Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0308/01/17
Վիճակագրական տողի համար :
11.3
Պատասխանող
Գարիկ Այդինյան
Գարիկ Այդինյան Սերժիկի
Գարիկ Այդինյան
Գարիկ Այդինյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Տիգրան Սահակյան
Սեվակ Համբարձումյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Արմեն Բեկթաշյան
Հոդվածներ
Վճռաբեկ
Հոդված 16, 35, 39, 43, 361/1/, 403-406, 419, 422-423
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Տիգրան Սահակյան
Սեվակ Համբարձումյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Արմեն Բեկթաշյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Վճռաբեկ | 2018-12-24 | 11:00 | 2 | |||
| Քրեական վերաքննիչ | 2018-02-20 | 15:00 | 5 | Կայացվել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2017-12-19 | 09:30 | 5 | Կայացել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2017-12-08 | 09:30 | 5 | Կայացել է |
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ Գործ № ԵԿԴ/0308/01/17
վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության
առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռ
Նախագահող դատավոր` Ա.Բեկթաշյան
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ք. Երևանում
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)
նախագահող դատավոր` Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆԻ
դատավորներ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆԻ
Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Ռ. ԴԱՎՈՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
պաշտպան` Լ.ԱՍԼԱՆՅԱՆԻ
ամբաստանյալ` Գ.ԱՅԴԻՆՅԱՆԻ
2018 թվականի փետրվարի 20-ին դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան)` 2017 թվականի դեկտեմբերի 19-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի վերաքննիչ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
2017 թվականի սեպտեմբերի 19-ին ՀՀ Ո Կենտրոնական բաժնի հետաքննիչ Դ.Բաբինյանի կողմից որոշում է կայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 13887217 քրեական գործը հարուցելու մասին:
2017 թվականի սեպտեմբերի 22-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Թ.Սարգսյանի (այսուհետ` քննիչ) կողմից որոշում է կայացվել թիվ 13887217 քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին:
2017 թվականի հոկտեմբերի 10-ին քննիչի կողմից որոշում է կայացվել Գարիկ Այդինյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ստորագրություն չհեռանալու մասին ընտրելու վերաբերյալ:
2017 թվականի հոկտեմբերի 11-ին քննիչի կողմից որոշում է կայացվել Գարիկ Այդինյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին և վերջինիս մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, այն բանի համար, որ «նա 2017 թվականի սեպտեմբեր ամսվա ընթացքում չպարզված հանգամանքներում ինքնությունը չպարզված անձից առանց իրացնելու նպատակի` իր գործածման համար ապօրինի ձեռք է բերել և պահել զգալի չափի` 0,77 գրամը գերազանցող քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որի մի մասը ծխելու միջոցով գործածել է, իսկ մնացած` 0,77 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը հետագա գործածման համար պահել է տաբատի գրպանում»:
2017 թվականի նոյեմբերի 28-ին թիվ 13887217 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան` ըստ էության քննության առնելու համար:
Առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի դեկտեմբերի 19-ի դատավճռով ամբաստանյալ Գարիկ Այդինյանը մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել ազատազրկման` 6 (վեց) ամիս ժամկետով:
Ամբաստանյալ Գարիկ Այդինյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնվել անփոփոխ մինչև` դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
№ ԵԿԴ/0308/01/17 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանի դատավոր Տ.Սահակյանին և կոլեգիալ կազմում ընդգրկված դատավորներին է հանձնվել 2018 թվականի հունվարի 25-ին և Վերաքննիչ դատարանի նույն թվականի փետրվար 12-ի որոշմամբ` վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ, նշանակվել քննության`ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:
2.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Ըստ ամբաստանյալի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքի` Առաջին ատյանի դատարանն իրեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտելիս բազմակողմանի լրիվ և օբյեկտիվ չի գնահատել իր պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանքահալարաններն, ինչպես նաև իր անձը բնութագրող տվյալները և նշանակել է ակնհայտ խիստ պատիժ:
Ամբաստանյալը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը բավարար չափ գնահատման չի ենթարկել, որ ինքն ընդունել է մեղքը, զղջացել կատարածի համար, երիտասարդ է: Ամբաստանյալը հավելել է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից անտեսվել է նաև իր կողմից պահվող թմրամիջոցի չափը և, որ այն նախատեսված է եղել իր անձնական օգտագործման համար:
Ամփոփելով վերոնշյալը` ամբաստանյալը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է.
«(…) պատժի մասով բեկանել Կենտրոն և Նորք Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԵԿԴ/0308/01/17 քրեական գործով 19.12.2017թ. կայացրած դատավճիռը, փոփոխել այն և իմ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով վեց ամիս ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով սահմանված կարգով պայմանականորեն չկիրառել»:
3.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է.
հիմնավո՞ր են արդյոք ամբաստանյալ Գարիկ Այդինյանի նկատմամբ առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման պատիժ նշանակելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
Մեջբերված իրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում։ Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար` կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին։
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ (...)»։
Մեջբերված քրեաիրավական դրույթը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ՍԴ/0226/01/09, ԳԴ1/0003/01/10, ՍԴ/0085/01/10, ԵԿԴ/0126/01/10, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում։
Վերոնշյալ որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել՝
ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները,
բ) պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները,
գ) հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը,
դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները,
ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը,
զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն։
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է նախատեսում, ի թիվս այլնի, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ ապօրինի ձեռք բերելու կամ պահելու համար։
Նշված նորմի վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի.
-թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը),
-դրա չափը («Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը),
-արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը)։
Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս (տե´ս Վճռաբեկ դատարանի Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 գործով որոշումը):
Անդրադառնալով սույն գործի հանգամանքներին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Գարիկ Այդինյանին մեղսագրվում է ոչ մեծ ծանրության (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մաս, 268-րդ հոդվածի 1-ին մաս) հանցագործության կատարման փաստն, որի համար օրենքով նախատեսված են միայն ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժներ՝ կալանքի և ազատազրկման ձևով, ընդ որում՝ ազատազրկման ձևով պատժի չափը սահմանվում է 3 (երեք) ամսից մինչև 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ քննարկվող հոդվածի սանկցիայով միայն ազատազրկման հետ կապված պատիժներ նախատեսելը պայմանավորված է նրանով, որ այդ արարքով վնաս է հասցվում բնակչության առողջությանն, որի պահպանման պոզիտիվ պարտականությունն իր վրա է վերցրել պետությունը: Բնակչության առողջության իրավական պաշտպանության հիմքը ՀՀ Սահմանադրության 85-86-րդ հոդվածներում ամրագրված այն դրույթներն են, որոնց համաձայն, յուրաքանչյուր ոք ունի առողջության պահպանման իրավունք: Պետության քաղաքականության հիմնական նպատակներն են` բնակչության առողջության պահպանման և բարելավման ծրագրերի իրականացումը, արդյունավետ և մատչելի բժշկական սպասարկման պայմանների ստեղծումը:
Բնակչության առողջության իրավական պաշտպանության ձևերից մեկն էլ քրեաիրավական պաշտպանությունն է, որն իրականացվում է մարդկանց առողջությանը վնաս պատճառող կամ այն վտանգի տակ դնող որոշակի արարքների համար քրեական պատասխանատվություն սահմանելով։
Թմրամիջոցները և հոգեմետ նյութերը պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու, առաքելու, իրացնելու, ինչպես նաև հաշվառելու, բաց թողնելու և գործածելու ապօրինությունը որոշվում է 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ին ընդունված «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի դրույթներին համապատասխան։
Ներկայումս թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի ապօրինի շրջանառության դեմ պայքարը ոչ միայն ներպետական, այլև միջազգային խնդիր է, որով էլ պայմանավորված էր թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության դեմ պայքարին ուղղված Կոնվենցիաների ընդունումը. ՄԱԿ-ի 1961 թվականի «Թմրամիջոցների մասին» միասնական կոնվենցիան, ՄԱԿ-ի 1971 թվականի «Հոգեմետ նյութերի մասին» կոնվենցիան, ՄԱԿ-ի 1988 թվականի «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի ապօրինի շրջանառության դեմ պայքարի մասին» կոնվենցիան։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածով սահմանված հանցագործության հասարակական վտանգավորությունը նրանում է, որ թմրամիջոցների և հոգեներգործուն միջոցների ապօրինի շրջանառությունը հանգեցնում է դրանց անկառավարելի տարածմանն ու չարաշահմանը և լրջորեն ազդում է բնակչության առողջական վիճակի, սոցիալ-հոգեբանական մթնոլորտի վրա, բացասաբար անդրադառնում տնտեսության, քաղաքականության և իրավակարգի վրա, իսկ շրջանառության արդյունքում, երբ դրանք հասնում են իրենց հասցեատերերին, ապա վերջիններիս առողջությանը պատճառվող վնասն անխուսափելի է դառնում:
Անդրադառնալով կոնկրետ դեպքում կատարված հանցագործությանը` պետք է նշել, որ Գարիկ Այդինյանի մոտից հայտնաբերված հանցագործության առարկան եղել է «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը` 0,77 գրամ հաստատուն քաշով:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում կարևորել, որ թմրանյութերի պահելը և դրանց մի մասի` մինչև հայտնաբերվելը, ծխելու միջոցով գործածելը պայմանավորված է եղել անձնական կարիքները բավարարելու, այն է` դրանից հաճույք ստանալու անհրաժեշտությամբ:
Սույն քրեական գործի նյութերից երևում է նաև, որ Գարիկ Այդինյանը ընդունել է մեղքը տվել խոստովանական ցուցմունքներ նախկինում եղել է դատապարտված, իսկ դատվածությունը դեռևս մարված կամ հանված չէ:
Վերջին հանգամանքի վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը`
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1 հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի, վտանգավոր և առանձնապես վտանգավոր ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցագործությունների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով նախկին պատիժը բավարար չի եղել մեղավորի ուղղման համար, ինչպես նաև նոր հանցագործության բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները։ (…)»:
Նույն Օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(...)Դատվածությունը, սույն օրենսգրքին համապատասխան, հաշվի է առնվում հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում և պատիժ նշանակելիս»։
Դատվածությունը մարվում է՝
(...)
4) ծանր հանցագործության համար ազատազրկման դատապարտված անձանց նկատմամբ՝ պատիժը կրելուց հինգ տարի անցնելուց հետո. (...)»:
Այս առումով հատկանշական է Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումն այն մասին, որ հանցագործությունների ռեցիդիվը հանցագործությունների բազմակիության տարատեսակ է, որը պետք է ունենա ինքնուրույն նորմատիվային արժեք և ուրույն դեր քրեաիրավական հարաբերությունների կարգավորման կառուցակարգում։ Հակառակ պարագայում կստացվի, որ հանցագործությունների ռեցիդիվը կազմող իրավադրույթները հասարակական հարաբերությունների որևէ շրջանակ չեն կանոնակարգում և առարկայազուրկ են, որպիսի ենթադրությունը չի բխում օրենսդրական կարգավորման տրամաբանությունից, արդյունքում վտանգվում է քրեական օրենսդրության խնդիրների իրականացումը (տե՛ս Արմեն Պապիկյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-149/07 որոշումը)։
Անդրադառնալով հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոններին՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ այդպիսի կանոնների՝ օրենսդրի կողմից սահմանումը, ըստ էության, պայմանավորված է ռեցիդիվային հանցավորության դեպքում անձի՝ հանրային բարձր վտանգավորությամբ, ինչը դրսևորվում է նրանում, որ նա, իր նախկին հակաօրինական գործունեությանը պետության կողմից տրված բացասական գնահատականի պայմաններում նոր հանցանք կատարելով, արտահայտում է իր արհամարհական վերաբերմունքը հասարակության և պետության շահերի նկատմամբ (տե՛ս Արամայիս Հարությունյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի մարտի 27-ի թիվ ՍԴ/0204/01/13 որոշումը)։
Վերոգրյալի ներքո Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալ Գարիկ Այդինյանը Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2011 թվականի մարտի 03-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտվել է ազատազրկման` 6 (վեց) տարի ժամկետով:
Գարիկ Այդինյանը պատժի կրումից ազատվել է 2015 թվականի նոյեմբերի 20-ին, սակայն մինչև դատվածության ժամկետի լրանալը (սույն դեպքում պատիժը կրելուց հետո 5 (հինգ) տարի) կատարել է նոր հանցանք:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ նման պարագայում առկա ամբաստանյալ Գարիկ Այդինյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք, ինչն էլ, անկասկած, ենթադրում է պետության կողմից ավելի խիստ պատժողական քաղաքականության դրսևորման անհրաժեշտության մասին, քանի որ ինչպես արձանագրվել էր Վճռաբեկ դատարանի որոշմամբ նման կատեգորիայի անձինք նախկին արարքի համար պատիժը կրելուց հետո նոր հանցանք կատարելով արտահայտում է իրենց արհամարհական վերաբերմունքը ինչպես հասարակության, այնպես էլ պետության շահերի նկատմամբ: Այլ կերպ, նման կատեգորիայի անձանց նկատմամբ ավելի խիստ պատիժ նշանակելու տարբերակված մոտեցում ցուցաբերելու միայն հնարավոր կլինի հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների ի կատար ածմանը:
Ամփոփելով վերոգրյալը` Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի կատարված արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանն, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության հանգամանքները, նպատակներն ու շարժառիթներն, ինչպես նաև ամբաստանյալի անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժ մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների, առկայությունը, գտնում է, որ ամբաստանյալ Գարիկ Այդինյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդված չկիրառելով Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ հոդվածների պահանջների խախտումներ, ուստի բարձրացված հարցի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն իրավաչափ են:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376-380.1, 385-րդ, 393-րդ, 394-րդ, 395-րդ, 397-րդ, 399-րդ և 402-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան)` 2017 թվականի դեկտեմբերի 19-ի դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ Գործ № ԵԿԴ/0308/01/17
վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության
առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռ
Նախագահող դատավոր` Ա.Բեկթաշյան
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ք. Երևանում
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)
նախագահող դատավոր` Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆԻ
դատավորներ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆԻ
Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Ռ. ԴԱՎՈՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
պաշտպան` Լ.ԱՍԼԱՆՅԱՆԻ
ամբաստանյալ` Գ.ԱՅԴԻՆՅԱՆԻ
2018 թվականի փետրվարի 20-ին դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան)` 2017 թվականի դեկտեմբերի 19-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի վերաքննիչ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
2017 թվականի սեպտեմբերի 19-ին ՀՀ Ո Կենտրոնական բաժնի հետաքննիչ Դ.Բաբինյանի կողմից որոշում է կայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 13887217 քրեական գործը հարուցելու մասին:
2017 թվականի սեպտեմբերի 22-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Թ.Սարգսյանի (այսուհետ` քննիչ) կողմից որոշում է կայացվել թիվ 13887217 քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին:
2017 թվականի հոկտեմբերի 10-ին քննիչի կողմից որոշում է կայացվել Գարիկ Այդինյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ստորագրություն չհեռանալու մասին ընտրելու վերաբերյալ:
2017 թվականի հոկտեմբերի 11-ին քննիչի կողմից որոշում է կայացվել Գարիկ Այդինյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին և վերջինիս մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, այն բանի համար, որ «նա 2017 թվականի սեպտեմբեր ամսվա ընթացքում չպարզված հանգամանքներում ինքնությունը չպարզված անձից առանց իրացնելու նպատակի` իր գործածման համար ապօրինի ձեռք է բերել և պահել զգալի չափի` 0,77 գրամը գերազանցող քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որի մի մասը ծխելու միջոցով գործածել է, իսկ մնացած` 0,77 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը հետագա գործածման համար պահել է տաբատի գրպանում»:
2017 թվականի նոյեմբերի 28-ին թիվ 13887217 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան` ըստ էության քննության առնելու համար:
Առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի դեկտեմբերի 19-ի դատավճռով ամբաստանյալ Գարիկ Այդինյանը մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել ազատազրկման` 6 (վեց) ամիս ժամկետով:
Ամբաստանյալ Գարիկ Այդինյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնվել անփոփոխ մինչև` դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
№ ԵԿԴ/0308/01/17 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանի դատավոր Տ.Սահակյանին և կոլեգիալ կազմում ընդգրկված դատավորներին է հանձնվել 2018 թվականի հունվարի 25-ին և Վերաքննիչ դատարանի նույն թվականի փետրվար 12-ի որոշմամբ` վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ, նշանակվել քննության`ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:
2.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Ըստ ամբաստանյալի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքի` Առաջին ատյանի դատարանն իրեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտելիս բազմակողմանի լրիվ և օբյեկտիվ չի գնահատել իր պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանքահալարաններն, ինչպես նաև իր անձը բնութագրող տվյալները և նշանակել է ակնհայտ խիստ պատիժ:
Ամբաստանյալը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը բավարար չափ գնահատման չի ենթարկել, որ ինքն ընդունել է մեղքը, զղջացել կատարածի համար, երիտասարդ է: Ամբաստանյալը հավելել է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից անտեսվել է նաև իր կողմից պահվող թմրամիջոցի չափը և, որ այն նախատեսված է եղել իր անձնական օգտագործման համար:
Ամփոփելով վերոնշյալը` ամբաստանյալը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է.
«(…) պատժի մասով բեկանել Կենտրոն և Նորք Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԵԿԴ/0308/01/17 քրեական գործով 19.12.2017թ. կայացրած դատավճիռը, փոփոխել այն և իմ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով վեց ամիս ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով սահմանված կարգով պայմանականորեն չկիրառել»:
3.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է.
հիմնավո՞ր են արդյոք ամբաստանյալ Գարիկ Այդինյանի նկատմամբ առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման պատիժ նշանակելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
Մեջբերված իրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում։ Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար` կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին։
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ (...)»։
Մեջբերված քրեաիրավական դրույթը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ՍԴ/0226/01/09, ԳԴ1/0003/01/10, ՍԴ/0085/01/10, ԵԿԴ/0126/01/10, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում։
Վերոնշյալ որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել՝
ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները,
բ) պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները,
գ) հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը,
դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները,
ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը,
զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն։
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է նախատեսում, ի թիվս այլնի, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ ապօրինի ձեռք բերելու կամ պահելու համար։
Նշված նորմի վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի.
-թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը),
-դրա չափը («Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը),
-արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը)։
Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս (տե´ս Վճռաբեկ դատարանի Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 գործով որոշումը):
Անդրադառնալով սույն գործի հանգամանքներին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Գարիկ Այդինյանին մեղսագրվում է ոչ մեծ ծանրության (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մաս, 268-րդ հոդվածի 1-ին մաս) հանցագործության կատարման փաստն, որի համար օրենքով նախատեսված են միայն ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժներ՝ կալանքի և ազատազրկման ձևով, ընդ որում՝ ազատազրկման ձևով պատժի չափը սահմանվում է 3 (երեք) ամսից մինչև 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ քննարկվող հոդվածի սանկցիայով միայն ազատազրկման հետ կապված պատիժներ նախատեսելը պայմանավորված է նրանով, որ այդ արարքով վնաս է հասցվում բնակչության առողջությանն, որի պահպանման պոզիտիվ պարտականությունն իր վրա է վերցրել պետությունը: Բնակչության առողջության իրավական պաշտպանության հիմքը ՀՀ Սահմանադրության 85-86-րդ հոդվածներում ամրագրված այն դրույթներն են, որոնց համաձայն, յուրաքանչյուր ոք ունի առողջության պահպանման իրավունք: Պետության քաղաքականության հիմնական նպատակներն են` բնակչության առողջության պահպանման և բարելավման ծրագրերի իրականացումը, արդյունավետ և մատչելի բժշկական սպասարկման պայմանների ստեղծումը:
Բնակչության առողջության իրավական պաշտպանության ձևերից մեկն էլ քրեաիրավական պաշտպանությունն է, որն իրականացվում է մարդկանց առողջությանը վնաս պատճառող կամ այն վտանգի տակ դնող որոշակի արարքների համար քրեական պատասխանատվություն սահմանելով։
Թմրամիջոցները և հոգեմետ նյութերը պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու, առաքելու, իրացնելու, ինչպես նաև հաշվառելու, բաց թողնելու և գործածելու ապօրինությունը որոշվում է 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ին ընդունված «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի դրույթներին համապատասխան։
Ներկայումս թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի ապօրինի շրջանառության դեմ պայքարը ոչ միայն ներպետական, այլև միջազգային խնդիր է, որով էլ պայմանավորված էր թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության դեմ պայքարին ուղղված Կոնվենցիաների ընդունումը. ՄԱԿ-ի 1961 թվականի «Թմրամիջոցների մասին» միասնական կոնվենցիան, ՄԱԿ-ի 1971 թվականի «Հոգեմետ նյութերի մասին» կոնվենցիան, ՄԱԿ-ի 1988 թվականի «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի ապօրինի շրջանառության դեմ պայքարի մասին» կոնվենցիան։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածով սահմանված հանցագործության հասարակական վտանգավորությունը նրանում է, որ թմրամիջոցների և հոգեներգործուն միջոցների ապօրինի շրջանառությունը հանգեցնում է դրանց անկառավարելի տարածմանն ու չարաշահմանը և լրջորեն ազդում է բնակչության առողջական վիճակի, սոցիալ-հոգեբանական մթնոլորտի վրա, բացասաբար անդրադառնում տնտեսության, քաղաքականության և իրավակարգի վրա, իսկ շրջանառության արդյունքում, երբ դրանք հասնում են իրենց հասցեատերերին, ապա վերջիններիս առողջությանը պատճառվող վնասն անխուսափելի է դառնում:
Անդրադառնալով կոնկրետ դեպքում կատարված հանցագործությանը` պետք է նշել, որ Գարիկ Այդինյանի մոտից հայտնաբերված հանցագործության առարկան եղել է «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը` 0,77 գրամ հաստատուն քաշով:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում կարևորել, որ թմրանյութերի պահելը և դրանց մի մասի` մինչև հայտնաբերվելը, ծխելու միջոցով գործածելը պայմանավորված է եղել անձնական կարիքները բավարարելու, այն է` դրանից հաճույք ստանալու անհրաժեշտությամբ:
Սույն քրեական գործի նյութերից երևում է նաև, որ Գարիկ Այդինյանը ընդունել է մեղքը տվել խոստովանական ցուցմունքներ նախկինում եղել է դատապարտված, իսկ դատվածությունը դեռևս մարված կամ հանված չէ:
Վերջին հանգամանքի վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը`
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1 հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի, վտանգավոր և առանձնապես վտանգավոր ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցագործությունների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով նախկին պատիժը բավարար չի եղել մեղավորի ուղղման համար, ինչպես նաև նոր հանցագործության բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները։ (…)»:
Նույն Օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(...)Դատվածությունը, սույն օրենսգրքին համապատասխան, հաշվի է առնվում հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում և պատիժ նշանակելիս»։
Դատվածությունը մարվում է՝
(...)
4) ծանր հանցագործության համար ազատազրկման դատապարտված անձանց նկատմամբ՝ պատիժը կրելուց հինգ տարի անցնելուց հետո. (...)»:
Այս առումով հատկանշական է Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումն այն մասին, որ հանցագործությունների ռեցիդիվը հանցագործությունների բազմակիության տարատեսակ է, որը պետք է ունենա ինքնուրույն նորմատիվային արժեք և ուրույն դեր քրեաիրավական հարաբերությունների կարգավորման կառուցակարգում։ Հակառակ պարագայում կստացվի, որ հանցագործությունների ռեցիդիվը կազմող իրավադրույթները հասարակական հարաբերությունների որևէ շրջանակ չեն կանոնակարգում և առարկայազուրկ են, որպիսի ենթադրությունը չի բխում օրենսդրական կարգավորման տրամաբանությունից, արդյունքում վտանգվում է քրեական օրենսդրության խնդիրների իրականացումը (տե՛ս Արմեն Պապիկյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-149/07 որոշումը)։
Անդրադառնալով հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոններին՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ այդպիսի կանոնների՝ օրենսդրի կողմից սահմանումը, ըստ էության, պայմանավորված է ռեցիդիվային հանցավորության դեպքում անձի՝ հանրային բարձր վտանգավորությամբ, ինչը դրսևորվում է նրանում, որ նա, իր նախկին հակաօրինական գործունեությանը պետության կողմից տրված բացասական գնահատականի պայմաններում նոր հանցանք կատարելով, արտահայտում է իր արհամարհական վերաբերմունքը հասարակության և պետության շահերի նկատմամբ (տե՛ս Արամայիս Հարությունյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի մարտի 27-ի թիվ ՍԴ/0204/01/13 որոշումը)։
Վերոգրյալի ներքո Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալ Գարիկ Այդինյանը Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2011 թվականի մարտի 03-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտվել է ազատազրկման` 6 (վեց) տարի ժամկետով:
Գարիկ Այդինյանը պատժի կրումից ազատվել է 2015 թվականի նոյեմբերի 20-ին, սակայն մինչև դատվածության ժամկետի լրանալը (սույն դեպքում պատիժը կրելուց հետո 5 (հինգ) տարի) կատարել է նոր հանցանք:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ նման պարագայում առկա ամբաստանյալ Գարիկ Այդինյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք, ինչն էլ, անկասկած, ենթադրում է պետության կողմից ավելի խիստ պատժողական քաղաքականության դրսևորման անհրաժեշտության մասին, քանի որ ինչպես արձանագրվել էր Վճռաբեկ դատարանի որոշմամբ նման կատեգորիայի անձինք նախկին արարքի համար պատիժը կրելուց հետո նոր հանցանք կատարելով արտահայտում է իրենց արհամարհական վերաբերմունքը ինչպես հասարակության, այնպես էլ պետության շահերի նկատմամբ: Այլ կերպ, նման կատեգորիայի անձանց նկատմամբ ավելի խիստ պատիժ նշանակելու տարբերակված մոտեցում ցուցաբերելու միայն հնարավոր կլինի հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների ի կատար ածմանը:
Ամփոփելով վերոգրյալը` Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի կատարված արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանն, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության հանգամանքները, նպատակներն ու շարժառիթներն, ինչպես նաև ամբաստանյալի անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժ մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների, առկայությունը, գտնում է, որ ամբաստանյալ Գարիկ Այդինյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդված չկիրառելով Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ հոդվածների պահանջների խախտումներ, ուստի բարձրացված հարցի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն իրավաչափ են:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376-380.1, 385-րդ, 393-րդ, 394-րդ, 395-րդ, 397-րդ, 399-րդ և 402-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան)` 2017 թվականի դեկտեմբերի 19-ի դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
•ործ ԵԿԴ/0308/01/17
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը
Նախա•ահությամբ դատավոր` Արմեն Բեկթաշյանի
քարտուղարությամբ` Անի Ավա•յանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Հայկ Խաչատրյանի
պաշտպան` Դավիթ Մնացականյանի
2017 թվականի դեկտեմբերի 19-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական •ործն ըստ մեղադրանքի`
Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի` ծնված 23.07.1989 թվականին, Երևան քաղաքում, ազ•ությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուրի, նախկինում դատված դատվածությունը չմարված, չի աշխատում, հաշվառված և բնակվում է ք. Երևան, Մուշական 4-րդ փողոցի 51-րդ տանը:
Գարիկ Սերժիկի Այդինյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենս•րքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2017 թվականի հոկտեմբերի 10-ի որոշմամբ մեղադրյալ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորա•րություն չհեռանալու մասին:
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2017 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի հետաքննիչ Դ.Բաբինյանի կողմից որոշում է կայացվել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 13887217 քրեական •ործը հարուցելու մասին:
2017 թվականի սեպտեմբերի 22-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Թ.Սար•սյանի կողմիցորոշում է կայացվել թիվ 13887217 քրեական •ործը վարույթ ընդունելու մասին:
2017 թվականի սեպտեմբերի 22-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Թ.Սար•սյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 13887217 քրեական •ործով 0,67 •րամ հաստատուն քաշով ՙմարիխուանա՚ տեսակի թմրամիջոցը իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին:
2017 թվականի հոկտեմբերի 10-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Թ.Սար•սյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 13887217 քրեական •ործով Գարիկ Այդինյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ստորա•րություն չհեռանալու մասին ընտրելու վերաբերյալ:
2017 թվականի հոկտեմբերի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Թ.Սար•սյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 13887217 քրեական •ործով Գարիկ Այդինյանին որպես մեղադրյալ ներ•րավելու մասին այն բանի համար, որ նա 2017 թվականի սեպտեմբեր ամսվա ընթացքում չպարզված հան•ամանքներում ինքնությունը չպարզված անձից առանց իրացնելու նպատակիª իր •ործածման համար ապօրինի ձեռք է բերել և պահել զ•ալի չափիª 0,77 •րամը •երազանցող քաշով ՙմարիխուանա՚ տեսակի թմրամիջոց, որի մի մասը ծխելու միջոցով •ործածել է, իսկ մնացածª 0,77 •րամ ՙմարիխուանա՚ տեսակի թմրամիջոցը հետա•ա •ործածման համար պահել է տաբատի •րպանում:
2017 թվականի սեպտեմբերի 08-ինª ժամը 23:30-ին, մեղադրյալ Գ.Այդինյանը Երևան քաղաքի Տի•րան Մեծ պողոտա 16 հասցեի մոտից թմրանյութ պահելու և օ•տա•ործելու կասկածանքով բերման է ենթարկվել ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժին, որտեղ կատարված անձնական խուզարկությամբ նրա տաբատի աջ •րպանում ապօրինի պահվող զ•ալի չափիª 0.77 •ամ հաստատուն քաշով ՙմարիխուանա՚ տեսակի թմրամիջոցը հայտնաբերվել է:
2017 թվականի հոկտեմբերի 12-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Թ.Սար•սյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 13887217 քրեական •ործով Գարիկ Ադինյանի սեփականության իրավունքով պատկանող շարժական և անշարժ •ույքի վրա կալանք դնելու մասին:
2017 թվականի նոյեմբերի 07-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Թ.Սար•սյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 13887217 քրեական •ործով Գարիկ Ադինյանի սեփականության իրավունքով պատկանող շարժական և անշարժ •ույքի վրա 9618 ՀՀ դրամի չափով կալանք դնելու մասին:
2017 թվականի նոյեմբերի 28-ին թիվ 13887217 քրեական •ործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:
Արա•ացված դատական քննություն.
Մինչ դատաքննության սկսվելը` ամբաստանյալ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանը միջնորդություն է ներկայացրել` դատական քննությունն արա•ացված կար•ով անցկացնելու մասին` հայտարարելով, որ առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ և առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում, •իտակցում է արա•ացված կար•ով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո:
Գործով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելիս դատախազը չի առարկել արա•ացված կար•ով դատական քննություն անցկացնելու կար•ի դեմª դատարանում նույնպես չառարկեց արա•ացված կար•ով դատաքննություն անցկացնելու դեմ:
Դատարանը պարզելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 3751 և 3753 հոդվածներով նախատեսված պայմանները, 2017 թվականի դեկտեմբերի 19-ին որոշում է կայացվել արա•ացված կար•ով դատական քննություն անցկացնելու մասին:
Այսպիսով, քրեական •ործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կար•ով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, արա•ացված դատաքննությամբ հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, դատարանը հան•եց այն համոզման, որ ամբաստանյալ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենս•րքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցա•ործություն` որպիսի արարքի համար նա պետք է պատասխանատվության ենթարկվի:
Գա•իկ Սերժիկի Այդինյանը ենթակա է պատժի կատարած արարքի համար:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է` ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ•ործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հան•ամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա•ործությունները կանխելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է` ՙՊատժի նպատակն է վերական•նել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցա•ործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 61-րդ հոդվածը սահմանում է` ՙ1. Հանցա•ործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենս•րքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենս•րքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա•ործության` հանրության համար վտան•ավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութա•րող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքներով: 3. Հանցա•ործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները՚:
Ամբաստանյալ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանը առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար, նախկինում եղել է դատապարտված` դատվածությունը չմարված:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն` ՙՊատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հան•ամանքներ են հանցանքը կատարելու ռեցիդիվը, հանցանքը որպես արհեստ կատարելը՚:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 84-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է` ՙԱնձը դատվածություն ունեցող է համարվում մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատվածությունը մարվելու կամ հանվելու պահը՚:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է` ՙԴատվածությունը, սույն օրենս•րքին համապատասխան, հաշվի է առնվում հանցա•ործության ռեցիդիվի դեպքում և պատիժ նշանակելիս՚:
Նույն հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետը սահմանում է` ՙԱզատազրկումից ավելի մեղմ պատժի դատապարտված անձանց նկատմամբ` նշանակված պատիժը կրելուց մեկ տարի անցնելուց հետո՚:
Նույն հոդվածի 4-րդ մասի 3-րդ կետը սահմանում է` ՙԴատվածությունը մարվում է` ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցա•ործության համար ազատազրկման դատապարտված անձանց նկատմամբ` պատիժը կրելուց երեք տարի անցնելուց հետո՚:
Նույն հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն` ՙԵթե անձն օրենքով սահմանված կար•ով պայմանական վաղաժամկետ ազատվել է պատիժը կրելուց, կամ պատժի չկրած մասը փոխարինվել է ավելի մեղմ պատժով, ապա դատվածությունը մարելու ժամկետը հաշվարկվում է հիմնական պատիժը և լրացուցիչ պատիժը կրելուց ազատելու պահից՚:
Նույն հոդվածի 7-րդ մասը սահմանում է` ՙԵթե անձը մինչև դատվածությունը մարվելը նոր հանցանք է կատարում, ապա դատվածության մարման ժամկետն ընդհատվում է: Առաջին հանցա•ործության համար դատվածությունը մարվելու ժամկետը հաշվարկվում է վերստին` վերջին հանցա•ործության համար պատիժը (հիմնական և լրացուցիչ) փաստորեն կրելուց հետո: Այդ դեպքում անձը երկու հանցա•ործությունների համար էլ դատված է համարվում մինչև դրանցից առավել ծանր հանցա•ործության համար դատվածությունը մարվելու ժամկետը լրանալը՚:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 22-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՀանցա•ործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար՚:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 67.1 հոդվածը սահմանում է`
1. Հանցա•ործությունների ռեցիդիվի, վտան•ավոր և առանձնապես վտան•ավոր ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցա•ործությունների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հան•ամանքները, որոնց հետևանքով նախկին պատիժը բավարար չի եղել մեղավորի ուղղման համար, ինչպես նաև նոր հանցա•ործության բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները:
2. Հանցա•ործությունների ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենս•րքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելա•ույն պատժի կեսից:
Ամբաստանյալ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանը, կատարելով ծանր հանցա•ործություն, Երևան քաղաքի Շեն•ավիթ վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2011 թվականի մարտի 03-ի դատավճռով ՀՀ քրեական օրենս•րքի 175-րդ 2-րդ մասի 1-ին կետով դատապարտվել է 6 տարի ժամկետով ազատազրկման: 2015 թվականի նոյեմբերի 20-ին պատիժների կրումից ազատվել է, սակայն դեռևս դատվածությունը չմարված` 2017 թվականի սեպտեմբեր ամսին Գարիկ Սերժիկի Այդինյանը կատարել է ոչ մեծ ծանրության նոր հանցա•ործություն, որով էլ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի դատվածության մարման ժամկետն ընդհատվել է, հետևաբար Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի նախկին դատվածությունը մարված չէ և ՀՀ քրեական օրենս•րքի 22-րդ հոդվածի 1-ին մասի ուժով, այն է` ՙՀանցա•ործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար՚:
Սույն քրեական •ործով Գարիկ Սերժիկի Այդինյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որի սանկցիան նախատեսում է հետևյալ պատժատեսակները` կալանք՝ առավելա•ույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմում՝ առավելա•ույնը մեկ տարի ժամկետով:
Ամբաստանյալ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի նկատմամբ պատժի տեսակը որոշելիս դատարանը հաշվի առնելով ամբաստանյալի անձը, կատարած արարքի հանրության համար վտան•ավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա •ործողությունների վտան•ավորության աստիճանը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հան•ամանքների բացակայությունը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հան•ամանքի առկայությունը, այն որ կատարել է բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցա•ործություն, •ալիս է այն եզրահան•ման, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է միայնª նշանակված պատիժ փաստացի կրելու դեպքում և քանի որ ՀՀ քրեական օրենս•րքի 61-րդ հոդվածի համաձայնª ՙՀանցա•ործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները՚, դատարանը եկավ այն համոզման, որ ամբաստանյալ Գա•իկ Սերժիկի Այդինյանի նկատմամբ պետք է նշանակվի պատիժª ազատազրկման ձևով, որը նա պետք է փաստացի կրի, որով հնարավոր կլինի հասնել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերական•նմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցա•ործությունների կանխմանը:
Դատարանը հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանը նախկինում եղել է դատապարտված և դատվածությունը դեռևս չմարված կատարել է նոր` ոչ մեծ ծանրության հանցա•ործություն, իսկ համաձայն ՀՀ քրեական օրենս•րքի 67.1 հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետի` հանցա•ործությունների ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենս•րքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելա•ույն պատժի կեսից, ուստի պետք է հաշվի առնել հանցա•ործության ռեցիդիվը և Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով սանկցիայով նախատեսված առավելա•ույն պատժի կեսից ոչ պակաս, որով հնարավոր կլինի հասնել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերական•նմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցա•ործությունների կանխմանը:
Քննության առնելով ամբաստանյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը` դատարանը •տնում է, որ ամբաստանյալ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց` ընտրված ստորա•րություն չհեռանալու մասին, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը և նրան վերցնել կալանքի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից:
Լուծելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը` դատարանը •տնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված 0.67 •րամ հաստատուն քաշով ՙմարիխուանա՚ տեսակի թմրամիջոցը պետք է վերադարձնել վարույթն իրականացնող մարմնին սույն քրեական •ործից անջատված և թիվ 13121517 համարով նախաքննությունը շարունակվող քրեական •ործին կցելու նպատակով:
Դատավճիռը օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո 2017 թվականի հոկտեմբերի 12-ի որոշմամբ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի շարժական և անշարժ •ույքի վրա դրված պետք է կալանքը վերացնել:
Դատավճիռը օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո 2017 թվականի նոյեմբերի 07-ի որոշմամբ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի շարժական և անշարժ •ույքի վրա դրված պետք է կալանքը վերացնել:
Դատարանը •տնում է, որ դատական ծախսերն ամբաստանյալ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանից ենթակա չեն բռնա•անձման, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախս սույն քրեական •ործով չկա, իսկ 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն արա•ացված դատական քննության կար• կիրառելու դեպքում, համաձայն նույն օրենս•րքի 3753 հոդվածի 8-րդ մասի, ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնա•անձման:
Եզրափակիչ մաս.
Ելնելով վերո•րյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 116-րդ, 119-րդ, 168-րդ, 309-րդ, 357-360-րդ, 365-րդ, 369-372-րդ, 3751 և 3753-րդ հոդվածներով` Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց`
Գարիկ Սերժիկի Այդինյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրան դատապարտել ազատազրկամ` 6 /վեց/ ամիս ժամկետով:
Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց` ընտրված ստորա•րություն չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը և նրան վերցնել կալանքի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից:
Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի պատժի սկիզբը հաշվել նրան փաստացի կալանքի վերցնելու պահից:
Դատավճիռը օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո 2017 թվականի հոկտեմբերի 12-ի որոշմամբ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի շարժական և անշարժ •ույքի վրա դրված կալանքը վերացնել:
Դատավճիռը օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո 2017 թվականի նոյեմբերի 07-ի որոշմամբ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի շարժական և անշարժ •ույքի վրա դրված կալանքը վերացնել:
Դատավճիռը օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված 0.67 •րամ հաստատուն քաշով ՙմարիխուանա՚ տեսակի թմրամիջոցը վերադարձնել վարույթն իրականացնող մարմնին սույն քրեական •ործից անջատված և թիվ 13121517 համարով նախաքննությունը շարունակվող քրեական •ործին կցելու նպատակով:
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական վերաքննիչ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում (դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով):
ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը
Նախա•ահությամբ դատավոր` Արմեն Բեկթաշյանի
քարտուղարությամբ` Անի Ավա•յանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Հայկ Խաչատրյանի
պաշտպան` Դավիթ Մնացականյանի
2017 թվականի դեկտեմբերի 19-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական •ործն ըստ մեղադրանքի`
Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի` ծնված 23.07.1989 թվականին, Երևան քաղաքում, ազ•ությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուրի, նախկինում դատված դատվածությունը չմարված, չի աշխատում, հաշվառված և բնակվում է ք. Երևան, Մուշական 4-րդ փողոցի 51-րդ տանը:
Գարիկ Սերժիկի Այդինյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենս•րքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2017 թվականի հոկտեմբերի 10-ի որոշմամբ մեղադրյալ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորա•րություն չհեռանալու մասին:
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2017 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի հետաքննիչ Դ.Բաբինյանի կողմից որոշում է կայացվել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 13887217 քրեական •ործը հարուցելու մասին:
2017 թվականի սեպտեմբերի 22-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Թ.Սար•սյանի կողմիցորոշում է կայացվել թիվ 13887217 քրեական •ործը վարույթ ընդունելու մասին:
2017 թվականի սեպտեմբերի 22-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Թ.Սար•սյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 13887217 քրեական •ործով 0,67 •րամ հաստատուն քաշով ՙմարիխուանա՚ տեսակի թմրամիջոցը իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին:
2017 թվականի հոկտեմբերի 10-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Թ.Սար•սյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 13887217 քրեական •ործով Գարիկ Այդինյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ստորա•րություն չհեռանալու մասին ընտրելու վերաբերյալ:
2017 թվականի հոկտեմբերի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Թ.Սար•սյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 13887217 քրեական •ործով Գարիկ Այդինյանին որպես մեղադրյալ ներ•րավելու մասին այն բանի համար, որ նա 2017 թվականի սեպտեմբեր ամսվա ընթացքում չպարզված հան•ամանքներում ինքնությունը չպարզված անձից առանց իրացնելու նպատակիª իր •ործածման համար ապօրինի ձեռք է բերել և պահել զ•ալի չափիª 0,77 •րամը •երազանցող քաշով ՙմարիխուանա՚ տեսակի թմրամիջոց, որի մի մասը ծխելու միջոցով •ործածել է, իսկ մնացածª 0,77 •րամ ՙմարիխուանա՚ տեսակի թմրամիջոցը հետա•ա •ործածման համար պահել է տաբատի •րպանում:
2017 թվականի սեպտեմբերի 08-ինª ժամը 23:30-ին, մեղադրյալ Գ.Այդինյանը Երևան քաղաքի Տի•րան Մեծ պողոտա 16 հասցեի մոտից թմրանյութ պահելու և օ•տա•ործելու կասկածանքով բերման է ենթարկվել ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժին, որտեղ կատարված անձնական խուզարկությամբ նրա տաբատի աջ •րպանում ապօրինի պահվող զ•ալի չափիª 0.77 •ամ հաստատուն քաշով ՙմարիխուանա՚ տեսակի թմրամիջոցը հայտնաբերվել է:
2017 թվականի հոկտեմբերի 12-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Թ.Սար•սյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 13887217 քրեական •ործով Գարիկ Ադինյանի սեփականության իրավունքով պատկանող շարժական և անշարժ •ույքի վրա կալանք դնելու մասին:
2017 թվականի նոյեմբերի 07-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Թ.Սար•սյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 13887217 քրեական •ործով Գարիկ Ադինյանի սեփականության իրավունքով պատկանող շարժական և անշարժ •ույքի վրա 9618 ՀՀ դրամի չափով կալանք դնելու մասին:
2017 թվականի նոյեմբերի 28-ին թիվ 13887217 քրեական •ործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:
Արա•ացված դատական քննություն.
Մինչ դատաքննության սկսվելը` ամբաստանյալ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանը միջնորդություն է ներկայացրել` դատական քննությունն արա•ացված կար•ով անցկացնելու մասին` հայտարարելով, որ առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ և առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում, •իտակցում է արա•ացված կար•ով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո:
Գործով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելիս դատախազը չի առարկել արա•ացված կար•ով դատական քննություն անցկացնելու կար•ի դեմª դատարանում նույնպես չառարկեց արա•ացված կար•ով դատաքննություն անցկացնելու դեմ:
Դատարանը պարզելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 3751 և 3753 հոդվածներով նախատեսված պայմանները, 2017 թվականի դեկտեմբերի 19-ին որոշում է կայացվել արա•ացված կար•ով դատական քննություն անցկացնելու մասին:
Այսպիսով, քրեական •ործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կար•ով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, արա•ացված դատաքննությամբ հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, դատարանը հան•եց այն համոզման, որ ամբաստանյալ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենս•րքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցա•ործություն` որպիսի արարքի համար նա պետք է պատասխանատվության ենթարկվի:
Գա•իկ Սերժիկի Այդինյանը ենթակա է պատժի կատարած արարքի համար:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է` ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ•ործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հան•ամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա•ործությունները կանխելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է` ՙՊատժի նպատակն է վերական•նել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցա•ործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 61-րդ հոդվածը սահմանում է` ՙ1. Հանցա•ործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենս•րքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենս•րքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա•ործության` հանրության համար վտան•ավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութա•րող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքներով: 3. Հանցա•ործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները՚:
Ամբաստանյալ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանը առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար, նախկինում եղել է դատապարտված` դատվածությունը չմարված:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն` ՙՊատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հան•ամանքներ են հանցանքը կատարելու ռեցիդիվը, հանցանքը որպես արհեստ կատարելը՚:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 84-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է` ՙԱնձը դատվածություն ունեցող է համարվում մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատվածությունը մարվելու կամ հանվելու պահը՚:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է` ՙԴատվածությունը, սույն օրենս•րքին համապատասխան, հաշվի է առնվում հանցա•ործության ռեցիդիվի դեպքում և պատիժ նշանակելիս՚:
Նույն հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետը սահմանում է` ՙԱզատազրկումից ավելի մեղմ պատժի դատապարտված անձանց նկատմամբ` նշանակված պատիժը կրելուց մեկ տարի անցնելուց հետո՚:
Նույն հոդվածի 4-րդ մասի 3-րդ կետը սահմանում է` ՙԴատվածությունը մարվում է` ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցա•ործության համար ազատազրկման դատապարտված անձանց նկատմամբ` պատիժը կրելուց երեք տարի անցնելուց հետո՚:
Նույն հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն` ՙԵթե անձն օրենքով սահմանված կար•ով պայմանական վաղաժամկետ ազատվել է պատիժը կրելուց, կամ պատժի չկրած մասը փոխարինվել է ավելի մեղմ պատժով, ապա դատվածությունը մարելու ժամկետը հաշվարկվում է հիմնական պատիժը և լրացուցիչ պատիժը կրելուց ազատելու պահից՚:
Նույն հոդվածի 7-րդ մասը սահմանում է` ՙԵթե անձը մինչև դատվածությունը մարվելը նոր հանցանք է կատարում, ապա դատվածության մարման ժամկետն ընդհատվում է: Առաջին հանցա•ործության համար դատվածությունը մարվելու ժամկետը հաշվարկվում է վերստին` վերջին հանցա•ործության համար պատիժը (հիմնական և լրացուցիչ) փաստորեն կրելուց հետո: Այդ դեպքում անձը երկու հանցա•ործությունների համար էլ դատված է համարվում մինչև դրանցից առավել ծանր հանցա•ործության համար դատվածությունը մարվելու ժամկետը լրանալը՚:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 22-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՀանցա•ործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար՚:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 67.1 հոդվածը սահմանում է`
1. Հանցա•ործությունների ռեցիդիվի, վտան•ավոր և առանձնապես վտան•ավոր ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցա•ործությունների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հան•ամանքները, որոնց հետևանքով նախկին պատիժը բավարար չի եղել մեղավորի ուղղման համար, ինչպես նաև նոր հանցա•ործության բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները:
2. Հանցա•ործությունների ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենս•րքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելա•ույն պատժի կեսից:
Ամբաստանյալ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանը, կատարելով ծանր հանցա•ործություն, Երևան քաղաքի Շեն•ավիթ վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2011 թվականի մարտի 03-ի դատավճռով ՀՀ քրեական օրենս•րքի 175-րդ 2-րդ մասի 1-ին կետով դատապարտվել է 6 տարի ժամկետով ազատազրկման: 2015 թվականի նոյեմբերի 20-ին պատիժների կրումից ազատվել է, սակայն դեռևս դատվածությունը չմարված` 2017 թվականի սեպտեմբեր ամսին Գարիկ Սերժիկի Այդինյանը կատարել է ոչ մեծ ծանրության նոր հանցա•ործություն, որով էլ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի դատվածության մարման ժամկետն ընդհատվել է, հետևաբար Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի նախկին դատվածությունը մարված չէ և ՀՀ քրեական օրենս•րքի 22-րդ հոդվածի 1-ին մասի ուժով, այն է` ՙՀանցա•ործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար՚:
Սույն քրեական •ործով Գարիկ Սերժիկի Այդինյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որի սանկցիան նախատեսում է հետևյալ պատժատեսակները` կալանք՝ առավելա•ույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմում՝ առավելա•ույնը մեկ տարի ժամկետով:
Ամբաստանյալ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի նկատմամբ պատժի տեսակը որոշելիս դատարանը հաշվի առնելով ամբաստանյալի անձը, կատարած արարքի հանրության համար վտան•ավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա •ործողությունների վտան•ավորության աստիճանը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հան•ամանքների բացակայությունը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հան•ամանքի առկայությունը, այն որ կատարել է բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցա•ործություն, •ալիս է այն եզրահան•ման, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է միայնª նշանակված պատիժ փաստացի կրելու դեպքում և քանի որ ՀՀ քրեական օրենս•րքի 61-րդ հոդվածի համաձայնª ՙՀանցա•ործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները՚, դատարանը եկավ այն համոզման, որ ամբաստանյալ Գա•իկ Սերժիկի Այդինյանի նկատմամբ պետք է նշանակվի պատիժª ազատազրկման ձևով, որը նա պետք է փաստացի կրի, որով հնարավոր կլինի հասնել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերական•նմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցա•ործությունների կանխմանը:
Դատարանը հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանը նախկինում եղել է դատապարտված և դատվածությունը դեռևս չմարված կատարել է նոր` ոչ մեծ ծանրության հանցա•ործություն, իսկ համաձայն ՀՀ քրեական օրենս•րքի 67.1 հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետի` հանցա•ործությունների ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենս•րքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելա•ույն պատժի կեսից, ուստի պետք է հաշվի առնել հանցա•ործության ռեցիդիվը և Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով սանկցիայով նախատեսված առավելա•ույն պատժի կեսից ոչ պակաս, որով հնարավոր կլինի հասնել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերական•նմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցա•ործությունների կանխմանը:
Քննության առնելով ամբաստանյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը` դատարանը •տնում է, որ ամբաստանյալ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց` ընտրված ստորա•րություն չհեռանալու մասին, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը և նրան վերցնել կալանքի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից:
Լուծելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը` դատարանը •տնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված 0.67 •րամ հաստատուն քաշով ՙմարիխուանա՚ տեսակի թմրամիջոցը պետք է վերադարձնել վարույթն իրականացնող մարմնին սույն քրեական •ործից անջատված և թիվ 13121517 համարով նախաքննությունը շարունակվող քրեական •ործին կցելու նպատակով:
Դատավճիռը օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո 2017 թվականի հոկտեմբերի 12-ի որոշմամբ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի շարժական և անշարժ •ույքի վրա դրված պետք է կալանքը վերացնել:
Դատավճիռը օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո 2017 թվականի նոյեմբերի 07-ի որոշմամբ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի շարժական և անշարժ •ույքի վրա դրված պետք է կալանքը վերացնել:
Դատարանը •տնում է, որ դատական ծախսերն ամբաստանյալ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանից ենթակա չեն բռնա•անձման, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախս սույն քրեական •ործով չկա, իսկ 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն արա•ացված դատական քննության կար• կիրառելու դեպքում, համաձայն նույն օրենս•րքի 3753 հոդվածի 8-րդ մասի, ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնա•անձման:
Եզրափակիչ մաս.
Ելնելով վերո•րյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 116-րդ, 119-րդ, 168-րդ, 309-րդ, 357-360-րդ, 365-րդ, 369-372-րդ, 3751 և 3753-րդ հոդվածներով` Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց`
Գարիկ Սերժիկի Այդինյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրան դատապարտել ազատազրկամ` 6 /վեց/ ամիս ժամկետով:
Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց` ընտրված ստորա•րություն չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը և նրան վերցնել կալանքի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից:
Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի պատժի սկիզբը հաշվել նրան փաստացի կալանքի վերցնելու պահից:
Դատավճիռը օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո 2017 թվականի հոկտեմբերի 12-ի որոշմամբ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի շարժական և անշարժ •ույքի վրա դրված կալանքը վերացնել:
Դատավճիռը օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո 2017 թվականի նոյեմբերի 07-ի որոշմամբ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի շարժական և անշարժ •ույքի վրա դրված կալանքը վերացնել:
Դատավճիռը օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված 0.67 •րամ հաստատուն քաշով ՙմարիխուանա՚ տեսակի թմրամիջոցը վերադարձնել վարույթն իրականացնող մարմնին սույն քրեական •ործից անջատված և թիվ 13121517 համարով նախաքննությունը շարունակվող քրեական •ործին կցելու նպատակով:
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական վերաքննիչ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում (դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով):
ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ
ԵԿԴ/0308/01/17
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Հայաստանի Հանրապետության
վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում
Գործ թիվ ԵԿԴ/0308/01/17
Նախագահող դատավոր` Տ.Սահակյան
Դատավորներ` Ս.Համբարձումյան
Մ.Պետրոսյան
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան),
նախագահությամբ` Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ` դատավորներ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Մ.ԱՎԱԳՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
պաշտպան Լ.ԱՍԼԱՆՅԱՆԻ
2018 թվականի դեկտեմբերի 24-ին ք.Երևանում
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2018 թվականի փետրվարի 20-ի որոշման դեմ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի պաշտպան Լ.Ասլանյանի վճռաբեկ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2017 թվականի սեպտեմբերի 19-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 13887217 քրեական գործը:
Նախաքննության մարմնի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 11-ի որոշմամբ Գարիկ Այդինյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Նախաքննության մարմնի` նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ Գ.Այդինյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
2017 թվականի նոյեմբերի 24-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ` նաև Առաջին ատյանի դատարան):
2. Առաջին ատյանի դատարանը, կիրառելով դատական քննության արագացված կարգ, 2017 թվականի դեկտեմբերի 19-ի դատավճռով Գ.Այդինյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում` 6 (վեց) ամիս ժամկետով:
3. Ամբաստանյալ Գ.Այդինյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` նաև Վերաքննիչ դատարան) 2018 թվականի փետրվարի 20-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքը մերժել է` Առաջին ատյանի դատարանի` 2017 թվականի դեկտեմբերի 19-ի դատավճիռը թողնելով օրինական ուժի մեջ:
4. Վերաքննիչ դատարանի վերոհիշյալ որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ամբաստանյալ Գ.Այդինյանի պաշտպան Լ.Ասլանյանը, որը Վճռաբեկ դատարանի` 2018 թվականի հուլիսի 30-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ:
Դատավարության մասնակիցների կողմից վճռաբեկ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել։
Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
5. Գ.Այդինյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. «(…) 2017 թվականի սեպտեմբեր ամսվա ընթացքում չպարզված հանգամանքներում ինքնությունը չպարզված անձից առանց իրացնելու նպատակի` իր գործածման համար ապօրինի ձեռք է բերել և պահել զգալի չափի` 0.77 գրամը գերազանցող քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որի մի մասը ծխելու միջոցով գործածել է, իսկ մնացած` 0.77 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը հետագա գործածման համար պահել է տաբատի գրպանում (…)» (1):
Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վճռաբեկ բողոքը բերվել է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
6. Բողոքաբերը փաստարկել է, որ Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ` դատավարական իրավունքի խախտում, մասնավորապես` խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածը, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի իմաստով հիմք է ստորադաս դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար։
Բողոք բերած անձի համոզմամբ Վերաքննիչ դատարանի որոշումն անհիմն է և չպատճառաբանված, քանի որ ստորադաս դատարանը վերլուծության չի ենթարկել Գ.Այդինյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, այն է` իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ տալը և կատարած արարքի համար անկեղծորեն զղջալը: Բողոքաբերը նշել է նաև, որ Վերաքննիչ դատարանը թեև արձանագրել է, սակայն պատշաճ գնահատման չի ենթարկել ամբաստանյալի անձը բնութագրող բարոյահոգեբանական և սոցիալ-հոգեբանական հատկանիշները, մասնավորապես այն, որ Գ.Այդինյանը բնութագրվում է դրական, աշխատում է, նրա խնամքին է գտնվում թոշակառու և հաշմանդամ մայրը։
7. Վերոգրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի` 2018 թվականի փետրվարի 20-ի որոշումը, նվազեցնել Գ.Այդինյանի նկատմամբ նշանակված պատժաչափը և պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա պայմանականորեն չկիրառել:
Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
8. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով բողոքաբերի կողմից բարձրացված իրավական հարցը վերաբերում է ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատժաչափի նվազեցմանը և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելուն։ Սակայն հիմք ընդունելով դատական վերանայման սահմաններով կաշկանդված չլինելու հիմքերի վերաբերյալ Մ.Էլոյանի և այլոց վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումները (2)` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ սույն գործով անհրաժեշտ է դուրս գալ վճռաբեկ բողոքարկման սահմաններից։
9. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. արդյո՞ք առկա է ամբաստանյալ Գ.Այդինյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք։
10. ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի համաձայն` «(…) Արարքի պատժելիությունը վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենքն ունի հետադարձ ուժ»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքը հետադարձ ուժ ունի, այսինքն՝ տարածվում է մինչև այդ օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց, այդ թվում՝ այն անձանց վրա, ովքեր կրում են պատիժը կամ կրել են դա, սակայն ունեն դատվածություն»:
11. Քրեական օրենքը հետադարձ ուժով կիրառելու նորմերի համակարգային վերլուծության արդյունքում Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ «չկա հանցագործություն և պատիժ, եթե այն սահմանված չէ օրենքով» (nullum crimen, nulla poena sine lege) կանոնը համընդհանուր ճանաչում ստացած հիմնարար սկզբունք է և իրավունքի գերակայության կարևորագույն տարր: Այն բացառիկ նշանակություն ունի մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգում, հետևաբար նշված սկզբունքից շեղումը բացարձակապես անթույլատրելի է: Դրա հետ մեկտեղ ժամանակի ընթացքում քրեական օրենքի գործողության ընդհանուր կանոնն ունի նաև բացառություն: Մասնավորապես, քրեական օրենքի հետադարձության կանոնը սկսում է գործել այն դեպքերում, երբ նոր օրենքը կա'մ վերացնում է արարքի հանցավորությունը (ապաքրեականացում), կա'մ մեղմացնում է պատիժը, կա'մ այլ կերպ բարելավում է հանցանք կատարած անձի վիճակը: Թվարկված պայմաններն ունեն իմպերատիվ բնույթ, և նոր օրենքն ուժի մեջ մտնելուց հետո դրանցից առնվազն մեկի առկայության պարագայում նոր օրենքի գործողությունը տարածվում է մինչև այն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց, այդ թվում՝ այն անձանց վրա, ովքեր կրում են պատիժը կամ կրել են այն, սակայն ունեն դատվածություն (3):
12. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութեր ապօրինի պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, փոխադրելը կամ առաքելը (…)»:
Մինչև «ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» 2017 թվականի դեկտեմբերի 6-ի թիվ ՀՕ-241-Ն ՀՀ օրենքն ուժի մեջ մտնելը (2018 թվականի հունիսի 27-ը) թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 1-ին հավելվածում «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի համար որպես զգալի չափ է սահմանված եղել 0.5 գրամից մինչև 5.0 գրամը ներառյալ։
Վերոնշյալ օրենքի 4-րդ հոդվածով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 1-5-րդ հավելվածներն ուժը կորցրած ճանաչելուց հետո ՀՀ կառավարության` 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի համար որպես զգալի չափ է սահմանվել 2.5 գրամից մինչև 12.5 գրամը ներառյալ:
13. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Գ.Այդինյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել զգալի չափի` 0.77 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցն առանց իրացնելու նպատակի պահելու համար (4):
Առաջին ատյանի դատարանը, դատաքննության արագացված կարգ կիրառելով, Գ.Այդինյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում (5):
Վերաքննիչ դատարանը, մերժելով ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքը, Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողել է օրինական ուժի մեջ (6):
14. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 10-12-րդ կետերում վկայակոչված իրավադրույթների և արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ թմրամիջոցների չափերի վերաբերյալ օրենսդրական փոփոխությունները վերացնում են Գ.Այդինյանին մեղսագրված արարքի հանցավորությունը։
Մասնավորապես, «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի զգալի չափի նվազագույն և առավելագույն սահմանների փոփոխությունների համեմատական ուսումնասիրությունից երևում է, որ դրանք վերացնում են 0.77 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցն առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի պահելու արարքի հանցավորությունը։ Ուստի, այդ փոփոխություններին պետք է տալ հետադարձ ուժ և գործողությունը տարածել մինչև դրանց ուժի մեջ մտնելը կատարված հանցանքի վրա։
15. Այսպիսով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով` 0.77 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցն առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի պահելու մեղադրանքով Գ.Այդինյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումն ենթակա է դադարեցման ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի, այն է` արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
16. Վերոշարադրյալը Վճռաբեկ դատարանին հիմք է տալիս ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 419-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի հիման վրա բեկանելու Առաջին ատյանի դատարանի` 2017 թվակականի դեկտեմբերի 19-ի դատավճիռը և այն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին Վերաքննիչ դատարանի` 2018 թվականի փետրվարի 20-ի որոշումը, ճանաչելու Գ.Այդինյանի անմեղությունն առաջադրված մեղադրանքում, նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ, և քրեական գործի վարույթը կարճելու։
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է նաև, որ Գ.Այդինյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, ենթակա է վերացման։
17. Նշվածի պայմաններում Վճռաբեկ դատարանը չի անդրադառնում բողոքաբերի` սույն որոշման 6-րդ կետում բարձրացված փաստարկներին։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163-րդ, 171-րդ հոդվածներով, «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 11-րդ հոդվածով, Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ, 35-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 403-406-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Ամբաստանյալ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2017 թվականի դեկտեմբերի 19-ի դատավճիռը և այն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2018 թվականի փետրվարի 20-ի որոշումը բեկանել:
2. Գարիկ Սերժիկի Այդինյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնել, նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ, և քրեական գործի վարույթը կարճել:
3. Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, վերացնել:
4. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում դատական նիստերի դահլիճում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման:
Նախագահող` Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ
Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ
(1)Տե'ս քրեական գործ, հատոր 2-րդ, թերթ 104:
(2)Տե´ս Մ.Էլոյանի և մյուսների վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ԵԿԴ/0211/01/10 որոշման 13-14-րդ կետերը։
(3)Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Գասպար Պողոսյանի գործով 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ԳԴ1/0013/01/11 որոշման 16-17-րդ կետերը։
(4)Տե'ս սույն որոշման 5-րդ կետը:
(5)Տե'ս սույն որոշման 2-րդ կետը:
(6)Տե'ս սույն որոշման 3-րդ կետը:
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Հայաստանի Հանրապետության
վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում
Գործ թիվ ԵԿԴ/0308/01/17
Նախագահող դատավոր` Տ.Սահակյան
Դատավորներ` Ս.Համբարձումյան
Մ.Պետրոսյան
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան),
նախագահությամբ` Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ` դատավորներ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Մ.ԱՎԱԳՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
պաշտպան Լ.ԱՍԼԱՆՅԱՆԻ
2018 թվականի դեկտեմբերի 24-ին ք.Երևանում
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2018 թվականի փետրվարի 20-ի որոշման դեմ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի պաշտպան Լ.Ասլանյանի վճռաբեկ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2017 թվականի սեպտեմբերի 19-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 13887217 քրեական գործը:
Նախաքննության մարմնի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 11-ի որոշմամբ Գարիկ Այդինյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Նախաքննության մարմնի` նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ Գ.Այդինյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
2017 թվականի նոյեմբերի 24-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ` նաև Առաջին ատյանի դատարան):
2. Առաջին ատյանի դատարանը, կիրառելով դատական քննության արագացված կարգ, 2017 թվականի դեկտեմբերի 19-ի դատավճռով Գ.Այդինյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում` 6 (վեց) ամիս ժամկետով:
3. Ամբաստանյալ Գ.Այդինյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` նաև Վերաքննիչ դատարան) 2018 թվականի փետրվարի 20-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքը մերժել է` Առաջին ատյանի դատարանի` 2017 թվականի դեկտեմբերի 19-ի դատավճիռը թողնելով օրինական ուժի մեջ:
4. Վերաքննիչ դատարանի վերոհիշյալ որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ամբաստանյալ Գ.Այդինյանի պաշտպան Լ.Ասլանյանը, որը Վճռաբեկ դատարանի` 2018 թվականի հուլիսի 30-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ:
Դատավարության մասնակիցների կողմից վճռաբեկ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել։
Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
5. Գ.Այդինյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. «(…) 2017 թվականի սեպտեմբեր ամսվա ընթացքում չպարզված հանգամանքներում ինքնությունը չպարզված անձից առանց իրացնելու նպատակի` իր գործածման համար ապօրինի ձեռք է բերել և պահել զգալի չափի` 0.77 գրամը գերազանցող քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որի մի մասը ծխելու միջոցով գործածել է, իսկ մնացած` 0.77 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը հետագա գործածման համար պահել է տաբատի գրպանում (…)» (1):
Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վճռաբեկ բողոքը բերվել է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
6. Բողոքաբերը փաստարկել է, որ Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ` դատավարական իրավունքի խախտում, մասնավորապես` խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածը, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի իմաստով հիմք է ստորադաս դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար։
Բողոք բերած անձի համոզմամբ Վերաքննիչ դատարանի որոշումն անհիմն է և չպատճառաբանված, քանի որ ստորադաս դատարանը վերլուծության չի ենթարկել Գ.Այդինյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, այն է` իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ տալը և կատարած արարքի համար անկեղծորեն զղջալը: Բողոքաբերը նշել է նաև, որ Վերաքննիչ դատարանը թեև արձանագրել է, սակայն պատշաճ գնահատման չի ենթարկել ամբաստանյալի անձը բնութագրող բարոյահոգեբանական և սոցիալ-հոգեբանական հատկանիշները, մասնավորապես այն, որ Գ.Այդինյանը բնութագրվում է դրական, աշխատում է, նրա խնամքին է գտնվում թոշակառու և հաշմանդամ մայրը։
7. Վերոգրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի` 2018 թվականի փետրվարի 20-ի որոշումը, նվազեցնել Գ.Այդինյանի նկատմամբ նշանակված պատժաչափը և պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա պայմանականորեն չկիրառել:
Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
8. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով բողոքաբերի կողմից բարձրացված իրավական հարցը վերաբերում է ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատժաչափի նվազեցմանը և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելուն։ Սակայն հիմք ընդունելով դատական վերանայման սահմաններով կաշկանդված չլինելու հիմքերի վերաբերյալ Մ.Էլոյանի և այլոց վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումները (2)` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ սույն գործով անհրաժեշտ է դուրս գալ վճռաբեկ բողոքարկման սահմաններից։
9. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. արդյո՞ք առկա է ամբաստանյալ Գ.Այդինյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք։
10. ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի համաձայն` «(…) Արարքի պատժելիությունը վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենքն ունի հետադարձ ուժ»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքը հետադարձ ուժ ունի, այսինքն՝ տարածվում է մինչև այդ օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց, այդ թվում՝ այն անձանց վրա, ովքեր կրում են պատիժը կամ կրել են դա, սակայն ունեն դատվածություն»:
11. Քրեական օրենքը հետադարձ ուժով կիրառելու նորմերի համակարգային վերլուծության արդյունքում Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ «չկա հանցագործություն և պատիժ, եթե այն սահմանված չէ օրենքով» (nullum crimen, nulla poena sine lege) կանոնը համընդհանուր ճանաչում ստացած հիմնարար սկզբունք է և իրավունքի գերակայության կարևորագույն տարր: Այն բացառիկ նշանակություն ունի մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգում, հետևաբար նշված սկզբունքից շեղումը բացարձակապես անթույլատրելի է: Դրա հետ մեկտեղ ժամանակի ընթացքում քրեական օրենքի գործողության ընդհանուր կանոնն ունի նաև բացառություն: Մասնավորապես, քրեական օրենքի հետադարձության կանոնը սկսում է գործել այն դեպքերում, երբ նոր օրենքը կա'մ վերացնում է արարքի հանցավորությունը (ապաքրեականացում), կա'մ մեղմացնում է պատիժը, կա'մ այլ կերպ բարելավում է հանցանք կատարած անձի վիճակը: Թվարկված պայմաններն ունեն իմպերատիվ բնույթ, և նոր օրենքն ուժի մեջ մտնելուց հետո դրանցից առնվազն մեկի առկայության պարագայում նոր օրենքի գործողությունը տարածվում է մինչև այն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց, այդ թվում՝ այն անձանց վրա, ովքեր կրում են պատիժը կամ կրել են այն, սակայն ունեն դատվածություն (3):
12. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութեր ապօրինի պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, փոխադրելը կամ առաքելը (…)»:
Մինչև «ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» 2017 թվականի դեկտեմբերի 6-ի թիվ ՀՕ-241-Ն ՀՀ օրենքն ուժի մեջ մտնելը (2018 թվականի հունիսի 27-ը) թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 1-ին հավելվածում «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի համար որպես զգալի չափ է սահմանված եղել 0.5 գրամից մինչև 5.0 գրամը ներառյալ։
Վերոնշյալ օրենքի 4-րդ հոդվածով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 1-5-րդ հավելվածներն ուժը կորցրած ճանաչելուց հետո ՀՀ կառավարության` 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի համար որպես զգալի չափ է սահմանվել 2.5 գրամից մինչև 12.5 գրամը ներառյալ:
13. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Գ.Այդինյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել զգալի չափի` 0.77 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցն առանց իրացնելու նպատակի պահելու համար (4):
Առաջին ատյանի դատարանը, դատաքննության արագացված կարգ կիրառելով, Գ.Այդինյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում (5):
Վերաքննիչ դատարանը, մերժելով ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքը, Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողել է օրինական ուժի մեջ (6):
14. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 10-12-րդ կետերում վկայակոչված իրավադրույթների և արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ թմրամիջոցների չափերի վերաբերյալ օրենսդրական փոփոխությունները վերացնում են Գ.Այդինյանին մեղսագրված արարքի հանցավորությունը։
Մասնավորապես, «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի զգալի չափի նվազագույն և առավելագույն սահմանների փոփոխությունների համեմատական ուսումնասիրությունից երևում է, որ դրանք վերացնում են 0.77 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցն առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի պահելու արարքի հանցավորությունը։ Ուստի, այդ փոփոխություններին պետք է տալ հետադարձ ուժ և գործողությունը տարածել մինչև դրանց ուժի մեջ մտնելը կատարված հանցանքի վրա։
15. Այսպիսով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով` 0.77 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցն առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի պահելու մեղադրանքով Գ.Այդինյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումն ենթակա է դադարեցման ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի, այն է` արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
16. Վերոշարադրյալը Վճռաբեկ դատարանին հիմք է տալիս ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 419-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի հիման վրա բեկանելու Առաջին ատյանի դատարանի` 2017 թվակականի դեկտեմբերի 19-ի դատավճիռը և այն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին Վերաքննիչ դատարանի` 2018 թվականի փետրվարի 20-ի որոշումը, ճանաչելու Գ.Այդինյանի անմեղությունն առաջադրված մեղադրանքում, նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ, և քրեական գործի վարույթը կարճելու։
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է նաև, որ Գ.Այդինյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, ենթակա է վերացման։
17. Նշվածի պայմաններում Վճռաբեկ դատարանը չի անդրադառնում բողոքաբերի` սույն որոշման 6-րդ կետում բարձրացված փաստարկներին։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163-րդ, 171-րդ հոդվածներով, «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 11-րդ հոդվածով, Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ, 35-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 403-406-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Ամբաստանյալ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2017 թվականի դեկտեմբերի 19-ի դատավճիռը և այն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2018 թվականի փետրվարի 20-ի որոշումը բեկանել:
2. Գարիկ Սերժիկի Այդինյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնել, նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ, և քրեական գործի վարույթը կարճել:
3. Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, վերացնել:
4. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում դատական նիստերի դահլիճում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման:
Նախագահող` Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ
Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ
(1)Տե'ս քրեական գործ, հատոր 2-րդ, թերթ 104:
(2)Տե´ս Մ.Էլոյանի և մյուսների վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ԵԿԴ/0211/01/10 որոշման 13-14-րդ կետերը։
(3)Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Գասպար Պողոսյանի գործով 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ԳԴ1/0013/01/11 որոշման 16-17-րդ կետերը։
(4)Տե'ս սույն որոշման 5-րդ կետը:
(5)Տե'ս սույն որոշման 2-րդ կետը:
(6)Տե'ս սույն որոշման 3-րդ կետը:
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0308/01/17
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 28-11-2017 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 13887217 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Գարիկ Այդինյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2017թ. սեպտեմբեր ամսվա ընթացքում չպարզված հանգամանքներում ինքնությունը չպարզված անձից առանց իրացնելու նպատակի` իր գործածման համար ապօրինի ձեռք է բերել և պահել զգալի չափի` 0.77 գրամը գերազանցող քաշով <<մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջց, որի մի մասը ծխելու միջոցով գործածել է, իսկ մնացած` 0.77 գրամ <<մարիխուանա<< տեսակի թմրամիջոցը հետագա գործածման համար պահել է տաբատի գրպանում: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Գարիկ |
| Ազգանուն | Այդինյան |
| Հայրանուն | Սերժիկի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 11.3 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 28-11-2017 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Բեկթաշյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 29-12-2017 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 08-12-2017 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Գարիկ |
| Ազգանուն | Այդինյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 09:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 19-12-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 09:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 19-12-2017 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Գարիկ |
| Ազգանուն | Այդինյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 19-12-2017 |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | •ործ ԵԿԴ/0308/01/17 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը Նախա•ահությամբ դատավոր` Արմեն Բեկթաշյանի քարտուղարությամբ` Անի Ավա•յանի մասնակցությամբ` մեղադրող` Հայկ Խաչատրյանի պաշտպան` Դավիթ Մնացականյանի 2017 թվականի դեկտեմբերի 19-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական •ործն ըստ մեղադրանքի` Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի` ծնված 23.07.1989 թվականին, Երևան քաղաքում, ազ•ությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուրի, նախկինում դատված դատվածությունը չմարված, չի աշխատում, հաշվառված և բնակվում է ք. Երևան, Մուշական 4-րդ փողոցի 51-րդ տանը: Գարիկ Սերժիկի Այդինյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենս•րքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով: 2017 թվականի հոկտեմբերի 10-ի որոշմամբ մեղադրյալ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորա•րություն չհեռանալու մասին: Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2017 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի հետաքննիչ Դ.Բաբինյանի կողմից որոշում է կայացվել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 13887217 քրեական •ործը հարուցելու մասին: 2017 թվականի սեպտեմբերի 22-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Թ.Սար•սյանի կողմիցորոշում է կայացվել թիվ 13887217 քրեական •ործը վարույթ ընդունելու մասին: 2017 թվականի սեպտեմբերի 22-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Թ.Սար•սյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 13887217 քրեական •ործով 0,67 •րամ հաստատուն քաշով ՙմարիխուանա՚ տեսակի թմրամիջոցը իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին: 2017 թվականի հոկտեմբերի 10-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Թ.Սար•սյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 13887217 քրեական •ործով Գարիկ Այդինյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ստորա•րություն չհեռանալու մասին ընտրելու վերաբերյալ: 2017 թվականի հոկտեմբերի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Թ.Սար•սյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 13887217 քրեական •ործով Գարիկ Այդինյանին որպես մեղադրյալ ներ•րավելու մասին այն բանի համար, որ նա 2017 թվականի սեպտեմբեր ամսվա ընթացքում չպարզված հան•ամանքներում ինքնությունը չպարզված անձից առանց իրացնելու նպատակիª իր •ործածման համար ապօրինի ձեռք է բերել և պահել զ•ալի չափիª 0,77 •րամը •երազանցող քաշով ՙմարիխուանա՚ տեսակի թմրամիջոց, որի մի մասը ծխելու միջոցով •ործածել է, իսկ մնացածª 0,77 •րամ ՙմարիխուանա՚ տեսակի թմրամիջոցը հետա•ա •ործածման համար պահել է տաբատի •րպանում: 2017 թվականի սեպտեմբերի 08-ինª ժամը 23:30-ին, մեղադրյալ Գ.Այդինյանը Երևան քաղաքի Տի•րան Մեծ պողոտա 16 հասցեի մոտից թմրանյութ պահելու և օ•տա•ործելու կասկածանքով բերման է ենթարկվել ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժին, որտեղ կատարված անձնական խուզարկությամբ նրա տաբատի աջ •րպանում ապօրինի պահվող զ•ալի չափիª 0.77 •ամ հաստատուն քաշով ՙմարիխուանա՚ տեսակի թմրամիջոցը հայտնաբերվել է: 2017 թվականի հոկտեմբերի 12-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Թ.Սար•սյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 13887217 քրեական •ործով Գարիկ Ադինյանի սեփականության իրավունքով պատկանող շարժական և անշարժ •ույքի վրա կալանք դնելու մասին: 2017 թվականի նոյեմբերի 07-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Թ.Սար•սյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 13887217 քրեական •ործով Գարիկ Ադինյանի սեփականության իրավունքով պատկանող շարժական և անշարժ •ույքի վրա 9618 ՀՀ դրամի չափով կալանք դնելու մասին: 2017 թվականի նոյեմբերի 28-ին թիվ 13887217 քրեական •ործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան: Արա•ացված դատական քննություն. Մինչ դատաքննության սկսվելը` ամբաստանյալ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանը միջնորդություն է ներկայացրել` դատական քննությունն արա•ացված կար•ով անցկացնելու մասին` հայտարարելով, որ առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ և առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում, •իտակցում է արա•ացված կար•ով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո: Գործով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելիս դատախազը չի առարկել արա•ացված կար•ով դատական քննություն անցկացնելու կար•ի դեմª դատարանում նույնպես չառարկեց արա•ացված կար•ով դատաքննություն անցկացնելու դեմ: Դատարանը պարզելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 3751 և 3753 հոդվածներով նախատեսված պայմանները, 2017 թվականի դեկտեմբերի 19-ին որոշում է կայացվել արա•ացված կար•ով դատական քննություն անցկացնելու մասին: Այսպիսով, քրեական •ործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կար•ով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, արա•ացված դատաքննությամբ հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, դատարանը հան•եց այն համոզման, որ ամբաստանյալ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենս•րքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցա•ործություն` որպիսի արարքի համար նա պետք է պատասխանատվության ենթարկվի: Գա•իկ Սերժիկի Այդինյանը ենթակա է պատժի կատարած արարքի համար: Դատարանի իրավական վերլուծությունները. ՀՀ քրեական օրենս•րքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է` ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ•ործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հան•ամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա•ործությունները կանխելու համար՚: ՀՀ քրեական օրենս•րքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է` ՙՊատժի նպատակն է վերական•նել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցա•ործությունները՚: ՀՀ քրեական օրենս•րքի 61-րդ հոդվածը սահմանում է` ՙ1. Հանցա•ործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենս•րքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենս•րքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա•ործության` հանրության համար վտան•ավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութա•րող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքներով: 3. Հանցա•ործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները՚: Ամբաստանյալ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանը առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար, նախկինում եղել է դատապարտված` դատվածությունը չմարված: ՀՀ քրեական օրենս•րքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն` ՙՊատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հան•ամանքներ են հանցանքը կատարելու ռեցիդիվը, հանցանքը որպես արհեստ կատարելը՚: ՀՀ քրեական օրենս•րքի 84-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է` ՙԱնձը դատվածություն ունեցող է համարվում մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատվածությունը մարվելու կամ հանվելու պահը՚: Նույն հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է` ՙԴատվածությունը, սույն օրենս•րքին համապատասխան, հաշվի է առնվում հանցա•ործության ռեցիդիվի դեպքում և պատիժ նշանակելիս՚: Նույն հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետը սահմանում է` ՙԱզատազրկումից ավելի մեղմ պատժի դատապարտված անձանց նկատմամբ` նշանակված պատիժը կրելուց մեկ տարի անցնելուց հետո՚: Նույն հոդվածի 4-րդ մասի 3-րդ կետը սահմանում է` ՙԴատվածությունը մարվում է` ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցա•ործության համար ազատազրկման դատապարտված անձանց նկատմամբ` պատիժը կրելուց երեք տարի անցնելուց հետո՚: Նույն հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն` ՙԵթե անձն օրենքով սահմանված կար•ով պայմանական վաղաժամկետ ազատվել է պատիժը կրելուց, կամ պատժի չկրած մասը փոխարինվել է ավելի մեղմ պատժով, ապա դատվածությունը մարելու ժամկետը հաշվարկվում է հիմնական պատիժը և լրացուցիչ պատիժը կրելուց ազատելու պահից՚: Նույն հոդվածի 7-րդ մասը սահմանում է` ՙԵթե անձը մինչև դատվածությունը մարվելը նոր հանցանք է կատարում, ապա դատվածության մարման ժամկետն ընդհատվում է: Առաջին հանցա•ործության համար դատվածությունը մարվելու ժամկետը հաշվարկվում է վերստին` վերջին հանցա•ործության համար պատիժը (հիմնական և լրացուցիչ) փաստորեն կրելուց հետո: Այդ դեպքում անձը երկու հանցա•ործությունների համար էլ դատված է համարվում մինչև դրանցից առավել ծանր հանցա•ործության համար դատվածությունը մարվելու ժամկետը լրանալը՚: ՀՀ քրեական օրենս•րքի 22-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՀանցա•ործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար՚: ՀՀ քրեական օրենս•րքի 67.1 հոդվածը սահմանում է` 1. Հանցա•ործությունների ռեցիդիվի, վտան•ավոր և առանձնապես վտան•ավոր ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցա•ործությունների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հան•ամանքները, որոնց հետևանքով նախկին պատիժը բավարար չի եղել մեղավորի ուղղման համար, ինչպես նաև նոր հանցա•ործության բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները: 2. Հանցա•ործությունների ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենս•րքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելա•ույն պատժի կեսից: Ամբաստանյալ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանը, կատարելով ծանր հանցա•ործություն, Երևան քաղաքի Շեն•ավիթ վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2011 թվականի մարտի 03-ի դատավճռով ՀՀ քրեական օրենս•րքի 175-րդ 2-րդ մասի 1-ին կետով դատապարտվել է 6 տարի ժամկետով ազատազրկման: 2015 թվականի նոյեմբերի 20-ին պատիժների կրումից ազատվել է, սակայն դեռևս դատվածությունը չմարված` 2017 թվականի սեպտեմբեր ամսին Գարիկ Սերժիկի Այդինյանը կատարել է ոչ մեծ ծանրության նոր հանցա•ործություն, որով էլ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի դատվածության մարման ժամկետն ընդհատվել է, հետևաբար Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի նախկին դատվածությունը մարված չէ և ՀՀ քրեական օրենս•րքի 22-րդ հոդվածի 1-ին մասի ուժով, այն է` ՙՀանցա•ործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար՚: Սույն քրեական •ործով Գարիկ Սերժիկի Այդինյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որի սանկցիան նախատեսում է հետևյալ պատժատեսակները` կալանք՝ առավելա•ույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմում՝ առավելա•ույնը մեկ տարի ժամկետով: Ամբաստանյալ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի նկատմամբ պատժի տեսակը որոշելիս դատարանը հաշվի առնելով ամբաստանյալի անձը, կատարած արարքի հանրության համար վտան•ավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա •ործողությունների վտան•ավորության աստիճանը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հան•ամանքների բացակայությունը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հան•ամանքի առկայությունը, այն որ կատարել է բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցա•ործություն, •ալիս է այն եզրահան•ման, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է միայնª նշանակված պատիժ փաստացի կրելու դեպքում և քանի որ ՀՀ քրեական օրենս•րքի 61-րդ հոդվածի համաձայնª ՙՀանցա•ործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները՚, դատարանը եկավ այն համոզման, որ ամբաստանյալ Գա•իկ Սերժիկի Այդինյանի նկատմամբ պետք է նշանակվի պատիժª ազատազրկման ձևով, որը նա պետք է փաստացի կրի, որով հնարավոր կլինի հասնել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերական•նմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցա•ործությունների կանխմանը: Դատարանը հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանը նախկինում եղել է դատապարտված և դատվածությունը դեռևս չմարված կատարել է նոր` ոչ մեծ ծանրության հանցա•ործություն, իսկ համաձայն ՀՀ քրեական օրենս•րքի 67.1 հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետի` հանցա•ործությունների ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենս•րքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելա•ույն պատժի կեսից, ուստի պետք է հաշվի առնել հանցա•ործության ռեցիդիվը և Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով սանկցիայով նախատեսված առավելա•ույն պատժի կեսից ոչ պակաս, որով հնարավոր կլինի հասնել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերական•նմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցա•ործությունների կանխմանը: Քննության առնելով ամբաստանյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը` դատարանը •տնում է, որ ամբաստանյալ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց` ընտրված ստորա•րություն չհեռանալու մասին, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը և նրան վերցնել կալանքի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից: Լուծելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը` դատարանը •տնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված 0.67 •րամ հաստատուն քաշով ՙմարիխուանա՚ տեսակի թմրամիջոցը պետք է վերադարձնել վարույթն իրականացնող մարմնին սույն քրեական •ործից անջատված և թիվ 13121517 համարով նախաքննությունը շարունակվող քրեական •ործին կցելու նպատակով: Դատավճիռը օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո 2017 թվականի հոկտեմբերի 12-ի որոշմամբ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի շարժական և անշարժ •ույքի վրա դրված պետք է կալանքը վերացնել: Դատավճիռը օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո 2017 թվականի նոյեմբերի 07-ի որոշմամբ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի շարժական և անշարժ •ույքի վրա դրված պետք է կալանքը վերացնել: Դատարանը •տնում է, որ դատական ծախսերն ամբաստանյալ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանից ենթակա չեն բռնա•անձման, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախս սույն քրեական •ործով չկա, իսկ 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն արա•ացված դատական քննության կար• կիրառելու դեպքում, համաձայն նույն օրենս•րքի 3753 հոդվածի 8-րդ մասի, ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնա•անձման: Եզրափակիչ մաս. Ելնելով վերո•րյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 116-րդ, 119-րդ, 168-րդ, 309-րդ, 357-360-րդ, 365-րդ, 369-372-րդ, 3751 և 3753-րդ հոդվածներով` Դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց` Գարիկ Սերժիկի Այդինյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրան դատապարտել ազատազրկամ` 6 /վեց/ ամիս ժամկետով: Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց` ընտրված ստորա•րություն չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը և նրան վերցնել կալանքի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից: Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի պատժի սկիզբը հաշվել նրան փաստացի կալանքի վերցնելու պահից: Դատավճիռը օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո 2017 թվականի հոկտեմբերի 12-ի որոշմամբ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի շարժական և անշարժ •ույքի վրա դրված կալանքը վերացնել: Դատավճիռը օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո 2017 թվականի նոյեմբերի 07-ի որոշմամբ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի շարժական և անշարժ •ույքի վրա դրված կալանքը վերացնել: Դատավճիռը օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված 0.67 •րամ հաստատուն քաշով ՙմարիխուանա՚ տեսակի թմրամիջոցը վերադարձնել վարույթն իրականացնող մարմնին սույն քրեական •ործից անջատված և թիվ 13121517 համարով նախաքննությունը շարունակվող քրեական •ործին կցելու նպատակով: Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված: Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական վերաքննիչ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում (դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով): ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 19-12-2017 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 23-01-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 176, 47 |
| Գործին կից նյութերը | իրեղեն ապացույց ճանաչված փաթեթը կնքված վիճակում և Գ. Այդինյանւ անձնագիրը 1 փաթեթ կցված քր. գործին |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 24-01-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 176, 47 |
| Գործին կից նյութերը | իրեղեն ապացույց ճանաչված փաթեթը կնքված վիճակում և Գ. Այդինյանւ անձնագիրը 1 փաթեթ կցված քր. գործին |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-3271 |
Գործը ստացվել է փոփոխվելուց հետո
| Ամսաթիվ | 07-03-2019 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 21-03-2019 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 22-03-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 176, 152 |
| Գործին կից նյութերը | իրեղեն ապացույց ճանաչված թմրամիջոցը 1 փաթեթ կնքված վիճակում կցված է 1-ին հատորին |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 26-03-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 176, 152 |
| Գործին կից նյութերը | իրեղեն ապացույց ճանաչված թմրամիջոցը 1 փաթեթ կնքված վիճակում կցված է 1-ին հատորին |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0308/01/17
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 18-01-2018 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 18-01-2018 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Ամբաստանյալ |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Գարիկ |
| Ազգանուն | Այդինյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Գարիկ Այդինյան Պատժի մասով բեկանել և փոփոխել Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի`Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի /ՀՀ քր. օր-ի 268 հոդ. 1-ին մասով - ազատազրկում 6 ամիս ժամկետով / վերաբերյալ 19.12.2017թ. կայացրած դատավճիռը և իր`Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քր.օր. 70 հոդվածի կարգով պայմանականորեն չկիրառել : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 25-01-2018 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 25-01-2018 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Տիգրան |
| Ազգանուն | Սահակյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Սեվակ |
| Ազգանուն | Համբարձումյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 12-02-2018 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 20-02-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 20-02-2018 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Գարիկ |
| Ազգանուն | Այդինյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ Գործ № ԵԿԴ/0308/01/17 վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռ Նախագահող դատավոր` Ա.Բեկթաշյան Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ք. Երևանում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան) նախագահող դատավոր` Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆԻ դատավորներ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆԻ Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ քարտուղարությամբ` Ռ. ԴԱՎՈՅԱՆԻ մասնակցությամբ` պաշտպան` Լ.ԱՍԼԱՆՅԱՆԻ ամբաստանյալ` Գ.ԱՅԴԻՆՅԱՆԻ 2018 թվականի փետրվարի 20-ին դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան)` 2017 թվականի դեկտեմբերի 19-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի վերաքննիչ բողոքը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները. 2017 թվականի սեպտեմբերի 19-ին ՀՀ Ո Կենտրոնական բաժնի հետաքննիչ Դ.Բաբինյանի կողմից որոշում է կայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 13887217 քրեական գործը հարուցելու մասին: 2017 թվականի սեպտեմբերի 22-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Թ.Սարգսյանի (այսուհետ` քննիչ) կողմից որոշում է կայացվել թիվ 13887217 քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին: 2017 թվականի հոկտեմբերի 10-ին քննիչի կողմից որոշում է կայացվել Գարիկ Այդինյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ստորագրություն չհեռանալու մասին ընտրելու վերաբերյալ: 2017 թվականի հոկտեմբերի 11-ին քննիչի կողմից որոշում է կայացվել Գարիկ Այդինյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին և վերջինիս մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, այն բանի համար, որ «նա 2017 թվականի սեպտեմբեր ամսվա ընթացքում չպարզված հանգամանքներում ինքնությունը չպարզված անձից առանց իրացնելու նպատակի` իր գործածման համար ապօրինի ձեռք է բերել և պահել զգալի չափի` 0,77 գրամը գերազանցող քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որի մի մասը ծխելու միջոցով գործածել է, իսկ մնացած` 0,77 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը հետագա գործածման համար պահել է տաբատի գրպանում»: 2017 թվականի նոյեմբերի 28-ին թիվ 13887217 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան` ըստ էության քննության առնելու համար: Առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի դեկտեմբերի 19-ի դատավճռով ամբաստանյալ Գարիկ Այդինյանը մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել ազատազրկման` 6 (վեց) ամիս ժամկետով: Ամբաստանյալ Գարիկ Այդինյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնվել անփոփոխ մինչև` դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: № ԵԿԴ/0308/01/17 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանի դատավոր Տ.Սահակյանին և կոլեգիալ կազմում ընդգրկված դատավորներին է հանձնվել 2018 թվականի հունվարի 25-ին և Վերաքննիչ դատարանի նույն թվականի փետրվար 12-ի որոշմամբ` վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ, նշանակվել քննության`ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով: 2.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Ըստ ամբաստանյալի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքի` Առաջին ատյանի դատարանն իրեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտելիս բազմակողմանի լրիվ և օբյեկտիվ չի գնահատել իր պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանքահալարաններն, ինչպես նաև իր անձը բնութագրող տվյալները և նշանակել է ակնհայտ խիստ պատիժ: Ամբաստանյալը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը բավարար չափ գնահատման չի ենթարկել, որ ինքն ընդունել է մեղքը, զղջացել կատարածի համար, երիտասարդ է: Ամբաստանյալը հավելել է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից անտեսվել է նաև իր կողմից պահվող թմրամիջոցի չափը և, որ այն նախատեսված է եղել իր անձնական օգտագործման համար: Ամփոփելով վերոնշյալը` ամբաստանյալը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է. «(…) պատժի մասով բեկանել Կենտրոն և Նորք Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԵԿԴ/0308/01/17 քրեական գործով 19.12.2017թ. կայացրած դատավճիռը, փոփոխել այն և իմ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով վեց ամիս ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով սահմանված կարգով պայմանականորեն չկիրառել»: 3.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. հիմնավո՞ր են արդյոք ամբաստանյալ Գարիկ Այդինյանի նկատմամբ առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման պատիժ նշանակելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։ 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ 3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։ Մեջբերված իրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում։ Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար` կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին։ 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ (...)»։ Մեջբերված քրեաիրավական դրույթը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ՍԴ/0226/01/09, ԳԴ1/0003/01/10, ՍԴ/0085/01/10, ԵԿԴ/0126/01/10, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում։ Վերոնշյալ որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել՝ ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, բ) պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները, գ) հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը, զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն։ Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։ Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է նախատեսում, ի թիվս այլնի, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ ապօրինի ձեռք բերելու կամ պահելու համար։ Նշված նորմի վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի. -թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը), -դրա չափը («Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը), -արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը)։ Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս (տե´ս Վճռաբեկ դատարանի Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 գործով որոշումը): Անդրադառնալով սույն գործի հանգամանքներին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Գարիկ Այդինյանին մեղսագրվում է ոչ մեծ ծանրության (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մաս, 268-րդ հոդվածի 1-ին մաս) հանցագործության կատարման փաստն, որի համար օրենքով նախատեսված են միայն ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժներ՝ կալանքի և ազատազրկման ձևով, ընդ որում՝ ազատազրկման ձևով պատժի չափը սահմանվում է 3 (երեք) ամսից մինչև 1 (մեկ) տարի ժամկետով: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ քննարկվող հոդվածի սանկցիայով միայն ազատազրկման հետ կապված պատիժներ նախատեսելը պայմանավորված է նրանով, որ այդ արարքով վնաս է հասցվում բնակչության առողջությանն, որի պահպանման պոզիտիվ պարտականությունն իր վրա է վերցրել պետությունը: Բնակչության առողջության իրավական պաշտպանության հիմքը ՀՀ Սահմանադրության 85-86-րդ հոդվածներում ամրագրված այն դրույթներն են, որոնց համաձայն, յուրաքանչյուր ոք ունի առողջության պահպանման իրավունք: Պետության քաղաքականության հիմնական նպատակներն են` բնակչության առողջության պահպանման և բարելավման ծրագրերի իրականացումը, արդյունավետ և մատչելի բժշկական սպասարկման պայմանների ստեղծումը: Բնակչության առողջության իրավական պաշտպանության ձևերից մեկն էլ քրեաիրավական պաշտպանությունն է, որն իրականացվում է մարդկանց առողջությանը վնաս պատճառող կամ այն վտանգի տակ դնող որոշակի արարքների համար քրեական պատասխանատվություն սահմանելով։ Թմրամիջոցները և հոգեմետ նյութերը պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու, առաքելու, իրացնելու, ինչպես նաև հաշվառելու, բաց թողնելու և գործածելու ապօրինությունը որոշվում է 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ին ընդունված «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի դրույթներին համապատասխան։ Ներկայումս թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի ապօրինի շրջանառության դեմ պայքարը ոչ միայն ներպետական, այլև միջազգային խնդիր է, որով էլ պայմանավորված էր թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության դեմ պայքարին ուղղված Կոնվենցիաների ընդունումը. ՄԱԿ-ի 1961 թվականի «Թմրամիջոցների մասին» միասնական կոնվենցիան, ՄԱԿ-ի 1971 թվականի «Հոգեմետ նյութերի մասին» կոնվենցիան, ՄԱԿ-ի 1988 թվականի «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի ապօրինի շրջանառության դեմ պայքարի մասին» կոնվենցիան։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածով սահմանված հանցագործության հասարակական վտանգավորությունը նրանում է, որ թմրամիջոցների և հոգեներգործուն միջոցների ապօրինի շրջանառությունը հանգեցնում է դրանց անկառավարելի տարածմանն ու չարաշահմանը և լրջորեն ազդում է բնակչության առողջական վիճակի, սոցիալ-հոգեբանական մթնոլորտի վրա, բացասաբար անդրադառնում տնտեսության, քաղաքականության և իրավակարգի վրա, իսկ շրջանառության արդյունքում, երբ դրանք հասնում են իրենց հասցեատերերին, ապա վերջիններիս առողջությանը պատճառվող վնասն անխուսափելի է դառնում: Անդրադառնալով կոնկրետ դեպքում կատարված հանցագործությանը` պետք է նշել, որ Գարիկ Այդինյանի մոտից հայտնաբերված հանցագործության առարկան եղել է «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը` 0,77 գրամ հաստատուն քաշով: Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում կարևորել, որ թմրանյութերի պահելը և դրանց մի մասի` մինչև հայտնաբերվելը, ծխելու միջոցով գործածելը պայմանավորված է եղել անձնական կարիքները բավարարելու, այն է` դրանից հաճույք ստանալու անհրաժեշտությամբ: Սույն քրեական գործի նյութերից երևում է նաև, որ Գարիկ Այդինյանը ընդունել է մեղքը տվել խոստովանական ցուցմունքներ նախկինում եղել է դատապարտված, իսկ դատվածությունը դեռևս մարված կամ հանված չէ: Վերջին հանգամանքի վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1 հոդվածի համաձայն` «1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի, վտանգավոր և առանձնապես վտանգավոր ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցագործությունների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով նախկին պատիժը բավարար չի եղել մեղավորի ուղղման համար, ինչպես նաև նոր հանցագործության բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները։ (…)»: Նույն Օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(...)Դատվածությունը, սույն օրենսգրքին համապատասխան, հաշվի է առնվում հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում և պատիժ նշանակելիս»։ Դատվածությունը մարվում է՝ (...) 4) ծանր հանցագործության համար ազատազրկման դատապարտված անձանց նկատմամբ՝ պատիժը կրելուց հինգ տարի անցնելուց հետո. (...)»: Այս առումով հատկանշական է Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումն այն մասին, որ հանցագործությունների ռեցիդիվը հանցագործությունների բազմակիության տարատեսակ է, որը պետք է ունենա ինքնուրույն նորմատիվային արժեք և ուրույն դեր քրեաիրավական հարաբերությունների կարգավորման կառուցակարգում։ Հակառակ պարագայում կստացվի, որ հանցագործությունների ռեցիդիվը կազմող իրավադրույթները հասարակական հարաբերությունների որևէ շրջանակ չեն կանոնակարգում և առարկայազուրկ են, որպիսի ենթադրությունը չի բխում օրենսդրական կարգավորման տրամաբանությունից, արդյունքում վտանգվում է քրեական օրենսդրության խնդիրների իրականացումը (տե՛ս Արմեն Պապիկյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-149/07 որոշումը)։ Անդրադառնալով հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոններին՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ այդպիսի կանոնների՝ օրենսդրի կողմից սահմանումը, ըստ էության, պայմանավորված է ռեցիդիվային հանցավորության դեպքում անձի՝ հանրային բարձր վտանգավորությամբ, ինչը դրսևորվում է նրանում, որ նա, իր նախկին հակաօրինական գործունեությանը պետության կողմից տրված բացասական գնահատականի պայմաններում նոր հանցանք կատարելով, արտահայտում է իր արհամարհական վերաբերմունքը հասարակության և պետության շահերի նկատմամբ (տե՛ս Արամայիս Հարությունյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի մարտի 27-ի թիվ ՍԴ/0204/01/13 որոշումը)։ Վերոգրյալի ներքո Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալ Գարիկ Այդինյանը Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2011 թվականի մարտի 03-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտվել է ազատազրկման` 6 (վեց) տարի ժամկետով: Գարիկ Այդինյանը պատժի կրումից ազատվել է 2015 թվականի նոյեմբերի 20-ին, սակայն մինչև դատվածության ժամկետի լրանալը (սույն դեպքում պատիժը կրելուց հետո 5 (հինգ) տարի) կատարել է նոր հանցանք: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ նման պարագայում առկա ամբաստանյալ Գարիկ Այդինյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք, ինչն էլ, անկասկած, ենթադրում է պետության կողմից ավելի խիստ պատժողական քաղաքականության դրսևորման անհրաժեշտության մասին, քանի որ ինչպես արձանագրվել էր Վճռաբեկ դատարանի որոշմամբ նման կատեգորիայի անձինք նախկին արարքի համար պատիժը կրելուց հետո նոր հանցանք կատարելով արտահայտում է իրենց արհամարհական վերաբերմունքը ինչպես հասարակության, այնպես էլ պետության շահերի նկատմամբ: Այլ կերպ, նման կատեգորիայի անձանց նկատմամբ ավելի խիստ պատիժ նշանակելու տարբերակված մոտեցում ցուցաբերելու միայն հնարավոր կլինի հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների ի կատար ածմանը: Ամփոփելով վերոգրյալը` Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի կատարված արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանն, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության հանգամանքները, նպատակներն ու շարժառիթներն, ինչպես նաև ամբաստանյալի անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժ մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների, առկայությունը, գտնում է, որ ամբաստանյալ Գարիկ Այդինյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդված չկիրառելով Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ հոդվածների պահանջների խախտումներ, ուստի բարձրացված հարցի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն իրավաչափ են: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376-380.1, 385-րդ, 393-րդ, 394-րդ, 395-րդ, 397-րդ, 399-րդ և 402-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան)` 2017 թվականի դեկտեմբերի 19-ի դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքը մերժել: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 20-02-2018 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 10-05-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 176, 87 |
| Գործին կից նյութեր | իրեղեն ապացույց ճանաչված փաթեթը` կնքված վիճակում և ամբաստանյալ Գարիկ Այդինյանի անձնագիրը փաթեթավորված և կցված 1-ին հատորի կազմին |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 10-05-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 176, 87 |
| Գործին կից նյութերը | իրեղեն ապացույց ճանաչված փաթեթը` կնքված վիճակում և ամբաստանյալ Գարիկ Այդինյանի անձնագիրը փաթեթավորված և կցված 1-ին հատորի կազմին |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | Ե-15297/18 |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0308/01/17
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 02-05-2018 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Ամբաստանյալի պաշտպան |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Ասլանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Գարիկ |
| Ազգանուն | Այդինյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Չափահաս | Այո |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 15-05-2018 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 15-05-2018 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Լիլիթ |
| Ազգանուն | Թադևոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 30-07-2018 |
|---|---|
| Որոշման առաքման ամսաթիվը | 30-07-2018 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 24-12-2018 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 14-12-2018 |
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Ստորադաս դատարանների դատական ակտերը բեկանվել են և քրեական գործի վարույթը կարճվել է
| Ամսաթիվ | 24-12-2018 |
|---|---|
| Քրեական գործով վարույթը կարճելու հիմքերը | Արարքի մեջ հանցակազմ չկա |
| Հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԿԴ/0308/01/17 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում Գործ թիվ ԵԿԴ/0308/01/17 Նախագահող դատավոր` Տ.Սահակյան Դատավորներ` Ս.Համբարձումյան Մ.Պետրոսյան ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ` Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ` դատավորներ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ քարտուղարությամբ՝ Մ.ԱՎԱԳՅԱՆԻ մասնակցությամբ` պաշտպան Լ.ԱՍԼԱՆՅԱՆԻ 2018 թվականի դեկտեմբերի 24-ին ք.Երևանում դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2018 թվականի փետրվարի 20-ի որոշման դեմ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի պաշտպան Լ.Ասլանյանի վճռաբեկ բողոքը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2017 թվականի սեպտեմբերի 19-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 13887217 քրեական գործը: Նախաքննության մարմնի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 11-ի որոշմամբ Գարիկ Այդինյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Նախաքննության մարմնի` նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ Գ.Այդինյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը: 2017 թվականի նոյեմբերի 24-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ` նաև Առաջին ատյանի դատարան): 2. Առաջին ատյանի դատարանը, կիրառելով դատական քննության արագացված կարգ, 2017 թվականի դեկտեմբերի 19-ի դատավճռով Գ.Այդինյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում` 6 (վեց) ամիս ժամկետով: 3. Ամբաստանյալ Գ.Այդինյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` նաև Վերաքննիչ դատարան) 2018 թվականի փետրվարի 20-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքը մերժել է` Առաջին ատյանի դատարանի` 2017 թվականի դեկտեմբերի 19-ի դատավճիռը թողնելով օրինական ուժի մեջ: 4. Վերաքննիչ դատարանի վերոհիշյալ որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ամբաստանյալ Գ.Այդինյանի պաշտպան Լ.Ասլանյանը, որը Վճռաբեկ դատարանի` 2018 թվականի հուլիսի 30-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ: Դատավարության մասնակիցների կողմից վճռաբեկ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել։ Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը. 5. Գ.Այդինյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. «(…) 2017 թվականի սեպտեմբեր ամսվա ընթացքում չպարզված հանգամանքներում ինքնությունը չպարզված անձից առանց իրացնելու նպատակի` իր գործածման համար ապօրինի ձեռք է բերել և պահել զգալի չափի` 0.77 գրամը գերազանցող քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որի մի մասը ծխելու միջոցով գործածել է, իսկ մնացած` 0.77 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը հետագա գործածման համար պահել է տաբատի գրպանում (…)» (1): Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Վճռաբեկ բողոքը բերվել է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով. 6. Բողոքաբերը փաստարկել է, որ Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ` դատավարական իրավունքի խախտում, մասնավորապես` խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածը, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի իմաստով հիմք է ստորադաս դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար։ Բողոք բերած անձի համոզմամբ Վերաքննիչ դատարանի որոշումն անհիմն է և չպատճառաբանված, քանի որ ստորադաս դատարանը վերլուծության չի ենթարկել Գ.Այդինյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, այն է` իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ տալը և կատարած արարքի համար անկեղծորեն զղջալը: Բողոքաբերը նշել է նաև, որ Վերաքննիչ դատարանը թեև արձանագրել է, սակայն պատշաճ գնահատման չի ենթարկել ամբաստանյալի անձը բնութագրող բարոյահոգեբանական և սոցիալ-հոգեբանական հատկանիշները, մասնավորապես այն, որ Գ.Այդինյանը բնութագրվում է դրական, աշխատում է, նրա խնամքին է գտնվում թոշակառու և հաշմանդամ մայրը։ 7. Վերոգրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի` 2018 թվականի փետրվարի 20-ի որոշումը, նվազեցնել Գ.Այդինյանի նկատմամբ նշանակված պատժաչափը և պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա պայմանականորեն չկիրառել: Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. 8. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով բողոքաբերի կողմից բարձրացված իրավական հարցը վերաբերում է ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատժաչափի նվազեցմանը և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելուն։ Սակայն հիմք ընդունելով դատական վերանայման սահմաններով կաշկանդված չլինելու հիմքերի վերաբերյալ Մ.Էլոյանի և այլոց վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումները (2)` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ սույն գործով անհրաժեշտ է դուրս գալ վճռաբեկ բողոքարկման սահմաններից։ 9. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. արդյո՞ք առկա է ամբաստանյալ Գ.Այդինյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք։ 10. ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի համաձայն` «(…) Արարքի պատժելիությունը վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենքն ունի հետադարձ ուժ»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքը հետադարձ ուժ ունի, այսինքն՝ տարածվում է մինչև այդ օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց, այդ թվում՝ այն անձանց վրա, ովքեր կրում են պատիժը կամ կրել են դա, սակայն ունեն դատվածություն»: 11. Քրեական օրենքը հետադարձ ուժով կիրառելու նորմերի համակարգային վերլուծության արդյունքում Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ «չկա հանցագործություն և պատիժ, եթե այն սահմանված չէ օրենքով» (nullum crimen, nulla poena sine lege) կանոնը համընդհանուր ճանաչում ստացած հիմնարար սկզբունք է և իրավունքի գերակայության կարևորագույն տարր: Այն բացառիկ նշանակություն ունի մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգում, հետևաբար նշված սկզբունքից շեղումը բացարձակապես անթույլատրելի է: Դրա հետ մեկտեղ ժամանակի ընթացքում քրեական օրենքի գործողության ընդհանուր կանոնն ունի նաև բացառություն: Մասնավորապես, քրեական օրենքի հետադարձության կանոնը սկսում է գործել այն դեպքերում, երբ նոր օրենքը կա'մ վերացնում է արարքի հանցավորությունը (ապաքրեականացում), կա'մ մեղմացնում է պատիժը, կա'մ այլ կերպ բարելավում է հանցանք կատարած անձի վիճակը: Թվարկված պայմաններն ունեն իմպերատիվ բնույթ, և նոր օրենքն ուժի մեջ մտնելուց հետո դրանցից առնվազն մեկի առկայության պարագայում նոր օրենքի գործողությունը տարածվում է մինչև այն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց, այդ թվում՝ այն անձանց վրա, ովքեր կրում են պատիժը կամ կրել են այն, սակայն ունեն դատվածություն (3): 12. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութեր ապօրինի պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, փոխադրելը կամ առաքելը (…)»: Մինչև «ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» 2017 թվականի դեկտեմբերի 6-ի թիվ ՀՕ-241-Ն ՀՀ օրենքն ուժի մեջ մտնելը (2018 թվականի հունիսի 27-ը) թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 1-ին հավելվածում «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի համար որպես զգալի չափ է սահմանված եղել 0.5 գրամից մինչև 5.0 գրամը ներառյալ։ Վերոնշյալ օրենքի 4-րդ հոդվածով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 1-5-րդ հավելվածներն ուժը կորցրած ճանաչելուց հետո ՀՀ կառավարության` 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի համար որպես զգալի չափ է սահմանվել 2.5 գրամից մինչև 12.5 գրամը ներառյալ: 13. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Գ.Այդինյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել զգալի չափի` 0.77 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցն առանց իրացնելու նպատակի պահելու համար (4): Առաջին ատյանի դատարանը, դատաքննության արագացված կարգ կիրառելով, Գ.Այդինյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում (5): Վերաքննիչ դատարանը, մերժելով ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքը, Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողել է օրինական ուժի մեջ (6): 14. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 10-12-րդ կետերում վկայակոչված իրավադրույթների և արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ թմրամիջոցների չափերի վերաբերյալ օրենսդրական փոփոխությունները վերացնում են Գ.Այդինյանին մեղսագրված արարքի հանցավորությունը։ Մասնավորապես, «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի զգալի չափի նվազագույն և առավելագույն սահմանների փոփոխությունների համեմատական ուսումնասիրությունից երևում է, որ դրանք վերացնում են 0.77 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցն առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի պահելու արարքի հանցավորությունը։ Ուստի, այդ փոփոխություններին պետք է տալ հետադարձ ուժ և գործողությունը տարածել մինչև դրանց ուժի մեջ մտնելը կատարված հանցանքի վրա։ 15. Այսպիսով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով` 0.77 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցն առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի պահելու մեղադրանքով Գ.Այդինյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումն ենթակա է դադարեցման ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի, այն է` արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով: 16. Վերոշարադրյալը Վճռաբեկ դատարանին հիմք է տալիս ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 419-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի հիման վրա բեկանելու Առաջին ատյանի դատարանի` 2017 թվակականի դեկտեմբերի 19-ի դատավճիռը և այն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին Վերաքննիչ դատարանի` 2018 թվականի փետրվարի 20-ի որոշումը, ճանաչելու Գ.Այդինյանի անմեղությունն առաջադրված մեղադրանքում, նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ, և քրեական գործի վարույթը կարճելու։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է նաև, որ Գ.Այդինյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, ենթակա է վերացման։ 17. Նշվածի պայմաններում Վճռաբեկ դատարանը չի անդրադառնում բողոքաբերի` սույն որոշման 6-րդ կետում բարձրացված փաստարկներին։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163-րդ, 171-րդ հոդվածներով, «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 11-րդ հոդվածով, Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ, 35-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 403-406-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Ամբաստանյալ Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2017 թվականի դեկտեմբերի 19-ի դատավճիռը և այն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2018 թվականի փետրվարի 20-ի որոշումը բեկանել: 2. Գարիկ Սերժիկի Այդինյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնել, նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ, և քրեական գործի վարույթը կարճել: 3. Գարիկ Սերժիկի Այդինյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, վերացնել: 4. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում դատական նիստերի դահլիճում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման: Նախագահող` Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ (1)Տե'ս քրեական գործ, հատոր 2-րդ, թերթ 104: (2)Տե´ս Մ.Էլոյանի և մյուսների վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ԵԿԴ/0211/01/10 որոշման 13-14-րդ կետերը։ (3)Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Գասպար Պողոսյանի գործով 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ԳԴ1/0013/01/11 որոշման 16-17-րդ կետերը։ (4)Տե'ս սույն որոշման 5-րդ կետը: (5)Տե'ս սույն որոշման 2-րդ կետը: (6)Տե'ս սույն որոշման 3-րդ կետը: |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 24-12-2018 |
Որոշումը ուղարկվել է կողմերին
| Ամսաթիվ | 27-02-2019 |
|---|
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 06-03-2019 |
|---|---|
| Դատարան | Երևան քաղաքի դատարան |
| Այլ նշումներ | 2 հատոր` 176, 148 թերթ, կից` իրեղեն ապացույց ճանաչված մեկ փաթեթ |