ԵԿԴ/0318/01/17






Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը,


նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Թ. Խաչատրյանի,

մասնակցությամբ`

մեղադրող,
Հայաստանի Հանրապետության
/այսուհետ նաև ՀՀ/ դատախազության
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների
դատախազության դատախազ Վ. Պողոսյանի,

հանրային պաշտպան Ա. Մկրտչյանի,


2018թ. փետրվարի 12-ին Երևանում,

դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի

Դավիթ Վաղինակի Քերոբյանի`
ծնված 1992թ. հունվարի 20-ին Վրաստանի Հանրապետության Թբիլիսի քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուրի, խնամքին ոչ ոք, նախկինում չդատված, հաշվառված է Երևանի Նոր Խարբերդ թիվ 15 փողոցի թիվ 100/19 տանը, բնակվում է Երևանի Բուռնազյան 2-րդ նրբանցքի թիվ 5 տանը, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով։


Գործի դատավարական նախապատմությունը

2016թ. հուլիսի 1-ին, ժամը 22։10-ի սահմաններում, անհայտ անձը Երևանի Աբովյան փողոցի թիվ 1 շենքի դիմաց` փողոցում, դիտավորությամբ, կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգը և բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով հասարակության նկատմամբ, սեռական բնույթի անհասցե հայհոյանքներ է հնչեցրել, որը զուգորդվել է նույն հասցեում կայանված` Վոլոդյա Արտեմի Ղազարյանին պատկանող «Մերսեդես» մակնիշի 88 TV 898 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վնասելով։
Դեպքի առթիվ, 2016թ. հուլիսի 7-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է թիվ 15129116 քրեական գործը և ընդունվել է նույն բաժնի քննիչի վարույթ։
Նախաքննության մարմնի 2017թ. հունվարի 16-ի որոշումներով Դավիթ Վաղինակի Քերոբյանը, Էդգար Վաղինակի Քերոբյանը և Անդրանիկ Գագիկի Խաչատրյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով ներգրավվել են որպես մեղադրյալ, նրանցից յուրաքանչյուրի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը և հայտարարվել է նրանց հետախուզումը։
Նույն օրը Դ. Քերոբյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա` «2016թ. հուլիսի 01-ին` ժամը 22։10-ի սահմաններում, Երևանի Աբովյան 1 և 2 հասցեներում` «Փինկ Բերրի» կոչվող պաղպաղակի վաճառակետի դիմացի հատվածում` մայթեզրին, շուրջ 20-30 րոպե տևողությամբ, դիտավորությամբ, կոպիտ կերպով խախտելով հասարակության նկատմամբ հարգանքի դրսևորման տարրերը և անտեսելով հասարակական վայրերում վարքագծի ընդունված նորմերն ու ակնհայտ արհամարհանք ցուցաբերելով մարդկային համակեցության կանոնների, հասարակության, բարոյականության նորմերի նկատմամբ` հավաքված քաղաքացիների և ՀՀ ոստիկանության աշխատակիցների ներկայությամբ բարձրաձայն սեռական բնույթի հայհոյանքներ է հնչեցրել, որով էականորեն խաթարել է հասարակական վայրում գտնվող անձանց` հավաքված քաղաքացիների ֆիզիկական և հոգեկան անձեռնմխելիությունը։
Այսինքն, Դ.Քերոբյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարք՝նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով։»։
Նախաքննության մարմնի 2017թ. հունվարի 18-ի որոշմամբ թիվ 15129116 քրեական գործի վարույթը կասեցվել է` մեղադրյալների գտնվելու վայրը պարզված չլինելու պատճառաբանությամբ։
2017թ. փետրվարի 18-ին Է. Քերոբյանը կամովին ներկայացել է ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին, 2017թ. փետրվարի 20-ին ներկայացվել է վարույթն իրականացնող մարմնին և նույն օրը որոշում է կայացվել քրեական գործով վարույթը վերսկսելու մասին։
Թիվ 15129116 քրեական գործով նախաքննության մարմնի 2017թ. մարտի 7-ի որոշմամբ, ավտոմեքենաներին վնաս պատճառելու կապակցությամբ մեղադրյալ Է. Քերոբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 186-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։
Նախաքննության մարմնի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ թիվ 15129116 քրեական գործից անջատվել է Է. Քերոբյանի կողմից 2016թ. հուլիսի 1-ին Երևանի Աբովյան փողոցի թիվ 1 և 2 հասցեներում գտնվող «Փինք Բերրի» պաղպաղակի վաճառակետի դիմաց խուլիգանություն կատարելու մասը, որին շնորհվել է 15129116/1 համարը։
Նախաքննության մարմնի 2017թ. մարտի 10-ի որոշմամբ թիվ 15129116 քրեական գործի վարույթը կասեցվել է` մեղադրյալի գտնվելու վայրը պարզված չլինելու հիմքով։
2017թ. նոյեմբերի 21-ին Դ. Քերոբյանը կամովին ներկայացել է ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Էրեբունու բաժին և նույն օրը որոշում է կայացվել քրեական գործով վարույթը վերսկսելու մասին։
Նախաքննության մարմնի 2017թ. դեկտեմբերի 4-ի որոշմամբ թիվ 15129116 քրեական գործից անջատվել է Դավիթ Վաղինակի Քերոբյանի կողմից 2016թ. հուլիսի 1-ին Երևանի Աբովյան փողոցի թիվ 1 և 2 հասցեներում գտնվող «Փինք Բերրի» պաղպաղակի վաճառակետի դիմաց խուլիգանություն կատարելու մասը, որին շնորհվել է 15129116/2 համարը։
2017թ. դեկտեմբերի 7-ին թիվ 15129116/2 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2017թ. դեկտեմբերի 11-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, 2017թ. մարտի 27-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2017թ. դեկտեմբերի 18-ին նշանակելու մասին։

Արագացված դատական քննություն

Մինչև դատաքննությունը սկսելն ամբաստանյալ Դ. Քերոբյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով։ Ամբաստանյալը հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, ինքը համաձայն է մեղադրանքի հետ։
Պաշտպանը հայտնեց, որ համաձայն է միջնորդության հետ։
Մեղադրողը հայտնեց, որ դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չի առարկում։
Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները` որոշում կայացրեց արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` գտնում է, որ ամբաստանյալ Դ. Քերոբյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք։

Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալը նախկինում դատված չի եղել, իրեն վերագրվող արարքը կատարել է ալկոհոլ գործածած վիճակում։

Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Առաջադրված մեղադրանքն ամբաստանյալի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Դ. Քերոբյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, խուլիգանություն կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Կատարած հանցագործության համար ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան անյլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում տուգանքի և կալանքի ձևով։
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։
15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։ (…)»։
Ամբաստանյալ Դ. Քերոբյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Դ. Քերոբյանի անձը` նախկինում դատված չլինելը, կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը` ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն լինելը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը` նախաքննության ընթացքում վարույթն իրականացնող մարմնից խուսափելը։
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելը, իսկ ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող որևէ հանգամանք դատարանը չի արձանագրում։
Հաշվի առնելով վերոգրյալը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող հանգամանքների հետ, հաշվի առնելով նաև ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող վերոհիշյալ հանգամանքի առկայությունը` դատարանը գտնում է, որ Դ. Քերոբյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի` այդ հանցագործության համար նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակի` տուգանքի ձևով, քանի որ պատիժներից առավել խիստը կիրառելու հիմքեր առկա չեն։ Բացի այդ` տուգանքի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
Դատարանը գտնում է, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Դ. Քերոբյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու կամ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Դ. Քերոբյանի նկատմամբ խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունն ընտրված է ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ դատական քննության ընթացքում դրա պայմաններն ամբաստանյալի կողմից չեն խախտվել, իսկ այն վերացնելու հիմքեր առկա չեն։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ և 3751-3754-րդհոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ամբաստանյալ Դավիթ Վաղինակի Քերոբյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի նվազագույն աշխատավարձի հիսնապատիկի` 50.000 /հիսուն հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Ամբաստանյալ Դավիթ Քերոբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով չի կարող բողոքարկվել։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ