Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0307/01/17
Վիճակագրական տողի համար :
11.3
Պատասխանող
Կարեն Մանուկյան
Կարեն Մանուկյան Սոկրատի
Կարեն Մանուկյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Լուսինե Աբգարյան
Ռուբիկ Մխիթարյան
Արմեն Դանիելյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Արշակ Վարդանյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Լուսինե Աբգարյան
Ռուբիկ Մխիթարյան
Արմեն Դանիելյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Արշակ Վարդանյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2018-12-21 | 10:30 | 2 | Կայացվել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2017-12-25 | 10:00 | 7 | Կայացել է |
ԵԿԴ/0307/01/17
ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Լ.ԱԲԳԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ
Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ԴԱՏԱՊԱՐՏՅԱԼ Կ.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ
2018 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, դատապարտյալ Կարեն Սոկրատի Մանուկյանի` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի դեկտեմբերի 25-ի թիվ ԵԿԴ/0307/01/17 դատավճիռը նոր հանգա¬մանքով վերա¬նայելու վերաբերյալ բողոքի հիման հիման վրա ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Կարեն Սոկրատի Մանուկյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը
1. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան) 2017 թվականի դեկտեմբերի 25-ի թիվ ԵԿԴ/0307/01/17 դատավճռով Կարեն Սոկրատի Մանուկյանը մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել է ազատազրկման` 6 ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Կարեն Մանուկյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան 2 տարի ժամկետով` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարելով ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի պետական ծառայության համապատասխան ստորաբաժանմանը:
Դատարանի վերը նշված դատավճիռը չի բողոքարկվել և մտել է օրինական ուժի մեջ:
2. 2018 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է վերոնշյալ դատավճիռը նոր հանգամանքով վերանայելու մասին դատապարտյալ Կարեն Մանուկյանի կողմից բերված բողոքը:
2018 թվականի նոյեմբերի 5-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է թիվ ԵԿԴ/0307/01/17 քրեական գործը:
3. Վերաքննիչ դատարանի 2018 թվականի նոյեմբերի 6-ի որոշմամբ դատապարտյալ Կարեն Սոկրատի Մանուկյանի կողմից բերված բողոքը՝ թիվ ԵԿԴ/0307/01/17 քրեական գործով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի դեկտեմբերի 25-ի դատավճիռը նոր հանգամանքով վերանայելու հիմքով, ընդունվել է վարույթ:
Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը
4. Կ.Մանուկյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «[Ն]ա, 2017 թվականի հոկտեմբերի 28-ին՝ ժամը 14:00-ի սահմաններում Արարատի մարզի Արտաշատ քաղաքի հարակից գյուղերից մեկի մոտակայքում աճած կանեփի թփից քաղած տերևները չորացնելու և մանրացնելու միջոցով, առանց իրացնելու նպատակի` իր գործածման համար, ապօրինի պատրաստել և թղթյա 1 փաթեթում ապօրինի պահել է զգալի չափի` 0.54 գրամ քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց, իսկ մեկ այլ փաթեթում ապօրինի պահել է 0.00518 գրամ քաշով տետրահիդրոկաննաբինոլ տեսակի թմրամիջոց պարունակող 0.32 գրամ քաշով կանեփի բուսական մանրացված և ծխախոտի մասնիկների զանգված, որոնք էլ 2017 թվականի հոկտեմբերի 30-ին հայտնաբերվել են նրա տաբատի գրպանից` ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում կատարված անձնական խուզարկության ժամանակ»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
5. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով:
Բողոք բերած անձը հայտնել է, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի դեկտեմբերի 25-ի թիվ ԵԿԴ/0307/01/17 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել է ազատազրկման` 6 ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ իր նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան 2 տարի ժամկետով:
Բողոքի հեղինակը, դիմելով Վերաքննիչ դատարան, խնդրել է վերանայել վերը նշված դատավճիռը և իր կատարած արարքը համապատասխանեցնել գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքին:
Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները
6. Դատական նիստում դատապարտյալ Կ.Մանուկյանը ներկայացված վերաքննիչ բողոքը պնդեց և խնդրեց այն բավարարել:
Վերաքննիչ դատարանում է ստացվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հ.Խաչատրյանի գրությունը, որով վերջինս հայտնել է, որ աշխատանքային ծանրաբեռնվածությունից ելնելով չի կարող ներկայանալ դատական նիստին և խնդրել է բողոքը քննել իր բացակայությամբ:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը
7. Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով դատավճիռը նոր հանգամանքով վերանայելու մասին բողոքը և ուսումնասիրելով թիվ ԵԿԴ/0307/01/17 քրեական գործի նյութերը, փաստում է հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի համաձայն` «Ոչ ոք չի կարող դատապարտվել այնպիսի գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին հանցագործություն չի հանդիսացել: Չի կարող նշանակվել ավելի ծանր պատիժ, քան այն, որը ենթակա էր կիրառման հանցանք կատարելու պահին: Արարքի պատժելիությունը վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենքն ունի հետադարձ ուժ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 426.1-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Նոր երևան եկած կամ նոր հանգամանքներով վերանայման ենթակա է միայն օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտը:
2. Նոր երևան եկած կամ նոր հանգամանքներով առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ դատարանը, իսկ վերաքննիչ և վճռաբեկ դատարանների դատական ակտերը` վճռաբեկ դատարանը»:
ՀՀ սահմանադրական դատարանի 2017 թվականի փետրվարի 14-ի թիվ ՍԴՈ-1348 որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշման համաձայն` «[Ա]րարքի պատժելիությունը վերացնող օրենքը հետադարձությամբ կիրառելու հատուկ քրեադատավարական կարգի բացակայության պայմաններում, մինչև ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից համապատասխան իրավակարգավորումների հստակեցումը և իրավակարգավորման բացի հաղթահարումը, ելնելով ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի անմիջական գործողությունից և վերջինիս` սույն որոշման մեջ բացահայտված բովանդակությամբ կիրառումն ապահովելու, ինչպես նաև անձի հիմնական իրավունքների և ազատությունների արդյունավետ դատական պաշտպանությունն ապահովելու համար իրավակիրառ պրակտիկայի շրջանակներում արարքի պատժելիությունը վերացնող օրենքի հետադարձ կիրառումը պատիժ կրող անձանց նկատմամբ անհրաժեշտ է իրականացնել նոր հանգամանքի հիմքով դատական ակտի վերանայման վերաբերյալ իրավակարգավորումների շրջանակներում` արարքի պատժելիությունը վերացնող օրենքի ուժի մեջ մտնելը դիտարկելով որպես դատական ակտը վերանայելու համար նոր հանգամանք»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Արարքի հանցավորությունը և պատժելիությունը որոշվում են դա կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով:
2. Հանցանքը կատարելու ժամանակ է համարվում հանրության համար վտանգավոր գործողությունը (անգործությունը) իրականացնելու ժամանակը՝ անկախ հետևանքները վրա հասնելու պահից»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքը հետադարձ ուժ ունի, այսինքն՝ տարածվում է մինչև այդ օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց, այդ թվում՝ այն անձանց վրա, ովքեր կրում են պատիժը կամ կրել են դա, սակայն ունեն դատվածություն (...)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութեր ապօրինի պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, փոխադրելը կամ առաքելը՝ պատժվում է կալանքով՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով»:
06.12.2017թ. ընդունված և 27.07.2018թ. ուժի մեջ մտած ՀՕ-241-Ն «ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածը շարադրվել է հետևյալ խմբագրությամբ. «(...) 5. Սույն օրենսգրքում թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի չափեր են համարվում, Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության օրենսգրքի համաձայն, Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կողմից սահմանված թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերի նվազագույն շեմի հնգապատիկից մինչև քսանհինգապատիկը ներառող չափերը:
2) լրացնել հետևյալ բովանդակությամբ 5.1-5.4-րդ մասերով.
5.1. Սույն օրենսգրքում թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի խոշոր չափեր են համարվում, Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության օրենսգրքի համաձայն, Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կողմից սահմանված թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերի նվազագույն շեմի քսանհինգապատիկից մինչև հարյուրքսանհինգապատիկը ներառող չափերը: (...)»:
Նույն օրենքի 4-րդ հոդվածի համաձայն` օրենսգրքի 1-5-րդ հավելվածներն ուժը կորցրած են ճանաչվել:
Մինչև 2018 թվականի հունիսի 28-ը գործող խմբագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը սահմանող թիվ 1 հավելվածի համաձայն` «տետրահիդրոկաննաբինոլ» (կետ 142) տեսակի թմրամիջոցի զգալի չափ է սահմանվել 0.005-0.5 գրամը, «մարիխուանա» (կետ 86) տեսակի թմրամիջոցի զգալի չափ` 0.5-5.0 գրամը:
«Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, շրջանառությունն արգելված` թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման (այսուհետ նաև` ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշում) 1-ին հավելվածի համաձայն` մարիխուանա (կետ 78) տեսակի թմրամիջոցի զգալի չափ է սահմանվել 2.5-12.5 գրամը, «տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» (կետ 74) տեսակի թմրամիջոցի զգալի չափ է սահմանվել 2.5-12.5 գրամը, «տետրահիդրոկաննաբինոլներ» (կետ 152) տեսակի թմրամիջոցի զգալի չափ է սահմանվել 0.005-0.5 գրամը:
Քրեական օրենքի հետադարձ ուժի հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է իր մի շարք որոշումներով, մասնավորապես Գ.Պողոսյանի գործով որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(...) «չկա հանցագործություն և պատիժ, եթե այն սահմանված չէ օրենքով» (nullum crimen, nulla pգena sine lege) կանոնը համընդհանուր ճանաչում ստացած հիմնարար սկզբունք է և իրավունքի գերակայության կարևորագույն տարր: Այն բացառիկ նշանակություն ունի մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգում, հետևաբար նշված սկզբունքից շեղումը բացարձակապես անթույլատրելի է: Սա նշանակում է, որ անձը չի կարող քրեական պատասխանատվության ենթարկվել, եթե արարքը կատարելու ժամանակ գործող օրենքով այն հանցագործություն չի համարվել, ինչպես նաև հանցանք կատարած անձը ենթակա է քրեական պատասխանատվության միայն այն օրենքով, որը գործել է նրա կողմից արարքը կատարելու ժամանակ: Nullum crimen, nulla pգena sine lege սկզբունքի բաղադրամասերից է նաև այն դրույթը, համաձայն որի` չի կարող կիրառվել ավելի ծանր պատիժ, քան այն, որն օրենքով կիրառելի է եղել հանցագործության կատարման պահին: (...) [Ժ]ամանակի ընթացքում քրեական օրենքի գործողության ընդհանուր կանոնն ունի նաև բացառություն: Քրեական օրենքը հետադարձ ուժ է ստանում, այսինքն` դրա գործողությունը տարածվում է մինչև այդ օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց վրա հետևյալ դեպքերում.
1. նոր օրենքը վերացնում է արարքի հանցավորությունը (ապաքրեականացում),
2. նոր օրենքը մեղմացնում է պատիժը,
3. նոր օրենքն այլ կերպ բարելավում է հանցանք կատարած անձի վիճակը:
Վերոգրյալից հետևում է, որ քրեական օրենքին հետադարձ ուժ տալու պայմանները սպառիչ են և ունեն իմպերատիվ բնույթ, այսինքն` եթե նոր ընդունված օրենքը պարունակում է վերը նշված պայմաններից առնվազն մեկը, ապա իրավակիրառող մարմինը պարտավոր է դրա գործողությունը տարածել մինչև օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց, այդ թվում` այն անձանց վրա, ովքեր կրում են պատիժը կամ կրել են այն, սակայն ունեն դատվածություն:
Այն դեպքերում, երբ նոր ընդունված օրենքը միաժամանակ բովանդակում է պատասխանատվությունը մասնակիորեն մեղմացնող և պատասխանատվությունը մասնակիորեն խստացնող դրույթներ, ապա օրենքը հետադարձ ուժ է ստանում միայն մեղմացման առումով (տե՛ս Գասպար Պողոսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի որոշման 16-17-րդ կետերը)»:
8. Գործի նյութերի համաձայն` Առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի դեկտեմբերի 25-ի թիվ ԵԿԴ/0307/01/17 դատավճռով Կարեն Սոկրատի Մանուկյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով` առանց իրացնելու նպատակի, ապօրինի զգալի չափի` 0.54 գրամ քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց, 0.00518 գրամ քաշով տետրահիդրոկաննաբինոլ տեսակի թմրամիջոց պարունակող 0.32 գրամ քաշով կանեփի բուսական մանրացված և ծխախոտի մասնիկների զանգված պատրաստելու և պահելու համար:
Վերոգրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշման համատեքստում քննարկելով դատապարտյալ Կ.Մանուկյանին առաջադրված մեղադրանքի, նրա արարքի իրավական որակման հարցը և այդ առումով Կ.Մանուկյանի արարքը կատարելու պահին գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 06.12.2017թ. ընդունված և 27.07.2018թ. ուժի մեջ մտած ՀՕ-241-Ն «ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման համեմատական վերլուծությամբ՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ հիշյալ փոփոխությունների արդյունքում Կ.Մանուկյանի կողմից առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի պատրաստված, ապօրինի պահված 0,54 քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցը ոչ թե զգալի, այլ մանր չափի է: Բացի այդ, տարանջատվել են «տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» և «տետրահիդրոկաննաբինոլներ» թմրամիջոցները` «տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» թմրամիջոցի զգալի չափի նվազագույն շեմ է սահմանվել 2.5 գրամը, մինչդեռ Կ.Մանուկյանը դատապարտվել է 0.00518 գրամ քաշով տետրահիդրոկաննաբինոլ տեսակի թմրամիջոց պարունակող 0.32 գրամ քաշով կանեփի բուսական մանրացված և ծխախոտի մասնիկների զանգված ապօրինի պատրաստելու և պահելու համար:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է նաև, որ Կարեն Մանուկյանն իրեն մեղսագրված արարքը կատարել է նախքան վերոնշյալ օրենսդրական փոփոխությունները:
Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ կատարված օրենսդրական փոփոխություններով դատապարտյալ Կարեն Մանուկյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարած արարքի հանցավորությունը վերացվել է` նրա արարքն ապաքրեականացվել է, քանի որ օրենսդրա¬կան փոփոխությունների արդյունքում «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի 0.54 գրամը և 0.00518 գրամ քաշով տետրահիդրոկաննաբինոլ տեսակի թմրամիջոց պարունակող 0.32 գրամ քաշով կանեփի բուսական խառնուրդը հանդիսանում են մանր չափ, իսկ առանց իրացնելու նպատակի մանր չափերով թմրամիջոցի ապօրինի շրջանառություն կատարելու համար քրեական պատասխանատվություն նախատեսված չէ:
Հետևաբար, կատարված օրենսդրական փոփոխությունները կիրառելի են Կարեն Մանուկյանի նկատմամբ, ինչի արդյունքում նրա արարքում այլևս առկա չէ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախա¬տեսված հանցակազմը:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Կարեն Մանուկյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել, Կարեն Սոկրատի Մանուկյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի դեկտեմբերի 25-ի թիվ ԵԿԴ/0307/01/17 դատավճիռը պետք է բեկանել և նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել՝ արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով և քրեական գործի վարույթը կարճել:
Հաշվի առնելով, որ ըստ քրեական գործի նյութերի` իրեղեն ապացույցները արդեն իսկ օրենքով սահմանված կարգով տնօրինվել են՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված թմրամիջոցը ոչնչացվել է, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այս պայմաններում իրեղեն ապացույցների հարցին անդրադառնալն առարկայազուրկ է:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ, 394-395-րդ հոդվածներով և 491-րդ գլխի կանոններով, Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Կարեն Սոկրատի Մանուկյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի դեկտեմբերի 25-ի թիվ ԵԿԴ/0307/01/17 դատավճիռը բեկանել:
Կարեն Սոկրատի Մանուկյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել` արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով և քրեական գործի վարույթը կարճել:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Լ.ԱԲԳԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ
Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Լ.ԱԲԳԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ
Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ԴԱՏԱՊԱՐՏՅԱԼ Կ.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ
2018 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, դատապարտյալ Կարեն Սոկրատի Մանուկյանի` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի դեկտեմբերի 25-ի թիվ ԵԿԴ/0307/01/17 դատավճիռը նոր հանգա¬մանքով վերա¬նայելու վերաբերյալ բողոքի հիման հիման վրա ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Կարեն Սոկրատի Մանուկյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը
1. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան) 2017 թվականի դեկտեմբերի 25-ի թիվ ԵԿԴ/0307/01/17 դատավճռով Կարեն Սոկրատի Մանուկյանը մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել է ազատազրկման` 6 ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Կարեն Մանուկյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան 2 տարի ժամկետով` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարելով ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի պետական ծառայության համապատասխան ստորաբաժանմանը:
Դատարանի վերը նշված դատավճիռը չի բողոքարկվել և մտել է օրինական ուժի մեջ:
2. 2018 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է վերոնշյալ դատավճիռը նոր հանգամանքով վերանայելու մասին դատապարտյալ Կարեն Մանուկյանի կողմից բերված բողոքը:
2018 թվականի նոյեմբերի 5-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է թիվ ԵԿԴ/0307/01/17 քրեական գործը:
3. Վերաքննիչ դատարանի 2018 թվականի նոյեմբերի 6-ի որոշմամբ դատապարտյալ Կարեն Սոկրատի Մանուկյանի կողմից բերված բողոքը՝ թիվ ԵԿԴ/0307/01/17 քրեական գործով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի դեկտեմբերի 25-ի դատավճիռը նոր հանգամանքով վերանայելու հիմքով, ընդունվել է վարույթ:
Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը
4. Կ.Մանուկյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «[Ն]ա, 2017 թվականի հոկտեմբերի 28-ին՝ ժամը 14:00-ի սահմաններում Արարատի մարզի Արտաշատ քաղաքի հարակից գյուղերից մեկի մոտակայքում աճած կանեփի թփից քաղած տերևները չորացնելու և մանրացնելու միջոցով, առանց իրացնելու նպատակի` իր գործածման համար, ապօրինի պատրաստել և թղթյա 1 փաթեթում ապօրինի պահել է զգալի չափի` 0.54 գրամ քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց, իսկ մեկ այլ փաթեթում ապօրինի պահել է 0.00518 գրամ քաշով տետրահիդրոկաննաբինոլ տեսակի թմրամիջոց պարունակող 0.32 գրամ քաշով կանեփի բուսական մանրացված և ծխախոտի մասնիկների զանգված, որոնք էլ 2017 թվականի հոկտեմբերի 30-ին հայտնաբերվել են նրա տաբատի գրպանից` ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում կատարված անձնական խուզարկության ժամանակ»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
5. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով:
Բողոք բերած անձը հայտնել է, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի դեկտեմբերի 25-ի թիվ ԵԿԴ/0307/01/17 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել է ազատազրկման` 6 ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ իր նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան 2 տարի ժամկետով:
Բողոքի հեղինակը, դիմելով Վերաքննիչ դատարան, խնդրել է վերանայել վերը նշված դատավճիռը և իր կատարած արարքը համապատասխանեցնել գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքին:
Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները
6. Դատական նիստում դատապարտյալ Կ.Մանուկյանը ներկայացված վերաքննիչ բողոքը պնդեց և խնդրեց այն բավարարել:
Վերաքննիչ դատարանում է ստացվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հ.Խաչատրյանի գրությունը, որով վերջինս հայտնել է, որ աշխատանքային ծանրաբեռնվածությունից ելնելով չի կարող ներկայանալ դատական նիստին և խնդրել է բողոքը քննել իր բացակայությամբ:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը
7. Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով դատավճիռը նոր հանգամանքով վերանայելու մասին բողոքը և ուսումնասիրելով թիվ ԵԿԴ/0307/01/17 քրեական գործի նյութերը, փաստում է հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի համաձայն` «Ոչ ոք չի կարող դատապարտվել այնպիսի գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին հանցագործություն չի հանդիսացել: Չի կարող նշանակվել ավելի ծանր պատիժ, քան այն, որը ենթակա էր կիրառման հանցանք կատարելու պահին: Արարքի պատժելիությունը վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենքն ունի հետադարձ ուժ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 426.1-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Նոր երևան եկած կամ նոր հանգամանքներով վերանայման ենթակա է միայն օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտը:
2. Նոր երևան եկած կամ նոր հանգամանքներով առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ դատարանը, իսկ վերաքննիչ և վճռաբեկ դատարանների դատական ակտերը` վճռաբեկ դատարանը»:
ՀՀ սահմանադրական դատարանի 2017 թվականի փետրվարի 14-ի թիվ ՍԴՈ-1348 որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշման համաձայն` «[Ա]րարքի պատժելիությունը վերացնող օրենքը հետադարձությամբ կիրառելու հատուկ քրեադատավարական կարգի բացակայության պայմաններում, մինչև ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից համապատասխան իրավակարգավորումների հստակեցումը և իրավակարգավորման բացի հաղթահարումը, ելնելով ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի անմիջական գործողությունից և վերջինիս` սույն որոշման մեջ բացահայտված բովանդակությամբ կիրառումն ապահովելու, ինչպես նաև անձի հիմնական իրավունքների և ազատությունների արդյունավետ դատական պաշտպանությունն ապահովելու համար իրավակիրառ պրակտիկայի շրջանակներում արարքի պատժելիությունը վերացնող օրենքի հետադարձ կիրառումը պատիժ կրող անձանց նկատմամբ անհրաժեշտ է իրականացնել նոր հանգամանքի հիմքով դատական ակտի վերանայման վերաբերյալ իրավակարգավորումների շրջանակներում` արարքի պատժելիությունը վերացնող օրենքի ուժի մեջ մտնելը դիտարկելով որպես դատական ակտը վերանայելու համար նոր հանգամանք»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Արարքի հանցավորությունը և պատժելիությունը որոշվում են դա կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով:
2. Հանցանքը կատարելու ժամանակ է համարվում հանրության համար վտանգավոր գործողությունը (անգործությունը) իրականացնելու ժամանակը՝ անկախ հետևանքները վրա հասնելու պահից»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքը հետադարձ ուժ ունի, այսինքն՝ տարածվում է մինչև այդ օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց, այդ թվում՝ այն անձանց վրա, ովքեր կրում են պատիժը կամ կրել են դա, սակայն ունեն դատվածություն (...)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութեր ապօրինի պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, փոխադրելը կամ առաքելը՝ պատժվում է կալանքով՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով»:
06.12.2017թ. ընդունված և 27.07.2018թ. ուժի մեջ մտած ՀՕ-241-Ն «ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածը շարադրվել է հետևյալ խմբագրությամբ. «(...) 5. Սույն օրենսգրքում թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի չափեր են համարվում, Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության օրենսգրքի համաձայն, Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կողմից սահմանված թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերի նվազագույն շեմի հնգապատիկից մինչև քսանհինգապատիկը ներառող չափերը:
2) լրացնել հետևյալ բովանդակությամբ 5.1-5.4-րդ մասերով.
5.1. Սույն օրենսգրքում թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի խոշոր չափեր են համարվում, Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության օրենսգրքի համաձայն, Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կողմից սահմանված թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերի նվազագույն շեմի քսանհինգապատիկից մինչև հարյուրքսանհինգապատիկը ներառող չափերը: (...)»:
Նույն օրենքի 4-րդ հոդվածի համաձայն` օրենսգրքի 1-5-րդ հավելվածներն ուժը կորցրած են ճանաչվել:
Մինչև 2018 թվականի հունիսի 28-ը գործող խմբագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը սահմանող թիվ 1 հավելվածի համաձայն` «տետրահիդրոկաննաբինոլ» (կետ 142) տեսակի թմրամիջոցի զգալի չափ է սահմանվել 0.005-0.5 գրամը, «մարիխուանա» (կետ 86) տեսակի թմրամիջոցի զգալի չափ` 0.5-5.0 գրամը:
«Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, շրջանառությունն արգելված` թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման (այսուհետ նաև` ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշում) 1-ին հավելվածի համաձայն` մարիխուանա (կետ 78) տեսակի թմրամիջոցի զգալի չափ է սահմանվել 2.5-12.5 գրամը, «տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» (կետ 74) տեսակի թմրամիջոցի զգալի չափ է սահմանվել 2.5-12.5 գրամը, «տետրահիդրոկաննաբինոլներ» (կետ 152) տեսակի թմրամիջոցի զգալի չափ է սահմանվել 0.005-0.5 գրամը:
Քրեական օրենքի հետադարձ ուժի հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է իր մի շարք որոշումներով, մասնավորապես Գ.Պողոսյանի գործով որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(...) «չկա հանցագործություն և պատիժ, եթե այն սահմանված չէ օրենքով» (nullum crimen, nulla pգena sine lege) կանոնը համընդհանուր ճանաչում ստացած հիմնարար սկզբունք է և իրավունքի գերակայության կարևորագույն տարր: Այն բացառիկ նշանակություն ունի մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգում, հետևաբար նշված սկզբունքից շեղումը բացարձակապես անթույլատրելի է: Սա նշանակում է, որ անձը չի կարող քրեական պատասխանատվության ենթարկվել, եթե արարքը կատարելու ժամանակ գործող օրենքով այն հանցագործություն չի համարվել, ինչպես նաև հանցանք կատարած անձը ենթակա է քրեական պատասխանատվության միայն այն օրենքով, որը գործել է նրա կողմից արարքը կատարելու ժամանակ: Nullum crimen, nulla pգena sine lege սկզբունքի բաղադրամասերից է նաև այն դրույթը, համաձայն որի` չի կարող կիրառվել ավելի ծանր պատիժ, քան այն, որն օրենքով կիրառելի է եղել հանցագործության կատարման պահին: (...) [Ժ]ամանակի ընթացքում քրեական օրենքի գործողության ընդհանուր կանոնն ունի նաև բացառություն: Քրեական օրենքը հետադարձ ուժ է ստանում, այսինքն` դրա գործողությունը տարածվում է մինչև այդ օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց վրա հետևյալ դեպքերում.
1. նոր օրենքը վերացնում է արարքի հանցավորությունը (ապաքրեականացում),
2. նոր օրենքը մեղմացնում է պատիժը,
3. նոր օրենքն այլ կերպ բարելավում է հանցանք կատարած անձի վիճակը:
Վերոգրյալից հետևում է, որ քրեական օրենքին հետադարձ ուժ տալու պայմանները սպառիչ են և ունեն իմպերատիվ բնույթ, այսինքն` եթե նոր ընդունված օրենքը պարունակում է վերը նշված պայմաններից առնվազն մեկը, ապա իրավակիրառող մարմինը պարտավոր է դրա գործողությունը տարածել մինչև օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց, այդ թվում` այն անձանց վրա, ովքեր կրում են պատիժը կամ կրել են այն, սակայն ունեն դատվածություն:
Այն դեպքերում, երբ նոր ընդունված օրենքը միաժամանակ բովանդակում է պատասխանատվությունը մասնակիորեն մեղմացնող և պատասխանատվությունը մասնակիորեն խստացնող դրույթներ, ապա օրենքը հետադարձ ուժ է ստանում միայն մեղմացման առումով (տե՛ս Գասպար Պողոսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի որոշման 16-17-րդ կետերը)»:
8. Գործի նյութերի համաձայն` Առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի դեկտեմբերի 25-ի թիվ ԵԿԴ/0307/01/17 դատավճռով Կարեն Սոկրատի Մանուկյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով` առանց իրացնելու նպատակի, ապօրինի զգալի չափի` 0.54 գրամ քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց, 0.00518 գրամ քաշով տետրահիդրոկաննաբինոլ տեսակի թմրամիջոց պարունակող 0.32 գրամ քաշով կանեփի բուսական մանրացված և ծխախոտի մասնիկների զանգված պատրաստելու և պահելու համար:
Վերոգրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշման համատեքստում քննարկելով դատապարտյալ Կ.Մանուկյանին առաջադրված մեղադրանքի, նրա արարքի իրավական որակման հարցը և այդ առումով Կ.Մանուկյանի արարքը կատարելու պահին գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 06.12.2017թ. ընդունված և 27.07.2018թ. ուժի մեջ մտած ՀՕ-241-Ն «ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման համեմատական վերլուծությամբ՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ հիշյալ փոփոխությունների արդյունքում Կ.Մանուկյանի կողմից առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի պատրաստված, ապօրինի պահված 0,54 քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցը ոչ թե զգալի, այլ մանր չափի է: Բացի այդ, տարանջատվել են «տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» և «տետրահիդրոկաննաբինոլներ» թմրամիջոցները` «տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» թմրամիջոցի զգալի չափի նվազագույն շեմ է սահմանվել 2.5 գրամը, մինչդեռ Կ.Մանուկյանը դատապարտվել է 0.00518 գրամ քաշով տետրահիդրոկաննաբինոլ տեսակի թմրամիջոց պարունակող 0.32 գրամ քաշով կանեփի բուսական մանրացված և ծխախոտի մասնիկների զանգված ապօրինի պատրաստելու և պահելու համար:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է նաև, որ Կարեն Մանուկյանն իրեն մեղսագրված արարքը կատարել է նախքան վերոնշյալ օրենսդրական փոփոխությունները:
Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ կատարված օրենսդրական փոփոխություններով դատապարտյալ Կարեն Մանուկյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարած արարքի հանցավորությունը վերացվել է` նրա արարքն ապաքրեականացվել է, քանի որ օրենսդրա¬կան փոփոխությունների արդյունքում «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի 0.54 գրամը և 0.00518 գրամ քաշով տետրահիդրոկաննաբինոլ տեսակի թմրամիջոց պարունակող 0.32 գրամ քաշով կանեփի բուսական խառնուրդը հանդիսանում են մանր չափ, իսկ առանց իրացնելու նպատակի մանր չափերով թմրամիջոցի ապօրինի շրջանառություն կատարելու համար քրեական պատասխանատվություն նախատեսված չէ:
Հետևաբար, կատարված օրենսդրական փոփոխությունները կիրառելի են Կարեն Մանուկյանի նկատմամբ, ինչի արդյունքում նրա արարքում այլևս առկա չէ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախա¬տեսված հանցակազմը:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Կարեն Մանուկյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել, Կարեն Սոկրատի Մանուկյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի դեկտեմբերի 25-ի թիվ ԵԿԴ/0307/01/17 դատավճիռը պետք է բեկանել և նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել՝ արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով և քրեական գործի վարույթը կարճել:
Հաշվի առնելով, որ ըստ քրեական գործի նյութերի` իրեղեն ապացույցները արդեն իսկ օրենքով սահմանված կարգով տնօրինվել են՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված թմրամիջոցը ոչնչացվել է, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այս պայմաններում իրեղեն ապացույցների հարցին անդրադառնալն առարկայազուրկ է:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ, 394-395-րդ հոդվածներով և 491-րդ գլխի կանոններով, Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Կարեն Սոկրատի Մանուկյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի դեկտեմբերի 25-ի թիվ ԵԿԴ/0307/01/17 դատավճիռը բեկանել:
Կարեն Սոկրատի Մանուկյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել` արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով և քրեական գործի վարույթը կարճել:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Լ.ԱԲԳԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ
Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Գործ ԵԿԴ/0307/01/17
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դատարանը (այսուհետ` Դատարան )`
նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի«
քարտուղարությամբ` Հասմիկ Ջանազյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Հայկ Խաչատրյանի,
նույն Դատարանում` դռնբաց դատական նիստերի կարգով քննեց և 2017թ. դեկտեմբերի 25-ին ավարտեց քրեական գործն ըստ մե¬ղադ¬րանքի`
Կարեն Սոկրատի Մանուկյանի` (ծնված 1984թ. հունվարի 13-ին« Երևան քաղաքում, ազ¬¬¬¬գութ¬յամբ հայ«ՀՀ քաղաքացի« միջնակարգ կրթությամբ, փաստացի ամուսնացած, խնամքին մինչև 14 տարեկան երեխան, աշխատել է «Յանդեքս» տաքսի ծառայությունում՝ որպես վարորդ, նախկինում չդատա¬պարտ¬¬¬ված, հաշվառված և փաստացի բնակվում է Երևանի Նուբարաշեն 5-րդ փողոցի 5-րդ տանը, սույն գոր¬ծով մեղ¬սագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախա¬տես¬ված հան¬ցավոր արար¬քի կա¬տարում, որպես խա¬փանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստո¬րագրություն)։
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2017թ. նոյեմբերի 4-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով հա¬րուցվել է թիվ 15863317 քրեական գործը` Կարեն Մանուկյանի կողմից առանց իրացնելու նպատակի ապօրինաբար թմրամիջոց պահելու և օգտագործելու փաստի առթիվ նա¬խապատրաստված նյութերի հիման վրա։
2017թ. նոյեմբերի 8-ից քրեական գործի նախաքննությունը շարունակվել է ՀՀ քննչական կո¬միտեի Երևա¬նի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վար¬չական շրջան¬ների քննչա¬կան բաժնում։
2017թ. նոյեմբերի 9-ին Կարեն Մանուկյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառ¬վել չհեռանալու մասին ստորագրություն։
2017թ. նոյեմբերի 16-ին Կարեն Մանուկյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2017թ. նոյեմբերի 24-ին քրեական գործը Կարեն Սոկրատի Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով հաստատված մեղադրական եզրա¬կացութ¬յամբ ու¬ղարկ¬¬վել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրա¬վա¬սության դատա¬րան (ստաց¬վել է 2017թ. նոյեմբերի 28-ին) նախագահող դատավորին փաստացի հանձնվել է 2017թ. նոյեմբերի 29-ին, ընդունվել է վա¬րույթ, ապա նշա¬նակվել դա¬տական քննության։
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դա¬տա¬¬րանը հաս¬տատված հա¬մա¬րեց այն, որ Կարեն Մանուկյանը 2017թ. հոկտեմբերի 28-ին՝ ժամը 14։00-ի սահ¬մաններում« Արարատի մարզի Արտաշատ քաղաքի հարակից գյուղերից մեկի մոտակայքում աճած կանեփի թփից քաղած տերևները չորացնելու և մանրացնելու միջոցով առանց իրացնելու նպատակի՝ իր գործածման համար ապօրինի պատրաստել և թղթյա 1 փաթեթում ապօրինի պահել է զգալի չափի՝ 0.54 գրամ քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց« իսկ մեկ այլ փաթեթում ապօրինի պահել է 0.00518 գրամ քաշով «տետրահիդրոկաննաբինոլ» տեսակի թմրամիջոց պարունակող 0.32 գրամ քաշով կանեփի բուսական մանրացված և ծխախոտի մասնիկների զանգված« որոնք էլ 2017թ. հոկտեմբերի 30-ին հայտնաբերվել են նրա տաբատի գրպաններից՝ ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում կա¬տար¬ված անձնական խուզարկության արդյունքներով։
Ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճա¬նա¬չեց, Դատարանում հար¬ցաքննվելիս հայտնեց, որ թմրամիջոցը պատկանել է իրեն, որը քաղել և չո¬րաց¬րել է, որը և հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում կա¬տար¬ված իր անձ¬նական խու¬զարկությամբ։
Ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանին առաջադրված մեղադրանքում նրա մեղավորությունը, բացի վերջինիս խոստովանական ցուցմունքներից, հիմնավորվել է պատշաճ իրա¬վական ընթա¬ցա¬կար¬գերի շրջանակներում դա¬տաքննութ¬յամբ հետա¬զոտված հետևյալ ապացույցների հա¬մադրման և գնահատ¬ման արդյունքներով.
Դատատոքսիկոքիմիական փորձաքննության 2017թ. դեկտեմբերի 7-ի թիվ 17-2482 եզրա¬կա¬ցությամբ« հա¬մա¬ձայն որի՝ գործով ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանից ստացված մեզի փոր¬ձանմուշում հայտնաբերվել են կանաբինոիդների շարքի թմրամիջոցի թմրալկալոիդներ։
Անձնական խուզարկության արձանագրությամբ« համաձայն որի` ՀՀ ոստիկանության Կենտրո¬նական բաժնում 2016թ. հոկտեմբերի 30-ին կատարված անձնա¬կան խուզար¬կութ¬յան արդյունքներով գործով ամբաստանյալ Կ.Մանուկյանի տաբատի աջ փոքր գրպանիկից և հետևի աջ գրպանից հայտնա¬բերվել են կանաչավուն զանգվածների պարունակությամբ մեկական« համապատասխանաբար` պոլի-թիլենային և թղթե փաթեթներ« որոնք կշռվել են «DIAMOND MODEL 500» տեսակի կշեռքով« որոնց յուրա¬¬քանչյուրի քաշը կազմել է համապատասխանաբար՝ 0.9 և 2.6 գրամ։
Դատաքիմիական փորձաքննության 2017թ. նոյեմբերի 1-ի թիվ 639 Ք-17 եզրակացությամբ« հա¬մա¬ձայն որի՝ գործով ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանի անձնական խուզարկությամբ հայտ¬նա¬բեր¬ված և փորձաքննությանը ներկայացված փաթեթում առկա 0.54 գրամ հաստատուն քաշով կանեփի բուսա¬կան մանրացված զանգվածը հանդիսանում է «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց« իսկ երկրորդ փա¬թեթում առկա 0.32 գրամ քաշով զանգվածը՝ կանեփի բուսական մանրացված մասերի և ծխախոտի մաս¬նիկների խառնուրդ« որում հայտնաբերվել է 0.00518 գրամ «տետրահիդրոկաննաբինոլ» տե¬սակի թմրամիջոց։ Փորձաքննության կատարման նպատակով 0.59 և 0.32 գրամ թմրամիջոցներից ծախսվել է համապատասխանաբար 0.1 և 0.05 գրամ։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և գործին կցված 0,00518 գրամ «տետրահիդրո¬կան¬նաբինոլ» տե¬սակի և 0,54 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցների` դատաքիմիական փոր¬ձաքննութ¬յունից հետո մնացած մասի առկայությամբ և Դատարա¬նում այն զննելու արդյունքներով (ար¬ձա¬նագրությամբ)։
Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատա¬¬րա¬նը հաս¬տատ¬ված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանն առանց իրացնելու նպատակի ապօրի¬նաբար պատրաստել և պահել զգալի չափերի «մարիխուանա» և «տետրահիդրոկաննաբինոլ» տեսակի թմրամիջոցներ, այսինքն` կատարել է հան¬ցա¬վոր արարք« որը համա¬պա¬տաս¬¬խանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախա¬տես¬ված հան¬ցա¬գործության հատ¬կանիշ¬ներին, հետևա¬բար` նա քրեա¬կան պա¬տաս¬¬խա¬նատ¬¬¬վության և պատժի ենթա¬¬կա է այդ հոդ¬վածի վերոնշյալ մա¬սով։
Նշանակվող պատժի և դատավճռով լուծման ենթակա այլ հարցեր.
Ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որո¬շելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերա¬կանգ¬¬նել սոցիալական արդարությունը« ուղղել պատժի ենթարկված անձին« ինչպես նաև կանխել հան¬ցա¬¬¬գոր¬¬ծութ¬յունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հան¬ցանք կատա¬րած անձի նկատ¬մամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ¬գոր¬ծութ¬յան այլ միջոց¬ները պետք է լինեն ար¬դարացի« համապա¬տասխանեն հանցանքի ծան¬րությանը« այն կա¬տա¬րելու հան¬գա¬մանք¬ներին« հան¬¬ցավորի անձ¬նա¬¬¬վորությանը« անհրա¬ժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գոր¬ծութ¬յուն¬ները կան¬խելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է« որ հանցա¬գոր¬ծութ¬յան համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ« իսկ նույն հոդ¬վածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա¬գործության՝ հան¬րության համար վտան¬¬գա¬վո¬րության աստիճանով և բնույթով« հանցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալներով« այդ թվում՝ պատաս¬խա¬նատ¬վությունը և պատիժը մեղմաց¬նող և/կամ ծանրացնող հան¬գա¬մանքներով։ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համա¬ձայն` հան¬ցագործության համար նախա¬տեսված պատիժ¬ներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապա¬հովել պատժի նպատակ¬ները։
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դա¬տա¬վա¬րա¬կան օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգա¬մանք¬ներ ունեցող գոր¬ծով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպա¬կան դատա¬րա¬նի դատական ակ¬տի հիմ¬¬նա¬վո¬րումները« այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբա¬նութ¬յուն¬ները« պարտադիր են դատարանի հա¬մար նույ¬¬¬¬նանման փաստական հանգամանք¬ներով գործի քննության ժամա¬նակ։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը« Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դա¬տարանի 2007թ. հոկ¬տեմ¬բերի 26-ի ՎԲ-149/07 գործով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մա¬սով նախատեսված նորմը« նշել է« որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատ¬վությունը մեղ¬մաց¬նող հանգամանքների կիրառման լայն հայեցողությամբ« քանի որ պա¬տիժ նշանակելիս Դա¬տա¬րանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ« որոնք նույն հոդվածի առա¬ջին մասում նշված չեն։
Դատարանը, որպես ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանի անձը բնութագրող տվյալներ է գնա¬հատում` նախկինում դատապարտված չլինելը (ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2017թ. նոյեմբերի 8-ին կատարված հարցման արդյունքների), երիտասարդ լինելը (համաձայն` թիվ 007596927 նույնականացման քարտի ծնվել է 1984թ. հունվարի 13-ին), իսկ որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ` դեռևս մինչդատական վարույթից իրեն լիովին մեղավոր ճանա¬չելն ու խոստովանական ցուցմունքներ տալը, խնամքին մինչև 14 տարեկան որդու` 2016թ. մայիսի 10-ին ծնված Դանիել Կարենի Մանուկյանի առկայությունը (համաձայն` ԱԲ սերիայի 530609 ծննդյան և ԱԲ սերիայի թիվ 101764 հայրության ճանաչման վկայականների պատճենների)։
Անձը բնու¬թագրող վե¬րոնշյալ տվյալները և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները հաս¬տատված են գործով ձեռք բերված և դա¬տաքննութ¬յամբ հետա¬զոտված, թույլատ¬րե¬¬լիութ¬յան ու վերաբերելիության չափա¬նիշ¬ներին համա¬պա¬տաս¬խանող ապա¬ցույց¬¬ներով, ող¬ջամտո¬րեն նվազեցնում են նրա հանրային վտան¬գավո¬րությունը։
Ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանի պատասխանատվությունը և պա¬տիժը ծան¬րաց¬նող հան¬գամանքներ Դատարանը չարձանագրեց։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաս¬տան¬յալ¬ Կարեն Մանուկյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի խնդրին` Դատա¬րանը փաս¬¬տում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասով սահմանված հան¬ցա¬¬¬կազ¬մի պատժամասն այլ¬ընտրան¬¬քային է, նախա¬տեսում է պատժատեսակներ, որոնք ուղեկց¬վում են հասա¬րակութ¬յունից անձի մեկու¬¬սաց¬մամբ` կա¬լանքի կամ որոշակի ժամկետով ազատազրկման ձևով, հետևա¬բար` սույն գործով քննարկման ենթակա են ամբաստանյալի նկատմամբ պատժա¬տեսակ ընտրելու, նշանակ¬վող պատ¬ժաչա¬փի, այդ թվում՝ տվյալ հոդվածով նա¬խա¬¬տեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի մեղմ պա¬տիժ կամ ավելի մեղմ պատժա¬տեսակ նշա¬նակելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրա¬ռում), պատիժը ռեալ կրելու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կի¬րա¬ռում) հար¬¬ցերը։
Ամբաստանյալ Կ.Մանուկյանի խնամքին է գտնվում 2016թ. մայիսի 10-ին ծնված Դանիել Մանուկյանը, այսինքն` մինչև 8 տարեկան մանկահասակ երեխան, ինչը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 57-րդ հոդվածի 2-րդ մասի ուժով, բացառում է նրա նկատմամբ կալանքն որպես պատժա¬տեսակ նշա¬նակելու հնարավորությունը։
Դատարանը, հաշվի առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդ¬վածի տես¬անկյու¬նով բացառիկ հան¬գա¬մանքների բացա¬կայությունը« փաստում է, որ ամբաստանյալ Ա.Մանուկյանի նկատմամբ ազա¬տազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ նշա¬նակելու հիմքերը բացա¬կա¬յում են« իսկ ամբաստանյալի անձը դրականորեն բնու¬թագրող տվյալները« պատաս¬խա¬նատ¬վությունն ու պատիժը մեղ¬մացնող հանգամանքները Դատարանը հաշ¬վի է առ¬նում նրա նկատ¬մամբ նշանակվող պատժի չափը և այն ռեալ կրելու նպատա¬կահար¬մարութ¬յան հար¬ցը որոշելիս։
Այսպես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` եթե դատարանը կա¬լանքի« ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշա¬նակելիս հանգում է հետևության« որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պա¬տիժը կրելու« ապա կարող է որո¬շում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։ Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համա¬ձայն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատա¬րանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները« պատաս¬խա¬նատվութ¬յունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգա¬մանք¬ները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի վերոնշյալ դրույթների մեկնաբանությունից ակնհայտ է« որ պա¬տիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ինչպես հանցագործությունների տեսակ¬նե¬րի« հան¬ցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի« այնպես էլ անձանց շրջա¬նակի հետ կապ¬ված որևէ հա¬տուկ սահմանափակում օրենսդիրը չի նախատեսել« այսինքն` պատի¬ժը պայմանա¬կանորեն չկի¬րա¬ռելու հիմք է համարվում դատարանի համոզ¬վածությունն առ այն« որ դատա¬պարտյալի ուղղվելն հնա¬րա¬վոր է առանց որոշակի պատժա¬տեսակները ռեալ կրե¬լու (նման մեկնաբանություն է արել նաև ՀՀ Վճռա¬բեկ դատա¬րանը Հասմիկ Պետրոսյանի վերա¬բերյալ թիվ ԱՐԱԴ/0050/01/08 քրեական գործով 2009թ. հունիսի 29-ին կայացրած որոշմամբ)։
Դատարանի այդ համոզվածությունը կարող է կայանալ պատասխանատվությունը և պա¬տիժը մեղմացնող« ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածով նախատեսված (ինչպես նաև չնախատեսված« բայց Դատարանի համոզմամբ այդ¬պիսին դիտարկվող) և 63-րդ հոդվածում սպառիչ թվարկված« պա¬տաս¬խանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների գնա¬հատման արդյունքներով։
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալ¬¬ները և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, մասնավորապես` նախ¬կի¬նում դա¬տա¬¬պարտ¬ված չլինելը, խնամքին մինչև 14 տարեկան երեխայի առկայությունը, անկեղծորեն զղջալն ու առա¬ջադրված մե¬ղադրանքում մե¬ղա¬վոր ճա¬նաչելը, կատարած հանցագոր¬ծութ¬յան բնույթն ու վտանգա¬վո¬րութ¬յան աստի¬ճանը (ոչ մեծ ծան¬րության հան¬ցանք է), թմրա¬միջոցների տեսակը և քաշը, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պա¬տիժը ծանրաց¬նող հանգա¬մանք¬ների բացակայությունը` Դատա¬րա¬նը հանգում է այն համոզվա¬ծութ¬յան« որ ամբաս¬տանյալ Կարեն Մանուկյանի ուղղվե¬լը և նոր հան¬ցա¬գործությունների կանխումն հնա¬րավոր է նրա նկատ¬մամբ ազա¬տազրկում նշա¬նակելու« սակայն այդ պատիժը պայմա¬նա¬կանորեն չկիրա¬ռելու և միաժամանակ ողջա¬միտ« տվյալ դեպքում՝ երկու տարի ժամ¬կետով փոր¬ձաշրջան սահմա¬նելու պայ¬ման¬ներում։ Դատարանը գտնում է, որ հատկապես այդ պատիժն է արդա¬րացի ու միա¬ժա¬¬մանակ անհրաժեշտ սոցիալական ար¬դա¬րությունը վերականգնելու« ամբաս¬տան¬յալին ուղղելու և համասեռ նոր հանցա¬գոր¬ծութ¬յուն¬ները կան¬խելու հա¬մար։
Դատարանը գտնում է նաև, որ սույն դատավճիռը կայացնելու պահին ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանի նկատմամբ որպես խա¬¬¬¬փան¬ման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստո¬րագրությունը փո¬փո¬խելու կամ վերաց¬նելու հիմքերը բացա¬կա¬յում են, այն անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների« դատական ծախ¬սե¬րի« գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի« քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին« սա¬կայն Դատարանը« պարզելով« որ Կարեն Մանուկյանի գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել, նրա դեմ քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել` սահմա¬նա¬փակվում է այդ փաստերի ար¬ձանագրմամբ։
Դատարանը փաստում է, որ որպես դատական ծախս` գործով ամբաստանյալ Կարեն Սոկրատի Մանուկյանից հօգուտ ՀՀ ֆինանսների նախա¬րա¬րության (ՀՀ պետական բյուջեի) անհրաժեշտ է բռնա¬գանձել 19.236 ՀՀ դրամ գումար (ի հաշիվ դատատոքսիկոքիմիական փորձաքննության 2017թ. դեկ¬տեմբերի 7-ի թիվ 17-2482 եզրակացության կազմման համար ՀՀ պետական բյուջեի հաշիվ կատարված 19.236 ՀՀ դրամ ծախսերի)։
Դատարանը գտնում է, որ գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Դատարանում պահվող` դա¬տաքիմիական փորձաքննության (2017թ. նոյեմբերի 1-ի թիվ 639 Ք-17 եզրակացություն) ներկա¬յացված 0,00518 գրամ «տետրահիդրո¬կան¬նաբինոլ» տե¬սակի և 0,54 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամի¬ջոցների մնացած մասն ենթակա է ոչնչացման` սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Գնահատելով և ամփոփելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույց¬ները, ղեկավար¬վելով ՀՀ քրեական դատա¬վա¬¬րա¬կան օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ հոդ¬ված¬ներով, Դատա¬րանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝
Կարեն Սոկրատի Մանուկյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատ¬մամբ նշանակել պատիժ` ազատազրկում 6 (վեց) ամիս ժամ¬կետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ` Կարեն Մանուկյանի նկատ¬մամբ ազա¬տազրկման ձևով նշա¬նակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահ¬մանել փոր¬ձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարելով ՀՀ ԱՆ պրո¬¬բացիայի պետական ծառայության համապա¬տաս¬¬խան ստո¬րաբա¬ժան¬մանը։
Կարեն Մանուկյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու վերա¬բերյալ ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և Դատարանում պահվող 0,00518 գրամ «տետրահիդրո¬կան¬նաբինոլ» տե¬սակի և 0,54 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցների` դատաքիմիական փոր¬ձաքննութ¬յունից հետո մնացած մասը ոչնչաց¬նել` սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Որպես դատական ծախս` Կարեն Սոկրատի Մանուկյանից հօգուտ ՀՀ ֆինանսների նախա¬րա¬րության բռնագանձել 19.236 (տասնինը հազար երկու հարյուր երեսունվեց) ՀՀ դրամ գումար։
Դատավճիռը ստացման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում կարող է բողո¬քարկվել ՀՀ վե¬րաքննիչ քրեական դատարան։
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.Ժ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դատարանը (այսուհետ` Դատարան )`
նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի«
քարտուղարությամբ` Հասմիկ Ջանազյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Հայկ Խաչատրյանի,
նույն Դատարանում` դռնբաց դատական նիստերի կարգով քննեց և 2017թ. դեկտեմբերի 25-ին ավարտեց քրեական գործն ըստ մե¬ղադ¬րանքի`
Կարեն Սոկրատի Մանուկյանի` (ծնված 1984թ. հունվարի 13-ին« Երևան քաղաքում, ազ¬¬¬¬գութ¬յամբ հայ«ՀՀ քաղաքացի« միջնակարգ կրթությամբ, փաստացի ամուսնացած, խնամքին մինչև 14 տարեկան երեխան, աշխատել է «Յանդեքս» տաքսի ծառայությունում՝ որպես վարորդ, նախկինում չդատա¬պարտ¬¬¬ված, հաշվառված և փաստացի բնակվում է Երևանի Նուբարաշեն 5-րդ փողոցի 5-րդ տանը, սույն գոր¬ծով մեղ¬սագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախա¬տես¬ված հան¬ցավոր արար¬քի կա¬տարում, որպես խա¬փանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստո¬րագրություն)։
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2017թ. նոյեմբերի 4-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով հա¬րուցվել է թիվ 15863317 քրեական գործը` Կարեն Մանուկյանի կողմից առանց իրացնելու նպատակի ապօրինաբար թմրամիջոց պահելու և օգտագործելու փաստի առթիվ նա¬խապատրաստված նյութերի հիման վրա։
2017թ. նոյեմբերի 8-ից քրեական գործի նախաքննությունը շարունակվել է ՀՀ քննչական կո¬միտեի Երևա¬նի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վար¬չական շրջան¬ների քննչա¬կան բաժնում։
2017թ. նոյեմբերի 9-ին Կարեն Մանուկյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառ¬վել չհեռանալու մասին ստորագրություն։
2017թ. նոյեմբերի 16-ին Կարեն Մանուկյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2017թ. նոյեմբերի 24-ին քրեական գործը Կարեն Սոկրատի Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով հաստատված մեղադրական եզրա¬կացութ¬յամբ ու¬ղարկ¬¬վել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրա¬վա¬սության դատա¬րան (ստաց¬վել է 2017թ. նոյեմբերի 28-ին) նախագահող դատավորին փաստացի հանձնվել է 2017թ. նոյեմբերի 29-ին, ընդունվել է վա¬րույթ, ապա նշա¬նակվել դա¬տական քննության։
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դա¬տա¬¬րանը հաս¬տատված հա¬մա¬րեց այն, որ Կարեն Մանուկյանը 2017թ. հոկտեմբերի 28-ին՝ ժամը 14։00-ի սահ¬մաններում« Արարատի մարզի Արտաշատ քաղաքի հարակից գյուղերից մեկի մոտակայքում աճած կանեփի թփից քաղած տերևները չորացնելու և մանրացնելու միջոցով առանց իրացնելու նպատակի՝ իր գործածման համար ապօրինի պատրաստել և թղթյա 1 փաթեթում ապօրինի պահել է զգալի չափի՝ 0.54 գրամ քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց« իսկ մեկ այլ փաթեթում ապօրինի պահել է 0.00518 գրամ քաշով «տետրահիդրոկաննաբինոլ» տեսակի թմրամիջոց պարունակող 0.32 գրամ քաշով կանեփի բուսական մանրացված և ծխախոտի մասնիկների զանգված« որոնք էլ 2017թ. հոկտեմբերի 30-ին հայտնաբերվել են նրա տաբատի գրպաններից՝ ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում կա¬տար¬ված անձնական խուզարկության արդյունքներով։
Ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճա¬նա¬չեց, Դատարանում հար¬ցաքննվելիս հայտնեց, որ թմրամիջոցը պատկանել է իրեն, որը քաղել և չո¬րաց¬րել է, որը և հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում կա¬տար¬ված իր անձ¬նական խու¬զարկությամբ։
Ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանին առաջադրված մեղադրանքում նրա մեղավորությունը, բացի վերջինիս խոստովանական ցուցմունքներից, հիմնավորվել է պատշաճ իրա¬վական ընթա¬ցա¬կար¬գերի շրջանակներում դա¬տաքննութ¬յամբ հետա¬զոտված հետևյալ ապացույցների հա¬մադրման և գնահատ¬ման արդյունքներով.
Դատատոքսիկոքիմիական փորձաքննության 2017թ. դեկտեմբերի 7-ի թիվ 17-2482 եզրա¬կա¬ցությամբ« հա¬մա¬ձայն որի՝ գործով ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանից ստացված մեզի փոր¬ձանմուշում հայտնաբերվել են կանաբինոիդների շարքի թմրամիջոցի թմրալկալոիդներ։
Անձնական խուզարկության արձանագրությամբ« համաձայն որի` ՀՀ ոստիկանության Կենտրո¬նական բաժնում 2016թ. հոկտեմբերի 30-ին կատարված անձնա¬կան խուզար¬կութ¬յան արդյունքներով գործով ամբաստանյալ Կ.Մանուկյանի տաբատի աջ փոքր գրպանիկից և հետևի աջ գրպանից հայտնա¬բերվել են կանաչավուն զանգվածների պարունակությամբ մեկական« համապատասխանաբար` պոլի-թիլենային և թղթե փաթեթներ« որոնք կշռվել են «DIAMOND MODEL 500» տեսակի կշեռքով« որոնց յուրա¬¬քանչյուրի քաշը կազմել է համապատասխանաբար՝ 0.9 և 2.6 գրամ։
Դատաքիմիական փորձաքննության 2017թ. նոյեմբերի 1-ի թիվ 639 Ք-17 եզրակացությամբ« հա¬մա¬ձայն որի՝ գործով ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանի անձնական խուզարկությամբ հայտ¬նա¬բեր¬ված և փորձաքննությանը ներկայացված փաթեթում առկա 0.54 գրամ հաստատուն քաշով կանեփի բուսա¬կան մանրացված զանգվածը հանդիսանում է «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց« իսկ երկրորդ փա¬թեթում առկա 0.32 գրամ քաշով զանգվածը՝ կանեփի բուսական մանրացված մասերի և ծխախոտի մաս¬նիկների խառնուրդ« որում հայտնաբերվել է 0.00518 գրամ «տետրահիդրոկաննաբինոլ» տե¬սակի թմրամիջոց։ Փորձաքննության կատարման նպատակով 0.59 և 0.32 գրամ թմրամիջոցներից ծախսվել է համապատասխանաբար 0.1 և 0.05 գրամ։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և գործին կցված 0,00518 գրամ «տետրահիդրո¬կան¬նաբինոլ» տե¬սակի և 0,54 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցների` դատաքիմիական փոր¬ձաքննութ¬յունից հետո մնացած մասի առկայությամբ և Դատարա¬նում այն զննելու արդյունքներով (ար¬ձա¬նագրությամբ)։
Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատա¬¬րա¬նը հաս¬տատ¬ված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանն առանց իրացնելու նպատակի ապօրի¬նաբար պատրաստել և պահել զգալի չափերի «մարիխուանա» և «տետրահիդրոկաննաբինոլ» տեսակի թմրամիջոցներ, այսինքն` կատարել է հան¬ցա¬վոր արարք« որը համա¬պա¬տաս¬¬խանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախա¬տես¬ված հան¬ցա¬գործության հատ¬կանիշ¬ներին, հետևա¬բար` նա քրեա¬կան պա¬տաս¬¬խա¬նատ¬¬¬վության և պատժի ենթա¬¬կա է այդ հոդ¬վածի վերոնշյալ մա¬սով։
Նշանակվող պատժի և դատավճռով լուծման ենթակա այլ հարցեր.
Ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որո¬շելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերա¬կանգ¬¬նել սոցիալական արդարությունը« ուղղել պատժի ենթարկված անձին« ինչպես նաև կանխել հան¬ցա¬¬¬գոր¬¬ծութ¬յունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հան¬ցանք կատա¬րած անձի նկատ¬մամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ¬գոր¬ծութ¬յան այլ միջոց¬ները պետք է լինեն ար¬դարացի« համապա¬տասխանեն հանցանքի ծան¬րությանը« այն կա¬տա¬րելու հան¬գա¬մանք¬ներին« հան¬¬ցավորի անձ¬նա¬¬¬վորությանը« անհրա¬ժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գոր¬ծութ¬յուն¬ները կան¬խելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է« որ հանցա¬գոր¬ծութ¬յան համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ« իսկ նույն հոդ¬վածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա¬գործության՝ հան¬րության համար վտան¬¬գա¬վո¬րության աստիճանով և բնույթով« հանցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալներով« այդ թվում՝ պատաս¬խա¬նատ¬վությունը և պատիժը մեղմաց¬նող և/կամ ծանրացնող հան¬գա¬մանքներով։ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համա¬ձայն` հան¬ցագործության համար նախա¬տեսված պատիժ¬ներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապա¬հովել պատժի նպատակ¬ները։
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դա¬տա¬վա¬րա¬կան օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգա¬մանք¬ներ ունեցող գոր¬ծով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպա¬կան դատա¬րա¬նի դատական ակ¬տի հիմ¬¬նա¬վո¬րումները« այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբա¬նութ¬յուն¬ները« պարտադիր են դատարանի հա¬մար նույ¬¬¬¬նանման փաստական հանգամանք¬ներով գործի քննության ժամա¬նակ։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը« Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դա¬տարանի 2007թ. հոկ¬տեմ¬բերի 26-ի ՎԲ-149/07 գործով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մա¬սով նախատեսված նորմը« նշել է« որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատ¬վությունը մեղ¬մաց¬նող հանգամանքների կիրառման լայն հայեցողությամբ« քանի որ պա¬տիժ նշանակելիս Դա¬տա¬րանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ« որոնք նույն հոդվածի առա¬ջին մասում նշված չեն։
Դատարանը, որպես ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանի անձը բնութագրող տվյալներ է գնա¬հատում` նախկինում դատապարտված չլինելը (ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2017թ. նոյեմբերի 8-ին կատարված հարցման արդյունքների), երիտասարդ լինելը (համաձայն` թիվ 007596927 նույնականացման քարտի ծնվել է 1984թ. հունվարի 13-ին), իսկ որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ` դեռևս մինչդատական վարույթից իրեն լիովին մեղավոր ճանա¬չելն ու խոստովանական ցուցմունքներ տալը, խնամքին մինչև 14 տարեկան որդու` 2016թ. մայիսի 10-ին ծնված Դանիել Կարենի Մանուկյանի առկայությունը (համաձայն` ԱԲ սերիայի 530609 ծննդյան և ԱԲ սերիայի թիվ 101764 հայրության ճանաչման վկայականների պատճենների)։
Անձը բնու¬թագրող վե¬րոնշյալ տվյալները և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները հաս¬տատված են գործով ձեռք բերված և դա¬տաքննութ¬յամբ հետա¬զոտված, թույլատ¬րե¬¬լիութ¬յան ու վերաբերելիության չափա¬նիշ¬ներին համա¬պա¬տաս¬խանող ապա¬ցույց¬¬ներով, ող¬ջամտո¬րեն նվազեցնում են նրա հանրային վտան¬գավո¬րությունը։
Ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանի պատասխանատվությունը և պա¬տիժը ծան¬րաց¬նող հան¬գամանքներ Դատարանը չարձանագրեց։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաս¬տան¬յալ¬ Կարեն Մանուկյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի խնդրին` Դատա¬րանը փաս¬¬տում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասով սահմանված հան¬ցա¬¬¬կազ¬մի պատժամասն այլ¬ընտրան¬¬քային է, նախա¬տեսում է պատժատեսակներ, որոնք ուղեկց¬վում են հասա¬րակութ¬յունից անձի մեկու¬¬սաց¬մամբ` կա¬լանքի կամ որոշակի ժամկետով ազատազրկման ձևով, հետևա¬բար` սույն գործով քննարկման ենթակա են ամբաստանյալի նկատմամբ պատժա¬տեսակ ընտրելու, նշանակ¬վող պատ¬ժաչա¬փի, այդ թվում՝ տվյալ հոդվածով նա¬խա¬¬տեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի մեղմ պա¬տիժ կամ ավելի մեղմ պատժա¬տեսակ նշա¬նակելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրա¬ռում), պատիժը ռեալ կրելու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կի¬րա¬ռում) հար¬¬ցերը։
Ամբաստանյալ Կ.Մանուկյանի խնամքին է գտնվում 2016թ. մայիսի 10-ին ծնված Դանիել Մանուկյանը, այսինքն` մինչև 8 տարեկան մանկահասակ երեխան, ինչը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 57-րդ հոդվածի 2-րդ մասի ուժով, բացառում է նրա նկատմամբ կալանքն որպես պատժա¬տեսակ նշա¬նակելու հնարավորությունը։
Դատարանը, հաշվի առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդ¬վածի տես¬անկյու¬նով բացառիկ հան¬գա¬մանքների բացա¬կայությունը« փաստում է, որ ամբաստանյալ Ա.Մանուկյանի նկատմամբ ազա¬տազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ նշա¬նակելու հիմքերը բացա¬կա¬յում են« իսկ ամբաստանյալի անձը դրականորեն բնու¬թագրող տվյալները« պատաս¬խա¬նատ¬վությունն ու պատիժը մեղ¬մացնող հանգամանքները Դատարանը հաշ¬վի է առ¬նում նրա նկատ¬մամբ նշանակվող պատժի չափը և այն ռեալ կրելու նպատա¬կահար¬մարութ¬յան հար¬ցը որոշելիս։
Այսպես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` եթե դատարանը կա¬լանքի« ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշա¬նակելիս հանգում է հետևության« որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պա¬տիժը կրելու« ապա կարող է որո¬շում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։ Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համա¬ձայն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատա¬րանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները« պատաս¬խա¬նատվութ¬յունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգա¬մանք¬ները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի վերոնշյալ դրույթների մեկնաբանությունից ակնհայտ է« որ պա¬տիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ինչպես հանցագործությունների տեսակ¬նե¬րի« հան¬ցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի« այնպես էլ անձանց շրջա¬նակի հետ կապ¬ված որևէ հա¬տուկ սահմանափակում օրենսդիրը չի նախատեսել« այսինքն` պատի¬ժը պայմանա¬կանորեն չկի¬րա¬ռելու հիմք է համարվում դատարանի համոզ¬վածությունն առ այն« որ դատա¬պարտյալի ուղղվելն հնա¬րա¬վոր է առանց որոշակի պատժա¬տեսակները ռեալ կրե¬լու (նման մեկնաբանություն է արել նաև ՀՀ Վճռա¬բեկ դատա¬րանը Հասմիկ Պետրոսյանի վերա¬բերյալ թիվ ԱՐԱԴ/0050/01/08 քրեական գործով 2009թ. հունիսի 29-ին կայացրած որոշմամբ)։
Դատարանի այդ համոզվածությունը կարող է կայանալ պատասխանատվությունը և պա¬տիժը մեղմացնող« ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածով նախատեսված (ինչպես նաև չնախատեսված« բայց Դատարանի համոզմամբ այդ¬պիսին դիտարկվող) և 63-րդ հոդվածում սպառիչ թվարկված« պա¬տաս¬խանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների գնա¬հատման արդյունքներով։
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալ¬¬ները և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, մասնավորապես` նախ¬կի¬նում դա¬տա¬¬պարտ¬ված չլինելը, խնամքին մինչև 14 տարեկան երեխայի առկայությունը, անկեղծորեն զղջալն ու առա¬ջադրված մե¬ղադրանքում մե¬ղա¬վոր ճա¬նաչելը, կատարած հանցագոր¬ծութ¬յան բնույթն ու վտանգա¬վո¬րութ¬յան աստի¬ճանը (ոչ մեծ ծան¬րության հան¬ցանք է), թմրա¬միջոցների տեսակը և քաշը, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պա¬տիժը ծանրաց¬նող հանգա¬մանք¬ների բացակայությունը` Դատա¬րա¬նը հանգում է այն համոզվա¬ծութ¬յան« որ ամբաս¬տանյալ Կարեն Մանուկյանի ուղղվե¬լը և նոր հան¬ցա¬գործությունների կանխումն հնա¬րավոր է նրա նկատ¬մամբ ազա¬տազրկում նշա¬նակելու« սակայն այդ պատիժը պայմա¬նա¬կանորեն չկիրա¬ռելու և միաժամանակ ողջա¬միտ« տվյալ դեպքում՝ երկու տարի ժամ¬կետով փոր¬ձաշրջան սահմա¬նելու պայ¬ման¬ներում։ Դատարանը գտնում է, որ հատկապես այդ պատիժն է արդա¬րացի ու միա¬ժա¬¬մանակ անհրաժեշտ սոցիալական ար¬դա¬րությունը վերականգնելու« ամբաս¬տան¬յալին ուղղելու և համասեռ նոր հանցա¬գոր¬ծութ¬յուն¬ները կան¬խելու հա¬մար։
Դատարանը գտնում է նաև, որ սույն դատավճիռը կայացնելու պահին ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանի նկատմամբ որպես խա¬¬¬¬փան¬ման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստո¬րագրությունը փո¬փո¬խելու կամ վերաց¬նելու հիմքերը բացա¬կա¬յում են, այն անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների« դատական ծախ¬սե¬րի« գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի« քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին« սա¬կայն Դատարանը« պարզելով« որ Կարեն Մանուկյանի գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել, նրա դեմ քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել` սահմա¬նա¬փակվում է այդ փաստերի ար¬ձանագրմամբ։
Դատարանը փաստում է, որ որպես դատական ծախս` գործով ամբաստանյալ Կարեն Սոկրատի Մանուկյանից հօգուտ ՀՀ ֆինանսների նախա¬րա¬րության (ՀՀ պետական բյուջեի) անհրաժեշտ է բռնա¬գանձել 19.236 ՀՀ դրամ գումար (ի հաշիվ դատատոքսիկոքիմիական փորձաքննության 2017թ. դեկ¬տեմբերի 7-ի թիվ 17-2482 եզրակացության կազմման համար ՀՀ պետական բյուջեի հաշիվ կատարված 19.236 ՀՀ դրամ ծախսերի)։
Դատարանը գտնում է, որ գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Դատարանում պահվող` դա¬տաքիմիական փորձաքննության (2017թ. նոյեմբերի 1-ի թիվ 639 Ք-17 եզրակացություն) ներկա¬յացված 0,00518 գրամ «տետրահիդրո¬կան¬նաբինոլ» տե¬սակի և 0,54 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամի¬ջոցների մնացած մասն ենթակա է ոչնչացման` սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Գնահատելով և ամփոփելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույց¬ները, ղեկավար¬վելով ՀՀ քրեական դատա¬վա¬¬րա¬կան օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ հոդ¬ված¬ներով, Դատա¬րանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝
Կարեն Սոկրատի Մանուկյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատ¬մամբ նշանակել պատիժ` ազատազրկում 6 (վեց) ամիս ժամ¬կետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ` Կարեն Մանուկյանի նկատ¬մամբ ազա¬տազրկման ձևով նշա¬նակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահ¬մանել փոր¬ձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարելով ՀՀ ԱՆ պրո¬¬բացիայի պետական ծառայության համապա¬տաս¬¬խան ստո¬րաբա¬ժան¬մանը։
Կարեն Մանուկյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու վերա¬բերյալ ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և Դատարանում պահվող 0,00518 գրամ «տետրահիդրո¬կան¬նաբինոլ» տե¬սակի և 0,54 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցների` դատաքիմիական փոր¬ձաքննութ¬յունից հետո մնացած մասը ոչնչաց¬նել` սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Որպես դատական ծախս` Կարեն Սոկրատի Մանուկյանից հօգուտ ՀՀ ֆինանսների նախա¬րա¬րության բռնագանձել 19.236 (տասնինը հազար երկու հարյուր երեսունվեց) ՀՀ դրամ գումար։
Դատավճիռը ստացման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում կարող է բողո¬քարկվել ՀՀ վե¬րաքննիչ քրեական դատարան։
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.Ժ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0307/01/17
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 28-11-2017 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 15863317 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Կարեն Մանուկյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2017թ. հոկտեմբերի 28-ին Արարատի մարզի Արտաշատ քաղաքի հարակից գյուղերից մեկի մոտակայքում աճած կանեփի թփերից քաղածտերևները չորացնելու և մանրացնելու միջոցով, առանց իրացնելու նպատակի` իր գործածման համար, ապօրինի պատրաստել և թղթյա 1 փաթեթում ապօրինի պահել է զգալի չափի` 0.54 գրամ քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց, իսկ մեկ այլ փաթեթում ապօրինի պահել է 0.00518 գրամ քաշով տետրահիդրոկաննաբինոլ տեսակի թմրամիջոց պարունակող 0.32 գրամ քաշով կանեփի բուսական մանրացված և ծխախոտի մասնիկների զանգված, որոնք էլ 2017 թ. հկտեմբերի 30-ին հայտնաբերվել են նրա տաբատի գրպանից` ՀՀ ստիկանության Կենտրոնական բաժնում կատարված անձնական խուզարկության ժամանակ: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Մանուկյան |
| Հայրանուն | Սոկրատի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 11.3 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 28-11-2017 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արշակ |
| Ազգանուն | Վարդանյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 29-11-2017 |
|---|---|
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 30-11-2017 |
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 30-11-2017 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 25-12-2017 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Հայկ |
| Ազգանուն | Խաչատրյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 25-12-2017 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Մանուկյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 25-12-2017 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Օրենսգիրք | Քրեական դատավարության օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
| Պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել | Պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել (ՀՀ քր. օր. 70 հոդ.) |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Գործ ԵԿԴ/0307/01/17 ԴԱՏԱՎՃԻՌ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դատարանը (այսուհետ` Դատարան )` նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի« քարտուղարությամբ` Հասմիկ Ջանազյանի, մասնակցությամբ` մեղադրող` Հայկ Խաչատրյանի, նույն Դատարանում` դռնբաց դատական նիստերի կարգով քննեց և 2017թ. դեկտեմբերի 25-ին ավարտեց քրեական գործն ըստ մե¬ղադ¬րանքի` Կարեն Սոկրատի Մանուկյանի` (ծնված 1984թ. հունվարի 13-ին« Երևան քաղաքում, ազ¬¬¬¬գութ¬յամբ հայ«ՀՀ քաղաքացի« միջնակարգ կրթությամբ, փաստացի ամուսնացած, խնամքին մինչև 14 տարեկան երեխան, աշխատել է «Յանդեքս» տաքսի ծառայությունում՝ որպես վարորդ, նախկինում չդատա¬պարտ¬¬¬ված, հաշվառված և փաստացի բնակվում է Երևանի Նուբարաշեն 5-րդ փողոցի 5-րդ տանը, սույն գոր¬ծով մեղ¬սագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախա¬տես¬ված հան¬ցավոր արար¬քի կա¬տարում, որպես խա¬փանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստո¬րագրություն)։ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2017թ. նոյեմբերի 4-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով հա¬րուցվել է թիվ 15863317 քրեական գործը` Կարեն Մանուկյանի կողմից առանց իրացնելու նպատակի ապօրինաբար թմրամիջոց պահելու և օգտագործելու փաստի առթիվ նա¬խապատրաստված նյութերի հիման վրա։ 2017թ. նոյեմբերի 8-ից քրեական գործի նախաքննությունը շարունակվել է ՀՀ քննչական կո¬միտեի Երևա¬նի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վար¬չական շրջան¬ների քննչա¬կան բաժնում։ 2017թ. նոյեմբերի 9-ին Կարեն Մանուկյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառ¬վել չհեռանալու մասին ստորագրություն։ 2017թ. նոյեմբերի 16-ին Կարեն Մանուկյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ 2017թ. նոյեմբերի 24-ին քրեական գործը Կարեն Սոկրատի Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով հաստատված մեղադրական եզրա¬կացութ¬յամբ ու¬ղարկ¬¬վել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրա¬վա¬սության դատա¬րան (ստաց¬վել է 2017թ. նոյեմբերի 28-ին) նախագահող դատավորին փաստացի հանձնվել է 2017թ. նոյեմբերի 29-ին, ընդունվել է վա¬րույթ, ապա նշա¬նակվել դա¬տական քննության։ Ապացույցների հետազոտում և գնահատում. Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դա¬տա¬¬րանը հաս¬տատված հա¬մա¬րեց այն, որ Կարեն Մանուկյանը 2017թ. հոկտեմբերի 28-ին՝ ժամը 14։00-ի սահ¬մաններում« Արարատի մարզի Արտաշատ քաղաքի հարակից գյուղերից մեկի մոտակայքում աճած կանեփի թփից քաղած տերևները չորացնելու և մանրացնելու միջոցով առանց իրացնելու նպատակի՝ իր գործածման համար ապօրինի պատրաստել և թղթյա 1 փաթեթում ապօրինի պահել է զգալի չափի՝ 0.54 գրամ քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց« իսկ մեկ այլ փաթեթում ապօրինի պահել է 0.00518 գրամ քաշով «տետրահիդրոկաննաբինոլ» տեսակի թմրամիջոց պարունակող 0.32 գրամ քաշով կանեփի բուսական մանրացված և ծխախոտի մասնիկների զանգված« որոնք էլ 2017թ. հոկտեմբերի 30-ին հայտնաբերվել են նրա տաբատի գրպաններից՝ ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում կա¬տար¬ված անձնական խուզարկության արդյունքներով։ Ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճա¬նա¬չեց, Դատարանում հար¬ցաքննվելիս հայտնեց, որ թմրամիջոցը պատկանել է իրեն, որը քաղել և չո¬րաց¬րել է, որը և հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում կա¬տար¬ված իր անձ¬նական խու¬զարկությամբ։ Ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանին առաջադրված մեղադրանքում նրա մեղավորությունը, բացի վերջինիս խոստովանական ցուցմունքներից, հիմնավորվել է պատշաճ իրա¬վական ընթա¬ցա¬կար¬գերի շրջանակներում դա¬տաքննութ¬յամբ հետա¬զոտված հետևյալ ապացույցների հա¬մադրման և գնահատ¬ման արդյունքներով. Դատատոքսիկոքիմիական փորձաքննության 2017թ. դեկտեմբերի 7-ի թիվ 17-2482 եզրա¬կա¬ցությամբ« հա¬մա¬ձայն որի՝ գործով ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանից ստացված մեզի փոր¬ձանմուշում հայտնաբերվել են կանաբինոիդների շարքի թմրամիջոցի թմրալկալոիդներ։ Անձնական խուզարկության արձանագրությամբ« համաձայն որի` ՀՀ ոստիկանության Կենտրո¬նական բաժնում 2016թ. հոկտեմբերի 30-ին կատարված անձնա¬կան խուզար¬կութ¬յան արդյունքներով գործով ամբաստանյալ Կ.Մանուկյանի տաբատի աջ փոքր գրպանիկից և հետևի աջ գրպանից հայտնա¬բերվել են կանաչավուն զանգվածների պարունակությամբ մեկական« համապատասխանաբար` պոլի-թիլենային և թղթե փաթեթներ« որոնք կշռվել են «DIAMOND MODEL 500» տեսակի կշեռքով« որոնց յուրա¬¬քանչյուրի քաշը կազմել է համապատասխանաբար՝ 0.9 և 2.6 գրամ։ Դատաքիմիական փորձաքննության 2017թ. նոյեմբերի 1-ի թիվ 639 Ք-17 եզրակացությամբ« հա¬մա¬ձայն որի՝ գործով ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանի անձնական խուզարկությամբ հայտ¬նա¬բեր¬ված և փորձաքննությանը ներկայացված փաթեթում առկա 0.54 գրամ հաստատուն քաշով կանեփի բուսա¬կան մանրացված զանգվածը հանդիսանում է «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց« իսկ երկրորդ փա¬թեթում առկա 0.32 գրամ քաշով զանգվածը՝ կանեփի բուսական մանրացված մասերի և ծխախոտի մաս¬նիկների խառնուրդ« որում հայտնաբերվել է 0.00518 գրամ «տետրահիդրոկաննաբինոլ» տե¬սակի թմրամիջոց։ Փորձաքննության կատարման նպատակով 0.59 և 0.32 գրամ թմրամիջոցներից ծախսվել է համապատասխանաբար 0.1 և 0.05 գրամ։ Իրեղեն ապացույց ճանաչված և գործին կցված 0,00518 գրամ «տետրահիդրո¬կան¬նաբինոլ» տե¬սակի և 0,54 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցների` դատաքիմիական փոր¬ձաքննութ¬յունից հետո մնացած մասի առկայությամբ և Դատարա¬նում այն զննելու արդյունքներով (ար¬ձա¬նագրությամբ)։ Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը. Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատա¬¬րա¬նը հաս¬տատ¬ված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանն առանց իրացնելու նպատակի ապօրի¬նաբար պատրաստել և պահել զգալի չափերի «մարիխուանա» և «տետրահիդրոկաննաբինոլ» տեսակի թմրամիջոցներ, այսինքն` կատարել է հան¬ցա¬վոր արարք« որը համա¬պա¬տաս¬¬խանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախա¬տես¬ված հան¬ցա¬գործության հատ¬կանիշ¬ներին, հետևա¬բար` նա քրեա¬կան պա¬տաս¬¬խա¬նատ¬¬¬վության և պատժի ենթա¬¬կա է այդ հոդ¬վածի վերոնշյալ մա¬սով։ Նշանակվող պատժի և դատավճռով լուծման ենթակա այլ հարցեր. Ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որո¬շելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերա¬կանգ¬¬նել սոցիալական արդարությունը« ուղղել պատժի ենթարկված անձին« ինչպես նաև կանխել հան¬ցա¬¬¬գոր¬¬ծութ¬յունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հան¬ցանք կատա¬րած անձի նկատ¬մամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ¬գոր¬ծութ¬յան այլ միջոց¬ները պետք է լինեն ար¬դարացի« համապա¬տասխանեն հանցանքի ծան¬րությանը« այն կա¬տա¬րելու հան¬գա¬մանք¬ներին« հան¬¬ցավորի անձ¬նա¬¬¬վորությանը« անհրա¬ժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գոր¬ծութ¬յուն¬ները կան¬խելու համար։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է« որ հանցա¬գոր¬ծութ¬յան համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ« իսկ նույն հոդ¬վածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա¬գործության՝ հան¬րության համար վտան¬¬գա¬վո¬րության աստիճանով և բնույթով« հանցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալներով« այդ թվում՝ պատաս¬խա¬նատ¬վությունը և պատիժը մեղմաց¬նող և/կամ ծանրացնող հան¬գա¬մանքներով։ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համա¬ձայն` հան¬ցագործության համար նախա¬տեսված պատիժ¬ներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապա¬հովել պատժի նպատակ¬ները։ Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դա¬տա¬վա¬րա¬կան օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգա¬մանք¬ներ ունեցող գոր¬ծով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպա¬կան դատա¬րա¬նի դատական ակ¬տի հիմ¬¬նա¬վո¬րումները« այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբա¬նութ¬յուն¬ները« պարտադիր են դատարանի հա¬մար նույ¬¬¬¬նանման փաստական հանգամանք¬ներով գործի քննության ժամա¬նակ։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը« Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դա¬տարանի 2007թ. հոկ¬տեմ¬բերի 26-ի ՎԲ-149/07 գործով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մա¬սով նախատեսված նորմը« նշել է« որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատ¬վությունը մեղ¬մաց¬նող հանգամանքների կիրառման լայն հայեցողությամբ« քանի որ պա¬տիժ նշանակելիս Դա¬տա¬րանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ« որոնք նույն հոդվածի առա¬ջին մասում նշված չեն։ Դատարանը, որպես ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանի անձը բնութագրող տվյալներ է գնա¬հատում` նախկինում դատապարտված չլինելը (ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2017թ. նոյեմբերի 8-ին կատարված հարցման արդյունքների), երիտասարդ լինելը (համաձայն` թիվ 007596927 նույնականացման քարտի ծնվել է 1984թ. հունվարի 13-ին), իսկ որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ` դեռևս մինչդատական վարույթից իրեն լիովին մեղավոր ճանա¬չելն ու խոստովանական ցուցմունքներ տալը, խնամքին մինչև 14 տարեկան որդու` 2016թ. մայիսի 10-ին ծնված Դանիել Կարենի Մանուկյանի առկայությունը (համաձայն` ԱԲ սերիայի 530609 ծննդյան և ԱԲ սերիայի թիվ 101764 հայրության ճանաչման վկայականների պատճենների)։ Անձը բնու¬թագրող վե¬րոնշյալ տվյալները և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները հաս¬տատված են գործով ձեռք բերված և դա¬տաքննութ¬յամբ հետա¬զոտված, թույլատ¬րե¬¬լիութ¬յան ու վերաբերելիության չափա¬նիշ¬ներին համա¬պա¬տաս¬խանող ապա¬ցույց¬¬ներով, ող¬ջամտո¬րեն նվազեցնում են նրա հանրային վտան¬գավո¬րությունը։ Ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանի պատասխանատվությունը և պա¬տիժը ծան¬րաց¬նող հան¬գամանքներ Դատարանը չարձանագրեց։ Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաս¬տան¬յալ¬ Կարեն Մանուկյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի խնդրին` Դատա¬րանը փաս¬¬տում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասով սահմանված հան¬ցա¬¬¬կազ¬մի պատժամասն այլ¬ընտրան¬¬քային է, նախա¬տեսում է պատժատեսակներ, որոնք ուղեկց¬վում են հասա¬րակութ¬յունից անձի մեկու¬¬սաց¬մամբ` կա¬լանքի կամ որոշակի ժամկետով ազատազրկման ձևով, հետևա¬բար` սույն գործով քննարկման ենթակա են ամբաստանյալի նկատմամբ պատժա¬տեսակ ընտրելու, նշանակ¬վող պատ¬ժաչա¬փի, այդ թվում՝ տվյալ հոդվածով նա¬խա¬¬տեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի մեղմ պա¬տիժ կամ ավելի մեղմ պատժա¬տեսակ նշա¬նակելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրա¬ռում), պատիժը ռեալ կրելու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կի¬րա¬ռում) հար¬¬ցերը։ Ամբաստանյալ Կ.Մանուկյանի խնամքին է գտնվում 2016թ. մայիսի 10-ին ծնված Դանիել Մանուկյանը, այսինքն` մինչև 8 տարեկան մանկահասակ երեխան, ինչը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 57-րդ հոդվածի 2-րդ մասի ուժով, բացառում է նրա նկատմամբ կալանքն որպես պատժա¬տեսակ նշա¬նակելու հնարավորությունը։ Դատարանը, հաշվի առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդ¬վածի տես¬անկյու¬նով բացառիկ հան¬գա¬մանքների բացա¬կայությունը« փաստում է, որ ամբաստանյալ Ա.Մանուկյանի նկատմամբ ազա¬տազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ նշա¬նակելու հիմքերը բացա¬կա¬յում են« իսկ ամբաստանյալի անձը դրականորեն բնու¬թագրող տվյալները« պատաս¬խա¬նատ¬վությունն ու պատիժը մեղ¬մացնող հանգամանքները Դատարանը հաշ¬վի է առ¬նում նրա նկատ¬մամբ նշանակվող պատժի չափը և այն ռեալ կրելու նպատա¬կահար¬մարութ¬յան հար¬ցը որոշելիս։ Այսպես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` եթե դատարանը կա¬լանքի« ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշա¬նակելիս հանգում է հետևության« որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պա¬տիժը կրելու« ապա կարող է որո¬շում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։ Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համա¬ձայն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատա¬րանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները« պատաս¬խա¬նատվութ¬յունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգա¬մանք¬ները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի վերոնշյալ դրույթների մեկնաբանությունից ակնհայտ է« որ պա¬տիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ինչպես հանցագործությունների տեսակ¬նե¬րի« հան¬ցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի« այնպես էլ անձանց շրջա¬նակի հետ կապ¬ված որևէ հա¬տուկ սահմանափակում օրենսդիրը չի նախատեսել« այսինքն` պատի¬ժը պայմանա¬կանորեն չկի¬րա¬ռելու հիմք է համարվում դատարանի համոզ¬վածությունն առ այն« որ դատա¬պարտյալի ուղղվելն հնա¬րա¬վոր է առանց որոշակի պատժա¬տեսակները ռեալ կրե¬լու (նման մեկնաբանություն է արել նաև ՀՀ Վճռա¬բեկ դատա¬րանը Հասմիկ Պետրոսյանի վերա¬բերյալ թիվ ԱՐԱԴ/0050/01/08 քրեական գործով 2009թ. հունիսի 29-ին կայացրած որոշմամբ)։ Դատարանի այդ համոզվածությունը կարող է կայանալ պատասխանատվությունը և պա¬տիժը մեղմացնող« ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածով նախատեսված (ինչպես նաև չնախատեսված« բայց Դատարանի համոզմամբ այդ¬պիսին դիտարկվող) և 63-րդ հոդվածում սպառիչ թվարկված« պա¬տաս¬խանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների գնա¬հատման արդյունքներով։ Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալ¬¬ները և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, մասնավորապես` նախ¬կի¬նում դա¬տա¬¬պարտ¬ված չլինելը, խնամքին մինչև 14 տարեկան երեխայի առկայությունը, անկեղծորեն զղջալն ու առա¬ջադրված մե¬ղադրանքում մե¬ղա¬վոր ճա¬նաչելը, կատարած հանցագոր¬ծութ¬յան բնույթն ու վտանգա¬վո¬րութ¬յան աստի¬ճանը (ոչ մեծ ծան¬րության հան¬ցանք է), թմրա¬միջոցների տեսակը և քաշը, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պա¬տիժը ծանրաց¬նող հանգա¬մանք¬ների բացակայությունը` Դատա¬րա¬նը հանգում է այն համոզվա¬ծութ¬յան« որ ամբաս¬տանյալ Կարեն Մանուկյանի ուղղվե¬լը և նոր հան¬ցա¬գործությունների կանխումն հնա¬րավոր է նրա նկատ¬մամբ ազա¬տազրկում նշա¬նակելու« սակայն այդ պատիժը պայմա¬նա¬կանորեն չկիրա¬ռելու և միաժամանակ ողջա¬միտ« տվյալ դեպքում՝ երկու տարի ժամ¬կետով փոր¬ձաշրջան սահմա¬նելու պայ¬ման¬ներում։ Դատարանը գտնում է, որ հատկապես այդ պատիժն է արդա¬րացի ու միա¬ժա¬¬մանակ անհրաժեշտ սոցիալական ար¬դա¬րությունը վերականգնելու« ամբաս¬տան¬յալին ուղղելու և համասեռ նոր հանցա¬գոր¬ծութ¬յուն¬ները կան¬խելու հա¬մար։ Դատարանը գտնում է նաև, որ սույն դատավճիռը կայացնելու պահին ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանի նկատմամբ որպես խա¬¬¬¬փան¬ման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստո¬րագրությունը փո¬փո¬խելու կամ վերաց¬նելու հիմքերը բացա¬կա¬յում են, այն անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։ ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների« դատական ծախ¬սե¬րի« գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի« քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին« սա¬կայն Դատարանը« պարզելով« որ Կարեն Մանուկյանի գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել, նրա դեմ քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել` սահմա¬նա¬փակվում է այդ փաստերի ար¬ձանագրմամբ։ Դատարանը փաստում է, որ որպես դատական ծախս` գործով ամբաստանյալ Կարեն Սոկրատի Մանուկյանից հօգուտ ՀՀ ֆինանսների նախա¬րա¬րության (ՀՀ պետական բյուջեի) անհրաժեշտ է բռնա¬գանձել 19.236 ՀՀ դրամ գումար (ի հաշիվ դատատոքսիկոքիմիական փորձաքննության 2017թ. դեկ¬տեմբերի 7-ի թիվ 17-2482 եզրակացության կազմման համար ՀՀ պետական բյուջեի հաշիվ կատարված 19.236 ՀՀ դրամ ծախսերի)։ Դատարանը գտնում է, որ գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Դատարանում պահվող` դա¬տաքիմիական փորձաքննության (2017թ. նոյեմբերի 1-ի թիվ 639 Ք-17 եզրակացություն) ներկա¬յացված 0,00518 գրամ «տետրահիդրո¬կան¬նաբինոլ» տե¬սակի և 0,54 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամի¬ջոցների մնացած մասն ենթակա է ոչնչացման` սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։ Գնահատելով և ամփոփելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույց¬ները, ղեկավար¬վելով ՀՀ քրեական դատա¬վա¬¬րա¬կան օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ հոդ¬ված¬ներով, Դատա¬րանը Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝ Կարեն Սոկրատի Մանուկյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատ¬մամբ նշանակել պատիժ` ազատազրկում 6 (վեց) ամիս ժամ¬կետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ` Կարեն Մանուկյանի նկատ¬մամբ ազա¬տազրկման ձևով նշա¬նակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահ¬մանել փոր¬ձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարելով ՀՀ ԱՆ պրո¬¬բացիայի պետական ծառայության համապա¬տաս¬¬խան ստո¬րաբա¬ժան¬մանը։ Կարեն Մանուկյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու վերա¬բերյալ ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։ Իրեղեն ապացույց ճանաչված և Դատարանում պահվող 0,00518 գրամ «տետրահիդրո¬կան¬նաբինոլ» տե¬սակի և 0,54 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցների` դատաքիմիական փոր¬ձաքննութ¬յունից հետո մնացած մասը ոչնչաց¬նել` սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։ Որպես դատական ծախս` Կարեն Սոկրատի Մանուկյանից հօգուտ ՀՀ ֆինանսների նախա¬րա¬րության բռնագանձել 19.236 (տասնինը հազար երկու հարյուր երեսունվեց) ՀՀ դրամ գումար։ Դատավճիռը ստացման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում կարող է բողո¬քարկվել ՀՀ վե¬րաքննիչ քրեական դատարան։ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.Ժ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 25-12-2017 |
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 29-01-2018 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 09-02-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-88, 2-37 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 14-02-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-88, 2-37 |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0307/01/17
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 29-10-2018 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 29-10-2018 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Ամբաստանյալ |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Մանուկյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Կարեն Մանուկյան Վերանայել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի`Կարեն Սոկրատի Մանուկյանի /ՀՀ քր.օր. 268 հոդ. 1-ին մասով - ազատազրկում 6 ամիս ժամկետով , ՀՀ քր.օր. 70 հոդ`1 տարի փորձաշրջան / 25.12.2017թ. դատավճիռը և ՀՀ քր.օր. 268 հոդ. 1-ին մասով իր կատարած արարքը 06.12.2017թ. ՀՀ օրենքի կիրառմամբ համապատասխանեցնել գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքին : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 05-11-2018 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Երևան քաղաքի դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 05-11-2018 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Աբգարյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Ռուբիկ |
| Ազգանուն | Մխիթարյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Դանիելյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 06-11-2018 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 27-11-2018 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 07-11-2018 |
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 10-12-2018 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 27-11-2018 |
| Ժամ | 16:20 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 21-12-2018 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 10-12-2018 |
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է ամբողջությամբ
| Ամսաթիվ | 21-12-2018 |
|---|---|
| Ստորադաս դատարանի դատական ակտը բեկանվել է | Բեկանվել է դատական ակտը և կարճվել գործի վարույթը |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Մանուկյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԿԴ/0307/01/17 ՈՐՈՇՈՒՄ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Լ.ԱԲԳԱՐՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝ ԴԱՏԱՊԱՐՏՅԱԼ Կ.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ 2018 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, դատապարտյալ Կարեն Սոկրատի Մանուկյանի` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի դեկտեմբերի 25-ի թիվ ԵԿԴ/0307/01/17 դատավճիռը նոր հանգա¬մանքով վերա¬նայելու վերաբերյալ բողոքի հիման հիման վրա ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Կարեն Սոկրատի Մանուկյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը 1. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան) 2017 թվականի դեկտեմբերի 25-ի թիվ ԵԿԴ/0307/01/17 դատավճռով Կարեն Սոկրատի Մանուկյանը մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել է ազատազրկման` 6 ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Կարեն Մանուկյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան 2 տարի ժամկետով` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարելով ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի պետական ծառայության համապատասխան ստորաբաժանմանը: Դատարանի վերը նշված դատավճիռը չի բողոքարկվել և մտել է օրինական ուժի մեջ: 2. 2018 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է վերոնշյալ դատավճիռը նոր հանգամանքով վերանայելու մասին դատապարտյալ Կարեն Մանուկյանի կողմից բերված բողոքը: 2018 թվականի նոյեմբերի 5-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է թիվ ԵԿԴ/0307/01/17 քրեական գործը: 3. Վերաքննիչ դատարանի 2018 թվականի նոյեմբերի 6-ի որոշմամբ դատապարտյալ Կարեն Սոկրատի Մանուկյանի կողմից բերված բողոքը՝ թիվ ԵԿԴ/0307/01/17 քրեական գործով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի դեկտեմբերի 25-ի դատավճիռը նոր հանգամանքով վերանայելու հիմքով, ընդունվել է վարույթ: Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը 4. Կ.Մանուկյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «[Ն]ա, 2017 թվականի հոկտեմբերի 28-ին՝ ժամը 14:00-ի սահմաններում Արարատի մարզի Արտաշատ քաղաքի հարակից գյուղերից մեկի մոտակայքում աճած կանեփի թփից քաղած տերևները չորացնելու և մանրացնելու միջոցով, առանց իրացնելու նպատակի` իր գործածման համար, ապօրինի պատրաստել և թղթյա 1 փաթեթում ապօրինի պահել է զգալի չափի` 0.54 գրամ քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց, իսկ մեկ այլ փաթեթում ապօրինի պահել է 0.00518 գրամ քաշով տետրահիդրոկաննաբինոլ տեսակի թմրամիջոց պարունակող 0.32 գրամ քաշով կանեփի բուսական մանրացված և ծխախոտի մասնիկների զանգված, որոնք էլ 2017 թվականի հոկտեմբերի 30-ին հայտնաբերվել են նրա տաբատի գրպանից` ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում կատարված անձնական խուզարկության ժամանակ»: Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. 5. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով: Բողոք բերած անձը հայտնել է, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի դեկտեմբերի 25-ի թիվ ԵԿԴ/0307/01/17 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել է ազատազրկման` 6 ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ իր նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան 2 տարի ժամկետով: Բողոքի հեղինակը, դիմելով Վերաքննիչ դատարան, խնդրել է վերանայել վերը նշված դատավճիռը և իր կատարած արարքը համապատասխանեցնել գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքին: Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները 6. Դատական նիստում դատապարտյալ Կ.Մանուկյանը ներկայացված վերաքննիչ բողոքը պնդեց և խնդրեց այն բավարարել: Վերաքննիչ դատարանում է ստացվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հ.Խաչատրյանի գրությունը, որով վերջինս հայտնել է, որ աշխատանքային ծանրաբեռնվածությունից ելնելով չի կարող ներկայանալ դատական նիստին և խնդրել է բողոքը քննել իր բացակայությամբ: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը 7. Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով դատավճիռը նոր հանգամանքով վերանայելու մասին բողոքը և ուսումնասիրելով թիվ ԵԿԴ/0307/01/17 քրեական գործի նյութերը, փաստում է հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի համաձայն` «Ոչ ոք չի կարող դատապարտվել այնպիսի գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին հանցագործություն չի հանդիսացել: Չի կարող նշանակվել ավելի ծանր պատիժ, քան այն, որը ենթակա էր կիրառման հանցանք կատարելու պահին: Արարքի պատժելիությունը վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենքն ունի հետադարձ ուժ»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 426.1-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Նոր երևան եկած կամ նոր հանգամանքներով վերանայման ենթակա է միայն օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտը: 2. Նոր երևան եկած կամ նոր հանգամանքներով առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ դատարանը, իսկ վերաքննիչ և վճռաբեկ դատարանների դատական ակտերը` վճռաբեկ դատարանը»: ՀՀ սահմանադրական դատարանի 2017 թվականի փետրվարի 14-ի թիվ ՍԴՈ-1348 որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշման համաձայն` «[Ա]րարքի պատժելիությունը վերացնող օրենքը հետադարձությամբ կիրառելու հատուկ քրեադատավարական կարգի բացակայության պայմաններում, մինչև ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից համապատասխան իրավակարգավորումների հստակեցումը և իրավակարգավորման բացի հաղթահարումը, ելնելով ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի անմիջական գործողությունից և վերջինիս` սույն որոշման մեջ բացահայտված բովանդակությամբ կիրառումն ապահովելու, ինչպես նաև անձի հիմնական իրավունքների և ազատությունների արդյունավետ դատական պաշտպանությունն ապահովելու համար իրավակիրառ պրակտիկայի շրջանակներում արարքի պատժելիությունը վերացնող օրենքի հետադարձ կիրառումը պատիժ կրող անձանց նկատմամբ անհրաժեշտ է իրականացնել նոր հանգամանքի հիմքով դատական ակտի վերանայման վերաբերյալ իրավակարգավորումների շրջանակներում` արարքի պատժելիությունը վերացնող օրենքի ուժի մեջ մտնելը դիտարկելով որպես դատական ակտը վերանայելու համար նոր հանգամանք»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Արարքի հանցավորությունը և պատժելիությունը որոշվում են դա կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով: 2. Հանցանքը կատարելու ժամանակ է համարվում հանրության համար վտանգավոր գործողությունը (անգործությունը) իրականացնելու ժամանակը՝ անկախ հետևանքները վրա հասնելու պահից»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքը հետադարձ ուժ ունի, այսինքն՝ տարածվում է մինչև այդ օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց, այդ թվում՝ այն անձանց վրա, ովքեր կրում են պատիժը կամ կրել են դա, սակայն ունեն դատվածություն (...)»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութեր ապօրինի պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, փոխադրելը կամ առաքելը՝ պատժվում է կալանքով՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով»: 06.12.2017թ. ընդունված և 27.07.2018թ. ուժի մեջ մտած ՀՕ-241-Ն «ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածը շարադրվել է հետևյալ խմբագրությամբ. «(...) 5. Սույն օրենսգրքում թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի չափեր են համարվում, Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության օրենսգրքի համաձայն, Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կողմից սահմանված թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերի նվազագույն շեմի հնգապատիկից մինչև քսանհինգապատիկը ներառող չափերը: 2) լրացնել հետևյալ բովանդակությամբ 5.1-5.4-րդ մասերով. 5.1. Սույն օրենսգրքում թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի խոշոր չափեր են համարվում, Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության օրենսգրքի համաձայն, Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կողմից սահմանված թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերի նվազագույն շեմի քսանհինգապատիկից մինչև հարյուրքսանհինգապատիկը ներառող չափերը: (...)»: Նույն օրենքի 4-րդ հոդվածի համաձայն` օրենսգրքի 1-5-րդ հավելվածներն ուժը կորցրած են ճանաչվել: Մինչև 2018 թվականի հունիսի 28-ը գործող խմբագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը սահմանող թիվ 1 հավելվածի համաձայն` «տետրահիդրոկաննաբինոլ» (կետ 142) տեսակի թմրամիջոցի զգալի չափ է սահմանվել 0.005-0.5 գրամը, «մարիխուանա» (կետ 86) տեսակի թմրամիջոցի զգալի չափ` 0.5-5.0 գրամը: «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, շրջանառությունն արգելված` թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման (այսուհետ նաև` ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշում) 1-ին հավելվածի համաձայն` մարիխուանա (կետ 78) տեսակի թմրամիջոցի զգալի չափ է սահմանվել 2.5-12.5 գրամը, «տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» (կետ 74) տեսակի թմրամիջոցի զգալի չափ է սահմանվել 2.5-12.5 գրամը, «տետրահիդրոկաննաբինոլներ» (կետ 152) տեսակի թմրամիջոցի զգալի չափ է սահմանվել 0.005-0.5 գրամը: Քրեական օրենքի հետադարձ ուժի հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է իր մի շարք որոշումներով, մասնավորապես Գ.Պողոսյանի գործով որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(...) «չկա հանցագործություն և պատիժ, եթե այն սահմանված չէ օրենքով» (nullum crimen, nulla pգena sine lege) կանոնը համընդհանուր ճանաչում ստացած հիմնարար սկզբունք է և իրավունքի գերակայության կարևորագույն տարր: Այն բացառիկ նշանակություն ունի մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգում, հետևաբար նշված սկզբունքից շեղումը բացարձակապես անթույլատրելի է: Սա նշանակում է, որ անձը չի կարող քրեական պատասխանատվության ենթարկվել, եթե արարքը կատարելու ժամանակ գործող օրենքով այն հանցագործություն չի համարվել, ինչպես նաև հանցանք կատարած անձը ենթակա է քրեական պատասխանատվության միայն այն օրենքով, որը գործել է նրա կողմից արարքը կատարելու ժամանակ: Nullum crimen, nulla pգena sine lege սկզբունքի բաղադրամասերից է նաև այն դրույթը, համաձայն որի` չի կարող կիրառվել ավելի ծանր պատիժ, քան այն, որն օրենքով կիրառելի է եղել հանցագործության կատարման պահին: (...) [Ժ]ամանակի ընթացքում քրեական օրենքի գործողության ընդհանուր կանոնն ունի նաև բացառություն: Քրեական օրենքը հետադարձ ուժ է ստանում, այսինքն` դրա գործողությունը տարածվում է մինչև այդ օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց վրա հետևյալ դեպքերում. 1. նոր օրենքը վերացնում է արարքի հանցավորությունը (ապաքրեականացում), 2. նոր օրենքը մեղմացնում է պատիժը, 3. նոր օրենքն այլ կերպ բարելավում է հանցանք կատարած անձի վիճակը: Վերոգրյալից հետևում է, որ քրեական օրենքին հետադարձ ուժ տալու պայմանները սպառիչ են և ունեն իմպերատիվ բնույթ, այսինքն` եթե նոր ընդունված օրենքը պարունակում է վերը նշված պայմաններից առնվազն մեկը, ապա իրավակիրառող մարմինը պարտավոր է դրա գործողությունը տարածել մինչև օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց, այդ թվում` այն անձանց վրա, ովքեր կրում են պատիժը կամ կրել են այն, սակայն ունեն դատվածություն: Այն դեպքերում, երբ նոր ընդունված օրենքը միաժամանակ բովանդակում է պատասխանատվությունը մասնակիորեն մեղմացնող և պատասխանատվությունը մասնակիորեն խստացնող դրույթներ, ապա օրենքը հետադարձ ուժ է ստանում միայն մեղմացման առումով (տե՛ս Գասպար Պողոսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի որոշման 16-17-րդ կետերը)»: 8. Գործի նյութերի համաձայն` Առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի դեկտեմբերի 25-ի թիվ ԵԿԴ/0307/01/17 դատավճռով Կարեն Սոկրատի Մանուկյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով` առանց իրացնելու նպատակի, ապօրինի զգալի չափի` 0.54 գրամ քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց, 0.00518 գրամ քաշով տետրահիդրոկաննաբինոլ տեսակի թմրամիջոց պարունակող 0.32 գրամ քաշով կանեփի բուսական մանրացված և ծխախոտի մասնիկների զանգված պատրաստելու և պահելու համար: Վերոգրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշման համատեքստում քննարկելով դատապարտյալ Կ.Մանուկյանին առաջադրված մեղադրանքի, նրա արարքի իրավական որակման հարցը և այդ առումով Կ.Մանուկյանի արարքը կատարելու պահին գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 06.12.2017թ. ընդունված և 27.07.2018թ. ուժի մեջ մտած ՀՕ-241-Ն «ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման համեմատական վերլուծությամբ՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ հիշյալ փոփոխությունների արդյունքում Կ.Մանուկյանի կողմից առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի պատրաստված, ապօրինի պահված 0,54 քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցը ոչ թե զգալի, այլ մանր չափի է: Բացի այդ, տարանջատվել են «տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» և «տետրահիդրոկաննաբինոլներ» թմրամիջոցները` «տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» թմրամիջոցի զգալի չափի նվազագույն շեմ է սահմանվել 2.5 գրամը, մինչդեռ Կ.Մանուկյանը դատապարտվել է 0.00518 գրամ քաշով տետրահիդրոկաննաբինոլ տեսակի թմրամիջոց պարունակող 0.32 գրամ քաշով կանեփի բուսական մանրացված և ծխախոտի մասնիկների զանգված ապօրինի պատրաստելու և պահելու համար: Վերաքննիչ դատարանը փաստում է նաև, որ Կարեն Մանուկյանն իրեն մեղսագրված արարքը կատարել է նախքան վերոնշյալ օրենսդրական փոփոխությունները: Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ կատարված օրենսդրական փոփոխություններով դատապարտյալ Կարեն Մանուկյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարած արարքի հանցավորությունը վերացվել է` նրա արարքն ապաքրեականացվել է, քանի որ օրենսդրա¬կան փոփոխությունների արդյունքում «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի 0.54 գրամը և 0.00518 գրամ քաշով տետրահիդրոկաննաբինոլ տեսակի թմրամիջոց պարունակող 0.32 գրամ քաշով կանեփի բուսական խառնուրդը հանդիսանում են մանր չափ, իսկ առանց իրացնելու նպատակի մանր չափերով թմրամիջոցի ապօրինի շրջանառություն կատարելու համար քրեական պատասխանատվություն նախատեսված չէ: Հետևաբար, կատարված օրենսդրական փոփոխությունները կիրառելի են Կարեն Մանուկյանի նկատմամբ, ինչի արդյունքում նրա արարքում այլևս առկա չէ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախա¬տեսված հանցակազմը: Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Կարեն Մանուկյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել, Կարեն Սոկրատի Մանուկյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի դեկտեմբերի 25-ի թիվ ԵԿԴ/0307/01/17 դատավճիռը պետք է բեկանել և նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել՝ արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով և քրեական գործի վարույթը կարճել: Հաշվի առնելով, որ ըստ քրեական գործի նյութերի` իրեղեն ապացույցները արդեն իսկ օրենքով սահմանված կարգով տնօրինվել են՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված թմրամիջոցը ոչնչացվել է, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այս պայմաններում իրեղեն ապացույցների հարցին անդրադառնալն առարկայազուրկ է: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ, 394-395-րդ հոդվածներով և 491-րդ գլխի կանոններով, Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Կարեն Սոկրատի Մանուկյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի դեկտեմբերի 25-ի թիվ ԵԿԴ/0307/01/17 դատավճիռը բեկանել: Կարեն Սոկրատի Մանուկյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել` արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով և քրեական գործի վարույթը կարճել: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Լ.ԱԲԳԱՐՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 21-12-2018 |
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Աբգարյան |
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Ռուբիկ |
| Ազգանուն | Մխիթարյան |
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Դանիելյան |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 01-02-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատորից. 88, 79 թերթերից: |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 01-02-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատորից. 88, 79 թերթերից: |
| Ուր | Երևան քաղաքի դատարան |
| Գրության համարը | Ե-3350/19 |