Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

քրեական գործ թիվ ԵԿԴ/0319/01/17

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը

նախագահությամբ` դատավոր Մ.Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Թ.Խաչատրյանի,
Ա.Հովհաննիսյանի,
մասնակցությամբ`

մեղադրող,
Հայաստանի Հանրապետության
/այսուհետ նաև ՀՀ/
դատախազության Երևան քաղաքի
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական
շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Սիմոնյանի,

պաշտպան Հ.Արսենյանի,

տուժող Ջ.Նավասարդյանի,



2020թ. հունիսի 4-ին Երևանում,

դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի

Անահիտ Ենոքի Սարգսյանի
ծնված 1975թ. դեկտեմբերի 8-ին Երևան քաղաքում, /հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնալուծված, խնամքին 2 անչափահաս զավակ` Միլենա Խաչիկի Ղարիբյանը` ծնված 2009 թվականին և Սոնա Խաչիկի Ղարիբյանը` ծնված 2012 թվականին, չի աշխատում, չդատված, հաշվառված է և բնակվում է Երևան քաղաքի Արցախի փողոցի թիվ 8/2 շենքի թիվ 42 բնակարանում/
մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով

Գործի դատավարական նախապատմությունը
2016 թվականի հունիսի 22-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 12129016 քրեական գործը:
2016 թվականի նոյեմբերի 22-ին թիվ 12129016 քրեկան գործը ստացվել է Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին և 2016 թվականի նոյեմբերի 23-ին ընդունվել է վարույթ:
2017 թվականի ապրիլի 26-ին թիվ 12129016 քրեական գործի վարույթը կասեցվել է՝ որպես մեղադրյալ ներգրավման ենթակա անձի ինքնությունը անհայտ լինելու հիմքով: Այդ որոշումը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության 2017 թվականի հունիսի 21-ի որոշմամբ վերացվել է:
2017 թվականի օգոստոսի 2-ին թիվ 12129016 քրեկան գործն ընդունվել է Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Զ. Դադայանի վարույթ:
2017 թվականի օգոստոսի 23-ին թիվ 12129016 քրեկան գործն ընդունվել է Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Յու. Սարգսյանի վարույթ:
Նախաքննության մարմնի 2017 թվականի օգոստոսի 31-ի որոշմամբ Անահիտ Ենոքի Սարգսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
Նախաքննության մարմնի 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշմամբ Անահիտ Ենոքի Սարգսյանը ներգրավել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով հետևյալ արարքի համար. « ուրիշի գույքի խոշոր չափերի հափշտակություն կատարելու միասնական հանցավոր մտադրությամբ միավորված, շարունակաբար 2014 թվականի հոկտեմբերի 17-ից մինչև 2015 թվականի հունիսի 06-ն ժամանակահատվածում մոր Ջեմմա Գրիգորի Նավասարդյանին պատկանող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկային քարտի օգտագործմամբ, ապօրինի մուտք գործելով պահեստարան համարվող՝ Երևան քաղաքի Մաշտոց 22 հասցեում գտնվող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկոմատ, կանխիկացրել և գաղտնի հափշտակել է ընդհանուր խոշոր չափի՝ 850,000 ՀՀ դրամ գումար, այն է.
- 17.10.2014 թվականին Ջեմմա Նավասարդյանին պատկանող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկային քարտի միջոցով ապօրինի մուտք գործելով պահեստարան համարվող Երևան քաղաքի Մաշտոց 22 հասցեում գտնվող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկոմատ՝ կանխիկացման եղանակով գաղտնի հափշտակել է Ջեմմա Նավասարդյանին պատկանող 400,000 ՀՀ դրամ գումարը։
- 2014 թվականի հոկտեմբերի 18-ին, տարբեր ժամերի, թվով 3 անգամ Ջեմմա Նավասարդյանին պատկանող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկային քարտի միջոցով ապօրինի մուտք գործելով պահեստարան համարվող՝ Երևան քաղաքի Մաշտոց 22 հասցեում գտնվող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկոմատ՝ կանխիկացման եղանակով գաղտնի հափշտակել է Ջեմմա Նավասարդյանին պատկանող 400,000 ՀՀ դրամ գումարը։
- 14.02.2015 թվականին Ջեմմա Նավասարդյանին պատկանող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկային քարտի միջոցով ապօրինի մուտք գործելով պահեստարան համարվող՝ Երևան քաղաքի Մաշտոց 22 հասցեում գտնվող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկոմատ՝ կանխիկացման Եղանակով գաղտնի հաւիշտակել է Ջեմմա Նավասարդյանին պատկանող 15,000 ՀՀ դրամ գումար:
- 26.03.2015 թվականին Ջեմմա Նավասարդյանին պատկանող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկային քարտի միջոցով ապօրինի մուտք գործելով պահեստարան համարվող՝ Երևան քաղաքի Մաշտոց 22 հասցեում գտնվող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկոմատ՝ կանխիկացման եղանակով գաղտնի հափշտակել է Ջեմմա Նավասարդյանին պատկանող 14,000 ՀՀ դրամ գումարը:
- 26.04.2015 թվականին Ջեմմա Նավասարդյանին պատկանող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկային քարտի միջոցով ապօրինի մուտք գործելով պահեստարան համարվող՝ Երևան քաղաքի Մաշտոց 22 հասցեում գտնվող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկոմատ՝ կանխիկացման եղանակով գաղտնի հափշտակել է Ջեմմա Նավասարդյանին պատկանող 14,000 ՀՀ դրամ գումարը:
- 09.06.2015 թվականին Ջեմմա Նավասարդյանին պատկանող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկային քարտի միջոցով ապօրինի մուտք գործելով պահեստարան համարվող՝ Երևան քաղաքի Մաշտոց 22 հասցեում գտնվող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկոմատ՝ կանխիկացման եղանակով գաղտնի հափշտակել է Ջեմմա Նավասարդյանին պատկանող 7,000 ՀՀ դրամ գումարը:(...)»:
2017 թվականի սեպտեմբերի 23-ին թիվ 12129016 քրեկան գործն ընդունվել է Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ /այսուհետ նաև Քննիչ/ Գ. Ավագյանի վարույթ:
Նախաքննության մարմնի 2017 թվականի նոյեմբերի 24-ին որոշմամբ թիվ 12129016 քրեական գործից անջատվել է անհայտ անձի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործություն կատարելու, այն է՝ 2011 թվականի հուլիսի 1-ից մինչև 2014 թվականի հոկտեմբերի 17-ն ընկած ժամանակահատվածում, Ջեմմա Գրիգորի Նավասարդյանի անվամբ «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության հաշվեհամարին կուտակված խոշոր չափի՝ շուրջ 743.000 ՀՀ դրամ կենսաթոշակի ընդհանուր գումարները գաղտնի հափշտակելու վերաբերյալ մասը՝ որին շնորհվել է 12129016/1 համարը և ընդունվել վարույթ:
2017 թվականի դեկտեմբերի 8-ին թիվ 12129016 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան, 2017թ. դեկտեմբերի 11-ին ընդունվել է դատարանի /դատավոր Ա. Բեկթաշյան/ վարույթ, իսկ 2017թ. դեկըեմբերի 26-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2017թ. դեկտեմբերի 29-ին նշանակելու մասին:
2019 թվականի օգոստոսի 27-ին ԵԿԴ/0319/01/17 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Անահիտ Ենոքի Սարգսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով վերաբաշխման կարգով մակագրվել է դատավոր Մ. Մարտիրոսյանին դատավոր Ա. Բեկթաշյանի` այլ դատարան տեղափոխվելու հետևանքով գործը 2019 թվականի օգոստոսի 28-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2019թ. սեպտեմբերի 9-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2019 թվականի սեպտեմբերի 19-ին նշանակելու մասին:

Նախաքննության մարմինը հիմնավորված է համարել հետևյալը.
« ՀՀ ոստիկանության էրեբունու բաժնից ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժին է ստացվել Ջեմմա Գրիգորի Նավասարդյանի հաղորդման վերաբերյալ նախապատրաստված նյութերն այն մասին, որ անհայտ անձը, չպարզված եղանակով գաղտնի հափշտակելէ Ջեմմա Գրիգորի Նավասարդյանի 2011 հուլիսի 1-ից մինչև 2015թ.-ի հունիսի 15-ն ընկած ժամանակահվածում, «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության հաշվեհամարին կուտակված ընղհանուր խոշոր չափի շուրջ 1.593.000 ՀՀ դրամ կենսաթոշակի գումարները:
Դեպքի առթիվ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում 22.06.2016թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է թիվ 12129016 քրեական գործը, որը տարածքային ենթակայության կարգով ուղարկվել է Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչկան շրջանների քննչական բաժին:
Թիվ 12129016 քրեական գործով կատարված լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի նախաքննության ընթացքում պարզվել և հիմնավորվել է, որ գործով տուժող Ջ.Նավասարդյանի դուստր Անահիտ Ենոքի Սարգսյանը ուրիշի գույքի խոշոր չափերի հափշտակություն կատարելու միասնական հանցավոր մտադրությամբ միավորված, շարունակաբար 2014 թվականի հոկտեմբերի 17-ից մինչև 2015 թվականի հունիսի 06-ն ժամանակահատվածում մոր Ջեմմա Գրիգորի Նավասարդյանին պատկանող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկային քարտի օգտագործմամբ, ապօրինի մուտք գործելով պահեստարան համարվող՝ Երևան քաղաքի Մաշտոց 22 հասցեում գտնվող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկոմատ, կանխիկացրել և գաղտնի հափշտակել է ընդհանուր խոշոր չափի՝ 850,000 ՀՀ դրամ գումար, այն է.
- 17.10.2014 թվականին Ջեմմա Նավասարդյանին պատկանող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկային քարտի միջոցով ապօրինի մուտք գործելով պահեստարան համարվող Երևան քաղաքի Մաշտոց 22 հասցեում գտնվող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկոմատ՝ կանխիկացման եղանակով գաղտնի հափշտակել է Ջեմմա Նավասարդյանին պատկանող 400,000 ՀՀ դրամ գումարը:
- 2014 թվականի հոկտեմբերի 18-ին, տարբեր ժամերի, թվով 3 անգամ Ջեմմա Նավասարդյանին պատկանող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկային քարտի միջոցով ապօրինի մուտք գործելով պահեստարան համարվող՝ Երևան քաղաքի Մաշտոց 22 հասցեում գտնվող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկոմատ՝ կանխիկացման եղանակով գաղտնի հափշտակել է Ջեմմա Նավասարդյանին պատկանող 400,000 ՀՀ դրամ գումարը:
- 14.02.2015 թվականին Ջեմմա Նավասարդյանին պատկանող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկային քարտի միջոցով ապօրինի մուտք գործելով պահեստարան համարվող՝ Երևան քաղաքի Մաշտոց 22 հասցեում գտնվող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկոմատ՝ կանխիկացման Եղանակով գաղտնի հաւիշտակել է Ջեմմա Նավասարդյանին պատկանող 15,000 ՀՀ դրամ գումար:
- 26.03.2015 թվականին Ջեմմա Նավասարդյանին պատկանող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկային քարտի միջոցով ապօրինի մուտք գործելով պահեստարան համարվող՝ Երևան քաղաքի Մաշտոց 22 հասցեում գտնվող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկոմատ՝ կանխիկացման եղանակով գաղտնի հափշտակել է Ջեմմա Նավասարդյանին պատկանող 14,000 ՀՀ դրամ գումարը:
- 26.04.2015 թվականին Ջեմմա Նավասարդյանին պատկանող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկային քարտի միջոցով ապօրինի մուտք գործելով պահեստարան համարվող՝ Երևան քաղաքի Մաշտոց 22 հասցեում գտնվող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկոմատ՝ կանխիկացման եղանակով գաղտնի հափշտակել է Ջեմմա Նավասարդյանին պատկանող 14,000 ՀՀ դրամ գումարը:
- 09.06.2015 թվականին Ջեմմա Նավասարդյանին պատկանող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկային քարտի միջոցով ապօրինի մուտք գործելով պահեստարան համարվող՝ Երևան քաղաքի Մաշտոց 22 հասցեում գտնվող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկոմատ՝ կանխիկացման եղանակով գաղտնի հափշտակել է Ջեմմա Նավասարդյանին պատկանող 7,000 ՀՀ դրամ գումարը:»:
Վերոհիշյալ արարքի կատարման համար Անահիտ Ենոքի Սարգսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով` հիմնավորված համարելով, որ նա. « ուրիշի գույքի խոշոր չափերի հափշտակություն կատարելու միասնական հանցավոր մտադրությամբ միավորված, շարունակաբար 2014 թվականի հոկտեմբերի 17-ից մինչև 2015 թվականի հունիսի 06-ն ժամանակահատվածում մոր Ջեմմա Գրիգորի Նավասարդյանին պատկանող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկային քարտի օգտագործմամբ, ապօրինի մուտք գործելով պահեստարան համարվող՝ Երևան քաղաքի Մաշտոց 22 հասցեում գտնվող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկոմատ, կանխիկացրել և գաղտնի հափշտակել է ընդհանուր խոշոր չափի՝ 850,000 ՀՀ դրամ գումար, այն է.
- 17.10.2014 թվականին Ջեմմա Նավասարդյանին պատկանող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկային քարտի միջոցով ապօրինի մուտք գործելով պահեստարան համարվող Երևան քաղաքի Մաշտոց 22 հասցեում գտնվող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկոմատ՝ կանխիկացման եղանակով գաղտնի հափշտակել է Ջեմմա Նավասարդյանին պատկանող 400,000 ՀՀ դրամ գումարը։
- 2014 թվականի հոկտեմբերի 18-ին, տարբեր ժամերի, թվով 3 անգամ Ջեմմա Նավասարդյանին պատկանող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկային քարտի միջոցով ապօրինի մուտք գործելով պահեստարան համարվող՝ Երևան քաղաքի Մաշտոց 22 հասցեում գտնվող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկոմատ՝ կանխիկացման եղանակով գաղտնի հափշտակել է Ջեմմա Նավասարդյանին պատկանող 400,000 ՀՀ դրամ գումարը։
- 14.02.2015 թվականին Ջեմմա Նավասարդյանին պատկանող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկային քարտի միջոցով ապօրինի մուտք գործելով պահեստարան համարվող՝ Երևան քաղաքի Մաշտոց 22 հասցեում գտնվող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկոմատ՝ կանխիկացման Եղանակով գաղտնի հափշտակել է Ջեմմա Նավասարդյանին պատկանող 15,000 ՀՀ դրամ գումար:
- 26.03.2015 թվականին Ջեմմա Նավասարդյանին պատկանող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկային քարտի միջոցով ապօրինի մուտք գործելով պահեստարան համարվող՝ Երևան քաղաքի Մաշտոց 22 հասցեում գտնվող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկոմատ՝ կանխիկացման եղանակով գաղտնի հափշտակել է Ջեմմա Նավասարդյանին պատկանող 14,000 ՀՀ դրամ գումարը:
- 26.04.2015 թվականին Ջեմմա Նավասարդյանին պատկանող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկային քարտի միջոցով ապօրինի մուտք գործելով պահեստարան համարվող՝ Երևան քաղաքի Մաշտոց 22 հասցեում գտնվող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկոմատ՝ կանխիկացման եղանակով գաղտնի հափշտակել է Ջեմմա Նավասարդյանին պատկանող 14,000 ՀՀ դրամ գումարը:
- 09.06.2015 թվականին Ջեմմա Նավասարդյանին պատկանող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկային քարտի միջոցով ապօրինի մուտք գործելով պահեստարան համարվող՝ Երևան քաղաքի Մաշտոց 22 հասցեում գտնվող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկոմատ՝ կանխիկացման եղանակով գաղտնի հափշտակել է Ջեմմա Նավասարդյանին պատկանող 7,000 ՀՀ դրամ գումարը:»:
Համաձայն մեղադրական եզրակացության` առաջադրված մեղադրանքում մեղադրյալ Անահիտ Ենոքի Սարգսյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել, հրաժարվել է ցուցմունքեր տալուց:
/գ.թ. 258/
Մեղադրանքի կողմը Անահիտ Սարգսյանին առաջադրված վերոհիշյալ մեղադրանքը հիմնավորված է համարել հետևյալ ապացույցներով.
« Գործով տուժող Ջեմմա Նավասարդյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2011 թվականից սկսել է օգտվել քարտային համակարգից և իր դիմումի համաձայն թոշակը փոխանցվել է Արդշինբանկի կողմից տրված քարտային հաշվին:
2011 թվականից մինչև 2015 թվականի հունիս ամիսն իր հաշվին կուտակվել է գրեթե 1.993.000 ՀՀ դրամ գումար, որից շուրջ 400.000 ՀՀ դրամը տարբեր ժամանակահատվածներում ինքն է կանխիկացրել և իր հաշվին մնացել էր գրեթե 1.600.000 ՀՀ դրամ գումար։
2015 թվականի հունիս ամսին, երբ փորձել է գումար կանխիկացնել, տեսել է, որ քարտի մեջ այլևս գումար չկա։ Նշել է, որ ՀՀ-ում գտնվելու ժամանակ իր բանկային քարտը ոչ ոքի չի հանձնել, այն մշտապես գտնվել է իր պայուսակի մեջ:
/ գ.թ. 30-32, 52-53, 74-78, 79-80, 222 /
Գործով վկա Գուրգեն Բալասանյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2010 թվականից աշխատում է «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության «Ուրարտու» մասնաճյուղում՝ որպես կառավարիչ։ Ջ.Նավասարդյանը բազմիցս դիմել է իրենց բանկի մասնաճյուղ՝ իր գումարներն առանց իր գիտության քարտից կանխիկացնելու հարցով։ Ինչպես ինքը, այնպես էլ իրենց մասնաճյուղի սպասարկման բաժնի պետ Մանասարյանը, նրան հանգամանորեն բացատրել են նրա քարտային հաշվից գումարներ կանխիկացնելու հանգամանքը, նույնիսկ հանելով քաղվածքները տառ առ տառ նրա հետ վերլուծել են կանխիկացումները, ապա այդ մասին հայտնել են գլխամասային գրասենյակ համաձայն Ջ. Նավասարդյանի դիմում-բողոքի։ Գլխավոր գրասենյակ դիմելուց և կրկին չբավարարվելուց հետո, Ջ. Նավասարդյանը կրկին դիմել է իրենց մասնաճյուղ և ևս մեկ անգամ օր առ օր քննարկվել են կանխիկացումները։ Գ. Բալասանյանը նշել է նաև, որ ինչպես բանկը, այնպես էլ բանկի աշխատակիցները որևէ առնչություն չունեն Ջ. Նավասարդյանի գումարների հափշտակության հետ։
/ գ.թ. 81-82 /
Գործով վկա Հասմիկ Սանասարյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2009 թվականից աշխատում է «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության «Ուրարտու» մասնաճյուղում` որպես քաղաքացիների սպասարկման բաժնի պետ։ Ջ. Նավասարդյանը բազմիցս դիմել է իրենց բանկի մասնաճյուղ՝ իր գումարները առանց իր գիտության քարտից կանխիկացնելու հարցով: Ինչպես ինքը, այնպես էլ իրենց մասնաճյուղի կառավարիչը, նրան հանգամանորեն բացատրել են նրա քարտային հաշվից գումարներ կանխիկացնելու հանգամանքը։ Ջ. Նավասարդյանի դիմում-բողոքը ուղարկել են գլխամասային գրասենյակ, որտեղ նույնպես վերջինիս մանրամասն բացատրել են։ Նշել է նաև, որ ինչպես բանկը, այնպես էլ բանկի աշխատակիցները որևէ առնչություն չունեն Ջ. Նավասարդյանի գումարների հափշտակության հետ։
/ գ.թ. 83-84 /
Գործով վկա Միհրան Վարդանյանի ցուցմունքով այն մասին, որ աշխատում է «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության գլխավոր գրասենյակում` որպես անվտանգության ֊ծառայության տեխնիկական աջակցության բաժնի պետ: 26.04.2016թ. ստացված Ջ.Նավասարդյանի դիմում-բորլոքի հիման վրա, վերջինիս ցույց են տվել իր դիմումով նշված ժամանակահատվածում նրա քարտային հաշվի կանխիկացումների բանկոմատների տեսագրությունները, որտեղ երևում էր, որ կանխիկացումևերը կատարում է նրա դուստրը։ Տեսագրությունները դիտելուց հետո Ջ. Նավասարդյանը հայտարարել է, որ կդիմի ոստիկանություն։ Դրանից հետո, Ջ. Նավասարդյանը նույն տեսագրությունները դիտել է իր դստեր հետ, որից հետո իրենց բաժին այլևս չի եկել։
/ գ.թ. 85-86 /
Ապացույց ճանաչված այլ փաստաթուղթ հանդիսացող «Արմենտել» ՓԲ ընկերությունից ստացված` մեղադրյալ Ա. Սարգսյանի 091-49-18-62 հեռախոսահամարից կատարված մուտքային և ելքային հեռախոսազանգերի վերծանումները պարունակող լազերային սկավառակով, որի զննությամբ պարզվել է, որ Ջ.Նավասարդյանի քարտային հաշվից կատարված կանխիկացումների ժամանակահատվածում կատարված հեռախոսազանգերը սպասարկվել են դեպքի վայրին հարակից տարածքում տեղադրված կապի ծածկույթն ապահովվող կայանների կողմից։
/ գ.թ. 148-151, 260-261 /
Ապացույց ճանաչված այլ փաստաթուղթ հանդիսացացող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերությունից առգրավված Ջ.Նավասարդյանի քարտային հաշվից բանկոմատներով կատարված կանխիկացումների տեսագրությունները պարունակող լազերային սկավառակով, որի զննությամբ պարզվել է, որ կանխիկացման գործարքները կատարվել են մեղադրյալ Ա.Սարգսյանի կողմից։
/գ.թ. 87-91, 172-175, 262-263/
Ապացույց ճանաչված այլ փաստաթուղթ հանդիսացող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերությունից ստացված Ջ.Նավասարդյանի բանկային հաշվի քաղվածքով և գրությամբ, համաձայն որոնց 2014 թվականի հոկտեմբերի 17-ից մինչև 2015 թվականի հունիսի 09-ն ընկած ժամանակահատվածում կատարվել են շուրջ 850.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով կանխիկացումներ Երևան քաղաքի Մաշտոց 22 հասցեում տեղադրված «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկոմատից։
/ գ.թ. 54-63, 232, 264-265 / »:

Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները


Դատարանում ամբաստանյալ Անահիտ Սարգսյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչեց և ցուցմունք տվեց այն մասին, որ համատեղ է բնակվում իր մայրիկի` տուժող Ջեմմա Նավասարդյանի հետ: Իրենց հետ միասին ապրում են նաև իր երկու զավակները: Իր ընտանիքը նյութապես ապահովված է, գումարի անհրաժեշտության դեպքում կարող է դիմել իր մորը կամ եղբայրներին: Մայրը գումարները հավաքել է իր և իր զավակների համար: Մոր քարտից գումար կանխիկացնելիս` ինքը միայնակ չի եղել, միշտ միասին են եղել իր մայրիկի հետ: Երբևէ իր մայրիկից գումար չի հափշտակել: Տեսագրություններում արտացոլված դրվագում, քարտից գումար կանխիկացնելու ժամանակ քարտը բանկոմատից դուրս է նետվել և գումար չեն ստացել: Երբևէ առանց իր մայրիկի ինքը գումար բանկոմատից չի ստացել:
/դատական նիստի արձանագրություն/
Տուժող Ջեմմա Նավասարդյանը Դատարանին հայտնեց, որ 2011 թվականից սկսել է օգտվել քարտային համակարգից և իր դիմումի համաձայն թոշակը փոխանցվել է Արդշինբանկի կողմից տրված քարտային հաշվին:
2011 թվականից մինչև 2015 թվականի հունիս ամիսն իր հաշվին կուտակվել է գրեթե 1.993.000 ՀՀ դրամ գումար, որից շուրջ 400.000 ՀՀ դրամը տարբեր ժամանակահատվածներում ինքն է կանխիկացրել և իր հաշվին մնացել էր գրեթե 1.600.000 ՀՀ դրամ գումար։
2015 թվականի հունիս ամսին, երբ փորձել է գումար կանխիկացնել` տեսել է, որ քարտի մեջ այլևս գումար չկա։ ՀՀ-ում գտնվելու ժամանակ իր բանկային քարտը ոչ ոքի չի հանձնել, այն մշտապես գտնվել է իր պայուսակի մեջ: Իր գիտությամբ կանխիկացվել է 1.900.000 ՀՀ դրամ գումար:
2014 թվականին գումար չի հանել: Երբ աղջկա հետ մոտեցել են համապատասխան սարքին` երկու անգամ էլ քարտը դուրս է գցել: Ինքը հեռվից է նայել, բայց տեսել է , որ քարտը դուրս է ընկել: Քարտի գաղտնաբառը գրել է անձնագրի առաջին էջին, մատիտով: Հետո տեսել է, որ գաղտնաբառը ջնջված է: Կարծում է , որ ինչ-որ մեկն հանել է քարտը, քանի որ այն եղել է անձնագրի մեջ: Բացի իրենից` ոչ-ոք չէր կարող իր քարտը վերցնել: Անահիտը երբեք իրենից գումար չի հափշտակել, քանի որ այդ գումարները հավաքել է նրա և նրա զավակների համար: Կարծում է, որ իր գումարները հափշտակել են բանկային համակարգի աշխատակիցները: Բանկի աշխատակիցը իրեն ասել է, որ իր գումարներով այլ անձինք են հետաքրքրվում:
/դատական նիստի արձանագրություն/
Վկա Գուրգեն Բալասանյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2010 թվականից աշխատում է «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության «Ուրարտու» մասնաճյուղում՝ որպես կառավարիչ։ Ջ.Նավասարդյանը բազմիցս դիմել է իրենց բանկի մասնաճյուղ՝ իր գումարներն առանց իր գիտության քարտից կանխիկացնելու հարցով։ Ինչպես ինքը, այնպես էլ իրենց մասնաճյուղի սպասարկման բաժնի պետ Մանասարյանը նրան հանգամանորեն բացատրել են նրա քարտային հաշվից գումարներ կանխիկացնելու հանգամանքը, նույնիսկ հանելով քաղվածքները` տառ առ տառ նրա հետ վերլուծել են կանխիկացումները, ապա այդ մասին հայտնել են գլխամասային գրասենյակ` համաձայն Ջ. Նավասարդյանի դիմում-բողոքի։ Գլխավոր գրասենյակ դիմելուց և կրկին չբավարարվելուց հետո Ջ. Նավասարդյանը կրկին դիմել է իրենց մասնաճյուղ և ևս մեկ անգամ օր առ օր քննարկվել են կանխիկացումները: Ինչպես բանկը, այնպես էլ բանկի աշխատակիցներն որևէ առնչություն չունեն Ջ. Նավասարդյանի գումարների հափշտակության հետ։
/ գ.թ. 81-82, դատական նիստի արձանագրություն/
Վկա Հասմիկ Մանասարյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2009 թվականից աշխատում է «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության «Ուրարտու» մասնաճյուղում` որպես քաղաքացիների սպասարկման բաժնի պետ։ Ջ. Նավասարդյանը բազմիցս դիմել է իրենց բանկի մասնաճյուղ՝ իր գումարներն առանց իր գիտության քարտից կանխիկացնելու հարցով: Ինչպես ինքը, այնպես էլ իրենց մասնաճյուղի կառավարիչը նրան հանգամանորեն բացատրել են նրա քարտային հաշվից գումարներ կանխիկացնելու հանգամանքը։ Ջ. Նավասարդյանի դիմում-բողոքը ուղարկել են գլխամասային գրասենյակ, որտեղ նույնպես վերջինիս մանրամասն բացատրել են։ Ինչպես բանկը, այնպես էլ բանկի աշխատակիցներն որևէ առնչություն չունեն Ջ. Նավասարդյանի գումարների հափշտակության հետ: Ինքը երբեք տուժողին չի ասել, որ իր գումարների հետ կապված, այլ անձինք են հետաքրքրվում:
/գ.թ. 83-84, դատական նիստի արձանագրություն/
Վկա Միհրան Վարդանյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության գլխավոր գրասենյակում` որպես անվտանգության ֊ծառայության տեխնիկական աջակցության բաժնի պետ: 26.04.2016թ. ստացված Ջ.Նավասարդյանի դիմում-բողոքի հիման վրա, վերջինիս ցույց են տվել իր դիմումով նշված ժամանակահատվածում նրա քարտային հաշվի կանխիկացումների բանկոմատների տեսագրությունները, որտեղ երևում էր, որ կանխիկացումները կատարում է նրա դուստրը։ Տեսագրությունները դիտելուց հետո Ջ. Նավասարդյանը հայտարարել է, որ կդիմի ոստիկանություն։ Դրանից հետո, Ջ. Նավասարդյանը նույն տեսագրությունները դիտել է իր դստեր հետ, որից հետո իրենց բաժին այլևս չի եկել։
/ գ.թ. 85-86, դատական նիստի արձանագրություն /
Ապացույց ճանաչված այլ փաստաթուղթ հանդիսացող «Արմենտել» ՓԲ ընկերությունից ստացված` մեղադրյալ Ա. Սարգսյանի 091-49-18-62 հեռախոսահամարից կատարված մուտքային և ելքային հեռախոսազանգերի վերծանումները պարունակող լազերային սկավառակի զննությամբ պարզվել է, որ Ջ.Նավասարդյանի քարտային հաշվից կատարված կանխիկացումների ժամանակահատվածում կատարված հեռախոսազանգերը սպասարկվել են դեպքի վայրին հարակից տարածքում տեղադրված, կապի ծածկույթն ապահովող կայանների կողմից։
/ գ.թ. 148-151, 260-261, դատական նիստի արձանագրություն /
Ապացույց ճանաչված այլ փաստաթուղթ հանդիսացացող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերությունից առգրավված Ջ.Նավասարդյանի քարտային հաշվից բանկոմատներով կատարված կանխիկացումների տեսագրությունները պարունակող լազերային սկավառակի զննությամբ պարզվել է, որ կանխիկացման գործարքները կատարվել են մեղադրյալ Ա.Սարգսյանի կողմից։
/գ.թ. 87-91, 172-175, 262-263, դատական նիստի արձանագրություն /
Ապացույց ճանաչված այլ փաստաթուղթ հանդիսացող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերությունից ստացված Ջ.Նավասարդյանի բանկային հաշվի քաղվածքով և գրությամբ, համաձայն որոնց 2014 թվականի հոկտեմբերի 17-ից մինչև 2015 թվականի հունիսի 09-ն ընկած ժամանակահատվածում կատարվել են շուրջ 850.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով կանխիկացումներ Երևան քաղաքի Մաշտոց 22 հասցեում տեղադրված «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկոմատից։
/ գ.թ. 54-63, 232, 264-265, դատական նիստի արձանագրություն /
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Հետազոտելով գործի ապացույցները, այդ թվում` ամբաստանյալ Անահիտ Սարգսյանի, տուժող Ջեմմա Նավասարդյանի, վկաներ Գուրգեն Բալասանյանի, Հասմիկ Սանասարյանի, Միհրան Վարդանյանի ցուցմունքները, հրապարակելով և հետազոտելով գործին կցված փաստաթղթերը, դրանք համադրելով քրեական գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների հետ, գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` Դատարանը գտնում է, որ բավարար ապացույցներ Դատարանին չեն ներկայացվել այն մասին, որ Անահիտ Սարգսյանը ապօրինի մուտք գործելով պահեստարան կատարել է խոշոր չափերով գողություն:
Քրեական գործի նախաքննությամբ չի ապացուցվել և դատաքննությամբ չի հաստատվել այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Անահիտ Սարգսյանին վերագրվող արարքում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով նախատեսված հանցագործության հանցակազմը, ուստի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Անահիտ Սարգսյանը պետք է արդարացվի` կատարած արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն`
«Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները, կամ իրեն ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի քննարկման դեպքում, իրավունք ունի գործի արդարացի հրապարակային դատաքննության` խելամիտ ժամկետում, օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից: (…)
Յուրաքանչյուր ոք, ով մեղադրվում է քրեական հանցագործության մեջ, անմեղ է համարվում, մինչեւ որ նրա մեղավորությունը չապացուցվի օրենքին համապատասխան:(…)»:
Նույն կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի համաձայն`
«Ոչ ոք չպետք է մեղավոր ճանաչվի որևէ գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին գործող ներպետական կամ միջազգային իրավունքի համաձայն, հանցագործություն չի համարվել: (…)»:
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով`
1) անձին իրավասու դատարանը դատապարտել է հանցանք կատարելու համար. (…)»:
ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի, հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք: (…)»:
ՀՀ Սահմանադրության 66-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով»:
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է: (…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն`
«Քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով:
2. Քրեական օրենքն անալոգիայով կիրառելն արգելվում է:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…) 3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի: (…)»:
Նույն օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ:»:
Նույն օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն`
« Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով.
7) այն հանգամանքները, որոնք հիմնավորում են, որ գույքը ստացվել է հանցագործության կատարման արդյունքում կամ այդ գույքի օգտագործումից կամ օգտագործվել է կամ նախատեսվել է օգտագործել որպես հանցագործության գործիք կամ միջոց կամ ուղղվել է ահաբեկչության ֆինանսավորմանը կամ հանդիսանում է Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 215.1-ին հոդվածի 7-րդ մասով նախատեսված մաքսանենգության առարկա:»:
Վերոգրյալ նորմերի վերլուծությունից բխում է, որ արարքը հանցավոր ճանաչելու համար անհրաժեշտ են հետևյալ պայմանների միաժամանակյա առկայությունը՝
ա/ արարքը պետք է նախատեսված լինի քրեական օրենքով,
բ/ այն պետք է բովանդակի հանցակազմի բոլոր հատկանիշները:
Այլ կերպ` նշված պայմաններից որևէ մեկի բացակայությունը բացառում է հանցանքի առկայությունը:
Նշված հետևությունը բխում է նաև Տիգրան Ժորայի Շմավոնյանի վերաբերյալ ՎԲ-107/07 գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2007թ. հուլիսի 13-ի որոշմամբ արտահայտած իրավական դիրքորոշումից, որի համաձայն`
«4. (...) Արարքը ճանաչվում է հանցավոր միայն այն դեպքում, երբ առկա են քրեական օրենքով նախատեսված բոլոր հատկանիշները: Հանցագործությունն իրենից ներկայացնում է չորս պարտադիր տարրերի միասնություն, այն է՝ օբյեկտ, օբյեկտիվ կողմ, սուբյեկտ, սուբյեկտիվ կողմ: Նշվածներից թեկուզ մեկի բացակայությունը անձի արարքում վկայում է հանցակազմի բացակայության մասին: (…)»:
Մեջբերված նորմերով սահմանված է նաև օրինականության սկզբունքը, որի անբաժանելի տարրն է «չկա հանցագործություն և պատիժ, եթե այն սահմանված չէ օրենքով» ¥nullum crimen, nulla poena sine lege¤ կանոնը: Վերջինս իր արտացոլումն է գտել ինչպես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Եվրոպական դատարան), այնպես էլ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային պրակտիկայում:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն ՍԴ/0036/01/16 գործով 2019 թվականի նոյեմբերի 7-ին կայացրած որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(...) 18. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Գողությունը՝ ուրիշի գույքի զգալի չափերով գաղտնի հափշտակությունը (…)»:
Վճռաբեկ դատարանը նախկինում կայացրած իր որոշումներում հափշտակության՝ որպես սեփականության դեմ ուղղված հանցագործության հատկանիշների վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է արտահայտել հետևյալի մասին. «Հափշտակություն» հասկացությունը ենթադրում է ուրիշի գույքն ապօրինի, անհատույց, շահադիտական նպատակով վերցնել կամ այն հանցավորինը կամ այլ անձինը դարձնել, եթե հանցավորն այդ գույքը տնօրինելու կամ օգտագործելու իրական հնարավորություն է ունեցել։ Իսկ դրանից հետևում է, որ գողության օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշը` գործողությունը, դրսևորվում է նրանում, որ ուրիշի գույքը հանցավորի կողմից վերցվում, և հանցավորինը կամ այլ անձինն է դարձվում» :
Վերահաստատելով մեջբերված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ, ի թիվս այլնի, քննարկվող արարքի պարտադիր քրեաիրավական հատկանիշ է հանդիսանում հափշտակվող գույքի՝ այլ անձին (ֆիզիկական անձ, իրավաբանական անձ, պետություն, համայնք) պատկանելու հանգամանքը: Հափշտակության դեպքում անձի՝ ուրիշի գույքն ապօրինի կերպով իրենը դարձնելը բացասական ազդեցություն է ունենում դրան օրինական հիմքերով տիրապետողի գույքային ֆոնդի վրա, ինչն էլ իրենից ենթադրում է որոշակի նյութական վնաս: Ուրիշի գույքն իրենը կամ այլ անձինը դարձնելը հնարավոր է կատարել հափշտակվող գույքի՝ ուրիշին պատկանելու պարագայում: Գույքի՝ ուրիշին չպատկանելու դեպքում բացակայում է քննարկվող հանցակազմի օբյեկտը՝ քրեաիրավական պաշտպանության ներքո գտնվող սեփականության այն հարաբերությունները, որոնք հափշտակության արդյունքում խախտվում են: Հանցագործության օբյեկտի բացակայության պայմաններում քրեադատավարական տեսանկյունից բացակայում է նաև տուժողը, քանի որ օրենսդրական կարգավորումների համաձայն՝ տուժող է այն անձը, ում պատճառվել է կամ կարող էր պատճառվել, ի թիվս այլնի, գույքային վնաս, ինչը պետք է նույնական լինի քրեական օրենքով նկարագրված վնասի հետ: Այլ կերպ ասած՝ հանցակազմի հատկանիշ հանդիսացող վնասի կրողը կամ հնարավոր կրողը կարող է քրեական վարույթում հանդես գալ որպես տուժող: Միևնույն ժամանակ, չի բացառվում գույքային վնասի հետ կապված հարցերի քննարկումն այլ իրավահարաբերությունների շրջանակներում (քաղաքացիական, վարչական և այլն):
Գողության՝ որպես նյութական հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է հանդիսանում հետևանքը՝ վնասը, որը պետք է հաստատվի քրեական գործով ձեռք բերված փաստական տվյալներով:
Վնասի չափը, որպես կանոն, որոշվում է հափշտակված գույքի՝ դատաապրանքագիտական փորձաքննությամբ որոշված շուկայական միջին արժեքով: Գույքի վաճառքի գինը չի կարող մեխանիկորեն հիմք ընդունվել հափշտակության չափը որոշելու համար, քանի որ գույքի շուկայական արժեքն ու դրա վաճառքի գինը ոչ բոլոր դեպքերում են համընկնում: Վաճառքի գինը կարող է տարբերվել՝ բարձր կամ ցածր լինել շուկայական արժեքից:
Սուբյեկտիվ կողմի՝ մեղքի ձևի տեսանկյունից, հափշտակությունը դրսևորվում է ուղղակի դիտավորությամբ, որի դեպքում հանցավորը գիտակցում է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը, այսինքն` դրա ունակությունը վնաս պատճառելու գոյություն ունեցող հասարակական հարաբերություններին:(…)»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«(…) 28. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…) 3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...) 3) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները»:
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում:
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար:
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը):
29. Վերահաստատելով և զարգացնելով նախորդ կետում մեջբերված գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ «ապացույցների բավարարությունը» որոշելու չափանիշներն են.
1) անմեղության կանխավարկածը,
2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը:
30. Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը: Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ: Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության:
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. «(…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը): Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը):
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ):
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար:
31. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը: (…)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է: Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ): Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ):
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից: Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա: Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա:
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է: Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման:
31.1. Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին: Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է.
- աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),
- ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները,
- դատավարական ձևակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման,
- լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից:
Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով:
31.2. Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն: Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը: Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին:
31.3. Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա:
32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը): Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն:
Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն՝ «Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված: Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները»:
Դատական ակտի պատճառաբանվածության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար:
(…) Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման:
(…) Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում՝ ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտել [է] «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված` անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում (տե՛ս Սալովն ընդդեմ Ուկրաինայի (Salov v. Ukraine) 06.09.2005 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդեան ընդդեմ Ռումինիայի (Boldea v. Romania) 15.02.2007 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինարն ընդդեմ Մոլդովայի (Gradinar v. Moldova) 08.04.2008 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02)» (տե՛ս Ֆրունզիկ Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը):
Վերահաստատելով Ֆ.Գալստյանի գործով որոշմամբ ձևավորած իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի 3-րդ կետ): Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի համապատասխան ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ, կհանգեցնեն կամայականության և անձի արդար դատաքննության իրավունքի խախտման՝ սահմանափակելով նաև դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելու վերադաս դատարանի հնարավորությունը:
33. Սույն որոշման 29-32-րդ կետերում կատարված իրավական վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց: Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…) : Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում:» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը):
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած:»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն ԵԱՔԴ/0009/01/13 գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ին կայացրած որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…)23. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն`
«Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն` «1. Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը:(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»:
23.1. Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ հանցագործության մեջ անձի մեղավորության հարցը լուծվում է դրա մասին վկայող բավարար ապացույցների ամբողջությամբ: «Ապացույցների բավարարություն» հասկացությունը գնահատողական է և իրենից ներկայացնում է ապացույցների համակցության գնահատման վերջնական արդյունք (ապացույցների բավարարության չափանիշների` վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 15-19-րդ կետերը):
Վճռաբեկ դատարանն ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշների վերաբերյալ ձևավորած իրավական դիրքորոշումներն ամբողջացրել և զարգացրել է Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի գործով որոշման շրջանակներում: Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ անձի դատապարտման համար անհրաժեշտ է ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բավարար կլինի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու, անձի մեղավորության առնչությամբ ցանկացած ողջամիտ կասկած բացառելու և ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի մոտ համապատասխան ներքին համոզմունք ձևավորելու համար: Ներքին համոզմունքը` որպես սուբյեկտիվ կատեգորիա, պետք է օբյեկտիվ հիմքեր ունենա, այն է` բխի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստական տվյալների ամբողջությունից, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ կձևավորեն անձի մեղավորության վերաբերյալ համոզվածություն: Ընդ որում, ներքին համոզմունքն օբյեկտիվանում և իրավական նշանակություն է ձեռք բերում դատական ակտերի հիմնավորման և պատճառաբանման միջոցով (մանրամասն տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 29-32-րդ կետերը):
Վճռաբեկ դատարանը քննարկվող որոշմամբ արձանագրել է, որ «[Ք]րեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած» (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 33-րդ կետը):
24. Ընդհանրացնելով նախորդ կետում մեջբերված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից: Միաժամանակ դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել. այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում:
25. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի օրինական և հիմնավորված:
(…)
3. Դատարանի դատավճիռը հիմնավորված է, եթե`
դրա հետևությունները հիմնված են միայն դատաքննության ժամանակ հետազոտված ապացույցների վրա.
այդ ապացույցները բավարար են մեղադրանքը գնահատելու համար.
դատարանի կողմից հաստատված ճանաչված հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին:
4. Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված: Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...)
3) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները»:
Դատական ակտերի պատճառաբանվածության օրենսդրական պահանջը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ՝ ձևավորելով հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(...) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար:
(...) Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման (...)» (տե՛ս Ֆ.Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը):
25.1. Վերահաստատելով Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է իր նախադեպային իրավունքում ձևավորած իրավական դիրքորոշումն այն մասին, որ դատարանը պարտավոր է կայացվող դատական ակտում վերլուծության ենթարկել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատել բոլոր այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները: Ընդ որում, ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս կարևոր է դրա աղբյուրի հատկանիշների բացահայտումը (ցուցմունք տվող անձանց շահագրգռվածություն, ֆիզիկական ու հոգեբանական վիճակ և այլն), բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը, այլ աղբյուրից նույն տեղեկությունն ստանալու հնարավորության պարզումը և այլն: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 31.3-32-րդ կետերը):(…)»:
Վերոհիշյալ չափանիշներով գնահատելով սույն գործի փաստական հանգամանքները` Դատարանը գտնում է, որ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով հնարավոր չէ հետևություն անել ամբաստանյալ Անահիտ Սարգսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածության և օրինականության վերաբերյալ:
Դատարանի գնահատմամբ սույն գործով չի ձևավորվել վերաբերելի, թույլատրելի և հավաստի ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որպեսզի դրանք ապահովեն սույն գործի ճիշտ լուծման համար առանցքային նշանակություն ունեցող հանգամանքները, մասնավորապես` ամբաստանյալի կողմից, ապօրինի մուտք գործելով պահեստարան և խոշոր չափի գողություն կատարելու հիմնավորվածությունը և արժանահավատությունը:
Այլ կերպ ասած` գործով ապացույցների անհրաժեշտ և բավարար համակցություն ձեռք չի բերվել, որպեսզի ամբաստանյալի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով նախատեսված հանցանքի կատարման վերաբերյալ յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք Դատարանը հաստատված համարի այն խորությամբ և աստիճանի, որ կասկած չմնա դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ, իսկ Դատարանին ներկայացված ապացույցներով` այդ հանգամանքների ապացուցվածությունն ակնհայտ կասկած է հարուցում, այսինքն առկա է չփարատված կասկած` ամբաստանյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքը կատարած լինելու մասին, որը պետք է մեկնաբանվի հօգուտ նրա:
Մեղադրանքի կողմը պաշտպանելով մեղադրանքը` գտել է, որ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հիմնավորվել է, որ ամբաստանյալ Անահիտ Ենոքի Սարգսյանը ուրիշի գույքի խոշոր չափերի հափշտակություն կատարելու միասնական հանցավոր մտադրությամբ միավորված, շարունակաբար 2014 թվականի հոկտեմբերի 17-ից մինչև 2015 թվականի հունիսի 06-ն ժամանակահատվածում մոր` Ջեմմա Գրիգորի Նավասարդյանին պատկանող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկային քարտի օգտագործմամբ, ապօրինի մուտք գործելով պահեստարան համարվող՝ Երևան քաղաքի Մաշտոց 22 հասցեում գտնվող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության բանկոմատ, կանխիկացրել և գաղտնի հափշտակել է ընդհանուր խոշոր չափի՝ 850,000 ՀՀ դրամ գումար:
Որպես ամբաստանյալ Անահիտ Սարգսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորում Դատարանին ներկայացվել և հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները.
1) տուժող Ջ. Նավասարդյանի, վկաներ Գ. Բալասանյանի, Հ. Մանասարյանի, Մ. Վարդանյանի, նախաքննական ցուցմունքները, որոնցում մեղադրանքը հաստատող տեղեկություններ առկա չեն,
2) որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, «Արմենտել» ՓԲ ընկերությունից ստացված` մեղադրյալ Ա. Սարգսյանի 091-49-18-62 հեռախոսահամարից կատարված մուտքային և ելքային հեռախոսազանգերի վերծանումները պարունակող լազերային սկավառակը, որը Ա. Սարգսյանի վերաբերյալ` նրա մեղադրանքը հաստատող տեղեկություն չի պարունակում:
3) որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերությունից առգրավված, Ջ. Նավասարդյանի քարտային հաշվից բանկոմատներով կատարված կանխիկացումների տեսագրությունները պարունակող լազերային սկավառակը, որը Ա. Սարգսյանի վերաբերյալ` նրա մեղադրանքը հաստատող տեղեկություն չի պարունակում:
4) որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերությունից ստացված Ջ. Նավասարդյանի բանկային հաշվի քաղվածքը և գրությունը, որոնք որը Ա. Սարգսյանի վերաբերյալ` նրա մեղադրանքը հաստատող տեղեկություններ չեն պարունակում:
Դատարանը գտնում է, որ որպես Անահիտ Սարգսյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորող ապացույցներ՝ Դատարանին ներկայացված վերոհիշյալ ապացույցներն ամբաստանյալ Անահիտ Սարգսյանի կողմից ապօրինի պահեստարան մուտք գործելով, խոշոր չափերով գողություն կատարելը հաստատող փաստարկներ և հիմնավորումներ չեն պարունակում:
Շարադրված փաստերը գնահատելով վերոհիշյալ իրավական վերլուծության լույսի ներքո` Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու համար, որ Անահիտ Սարգսյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով նախատեսված հանցավոր արարք: Մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Անահիտ Սարգսյանի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու և նրան մեղսագրվող հանցավոր արարքի փաստական հանգամանքները հաստատված համարելու համար` այն ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած:
Այսպիսով, ստուգելով ամբաստանյալ Անահիտ Սարգսյանի կողմից, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով նախատեսված արարք կատարելու վերաբերյալ գործով ձեռք բերված ապացույցները դրանց վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ` Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Անահիտ Սարգսյանի մասնակցությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով նախատեսված արարքում ապացուցված չէ և սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, ուստի Անահիտ Սարգսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման և նա պետք է արդարացվի` կատարված հանցագործությանը նրա մասնակցությունն ապացուցված չլինելու պատճառաբանությամբ:
Դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում բացակայում է հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը, քանի որ չի ապացուցվել Անահիտ Սարգսյանի կողմից գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելը:
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել:
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Անահիտ Սարգսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը պետք է վերացնել:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 364-րդ, 366-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով, Դատարանը`

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ճանաչել և հռչակել ամբաստանյալ Անահիտ Ենոքի Սարգսյանի անմեղությունը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրան այդ մեղադրանքում արդարացնել` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ:
Ամբաստանյալ Անահիտ Ենոքի Սարգսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը վերացնել:
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ