանի Ապիտոնյանի կողմից կամովին ու գիտակցաբար ընդունելու և դրա հետ համաձայն լինելու փաստերը, հանգում է այն հետևության, որ նա մեղավորությամբ կատարել է սույն դատավճռի 2-րդ կետում արձանագրված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով իրեն մեղսագրվող արարքները, դրանք կատարելու համար ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի, որը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ կետի համաձայն՝ չի կարող գերազանցել նշված հանցագործության համար օրենքով նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը:
5. Հետազոտելով ամբաստանյալ Արման Սիրեկանի Ապիտոնյանի անձը բնութագրող, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
- ըստ գործի նյութերի` Արման Սիրեկանի Ապիտոնյանը դատաքննության ընթացքում առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և զղջացել է կատարածի համար,

( դատական նիստի ձայնային արձանագրում),

- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի 2017 թվականի փետրվարի 15-ի տեղեկանքի համաձայն` Արման Սիրեկանի Ապիտոնյանը նախկինում դատապարտված կամ որևէ կերպ արատավորված չի եղել:

(Հատոր 1, գ.թ.15, դատական նիստի ձայնային արձանագրում),

Համաձայն դատարան ներկայացված ծննդի մասին թիվ ԲԱ045566 պետական վկայականի պատճենի Արման Ապիտոնյանը հանդիսանում է Տիգրան Արմանի Ապիտոնյանի ծնվ. 13.01.2008թ հայրը.:
(Հատոր 8, դատական նիստի ձայնային արձանագրում),

Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը.
6. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասն ամրագրում է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների ցանկը:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն սույն հոդվածի առաջին մասում»:
Դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվող մեղմացնող հանգամանքների չափանիշների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշմամբ, համաձայն որի` «(…) Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է (...) անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են. ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն՝ գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը, բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը, գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները (տե՛ս Պարույր Բայրամյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 1-ի թիվ ՎԲ-84/07 որոշումը):

7. Սույն դատավճռի նախորդ կետում շարադրված իրավադրույթները և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումը կիրառելով սույն դատավճռի 5-րդ կետում արձանագրված փաստական տվյալների նկատմամբ՝ Դատարանը, ամբաստանյալ Արման Սիրեկանի Ապիտոնյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում ամբաստանյալի հետհանցավոր վարքագիծը, որը դրսևորվել է դատարանում մեղքն ընդունելու և կատարածի համար զղջալու համակցությամբ: Դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալի հետհանցավոր դրական վարքագիծը, վկայում է այն մասին, որ նա գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունն ու զղջացել է դրա համար, որպիսի պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում` պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է:
Դատարանը, ամբաստանյալ Արման Սիրեկանի Ապիտոնյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում նաև այն հանգամանքը, որ վերջինիս խնամքի տակ է գտնվում մինչև տասնչորս տարեկան մեկ անչափահաս երեխա՝ Տիգրան Արմանի Ապիտոնյան ծնվ. 13.01.2008թ. և տուժողների պատճառված վնասը հարթելուն ուղղված գործողություններ կատարելը:
Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Արման Սիրեկանի Ապիտոնյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ գործով առկա չեն:
8. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների ¥…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել նաև, որ պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից» (տե՛ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործությունը դասվում է սեփականության դեմ ուղղված, դիտավորությամբ կատարվող միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին, որի համար նախատեսված են պատժի այլընտրանքային տեսակներ, մասնավորապես՝ տուգանք նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով կամ ազատազրկում՝ երկուսից հինգ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործությունը դասվում է սեփականության դեմ ուղղված, դիտավորությամբ կատարվող ծանր հանցագործությունների շարքին, որի համար նախատեսված է պատժի միայն ազատազրկման տեսքով, մասնավորապես՝ ազատազրկում՝ չորսից ութ տարի ժամկետով՝ գույքի բռնագրամամբ կամ առանց դրա:
Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ
դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը» (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
9. Սույն դատավճռի նախորդ կետում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով ամբաստանյալ Արման Սիրեկանի Ապիտոնյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ նրա կատարած կոնկրետ գործողությունները, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, դրանք համադրելով սույն դատավճռի 7-րդ կետում արձանագրված՝ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի բացակայության փաստի հետ, ինչպես նաև հաշվի առնելով, որ տուժողներին պատճառված վնասի մի մասը հատուցվել է, իսկ մնացած մասի վերաբերյալ կնքվել է համապատասխան պայմանագիր և տուժողները քաղաքացիական հայցի պահանջ չունեն, Դատարանը գտնում է, որ Արման Սիրեկանի Ապիտոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով պետք է պատիժ նշանակել տուգանք 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով՝ ազատազրկման ձևով՝ 4 (չորս) տարի ժամկետով և որ այդ պատիժների կիրառումն անհրաժեշտ ու բավարար է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացմանը հասնելու համար:
Դատարանը միաժամանակ գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն հանցանքների համակցությամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով ամբաստանյալ Արման Սիրեկանի Ապիտոնյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է սահմանել ազատազրկում 4 /չորս/ տարի ժամկետով և տուգանք նվազագույն աշխատավարձի հազարապատիկի՝ 1.000.000 /մեկ միլին/ ՀՀ դրամի չափով:
Քննարկելով ամբաստանյալ Արման Սիրեկանի Ապիտոնյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցը, Դատարանը գտնում է հետևյալը.
«Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» 2018 թվականի նոյեմբերի 01-ի ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 3-րդ կետերի համաձայն` համաներում հայտարարելով` պատժից ազատել` առավելագույնը չորս տարի ժամկետով ազատությունից զրկելու հետ կապված և ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատժի դատապարտված անձանց:
Նույն օրենքի 9-րդ հոդվածի համաձայն`
«Սույն օրենքի կատարումը վերապահել՝
1) Հայաստանի Հանրապետության ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի և վերաքննիչ քրեական դատարաններին`
ա. այն անձանց նկատմամբ, որոնց վերաբերյալ գործերը Հայաստանի Հանրապետության ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի կամ վերաքննիչ քրեական դատարանում են, սակայն մինչև սույն որոշումն ուժի մեջ մտնելը չեն քննվել, կամ այն անձանց նկատմամբ, որոնց վերաբերյալ գործերը քննվել են, բայց դատավճիռներն օրինական ուժի մեջ չեն մտել,
(…)»:
Ելնելով վերոգրյալից Դատարանը գտնում է, որ սույն դատավճռով Արման Սիրեկանի Ապիտոնյանի նկատմամբ ենթակա է կիրառման «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» 2018 թվականի նոյեմբերի 01-ին ընդունված և նոյեմբերի 06-ին ուժի մեջ մտած ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 3-րդ կետերը, քանի որ համաներում հայտարարելու մասին ՀՀ օրենքի կիրառումը սահմանափակող հանգամանքներ առկա չեն, իսկ 4 տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով և տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելիս` նա ենթակա է պատժի կրումից ազատման։
10. Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-16-րդ կետերով նախատեսված՝ դատավճիռ կայացնելիս դատարանի լուծմանն ենթակա մյուս հարցերին, արձանագրում է, որ գործով քաղաքացիական հայց ներկայացված չէ, առկա չէ նաև հատուցման ենթակա գույքային այլ վնաս, բացակայում է նաև ամբաստանյալի նկատմամբ հարկադիր բուժում կամ խնամակալություն նշանակելու որևէ հիմք:
Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Արման Սիրեկանի Ապիտոնյանի նկատմամբ ընտրված ստորագրությունը չհեռանալու մասին խափանման միջոցը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով նախաքննական մարմնի 11.12.2017թ.-ի որոշմամբ Արման Սիրեկանի Ապիտոնյանի շարժական և անշարժ գույքի նկատմամբ կիրառված կալանքի հարցին, Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո այն պետք է վերացնել:
Դատարանը նաև գտնում է, որ դատական ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախսը բացակայում է, իսկ նույն հոդվածի 1-ին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեuված դատական ծախuերն արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու դեպքում, համաձայն նույն օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 8-րդ մասի` ամբաuտանյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 365-րդ, 369-372-րդ, 375.3-375.4-րդ հոդվածներով, Դատարանը՝

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Արման Սիրեկանի Ապիտոնյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքներ կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել՝
-ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով՝ տուգանք նվազագույն աշխատավարձի հազարապատիկի՝ 1.000.000 /մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամի չափով,
-ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով՝ ազատազրկում 4 /չորս/ տարի ժամկետով՝ առանց գույքի բռնագրավման,
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կիրառմամբ` հանցանքների համակցությամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Արման Սիրեկանի Ապիտոնյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 4 /չորս/ տարի ժամկետով՝ առանց գույքի բռնագրավման և տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հազարապատիկի՝ 1.000.000 /մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամի չափով:
«Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին և 3-րդ կետերի հիման վրա Արման Սիրեկանի Ապիտոնյանին ազատել նշանակված պատիժներից:
Արման Սիրեկանի Ապիտոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Նախաքննական մարմնի 11.12.2017թ. որոշմամբ Արման Սիրեկանի Ապիտոնյանի շարժական և անշարժ գույքի նկատմամբ կիրառված կալանքը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, վերացնել:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Արման Սիրեկանի Ապիտոնյանի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության անձնագրային և վիզաների վարչության և ՍԷԿՏ համակարգերում սույն քրեական գործով առկա սահմանափակումները վերացնել:
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը, բացառությամբ Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքի, կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակման օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ Վ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ