ԵԿԴ/0301/01/17

Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«24» օգոստոսի 2023 թվական ք. Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան),
նախագահությամբ՝ դատավոր Վ.Մարգարյանի,
քարտուղարությամբ՝ Ա.Աղաջանյանի,
մասնակցությամբ՝
մեղադրող՝ ՀՀ գլխավոր դատախազության սեփականության դեմ ուղղված
հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ
Հ. Խաչատրյանի,
ամբաստանյալ՝ Ա.Հովհաննիսյանի,
պաշտպան՝ Ա.Հովսեփյանի,

դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Արմեն Սուրենի Հովհաննիսյանի՝ (ծնված 19.06.1980թ. Սպիտակ քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին երկու անչափահաս երեխա, չի աշխատում, նախկինում չդատված, հաշվառված է ք.Սպիտակ Իտալական թաղամաս 104 տնակ հասցեում, փաստացի բնակվում է ք. Երևան Անդրանիկի 47 շենք 15 բն. հասցեում, որպես խափանման միջոց է ընտրված ստորագրությունը չհեռանալու մասին) մեղադրվում է 18.04.2003թ. ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով.
ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը .

1. 2016 թվականի մայիսի 25-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում Նարեկ Սուրենի Վարդանյանի հաղորդման հիման վրա հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 15111516 քրեական գործը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
2016 թվականի մայիսի 25-ին «Թրիյան» ՍՊԸ ճանաչվել է որպես տուժող, իսկ Նարեկ Վարդանյանը՝ տուժողի ներկայացուցիչ:
2016 թվականի սեպտեմբերի 20-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում Վահիկ Շահինանսի դիմումի հիման վրա հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 13809116 քրեական գործը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2016 թվականի սեպտեմբերի 20-ին «Թրիյան» ՍՊԸ-ն ճանաչվել է տուժող, իսկ Նորիկ Նորիկյանը ճանաչվել է որպես «Թրիյան» ՍՊԸ-ի ներկայացուցիչ:
2017 թվականի հունվարի 11-ին թիվ 15111516 քրեական գործը թիվ 13809116 քրեական գործին միացնելու մասին որոշում է կայացվել:
2017 թվականի հոկտեմբերի 03-ին Արմեն Սուրենի Հովհաննիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
2017 թվականի հոկտեմբերի 10-ին որոշում է կայացվել Արմեն Սուրենի Հովհաննիսյանին թիվ 13809116 քրեական գործով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին:
2017 թվականի նոյեմբերի 07-ին թիվ 13809116 քրեական գործով տուժող Թրիյան ՍՊԸ-ի ներկայացուցիչ Նարեկ Սուրենի Վարդանյանի կարգավիճակը և մասնակցությունը վարույթին դադարեցվել է:
2017 թվականի նոյեմբերի 10-ին որոշում է կայացվել թիվ 13809117 քրեական գործով մեղադրյալ Արմեն Սուրենի Հովհաննիսյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նրան կրկին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով մեղադրանք առաջադրելու մասին:

2. Արմեն Սուրենի Հովհհանիսյանին 2017 թվականի նոյեմբերի 10-ին մեղադրանք է առաջադրվել մեղադրանքի փաստական կողմի հետևյալ նկարագրությամբ.
Արմեն Սուրենի Հովհաննիսյանը մեղադրվում է այն հանրորեն վտանգավոր արարքի համար, որ նա, 2015 թվականի սեպտեմբերի 10-ից մինչև 2016 թվականի մարտի 03-ն ընկած ժամանակահատվածում հանդիսանալով Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտայի 40/15 հասցեում չրեղենի և ընդեղենի վաճառքով զբաղվող «Թրիյան» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության տնօրենը, միաժամանակ փաստացի կատարելով գանձապահի գործառույթները, միասնական հանցավոր դիտավորությամբ յուրացման և վատնման եղանակով հափշտակել է ՍՊ ընկերության առանձնապես խոշոր չափի' ընդհանուր 5.774.723 /հինգ միլիոն յոթ հարյուր յոթանասունչորս հազար յոթհարյուր քսաներեք/ ՀՀ դրամ գումարը:
Այսպես.
2006թ.-ի հոկտեմբերի 18-ին ՀՀ իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստրում գրանցվել և իր գործունեությունն է ծավալել «Թրիյան» ՍՊ ընկերությունը: 2015թ.-ի հոկտեմբերի 10-ին ընկերության կանոնադրությունում փոփոխություն կատարելով' ընկերության միակ մասնակիցն է դարձել Վահիկ Շահինանսը, միաժամանակ ընկերության տնօրեն է նշանակվել Արմեն Հովհաննիսյանը՝ ստանձնելով ընկերության կանոնադրությամբ և ոլորտը կարգավորող օրենսդրությամբ վերապահված գործադիր մարմնի ղեկավարի իրավունքներն ու պարտականությունները:
Ա.Հովհաննիսյանի՝ ընկերության տնօրենի և համատեղությամբ գանձապահի գործառույթները ստանձնելուց սկսած մինչև լիազորությունների դադարեցումն ընկած ժամանակահատվածում ընկերության կանխիկ դրամարկղում գոյացել է 8.849.543 ՀՀ դրամ գումար՝ ներառյալ 17.02.2016թ.-ին կնքված ընկերության հաշվեկշռում ընդգրկված 2010թ.-ի արտադրության «Դաեվո Դամաս 0.8» մակնիշի «34PP023» համարանիշի ավտոմեքենայի վաճառքից ստացված 400.000 ՀՀ դրամ գումարը: Նշված գումարի մի մասը' 424.895 ՀՀ դրամը, 07.03.2016թ.-ից 09.03.2016թ.-ն ընկած ժամանակահատվածում կատարված ընկերության դրամական միջոցների ընդունման-հանձնման գործընթացի ժամանակ Ա. Հովհաննիսյանը հանձնել է հաջորդող տնօրեն Նարեկ Սուրենի Վարդանյանին, մյուս մասից՝ 8.424.648 ՀՀ դրամից, ծախսագրել է 3,704,925 ՀՀ դրամ գումար, իսկ մնացած գումարը՝ 4,719,723 ՀՀ դրամը, յուրացման եղանակով հափշտակել է, դարձրել իրենը՝ ընկերությանը պատճառելով գույքային վնաս:
Միևնույն ժամանակ Ա. Հովհաննիսյանը, հափշտակություն կատարելու միասնական դիտավորության շրջանակում, «Թրիյան» ՍՊԸ-ի հաշվեկշռում ընդգրկված, 1.455.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ «Դաեվո Դամաս 0.8» մակնիշի «34PP023» համարանիշի ավտոմեքենան 17.02.2016թ.-ին կնքված տրանսպորտային միջոցի առուվաճառքի պայմանագրով, էականորեն նվազ գնով՝ 400.000 ՀՀ դրամ գումարով, վաճառել է իր աներոջը' Լորիկ Ներսեսի Հայրապետյանին, այդ կերպ վատնման եղանակով ընկերությունից հափշտակելով 1.055.000 ՀՀ դրամ գումար' պատճառելով գույքային վնաս:
Այսպիսով, Արմեն Սուրենի Հովհաննիսյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
2017 թվականի նոյեմբերի 24-ին թիվ 13809116 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արմեն Սուրենի Հովհաննիսյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան: 2017 թվականի նոյեմբերի 27-ի որոշմամբ թիվ ԵԿԴ/0301/01/17 քրեական գործն ընդունվել է դատավոր Ա.Բեկթաշյանի վարույթ, իսկ 2018 թվականի դեկտեմբերի 12-ի որոշմամբ՝ գործը նշանակվել է դատական քննության:
Համաձայն ՀՀ Նախագահի 2019թ. օգոստոսի 01-ի թիվ ՆՀ-163-Ա հրամանագրի Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Ա.Բեկթաշյանը նշանակվել է ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի դատավոր:
2019 թվականի օգոստոսի 28-ին թիվ ԵԿԴ/0301/01/17 (նախաքննական համար՝ 13809117) քրեական գործը վերամակագրվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Վ.Մարգարյանին:
2019 թվականի օգոստոսի 30-ին գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 2019 թվականի սեպտեմբերի 13-ի որոշմամբ` քրեական գործով նշանակվել է դատական քննություն:

Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները.

3. 18.04.2003թ. ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Արմեն Հովհաննիսյանն ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2010թ.-ից որպես բանվոր աշխատել է Թրիյան» ՍՊԸ-ի «Շահինանս» խանութում, որը գտնվում է Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտայի 40/15 հասցեի տարածքում և զբաղվում է չրեղենի ու ընկուզեղենի մանրածախ առևտրով: Աշխատելու տարիներին վաստակել է ՍՊԸ-ի հիմնադիր Վահիկ Շահինանսի վստահությունը և դարձել է վաճառող-գանձապահ, իսկ 2015թ.-ի սեպտեմբեր ամսին Վահիկ Շահինանսի առաջարկով նշանակվել է ՍՊԸ-ի տնօրենի պաշտոնում՝ փոխարինելով նրան, սակայն դա կրել է ձևական բնույթ, միաժամանակ ինքը իրականացրել է իր գանձապահի պարտականությունները և ամեն օր օրվա ավարտին կամ հաջորդ օրը վաճառողներից ընդունել է խանութի հասույթը և պահել չհրկիզվող պահարանում: Վահիկ Շահինանսը իրեն վստահել է, նա այդ ժամանակ գտնվել է Բելգիայում և հեռավար կարգով նա հսկել է խանութի ամբողջ շարժը: Արմեն Հովհաննիսյանը հայտնել է, որ խանութի շրջանառության կանխիկ գումարը երբևիցե 10.000.000 ՀՀ դրամ չի կազմել, ամսեկան շրջանառությունը լավագույն դեպքում կազմել է 3-4 միլիոն ՀՀ դրամ, որը հազիվ բավարարել է տվյալ ամսվա մուծումներին, հարկային վճարներին, վարձակալության վճարներին և աշխատավարձին: Այդ գումարներից վճարվել է նաև ՍՊԸ-ի հիմնադրի ամենամսյա վարկը: Բոլոր տեսակի հարկերն ու տուրքերը և մնացած վճարումները կատարելու համար անհրաժեշտ կանխիկ գումարը վերցրել է հաշվապահ Ռուզաննա Բասմաջյանը, կատարել է այդ վճարումները, վերջինս կազմել և ներկայացրել է բոլոր հաշվետվությունները: Հայտնել է, որ ինքը որևէ նյութական պատասխանատվության պայմանագիր չունի, որևէ ընդունում-հանձնում չի կատարվել իր և Վ. Շահինանսի միջև, մինչդեռ ինքն աշխատանքից ազատվելիս եղած նյութական արժեքները՝ առկա ապրանքը և դրամարկղում եղած մնացորդ գումարն ամբողջությամբ հանձնել է նոր տնօրեն Նարեկ Վարդանյանին, որի վերաբերյալ կազմվել է համապատասխան ակտ: Թե որտեղից է առաջացել պակասորդն, իրեն անհասկանալի է: Նշել է նաև, որ ինքը որևէ պարտավորություն և պատասխանատվություն չի կրում ընկերության ֆինանսական գործունեության համար, քանի որ նյութական պատասխանատվության պայմանագիր չի կնքել ընկերության հետ, այդ գործը կատարել է ըստ անհրաժեշտության և հանգամանքների: ֆինանսական բոլոր գործառույթները կատարել է գլխավոր հաշվապահը, պարզապես օրվա վերջում առաջացած գումարները պահվել է սեյֆում, որը գտնվել է իր և հաշվապահի տնօրինության ներքո: Ընթացիկ ծախսերի հաշվարկն իր մոտ պահվել է սևագրությունների սովորական թղթերի վրա, որոնց ձևակերպումները տրվել է հաշվապահի կողմից, իսկ ինքը պարզապես ստորագրել է այդ հաշվետվությունները: Հայտնել է նաև որ խանութը ունեցել է նաև սև հաշվապահություն, աշխատողների աշխատավարձերը ավելին է եղել, քանի ձևակերպված է եղել, բացի այդ յուրաքանչյուր ամիս խանութը տարածքի համար վարձակալության գումար է վճարել, որը ևս ավելին է եղել, քան ձևակերպված է եղել պայմանագրում: Վահիկ Շահինանսը ունեցել է երկու վարկ, որից մեկը եղել է Թրիյան ՍՊԸ-ի անունով և այդ վարկերի վճարումերը ևս կատարվել են խանութի միջոցներից:
2016թ.-ի հունվար ամսվա վերջին խանութում առկա ժամկետանց ապրանքների հետ կապված ստուգումներ են սկսվել, որի վերաբերյալ հարուցված քրեական գործի շրջանակներում առգրավվել են ընկերության բոլոր հաշվապահական փաստաթղթերը, որից հետո Վահիկ Շահինանսի ցուցումով կաշառք են առաջարկել ստուգող մարմիներին, արդյունքում հարուցվել է քրեական գործ, իր ու Ռուզաննա Բասմանջյանի հարաբերությունները լարվել են: 2016 թվականի մարտ ամսին Վահիկ Շահինանսի կողմից ՍՊԸ-ի տնօրեն է նշանակվել Նարեկ Վարդանյանը: 2016թ.-ի մարտի 09-ին կատարված ընդունման-հանձնման ժամանակ ինքը Նարեկ Վարդանյանին է հանձնել ընդհանուր 425.000 ՀՀ դրամ գումար, որից 310.000 ՀՀ դրամը՝ սեյֆից և մոտ 115.000 ՀՀ դրամը՝ դրամարկղից: Հայտնել է նաև, որ ինքը միայն փաստաթղթով է հանդիսացել ՍՊԸ-ի տնօրենը, հաշվապահական գիրքն ինքը երքևէ չի լրացրել, այն միշտ լրացվել է հաշվապահ Ռուզաննայի կողմից և տեղյակ չէ, թե գրքում գրանցված ինչ 10.000.000 ՀՀ դրամի մասին է խոսքը: Նշել է, որ եղել են դեպքեր, երբ Բասմաջյանը դատարկ թղթի տակ իրեն ստորագրել է տվել, որից հետո դրա վրա գրառումներ է կատարել և ներկայացրել տարբեր մարմինների: Ինքը որևէ գումար ՍՊԸ-ից չի յուրացրել և տեղյակ չէ, թե ինչ 10.000.000 ՀՀ դրամի մասին է խոսքը: Ընկերությանը պատկանող ավտոմեքենայի հետ կապված հայտնել է, որ ինքը որոշել է այդ ավտոմեքենան վաճառել խանութի վարձը և խանութի հետ կապված այլ ծախսեր հոգալու համար, քանի որ խանութի սեփականատերն իրենից է ուզել ամսեկան վարձավճարը: Այդ իսկ պատճառով ավտոմեքենան 400.000 ՀՀ դրամով վաճառել է աներոջը' Լորիկ Հայրապետյանին, և գումարը մուտք է արել դրամարկղ: Իսկ հատկապես աներոջն է վաճառել ավտոմեքենան, որովհետև մինչ այդ նրանից պարտքով գումար է վերցրած եղել: Հայտնել է, որ իր' որպես տնօրեն աշխատելու ժամանակահատվածում ընկերությունից դրամական միջոցների հափշտակություն չի եղել: Ընկերության տնօրենի պաշտոնը ստանձնել է Վահիկ Շահինանսի առաջարկով և վերջինիս հրամանով, տեղյակ չէ, թե գանձապահի պարտականությունները նույնպես իր վրա են դրվել հրամանով, թե ոչ, սակայն ինքն է փաստացի իրականացրել գանձապահի գործառույթները: Հայտնել, որ Վահիկ Շահինանսը Բելգիայից հեռահար կարգով հսկել է խանութի գործունեությունը, այդ թվում հաշվապահական: Հայտնել է, որ 2016 թվականի հունվար և փետրվար ամիսների վարձը ինքն է տվել այլ անձանցից պարտքով վերցնելով, բացի այդ ամեն ամիս Նելլի Փոթոիկյանին վճարել 1000 ԱՄՆ դոլար գումար, ընդհանուր մոտ 15.000 դոլար, որը փաստացի իրենց խանութում ստացված ապրանքի գումարն է եղել, որը սակայն հաշվապահորեն չի ձևակերպվել: Այդ գումարները ինք է վճարել Նելլի Փոթիկյանին խանութի դրամարկղից:

(դատական նիստի ձայնային արձանագրություն)


Գործով վկա Նարեկ Սուրենի Վարդանյանը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Վահիկ Շահինանսը հանդիսանում է իր մորաքրոջ աղջկա ամուսինը, ով բնակվում է Բելգիայում, վերջինս 2016 թվականի փետրվար ամսին զանգահարել է իրեն և տեղեկացրել որ իր խանութում, որը գտնվում է Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտայում, խնդիրներ են առաջացել և առաջարկել է իրեն ստանձնել տնօրենի պաշտոնը: 2016թ.-ի մարտի 03-ին նշանակվել է «Թրիյան» ՍՊԸ-ի տնօրենի պաշտոնում, իսկ մինչ այդ տնօրենի պաշտոնը զբաղեցրել է Արմեն Հովհաննիսյանը: Քանի որ ընկերության հաշվապահական փաստաթղթերն առգրավված են եղել Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում քննվող քրեական գործի շրջանակներում, ինքը քննիչից վերցրել է դրամարկղի գրքի վերջին էջի պատճեն, և 2016 թվականի մարտի 9-ին կազմել է հանձնաժողով որի կազմի մեջ եղել են ինքը, գլխավոր հաշվապահ Ռուզաննա Բասմաջյանը և նախկին տնօրեն Արմեն Հովհաննիսյանը և կատարվել է դրամական միջոցների ընդունում-հանձնում, որի ժամանակ Արմեն Հովհաննիսյանը իրեն հանձնել է 310.000 ՀՀ դրամ գումար՝ չհրկիզվող պահարանից և 114.880 ՀՀ դրամ խանութի սրահի դրամարկղից: Բացի այդ իրեն է հանձնվել Արմեն Հովհաննիսյանի կողմից կատարված ծախսերի վերաբերյալ փաստաթղթերը: Այնուհետև համադրելով ընկերության դրամարկղային գրքի, տրամադրված փաստաթղթերի տվյալները, պարզ է դարձել, որ ընկերության դրամարկղում պետք է լիներ 10,712,242 ՀՀ դրամ, իսկ այդ գումարը բացակայել է դրամարկղից: Բացի այդ, ՍՊԸ-ն իր հաշվեկշռում ունեցել է «Դաևվո Դամաս մակնիշի ավտոմեքենա, որը 17.02.2016թ.-ին վաճառվել է նախկին տնօրեն Արմեն Հովհաննիսյանի կողմից, առանց սեփականատիրոջը տեղյակ պահելու՝ 400.000 ՀՀ դրամ գումարով: Այդ ամենի մասին տեղեկացրել է Վահիկ Շահինանսին, ով զարմացել է և ասել, որ դրամարկղում մոտ 10-15 միլիոն դրամ պետք է լինի, բացի այդ ըստ դրամարկղի գրքի վերջին էջի՝ ևս պետք է գումար լիներ, և Վահիկ Շահինանսի հորդորով ինքը հաղորդում է ներկայացրել ոստիկանություն, որի հիման վրա էլ հարուցվել է քրեական գործ, որի շրջանակներում ինքը հարցաքննվել է և տվել ցուցմունքներ՝ նշելով, ոևր ըստ իրեն տեղի է ունեցել յուրացում:
Դրանից հետո ինքը հասկացել է, որ Վահիկ Շահինանսը սուտասան է, քանի որ այդ գումարները ծախսվել են նրա գիտությամբ և նա քաջատեղյակ է եղել, որ դրամարկղում գումար չկա: Ինքը որպես տնօրեն աշխատել է երկու ամիս՝ 2016 թվականի մարտ ամսից մինչև 2016 թվականի մայիսի 5-ը, որից հետո այդ խանութը փակվել է: Հայտնել է նաև, որ ինքը Վահիկի խնդրանքով ևս խանութում գումար է ներդրել, մասնավորապես իր և ընկերների գումարներով խանութի գործունեության համար ծագած պարտքերը մարել է, այդ թվում նաև վճարել է վարձակալության գումարները և այլ ծախսեր: Վահիկ Շահինանսը հետագայում իրեն ևս ներքաշել է դատական գործընթացների մեջ, մասնավորապես քանի որ ինքը գումարներ էր ներդրել խանութի մեջ, Վահիկ Շահինանսը իրեն առաջարկել է հողատարածք, որը սակայն հետագայում պարզվել է, որ ոչ լիկվիդացիոն տարածք է, որը հետագայում ինքը էժան գնով վաճառել է, սակայն Վահիկ Շահինանսը բողոքել է իր դեմ և հարուցվել է քրեական գործ:
Նարեկ Վարդանյանը հայտնել է, որ հանձնման ընդունման ակտում նշվել է դրամարկղի գրքում առկա վերջին նշված գումարի և դրամարկղում փաստացի առկա գումարի տարբերությունը, որը կազմում էր մոտ 10.000.000 ՀՀ դրամ: Արմեն Հովհաննիսյանը իրեն ասել է, որ այդ գումարները վճարել է Վահիկ Շահինանսի կողմից ուղարկված մարդկանց, մի մասը տվել է մատակարարներին, սակայն ինքը դրա մասին հայտնելով Վահիկ Շահինանսն վերջինս իրեն հայտնել է, որ Արմենը ստում է: Հետագայում ինքը հասկացել է, որ Արմենը այդ գումարները կարող էր վճարած լիներ ապրանք մատակարած գյուղացիներին: Ինքը հաղորդում է ներկայացել քանի որ այդ ժամանակ վստահել է Վահիկ Շահինանսին: Նշել է, որ Արմեն Հովհաննիսյանը շուկայականից էժան գնով վաճառել էր նաև ՍՊԸ-ի ա-ավտոմեքենան: Ըստ իրեն չի բացառումՙ որ պակասորդը շուտվանից եղած լինի, քանի որ Արմեն Հովհաննիսյանը և Վահիկ Շահինանսը ընդունում-հանձնում չեն կատարել: Ինքը փաստացի երկու ամիս է այդ խանութը աշխատեցրել, որից հետո այն փակվել է: Նշել նաև որ քանի որ սև հաշվապահության փաստաթղթերը առգրաված են եղել, հետևաբար փաստացի ծախսերը այդ ժամանակահատվածի համար չեն արտացոլվել հաշվապահությունում: Վկան հայտնել է, որ դրամարկղի գիրքը փաստացի վարել է հաշվապահ Ռուզաննա Բասմաջյանը: Ըստ իրեն մինչև իր տնօրեն նշանակվելը դրամական միջոցների նկատմամբ փաստացի հասանելիություն ունեցել է Արմեն Հովհաննիսյանը:

( դատական նիստի արձանագրություն)

Գործով վկա Ռուզաննա Հովհաննեսի Բասմաջյանը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2014 թվականի հուլիս ամսից մինչև 2016 թվականի ապրիլ ամիսն ընկած ժամանակահատվածում համատեղության կարգով աշխատել է «Թրիյան» ՍՊԸ-ում' որպես հաշվապահ: 2016թ-ի հունվար ամսին ստուգումներ են սկսվել ՍՊԸ-ում, որից հետո Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում հարուցվել է քրեական գործ և առգրավվել են կազմակերպության բոլոր հաշվապահական փաստաթղթերը: Դրանից հետո ընկերության տնօրեն Արմեն Հովհաննիսյանն ազատվել է աշխատանքից և տնօրեն է նշանակվել Նարեկ Վարդանյանը: Քանի որ Նարեկ Վարդանյանը նոր է նշանակվել տնօրենի պաշտոնում, տեղի է ունեցել ընդունում-հանձնում, որի համաձայն դրամական միջոցների մնացորդը կազմել է 310.015 ՀՀ դրամ' սեյֆից, և 114.880 ՀՀ դրամ' սրահի դրամարկղից: 2016 թվականի փետրվար ամսին առգրավված դրամարկղային գրքում, որը լրացվել է իր կողմից տնօրենի տրամադրած փաստաթղթերի հիման վրա, գրառված է, որ կազմակերպությունում առկա է մոտ 10.000.000 ՀՀ դրամ, որն ինքը չի տեսել սեյֆում, գումարի հետ ինքն առնչություն չի ունեցել: Հայտնել է նաև, որ ինքը երբևէ առանց Արմեն Հովհաննիսյանի գիտության գումար ելք չի արել, իսկ թե ինչ հանգամանքներում է անհետացել կազմակերպության տաս միլիոն ՀՀ դրամ գումարն, իրեն հայտնի չէ: Հայտնել է, որ ինքը Արմեն Հովհաննիսյանին մաքուր թուղթ չի տվել որ նա ստորագրի , այնուհետև ինքը հետագայում դրա մեջ գրառում կատարի: Հայտնել է նաև, որ Արմեն Հովհաննիսյանի պաշտոնավարման ընթացքում վերջինս է փաստացի հանդիսացել գույքի, ֆինանսական միջոցների պատասխանատուն և նա է փաստացի կատարել գանձապահի գործառույթները: Ընկերության հաշվեկշռում գտնվող ավտոմեքենայի վաճառքի մասին տեղեկացել է միայն այն ժամանակ երբ ընկերության տնօրեն է նշանակվել Նարեկ Վարդանյանը և կատարվել է հանձնում-ընդունում: Այդ ժամանակ է միայն Ա. Հովհաննիսյանը հայտարարել ավտոմեքենայի վաճառքի մասին՝ ներկայացնելով առուվաճառքի պայմանագիրը, իսկ մինչ այդ նշված գումարը ընկերության հաշվեկշիռ մուտքագրելու վերաբերյալ ինքը որեէ փաստաթուղթ չի կազմել: Նշված ավտոմեքենան վարել է Արմեն Հովհաննիսյանը: Հայտնել է, որ ինքը խանութում վարվող սև հաշվապահության հետ գործ չի ունեցել, իսկ սև հաշվապահությունը դրամարկղում հայտնաբերված պակասորդի հետ կապ չի ունեցել: Դրամարկղի գիրքը լրացվել է իր կողմից՝ Արմենի կողմից տրամադրված փաստաթղթերի հիման վրա, նա տեղեկացված է եղել դրամարղի գրքում արտացոլված թվերից, քանի որ դրանց հիմքերը իրեն Արմեն Հովհաննիսյանն է տրամադրել: Հայտնաբերված պակասորդը փաստաթղթավորված դրամական միջոցների արդյունքում է եղել: Նշել որ Վահիկ Շահինանսը հիմնականում գտնվել է արտերկրում և տնօրեն հանդես է եկել Արմեն Հովհաննիսյանը: Ինքը Նելլի Մուսազադե տվյալներով կնոջ չի ճանաչում, պաշտպանի կողմից ներկայացված ոմն Նելլի կողմից ամսեկան 1000 ԱՄՆ դոլար գումար, ընդհանուր 15.000 դոլար գումար ստանալու վերաբերյալ փաստաթուղթը առաջին անգամ է տեսնում, դրանից տեղյակ չէ:
Նշել է, որ Արմեն Հովհաննիսյանը կատարել է տնօրենի պարտականությւոնները: Ինքը նրա նկատմամբ բարեկամություն, թշնամությւոն չունի:
(դատական նիստի արձանագրություն)

Գործով վկա Քրիստինե Սամվելի Սարգսյանը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2014թ.-ի սեպտեմբերի 10-ից մինչև 2016 թվականի ապրիլի 01-ն ընկած ժամանակահատվածում աշխատել է Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտայի 40/15 հասցեում գտնվող «Շահինանս» խանութում' որպես գանձապահ-վաճառուղ: Խանութի առևտրից գոյացող գումարը ամեն օր հանձնել են Արմեն Հովհաննիսյանին, ով սկզբում եղել է մենեջեր, այնուհետև՝ տնօրեն: Արմեն Հովհաննիսյանը գումարները պահել է չհրկիզվող պահարանում: Խանութում ունեցել են համակարգչային ծրագիր, որով իրականացվել է խանութի առևտուրը: Խանութում եղել են նաև տեսախցիկներ և Վահիկ Շահինանսը կարող էր օնլայն հետևել իրենց աշխատանքին: Վկան հայտնել է,որ Նելլի անունով կինը ամեն ամիս եկել է իրենց խանութ և Արմենից գումար ստացել, սակայն ինքը հստակ չի կարող ասել թե դա ինչ գումար է եղել:

(դատական նիստի արձանագրություն)

Դատարանը նկատի ունենալով, որ գործով վկա Լորիկ Ներսեսի Հայրապետյանը մահացել է, ուստի լսելով կողմերի կարծիքները, որոշել է հրապարակել վկայի նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքը՝ համաձայն որի Լորիկ Հայրապետյանը հայտնել է, որ Արմեն Հովհաննիսյանը հանդիսանում է իր փեսան և ինքը վերջինիցս 400.000 ՀՀ դրամ գումարով գնել է Դաեվո Դամաս մակնիշի ավտոմեքենա, որի վերաբերյալ առկա է առուվաճառքի պայմանագիր: Նշել է, որ ինքը իմացել է, որ այդ ավտոմեքենան պատկանում է Արմեն Հվհաննիսյանին, քանի որ վերջինս է այն վարել: Որքանով որ հիշում է Արմեն Հովհաննիսյանը ավտոմեքենան վաճառել է խանութի պարտքերը մարելու համար:

(հատոր 1 գ.թ 97-98 և դատական նիստի արձանԱգրություն)

Դատաապրանքագիտական փորձաքննության փորձագետի թիվ 505-ԱՊ-17 եզրակացությունը, համաձայն որի' փորձաքննության տրամադրված «Դաեվո Դա մաս 0.8» մակնիշի «34PP023» համարանիշի 2010 թվականի արտադրության ավտոմեքենայի միջին շուկայական արժեքը, առկա ապրանքային վիճակի հաշվառմամբ, շարժիչն ընդունելով աշխատունակ վիճակում, 2016թ.-ի փետրվարի 17-ի դրությամբ գնահատվում է 1.455.000 ՀՀ դրամ :

(Հատոր 2, գ.թ. 285–287)

Ապացույց ճանաչված, այլ փաստաթուղթ հանդիսացող «Թրիյան» ՍՊ ընկերության կանոնադրությամբ, համաձայն որի 13-րդ կետի 1-ին ենթակետի՝ ընկերության գործադիր մարմինը տնօրինում է ընկերության գույքը, այդ թվում՝ ֆինանսական միջոցները, գործարքներ է կատարում ընկերության անունից:

ՀՀ ԱՆ իրավաբանական անձանց պետական գրանցման թիվ 03Ա073770 վկայականի թիվ 007 և 010 ներդիրների պատճեներով, համաձայն որոնց՝ 2015թ.-ի սեպտեմբերի 10-ին ռեգիստրում որպես «Թրիյան» ԱՊԸ-ի գործադիր մարմնի ղեկավար, տնօրեն գրանցվել է Արմեն Սուրենի Հովհաննիսյանը, իսկ 2016թ.-ի մարտի 03-ին ռեգիստրում որպես «Թրիյան» ՍՊԸ-ի գործադիր մարմնի դեկավար, տնօրեն գրանցվել է Նարեկ Սուրենի Վարդանյանը: Վերը նշված փաստաթղթերով հաստատվում է այն, որ Արմեն Հովհաննիսյանը 2015թ-ի սեպտեմբերի 10-ից մինչև 2016թ-ի մարտի 03-ն ընկած ժամանակահատվածում հանդիսացել է «Թրիյան» ՍՊԸ-ի տնօրենը' գործադիր մարմնի ղեկավարը, կանոնադրությամբ կրել է ընկերության գույքը, այդ թվում ֆինանսական միջոցները տնօրինելու իրավունք և պարտականություն:

(Հատոր 1, գ.թ. 47-65, հատոր 3 գ.թ. 209-210)

Ապացույց ճանաչված, այլ փաստաթուղթ հանդիսացող տրանսպորտային միջոցի առուվաճառքի պայմանագրի պատճեն, համաձայն որի՝ 2016թ-ի փետրվարի 17-ին «Թրիյան» ՍՊԸ-ն 400.000 ՀՀ դրամ գումարով վաճառել, իսկ Լորիկ Ներսեսի Հայրապետյանը գնել է «Թրիյան» ՍՊԸ-ի հաշվեկշոում ընդգրկված «Դաևվո Դամաս 0.8» մակնիշի «34PP023» համարանիշի ավտոմեքենան: Վերը նշված փաստաթղթով հաստատվում է այն, որ Արմեն Հովհաննիսյանը «Թրիյան» հաշվեկշռում գտնվող գույքը' ավտոմեքենան, իրական արժեքից էականորեն ցածը գնով' 400.000 ՀՀ դրամ գումարով, օտարել է իր աներոջը' Լորիկ Հայրապետյանին:

(Հատոր 1, գ.թ. 79-81, հատոր 3 գ.թ. 211-212)

Ապացույց ճանաչված, այլ փաստաթուղթ հանդիսացող «Թրիյան» ՍՊԸ-ի «Դրամարկղային գիրք 2»-ի զննության արձանագրությունը և դրանից 01.09.2015թ.-ից մինչև 01.02.2016թ.-ն ընկած ժամանակահատվածը ներառող գրառումները պարունակող թերթերի պատճեները, համաձայն որոնց' 2016թ.-ի փետրվարի 01-ի դրությամբ դրամարկղային սկզբնական մնացորդը կազմել է 10.553.943 ՀՀ դրամ, 01.02.2016թ.-ին «մուտք Ամերիա բանկ» վճարման բնույթի նշումով դրամարկղ է մուտքագրվել 930.000 ՀՀ դրամ, նույն օրը «Մուտք Մելլաթ բանկ» և «Մայ Փարթի ՍՊԸ» վճարման բնույթի նշումով դրամարկղից ելքագրվել է համապատասխանաբար 3.024.000 և 10.400 ՀՀ դրամ: Ինչպես նաև «Թրիյան» ՍՊԸ-ի հանձնման-ընդունման ակտի, «Թրիյան» ՍՊԸ-ի դրամական միջոցների հանձնման-ընդունման ակտի, «Թրիյան» ՍՊԸ-ի դեբիտորական և կրեդիտորական պարտավորությունների մնացորդների հանձնման-ընդունման ակտի բնօրինակները, համաձայն որոնց՝ Ա. Հովհաննիսյանը Ն.Վարդանյանին է հանձնել մի շարք փաստաթղթեր, 310.015 ՀՀ դրամ գումար չհրկիզվող պահարանից և 114.880 ՀՀ դրամ գումար' դրամարկղից, ինչպես նաև 800.000 ՀՀ դրամ չմարված պարտավորություն: Ըստ վերը նշված փաստաթղթերի «Թրիյան» ՍՊԸ-ի դրամարկղի վերջնական մնացորդը 01.02.2016թ.-ի դրությամբ կազմել է 8.449.543 ՀՀ դրամ, Ա. Հովհաննիսյանը 07.03.2016թ.-ից 09.03.2016թ.-ն ընկած ժամանակահատվածում կատարված դրամական միջոցների ընդունման-հանձնման գործընթացի ժամանակ Ն. Վարդանյանին է հանձնել ընդհանուր 424.895 ՀՀ դրամ գումար, բացի այդ ընդունման-հանձնման գործընթացների ժամանակ Ա. Հովհաննիսյանը Ն. Վարդանյանին է հանձնել ակտում նշված փաստաթղթերը, ինչպես նաև արձանագրվել է 800.000 ՀՀ դրամի պարտավորության առկայության փաստը:

(Հատոր 2 գ.թ. 150-157, հատոր 3 գ.թ. 32-68, 92-94, 213-215)

Ապացույց ճանաչված, այլ փաստաթուղթ հանդիսացող Ա. Հովհաննիսյանի կողմից դիմումով վարույթն իրականացնող մարմնին ներկայացված, 2016թ.-ի փետրվարի սկզբից մինչև 2016 թվականի մարտի 07-ն ընկած ժամանակահատվածում «Թրիյան» ՍՊԸ-ի ելքերի և մուտքերի վերաբերյալ վերջինիս կողմից կազմված ձեռագիր փաստաթղթի պատճենը, Ն.Վարդանյանի կողմից վարույթն իրականացնող մարմնին ներկայացված մի շարք վճարային փաստաթղթերով և 08.02.2016թ.-ին կնքված իրավաբանական ծառայությունների մատուցման պայմանագրով, որոնցով հաստատվում են Ա. Հովհաննիսյանի կողմից համապատասխան գումարների ծախսագրման հանգամանքները՝ 3,704,925 ՀՀ դրամի չափով:

(Հատոր 2 գ.թ. 110-115, հատոր 3 գ.թ. 32-68, 84-88, 216-217)

Պաշտպանական կողմի միջնորդության հիման վրա որպես վկա դատարան է հրավիրվել և հարցաքննվել Նելլի Փոթիկյանը, ով դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ամուսինը Բաբկեն Թարվերդյանը աշխատում է Թեհրանում որպես ճարտարապետ, այնտեղ աշխատելու ժամանակ 2015-2016 թվականների ընթացքում իրեն գումար է ուղարկել այն ընկերության միջոցով որտեղ աշխատել է Արմեն Հովհաննիսյանը, ինքը Արմեն Հովհաննիսանից ստացել է այդ գումարները, որի վերաբերյալ համապատասխան թղթում ստորագրել է և դատարանում իրեն ներկայացված փաստաթղթում առկա է իր ստորագրությունները: Հայտնել է, որ իր ամուսինը միջնորդավորված է այդ գումարները ուղարկել, դրանք այդ ընկերության գումարների հետ կապ չունեն:

(դատական նիստի արձանագրություն)

Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը.

4. 2022 թվականի հուլիսի 01-ին ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 483-րդ հոդվածի 7-րդ մասի համաձայն՝
«Այն քրեական գործերը, որոնցով մինչև սույն օրենսգիրքն ուժի մեջ մտնելը դատական քննություն նշանակելու մասին որոշում է կայացվել, քննվում և լուծվում են մինչև 2022 թվականի հուլիսի 1-ը գործող կարգով:»։
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով դատական քննություն նշանակելու մասին որոշում կայացվել է 12.11.2018թ-ին, հետևաբար, այն քննվում է 1998թ-ի հուլիսի 1-ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված կարգով:
1998թ. ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
(…) 3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` ՙՄիայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում՝
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից: 2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՄեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում« երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված «եթե դատարանը« ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով« հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա« դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա« ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով« սույն օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»:
Դատարանը, Արմեն Սուրենի Հովհաննիսյանին առաջադրված մեղադրանքի սահմաններում, ստուգելով և վերլուծելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, դրանցից յուրաքանչյուրը գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Արմեն Սուրենի Հովհաննիսյանը կատարել է սույն դատավճռի 2-րդ կետում շարադրված՝ իրեն մեղսագրվող արարքը: Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Արմեն Հովհաննիսյանի ցուցմունքները անարժանահավատ են, նա առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչելով փորձում է խուսափել քրեական պատասխանատվութունից և պատժից, իսկ նրան առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորվում է վկաներ Ռուզաննա Բասմաջյանի, Նարեկ Վարդանյանի, Քրիստինե Սարգսյանի, Լորիկ Նահապետյանի ցուցմունքներով, ինչպես նաև Թրիյան ՍՊԸ-ի կանոնադրությամբ, դրա ներդիրով դրամարկղի գրքի զննության արձանագրությամբ և դրամարկղային գրքի 01.09.2015-01.02.2016թ. ժամանակահատվածը ներառող գրառումներ պարունակող թղթերի պատճեներով, ինչպես նաև փորձագետի թիվ 505ԱՊ-17 եզրակացությամբ:
Դատարանը գնահատելով վկա Նարեկ Բադալյանի դատաքննության ընթացքում տված ցուցմունքի այն մասը, որ ինքը հետագայում հասկացել է Վահիկ Շահինանսը տեղյակ է եղել ընկերությունից հափշտակված գումարներից, ապա Դատարանը վկայի ցուցմունքը այդ մասով դիտում է անարժանահատ, նման հետևության հանգելիս Դատարանը հաշվի է առնում, որ Նարեկ Վարդանյանը 03.03.2016թ-ից հանդիսանալով Թրիյան ՍՊԸ տնօրեն ինքն է հայտնաբերված յուրացման մասին տվել հաղորդում, այնուհետև ցուցմուքններ դրանից հետո իր և Վահիկ Շահինանսի հարաբերությունների լարվելուց հետո, երբ Նարեկ Վարդանյանի նկատմամբ ևս հարուցվել է քրեական գործ, ապա վերջինս դատարանում արդեն իսկ փոխել է իր դիրքորոշումը Թրիյան ՍՊԸ-ում իր կողմից հայտնաբերված յուրացման վերաբերյալ, ուստի Դատարանը հաշվի առնելով նրա և Վահիկ Շահինանսի միջև ձևավորված լարված հարաբերությունները, ինչպես նաև հաշվի առնելով քրեական գործով հետազոտված ապացույցները, և դրանք համադրելով միմյանց հետ, վկա Նարեկ Վարդանյանի դատաքննական ցուցմունքի այդ մասը անարժանահավատ է համարում, և դիտում, որ նա այդ կերպ փորձում է օգնել ամբաստանյալ Արմեն Հովհաննիսյանին խուսափել քրեական պատասխանատվությունից:
Ինչ վերաբերվում է Նելլի Փոթիկյանի դատարանում տված ցուցմունքին ապա Դատարանը գտնում է, որ Նելլի Փոթիկյանի ցուցմունքով ամբաստանյալ Արմեն Հովհաննիսյանին մեղսագրվող արարքը հերքող տեղեկություներ չի պարունակում:
Արդյունքում, Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Արմեն Սուրենի Հովհանիսյանի արարքը 18.04.2003թ. ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով որակված է ճիշտ, այն համապատասխանում է 05.05.2021թ ընդունված և 01.07.2022թ. ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետին, որով էլ ենթակա է քրեական պատասխանատվության:
Դատարանը գտնում է, որ այդ արարքը Արմեն Սուրենի Հովհաննիսյանի կողմից կատարվել է մեղավորությամբ և կատարածի համար նա ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի:
Դատարանը որպես ամբաստանյալ Արմեն Սուրենի Հովհաննիսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում նրա խնամքին անչափահաս երկու երեխայի՝ Էռնեստ Արմենի Հովհաննիսյանի՝ ծնվ. 03.04.2006թ. և Ալեն Արմենի Հովհաննիսյանի՝ ծնվ. 22.07.2009թ. առկայությունը: Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Արմեն Հովհաննիսյանը նաև հանդիսանում է 15.12.2003թ. ծնված Եսթեր Արմենի Հովհաննիսյանի հայրը:
Դատարանն ամբաստանյալ Արմեն Սուրենի Հովհաննիսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրում:

5. 2022 թվականի հուլիսի 1-ին ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ: Նշված դեպքում այն տարածվում է մինչև դրա ուժի մեջ մտնելը հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած այն անձանց վրա, որոնց վերաբերյալ դեռևս առկա չէ օրինական ուժի մեջ մտած եզրափակիչ դատավարական ակտ»։
Դատարանը հաշվի առնելով որ 05.05.2021թ ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 3-րդ մասի սանկիցան պատիժ է նախատեսում ազատազրկում չորսից ութ տարի ժամկետով, իսկ 18.04.2003թ ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի սանկցիան պատիժ էր նախատեսում ազատազրկում հինգից ութ տարի ժամկետով՝ գույքի բռնագրվմամբ կամ առանց դրա, ուստի Դատարանը հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, գտնում է, որ ամբաստանյալ Արմեն Հովհաննիսյանի նկատմամբ պետք է կիրառել 05.05.2021թ. ընդունված և 01.07.2022թ. ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 3-րդ մասի սանկցիան:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ, ինչի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39-րդ կետում հայտնել է հետևյալը.
«(…)Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
(…)
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
(…) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն»։
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը» (տես Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
6. Սույն դատավճռի 5-րդ կետում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով ամբաստանյալ Արմեն Հովհաննիսյանի հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ նրա կատարած կոնկրետ արարքը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, դրա արդյունքում պատճառված վնասը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, դրանք համադրելով նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքի, ինչպես նաև ծանրացնող հանգամանքների բացակայության փաստի հետ, Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Արմեն Հովհաննիսյանի նկատմամբ 05.05.2021թ. ընդունված և 01.07.2022թ. ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետի սանկցիաով պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում 4 (չորս) տարի ժամկետով, ինչն անհրաժեշտ և բավարար է պատժի նպատակների իրագործումն ապահովելու համար:
Քննարկելով ամբաստանյալ Արմեն Հովհհանիսյանի կողմից պատիժը կրելու հարցը, Դատարանը գտնում է հետևյալը.
Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին 2018 թվականի նոյեմբերի 01-ի ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Համաներում հայտարարելով պատժից ազատել` (...)
1) առավելագույնը չորս տարի ժամկետով ազատությունից զրկելու հետ կապված պատժի դատապարտված անձանց:
(...)
2. Համաներում հայտարարելով՝ պատժից ազատել առավելագույնը վեց տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտված`
(...)
3) սույն օրենքն ուժի մեջ մտնելու օրվա դրությամբ երեք կամ ավելի անչափահաս երեխա ունեցող անձանց.
(...):
Նույն օրենքի 9-րդ հոդվածի համաձայն`
Սույն օրենքի կատարումը վերապահել`
1) Հայաստանի Հանրապետության ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի և վերաքննիչ քրեական դատարաններին`
ա. այն անձանց նկատմամբ, որոնց վերաբերյալ գործերը Հայաստանի Հանրապետության ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի կամ վերաքննիչ քրեական դատարանում են, սակայն մինչև սույն որոշումն ուժի մեջ մտնելը չեն քննվել, կամ այն անձանց նկատմամբ, որոնց վերաբերյալ գործերը քննվել են, բայց դատավճիռներն օրինական ուժի մեջ չեն մտել, (…)»:
Ելնելով վերոգրյալից Դատարանը գտնում է, որ Արմեն Հովհհանիսյանի նկատմամբ ենթակա է կիրառման «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» 2018 թվականի նոյեմբերի 01-ին ընդունված և նոյեմբերի 06-ին ուժի մեջ մտած ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետը, /կարող է կիրառվել նաև նույն հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետը՝ առավելագույնը 6 տարի ազատազրկման դատապարտվելու դեպքում, քանզի համաներման մասին օրենքը ընդունվելու օրվա դրությամբ խնամքին ունեցել է երեք անչափահաս երեխա/, քանի որ Արմեն Հովհաննիսյանին առավելագույնը 4 տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտվելու պայմաններում համաներում հայտարարելու մասին ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառումը սահմանափակող հանգամանքներ առկա չեն, հետևաբար ավելագույնը չորս տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս՝ նա ենթակա է պատժի կրումից ազատման։
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Արմեն Սուրենի Հովհաննիսյանի նկատմամբ կիրառված ստորագրություն չհեռանալու մասին խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելն այն պետք է թողնել անփոփոխ՝ դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում ամբաստանյալի դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար: Դատարանը միաժամանակ գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Արմեն Սուրենի Հովհաննիսյանի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության անձնագրային և վիզաների վարչության և ՍԷԿՏ համակարգերում սույն քրեական գործով առկա սահմանափակումները պետք է վերացնել:
Դատարանը նաև գտնում է, որ դատական ծախսերի և քաղաքացիական հայցի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ նման պահանջ չի ներկայացվել: Ընդ որում դատարանը ուշադրության է դարձնում այն հանգամանքին որ տուժող Թրիյան ՍՊԸ ներկայացուցիչ Նորայր Նորիկյանը, այնուհետև դեռևս 12.05.2020թ. ընկերության ներկայացուցիչ ճանաչված Ալեքսանդր Սահակյանը համապատասխանաբար 07.11.2019թ. և 23.03.2021թ. դիմում են հասցեագրել դատարանին, որ այլևս չեն հանդիսանում Թրիյան ՍՊԸ-ի և Վահիկ Շահինանսի ներկայացուցիչը, իսկ ընկերությունը կամ նրա որևէ ներկայացուցիչ քաղաքացիական հայց դատարան չեն ներկայացրել:
Ելնելով վերոգրյալից, ղեկավարվելով 1998թ. ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 365-րդ, 369-372-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց

Արմեն Սուրենի Հովհաննիսյանին մեղավոր ճանաչել 2021 թվականի մայիսի 05-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 4 (չորս) տարի ժամկետով։
«Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2018թ. նոյեմբերի 1-ի ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հիման վրա Արմեն Սուրենի Հովհաննիսյանին պատժից ազատել:
Ամբաստանյալ Արմեն Սուրենի Հովհաննիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Արմեն Սուրենի Հովհաննիսյանի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության անձնագրային և վիզաների վարչության և ՍԷԿՏ համակարգերում սույն քրեական գործով առկա սահմանափակումները վերացնել:
Դատական ծախսերի և քաղաքացիական հայցի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ Վ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ