ԵԿԴ/0286/01/17
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՔՐԵԱԿԱՆ ՀԵՏԱՊՆԴՈՒՄԸ ԴԱԴԱՐԵՑՆԵԼՈՒ ԵՎ ԳՈՐԾԻ
ՎԱՐՈՒՅԹԸ ԿԱՐՃԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

12 հունիսի 2018թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը` նախագահությամբ դատավոր Գ.Պողոսյանի, քարտուղարությամբ` Ն.Թումանյանի, մասնակցությամբ` մեղադրող Վ.Պետրոսյանի, տուժող Ա.Մարտյանի, պաշտպան Գ.Մելիքյանի, ամբաստանյալ Կարեն Ռազմիկի Հարությունյանի` (ծնված 19.02.1964թ. ք.Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, խնամքին 2 անձ, միջնակարգ կրթությամբ, առողջ, չդատված, չի աշխատում, բնակվում է` ք.Երևան, Արարատյան 2-րդ զանգված, 4-րդ շենք, բնակարան հ. 36, արգելանքի տակ չէ) դատարանում՝ դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով ամբաստանյալ Կ.Հարությունյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով քրեական գործը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

Ոստիկանության Մալաթիայի բաժնի ավագ հետաքննիչ Ա.Մնացականյանը 11.05.2017թ. որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով հարուցել է թիվ 16173817 քրեական գործն ու այն ընդունել է իր վարույթ։
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Մ.Ստեփանյանը 18.05.2017թ. որոշմամբ թիվ 16173817 քրեական գործն ընդունել է իր վարույթ։
Քննիչի 07.07.2017թ. որոշմամբ Կ.Հարությունյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կե-տով, իսկ նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ որպես խափանման միջոց` Կ.Հարությունյանի նկատ-մամբ ընտրվել է ստորագրություն՝ չհեռանալու մասին։
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Արմենակյանը 07.10.2017թ. որոշմամբ թիվ 16173817 քրեական գործն ընդունել է իր վարույթ։
2017թ. նոյեմբերի 7-ին թիվ 16173817 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրա-վասության առաջին ատյանի դատարան` ըստ էության քննելու համար։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի (դատավոր Գ.Պողոսյան) 2017թ. նոյեմբերի 13-ի որոշմամբ Կարեն Ռազմիկի Հարությունյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 2017թ. նոյեմբերի 27-ի որոշմամբ նշանակվել է դատաքննության։
Ամբաստանյալ Կարեն Հարությունյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. «2017 թվականի ապ-րիլի 11-ին` ժամը 20։00-ից մինչև 20։30-ն ընկած ժամանակահատվածում Փարվանա ռեստորա-նային համալիրում խնջույքի ժամանակ խուլիգանական դրդումներով` Արտակ Մարտիրոսի Մարտյանի կողմից իր վրա ենթադրաբար ծիծաղելու անհիմն պատճառով, իր եսամոլությունից ելնելով, հասարակությունը չհարգելու, դրա շահերն անտեսելու, օրենքների և բարոյական նոր-մերի պահանջներն արհամարհելով, սեփական անձի առավելություններն ընդգծելու մոլուցքից մղված քննությամբ չհայտնաբերված, հանցագործության գործիք հանդիսացող դանակով մարմ-նական վնասվածքներ պատճառելու դիտավորությամբ հարվածներ է հասցրել նույն խնջույքի մասնակից, սեղանակից, Երևան քաղաքի Կուրղինյան 4-րդ շենքի 18 բնակարանի բնակիչ Ար-տակ Մարտիրոսի Մարտյանին և պատճառել ձախ նախաբազկի շրջանի կտրած լաթավոր վեր-քի, ձախ նախաբազկի, աջից որովայնի կողմնային պատի շրջանների չթափանցող ծակած-կտրած վերքերի ձևով, առողջության միջին ծանրության վնասի հատկանիշներ պարունակող մարմնական վնասվածքներ»։
Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքները.

Դատաքննությամբ պարզվեց, որ ամբաստանյալ Կարեն Հարությունյանը և վերջինիս հարևան, տուժող Արտակ Մարտյանը 2017թ. ապրիլի 11-ի երեկոյան մասնակցել են «Փարվա-նա» ռեստորանային համալիրում կազմակերպված խնջույքին։ Ժամը 20-ից մինչև 2030-ն ընկած ժամանակահատվածում ալկոհոլի ազդեցության տակ գտնված ամբաստանյալ Կ.Հարություն-յանը, նկատելով ծիծաղող տուժողին, վերհիշելով մինչև այդ՝ 2016թ. աշնանը, իրենց բակում ավտոմեքենայով ջրափոսի վրայով արագ անցնելու և հավաքված անձրևաջուրն իր վրա շփելու համար տուժողի հետ վիճաբանելու ընթացքում նրա կողմից իրեն մայր հայհոյելու մասին ու մտածելով, որ նա ծիծաղում է իր վրա, մոտեցել է իր հետ նույն սեղանի մոտ նստած տուժող Ա.Մարտյանին և առանց որևէ բան ասելու կամ արտահայտվելու իր մոտ ունեցած դանակով 2 անգամ հարվածել է նրան՝ նրա առողջությանը պատճառելով ձախ նախաբազկի շրջանի կտրած լաթավոր վերքի, ձախ նախաբազկի, աջից որովայնի կողմնային պատի շրջանների չթափանցող ծակած-կտրած վերքերի ձևով միջին ծանրության մարմնական վնասվածքներ։
Դատաքննությամբ չհաստատվեց, որ ամբաստանյալ Կ.Հարությունյանը խուլիգանական դրդումներով` Ա.Մարտյանի կողմից իր վրա ենթադրաբար ծիծաղելու անհիմն պատճառով, իր եսամոլությունից ելնելով, հասարակությանը չհարգելու, դրա շահերն անտեսելու, օրենքների և բարոյական նորմերի պահանջներն արհամարհելով, սեփական անձի «առավելություններն» ընդգծելու մոլուցքից մղված է հարվածել տուժողին։

Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.

Ամբաստանյալ Կարեն Հարությունյանի ցուցմունքի համաձայն՝ 2016թ. աշնանը, երբ ին-քը կանգնած է եղել իրենց բակում, տուժող Ա.Մարտյանն ավտոմեքենայով արագ անցել է ջրա-փոսի վրայով, ինչի հետևանքով դրա մեջ հավաքված անձրևաջուրը շփվել է իր վրա։ Այդ պատ-ճառով իրենց միջև վիճաբանություն է սկսվել, և Ա.Մարտյանն իրեն մայր է հայհոյել, որից հետո վիճաբանությանը խառնվել են իրենց հարևան Վանիկն ու ևս մեկ անձ և իրենց բաժանել են։
Դրանից հետո ինքը տուժողին չի հանդիպել։
Դեպքից բավական ժամանակ անց հարևաններով մասնակցել են «Փարվանա» ռեստո-րանում կազմակերպված խնջույքի, որին ներկա է եղել նաև Ա.Մարտյանը, ով սակայն իր հետ միևնույն սեղանի մոտ չի նստած եղել։ Խնջույքի ընթացքում ինքը շատ ոգելից խմիչք է օգտա-գործել։ Որոշ ժամանակ անց Ա.Մարտյանը մոտեցել ու նստել է իրենց սեղանի մոտ, և ինքը նկա-տել է, որ նա ծիծաղում է։ Տեսնելով դա, մոտեցել է տուժողին և առանց որևէ բառ ասելու 2 ան-գամ իր մոտ ունեցած դանակով հարվածել է նրան։ Հետո մի պահ «սառել է» և արագ հեռացել է ռեստորանից։ Ռեստորանից դուրս գալուց հետո ընկել ու կոտրել է ոտքը և այդ ժամանակ իր գրպանից ընկել են իր դանակն ու հեռախոսը։
Ինքը կես տարի անց տուժողին հարվածել է, ոչ թե ծիծաղելու, այլ նախկինում իրենց վի-ճաբանության ժամանակ իրեն հայհոյելու պատճառով, քանի որ իր սրտին դարդ է եղել, որ Ա. Մարտյանն իր մորն է հայհոյել։ Իրեն թվացել է, որ վերը նշվածի հետ կապված՝ խնջույքի ժա-մանակ Արտակն իր վրա է ծիծաղում։ Այդ մասին ասել է նաև իր եղբորը` Ռաֆայել Հարություն-յանին, բացատրելով, որ իրեն թվացել է, թե Արտակն իր վրա է ծիծաղում։
Եթե ինքը ոգելից խմիչքի ազդեցության տակ չլիներ, ապա նման բան չէր անի։
Տուժող Արտակ Մարտյանի ցուցմունքի համաձայն` ինքն ու ամբաստանյալը բնակվում են միևնույն շենքում։ 2016թ. աշնանն ինքն իր ավտոմեքենայով անցնելիս բակի ջրափոսի ջուրը շփել է Կարեն Հարությունյանի վրա և այդ պատճառով իրենց մեջ վիճաբանություն է ծագել, որի ընթացքում իրենք հայհոյել ու քաշքշել են միմյանց, սակայն բակում կանգնած մարդիկ, չի հի-շում, թե կոնկրետ ովքեր, բաժանել են իրենց։
Քանի որ վիճաբանության ընթացքում նաև հայհոյաքներ են տվել, չի բացառում, որ ամ-բաստանյալին նաև մայր հայհոյած լինի։
Նշված դեպքից բավական ժամանակ անց իրենք «Փարվանա» ռեստորանում խնջույքի են մասնակցել։ Ինքը մոտեցել է Կարենի մոտ 20 հոգանոց սեղանին ու նստել է նրանց հետ։ Քիչ անց զգացել է, որ ամբաստանյալը հարվածել է նախ իր մեջքին, հետո էլ ձախ ձեռքին, որից հե-տո վերջինս արագ հեռացել է ռեստորանից, իսկ իրեն տարել են հիվանդանոց և վիրակապել։ Մինչև հարվածելն իր ու Կարենի միջև ոչ մի միջադեպ, վիրավորական խոսքեր չեն եղել և ինքն էլ ոչ մի առիթ չի տվել Կարենին իրեն հարվածելու համար։ Բացի 2016թ. աշնանը տեղի ունեցած միջադեպից՝ Կարենն ուրիշ ոչ մի հիշելու բան իր դեմ չէր կարող ունենալ։
Քանի որ խնջույքի ընթացքում կատակներ են արել, չի բացառում, որ նաև ծիծաղած լինի, սակայն իր ծիծաղը չի վերաբերվել ամբաստանյալին։
Ինքն առիթ չի ունեցել հարցնելու Կարենին, թե նա ինչու է հարվածել իրեն։
Տուժող Ա.Մարտյանը, չառարկելով ամբաստանյալի այն բացատրությանը, որ նա հատու-ցել է իրեն պատճառված վնասը, հայտնեց, որ որևէ պահանջ չունի ամբաստանյալից և հաշտվել է նրա հետ։
Վկա Անդրանիկ Մովսիսյանի ցուցմունքի համաձայն` իրենք շենքի բնակիչներով «Փար-վանա» ռեստրանում ԱԺ ընտրությունների հետ կապված խնջույք են կազմակերպել։ Խնջույքին մասնակցել են նաև ամբաստանյալն ու տուժողը։ Հանկարծ իրարանցում է սկսվել և պարզվել է, որ Կարեն Հարությունյանը հարվածել է Արտակ Մարտյանին, սակայն մինչև հարվածելը նրանց միջև ոչ մի վիճաբանություն չի եղել։ Ինքը արյուն է նկատել Ա.Մարտյանի որովայնի աջ հատ-վածում։
Կ.Հարությունյանը սեղանի շուրջ իրեն ագրեսիվ չի պահել, նա նորմալ անձնավորություն է և ոչ մեկի նկատմամբ եսամոլություն կամ արհամարհանք չի դրսևորել։ Ինքը չի նկատել, որ տուժողը կոնկրետ ամբաստանյալի վրա ծիծաղի կամ հին դեպքեր արծարծվեն։
Ինքը հետագայում տուժողին հարցրել է, թե որն է եղել միջադեպի պատճառը, վերջինս էլ իրեն պատմել է, որ նախկինում իր ու ամբաստանյալի միջև ջրափոսի վրայով անցնելիս նրա վա ջուր շփելու պատճառով վիճաբանություն է եղել։ Լսելով դա, ենթադրել է, որ Կարենի` տուժողին հարվածելու պատճառը հնարավոր է, որ նախկին դեպքն է եղել։
Վկա Անուշավան Նազարեթյանի դատաքննությամբ հետազոտված նախաքննական ցուցմունքի համաձայն` 2017 թվականի ապրիլի 11-ի երեկոյան իրենց թաղամասի բնակիչներով հյուրընկալվել են «Փարվանա» ռեստորանում, որտեղ խնջույք է կազմակերպվել` կապված ԱԺ ընտրություններում ՀՀԿ կուսակցության տարած հաղթանակի կապակցությամբ։ Խնջույքին մասնակցել են նաև իրենց հարևաններ Կարեն Հարությունյանը և Արտակ Մարտյանը։ Արտակ Մարտյանը նստած է եղել իրենց սեղանի շուրջ` անմիջապես իր դիմաց, իսկ Կարեն Հարություն-յանն իրենց ուղղությամբ` սեղանի մյուս ծայրում։ Խնջույքի ժամանակ հաց են կերել, օգտագոր-ծել են օղի, ասել-խոսել ու քեֆ են արել, որևէ վիճաբանություն և կոնֆլիկտ չի եղել։ Ժամը 20-ի սահմաններում, երբ նույն ձևով նստած քեֆ անելիս են եղել, Արտակը նստած տեղից վեր է կա-ցել և շրջվել է դեպի աջ։ Նրա հետևում կանգնած է եղել Կարեն Հարությունյանը։ Արտակ Մարտ-յանի փորի աջ կողմում արյան հետքեր է նկատել։ Անհանգստանալով, վեր է կացել և մոտեցել է Արտակին։ Իր հետ միաժամանակ Արտակին է մոտեցել խնջույքին մասնակից, իրենց հարևան Անդրանիկը և փորձել են օգնել Արտակին։ Նկատել է, որ Կարեն Հարությունյանն այլևս այդտեղ չէ և հեռացել է։
Արտակ Մարտյանին Կարեն Հարությունյանն է մարմնական վնասվածքներ պատճառել, սակայն հարվածներ հասցնելու պահը չի տեսել։
Վկա Ա.Նազարեթյանը դատաքննությամբ պնդեց իր նախաքննական ցուցմունքը։
Վկա, ամբաստանյալի եղբայր Ռաֆայել Հարությունյանի ցուցմունքի համաձայն` դեպ-քի օրն ինքը տանն է եղել, երբ զանգահարել է իր մայրն ու հայտնել, որ Կարենը դանակով հար-վածել է իրենց հարևան Արտակին։ Եղբորը գտնելու նպատակով գնացել է ռեստորան, սակայն վերջինս այնտեղ չի եղել։ Երբ հանդիպել է եղբորը, վերջինս ոգելից խմիչքի ազդեցության տակ է եղել ու ոտքն էլ ջարդված է եղել։ Կ.Հարությունյանը հստակ չի կարողացել նշել, թե դեպքն ինչ-պես և ինչ պատճառով է եղել։ Չգիտի, թե եղբայրն ինչու է հարվածել Արտակին, քանի որ վեր-ջինս իրենց հարևանն է և իրենք լավ հարաբերությունների մեջ են։ Կ.Հարությունյանն իրեն չի ա-սել, որ նախկինում իր ու Արտակի միջև եղած միջադեպի պատճառով է հարվածել նրան։ Եղ-բայրն իրեն նաև պատմել է, որ խնջույքի ժամանակ իրեն թվացել է, որ Արտակն իր վրա ծիծաղել է։
Դատաբժշկական փորձաքննության 12.04.2017թ. թիվ 0664/հ եզրակացության համա-ձայն` Ա.Մարտյանի ստացած մարմնական վնասվածքները` ըստ բժշկական փաստաթղթերի տվյալների` ձախ նախաբազկի շրջանի կտրած լաթավոր վերքի, ձախ նախաբազկի, աջից որո-վայնի կողմնային պատի շրջանների չթափանցող ծակած-կտրած վերքերի ձևով, պատճառել են սուր ծակող-կտրող գործիքով, հնարավոր է որոշման մեջ նշված ժամկետում և պատճառել են ա-ռողջության միջին ծանրության վնաս` առողջության տևական քայքայումով` ի նկատի ունենա-լով վնասվածքների հետ անմիջական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը 21 օրից ա-վելի։
Դատաբժշկական փորձաքննության 02.06.2017թ. թիվ 115 եզրակացության համաձայն` փորձաքննության ներկայացված Ա.Մարտյանից վերցված արյան նմուշն ըստ արյան ABO իզո-շճաբանական համակարգի` պատկանում է արյան Օ խմբին։
Փորձաքնությանը ներկայացված ջեմպրի, անթև մայկայի, անդրավարտիքի, գոտու, կո-շիկների և թվով 2 բամբակե խծուծների վրա առկա կասկածելի արնանման հետքերում հաս-տատվել է արյան առկայություն, որն` ըստ արյան ABO իզոշճաբանական համակարգի` առա-ջացել է արյան Օ խումբ ունեցող որևէ անձից կամ անձանցից, այդ թվում հնարավոր էր առա-ջանար նաև Ա.Մարտյանից։
«Դեպքի վայրի զննության մասին» 11.04.2017թ. արձանագրության համաձայն` դեպքի վայր է հանդիսանում «Փարվանա» ռեստորանային համալիրը, որի առաջին հարկի հարկի սրա-հի կենտրոնական հատվածում` բեմահարթակից մոտ 20 մետր հեռավորության վրա, հատակին` սեղանների արանքում հայտնաբերվել են մի քանի հատ արնանման կարմրավուն հետքեր։
«Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին» 26.10.2017թ. որոշման համաձայն` տուժող Ար-տակ Մարտյանի հագին դեպքի պահին եղած ջեմպրը, անթև մայկան, անդրավարտիքը, գոտին և կոշիկները ճանաչվել են իրեղեն ապացույց։
«Դեպքի վայրի զննության մասին» 30.09.2017թ. արձանագրության համաձայն`դեպքի վայր է հանդիսացել Երևան քաղաքի Կուրղինյան 4-րդ շենքի առաջին մուտքի դիմացի հատ-վածը, որը շենքի մուտքից ուղղահայաց դիրքով գտնվում է 5 մետր հեռավորությայն վրա, այն ասֆալտապատ է, մի քիչ փոս ընկած վիճակում։ Զննության մասնակից Կարեն Հարությունյանը հայտարարել է, որ 2016 թվականի աշնանը Արտակ Մարտյանն իր վարած «Ջորի» մակնիշի ավտոմեքենայով շենքի բակով ընթանալու ժամանակ նշված վայրում կուտակված անձրևաջու-րը շփել է իր վրա, որի պատճառով իրենց մեջ վիճաբանություն է սկսվել։
«Հագուստ ներկայացնելու, զննելու և վերցնելու մասին» 11.04.2017թ. արձանագրության համաձայն` 2011թ. ապրիլի 11-ին«Աստղիկ» ԲԿ-ի սանիտարուհի Լ.Նաջարյանը սանսենյակում ներկայացրել է դեպքի կատարման պահին տուժող Արտակ Մարտյանի հագին եղած ջեմպրը, անթև մայկան, անդրավարտիքը, գոտին և կոշիկները, որոնց վրա եղել են հանցագործության հետքեր, որոնք զննվել են և փաթեթավորվել են։

Դատարանի վերլուծություն.

Դատարանը, վերլուծելով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն ու համակցու-թյան մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, գործի հանգամանք-ների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման վրա ձևավորված համոզմամբ հանգում է հետևության, որ սույն քրեական գործին վերաբերվող փոխկապակցված հավաստի ապացույց-ների բավարար ամբողջությամբ հաստատվում է, որ նախաքննության մարմինը, ճիշտ պարզե-լով գործի փաստական հանգամանքները, ամբաստանյալի արարքին տվել է սխալ քրեաիրա-վական գնահատական, որի արդյունքում նրա արարքը սխալմամբ որակվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով։
Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կե-տով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը պետք է վերաորակվի ՀՀ քրեական օրենս-գրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով, և ամբաստանյալ Կ.Հարությունյանի նկատմամբ պետք է դա-դարեցվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումն ու կարճվի թիվ ԵԿԴ/0286/01/17 քրեական գործի վարույթը՝ ամբաստանյալի հետ տուժող Ա.Մարտ-յանի հաշտության հիմքով, հետևյալ պատճառաբանություններով.
ՀՀ Սահմանադրության 61-րդ հոդվածն ամրագրում է« որ յուրաքանչյուր ոք ունի իր իրա-վունքների և ազատությունների արդյունավետ դատական պաշտպանության իրավունք։
ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի« հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք»։
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է։
2. Օրենքով սահմանված պատիժը« ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատ-ժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին»։
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվ-րոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն՝
«Յուրաքանչյուր ոք« երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտա-կանությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ« ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամ-կետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք (…) »։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասը սահմանում է« որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադ-րությունների վրա« այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ա-պացույցների բավարար ամբողջությամբ։
Շարադրված դրույթների վերլուծությունից երևում է« որ հանցանք գործելու մեջ անձի մե-ղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա« այն ենթակա է հիմնավորման գործին վերաբերող փոխկապակցված« հավաստի ապացույցների բավարար ամ-բողջությամբ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Դատավորը« ինչպես նաև հետաքննության մարմինը« քննիչը« դատախազը ապացույց-ները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապա-ցույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը« տեղը« եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խըս-տացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները« որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատա-վարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները« եթե այլ բան նախատես-ված չէ օրենքով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության« թույլատրե-լիության« իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարա-րության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը« քննիչը« դատախազը« դատավորը« ղեկա-վարվելով օրենքով« ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի« լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համա-ձայն՝ «Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կա-յացվում է միայն այն դեպքում« երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորու-թյունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաս-տանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված« եթե դատարանը« ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով« հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակ-ներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա« դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա« ամ-բաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբա-նելով« սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատավճռի նը-կարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...) 3) այն ապացույցները« որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները« ինչպես նաև այս կամ այն ապացույցն անար-ժանահավատ համարելու փաստարկները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետը պատասխանատվություն է նախատեսում խուլիգանական դրդումներով դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վը-նասվածք կամ առողջությանը որևէ այլ վնաս պատճառելու համար, որը վտանգավոր չէ կյանքի համար և չի առաջացրել սույն օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքներ, բայց առաջացրել է առողջության տևական քայքայում կամ ընդհանուր աշխատունակության մեկ եր-րորդից պակաս զգալի կայուն կորուստ։
Արարքի ճիշտ քրեաիրավական գնահատման համար խիստ կարևոր է հանցագործութ-յան շարժառիթի բացահայտումը՝ հատկապես այն դեպքերում, երբ այն ընդգրկված է քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի հոդվածի դիսպոզիցիայում՝ որպես տվյալ հանցակազմի պարտադիր հատկանիշ։ Խուլիգանական դրդումներով հանցագործությունը կատարվում է հասարակության և բարոյականության համընդհանուր ճանաչում ստացած նորմերի նկատմամբ բացահայտ ան-հարգալից վերաբերմունքի հողի վրա, երբ հանցավորի վարքագիծը բացահայտ մարտահրավեր է հասարակական կարգին և պայմանավորված է իրեն շրջապատին հակադրելու, նրա նկատ-մամբ արհամարհական վերաբերմունք ցուցադրելու ցանկությամբ։ Իրենց բովանդակությամբ խուլիգանական դրդումները ներկայացնում են բարդ շարժառիթ, որի մեջ միահյուսվում են ան-սահման եսամոլությունը, խեղաթյուրված պատկերացումներն անձնական ազատությունների սահմանների մասին, բիրտ ուժի պաշտամունքը, իր անձի «առավելությունները» ընդգծելու մո-լուցքը, «ինքնահաստատման» պահանջը, սանձարձակությունը, անպարկեշտ վարքագիծը, ցի-նիզմը, դաժանությունը, հանդգնությունը, ակնհայտ աննշան վիրավորանքի, չնչին առիթով ճիշտ արված դիտողության համար վրեժ լուծելը և այլն։ Խուլիգանական դրդումներով հանցագործու-թյուն կատարելիս հանցավորը գործում է ոչ այնքան տուժողի հետ ունեցած անձնական փոխ-հարաբերություններից ելնելով, որքան հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու ձգտումից։ Հանցագործության այս տեսակին բնորոշ են ոչ թե անձնական, այլ խուլիգանական շարժառիթ-ները, այսինքն՝ դրդումներ, մղումներ, որոնք ցույց են տալիս բացահայտ անհարգալից վերա-բերմունք համակեցության կանոնների և բարոյականության տարրական նորմերի նկատմամբ։ Փաստորեն խուլիգանական դրդումներով հանցագործությանը հատուկ է բազմաթիվ, այդ թվում նաև մրցակցային շարժառիթների առկայությունը, որի պայմաններում կարևոր է այն հիմնա-կան, առաջատար, գլխավոր շարժառիթը, որով ղեկավարվել է հանցավորը՝ արարքը կատարե-լիս։ Արարքը որպես խուլիգանական դրդումներով կատարված կամ հասարակ որակելու հար-ցում վճռորոշ նշանակություն ունի հանցագործության շարժառիթների, ինչպես նաև սուբյեկտիվ կողմը բնութագրող այլ հատկանիշների մանրակրկիտ ուսումնասիրությունը։
Դատարանն արձանագրում է, որ արարքի ճիշտ որակման համար էական նշանակութ-յուն ունի, թե արդյոք արարքը կատարվել է խուլիգանական դրդումներով, թե այդպիսի դրդում-ների բացակայության պայմաններում։ Հանցավորի արարքը ենթակա է որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով այն դեպքում, երբ հանցագործության հիմ-նական շարժառիթը խուլիգանական է, այսինքն` հանցավորի գործողություններում գերակայում է հասարակական կարգի նկատմամբ արհամարհանքը, այլ կերպ՝ երբ հանցագործությունը տե-ղի է ունենում որպես աննշան առիթին տրված պատասխան գործողություն և դրանով արտա-հայտվում է հանցավորի անհարգալից, արհամարհական վերաբերմունքը հասարակության նը-կատմամբ։
Այսպես, Վճռաբեկ դատարանը Շահեն Հախվերդյանի վերաբերյալ գործով 2012թ.-ի մարտի 30-ի որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(...) Խուլիգանություն կատարող անձը ոչ միայն գիտակցում է, որ իր գործողություննե-րով խախտում է հասարակական կարգն ու բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք է դրսևո-րում հասարակության նկատմամբ, այլև ցանկանում է դա։ Այլ խոսքով՝ խուլիգանության օբյեկ-տիվ կողմը կազմող արարքները կատարող անձը ցանկանում է կոպիտ կերպով խախտել հասա-րակական կարգը և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել, այլ ոչ թե գիտակցաբար թույլ է տալիս վերոնշյալ հետևանքների՝ հասարակական կարգի խախտման և բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման հնարավորությունը։
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ոչ բոլոր դեպքերում է, որ այլ հանցակազմի հատկանիշներ պարունակող արարք կատարելը, որն իրենում բովանդա-կում է նաև հասարակական կարգի կոպիտ խախտման և հասարակության նկատմամբ անհար-գալից վերաբերմունքի դրսևորման տարրեր (օրինակ՝ կենցաղային հողի վրա, անձնական դրդա-պատճառներով հասարակական վայրերում առաջացած ծեծկռտուքն ու վիճաբանությունը, ո-րոնք արտաքնապես ընկալվում են որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգա-լից վերաբերմունք) կարող է որակվել խուլիգանություն։
24. Սույն որոշման նախորդ կետում և համապատասխանաբար նաև Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ շարադրված դիրքորոշումների հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձա-նագրում է, որ արարքը խուլիգանություն որակելու համար էական նշանակություն ունի դրա բը-նույթն ու կատարման շարժառիթը։
Զարգացնելով Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորո-շումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանությունը կարող է կատարվել խուլիգանական դրդումներով, որը դրսևորվում է հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախ-տելու, հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու ձըգտ-մամբ։ Խուլիգանական դրդումների հիմքում ընկած են նաև անձի անզուսպ եսամոլությունը, սե-փական անձի առավելությունն ընդգծելու միջոցով ներքին բավականություն ստանալու, զվար-ճանալու ձգտումը։
Խուլիգանություն կատարող անձն ինքնահաստատվում է, ձգտում հակահասարակական վարքագծով ապացուցել իր անկախությունը հասարակության մեջ ընդունված վարքագծի կա-նոններից, իր անձը հակադրելով հասարակությանը՝ ցույց տալ իր գերակայությունը և այլն։
25. Ինչպես նշվել է սույն որոշման 21-րդ և 23-րդ կետերում, անձը կարող է սույն որոշման 24-րդ կետում նշված նպատակներին հասնել տարբեր արարքներով, որոնք կարող են նույնիսկ համընկնել ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված որոշակի հանցակազմերի օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքների հետ, սակայն արարքը խուլիգանություն կամ այլ հանցագործություն որա-կելու հարցի լուծումը յուրաքանչյուր կոնկրետ դեպքում կախված է արարքի շարժառիթից, ինչ-պես նաև հանցավորի հետապնդած նպատակից։
26. Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ խուլիգանական դրդումներն ան-հրաժեշտ է սահմանազատել արարքը կատարելու պահին անձի մոտ առկա հուզական վիճա-կից, որն անձի մոտ առաջացնում է լարվածություն, էմոցիոնալ բռնկվածություն և այլն։ Մասնա-վորապես, եթե արարքն սկսվել է կենցաղային հողի վրա առաջացած վեճի կամ տուժողի հակա-օրինական կամ հակաբարոյական վարքագծի հետևանքով, ապա անհրաժեշտ է պարզել՝ արդ-յոք անձի արարքը (հայհոյանքներ տալը կամ այլ վարքագիծը) ստեղծված իրավիճակին հա-մարժեք հուզական դրսևորում է, թե ուղղված է դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելուն, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհար-գալից վերաբերմունք դրսևորելով։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ այն դեպքում, երբ հանցա-վորի վարքագիծն ուղղված է կոնկրետ անձի, պայմանավորված է նրա հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագծով և հանդիսանում է հանցավորի հուզական վիճակի արտահայ-տություն, խուլիգանության հանցակազմը բացակայում է։
27. Հիմք ընդունելով սույն որոշման 14-26-րդ կետերում ձևավորված իրավական դիրքորո-շումները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ արարքը խուլիգանություն կարող է որակվել այն դեպքում, երբ անձի մոտ առկա են խուլիգանական դրդումներ։ Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, Վճռա-բեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ արարքը խուլիգանություն կարող է որակվել նաև այն դեպքերում, երբ անձի մոտ առկա են հանցանքի կատարման այլ դրդումներ, սակայն հան-ցանքի կատարման ընթացքում ձևավորվում են խուլիգանական դրդումներ, այլ խոսքով՝ արարքը կվերաճի խուլիգանության՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտման, որը դրսևորվել է հա-սարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով։
28. Ինչպես նշվել է սույն որոշման 22-րդ և համապատասխանաբար նաև Ա.Խաչատրյա-նի գործով որոշման մեջ, խուլիգանության վերաբերյալ գործերով անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև տուժողի վարքագիծը։ Զարգացնելով վերոնշյալ դիրքորոշումը Վճռաբեկ դատարանն ար-ձանագրում է, որ այն դեպքում, երբ խուլիգանական գործողությունները կատարվել են կենցա-ղային հողի վրա առաջացած վեճի արդյունքում, ապա նախ անհրաժեշտ է պարզել, թե ով է հանդիսացել վեճը նախաձեռնողը։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը չի կարող որակվել որպես խուլիգանություն, եթե վիճաբանությունն առաջանում է տուժողի ոչ իրավաչափ վարքագծի հետևանքով և, հետևաբար, հանցանք կատարած անձի մոտ բացակայում են խուլիգանական դրդումները։ Նման պարագայում արարքը կարող է խուլիգա-նություն որակվել միայն այն դեպքում, երբ խուլիգանական դրդումներն առաջանան հետագա-յում և արարքը վերաճի խուլիգանության (տե՛ս սույն որոշման 27-րդ կետը)։
29. Ելնելով սույն որոշման 14-28-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունից՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը չի կարող որակվել որպես խուլիգանություն (ՀՀ քրեա-կան օրենսգրքի 258-րդ հոդված) այն դեպքերում, երբ`
ա) արարքը կատարվում է ոչ հասարակական վայրում և (կամ) հասարակության անդամ-ների բացակայությամբ,
բ) արարքի հետևանքով հասարակությանը լուրջ անհանգստություն չի պատճառվել,
գ) հանցավորի գործողությունները պայմանավորված են տուժողի հակաօրինական, հա-կաբարոյական վարքագծով և ուղղված են նրա, այլ ոչ թե հասարակության դեմ,
դ) բացակայում են խուլիգանական դրդումները, իսկ անձի արարքները պայմանավորված են նրա հուզական վիճակով,
ե) հասարակական կարգի կոպիտ խախտման նկատմամբ դրսևորվել է անզգուշություն,
զ) հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտող արարքը համընկնում է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված այլ հանցակազմի հատկանիշների հետ, սակայն դրա կատարմամբ հանցավորը հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակ չունի,
է) այլ դրդումներով կատարված հանցանքը չի վերաճել հասարակական կարգի կոպիտ խախտման, որը դրսևորվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբեր-մունքով (...)»։
Ս.Հունիկյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը նշել է« որ հանցավորի դիտավորության ուղղվածության հարցը լուծելիս անհրաժեշտ է ելնել հանցագործության բոլոր հանգամանքների համակցությունից և հաշվի առնել« մասնավորապես« հանցավոր արարքի կա-տարման եղանակը« վնասվածքներ հասցնելիս օգտագործվող գործիքները (զենքը)« մարմնա-կան վնասվածքների քանակը« բնույթը և տեղակայումը (օրինակ` մարդու կենսականորեն կա-րևոր օրգանների վնասումը)« ինչպես նաև հանցավորի և տուժողի վարքագիծը հանցագործու-թյանը նախորդող և հաջորդող պահերին« նրանց փոխհարաբերությունները« հանցավորի կողմից հանցավոր գործողությունների դադարեցման պատճառները և այլն։ Կատարված հանցանքին քրեաիրավական ճիշտ գնահատական տալու համար կարևոր նշանակություն ունի այնպիսի հատկանիշների բացահայտումը« ինչպիսիք են հանցանքի կատարման շարժառիթներն ու նպա-տակը (տե՛ս Սամվել Գրիգորի Հունիկյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի փետրվարի 29-ի թիվ ՎԲ-11/08 որոշումը)։
Սույն քրեական գործով ամբաստանյալին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի հա-մար, որ նա խուլիգանական դրդումներով` տուժողի կողմից իր վրա ենթադրաբար ծիծաղելու անհիմն պատճառով, իր եսամոլությունից ելնելով, հասարակությունը չհարգելու, դրա շահերն անտեսելու, օրենքների և բարոյական նորմերի պահանջներն արհամարհելով, սեփական անձի առավելություններն ընդգծելու մոլուցքից մղված քննությամբ չհայտնաբերված, հանցագործութ-յան գործիք հանդիսացող դանակով մարմնական վնասվածքներ պատճառելու դիտավորութ-յամբ հարվածներ է հասցրել տուժողին։
Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ արարքը համարվում է խուլիգանական դրդումներով կատարված, երբ հանցավորն այն կատարում է առանց առիթի, կամ չնչին առիթն օգտագործելով, այսինքն՝ երբ առիթն ու դրա պատասխան ռեակցիան (պատասխան գործողութ-յունը) գտնվում են ակնհայտ անհամապատասխանության մեջ, երբ հանցավորի գործողութ-յունները ենթադրյալ առիթին կամ դրդապատճառին ի պատասխան լինում են ակնհայտ ոչ ադեկվատ ու ոչ համարժեք, ինչն ընդգրկվում է նաև հանցավորի գիտակցությամբ։ Ընդ որում, եթե հանցավորի և տուժողի միջև ծագած վիճաբանության ընթացքում հանցավորի կողմից բըռ-նություն է գործադրվում, ապա անձի արարքը չի կարող որակվել որպես խուլիգանական դըր-դումներով կատարված, եթե վիճաբանության կամ կռվի նախաձեռնողը հանդիսացել է տուժողը, ինչպես նաև այն դեպքում, երբ նման վիճաբանության կամ կռվի պատճառ է հանդիսացել վեր-ջինիս հակաբարոյական կամ հակաիրավական վարքագիծը։
Խուլիգականական դրդումների համար բնութագրական է ձգտումը սեփական գործողութ-յունների ցուցադրականությանն ու հրապարակայնությանը՝ արտահայտելու համար ակնհայտ արհամարհանքը` հասարակության մեջ ընդունված վարքագծի կանոնների հանդեպ, երբ հան-ցավորը ձգտում է հակադրել սեփական վարքագիծը հասարակական կարգին, արտահայտել արհամարհանք շրջապատի հանդեպ, բիրտ ուժ ցուցադրել, վրեժխնդիր լինել չնչին վիրավո-րանքի համար և այլն։
Հատկանշական է, որ ի տարբերություն խուլիգանության, որը դասվում է ձևական հան-ցակազմերի շարքին և սուբյեկտիվ կողմից դրսևորվում է միմիայն ուղղակի դիտավորությամբ, խուլիգանական դրդումներով առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառելը նյութական հանցակազմի տեսակ է, որի սուբյեկտիվ կողմը կարող է դրսևորվել ինչպես ուղղակի, այնպես էլ անուղղակի դիտավորությամբ, երբ գիտակցելով սեփական գործողությունների հանրորեն վտանգավոր բնույթը, հանցավորը գիտակցում է, որ իր գործողությունների արդյունքում տուժողի առողջությանը կարող է վնաս հասցվել և ցանկանում կամ գիտակցաբար թույլ է տալիս դրանց վրա հասնելը։ Եթե խուլիգանական դրդումներով արարքը կատարվում է ուղղակի դիտավորու-թյամբ, ապա տուժողի առողջությանը վնաս հասցնելը հանդիսանում է նպատակ, որին ուղղված են հանցավորի գործողությունները, իսկ եթե արարքը դրսևորվում է անուղղակի դիտավորու-թյամբ, ապա նման նպատակը բացակայում է։
Դատարանը, արժանահավատ համարելով ամբաստանյալի ցուցմունքները, արձանա-գրելով, որ դրանք չեն հերքվում տուժողի կողմից և որևէ այլ ապացույցով, սույն գործի փաստա-կան տվյալների և ապացույցների համակցված գնահատմամբ հաստատված է համարում, որ ամբաստանյալ Կ.Հարությունյանը և տուժող Ա.Մարտյանը դեպքից մոտ կես տարի առաջ վի-ճաբանել են, որի ընթացքում տուժողն ամբաստանյալին մայր է հայհոյել։
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ ինչպես նախաքըն-նության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Կարեն Հարությունյանն ա-ռաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել մասնակի՝ ցուցմունք տալով, որ դանա-կով ինքն է հարվածել տուժող Ա.Մարտյանին՝ ցանկանալով պատժել նրան, քանի որ նկատելով նրան, վերհիշել է իրենց միջև նախկինում տեղի ունեցած վիճաբանությունը, որի ընթացքում տու-ժողն իրեն մայր է հայհոյել։
Դատաքննությամբ ամբաստանյալը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ խնջույքի ժամանակ ինքը շատ ոգելից խմիչք է օգտագործել։ Հետո նկատել է, որ Ա.Մարտյանը ծիծաղում է։ Ինքը մոտեցել է սեղանի շուրջ նստած տուժողին և առանց որևիցե բառ խոսելու 2 անգամ հարվածել է նրան իր մոտ եղած դանակով։ Ինքը կես տարի անց տուժողին հարվածել է, ոչ թե ծիծաղելու, այլ նախկինում իրենց վիճաբանության ժամանակ իրեն հայհոյելու պատճառով, քանի որ իր սրտին դարդ էր եղել, որ Ա.Մարտյանն իր մորն էր հայհոյել։
Դատարանն արձանագրում է, որ նախաքննությամբ ամբաստանյալի հայտնած տվյալ-ները հերքող որևէ ապացույց ձեռք չի բերվել և այդպիսիք ձեռք չբերվեցին նաև դատաքննու-թյամբ։
Դատարանը նաև արձանագրում է, որ դատաքննությամբ չհաստատվեց, որ ամբաստան-յալ Կ.Հարությունյանը տուժող Ա.Մարտյանի նկատմամբ հանցավոր ոտնձգությունը կատա-րելիս իր եսամոլությունից ելնելով, հասարակությանը չհարգելու, դրա շահերն անտեսելու, օ-րենքների և բարոյական նորմերի պահանջներն արհամարհելով ու սեփական անձի առավելու-թյուններն ընդգծելու մոլուցքից մղված է գործել, ինչպես նշված է նրան առաջադրված մեղադ-րանքում։
Նշվածից հետևում է, որ նման պայմաններում խոսք լինել չի կարող վնասվածքները խու-լիգանական դրդումներով տուժողին պատճառելու մասին։
Դատարանի կողմից որպես արժանահավատ գնահատվող ապացույցներով` ամբաս-տանյալի, տուժողի և վկաների ցուցմունքներով, հաստատվեց նաև, որ ամբաստանյալն առանց որևէ բառ ասելու, առանց վիճաբանելու, առանց հայհոյելու ուղղակի մոտեցել է տուժողին և իր մոտ եղած դանակով հարվածել է նրան, որից հետո արագ հեռացել է։
Այլ կերպ ասած, դատաքննությամբ ձեռք չբերվեց որևէ ապացույց այն մասին, որ ամ-բաստանյալը տուժողին հարվածներ է հասցրել չնչին շարժառիթով` ծիծաղելու համար։
Այսպիսով, դատարանը հանգում է, եզրակացության, որ ամբաստանյալի արարքի հե-տևանքով հասարակությանը լուրջ անհանգստություն չի պատճառվել, ամբաստանյալի գործո-ղությունները պայմանավորված են եղել նախկինում նրա ու տուժողի միջև տեղի ունեցած վիճա-բանության ընթացքում տուժողի դրսևորած հակաբարոյական վարքագծով և ուղղված եղել տու-ժողի, այլ ոչ թե հասարակության դեմ, ամբաստանյալի արարքում բացակայում են խուլիգա-նական դրդումները, նրա արարքը պայմանավորված է եղել նրա հուզական վիճակով, նա հա-սարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակ չի ունեցել և նրա կատարված հանցանքը չի վերաճել հասարակական կարգի կոպիտ խախտման, որը դրսևորվել է հասարակության նկատ-մամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով։
Միաժամանակ, փաստելով, որ ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքից չի հե-տևում, որ նրան մեղադրանք է առաջադրվել չնչին առիթով խուլիգանական դրդումներով հան-ցագործություն կատարելու համար, դատարանը հարկ է համարում անդրադառնալ նախաքննու-թյան մարմնի այն հիմնավորումներին, որոնցով փորձ է արվել հերքելու ամբաստանյալի պատ-ճառաբանությունները։
Մեղադրական եզրակացությունում նշվել է. «Այնուամենայնիվ« անհրաժեշտ է նշել նաև« եթե անգամ 2016 թվականի աշնանը գործով տուժող Արտակ Մարտյանի կողմից մեղադրյալ Կարեն Հարությունյանի վրա անձրևաջուր շփելու պատճառով նրանց մեջ միջադեպ է եղել« որի ընթացքում տուժող Արտակ Մարտյանը սրբությունը վիրավորող հայհոյանք է հնչեցրել մե-ղադրյալ Կարեն Հարությունյանի հասցեին և վերջինս տուժող Արտակ Մարտյանից վրեժխնդիր լինելու պատճառով դիտավորությամբ նրա առողջության միջին ծանրության վնաս է պատճա-ռել« ապա դա նույնպես համարվում է չնչին առիթով՝ այսինքն խուլիգանական դրդումներով կա-տարված հանցավոր արարք« քանի որ այդ դեպից անցել է բավականին ժամանակ՝ շուրջ վեց ամիս« և մեղադրյալ Կարեն Հարությունյանը« բնակվելով տուժող Արտակ Մարտյանի հետ միև-նույն շենքում« իրական հնարավորություն է ունեցել վրեժխնդիր լինել տուժող Արտակ Մարտ-յանից« սակայն այդ ուղղությամբ որևէ արարք չի կատարել»։
Անհասկանալի է, թե նախաքննության մարմինը ինչպես է որոշել, որ ամբաստանյալի կողմից որպես սրբություն ընդունվող նրա մորը հայհոյելը պետք է համարվի չնչին առիթ, և որ նրան մեղսագրվող արարքը կատարվել է խուլիգանական դրդումներով« «քանի որ այդ դեպքից անցել է բավականին ժամանակ՝ շուրջ վեց ամիս« և մեղադրյալ Կարեն Հարությունյանը« բնակ-վելով տուժող Արտակ Մարտյանի հետ միևնույն շենքում« իրական հնարավորություն է ունեցել վրեժխնդիր լինել տուժող Արտակ Մարտյանից« սակայն այդ ուղղությամբ որևէ արարք չի կա-տարել»։
Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական գործում առկա չէ որևէ ապացույց այն մա-սին, որ նախաքննության մարմինը որևէ կերպ վերլուծել է ամբաստանյալի բարոյահոգեբանա-կան կերպարը, որից կարելի է հանգել եզրակացության, որ նրա մորը հայհոյելու դեպքում նա դեպքից վեց ամիս անց կարող էր մոռանալ հասցված վիրավորանքը և չմտածել վրեժխնդրու-թյան մասին, կամ որ նա իրական հնարավորություն է ունեցել վրեժխնդիր լինել տուժող Արտակ Մարտյանից, ինչը չի կատարել վեց ամսվա ընթացքում։
Մեղադրական եզրակացությամբ չի հիմնավորվել, որ միևնույն շենքում բնակվելու հան-գամանքը պետք է համարվի բավարար պայման, որպեսզի անձը վեց ամսվա ընթացքում վրեժ-խնդիր լինի իրեն վիրավորած անձին։
Այսինքն, դատարանը գտնում է, որ վերը նշված հիմնավորումները նախաքննության մարմնի՝ քրեական գործի փաստական հանգամանքներով և ապացույցներով չհիմնավորված ենթադրությունն է, ինչը չի կարող համարվել բավարար՝ ամբաստանյալի պատճառաբանությու-նը հերքելու և նրա ցուցմունքն անարժանահավատ համարելու համար։
Այսպիսով, հաշվի առնելով Վճառաբեկ դատարանի վերը նշված իրավական դիրքորո-շումները, չփարատված կասկածները մեկնաբանելով հօգուտ ամբաստանյալ Կ.Հարությույանի, դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների համակցությամբ ու փաստական հանգա-մանքների վերլուծությամբ և դրանց գնահատմամբ դատարանը հանգում է եզրակացության, որ ամբաստանյալը տուժողի առողջությանը դիտավորությամբ պատճառել է միջին ծանրության վը-նաս՝ առանց խուլիգանական դրդումների, հետևաբար՝ նրան առաջադրված մեղադրանքը պետք է վերաորակվի, և նա պետք է պատասխանատվության ենթարկվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար։
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ դատաքննությամբ տուժողը և ամբաստանյալը հայ-տարարեցին, որ հաշտվել են միմյանց հետ, ու հաշվի առնելով հաշտության հիմքով գործի վա-րույթը կարճելու վերաբերյալ ԵԱՔԴ/0157/01/10 գործով 20.04.2012թ-ին կայացված որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումը, գտնում է, որ առկա է գործի վարույթը կարճելու հիմք, ուստի՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ և 183-րդ հոդ-վածների համաձայն ամբաստանյալ Կ.Հարությունյանի նկատմամբ պետք է դադարեցվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումն ու կարճվի թիվ ԵԿԴ/0286/01/17 քրեական գործի վարույթը։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի համա-ձայն` քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել« իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման« եթե նույն օրենսգրքով նախա-տեսված դեպքերում տուժողը հաշտվել է կասկածյալի կամ մեղադրյալի հետ« իսկ նույն օրենս-գրքի 183-րդ հոդվածի համաձայն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով նա-խատեսված հանցագործության վերաբերյալ գործերը հարուցվում են ոչ այլ կերպ« քան տուժողի բողոքի հիման վրա« և կասկածյալի կամ մեղադրյալի կամ ամբաստանյալի հետ նրա հաշտվելու դեպքում ենթակա է կարճման։
Դատարանը« քննության առնելով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցը, գտնում է, որ տուժող Արտակ Մարտյանի հագին դեպքի պահին եղած ջեմպրը, անթև մայկան, անդրավար-տիքը, գոտին և կոշիկները պետք է հանձնվեն տուժող Ա.Մարտյանի տնօրինմանը։
Դատարանը« քննության առնելով խափանման միջոցի հարցը« գտնում է« որ ամբաստան-յալ Կ.Հարությունյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորա-գրությունը« սույն որոշումն ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերացվի։
Վերոգրյալների հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ« 119-րդ, 183-րդ ու 313-րդ հոդվածներով` դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Ամբաստանյալ ԿարենՌազմիկիՀարությունյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդ-վածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը վերաորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Ամբաստանյալ ԿարենՌազմիկիՀարությունյանի նկատմամբ դադարեցնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումն ու կարճել ԵԿԴ/0286/01/17 քրեական գործի վարույթը՝ ամբաստանյալի հետ տուժող Ա.Մարտյանի հաշտության հիմքով։
Իրեղեն ապացույցը՝ տուժող Արտակ Մարտյանի հագին դեպքի պահին եղած ջեմպրը, անթև մայկան, անդրավարտիքը, գոտին և կոշիկները հանձնել տուժող Ա.Մարտյանի տնօրին-մանը։
Կ.Հարությունյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստո-րագրությունը, որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերացնել։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։

ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ











ԵԿԴ/0286/01/17
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՔՐԵԱԿԱՆ ՀԵՏԱՊՆԴՈՒՄԸ ԴԱԴԱՐԵՑՆԵԼՈՒ ԵՎ ԳՈՐԾԻ
ՎԱՐՈՒՅԹԸ ԿԱՐՃԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

12 հունիսի 2018թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը` նախագա-հությամբ դատավոր Գ.Պողոսյանի« քարտուղարությամբ` Ն.Թումանյանի, մասնակցությամբ` մեղադրող Վ.Պետրոսյանի« տուժող Ա.Մարտյանի, պաշտպան Գ.Մելիքյանի« ամբաստանյալ ԿարենՌազմիկի Հարությունյանի` (ծնված 19.02.1964թ. ք.Երևանում« ազգությամբ հայ« ՀՀ քա-ղաքացի« ամուսնացած, խնամքին 2 անձ, միջնակարգ կրթությամբ, առողջ« չդատված« չի աշ-խատում, բնակվում է` ք.Երևան« Արարատյան 2-րդ զանգված, 4-րդ շենք, բնակարան հ. 36« ար-գելանքի տակ չէ) դատարանում՝ դռնբաց դատական նիստում« քննության առնելով ամբաստան-յալ Կ.Հարությունյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով քրեական գործը«
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

Ոստիկանության Մալաթիայի բաժնի ավագ հետաքննիչ Ա.Մնացականյանը 11.05.2017թ. որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով հարուցել էթիվ 16173817 քրեական գործն ու այն ընդունել է իր վարույթ։
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Մ.Ստեփանյանը 18.05.2017թ. որոշմամբ թիվ 16173817 քրեական գործն ընդունել է իր վարույթ։
Քննիչի 07.07.2017թ. որոշմամբ Կ.Հարությունյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կե-տով, իսկ նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ որպես խափանման միջոց`Կ.Հարությունյանի նկատ-մամբ ընտրվել է ստորագրություն՝ չհեռանալու մասին։
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Արմենակյանը 07.10.2017թ. որոշմամբ թիվ 16173817 քրեական գործն ընդունել է իր վարույթ։
2017թ. նոյեմբերի 7-ին թիվ 16173817 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրա-վասության առաջին ատյանի դատարան` ըստ էության քննելու համար։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի (դատավոր Գ.Պողոսյան) 2017թ. նոյեմբերի 13-ի որոշմամբ Կարեն Ռազմիկի Հարությունյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 2017թ. նոյեմբերի 27-ի որոշմամբ նշանակվել է դատաքննության։
Ամբաստանյալ Կարեն Հարությունյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. «2017 թվականի ապ-րիլի 11-ին` ժամը 20։00-ից մինչև 20։30-ն ընկած ժամանակահատվածում Փարվանա ռեստորա-նային համալիրում խնջույքի ժամանակ խուլիգանական դրդումներով` Արտակ Մարտիրոսի Մարտյանի կողմից իր վրա ենթադրաբար ծիծաղելու անհիմն պատճառով, իր եսամոլությունից ելնելով, հասարակությունը չհարգելու, դրա շահերն անտեսելու, օրենքների և բարոյական նոր-մերի պահանջներն արհամարհելով, սեփական անձի առավելություններն ընդգծելու մոլուցքից մղված քննությամբ չհայտնաբերված, հանցագործության գործիք հանդիսացող դանակով մարմ-նական վնասվածքներ պատճառելու դիտավորությամբ հարվածներ է հասցրել նույն խնջույքի մասնակից, սեղանակից, Երևան քաղաքի Կուրղինյան 4-րդ շենքի 18 բնակարանի բնակիչ Ար-տակ Մարտիրոսի Մարտյանին և պատճառել ձախ նախաբազկի շրջանի կտրած լաթավոր վեր-քի, ձախ նախաբազկի, աջից որովայնի կողմնային պատի շրջանների չթափանցող ծակած-կտրած վերքերի ձևով, առողջության միջին ծանրության վնասի հատկանիշներ պարունակող մարմնական վնասվածքներ»։
Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքները.

Դատաքննությամբ պարզվեց, որ ամբաստանյալ Կարեն Հարությունյանը և վերջինիս հարևան, տուժող Արտակ Մարտյանը 2017թ. ապրիլի 11-ի երեկոյան մասնակցել են «Փարվա-նա» ռեստորանային համալիրում կազմակերպված խնջույքին։ Ժամը 20-ից մինչև 2030-ն ընկած ժամանակահատվածում ալկոհոլի ազդեցության տակ գտնված ամբաստանյալ Կ.Հարություն-յանը, նկատելով ծիծաղող տուժողին, վերհիշելով մինչև այդ՝ 2016թ. աշնանը, իրենց բակում ավ-տոմեքենայով ջրափոսի վրայով արագ անցնելու և հավաքված անձրևաջուրն իր վրա շփելու հա-մար տուժողի հետ վիճաբանելու ընթացքում նրա կողմից իրեն մայր հայհոյելու մասին ու մտա-ծելով, որ նա ծիծաղում է իր վրա, մոտեցել է իր հետ նույն սեղանի մոտ նստած տուժող Ա.Մարտ-յանին և առանց որևէ բան ասելու կամ արտահայտվելու` իր մոտ ունեցած դանակով 2 անգամ հարված է նրան՝ նրա առողջությանը պատճառելով ձախ նախաբազկի շրջանի կտրած լաթավոր վերքի, ձախ նախաբազկի, աջից որովայնի կողմնային պատի շրջանների չթափանցող ծակած-կտրած վերքերի ձևով միջին ծանրության մարմնական վնասվածքներ։
Դատաքննությամբ չհաստատվեց, որ ամբաստանյալ Կ.Հարությունյանը խուլիգանական դրդումներով` Ա.Մարտյանի կողմից իր վրա ենթադրաբար ծիծաղելու անհիմն պատճառով, իր եսամոլությունից ելնելով, հասարակությանը չհարգելու, դրա շահերն անտեսելու, օրենքների և բարոյական նորմերի պահանջներն արհամարհելով, սեփական անձի «առավելություններն» ընդգծելու մոլուցքից մղված է հարվածել տուժողին։

Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.

Ամբաստանյալ Կարեն Հարությունյանի ցուցմունքի համաձայն՝ 2016թ. աշնանը, երբ ին-քը կանգնած է եղել իրենց բակում, տուժող Ա.Մարտյանն ավտոմեքենայով արագ ընթացել է ջրափոսի վրայով և դրա մեջ հավաքված անձրևաջուրը շփել է իր վրա։ Այդ պատճառով իրենց միջև վիճաբանություն է սկսվել, և Ա.Մարտյանն իրեն մայր է հայհոյել, որից հետո վիճաբանու-թյանը խառնվել են իրենց հարևան Վանիկն ու ևս մեկ անձ և իրենց բաժանել են։ Դրանից հետո ինքը տուժողին չի հանդիպել, այլ միայն հեռվից է տեսել։
Դեպքից բավական ժամանակ անց հարևաններով մասնակցել են «Փարվանա» ռեստո-րանում կազմակերպված խնջույքի, որին մասնակցել է նաև Ա.Մարտյանը, ով սակայն իր հետ միևնույն սեղանի մոտ չի նստած եղել։ Խնջույքի ընթացքում ինքը շատ ոգելից խմիչք է օգտա-գործել։ Որոշ ժամանակ անց Ա.Մարտյանը մոտեցել և նստել է իրենց սեղանի մոտ, և ինքը նկա-տել է, որ նա ծածաղում է։ Տեսնելով դա, մոտեցել է տուժողին և առանց որևէ բառ ասելու 2 ան-գամ իր մոտ ունեցած դանակով հարվածել է նրան։ Հետո մի պահ «սառել է» և արագ հեռացել է ռեստորանից։ Ռեստորանից դուրս գալուց հետո ընկել ու կոտրել է ոտքը և այդ ժամանակ իր գրպանից ընկել են իր դանակն ու հեռախոսը։
Ինքը մեկ ու կես տարի անց տուժողին հարվածել է, ոչ թե ծիծաղելու, այլ նախկինում իրենց վիճաբանության ժամանակ իրեն հայհոյելու պատճառով, քանի որ իր սրտին դարդ է եղել, որ Ա.Մարտյանն իր մորն է հայհոյել։ Իրեն թվացել է, որ վերը նշվածի հետ կապված Արտակն իր վրա է ծիծաղում։ Այդ մասին ասել է նաև իր եղբորը` Ռաֆայել Հարությունյանին, բացատրելով, որ իրեն թվացել է, թե Արտակն իր վրա է ծիծաղում։
Ամբաստանյալ Կ.Հարությունյանը նաև նշեց, որ եթե ինքը ոգելից խմիչքի ազդեցության տակ չլիներ, ապա նման բան չէր անի։
Տուժող Արտակ Մարտյանի ցուցմունքի համաձայն` ինքն ու ամբաստանյալը բնակվում են միևնույն շենքում։ 2016թ. աշնանը ինքն իր մեքենայով անցնելիս բակի ջրափոսի ջուրը շփել է Կարեն Հարությունյանի վրա և այդ պատճառով իրենց մեջ վիճաբանություն է ծագել։ Վիճաբա-նության ժամանակ իրենք հայհոյել ու քաշքշել են միմյանց, սակայն բակում կանգնած մարդիկ, չի հիշում, թե կոնկրետ ովքեր, բաժանել են իրենց։ Դրանից հետո ինքը նշանակություն չի տվել այդ վիճաբանությանը և անգամ իրենք բարևել են միմյանց։
Նշված դեպքից բավական ժամանակ անց իրենք «Փարվանա» ռեստորանում խնջույքի են մասնակցել։ Ինքը մոտեցել է Կարենի սեղանին և մոտ 20 հոգով նստած են եղել սեղանի շուրջ ու հանկարծ ինքը զգացել է, որ ամբաստանյալը հարվածել է նախ իր մեջքին, հետո էլ ձախ ձեռ-քին, որից հետո վերջինս արագ հեռացել է ռեստորանից, իսկ իրեն տարել են հիվանդանոց և վի-րակապել։ Մինչև հարվածելն իր ու Կարենի միջև ոչ մի միջադեպ, վիրավորական խոսքեր չեն եղել և ինքն էլ ոչ մի առիթ չի տվել Կարենին իրեն հարվածելու համար։ Գտավ, որ բացի 2016թ. աշնանը տեղի ունեցած միջադեպից Կարենը ուրիշ ոչ մի հիշելու բան չուներ իր դեմ։
Ինքն առիթ չի ունեցել հարցնելու Կարենին, թե նա ինչու է հարվածել իրեն։
Տուժող Ա.Մարտյանը, չառարկելով ամբաստանյալի այն բացատրությանը, որ նա հատու-ցել է իրեն պատճառված վնասը, հայտնեց, որ որևէ պահանջ չունի ամբաստանյալից և հաշտվել է նրա հետ։
Վկա Անդրանիկ Մովսիսյանի ցուցմունքի համաձայն` իրենք շենքի բնակիչներով «Փար-վանա» ռեստրանում ԱԺ ընտրությունների հետ կապված խնջույք են կազմակերպել։ Խնջույքին մասնակցել են նաև ամբաստանյալն ու տուժողը։ Հանկարծ իրարանցում է սկսվել և նկատել է, որ Կարեն Հարությունյանը հարվածել է Արտակ Մարտյանին, սակայն մինչև հարվածելը նրանց մեջ ոչ մի վիճաբանություն չի եղել։ Ինքը արյուն է նկատել Ա.Մարտյանի որովայնի աջ հատվա-ծում։
Կ.Հարությունյանը սեղանի շուրջ իրեն ագրեսիվ չի պահել, նա նորմալ անձնավորություն է և ոչ մեկի նկատմամբ եսամոլություն կամ արհամարհանք չի դրսևորել։ Ինքը չի նկատել, որ տուժողը կոնկրետ ամբաստանյալի վրա ծիծաղի կամ հին դեպքեր արծարծվեն։
Ինքը հետագայում տուժողին հարցրել է, թե որն է եղել միջադեպի պատճառը, վերջինս էլ իրեն պատմել է, որ նախկինում իր ու ամբաստանյալի միջև ջրափոսի վրայով անցնելիս նրա վա ջուր շփելու պատճառով վիճաբանություն է եղել։ Տուժողն իրեն պատմելիս նախկին դեպքը չի կապել այս դեպքի հետ, այլ ինքը ենթադրել է, որ Կարենի` տուժողին հարվածելու պատճառը հը-նարավոր է, որ նախկին դեպքն է։
Վկա Անուշավան Նազարեթյանի դատաքննությամբ հետազոտված նախաքննական ցուցմունքի համաձայն` 2017 թվականի ապրիլի 11-ի երեկոյան իրենց թաղամասի բնակիչներով հյուրընկալվել են «Փարվանա» ռեստորանում, որտեղ խնջույք է կազմակերպվել` կապված ԱԺ ընտրություններում ՀՀԿ կուսակցության տարած հաղթանակի կապակցությամբ։ Խնջույքին մասնակցել են նաև իրենց հարևաններ Կարեն Հարությունյանը և Արտակ Մարտյանը։ Արտակ Մարտյանը նստած է եղել իրենց սեղանի շուրջ` անմիջապես իր դիմաց, իսկ Կարեն Հարություն-յանն իրենց ուղղությամբ` սեղանի մյուս ծայրում։ Խնջույքի ժամանակ հաց են կերել, օգտագոր-ծել են օղի, ասել-խոսացել և քեֆ են արել, որևէ վիճաբանություն և կոնֆլիկտ չի եղել։ Ժամը 20-ի սահմաններում, երբ նույն ձևով նստած քեֆ անելիս են եղել, Արտակը նստած տեղից վեր է կա-ցել և շրջվել է դեպի աջ։ Նրա հետևում կանգնած է եղել Կարեն Հարությունյանը։ Արտակ Մարտ-յանի փորի աջ կողմում արյան հետքեր է նկատել։ Անհանգստանալով` վեր է կացել և մոտեցել է Արտակին։ Իր հետ միաժամանակ Արտակին է մոտեցել խնջույքին մասնակից, իրենց հարևան Անդրանիկը և փորձել են օգնել Արտակին։ Նկատել է, որ Կարեն Հարությունյանն այլևս այդտեղ չէ և հեռացել է։ Նշել է, որ Արտակ Մարտյանին Կարեն Հարությունյանն է մարմնական վնաս-վածքներ պատճառել, սակայն հարվածներ հասցնելու պահը չի տեսել։ Հայտնել է, որ Արտակ Մարտյանի և Կարեն Հարությունյանի միջև պարտք ու պահանջի հարցեր չեն եղել, նախկինում միմյանց հետ որևէ հարցով չեն վիճել, չեն կռվել և նրանց մեջ որևէ կոնֆլիկտ չի եղել։
Վկա Ա.Նազարեթյանը դատաքննությամբ պնդեց իր նախաքննական ցուցմունքը։
Վկա, ամբաստանյալի եղբայր Ռաֆայել Հարությունյանի ցուցմունքի համաձայն` դեպ-քի օրն ինքը տանն է եղել ու իրեն զանգահարել է իր մայրն ու հայտնել, որ Կարենը դանակով հարվածել է իրենց հարևան Արտակին։ Ինքը եղբորը գտնելու նպատակով գնացել է ռեստորան, սակայն վերջինս այնտեղ չի եղել։ Երբ ինքը հանդիպել է եղբորը, վերջինս ոգելից խմիչքի ազդե-ցության տակ է եղել ու ոտքն էլ ջարդված է եղել։ Կ.Հարությունյանը հստակ չի կարողացել նշել , թե դեպքն ինչպես և ինչ պատճառով է եղել։ Ինքը չգիտի, թե եղբայրն ինչու է հարվածել Արտա-կին, քանի որ վերջինս իրենց հարևանն է և իրենք լավ հարաբերությունների մեջ են։ Կ.Հարութ-յունյանն իրեն չի ասել, որ նախկինում իր ու Արտակի միջև եղած միջադեպի պատճառով է հար-վածել նրան։ Եղբայրն իրեն նաև պատմել է, որ խնջույքի ժամանակ իրեն թվացել է, որ Արտակն իր վրա ծիծաղել է, սակայն ինքը հարցրել է վերջինիս այդ մասին, նա էլ պատասխանել է, որ իր վրա չի ծիծաղում։
Դատաբժշկական փորձաքննության 12.04.2017թ. թիվ 0664/հ եզրակացության համա-ձայն` Ա.Մարտյանի ստացած մարմնական վնասվածքները` ըստ բժշկական փաստաթղթերի տվյալների` ձախ նախաբազկի շրջանի կտրած լաթավոր վերքի, ձախ նախաբազկի, աջից որո-վայնի կողմնային պատի շրջանների չթափանցող ծակած-կտրած վերքերի ձևով, պատճառել են սուր ծակող-կտրող գործիքով, հնարավոր է որոշման մեջ նշված ժամկետում և պատճառել են ա-ռողջության միջին ծանրության վնաս` առողջության տևական քայքայումով` ի նկատի ունենա-լով վնասվածքների հետ անմիջական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը 21 օրից ա-վելի։
Դատաբժշկական փորձաքննության 02.06.2017թ. թիվ 115 եզրակացության համաձայն` փորձաքննության ներկայացված Ա.Մարտյանից վերցված արյան նմուշն ըստ արյան ABO իզո-շճաբանական համակարգի` պատկանում է արյան Օ խմբին։
Փորձաքնությանը ներկայացված ջեմպրի, անթև մայկայի, անդրավարտիքի, գոտու, կո-շիկների և թվով 2 բամբակե խծուծների վրա առկա կասկածելի արնանման հետքերում հաս-տատվել է արյան առկայություն, որն` ըստ արյան ABO իզոշճաբանական համակարգի` առա-ջացել է արյան Օ խումբ ունեցող որևէ անձից կամ անձանցից, այդ թվում հնարավոր էր առա-ջանար նաև Ա.Մարտյանից։
«Դեպքի վայրի զննության մասին» 11.04.2017թ. արձանագրության համաձայն` դեպքի վայր է հանդիսանում «Փարվանա» ռեստորանային համալիրը, որի առաջին հարկի հարկի սրա-հի կենտրոնական հատվածում` բեմահարթակից մոտ 20 մետր հեռավորության վրա, հատակին` սեղանների արանքում հայտնաբերվել են մի քանի հատ արնանման կարմրավուն հետքեր։
«Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին» 26.10.2017թ. որոշման համաձայն` տուժող Ար-տակ Մարտյանի հագին դեպքի պահին եղած ջեմպրը, անթև մայկան, անդրավարտիքը, գոտին և կոշիկները ճանաչվել են իրեղեն ապացույց։
«Դեպքի վայրի զննության մասին» 30.09.2017թ. արձանագրության համաձայն`դեպքի վայր է հանդիսացել Երևան քաղաքի Կուրղինյան 4-րդ շենքի առաջին մուտքի դիմացի հատ-վածը, որը շենքի մուտքից ուղղահայաց դիրքով գտնվում է 5 մետր հեռավորությայն վրա, այն ասֆալտապատ է, մի քիչ փոս ընկած վիճակում։ Զննության մասնակից Կարեն Հարությունյանը հայտարարել է, որ 2016 թվականի աշնանը Արտակ Մարտյանն իր վարած «Ջորի» մակնիշի ավտոմեքենայով շենքի բակով ընթանալու ժամանակ նշված վայրում կուտակված անձրևաջու-րը շփել է իր վրա, որի պատճառով իրենց մեջ վիճաբանություն է սկսվել։
«Հագուստ ներկայացնելու, զննելու և վերցնելու մասին» 11.04.2017թ. արձանագրության համաձայն` 2011թ. ապրիլի 11-ին«Աստղիկ» ԲԿ-ի սանիտարուհի Լ.Նաջարյանը սանսենյակում ներկայացրել է դեպքի կատարման պահին տուժող Արտակ Մարտյանի հագին եղած ջեմպրը, անթև մայկան, անդրավարտիքը, գոտին և կոշիկները, որոնց վրա եղել են հանցագործության հետքեր, որոնք զննվել են և փաթեթավորվել են։

Դատարանի վերլուծություն.

Դատարանը, վերլուծելով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն ու համակցու-թյան մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, գործի հանգամանք-ների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման վրա ձևավորված համոզմամբ հանգում է հետևության, որ սույն քրեական գործին վերաբերվող փոխկապակցված հավաստի ապացույց-ների բավարար ամբողջությամբ հաստատվում է, որ նախաքննության մարմինը, ճիշտ պարզե-լով գործի փաստական հանգամանքները, ամբաստանյալի արարքին տվել է սխալ քրեաիրա-վական գնահատական, որի արդյունքում նրա արարքը սխալմամբ որակվել էՀՀ քրեական օ-րենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով։
Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կե-տով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը պետք է վերաորակվի ՀՀ քրեական օրենս-գրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով, և ամբաստանյալ Կ.Հարությունյանի նկատմամբ պետք է դա-դարեցվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումն ու կարճվի թիվ ԵԿԴ/0286/01/17 քրեական գործի վարույթը՝ ամբաստանյալի հետ տուժող Ա.Մարտ-յանի հաշտության հիմքով, հետևյալ պատճառաբանություններով.
ՀՀ Սահմանադրության 61-րդ հոդվածն ամրագրում է« որ յուրաքանչյուր ոք ունի իր իրա-վունքների և ազատությունների արդյունավետ դատական պաշտպանության իրավունք։
ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի« հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք»։
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է։
2. Օրենքով սահմանված պատիժը« ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատ-ժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին»։
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվ-րոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն՝
«Յուրաքանչյուր ոք« երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտա-կանությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ« ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամ-կետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք (…) »։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասը սահմանում է« որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադ-րությունների վրա« այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ա-պացույցների բավարար ամբողջությամբ։
Շարադրված դրույթների վերլուծությունից երևում է« որ հանցանք գործելու մեջ անձի մե-ղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա« այն ենթակա է հիմնավորման գործին վերաբերող փոխկապակցված« հավաստի ապացույցների բավարար ամ-բողջությամբ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Դատավորը« ինչպես նաև հետաքննության մարմինը« քննիչը« դատախազը ապացույց-ները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապա-ցույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը« տեղը« եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խըս-տացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները« որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատա-վարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները« եթե այլ բան նախատես-ված չէ օրենքով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության« թույլատրե-լիության« իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարա-րության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը« քննիչը« դատախազը« դատավորը« ղեկա-վարվելով օրենքով« ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի« լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համա-ձայն՝ «Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կա-յացվում է միայն այն դեպքում« երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորու-թյունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաս-տանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված« եթե դատարանը« ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով« հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակ-ներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա« դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա« ամ-բաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբա-նելով« սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատավճռի նը-կարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...) 3) այն ապացույցները« որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները« ինչպես նաև այս կամ այն ապացույցն անար-ժանահավատ համարելու փաստարկները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետը պատասխանատվություն է նախատեսում խուլիգանական դրդումներով դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վը-նասվածք կամ առողջությանը որևէ այլ վնաս պատճառելու համար, որը վտանգավոր չէ կյանքի համար և չի առաջացրել սույն օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքներ, բայց առաջացրել է առողջության տևական քայքայում կամ ընդհանուր աշխատունակության մեկ եր-րորդից պակաս զգալի կայուն կորուստ։
Արարքի ճիշտ քրեաիրավական գնահատման համար խիստ կարևոր է հանցագործութ-յան շարժառիթի բացահայտումը՝ հատկապես այն դեպքերում, երբ այն ընդգրկված է քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի հոդվածի դիսպոզիցիայում՝ որպես տվյալ հանցակազմի պարտադիր հատկանիշ։ Խուլիգանական դրդումներով հանցագործությունը կատարվում է հասարակության և բարոյականության համընդհանուր ճանաչում ստացած նորմերի նկատմամբ բացահայտ ան-հարգալից վերաբերմունքի հողի վրա, երբ հանցավորի վարքագիծը բացահայտ մարտահրավեր է հասարակական կարգին և պայմանավորված է իրեն շրջապատին հակադրելու, նրա նկատ-մամբ արհամարհական վերաբերմունք ցուցադրելու ցանկությամբ։ Իրենց բովանդակությամբ խուլիգանական դրդումները ներկայացնում են բարդ շարժառիթ, որի մեջ միահյուսվում են ան-սահման եսամոլությունը, խեղաթյուրված պատկերացումներն անձնական ազատությունների սահմանների մասին, բիրտ ուժի պաշտամունքը, իր անձի «առավելությունները» ընդգծելու մո-լուցքը, «ինքնահաստատման» պահանջը, սանձարձակությունը, անպարկեշտ վարքագիծը, ցի-նիզմը, դաժանությունը, հանդգնությունը, ակնհայտ աննշան վիրավորանքի, չնչին առիթով ճիշտ արված դիտողության համար վրեժ լուծելը և այլն։ Խուլիգանական դրդումներով հանցագործու-թյուն կատարելիս հանցավորը գործում է ոչ այնքան տուժողի հետ ունեցած անձնական փոխ-հարաբերություններից ելնելով, որքան հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու ձգտումից։ Հանցագործության այս տեսակին բնորոշ են ոչ թե անձնական, այլ խուլիգանական շարժառիթ-ները, այսինքն՝ դրդումներ, մղումներ, որոնք ցույց են տալիս բացահայտ անհարգալից վերա-բերմունք համակեցության կանոնների և բարոյականության տարրական նորմերի նկատմամբ։ Փաստորեն խուլիգանական դրդումներով հանցագործությանը հատուկ է բազմաթիվ, այդ թվում նաև մրցակցային շարժառիթների առկայությունը, որի պայմաններում կարևոր է այն հիմնա-կան, առաջատար, գլխավոր շարժառիթը, որով ղեկավարվել է հանցավորը՝ արարքը կատարե-լիս։ Արարքը որպես խուլիգանական դրդումներով կատարված կամ հասարակ որակելու հար-ցում վճռորոշ նշանակություն ունի հանցագործության շարժառիթների, ինչպես նաև սուբյեկտիվ կողմը բնութագրող այլ հատկանիշների մանրակրկիտ ուսումնասիրությունը։
Դատարանն արձանագրում է, որ արարքի ճիշտ որակման համար էական նշանակութ-յուն ունի, թե արդյոք արարքը կատարվել է խուլիգանական դրդումներով, թե այդպիսի դրդում-ների բացակայության պայմաններում։ Հանցավորի արարքը ենթակա է որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով այն դեպքում, երբ հանցագործության հիմ-նական շարժառիթը խուլիգանական է, այսինքն` հանցավորի գործողություններում գերակայում է հասարակական կարգի նկատմամբ արհամարհանքը, այլ կերպ՝ երբ հանցագործությունը տե-ղի է ունենում որպես աննշան առիթին տրված պատասխան գործողություն և դրանով արտա-հայտվում է հանցավորի անհարգալից, արհամարհական վերաբերմունքը հասարակության նը-կատմամբ։
Այսպես, Վճռաբեկ դատարանը Շահեն Հախվերդյանի վերաբերյալ գործով 2012թ.-ի մարտի 30-ի որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(...) Խուլիգանություն կատարող անձը ոչ միայն գիտակցում է, որ իր գործողություննե-րով խախտում է հասարակական կարգն ու բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք է դրսևո-րում հասարակության նկատմամբ, այլև ցանկանում է դա։ Այլ խոսքով՝ խուլիգանության օբյեկ-տիվ կողմը կազմող արարքները կատարող անձը ցանկանում է կոպիտ կերպով խախտել հասա-րակական կարգը և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել, այլ ոչ թե գիտակցաբար թույլ է տալիս վերոնշյալ հետևանքների՝ հասարակական կարգի խախտման և բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման հնարավորությունը։
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ոչ բոլոր դեպքերում է, որ այլ հանցակազմի հատկանիշներ պարունակող արարք կատարելը, որն իրենում բովանդա-կում է նաև հասարակական կարգի կոպիտ խախտման և հասարակության նկատմամբ անհար-գալից վերաբերմունքի դրսևորման տարրեր (օրինակ՝ կենցաղային հողի վրա, անձնական դրդա-պատճառներով հասարակական վայրերում առաջացած ծեծկռտուքն ու վիճաբանությունը, ո-րոնք արտաքնապես ընկալվում են որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգա-լից վերաբերմունք) կարող է որակվել խուլիգանություն։
24. Սույն որոշման նախորդ կետում և համապատասխանաբար նաև Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ շարադրված դիրքորոշումների հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձա-նագրում է, որ արարքը խուլիգանություն որակելու համար էական նշանակություն ունի դրա բը-նույթն ու կատարման շարժառիթը։
Զարգացնելով Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորո-շումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանությունը կարող է կատարվել խուլիգանական դրդումներով, որը դրսևորվում է հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախ-տելու, հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու ձըգտ-մամբ։ Խուլիգանական դրդումների հիմքում ընկած են նաև անձի անզուսպ եսամոլությունը, սե-փական անձի առավելությունն ընդգծելու միջոցով ներքին բավականություն ստանալու, զվար-ճանալու ձգտումը։
Խուլիգանություն կատարող անձն ինքնահաստատվում է, ձգտում հակահասարակական վարքագծով ապացուցել իր անկախությունը հասարակության մեջ ընդունված վարքագծի կա-նոններից, իր անձը հակադրելով հասարակությանը՝ ցույց տալ իր գերակայությունը և այլն։
25. Ինչպես նշվել է սույն որոշման 21-րդ և 23-րդ կետերում, անձը կարող է սույն որոշման 24-րդ կետում նշված նպատակներին հասնել տարբեր արարքներով, որոնք կարող են նույնիսկ համընկնել ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված որոշակի հանցակազմերի օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքների հետ, սակայն արարքը խուլիգանություն կամ այլ հանցագործություն որա-կելու հարցի լուծումը յուրաքանչյուր կոնկրետ դեպքում կախված է արարքի շարժառիթից, ինչ-պես նաև հանցավորի հետապնդած նպատակից։
26. Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ խուլիգանական դրդումներն ան-հրաժեշտ է սահմանազատել արարքը կատարելու պահին անձի մոտ առկա հուզական վիճա-կից, որն անձի մոտ առաջացնում է լարվածություն, էմոցիոնալ բռնկվածություն և այլն։ Մասնա-վորապես, եթե արարքն սկսվել է կենցաղային հողի վրա առաջացած վեճի կամ տուժողի հակա-օրինական կամ հակաբարոյական վարքագծի հետևանքով, ապա անհրաժեշտ է պարզել՝ արդ-յոք անձի արարքը (հայհոյանքներ տալը կամ այլ վարքագիծը) ստեղծված իրավիճակին հա-մարժեք հուզական դրսևորում է, թե ուղղված է դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելուն, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհար-գալից վերաբերմունք դրսևորելով։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ այն դեպքում, երբ հանցա-վորի վարքագիծն ուղղված է կոնկրետ անձի, պայմանավորված է նրա հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագծով և հանդիսանում է հանցավորի հուզական վիճակի արտահայ-տություն, խուլիգանության հանցակազմը բացակայում է։
27. Հիմք ընդունելով սույն որոշման 14-26-րդ կետերում ձևավորված իրավական դիրքորո-շումները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ արարքը խուլիգանություն կարող է որակվել այն դեպքում, երբ անձի մոտ առկա են խուլիգանական դրդումներ։ Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, Վճռա-բեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ արարքը խուլիգանություն կարող է որակվել նաև այն դեպքերում, երբ անձի մոտ առկա են հանցանքի կատարման այլ դրդումներ, սակայն հան-ցանքի կատարման ընթացքում ձևավորվում են խուլիգանական դրդումներ, այլ խոսքով՝ արարքը կվերաճի խուլիգանության՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտման, որը դրսևորվել է հա-սարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով։
28. Ինչպես նշվել է սույն որոշման 22-րդ և համապատասխանաբար նաև Ա.Խաչատրյա-նի գործով որոշման մեջ, խուլիգանության վերաբերյալ գործերով անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև տուժողի վարքագիծը։ Զարգացնելով վերոնշյալ դիրքորոշումը Վճռաբեկ դատարանն ար-ձանագրում է, որ այն դեպքում, երբ խուլիգանական գործողությունները կատարվել են կենցա-ղային հողի վրա առաջացած վեճի արդյունքում, ապա նախ անհրաժեշտ է պարզել, թե ով է հանդիսացել վեճը նախաձեռնողը։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը չի կարող որակվել որպես խուլիգանություն, եթե վիճաբանությունն առաջանում է տուժողի ոչ իրավաչափ վարքագծի հետևանքով և, հետևաբար, հանցանք կատարած անձի մոտ բացակայում են խուլիգանական դրդումները։ Նման պարագայում արարքը կարող է խուլիգա-նություն որակվել միայն այն դեպքում, երբ խուլիգանական դրդումներն առաջանան հետագա-յում և արարքը վերաճի խուլիգանության (տե՛ս սույն որոշման 27-րդ կետը)։
29. Ելնելով սույն որոշման 14-28-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունից՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը չի կարող որակվել որպես խուլիգանություն (ՀՀ քրեա-կան օրենսգրքի 258-րդ հոդված) այն դեպքերում, երբ`
ա) արարքը կատարվում է ոչ հասարակական վայրում և (կամ) հասարակության անդամ-ների բացակայությամբ,
բ) արարքի հետևանքով հասարակությանը լուրջ անհանգստություն չի պատճառվել,
գ) հանցավորի գործողությունները պայմանավորված են տուժողի հակաօրինական, հա-կաբարոյական վարքագծով և ուղղված են նրա, այլ ոչ թե հասարակության դեմ,
դ) բացակայում են խուլիգանական դրդումները, իսկ անձի արարքները պայմանավորված են նրա հուզական վիճակով,
ե) հասարակական կարգի կոպիտ խախտման նկատմամբ դրսևորվել է անզգուշություն,
զ) հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտող արարքը համընկնում է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված այլ հանցակազմի հատկանիշների հետ, սակայն դրա կատարմամբ հանցավորը հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակ չունի,
է) այլ դրդումներով կատարված հանցանքը չի վերաճել հասարակական կարգի կոպիտ խախտման, որը դրսևորվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբեր-մունքով (...)»։
Ս.Հունիկյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը նշել է« որ հանցավորի դիտավորության ուղղվածության հարցը լուծելիս անհրաժեշտ է ելնել հանցագործության բոլոր հանգամանքների համակցությունից և հաշվի առնել« մասնավորապես« հանցավոր արարքի կա-տարման եղանակը« վնասվածքներ հասցնելիս օգտագործվող գործիքները (զենքը)« մարմնա-կան վնասվածքների քանակը« բնույթը և տեղակայումը (օրինակ` մարդու կենսականորեն կա-րևոր օրգանների վնասումը)« ինչպես նաև հանցավորի և տուժողի վարքագիծը հանցագործու-թյանը նախորդող և հաջորդող պահերին« նրանց փոխհարաբերությունները« հանցավորի կողմից հանցավոր գործողությունների դադարեցման պատճառները և այլն։ Կատարված հանցանքին քրեաիրավական ճիշտ գնահատական տալու համար կարևոր նշանակություն ունի այնպիսի հատկանիշների բացահայտումը« ինչպիսիք են հանցանքի կատարման շարժառիթներն ու նպա-տակը (տե՛ս Սամվել Գրիգորի Հունիկյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի փետրվարի 29-ի թիվ ՎԲ-11/08 որոշումը)։
Սույն քրեական գործով ամբաստանյալին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի հա-մար, որ նա խուլիգանական դրդումներով` տուժողի կողմից իր վրա ենթադրաբար ծիծաղելու անհիմն պատճառով, իր եսամոլությունից ելնելով, հասարակությունը չհարգելու, դրա շահերն անտեսելու, օրենքների և բարոյական նորմերի պահանջներն արհամարհելով, սեփական անձի առավելություններն ընդգծելու մոլուցքից մղված քննությամբ չհայտնաբերված, հանցագործութ-յան գործիք հանդիսացող դանակով մարմնական վնասվածքներ պատճառելու դիտավորութ-յամբ հարվածներ է հասցրել տուժողին։
Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ արարքը համարվում է խուլիգանական դրդումներով կատարված, երբ հանցավորն այն կատարում է առանց առիթի, կամ չնչին առիթն օգտագործելով, այսինքն՝ երբ առիթն ու դրա պատասխան ռեակցիան (պատասխան գործողութ-յունը) գտնվում են ակնհայտ անհամապատասխանության մեջ, երբ հանցավորի գործողութ-յունները ենթադրյալ առիթին կամ դրդապատճառին ի պատասխան լինում են ակնհայտ ոչ ադեկվատ ու ոչ համարժեք, ինչն ընդգրկվում է նաև հանցավորի գիտակցությամբ։ Ընդ որում, եթե հանցավորի և տուժողի միջև ծագած վիճաբանության ընթացքում հանցավորի կողմից բըռ-նություն է գործադրվում, ապա անձի արարքը չի կարող որակվել որպես խուլիգանական դըր-դումներով կատարված, եթե վիճաբանության կամ կռվի նախաձեռնողը հանդիսացել է տուժողը, ինչպես նաև այն դեպքում, երբ նման վիճաբանության կամ կռվի պատճառ է հանդիսացել վեր-ջինիս հակաբարոյական կամ հակաիրավական վարքագիծը։
Խուլիգականական դրդումների համար բնութագրական է ձգտումը սեփական գործողութ-յունների ցուցադրականությանն ու հրապարակայնությանը՝ արտահայտելու համար ակնհայտ արհամարհանքը` հասարակության մեջ ընդունված վարքագծի կանոնների հանդեպ, երբ հան-ցավորը ձգտում է հակադրել սեփական վարքագիծը հասարակական կարգին, արտահայտել արհամարհանք շրջապատի հանդեպ, բիրտ ուժ ցուցադրել, վրեժխնդիր լինել չնչին վիրավո-րանքի համար և այլն։
Հատկանշական է, որ ի տարբերություն խուլիգանության, որը դասվում է ձևական հան-ցակազմերի շարքին և սուբյեկտիվ կողմից դրսևորվում է միմիայն ուղղակի դիտավորությամբ, խուլիգանական դրդումներով առողջությանը ծանր կամ միջին ծանրության վնաս պատճառելը նյութական հանցակազմի տեսակ է, որի սուբյեկտիվ կողմը կարող է դրսևորվել ինչպես ուղղակի, այնպես էլ անուղղակի դիտավորությամբ, երբ գիտակցելով սեփական գործողությունների հան-րորեն վտանգավոր բնույթը, հանցավորը գիտակցում է, որ իր գործողությունների արդյունքում տուժողի առողջությանը կարող է վնաս հասցվել և ցանկանում կամ գիտակցաբար թույլ է տալիս դրանց վրա հասնելը։ Եթե խուլիգանական դրդումներով արարքը կատարվում է ուղղակի դիտա-վորությամբ, ապա տուժողի առողջությանը վնաս հասցնելը հանդիսանում է նպատակ, որին ուղղված են հանցավորի գործողությունները, իսկ եթե արարքը դրսևորվում է անուղղակի դիտա-վորությամբ, ապա նման նպատակը բացակայում է։
Սույն գործի փաստական տվյալների և ապացույցների համաձայն` ամբաստանյալ Կ. Հարությունյանը և տուժող Ա.Մարտյանը դեպքից մոտ մեկ ու կես տարի առաջ վիճաբանել են միմյանց հետ, որի ընթացքում տուժողն ամբաստանյալին մայր է հայհոյել ու դրանից հետո նը-րանց բաժանել են` դադարեցնելով վիճաբանությունը։
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ ինչպես նախաքըն-նության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Կարեն Հարությունյանն ա-ռաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել մասնակի, ցուցմունք տալով, որ դանա-կով ինքն է հարվածել տուժող Ա.Մարտյանին։
Դատաքննությամբ ամբաստանյալը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ խնջույքի ժամանակ ինքը շատ ոգելից խմիչք է օգտագործել։ Հետո նկատել է, որ Ա.Մարտյանը ծածաղում է։ Ինքը մոտեցել է սեղանի շուրջ նստած տուժողին և առանց որևիցե բառ խոսելու 2 անգամ հարվածել է նրան իր մոտ եղած դանակով։ Ինքը մեկ ու կես տարի անց տուժողին հարվածել է, ոչ թե ծիծա-ղելու, այլ նախկինում իրենց վիճաբանության ժամանակ իրեն հայհոյելու պատճառով, քանի որ իր սրտին դարդ էր եղել, որ Ա.Մարտյանն իր մորն էր հայհոյել։
Դատարանն արձանագրում է, որ նախաքննությամբ ամբաստանյալի հայտնած տվյալ-ները հերքող որևէ ապացույց ձեռք չի բերվել և այդպիսիք ձեռք չբերվեցին նաև դատաքննու-թյամբ։
Դատարանը նաև արձանագրում է նաև, որ դատաքննությամբ չհաստատվեց, որ ամբաս-տանյալ Կ.Հարությունյանը տուժող Ա.Մարտյանի նկատմամբ հանցավոր ոտնձգությունը կա-տարելիս իր եսամոլությունից ելնելով, հասարակությունը չհարգելու, դրա շահերն անտեսելու, օրենքների և բարոյական նորմերի պահանջներն արհամարհելով ու սեփական անձի առավե-լություններն ընդգծելու մոլուցքից մղված է գործել։
Նշվածից հետևում է, որ նման պայմաններում խոսք լինել չի կարող վնասվածքները խուլիգանական դրդումներով տուժողին պատճառելու մասին։
Դատարանի կողմից որպես արժանահավատ գնահատվող ապացույցներով` ամբաս-տանյալի, տուժողի և վկաների ցուցմունքներով, հաստատվեց նաև, որ ամբաստանյալն առանց որևէ բառ ասելու, առանց վիճաբանելու, առանց հայհոյելու ուղղակի մոտեցել է տուժողին և իր մոտ եղած դանակով հարվածել է նրան, որից հետո արագ հեռացել է։
Այլ կերպ ասած, դատաքննությամբ ձեռք չբերվեց որևէ ապացույց այն մասին, որ ամ-բաստանյալը տուժողին հարվածներ է հասցրել չնչին շարժառիթով` ծիծաղելու համար։
Դատարանը, փաստելով, որ ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքից չի հետևում, որ նրան չի մեղսագրվել չնչին առիթով խուլիգանական դրդումներով հանցագործություն կա-տարելու համար, հարկ է համարում անդրադառնալ նախաքննության մարմնի այն հիմնավո-րումներին, որոնցով փորձ է արվել հերքելու ամբաստանյալի պատճառաբանությունները։
Մեղադրական եզրակացության նկարագրական մասում նշվել է. «Այնուամենայնիվ« ան-հրաժեշտ է նշել նաև« եթե անգամ 2016 թվականի աշնանը գործով տուժող Արտակ Մարտյանի կողմից մեղադրյալ Կարեն Հարությունյանի վրա անձրևաջուր շփելու պատճառով նրանց մեջ միջադեպ է եղել« որի ընթացքում տուժող Արտակ Մարտյանը սրբությունը վիրավորող հայհո-յանք է հնչեցրել մեղադրյալ Կարեն Հարությունյանի հասցեին և վերջինս տուժող Արտակ Մարտյանից վրեժխնդիր լինելու պատճառով դիտավորությամբ նրա առողջության միջին ծան-րության վնաս է պատճառել« ապա դա նույնպես համարվում է չնչին առիթով՝ այսինքն խուլի-գանական դրդումներով կատարված հանցավոր արարք« քանի որ այդ դեպից անցել է բավակա-նին ժամանակ՝ շուրջ վեց ամիս« և մեղադրյալ Կարեն Հարությունյանը« բնակվելով տուժող Ար-տակ Մարտյանի հետ միևնույն շենքում« իրական հնարավորություն է ունեցել վրեժխնդիր լինել տուժող Արտակ Մարտյանից« սակայն այդ ուղղությամբ որևէ արարք չի կատարել»։
Անհասկանալի է, թե նախաքննության մարմինը ինչպես է որոշել, որ ամբաստանյալի կողմից որպես սրբություն ընդունվող նրա մորը հայհոյելը պետք է համարվի չնչին առիթ, և որ նրան մեղսագրվող արարքը կատարվել է խուլիգանական դրդումներով« «քանի որ այդ դեպքից անցել է բավականին ժամանակ՝ շուրջ վեց ամիս« և մեղադրյալ Կարեն Հարությունյանը« բնակ-վելով տուժող Արտակ Մարտյանի հետ միևնույն շենքում« իրական հնարավորություն է ունեցել վրեժխնդիր լինել տուժող Արտակ Մարտյանից« սակայն այդ ուղղությամբ որևէ արարք չի կա-տարել»։
Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական գործում առկա չէ որևէ ապացույց այն մա-սին, որ նախաքննության մարմինը որևէ կերպ վերլուծել է ամբաստանյալի բարոյահոգեբանա-կան կերպարը, որից կարելի է հանգել եզրակացության, որ նրա մորը հայհոյելու դեպքում նա դպքից վեց ամիս անց կարող է մոռանալ հասցված վիրավորանքը և չմտածել վրեժխնդրության մասին, կամ որ նա իրական հնարավորություն է ունեցել վրեժխնդիր լինել տուժող Արտակ Մար-տյանից, ինչը չի կատարել վեց ամսվա ընթացքում։
Մեղադրական եզրակացությամբ չի հիմնավորվել, որ միևնույն շենքում բնակվելու հան-գամանքը պետք է համարվի բավարար պայման, որպեսզի անձը վեց ամսվա ընթացքում վրեժ-խնդիր լինի իրեն վիրավորած անձից։
Այսինքն, դատարանը գտնում է, որ վերը նշված հիմնավորումները նախաքննության մարմնի քրեական գործի փաստական հանգամանքներով և ապացույցներով չհիմնավորված են-թադրությունն է, ինչը չի կարող համարվել բավարար՝ ամբաստանյալի պատճառաբանությունը հերքելու և նրա ցուցմունքն անարժանահավատ համարելու համար։
Այսպիսով, հաշվի առնելով Վճառաբեկ դատարանի վերը նշված իրավական դիրքորո-շումները, չփարատված կասկածները մեկնաբանելով հօգուտ ամբաստանյալ Կ.Հարությույանի, դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների համակցությամբ ու փաստական հանգա-մանքների վերլուծությամբ և դրանց գնահատմամբ դատարանը հանգում է եզրակացության, որ ամբաստանյալը տուժողի առողջությանը դիտավորությամբ պատճառել է միջին ծանրության վը-նաս, հետևաբար՝ նրան առաջադրված մեղադրանքը պետք է վերաորակվի, և նա պետք է պա-տասխանատվության ենթարկվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախա-տեսված հանցագործության կատարման համար։
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ դատաքննությամբ տուժողը և ամբաստանյալը հայ-տարարեցին, որ հաշտվել են միմյանց հետ, հաշվի առնելով հաշտության հիմքով գործի վա-րույթը կարճելու վերաբերյալ ԵԱՔԴ/0157/01/10 գործով 20.04.2012թ-ին կայացված որոշմամբ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումը, գտնում է, որ առկա է գործի վարույթը կարճելու հիմք, ուստի՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ և 183-րդ հոդ-վածների համաձայն ամբաստանյալ Կ.Հարությունյանի նկատմամբ պետք է դադարեցվի ՀՀ քը-րեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումն ու կարճվի թիվ ԵԿԴ/0286/01/17 քրեական գործի վարույթը։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի համա-ձայն` քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել« իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման« եթե նույն օրենսգրքով նախա-տեսված դեպքերում տուժողը հաշտվել է կասկածյալի կամ մեղադրյալի հետ« իսկ նույն օրենս-գրքի 183-րդ հոդվածի համաձայն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով նա-խատեսված հանցագործության վերաբերյալ գործերը հարուցվում են ոչ այլ կերպ« քան տուժողի բողոքի հիման վրա« և կասկածյալի կամ մեղադրյալի կամ ամբաստանյալի հետ նրա հաշտվելու դեպքում ենթակա է կարճման։
Դատարանը« քննության առնելով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցը, գտնում է, որ տուժող Արտակ Մարտյանի հագին դեպքի պահին եղած ջեմպրը, անթև մայկան, անդրավար-տիքը, գոտին և կոշիկները պետք է հանձնվեն տուժող Ա.Մարտյանի տնօրինմանը։
Դատարանը« քննության առնելով խափանման միջոցի հարցը« գտնում է« որ ամբաստան-յալ Կ.Հարությունյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորա-գրությունը« սույն որոշումն ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերացվի։
Վերոգրյալների հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ« 119-րդ, 183-րդ ու 313-րդ հոդվածներով` դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Ամբաստանյալ ԿարենՌազմիկիՀարությունյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդ-վածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը վերաորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Ամբաստանյալ ԿարենՌազմիկիՀարությունյանի նկատմամբ դադարեցնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումն ու կարճել ԵԿԴ/0286/01/17 քրեական գործի վարույթը՝ ամբաստանյալի հետ տուժող Ա.Մարտյանի հաշտության հիմքով։
Իրեղեն ապացույցը՝ տուժող Արտակ Մարտյանի հագին դեպքի պահին եղած ջեմպրը, անթև մայկան, անդրավարտիքը, գոտին և կոշիկները հանձնել տուժող Ա.Մարտյանի տնօրին-մանը։
Կ.Հարությունյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստո-րագրությունը, որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերացնել։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։

ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ