Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0313/01/17
Վիճակագրական տողի համար :
8.28
Պատասխանող
Ալեն Մարտիրոսյան
Ալեն Մարտիրոսյան Մարատի
Ալեն Մարտիրոսյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Արմեն Դանիելյան
Ռուբիկ Մխիթարյան
Սերգեյ Չիչոյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Գագիկ Պողոսյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Արմեն Դանիելյան
Ռուբիկ Մխիթարյան
Սերգեյ Չիչոյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Գագիկ Պողոսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2018-05-30 | 15:00 | 2-րդ | Կայացվել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2018-02-21 | 09:30 | 1 | Կայացել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2018-01-09 | 14:30 | 1 | Չի կայացել |
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ԵԿԴ/0313/01/17
30 մայիսի 2018թ. ք.Երևան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ
ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՉԻՉՈՅԱՆ
Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
Հ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՊԱՇՏՊԱՆ` Լ.ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Ա.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ
ՏՈՒԺՈՂԻ ԻՐԱՎԱՀԱՋՈՐԴ` Ա.ՄԵՍՐՈՊՅԱՆԻ
ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑԻՉ` Լ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով պաշտպանի և տուժողի իրավահաջորդի վերաքննիչ բողոքները` Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 21.02.2018թ. դատավճռի դեմ.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2017 թվականի սեպտեմբերի 2-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 60111617 քրեական գործը:
2017 թվականի սեպտեմբերի 9-ին որոշում է կայացվել Ալեն Մարատի Մարտիրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին:
2017 թվականի դեկտեմբերի 04-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության դատարան:
Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 21.02.2018թ. դատավճռով` դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ.
Ալեն Մարատի Մարտիրոսյանը ճանաչվել է մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտվել է ազատազրկման` 1 /մեկ/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով 2 /երկու/ տարի ժամկետով:
Վճռվել է նաև.
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված <Տոյոտա> մակնիշի 35 MG 119 հաշվառման համարանիշով ավտոմեքենան հանձնել սեփականատիրոջ՝ Ենոկ Ալյոշայի Մարտիրոսյանի տնօրինմանը, տուժող Ն.Մեսրոբյանի հագուստները, հողաթափերը և պայուսակը հանձնել տուժողի իրավահաջորդ Արմեն Մեսրոպյանին, իսկ մանրաթելերը` ոչնչացնել։
Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի կրման սկիզբը ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում հաշվել նրան արգելանքի վերցնելու օրվանից:
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 21.02.2018թ. դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոքներ են ներկայացրել պաշտպան Լ.Ղազարյանը և տուժողի իրավահաջորդ Ա.Մեսրոպյանը:
Գործի փաստական հանգամանքները.
Ամբաստանյալ Ա.Մարտիրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. <2017թ. սեպտեմբերի 2-ին` ժամը 07.30-ի սահմաններում, <Տոյոտա> մակնիշի 35 MG 119 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայով` Խանջյան փողոցի կող-մից դեպի Նար-Դոս փողոց տանող ուղեմասի երրորդ երթևեկելի գոտով< մոտ 40 կմ/ժամ արագությամբ: Հասնելով <Ռոսսիա Մոլլ> առևտրի կենտրոնի դիմաց և հնարավորություն ունենալով հայտնաբերել հետիոտն Նուռա Վաչագանի Մեսրոբյանին, խախտել է ՀՀ կառավարության 2007թ.-ի հունիսի 25-ի 955-Ն որոշմամբ հաստատված ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67-րդ կետի և <Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին> ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ կետի պահանջները, այն է` ուշադրությունը շեղել է երթևեկությունից, որի արդյունքում ավտոմեքենայի առջևի աջ մասով վրաերթի է ենթարկել իր ընթացքի ուղղությամբ աջից դեպի ձախ փողոցը հատող հետիոտն Նուռա Մեսրոբյանին և անզգուշությամբ պատճառել է մահ՝ ինքն իրեն զրկելով վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից։
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Պաշտպան` Լ.Ղազարյանը վկայակոչելով իր իսկ վերաքննիչ բողոքում նշված պատճառաբանությունները, խնդրել է պատժի մասով բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 21.02.2018թ. դատավճիռը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու համար Ալեն Մարատի Մարտիրոսյանի նկատմամբ 1 /մեկ/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել:
Վերաքննիչ բողոքը բերվել է հետևյալ հիմնավորումներով.
Դատարանը թույլ է տվել նյութական իրավունքի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա:
Մասնավորապես խախտվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածների դրույթները, չի կիրառել նույն օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը, որը կարող էր կիրառել:
Դատարանը ընդհանրապես չի անդրադարձել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորության հարցին, չի քննարկել արդյոք Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրատռելը չի համապատասխանում արդարության և պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքներին և ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է բացառապես ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու արդյունքում:
Տուժողի իրավահաջորդ` Ա.Մեսրոպյանը վկայակոչելով իր իսկ վերաքննիչ բողոքում նշված հանգամանքները, հայտնել է, որ ժամանակին ներել է, իսկ այս պահի դրությամբ չի ներում Ալեն Մարտիրոսյանին`/…/:
Հայտնել է, որ Ալեն Մարտիրոսյանը ընդամենը ծախսել է 550.000 դրամ գումար, կան բաներ, որ չի արել, որը խոսք է տվել ժամանակին:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ բողոքներում նշված հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, վերլուծելով գործի նյութերը, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ պաշտպանի և տուժողի իրավահաջորդի կողմից կողմից ներկայացրած վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ>:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. <Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Վերոհիշյալ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները>:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. <Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով>:
/.../>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարած անձանց նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելու, ինչպես նաև նրանց կողմից պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելու ընթացքում դատարանի կողմից հաշվի առնվող հանգամանքներին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Արամ Սահակյանի վերաբերյալ գործով 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշմամբ:
Համաձայն այդ որոշման` </.../ [ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված] հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի բնութագրիչ առանձնահատկությունն այն է, որ հանցանք կատարող անձը հասկանում է, որ իր գործողությունների /անգործության/ արդյունքում կարող է հանրության համար վտանգավոր հետևանքներ առաջանան, այսինքն` նա գիտակցում է, որ իր կողմից թույլ տված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման արդյունքում հնարավոր է տեղի ունենա վթար և մարդու /մարդկանց/ կյանքին կամ առողջությանը հասցվի վնաս, սակայն, ցուցաբերելով հանցավոր անզգուշություն, այնուամենայնիվ, թույլ է տալիս նշված խախտումը` հույս ունենալով խուսափել հնարավոր ծանր հետևանքների առաջացումից։
Օբյեկտիվ կողմից նշված արարքը դրսևորվում է ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտմամբ, որոնցից առավել կոպիտ խախտումներն ամրագրված են Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքում:
/.../ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի վերաբերյալ գործերով պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս դատարանները պետք է հաշվի առնեն հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, ինչպես նաև հանցանքի կատարումից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը։
Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ վերոնշյալ գործերով դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, որի արդյունքում տեղի է ունեցել հանցագործությունը։ Նշված հանգամանքի կարևորումը պայմանավորված է նրանով, որ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-րդ գլխով նախատեսված՝ ճանապարհային երթևեկության կանոնների առավել կոպիտ խախտումները /լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, սահմանված արագությունը գերազանցելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը և այլն/ վտանգ են առաջացնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար և առավել հավանական դարձնում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը։
Բացի այդ, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը կարևոր նշանակություն ունի նաև հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար> /տե՛ս Արամ Սահակյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշման 19-20-րդ կետերը/։
Վերահաստատելով և զարգացնելով Արամ Սահակյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով տրանսպորտային միջոցի վարորդի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու համար պետք է առանձնակի ուշադրություն դարձվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքին։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ թեև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի կողմից դրսևորվում է անզգուշություն, այլ խոսքով` արարքի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է անզգուշությամբ, սակայն ճանապարհային երթևեկության և տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնները հաճախ խախտվում են գիտակցաբար։ Ընդ որում, վարորդը, ելնելով կոնկրետ իրադրությունից, իր վարած տրանսպորտային միջոցի առանձնահատկություններից և այլ հանգամանքներից, երբեմն նաև գիտակցում է, որ իր կողմից ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտում թույլ տալու դեպքում մարդու /մարդկանց/ կյանքի կամ առողջության համար վտանգ կառաջացնի, սակայն, ցուցաբերելով հանցավոր անզգուշություն, այնուամենայնիվ, թույլ է տալիս նշված խախտումը:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյոք գիտակցաբար է թույլ տվել։ Բացի այդ, դատարանները պետք է գնահատեն, թե տվյալ խախտման արդյունքում, ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում որքանով էր հավանական ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը և որքանով էր ակնհայտ տրանսպորտային միջոցը վարողի համար իր կողմից թույլ տված խախտման և հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման միջև պատճառական կապի զարգացման հավանականությունը։ Այլ խոսքով` համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ առանց նշված հանգամանքների գնահատման հնարավոր չէ ճիշտ պատկերացում կազմել ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին /տե՛ս Էդմոն Ասատրյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի մարտի 28-ի ԵԷԴ/0201/01/11 որոշման 14-19-րդ կետերը/:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը արձանագրել է նաև, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման տեսանկյունից կարևոր է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության կատարումից հետո անձի դրսևորած վարքագծի գնահատումը:
Այս առումով Վճռաբեկ դատարանը կարևորել է հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո հանցանք կատարած անձի վարքագիծը, ինչպես նաև նրա վարքագիծը հետագայում հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում: Մասնավորապես, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը պետք է գնահատի այն հանգամանքը, թե հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո ամբաստանյալն արդյոք անհրաժեշտ օգնություն է ցուցաբերել տուժողին, թե, թողնելով դեպքի վայրը, դիմել է փախուստի: Հետագա վարքագծի գնահատման համար դատարանը պետք է ուշադրության արժանացնի նաև այն, թե քրեական գործի քննության ընթացքում ամբաստանյալն արդյոք ինքնակամ ներկայացել է վարույթն իրականացնող մարմնին, դեպքի վերաբերյալ տվել ճշմարտացի, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, արդյոք որոշակի քայլեր է ձեռնարկել տուժողի կամ նրա հարազատների հետ հաշտվելու ուղղությամբ կամ ինքնակամ հատուցել է հանցագործության արդյունքում տուժողի բուժման կամ հողարկավորության ծախսերը: /տես` Ա.Սահակյանի վերաբերյալ ԳԴ1/0003/01/10 գործով, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի որոշման, 22-րդ կետը/:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ընդհանուր իրավասության դատարանը /այսուհետ` դատարան/ ամբաստանյալ Ալեն Մարատի Մարտիրոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առել նրա կատարած արարքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը՝ թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը, հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ նրա մեղավորության աստիճանը, հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո և հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում նրա դրսևորած վարքագիծը, կատարված արարքի և դրա հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը, այնպես էլ արագացված կարգով անցկացված դատաքննության ընթացքում ուսումնասիրված` նրա անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները:
Որպես ամբաստանյալ Ա.Մարտիրոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ` դատարանը հաշվի է առել, որ նա համաձայնվել է մեղադրանքի հետ, անկեղծորեն զղջացել է կատարած հանցանքի համար և նրա խնամքին է գտնվում մինչև 14 տարեկան երեխան և տուժողի իրավահաջորդը խնդրել է մեղմ պատիժ նշանակել նրա նկատմամբ, քանի որ վերջինս հատուցել է իրենց պատճառված վնասը:
Որպես ամբաստանյալ Ա.Մարտիրոսյանի անձը բնութագրող տվյալներ՝ դատարանը հաշվի է առել, որ նա առաջին անգամ է դատապարտվում և բնութագրվում է դրական։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրել:
Քննության առնելով ամբաստանյալ Ալեն Մարտիրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի հարցը` վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նրա կատարած հանցագործության բնույթը և հասարակական վտանգավորության աստիճանը, կատարման հանգամանքները, դատական ակտում շարադրված ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չարձանագրելը:
Որպիսի պայմաններում, վերը շարադրված հանգամանքների առկայության պայմաններում, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում, ամբաստանյալ Ալեն Մարտիրոսյանի նկատմամբ արդեն իսկ նշանակվել է ազատազրկման ձևով համաչափ պատիժ:
Անդրադառնալով նաև, ամբաստանյալ Ալեն Մարտիրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորության հարցին, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում, վերը շարադրված հանգամանքների առկայության պայմաններում, ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի կարող ապահովել պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում, ընդհանուր իրավասության դատարանն ամբաստանյալ Ալեն Մարտիրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակի և չափի, ինչպես նաև ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ռեալ կրելու նպատակահարմարության հարցում հանգել է ճիշտ եզրակացության, հետևաբար` սույն գործով վիճարկվող դատական ակտը բեկանելու և փոփոխելու հիմքեր չկան:
Նման պայմաններում, վերը շարադրված հանգամանքների առկայության պայմաններում, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ պաշտպանության կողմի վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանությունները` նյութական իրավունքի խախտման և այլնի վերաբերյալ, քննարկվող պարագայում, անհիմն են և այն բավարարելու առումով որևէ իրավական հետևանք առաջացնել չեն կարող:
Ինչ վերաբերում է տուժողի իրավահաջորդ` Ա.Մեսրոպյանի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքին, ապա դրանում տեղ գտած պատճառաբանություններն /այդ թվում դրանում արտահայտված դիրքորոշման և վերաքննիչ բողոքին առաջադրվող պահանջների համատեքստում/, ոչ միայն բավարար չափով փաստարկված չեն այլև /գործի քննության ներկա փուլում/ ենթակա է մերժման:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ և 394-րդ հոդվածներով, վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Ալեն Մարատի Մարտիրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 21.02.2018թ. դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ ներկայացված վերաքննիչ բողոքները մերժել:
Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակվելու պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է.
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ԵԿԴ/0313/01/17
30 մայիսի 2018թ. ք.Երևան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ
ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՉԻՉՈՅԱՆ
Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
Հ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՊԱՇՏՊԱՆ` Լ.ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Ա.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ
ՏՈՒԺՈՂԻ ԻՐԱՎԱՀԱՋՈՐԴ` Ա.ՄԵՍՐՈՊՅԱՆԻ
ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑԻՉ` Լ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով պաշտպանի և տուժողի իրավահաջորդի վերաքննիչ բողոքները` Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 21.02.2018թ. դատավճռի դեմ.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2017 թվականի սեպտեմբերի 2-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 60111617 քրեական գործը:
2017 թվականի սեպտեմբերի 9-ին որոշում է կայացվել Ալեն Մարատի Մարտիրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին:
2017 թվականի դեկտեմբերի 04-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության դատարան:
Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 21.02.2018թ. դատավճռով` դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ.
Ալեն Մարատի Մարտիրոսյանը ճանաչվել է մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտվել է ազատազրկման` 1 /մեկ/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով 2 /երկու/ տարի ժամկետով:
Վճռվել է նաև.
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված <Տոյոտա> մակնիշի 35 MG 119 հաշվառման համարանիշով ավտոմեքենան հանձնել սեփականատիրոջ՝ Ենոկ Ալյոշայի Մարտիրոսյանի տնօրինմանը, տուժող Ն.Մեսրոբյանի հագուստները, հողաթափերը և պայուսակը հանձնել տուժողի իրավահաջորդ Արմեն Մեսրոպյանին, իսկ մանրաթելերը` ոչնչացնել։
Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի կրման սկիզբը ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում հաշվել նրան արգելանքի վերցնելու օրվանից:
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 21.02.2018թ. դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոքներ են ներկայացրել պաշտպան Լ.Ղազարյանը և տուժողի իրավահաջորդ Ա.Մեսրոպյանը:
Գործի փաստական հանգամանքները.
Ամբաստանյալ Ա.Մարտիրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. <2017թ. սեպտեմբերի 2-ին` ժամը 07.30-ի սահմաններում, <Տոյոտա> մակնիշի 35 MG 119 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայով` Խանջյան փողոցի կող-մից դեպի Նար-Դոս փողոց տանող ուղեմասի երրորդ երթևեկելի գոտով< մոտ 40 կմ/ժամ արագությամբ: Հասնելով <Ռոսսիա Մոլլ> առևտրի կենտրոնի դիմաց և հնարավորություն ունենալով հայտնաբերել հետիոտն Նուռա Վաչագանի Մեսրոբյանին, խախտել է ՀՀ կառավարության 2007թ.-ի հունիսի 25-ի 955-Ն որոշմամբ հաստատված ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67-րդ կետի և <Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին> ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ կետի պահանջները, այն է` ուշադրությունը շեղել է երթևեկությունից, որի արդյունքում ավտոմեքենայի առջևի աջ մասով վրաերթի է ենթարկել իր ընթացքի ուղղությամբ աջից դեպի ձախ փողոցը հատող հետիոտն Նուռա Մեսրոբյանին և անզգուշությամբ պատճառել է մահ՝ ինքն իրեն զրկելով վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից։
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Պաշտպան` Լ.Ղազարյանը վկայակոչելով իր իսկ վերաքննիչ բողոքում նշված պատճառաբանությունները, խնդրել է պատժի մասով բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 21.02.2018թ. դատավճիռը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու համար Ալեն Մարատի Մարտիրոսյանի նկատմամբ 1 /մեկ/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել:
Վերաքննիչ բողոքը բերվել է հետևյալ հիմնավորումներով.
Դատարանը թույլ է տվել նյութական իրավունքի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա:
Մասնավորապես խախտվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածների դրույթները, չի կիրառել նույն օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը, որը կարող էր կիրառել:
Դատարանը ընդհանրապես չի անդրադարձել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորության հարցին, չի քննարկել արդյոք Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրատռելը չի համապատասխանում արդարության և պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքներին և ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է բացառապես ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու արդյունքում:
Տուժողի իրավահաջորդ` Ա.Մեսրոպյանը վկայակոչելով իր իսկ վերաքննիչ բողոքում նշված հանգամանքները, հայտնել է, որ ժամանակին ներել է, իսկ այս պահի դրությամբ չի ներում Ալեն Մարտիրոսյանին`/…/:
Հայտնել է, որ Ալեն Մարտիրոսյանը ընդամենը ծախսել է 550.000 դրամ գումար, կան բաներ, որ չի արել, որը խոսք է տվել ժամանակին:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ բողոքներում նշված հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, վերլուծելով գործի նյութերը, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ պաշտպանի և տուժողի իրավահաջորդի կողմից կողմից ներկայացրած վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ>:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. <Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Վերոհիշյալ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները>:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. <Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով>:
/.../>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարած անձանց նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելու, ինչպես նաև նրանց կողմից պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելու ընթացքում դատարանի կողմից հաշվի առնվող հանգամանքներին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Արամ Սահակյանի վերաբերյալ գործով 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշմամբ:
Համաձայն այդ որոշման` </.../ [ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված] հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի բնութագրիչ առանձնահատկությունն այն է, որ հանցանք կատարող անձը հասկանում է, որ իր գործողությունների /անգործության/ արդյունքում կարող է հանրության համար վտանգավոր հետևանքներ առաջանան, այսինքն` նա գիտակցում է, որ իր կողմից թույլ տված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման արդյունքում հնարավոր է տեղի ունենա վթար և մարդու /մարդկանց/ կյանքին կամ առողջությանը հասցվի վնաս, սակայն, ցուցաբերելով հանցավոր անզգուշություն, այնուամենայնիվ, թույլ է տալիս նշված խախտումը` հույս ունենալով խուսափել հնարավոր ծանր հետևանքների առաջացումից։
Օբյեկտիվ կողմից նշված արարքը դրսևորվում է ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտմամբ, որոնցից առավել կոպիտ խախտումներն ամրագրված են Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքում:
/.../ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի վերաբերյալ գործերով պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս դատարանները պետք է հաշվի առնեն հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, ինչպես նաև հանցանքի կատարումից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը։
Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ վերոնշյալ գործերով դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, որի արդյունքում տեղի է ունեցել հանցագործությունը։ Նշված հանգամանքի կարևորումը պայմանավորված է նրանով, որ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-րդ գլխով նախատեսված՝ ճանապարհային երթևեկության կանոնների առավել կոպիտ խախտումները /լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, սահմանված արագությունը գերազանցելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը և այլն/ վտանգ են առաջացնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար և առավել հավանական դարձնում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը։
Բացի այդ, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը կարևոր նշանակություն ունի նաև հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար> /տե՛ս Արամ Սահակյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշման 19-20-րդ կետերը/։
Վերահաստատելով և զարգացնելով Արամ Սահակյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով տրանսպորտային միջոցի վարորդի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու համար պետք է առանձնակի ուշադրություն դարձվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքին։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ թեև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի կողմից դրսևորվում է անզգուշություն, այլ խոսքով` արարքի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է անզգուշությամբ, սակայն ճանապարհային երթևեկության և տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնները հաճախ խախտվում են գիտակցաբար։ Ընդ որում, վարորդը, ելնելով կոնկրետ իրադրությունից, իր վարած տրանսպորտային միջոցի առանձնահատկություններից և այլ հանգամանքներից, երբեմն նաև գիտակցում է, որ իր կողմից ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտում թույլ տալու դեպքում մարդու /մարդկանց/ կյանքի կամ առողջության համար վտանգ կառաջացնի, սակայն, ցուցաբերելով հանցավոր անզգուշություն, այնուամենայնիվ, թույլ է տալիս նշված խախտումը:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյոք գիտակցաբար է թույլ տվել։ Բացի այդ, դատարանները պետք է գնահատեն, թե տվյալ խախտման արդյունքում, ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում որքանով էր հավանական ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը և որքանով էր ակնհայտ տրանսպորտային միջոցը վարողի համար իր կողմից թույլ տված խախտման և հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման միջև պատճառական կապի զարգացման հավանականությունը։ Այլ խոսքով` համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ առանց նշված հանգամանքների գնահատման հնարավոր չէ ճիշտ պատկերացում կազմել ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին /տե՛ս Էդմոն Ասատրյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի մարտի 28-ի ԵԷԴ/0201/01/11 որոշման 14-19-րդ կետերը/:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը արձանագրել է նաև, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման տեսանկյունից կարևոր է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության կատարումից հետո անձի դրսևորած վարքագծի գնահատումը:
Այս առումով Վճռաբեկ դատարանը կարևորել է հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո հանցանք կատարած անձի վարքագիծը, ինչպես նաև նրա վարքագիծը հետագայում հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում: Մասնավորապես, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը պետք է գնահատի այն հանգամանքը, թե հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո ամբաստանյալն արդյոք անհրաժեշտ օգնություն է ցուցաբերել տուժողին, թե, թողնելով դեպքի վայրը, դիմել է փախուստի: Հետագա վարքագծի գնահատման համար դատարանը պետք է ուշադրության արժանացնի նաև այն, թե քրեական գործի քննության ընթացքում ամբաստանյալն արդյոք ինքնակամ ներկայացել է վարույթն իրականացնող մարմնին, դեպքի վերաբերյալ տվել ճշմարտացի, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, արդյոք որոշակի քայլեր է ձեռնարկել տուժողի կամ նրա հարազատների հետ հաշտվելու ուղղությամբ կամ ինքնակամ հատուցել է հանցագործության արդյունքում տուժողի բուժման կամ հողարկավորության ծախսերը: /տես` Ա.Սահակյանի վերաբերյալ ԳԴ1/0003/01/10 գործով, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի որոշման, 22-րդ կետը/:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ընդհանուր իրավասության դատարանը /այսուհետ` դատարան/ ամբաստանյալ Ալեն Մարատի Մարտիրոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առել նրա կատարած արարքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը՝ թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը, հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ նրա մեղավորության աստիճանը, հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո և հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում նրա դրսևորած վարքագիծը, կատարված արարքի և դրա հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը, այնպես էլ արագացված կարգով անցկացված դատաքննության ընթացքում ուսումնասիրված` նրա անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները:
Որպես ամբաստանյալ Ա.Մարտիրոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ` դատարանը հաշվի է առել, որ նա համաձայնվել է մեղադրանքի հետ, անկեղծորեն զղջացել է կատարած հանցանքի համար և նրա խնամքին է գտնվում մինչև 14 տարեկան երեխան և տուժողի իրավահաջորդը խնդրել է մեղմ պատիժ նշանակել նրա նկատմամբ, քանի որ վերջինս հատուցել է իրենց պատճառված վնասը:
Որպես ամբաստանյալ Ա.Մարտիրոսյանի անձը բնութագրող տվյալներ՝ դատարանը հաշվի է առել, որ նա առաջին անգամ է դատապարտվում և բնութագրվում է դրական։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրել:
Քննության առնելով ամբաստանյալ Ալեն Մարտիրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի հարցը` վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նրա կատարած հանցագործության բնույթը և հասարակական վտանգավորության աստիճանը, կատարման հանգամանքները, դատական ակտում շարադրված ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չարձանագրելը:
Որպիսի պայմաններում, վերը շարադրված հանգամանքների առկայության պայմաններում, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում, ամբաստանյալ Ալեն Մարտիրոսյանի նկատմամբ արդեն իսկ նշանակվել է ազատազրկման ձևով համաչափ պատիժ:
Անդրադառնալով նաև, ամբաստանյալ Ալեն Մարտիրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորության հարցին, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում, վերը շարադրված հանգամանքների առկայության պայմաններում, ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի կարող ապահովել պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում, ընդհանուր իրավասության դատարանն ամբաստանյալ Ալեն Մարտիրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակի և չափի, ինչպես նաև ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ռեալ կրելու նպատակահարմարության հարցում հանգել է ճիշտ եզրակացության, հետևաբար` սույն գործով վիճարկվող դատական ակտը բեկանելու և փոփոխելու հիմքեր չկան:
Նման պայմաններում, վերը շարադրված հանգամանքների առկայության պայմաններում, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ պաշտպանության կողմի վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանությունները` նյութական իրավունքի խախտման և այլնի վերաբերյալ, քննարկվող պարագայում, անհիմն են և այն բավարարելու առումով որևէ իրավական հետևանք առաջացնել չեն կարող:
Ինչ վերաբերում է տուժողի իրավահաջորդ` Ա.Մեսրոպյանի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքին, ապա դրանում տեղ գտած պատճառաբանություններն /այդ թվում դրանում արտահայտված դիրքորոշման և վերաքննիչ բողոքին առաջադրվող պահանջների համատեքստում/, ոչ միայն բավարար չափով փաստարկված չեն այլև /գործի քննության ներկա փուլում/ ենթակա է մերժման:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ և 394-րդ հոդվածներով, վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Ալեն Մարատի Մարտիրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 21.02.2018թ. դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ ներկայացված վերաքննիչ բողոքները մերժել:
Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակվելու պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է.
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
ԵԿԴ/0313/01/17
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
21 փետրվարի 2018թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը՝
նախագահությամբ`
դատավոր Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Ն.ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
մեղադրող Ա.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆԻ
տուժողի իրավահաջորդ Ա.ՄԵՍՐՈՊՅԱՆԻ
տուժողի իրավահաջորդի
ներկայացուցիչ Լ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
ամբաստանյալ Ա.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ
պաշտպան Լ.ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ
դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց գործն ըստ մեղադրանքի Ալեն Մարատի Մարտիրոսյանի` ծնված 07.09.1988թ. ք.Կապանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղա-քացի, ամուսնացած, իր հայտարարությամբ` խնամքին 2 անձ, միջնակարգ կրթությամբ, առողջ, չի աշխատում, չդատված, հաշվառված է` ՀՀ Սյունիքի մարզ, գ.Սյունիք, Մուսաբեկի փողոց, տուն հ. 2, բնակվում է` ք.Երևան, Բաբաջանյան փողոց, 43-րդ շենք, բնակարան հ. 23, արգելանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
Ամբաստանյալ Ա.Մարտիրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. «2017թ. սեպտեմբերի 2-ին` ժամը 07։30-ի սահմաններում, «Տոյոտա» մակնիշի 35 MG 119 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայով` Խանջյան փողոցի կող-մից դեպի Նար-Դոս փողոց տանող ուղեմասի երրորդ երթևեկելի գոտով« մոտ 40 կմ/ժամ ա-րագությամբ։ Հասնելով «Ռոսսիա Մոլլ» առևտրի կենտրոնի դիմաց և հնարավորություն ունե-նալով հայտնաբերել հետիոտն Նուռա Վաչագանի Մեսրոբյանին« խախտել է ՀՀ կառավա-րության 2007թ.-ի հունիսի 25-ի 955-Ն որոշմամբ հաստատված ճանապարհային երթևեկութ-յան կանոնների 67-րդ կետի և «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահով-ման մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ կետի պահանջները« այն է` ուշադրությունը շե-ղել է երթևեկությունից« որի արդյունքում ավտոմեքենայի առջևի աջ մասով վրաերթի է են-թարկել իր ընթացքի ուղղությամբ աջից դեպի ձախ փողոցը հատող հետիոտն Նուռա Մես-րոբյանին և անզգուշությամբ պատճառել է մահ՝ ինքն իրեն զրկելով վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից»։
Ամբաստանյալ Ա.Մարտիրոսյանը՝ մինչև դատաքննությունն սկսվելը, միջնորդեց կի-րառել արագացված դատական քննության կարգ ու հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներ-կայացնում է կամավոր` իր պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, առաջադրված մեղադ-րանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչում և գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները։
Նկատի ունենալով, որ մեղադրողը մեղադրական եզրակացությունը հաստատելիս չի առարկել արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու դեմ, իսկ տուժողի իրավա-հաջորդն ու նրա ներկայացուցիչը չառարկեցին ամբաստանյալի միջնորդությանը, դատա-րանի որոշմամբ ամբաստանյալի միջնորդությունը բավարարվել է և դատական քննությունն անցկացվել է արագացված կարգով։
Դատարանը, հաշվի առնելով առաջադրված մեղադրանքի հետ ամբաստանյալի հա-մաձայն լինելու հանգամանքը և հանգելով եզրակացության, որ մեղադրանքը, որի հետ հա-մաձայնվեց ամբաստանյալը, հիմնավորված է ու հաստատվում է քրեական գործով հավաք-ված ապացույցներով, գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա.Մարտիրոսյանը կատարել է հան-ցանք` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որով և նա պետք է պատասխանատվության ենթարկվի։
Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատժի չափը որոշելիս, դատա-րանը հաշվի է առնում ինչպես նրա կատարած արարքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը՝ թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը, հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցա-գործության կատարման մեջ նրա մեղավորության աստիճանը, հանցագործության կատա-րումից անմիջապես հետո և հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում նրա դրսևո-րած վարքագիծը, կատարված արարքի և դրա հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատ-մամբ դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը, այնպես էլ արագացված կարգով անցկաց-ված դատաքննության ընթացքում ուսումնասիրված` նրա անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։
Որպես ամբաստանյալ Ա.Մարտիրոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղ-մացնող հանգամանքներ` դատարանը հաշվի է առնում, որ նա համաձայնվեց մեղադրանքի հետ, անկեղծորեն զղջաց կատարած հանցանքի համար և նրա խնամքին է գտնվում մինչև 14 տարեկան երեխան և տուժողի իրավահաջորդը խնդրեց մեղմ պատիժ նշանակել նրա նկատ-մամբ, քանի որ վերջինս հատուցել է իրենց պատճառված վնասը։
Որպես ամբաստանյալ Ա.Մարտիրոսյանի անձը բնութագրող տվյալներ՝ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա առաջին անգամ է դատապարտվում և բնութագրվում է դրական։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատական քննությամբ ձեռք չբերվեցին։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը« դա կատարելու հանգամանքներին« հանցավորի անձնավորությանը« անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը« ուղղել պատժի ենթարկված անձին« ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ« որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով« հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով« այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանք-ներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակ-վում է« եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
Մեջբերված իրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբեր-յալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07« ՎԲ-142/07« ՎԲ-192/07« ՎԲ-201/07« ԵՇԴ/0029/01/08« ԵԿԴ/0042/01/11« ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումնե-րում։ Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրա-վունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրա-վական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն ար-դարացի է« եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը« ինչպես նաև բավարար պատ-ժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահան-ջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի« իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևա-վորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի« հան-ցավորի անձի« պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեա-կան օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահո-վելու անհրաժեշտությունից։
Դատարանը, նկատի ունենալով ամբաստանյալի անձը, նրա պատասխանատվութ-յունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը և, ելնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված արդարության, պատասխանատվության անհա-տականացման ու պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից, հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալ Ա.Մարտիրոսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պետք է դատապարտվի ազատազրկման, որպիսի պատիժը պետք է կրի, նկատի ունենալով, որ ՀՀ քրեական օրենսգքրի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ այն պայմանականորեն չկիրառելը անհրաժեշտ ու բավարար չի կարող համարվել սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և նրա կողմից նոր հանցագործությունների կատարումը կանխելու համար, այսինքն՝ նրա ուղղվելը հնարավոր է միայն պատիժը կրելու պայմաններում։
Միաժամանակ, հաշվի առնելով ամբաստանյալի կատարած հացագործության բնույ-թը, դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ պետք է նշանակվի նաև լրացուցիչ պատիժ` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկում։
Դատարանը, քննության առնելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը, գտնում է, որ «Տոյոտա» մակնիշի 35 MG 119 հաշվառման համարանիշով ավտոմեքենան պետք է հանձնել սեփականատիրոջ՝ Ենոկ Ալյոշայի Մարտիրոսյանի տնօրինմանը, տուժող Ն.Մես-րոբյանի հագուստները, հողաթափերը և պայուսակը հանձնել տուժողի իրավահաջորդ Արմեն Մեսրոպյանին, իսկ մանրաթելերը պետք է ոչնչացնել։
Տուժողի իրավահաջորդի և նրա ներկայացուցչի կողմից քաղաքացիական հայց չհա-րուցվեց։
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ թեև նախաքննության ընթացքում ամբաստան-յալի գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում է կայացվել, սակայն փաստացի նման գույք չի հայտնաբերվել և կոնկրետ որևէ գույքի վրա կալանք չի դրվել, գտնում է, որ գույքի վրա դրված կալանքի վերացման հարց սույն դատավճռով չի կարող քննարկվել։
Դատարանը, քննության առնելով խափանման միջոցի հարցը, գտնում է, որ ամբաս-տանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, պետք է թողնվի անփոփոխ։
Վերոգրյալների հիման վրա ու ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 365-րդ և 369-372-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ալեն Մարատի Մարտիրոսյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտել ազատազրկման 1 (մեկ) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկե-տով` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով 2 (երկու) տարի ժամկետով։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված «Տո-յոտա» մակնիշի 35 MG 119 հաշվառման համարանիշով ավտոմեքենան հանձնել սեփակա-նատիրոջ՝ Ենոկ Ալյոշայի Մարտիրոսյանի տնօրինմանը, տուժող Ն.Մեսրոբյանի հագուստ-ները, հողաթափերը և պայուսակը հանձնել տուժողի իրավահաջորդ Արմեն Մեսրոպյանին, իսկ մանրաթելերը` ոչնչացնել։
Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ ա-զատազրկման ձևով նշանակված պատժի կրման սկիզբը ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեա-կատարողական հիմնարկում հաշվել նրան արգելանքի վերցնելու օրվանից։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապա-րակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
21 փետրվարի 2018թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը՝
նախագահությամբ`
դատավոր Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Ն.ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
մեղադրող Ա.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆԻ
տուժողի իրավահաջորդ Ա.ՄԵՍՐՈՊՅԱՆԻ
տուժողի իրավահաջորդի
ներկայացուցիչ Լ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
ամբաստանյալ Ա.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ
պաշտպան Լ.ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ
դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց գործն ըստ մեղադրանքի Ալեն Մարատի Մարտիրոսյանի` ծնված 07.09.1988թ. ք.Կապանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղա-քացի, ամուսնացած, իր հայտարարությամբ` խնամքին 2 անձ, միջնակարգ կրթությամբ, առողջ, չի աշխատում, չդատված, հաշվառված է` ՀՀ Սյունիքի մարզ, գ.Սյունիք, Մուսաբեկի փողոց, տուն հ. 2, բնակվում է` ք.Երևան, Բաբաջանյան փողոց, 43-րդ շենք, բնակարան հ. 23, արգելանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
Ամբաստանյալ Ա.Մարտիրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. «2017թ. սեպտեմբերի 2-ին` ժամը 07։30-ի սահմաններում, «Տոյոտա» մակնիշի 35 MG 119 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայով` Խանջյան փողոցի կող-մից դեպի Նար-Դոս փողոց տանող ուղեմասի երրորդ երթևեկելի գոտով« մոտ 40 կմ/ժամ ա-րագությամբ։ Հասնելով «Ռոսսիա Մոլլ» առևտրի կենտրոնի դիմաց և հնարավորություն ունե-նալով հայտնաբերել հետիոտն Նուռա Վաչագանի Մեսրոբյանին« խախտել է ՀՀ կառավա-րության 2007թ.-ի հունիսի 25-ի 955-Ն որոշմամբ հաստատված ճանապարհային երթևեկութ-յան կանոնների 67-րդ կետի և «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահով-ման մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ կետի պահանջները« այն է` ուշադրությունը շե-ղել է երթևեկությունից« որի արդյունքում ավտոմեքենայի առջևի աջ մասով վրաերթի է են-թարկել իր ընթացքի ուղղությամբ աջից դեպի ձախ փողոցը հատող հետիոտն Նուռա Մես-րոբյանին և անզգուշությամբ պատճառել է մահ՝ ինքն իրեն զրկելով վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից»։
Ամբաստանյալ Ա.Մարտիրոսյանը՝ մինչև դատաքննությունն սկսվելը, միջնորդեց կի-րառել արագացված դատական քննության կարգ ու հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներ-կայացնում է կամավոր` իր պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, առաջադրված մեղադ-րանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչում և գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները։
Նկատի ունենալով, որ մեղադրողը մեղադրական եզրակացությունը հաստատելիս չի առարկել արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու դեմ, իսկ տուժողի իրավա-հաջորդն ու նրա ներկայացուցիչը չառարկեցին ամբաստանյալի միջնորդությանը, դատա-րանի որոշմամբ ամբաստանյալի միջնորդությունը բավարարվել է և դատական քննությունն անցկացվել է արագացված կարգով։
Դատարանը, հաշվի առնելով առաջադրված մեղադրանքի հետ ամբաստանյալի հա-մաձայն լինելու հանգամանքը և հանգելով եզրակացության, որ մեղադրանքը, որի հետ հա-մաձայնվեց ամբաստանյալը, հիմնավորված է ու հաստատվում է քրեական գործով հավաք-ված ապացույցներով, գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա.Մարտիրոսյանը կատարել է հան-ցանք` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որով և նա պետք է պատասխանատվության ենթարկվի։
Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատժի չափը որոշելիս, դատա-րանը հաշվի է առնում ինչպես նրա կատարած արարքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը՝ թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը, հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցա-գործության կատարման մեջ նրա մեղավորության աստիճանը, հանցագործության կատա-րումից անմիջապես հետո և հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում նրա դրսևո-րած վարքագիծը, կատարված արարքի և դրա հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատ-մամբ դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը, այնպես էլ արագացված կարգով անցկաց-ված դատաքննության ընթացքում ուսումնասիրված` նրա անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։
Որպես ամբաստանյալ Ա.Մարտիրոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղ-մացնող հանգամանքներ` դատարանը հաշվի է առնում, որ նա համաձայնվեց մեղադրանքի հետ, անկեղծորեն զղջաց կատարած հանցանքի համար և նրա խնամքին է գտնվում մինչև 14 տարեկան երեխան և տուժողի իրավահաջորդը խնդրեց մեղմ պատիժ նշանակել նրա նկատ-մամբ, քանի որ վերջինս հատուցել է իրենց պատճառված վնասը։
Որպես ամբաստանյալ Ա.Մարտիրոսյանի անձը բնութագրող տվյալներ՝ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա առաջին անգամ է դատապարտվում և բնութագրվում է դրական։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատական քննությամբ ձեռք չբերվեցին։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը« դա կատարելու հանգամանքներին« հանցավորի անձնավորությանը« անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը« ուղղել պատժի ենթարկված անձին« ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ« որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով« հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով« այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանք-ներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակ-վում է« եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
Մեջբերված իրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբեր-յալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07« ՎԲ-142/07« ՎԲ-192/07« ՎԲ-201/07« ԵՇԴ/0029/01/08« ԵԿԴ/0042/01/11« ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումնե-րում։ Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրա-վունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրա-վական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն ար-դարացի է« եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը« ինչպես նաև բավարար պատ-ժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահան-ջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի« իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևա-վորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի« հան-ցավորի անձի« պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեա-կան օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահո-վելու անհրաժեշտությունից։
Դատարանը, նկատի ունենալով ամբաստանյալի անձը, նրա պատասխանատվութ-յունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը և, ելնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված արդարության, պատասխանատվության անհա-տականացման ու պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից, հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալ Ա.Մարտիրոսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պետք է դատապարտվի ազատազրկման, որպիսի պատիժը պետք է կրի, նկատի ունենալով, որ ՀՀ քրեական օրենսգքրի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ այն պայմանականորեն չկիրառելը անհրաժեշտ ու բավարար չի կարող համարվել սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և նրա կողմից նոր հանցագործությունների կատարումը կանխելու համար, այսինքն՝ նրա ուղղվելը հնարավոր է միայն պատիժը կրելու պայմաններում։
Միաժամանակ, հաշվի առնելով ամբաստանյալի կատարած հացագործության բնույ-թը, դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ պետք է նշանակվի նաև լրացուցիչ պատիժ` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկում։
Դատարանը, քննության առնելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը, գտնում է, որ «Տոյոտա» մակնիշի 35 MG 119 հաշվառման համարանիշով ավտոմեքենան պետք է հանձնել սեփականատիրոջ՝ Ենոկ Ալյոշայի Մարտիրոսյանի տնօրինմանը, տուժող Ն.Մես-րոբյանի հագուստները, հողաթափերը և պայուսակը հանձնել տուժողի իրավահաջորդ Արմեն Մեսրոպյանին, իսկ մանրաթելերը պետք է ոչնչացնել։
Տուժողի իրավահաջորդի և նրա ներկայացուցչի կողմից քաղաքացիական հայց չհա-րուցվեց։
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ թեև նախաքննության ընթացքում ամբաստան-յալի գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում է կայացվել, սակայն փաստացի նման գույք չի հայտնաբերվել և կոնկրետ որևէ գույքի վրա կալանք չի դրվել, գտնում է, որ գույքի վրա դրված կալանքի վերացման հարց սույն դատավճռով չի կարող քննարկվել։
Դատարանը, քննության առնելով խափանման միջոցի հարցը, գտնում է, որ ամբաս-տանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, պետք է թողնվի անփոփոխ։
Վերոգրյալների հիման վրա ու ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 365-րդ և 369-372-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ալեն Մարատի Մարտիրոսյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտել ազատազրկման 1 (մեկ) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկե-տով` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով 2 (երկու) տարի ժամկետով։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված «Տո-յոտա» մակնիշի 35 MG 119 հաշվառման համարանիշով ավտոմեքենան հանձնել սեփակա-նատիրոջ՝ Ենոկ Ալյոշայի Մարտիրոսյանի տնօրինմանը, տուժող Ն.Մեսրոբյանի հագուստ-ները, հողաթափերը և պայուսակը հանձնել տուժողի իրավահաջորդ Արմեն Մեսրոպյանին, իսկ մանրաթելերը` ոչնչացնել։
Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ ա-զատազրկման ձևով նշանակված պատժի կրման սկիզբը ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեա-կատարողական հիմնարկում հաշվել նրան արգելանքի վերցնելու օրվանից։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապա-րակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0313/01/17
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 04-12-2017 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | ՀՀ Գլխավոր դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 60111617 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Ալեն Մարատի Մարտիրոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2017թ. սեպտեմբերի 2-ին` ժամը 07:30-ի սահմաններում <Տոյոտա> մակնիշի 35 MG 119 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Տիգրամ Մեծ պողոտայով` Խանջյան փողոցի կողմից դեպի Նար-Դոս տանող ուղեմասի երրորդ երթևեկելի գոտով, մոտ 40 կմ/ժամ արգությամբ: Հասնելով <Ռոսսիա Մոլլ> առևտի կենտրոնի դիմաց և հնարավորություն ունենալով հայտնաբերել հետիոտն Նուռա Վաչագանի Մեսրոբյանին, խախատել է ճանապարհային երթևեկության կանոնները, որի արդյունքում վրաերթի է ենթարկել հետիոտն Նուռա Մեսրոբյանին և անզգուշությամբ պատճառել է մահ: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Ալեն |
| Ազգանուն | Մարտիրոսյան |
| Հայրանուն | Մարատի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 8.28 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 04-12-2017 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 06-12-2017 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 09-01-2018 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Տուժողի իրավահաջորդ |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ա. |
| Ազգանուն | Գևորգյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Մեսրոպյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավոր Գ.Պողոսյանի հարազատի մահվան պատճառով: |
Անավարտ գործեր, որոնք փոխանցվել են 2018թ.
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
|---|
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 21-02-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 09:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 21-02-2018 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Ալեն |
| Ազգանուն | Մարտիրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 21-02-2018 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Օրենսգիրք | Քրեական դատավարության օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
| Լրացուցիչ պատիժ | Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործողությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկել |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԿԴ/0313/01/17 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ 21 փետրվարի 2018թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը՝ նախագահությամբ` դատավոր Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ քարտուղարությամբ` Ն.ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ մասնակցությամբ` մեղադրող Ա.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆԻ տուժողի իրավահաջորդ Ա.ՄԵՍՐՈՊՅԱՆԻ տուժողի իրավահաջորդի ներկայացուցիչ Լ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ ամբաստանյալ Ա.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ պաշտպան Լ.ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց գործն ըստ մեղադրանքի Ալեն Մարատի Մարտիրոսյանի` ծնված 07.09.1988թ. ք.Կապանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղա-քացի, ամուսնացած, իր հայտարարությամբ` խնամքին 2 անձ, միջնակարգ կրթությամբ, առողջ, չի աշխատում, չդատված, հաշվառված է` ՀՀ Սյունիքի մարզ, գ.Սյունիք, Մուսաբեկի փողոց, տուն հ. 2, բնակվում է` ք.Երևան, Բաբաջանյան փողոց, 43-րդ շենք, բնակարան հ. 23, արգելանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։ Ամբաստանյալ Ա.Մարտիրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. «2017թ. սեպտեմբերի 2-ին` ժամը 07։30-ի սահմաններում, «Տոյոտա» մակնիշի 35 MG 119 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայով` Խանջյան փողոցի կող-մից դեպի Նար-Դոս փողոց տանող ուղեմասի երրորդ երթևեկելի գոտով« մոտ 40 կմ/ժամ ա-րագությամբ։ Հասնելով «Ռոսսիա Մոլլ» առևտրի կենտրոնի դիմաց և հնարավորություն ունե-նալով հայտնաբերել հետիոտն Նուռա Վաչագանի Մեսրոբյանին« խախտել է ՀՀ կառավա-րության 2007թ.-ի հունիսի 25-ի 955-Ն որոշմամբ հաստատված ճանապարհային երթևեկութ-յան կանոնների 67-րդ կետի և «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահով-ման մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ կետի պահանջները« այն է` ուշադրությունը շե-ղել է երթևեկությունից« որի արդյունքում ավտոմեքենայի առջևի աջ մասով վրաերթի է են-թարկել իր ընթացքի ուղղությամբ աջից դեպի ձախ փողոցը հատող հետիոտն Նուռա Մես-րոբյանին և անզգուշությամբ պատճառել է մահ՝ ինքն իրեն զրկելով վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից»։ Ամբաստանյալ Ա.Մարտիրոսյանը՝ մինչև դատաքննությունն սկսվելը, միջնորդեց կի-րառել արագացված դատական քննության կարգ ու հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներ-կայացնում է կամավոր` իր պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, առաջադրված մեղադ-րանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչում և գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները։ Նկատի ունենալով, որ մեղադրողը մեղադրական եզրակացությունը հաստատելիս չի առարկել արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու դեմ, իսկ տուժողի իրավա-հաջորդն ու նրա ներկայացուցիչը չառարկեցին ամբաստանյալի միջնորդությանը, դատա-րանի որոշմամբ ամբաստանյալի միջնորդությունը բավարարվել է և դատական քննությունն անցկացվել է արագացված կարգով։ Դատարանը, հաշվի առնելով առաջադրված մեղադրանքի հետ ամբաստանյալի հա-մաձայն լինելու հանգամանքը և հանգելով եզրակացության, որ մեղադրանքը, որի հետ հա-մաձայնվեց ամբաստանյալը, հիմնավորված է ու հաստատվում է քրեական գործով հավաք-ված ապացույցներով, գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա.Մարտիրոսյանը կատարել է հան-ցանք` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որով և նա պետք է պատասխանատվության ենթարկվի։ Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատժի չափը որոշելիս, դատա-րանը հաշվի է առնում ինչպես նրա կատարած արարքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը՝ թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը, հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցա-գործության կատարման մեջ նրա մեղավորության աստիճանը, հանցագործության կատա-րումից անմիջապես հետո և հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում նրա դրսևո-րած վարքագիծը, կատարված արարքի և դրա հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատ-մամբ դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը, այնպես էլ արագացված կարգով անցկաց-ված դատաքննության ընթացքում ուսումնասիրված` նրա անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։ Որպես ամբաստանյալ Ա.Մարտիրոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղ-մացնող հանգամանքներ` դատարանը հաշվի է առնում, որ նա համաձայնվեց մեղադրանքի հետ, անկեղծորեն զղջաց կատարած հանցանքի համար և նրա խնամքին է գտնվում մինչև 14 տարեկան երեխան և տուժողի իրավահաջորդը խնդրեց մեղմ պատիժ նշանակել նրա նկատ-մամբ, քանի որ վերջինս հատուցել է իրենց պատճառված վնասը։ Որպես ամբաստանյալ Ա.Մարտիրոսյանի անձը բնութագրող տվյալներ՝ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա առաջին անգամ է դատապարտվում և բնութագրվում է դրական։ Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատական քննությամբ ձեռք չբերվեցին։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը« դա կատարելու հանգամանքներին« հանցավորի անձնավորությանը« անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը« ուղղել պատժի ենթարկված անձին« ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ« որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։ 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով« հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով« այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանք-ներով։ 3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակ-վում է« եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։ Մեջբերված իրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբեր-յալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07« ՎԲ-142/07« ՎԲ-192/07« ՎԲ-201/07« ԵՇԴ/0029/01/08« ԵԿԴ/0042/01/11« ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումնե-րում։ Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրա-վունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրա-վական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն ար-դարացի է« եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը« ինչպես նաև բավարար պատ-ժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահան-ջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի« իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևա-վորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի« հան-ցավորի անձի« պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեա-կան օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահո-վելու անհրաժեշտությունից։ Դատարանը, նկատի ունենալով ամբաստանյալի անձը, նրա պատասխանատվութ-յունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը և, ելնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված արդարության, պատասխանատվության անհա-տականացման ու պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից, հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալ Ա.Մարտիրոսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պետք է դատապարտվի ազատազրկման, որպիսի պատիժը պետք է կրի, նկատի ունենալով, որ ՀՀ քրեական օրենսգքրի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ այն պայմանականորեն չկիրառելը անհրաժեշտ ու բավարար չի կարող համարվել սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և նրա կողմից նոր հանցագործությունների կատարումը կանխելու համար, այսինքն՝ նրա ուղղվելը հնարավոր է միայն պատիժը կրելու պայմաններում։ Միաժամանակ, հաշվի առնելով ամբաստանյալի կատարած հացագործության բնույ-թը, դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ պետք է նշանակվի նաև լրացուցիչ պատիժ` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկում։ Դատարանը, քննության առնելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը, գտնում է, որ «Տոյոտա» մակնիշի 35 MG 119 հաշվառման համարանիշով ավտոմեքենան պետք է հանձնել սեփականատիրոջ՝ Ենոկ Ալյոշայի Մարտիրոսյանի տնօրինմանը, տուժող Ն.Մես-րոբյանի հագուստները, հողաթափերը և պայուսակը հանձնել տուժողի իրավահաջորդ Արմեն Մեսրոպյանին, իսկ մանրաթելերը պետք է ոչնչացնել։ Տուժողի իրավահաջորդի և նրա ներկայացուցչի կողմից քաղաքացիական հայց չհա-րուցվեց։ Դատարանը, նկատի ունենալով, որ թեև նախաքննության ընթացքում ամբաստան-յալի գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում է կայացվել, սակայն փաստացի նման գույք չի հայտնաբերվել և կոնկրետ որևէ գույքի վրա կալանք չի դրվել, գտնում է, որ գույքի վրա դրված կալանքի վերացման հարց սույն դատավճռով չի կարող քննարկվել։ Դատարանը, քննության առնելով խափանման միջոցի հարցը, գտնում է, որ ամբաս-տանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, պետք է թողնվի անփոփոխ։ Վերոգրյալների հիման վրա ու ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 365-րդ և 369-372-րդ հոդվածներով` դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Ալեն Մարատի Մարտիրոսյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտել ազատազրկման 1 (մեկ) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկե-տով` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով 2 (երկու) տարի ժամկետով։ Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված «Տո-յոտա» մակնիշի 35 MG 119 հաշվառման համարանիշով ավտոմեքենան հանձնել սեփակա-նատիրոջ՝ Ենոկ Ալյոշայի Մարտիրոսյանի տնօրինմանը, տուժող Ն.Մեսրոբյանի հագուստ-ները, հողաթափերը և պայուսակը հանձնել տուժողի իրավահաջորդ Արմեն Մեսրոպյանին, իսկ մանրաթելերը` ոչնչացնել։ Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ ա-զատազրկման ձևով նշանակված պատժի կրման սկիզբը ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեա-կատարողական հիմնարկում հաշվել նրան արգելանքի վերցնելու օրվանից։ Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապա-րակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 21-02-2018 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 27-03-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-173, 2-58 |
| Գործին կից նյութերը | Ալեն Մարտիրոսյանի BA1129288 համար անձնագիրը և MF 896327 համարի վարորդական վկայականը՝ կցված քրեական գործի 1-ին հատորին: |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 27-03-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 173, 58 |
| Գործին կից նյութերը | Ալեն Մարտիրոսյանի BA1129288 համար անձնագիրը և MF 896327 համարի վարորդական վկայականը՝ կցված քրեական գործի 1-ին հատորին: |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-46581 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 16-07-2018 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 17-07-2018 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 30-07-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-173, 2-58, 3-95 |
| Գործին կից նյութերը | Իրեղեն ապացույց ճանաչված հագուստները, հողաթափերը և պայուսակը երկու փաթեթում: |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 22-08-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 173, 58, 98 |
| Գործին կից նյութերը | Իրեղեն ապացույց ճանաչված հագուստները, հողաթափերը և պայուսակը երկու փաթեթում: |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0313/01/17
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 20-03-2018 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 19-03-2018 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Լևոն |
| Ազգանուն | Ղազարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Ալեն Մարտիրոսյան Պատժի մասով բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի /Կենտրոն /`Ալեն Մարատի Մարտիրոսյանի /ՀՀ քր. օր-ի 242 հոդ. 2-րդ մասով - ազատազրկում 1 տարի 6 ամիս ժամկետով`տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով 2 տարի ժամկետով / վերաբերյալ 21.02.2018թ. դատավճիռը` Ալեն Մարտիրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 28-03-2018 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 28-03-2018 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Դանիելյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Ռուբիկ |
| Ազգանուն | Մխիթարյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Սերգեյ |
| Ազգանուն | Չիչոյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 30-03-2018 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 20-04-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2-րդ |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 30-05-2018 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 20-04-2018 |
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2-րդ |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 30-05-2018 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Ալեն |
| Ազգանուն | Մարտիրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ՈՐՈՇՈՒՄ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԵԿԴ/0313/01/17 30 մայիսի 2018թ. ք.Երևան ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՉԻՉՈՅԱՆ Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ Հ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ` ՊԱՇՏՊԱՆ` Լ.ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Ա.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ ՏՈՒԺՈՂԻ ԻՐԱՎԱՀԱՋՈՐԴ` Ա.ՄԵՍՐՈՊՅԱՆԻ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑԻՉ` Լ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով պաշտպանի և տուժողի իրավահաջորդի վերաքննիչ բողոքները` Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 21.02.2018թ. դատավճռի դեմ. Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2017 թվականի սեպտեմբերի 2-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 60111617 քրեական գործը: 2017 թվականի սեպտեմբերի 9-ին որոշում է կայացվել Ալեն Մարատի Մարտիրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին: 2017 թվականի դեկտեմբերի 04-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության դատարան: Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 21.02.2018թ. դատավճռով` դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ. Ալեն Մարատի Մարտիրոսյանը ճանաչվել է մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտվել է ազատազրկման` 1 /մեկ/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով 2 /երկու/ տարի ժամկետով: Վճռվել է նաև. Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված <Տոյոտա> մակնիշի 35 MG 119 հաշվառման համարանիշով ավտոմեքենան հանձնել սեփականատիրոջ՝ Ենոկ Ալյոշայի Մարտիրոսյանի տնօրինմանը, տուժող Ն.Մեսրոբյանի հագուստները, հողաթափերը և պայուսակը հանձնել տուժողի իրավահաջորդ Արմեն Մեսրոպյանին, իսկ մանրաթելերը` ոչնչացնել։ Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի կրման սկիզբը ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում հաշվել նրան արգելանքի վերցնելու օրվանից: Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 21.02.2018թ. դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոքներ են ներկայացրել պաշտպան Լ.Ղազարյանը և տուժողի իրավահաջորդ Ա.Մեսրոպյանը: Գործի փաստական հանգամանքները. Ամբաստանյալ Ա.Մարտիրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. <2017թ. սեպտեմբերի 2-ին` ժամը 07.30-ի սահմաններում, <Տոյոտա> մակնիշի 35 MG 119 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայով` Խանջյան փողոցի կող-մից դեպի Նար-Դոս փողոց տանող ուղեմասի երրորդ երթևեկելի գոտով< մոտ 40 կմ/ժամ արագությամբ: Հասնելով <Ռոսսիա Մոլլ> առևտրի կենտրոնի դիմաց և հնարավորություն ունենալով հայտնաբերել հետիոտն Նուռա Վաչագանի Մեսրոբյանին, խախտել է ՀՀ կառավարության 2007թ.-ի հունիսի 25-ի 955-Ն որոշմամբ հաստատված ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67-րդ կետի և <Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին> ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ կետի պահանջները, այն է` ուշադրությունը շեղել է երթևեկությունից, որի արդյունքում ավտոմեքենայի առջևի աջ մասով վրաերթի է ենթարկել իր ընթացքի ուղղությամբ աջից դեպի ձախ փողոցը հատող հետիոտն Նուռա Մեսրոբյանին և անզգուշությամբ պատճառել է մահ՝ ինքն իրեն զրկելով վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից։ Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. Պաշտպան` Լ.Ղազարյանը վկայակոչելով իր իսկ վերաքննիչ բողոքում նշված պատճառաբանությունները, խնդրել է պատժի մասով բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 21.02.2018թ. դատավճիռը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու համար Ալեն Մարատի Մարտիրոսյանի նկատմամբ 1 /մեկ/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել: Վերաքննիչ բողոքը բերվել է հետևյալ հիմնավորումներով. Դատարանը թույլ է տվել նյութական իրավունքի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա: Մասնավորապես խախտվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածների դրույթները, չի կիրառել նույն օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը, որը կարող էր կիրառել: Դատարանը ընդհանրապես չի անդրադարձել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորության հարցին, չի քննարկել արդյոք Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրատռելը չի համապատասխանում արդարության և պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքներին և ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է բացառապես ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու արդյունքում: Տուժողի իրավահաջորդ` Ա.Մեսրոպյանը վկայակոչելով իր իսկ վերաքննիչ բողոքում նշված հանգամանքները, հայտնել է, որ ժամանակին ներել է, իսկ այս պահի դրությամբ չի ներում Ալեն Մարտիրոսյանին`/…/: Հայտնել է, որ Ալեն Մարտիրոսյանը ընդամենը ծախսել է 550.000 դրամ գումար, կան բաներ, որ չի արել, որը խոսք է տվել ժամանակին: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Վերաքննիչ բողոքներում նշված հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, վերլուծելով գործի նյութերը, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ պաշտպանի և տուժողի իրավահաջորդի կողմից կողմից ներկայացրած վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ>: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. <Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները: Վերոհիշյալ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները>: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. <Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով>: /.../>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարած անձանց նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելու, ինչպես նաև նրանց կողմից պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելու ընթացքում դատարանի կողմից հաշվի առնվող հանգամանքներին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Արամ Սահակյանի վերաբերյալ գործով 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշմամբ: Համաձայն այդ որոշման` </.../ [ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված] հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի բնութագրիչ առանձնահատկությունն այն է, որ հանցանք կատարող անձը հասկանում է, որ իր գործողությունների /անգործության/ արդյունքում կարող է հանրության համար վտանգավոր հետևանքներ առաջանան, այսինքն` նա գիտակցում է, որ իր կողմից թույլ տված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման արդյունքում հնարավոր է տեղի ունենա վթար և մարդու /մարդկանց/ կյանքին կամ առողջությանը հասցվի վնաս, սակայն, ցուցաբերելով հանցավոր անզգուշություն, այնուամենայնիվ, թույլ է տալիս նշված խախտումը` հույս ունենալով խուսափել հնարավոր ծանր հետևանքների առաջացումից։ Օբյեկտիվ կողմից նշված արարքը դրսևորվում է ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտմամբ, որոնցից առավել կոպիտ խախտումներն ամրագրված են Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքում: /.../ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի վերաբերյալ գործերով պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս դատարանները պետք է հաշվի առնեն հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, ինչպես նաև հանցանքի կատարումից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը։ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ վերոնշյալ գործերով դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, որի արդյունքում տեղի է ունեցել հանցագործությունը։ Նշված հանգամանքի կարևորումը պայմանավորված է նրանով, որ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-րդ գլխով նախատեսված՝ ճանապարհային երթևեկության կանոնների առավել կոպիտ խախտումները /լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, սահմանված արագությունը գերազանցելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը և այլն/ վտանգ են առաջացնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար և առավել հավանական դարձնում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը։ Բացի այդ, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը կարևոր նշանակություն ունի նաև հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար> /տե՛ս Արամ Սահակյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշման 19-20-րդ կետերը/։ Վերահաստատելով և զարգացնելով Արամ Սահակյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով տրանսպորտային միջոցի վարորդի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու համար պետք է առանձնակի ուշադրություն դարձվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքին։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ թեև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի կողմից դրսևորվում է անզգուշություն, այլ խոսքով` արարքի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է անզգուշությամբ, սակայն ճանապարհային երթևեկության և տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնները հաճախ խախտվում են գիտակցաբար։ Ընդ որում, վարորդը, ելնելով կոնկրետ իրադրությունից, իր վարած տրանսպորտային միջոցի առանձնահատկություններից և այլ հանգամանքներից, երբեմն նաև գիտակցում է, որ իր կողմից ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտում թույլ տալու դեպքում մարդու /մարդկանց/ կյանքի կամ առողջության համար վտանգ կառաջացնի, սակայն, ցուցաբերելով հանցավոր անզգուշություն, այնուամենայնիվ, թույլ է տալիս նշված խախտումը: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյոք գիտակցաբար է թույլ տվել։ Բացի այդ, դատարանները պետք է գնահատեն, թե տվյալ խախտման արդյունքում, ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում որքանով էր հավանական ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը և որքանով էր ակնհայտ տրանսպորտային միջոցը վարողի համար իր կողմից թույլ տված խախտման և հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման միջև պատճառական կապի զարգացման հավանականությունը։ Այլ խոսքով` համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ առանց նշված հանգամանքների գնահատման հնարավոր չէ ճիշտ պատկերացում կազմել ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին /տե՛ս Էդմոն Ասատրյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի մարտի 28-ի ԵԷԴ/0201/01/11 որոշման 14-19-րդ կետերը/: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը արձանագրել է նաև, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման տեսանկյունից կարևոր է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության կատարումից հետո անձի դրսևորած վարքագծի գնահատումը: Այս առումով Վճռաբեկ դատարանը կարևորել է հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո հանցանք կատարած անձի վարքագիծը, ինչպես նաև նրա վարքագիծը հետագայում հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում: Մասնավորապես, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը պետք է գնահատի այն հանգամանքը, թե հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո ամբաստանյալն արդյոք անհրաժեշտ օգնություն է ցուցաբերել տուժողին, թե, թողնելով դեպքի վայրը, դիմել է փախուստի: Հետագա վարքագծի գնահատման համար դատարանը պետք է ուշադրության արժանացնի նաև այն, թե քրեական գործի քննության ընթացքում ամբաստանյալն արդյոք ինքնակամ ներկայացել է վարույթն իրականացնող մարմնին, դեպքի վերաբերյալ տվել ճշմարտացի, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, արդյոք որոշակի քայլեր է ձեռնարկել տուժողի կամ նրա հարազատների հետ հաշտվելու ուղղությամբ կամ ինքնակամ հատուցել է հանցագործության արդյունքում տուժողի բուժման կամ հողարկավորության ծախսերը: /տես` Ա.Սահակյանի վերաբերյալ ԳԴ1/0003/01/10 գործով, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի որոշման, 22-րդ կետը/: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ընդհանուր իրավասության դատարանը /այսուհետ` դատարան/ ամբաստանյալ Ալեն Մարատի Մարտիրոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առել նրա կատարած արարքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը՝ թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը, հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ նրա մեղավորության աստիճանը, հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո և հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում նրա դրսևորած վարքագիծը, կատարված արարքի և դրա հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը, այնպես էլ արագացված կարգով անցկացված դատաքննության ընթացքում ուսումնասիրված` նրա անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները: Որպես ամբաստանյալ Ա.Մարտիրոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ` դատարանը հաշվի է առել, որ նա համաձայնվել է մեղադրանքի հետ, անկեղծորեն զղջացել է կատարած հանցանքի համար և նրա խնամքին է գտնվում մինչև 14 տարեկան երեխան և տուժողի իրավահաջորդը խնդրել է մեղմ պատիժ նշանակել նրա նկատմամբ, քանի որ վերջինս հատուցել է իրենց պատճառված վնասը: Որպես ամբաստանյալ Ա.Մարտիրոսյանի անձը բնութագրող տվյալներ՝ դատարանը հաշվի է առել, որ նա առաջին անգամ է դատապարտվում և բնութագրվում է դրական։ Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրել: Քննության առնելով ամբաստանյալ Ալեն Մարտիրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի հարցը` վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նրա կատարած հանցագործության բնույթը և հասարակական վտանգավորության աստիճանը, կատարման հանգամանքները, դատական ակտում շարադրված ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չարձանագրելը: Որպիսի պայմաններում, վերը շարադրված հանգամանքների առկայության պայմաններում, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում, ամբաստանյալ Ալեն Մարտիրոսյանի նկատմամբ արդեն իսկ նշանակվել է ազատազրկման ձևով համաչափ պատիժ: Անդրադառնալով նաև, ամբաստանյալ Ալեն Մարտիրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորության հարցին, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում, վերը շարադրված հանգամանքների առկայության պայմաններում, ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի կարող ապահովել պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը: Հիմք ընդունելով վերոգրյալը, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում, ընդհանուր իրավասության դատարանն ամբաստանյալ Ալեն Մարտիրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակի և չափի, ինչպես նաև ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ռեալ կրելու նպատակահարմարության հարցում հանգել է ճիշտ եզրակացության, հետևաբար` սույն գործով վիճարկվող դատական ակտը բեկանելու և փոփոխելու հիմքեր չկան: Նման պայմաններում, վերը շարադրված հանգամանքների առկայության պայմաններում, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ պաշտպանության կողմի վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանությունները` նյութական իրավունքի խախտման և այլնի վերաբերյալ, քննարկվող պարագայում, անհիմն են և այն բավարարելու առումով որևէ իրավական հետևանք առաջացնել չեն կարող: Ինչ վերաբերում է տուժողի իրավահաջորդ` Ա.Մեսրոպյանի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքին, ապա դրանում տեղ գտած պատճառաբանություններն /այդ թվում դրանում արտահայտված դիրքորոշման և վերաքննիչ բողոքին առաջադրվող պահանջների համատեքստում/, ոչ միայն բավարար չափով փաստարկված չեն այլև /գործի քննության ներկա փուլում/ ենթակա է մերժման: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ և 394-րդ հոդվածներով, վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ալեն Մարատի Մարտիրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 21.02.2018թ. դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ ներկայացված վերաքննիչ բողոքները մերժել: Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակվելու պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ Իսկականի հետ ճիշտ է. ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 30-05-2018 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 12-07-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատոր` 1-173, 2-58, 3-78 թերթից |
| Գործին կից նյութեր | կից Ալեն Մարտիրոսյանի թիվ BA1129288 համարի անձնագիրը և MF896327 համարի վարորդական վկայականը` կցված քրեական գործի 1-ին հատորին: |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 12-07-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-173, 2-58, 3-78 թերթից |
| Գործին կից նյութերը | կից Ալեն Մարտիրոսյանի թիվ BA1129288 համարի անձնագիրը և MF896327 համարի վարորդական վկայականը` կցված քրեական գործի 1-ին հատորին: |
| Ուր | Երևան քաղաքի դատարան |
| Գրության համարը | Ե-23485/18 |