ԵԿԴ/0285/01/17
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ ` Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

նախագահող դատավոր` Ն.Հովակիմյան
դատավորներ` Ա.Ազարյան
Մ.Արղամանյան

քարտուղարությամբ` Ա.Ավետիսյանի
Վ.Սարգսյանի
մասնակցությամբ`
պաշտպան՝ Վ.Հայրապետյանի
ամբաստանյալ՝ Հ.Հարությունյանի
մեղադրող՝ Տ.Կարապետյանի

05.11.2019թ. ք.Երևան

դռնբաց դատական նիստում, վճռաբեկության կարգով քննության առնելով ամբաստանյալ Համլետ Լևոնի Հարությունյանի վերաբերյալ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասի Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի (այսուհետ նաև՝ Դատարան) 30.04.2019թ. դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Համլետ Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը.

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
14.03.2014թ. ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում, թիվ 13200812 քրեական գործի նյութերով, առանձնապես խոշոր չափերով հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելու դեպքի առթիվ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 62204814 քրեական գործը:
27.02.2015թ. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214 հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 13120615 քրեական գործը:
19.10.2015թ. նախաքննության մարմնի որոշմամբ թիվ 13120615 քրեական գործը միացվել է թիվ 62204814 քրեական գործին և նախաքննության կատարումը շարունակվել է թիվ 62204814 համարով։
01.07.2017թ. նախաքննության մարմնի որոշմամբ Համլետ Լևենի Հարությունյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով:
06.11.2017թ. թիվ 62204814 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան:
Դատարանի 30.04.2019թ. դատավճռով վճռվել է.
ՙԱմբաստանյալ Համլետ Լևոնի Հարությունյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման` 6 /վեց/ տարի ժամկետով՝ գույքի կեսի բռնագրավմամբ, սակայն ոչ ավելի 66.961.780 /վաթսունվեց միլիոն ինը հարյուր վաթսունմեկ հազար յոթ հարյուր ութսուն/ ՀՀ դրամ գումարից։
ՙԷրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին՚ ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետի և 4-րդ հոդվածի 7-րդ մասի կիրառմամբ ամբաստանյալ Համլետ Հարությունյանին ազատել ազատազրկման ձևով պատիժը կրելուց։
ՀՀ գլխավոր դատախազության քաղաքացիական հայցը բավարարել՝ ամբաստանյալ և քաղաքացիական պատասխանող Համլետ Հարությունյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 66.961.786 /վաթսունվեց միլիոն ինը հարյուր վաթսունմեկ հազար յոթ հարյուր ութսունվեց/ ՀՀ դրամ գումար` որպես հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցում։
Ամբաստանյալ Համլետ Հարությունյանի գույքի վրա նախաքննության մարմնի 2017թ. հուլիսի 18-ի որոշմամբ դրված կալանքը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի կատարումը։
Ամբաստանյալ Համլետ Հարությունյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Ամբաստանյալ Համլետ Հարությունյանից, հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 100.800 /մեկ հարյուր հազար ութ հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար` որպես դատական ծախս՚:
Դատարանի վերը նշված որոշման դեմ 03.07.2019թ. վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ամբաստանյալ Հ.Հարությունյանը:
Վերաքննիչ դատարանի՝ 18.07.2019թ. որոշմամբ ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել քննության:
Վերաքննիչ բողոքի պատասխան չի ստացվել:

2.Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
Նախաքննության մարմնի որոշմամբ Համլետ Լևենի Հարությունյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով այն բանի համար, որ նա. ՙհանդիսանալով ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունում հաշվառված ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերության հիմնադիրն ու տնօրենը, փաստացի իրականացրել է նշված ընկերության ղեկավար մարմնի գործառույթները, փաստացի կրելով ՙՀաշվապահական հաշվառման մասին՚ ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և ՙՀարկերի մասին՚ ՀՀ օրենքի 15-րդ հոդվածի ՙբ՚, ՙգ՚ և ՙդ՚ կետերով սահմանված կարգերով հաշվետու ժամանակաշրջանի արդյունքներով սահմանված հարկերի գումարները ինքնուրույն հաշվարկելու և դրանց վճարումը բյուջե իրականացնելու, հարկային օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվությունները, հաշվարկները, այլ փաստաթղթերը և տեղեկությունները սահմանված ժամկետում հարկային մարմին ներկայացնելու ու օրենքով սահմանված հարկերը ժամանակին վճարելու պարտականություններ, ծավալել է տնտեսական գործունեություն, որի ընթացքում խախտելով ՙՇահութահարկի մասին՚ ՀՀ օրենքի 7-րդ հոդվածի պահանջները, ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչություն ներկայացրած ընկերության 2011թ. շահութահարկի տարեկան հաշվարկում մտցրել է ակնհայտ կեղծ տվյալներ, որում համախառն եկամուտը պակաս է ցույց տվել 167.404.465 ՀՀ դրամով, որի միջոցով պակաս է հաշվարկել և մինչև ՙՇահութահարկի մասին՚ ՀՀ օրենքի 50-րդ հոդվածով սահմանված ժամկետը՝ 2012թ. ապրլի 25-ը ներառյալ, պակաս է վճարել 33.480.893 ՀՀ դրամի շահութահարկ։
Բացի այդ խախտելով ՙԱԱՀ-ի մասին՚ ՀՀ օրենքի 6-րդ հոդվածի պահանջները, 2011 թվականի չորորդ եռամսյակի համար ներկայացված ԱԱՀ-ի հաշվարկում հարկվող շրջանառությունը պակաս է ցույց տվել 167.404.465 ՀՀ դրամով՝ ակնհայտ կեղծ տվյալներ մտցնելու եղանակով չի վճարել ընդհանուր 33.480.893 ՀՀ դրամի ավելացված արժեքի հարկը։
Այսպիսով, Համլետ Լևոնի Հարությունյանը ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերության օրենքով սահմանված հաշվետվություններում, հաշվարկներում ակնհայտ կեղծ տվյալներ մտցնելու եղանակով խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերով՝ 66.961.786 ՀՀ դրամի /շահութահարկ՝ 33.480.893 դրամ, ԱԱՀ՝ 33.480.893 դրամ/ հարկերը վճարելուց, այսինքն կատարել է հանրորեն վտանգավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՚:
Դատարանը հետազոտել և գնահատել է հետևյալ ապացույցները.
ՙ(…) Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքները հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Վկա Արտակ Էդիկի Ղուկասյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ իր ծանոթ Արթուրի միջոցով տեղեկացել է ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերությանը սեփականության իրավունքով պատկանող, Երևան քաղաքի Մ.Մաշտոցի պողոտայի թիվ 43 շենք թիվ 34 բնակարան՝ հասցեում գտնվող տարածքի վաճառքի մասին։ Այդ տարածքը ձեռք բերելու նպատակով, իր ընկեր Արմանի հետ միասին հանդիպել են ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերության տնօրեն Համլետ Հարությունյանի հետ և սկսել են բանակցել։ Բանակցություններից հետո պայմանավորվել են նշված տարածքի մեկ քառակուսի մետրը ձեռք բերել 5000 /հինգ հազար/ ԱՄՆ դոլլար գումարով, որի դեպքում այդ տարածքի ընդհանուր արժեքը կազմելու էր 560.000 /հինգ հարյուր վաթսուն հազար/ ԱՄՆ դոլլար գումար։ ՙԱրմսվիսբանկ՚ ՓԲ ընկերությունից ստացած վարկային միջոցներից, ինչպես նաև իրենց անձնական միջոցներից ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերության տնօրեն Համլետ Հարությունյանին վճարել են 560.000 /հինգ հարյուր վաթսուն հազար/ ԱՄՆ դոլլար գումար։ 2011թ. դեկտեմբերի 13-ին նոտարական գրասենյակում կազմվել է առուվաճառքի պայմանագիր, որտեղ Համլետ Հարությունյանը հանդես է եկել որպես վաճառող, իսկ իր մայր Ամալյա Բեգլարյանը և իր ընկերոջ կին Անահիտ Խաչատրյանը՝ որպես գնորդներ։ Չնայած այն հանգամանքին, որ պայմանագրով այդ տարածքի գնորդ հանդիս են եկել Ամալյա Բեգլարյանը և Անահիտ Խաչատրյանը՝ փաստացի նշված տարածքի սեփականատեր հանդիսացել են ինքը և Արմանը, իսկ տարածքի վաճառքի գնի և այլ հարցերի շուրջ բանակցել են Համլետ Հարությունյանի հետ։
Մինչև գործարքն իր ընկերն է հայտնել, որ ՙԱրմսվիսբանկ՚ ՓԲ ընկերությունը հարմարավետ պայմաններով կարող է վարկավորում իրականացնել՝ Համլետ Հարությունյանի կողմից վաճառվող տարածքի գրավադրմամբ։ Համլետ Հարությունյանը սկզբում մեկ քառակուսի մետրի համար պահանջել է 8000 /ութ հազար/ ԱՄՆ դոլլար գումար, սակայն սակարկությունների արդյունքում համաձայնվել է վաճառել այդ անշարժ գույքի մեկ քառակուսի մետրը 5000 /հինգ հազար/ ԱՄՆ դոլլար արժեքով։
Ինքն ու իր ընկերը` Արման Սարգսյանը Համլետ Հարությունյանին տվել են յուրաքանչյուրը 80.000-ական /ութսուն հազար/ ԱՄՆ դոլլար գումար, իսկ մնացած գումարը` որպես փաստացի իրեն և ընկերոջը տրվող վարկ՝ տվել է բանկը։ Տարածքի մակերեսը փաստացի կազմել է 113 քառակուսի մետր։ Այդ տարածքի գրավադրմամբ ստացել են 465.000 /չորս հարյուր վաթսունհինգ հազար/ ԱՄՆ դոլլար գումարի չափով վարկ։ Տարածքի կեսը գրանցվել է իր մոր անունով, իսկ մյուս կեսը՝ Արմանի կին Անահիտի։ Իր մայրը և Անահիտ Խաչատրյանն ընդամենը պայմանագիր ստորագրող են եղել։ Վարկի մարումներն Արմանի հետ հավասար բաժիններով են կատարել։ Այդ տարածքը կարող էին տալ վարձով՝ յուրաքանչյուր ամիս 10.000 /տասը հազար/ ԱՄՆ դոլլարով, քանի որ այդ ժամանակ գներն այդպիսին են եղել։ Ինքը չգիտի, թե բանկը Համլետ Հարությունյանին ինչքան գումար է տվել։ Իրենք նշված ամբողջ գումարը Համլետ Հարությունյանին են տվել բանկի միջոցով՝ 160.000 /մեկ հարյուր վաթսուն հազար/ ԱՄՆ դոլլար գումարը կանխիկ մուտքագրելով բանկ, մնացածն այդ տարածքի գրավադրմամբ, փաստացի իրենց կողմից մարման ենթակա վարկ ձևակերպելու և Համլետ Հարությունյանի պարտավորությունները փակելու եղանակով։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2 գ.թ. 49-52, հատոր 5 գ.թ. 63-65/
Վկա Ամալյա Հայկազի Բեգլարյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2011 թվականի դեկտեմբեր ամսին իր որդի Արտակ Ղուկասյանից իմացել է, որ նա ցանկանում է ձեռք բերել տարածք, սակայն որպես տարածքի սեփականատեր գրանցվելու է նաև ինքը։ Նշված ժամանակաշրջանում իր որդու խնդրանքով նոտարական գրասենյակում և բանկում ստորագրել է փաստաթղթեր, որոնց բովանդակությանը ծանոթ չի եղել։ Մի քանի օր անց տեղեկացել է, որ որդին ձեռք է բերել Երևան քաղաքի Մ.Մաշտոցի պողոտայի թիվ 43 շենքի թիվ 34 բնակարան հասցեում գտնվող տարածքը, որի արժեքը կազմել է 560.000 /հինգ հարյուր վաթսուն հազար/ ԱՄՆ դոլլար գումար։ Ինքը նշված հասցեի սեփականատիրոջ հետ ծանոթ չի եղել, բոլոր բանակցությունները տարածքի գնի և այլ մանրամասների հետ կապված՝ վարել է իր որդին։ ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերության տնօրեն Համլետ Հարությունյանի հետ հանդիպել է մեկ անգամ՝ բանկում։
Ո՛չ ինքը և ո՛չ էլ Անահիտը մինչ փաստաթղթերը ստորագրելն ոչինչ չեն կարդացել, միայն ստորագրել են։ Ինքը գումար չի տվել, սակայն հիշում է շուրջ 600.000 /վեց հարյուր հազար/ ԱՄՆ դոլլարի մասին է խոսք գնացել։ Վարկը վերցվել է իր անունով, սակայն չի հիշում որքան։ Սկզբում Համլետը պատրաստվել է տարածքը վաճառել 800.000 /ութ հարյուր հազար/ ԱՄՆ դոլլար գումարով, սակայն բանակցությունների արդյունքում պայմանավորվել են մեկ քառակուսի մետրի համար 5000 /հինգ հազար/ ԱՄՆ դոլլար գումար վճարել։ Բանկը խոստացել է այդ տարածքի դիմաց վարկավորել 460.000 /չորս հարյուր վաթսուն հազար/ ԱՄՆ դոլլարի չափով՝ տարեկան 12% տոկոսադրույքով։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2 գ.թ. 58-59, հատոր 5 գ.թ.70-72, գ.թ.146/
Ապրանքագիտական փորձաքննության 2013թ. դեկտեմբերի 18-ի թիվ 13-2437 եզրակացությամբ, որի ՙֆիզիկական բնութագիրը՚ վերտառությամբ 3.3 կետի համաձայն. ՙգնահատվող հասարակական նշանակության անշարժ գույքը գտնվում է Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանի միջնամասում։ Քաղաքի այս հատվածը առանձնանում է մնացած մասերից նրանով, որ այստեղ տեղակայված են Երևանի խոշորագույն կուլտուր-մասսայական, առևտրային, կրթական կենտրոններ։
Գնահատվող անշարժ գույքը իրենից ներկայացնում է չորս հարկանի բազմաբնակարան շենքի առաջին հարկում տեղակայված հասարակական նշանակության տարածք։
Գնահատվող բազմաբնակարան բնակելի շենքը տեղակայված է անմիջական Մ.Մաշտոց պողոտայի վրա։
Համաձայն ներկայացված փաստաթղթերի և տեղազննման արդյունքների գնահատվող հասարակական նշանակության ՙտարածք՚ անշարժ գույք իրենից ներկայացնում է 112.9քմ մակերեսով տարածք, տեղակայված 4 հարկանի բազմաբնակարան բնակելի շենքի առաջին և անտրիսոլային հարկերում։ Մ. Մաշտոցի պող. թիվ 43 բազմաբնակարան շենքը իր յուրօրինակ ճարտարապետական ոճով և լուծումներով համահունչ ներառված է շրջապատի շենքեր-շինությունների մեջ։ (...)՚։
Նույն եզրակացության 8-րդ կետի ՙգնահատման արդյունքների համաձայնեցում և ամփոփում՚ պարբերությունում նշված է, որ. ՙգնահատվող Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանի Մ. Մաշտոց պող. 43 շենքի թիվ 34 հասցեում գտնվող հասարակական նշանակության ՙտարածք՚-ի շուկայական արժեքը 18.09.2013թ. դրությամբ, կազմում է 262042861 դրամ, (...) Կլորացված՝ 226038000 դրամ /Երկու հարյուր քսանվեց միլիոն երեսունութ հազար դրամ/ 2012թ. մայիսի 11-ի դրությամբ:
Համաձայն անշարժ գույքի սեփականության /օգտագործման/ իրավունքի գրանցման N 2857766 վկայականի գնահատող Երևան քաղաք Մ. Մաշտոց պող. 43 շենքի թիվ 34 հասցեի անշարժ գույքը սեփականության իրավունքով պատկանում է Ամալյա Հայկազի Բեգլարյանին և Անահիտ Ռաֆիկի Խաչատրյանին։ Հետևաբար գնահատվող անշարժ գույքի Ամալյա Բեգլարյանի բաժնեմասը 11 մայիսի 2012թ. դրությամբ կարող է կազմել՝
226038000 դրամ ։ 2 = 113019000 դրամ /Հարյուր տասներեք միլիոն տասնինը հազար դրամ/։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1 գ.թ.198-229/
Դատահաշվապահական փորձաքննության 2015թ. հոկտեմբերի 23-ի թիվ 25571509 եզրակացությամբ, համաձայն որի ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերության վերաբերյալ բյուջեի հետ փոխհարաբերությունների և հարկային մարմնի կողմից վերահսկվող օրենսդրության առանձին պահանջների կատարման ճշտության ստուգման՝ 2015թ. հունվարի 23-ին կազմված թիվ 5010866 ակտի դրվագներով և փորձաքննությամբ կատարված հաշվարկներով ընկերության լրացուցիչ հարկային պարտավորություններն ըստ առանձին հարկատեսակների, տույժ և տուգանքներով հանդերձ կազմել են 143.800.436 ՀՀ դրամ, որից հարկի գումար` 66.961.786 ՀՀ դրամ /այդ թվում՝ շահութահարկ` 33.480.893 ՀՀ դրամ, ԱԱՀ` 33.480.893 դրամ/, որոնք առաջացել են հետևյալ խախտումների հետևանքով.
- շահութահարկի գծով՝ ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերության կողմից հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացված 2011 թվականի հաշվետու տարվա շահութահարկի հաշվարկում հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների իրացումից հասույթ է ցույց տրվել 20.953.000 ՀՀ դրամ։ Այսինքն վերը շարադրված փաստերից ելնելով պարզվել է, որ ընկերությունը 2011թ. շահութահարկի հաշվարկում համախառն եկամուտը պակաս է ցույց տվել 167.404.465 ՀՀ դրամի չափով։
- ԱԱՀ-ի գծով՝ ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերության կողմից հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացված, 2011 թվականի 4-րդ եռամսյակի ԱԱՀ-ի հաշվարկում ԱԱՀ-ի 20 տոկոս դրույքաչափով հարկվող գործարքից իրացման շրջանառություն է ցույց տվել 20.953.000 ՀՀ դրամ գումար, ԱԱՀ-ի կրեդիտ՝ 4.190.600 ՀՀ դրամ։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 4 գ.թ.6-16/
Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, 2011թ. դեկտեմբերի 13-ի ՙԱնշարժ գույքի առուվաճառքի և հաջորդող գրավի /հիփոթեքի/ CAM11-0073 պայմանագրերով՚, դրա զննության 2017թ. հոկտեմբերի 12-ի արձանագրությամբ, համաձայն որոնց նշված պայմանագրով որպես վաճառող հանդես է եկել ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերությունը՝ ի դեմս տնօրեն Համլետ Հարությունյանի, մի կողմից՝ քաղաքացիներ Ամալյա Հայկազի Բեգլարյանը և Անահիտ Ռաֆիկի Խաչատրյանը՝ որպես գնորդ/գրավատուներ, մյուս կողմից՝ Ամալյա Հայկազի Բեգլարյանը՝ որպես վարկառու և ՙԱրմսվիսբանկ՚ ՓԲ ընկերությունը՝ որպես գրավառու։ Պայմանագրի թիվ 1 կետով նշված՝ ՙպայմանագրի առարկան՚ պարբերությունում նշված է, որ պայմանագրով վաճառողը պարտավորվում է գնորդ/գրավատուների սեփականությանը հանձնել սեփականության իրավունքով իրեն պատկանող, ՀՀ, ք. Երևան, Մ. Մաշտոցի պող. թիվ 43 շենքի թիվ 34 հասցեում գտնվող 112.9 /մեկ հարյուր տասներկու ամբողջ ինը տասնորդական/ քառակուսի մետր ընդհանուր մակերեսով տարածքը, իսկ գնորդ/գրավատուները պարտավորվում են ընդունել անշարժ գույքը և պայմանագրով սահմանված կարգով և չափով վճարել դրա դիմաց։
Պայմանագրի ՙգինը և վճարման կարգը՚ վերտառությամբ թիվ 2 կետով նշված է, որ անշարժ գույքի վաճառքի գինը կազմում է 17.340.346 /տասնյոթ միլիոն երեք հարյուր քառասուն հազար երեք հարյուր քառասունվեց/ ՀՀ դրամ։
Պայմանագրի վերջին կետով նշված, ՙկողմերի վավերապայմանները՚ պարբերությունում առկա են վաճառողի, գնորդ/գրավատուների, վարկառուի և գրավառուի ստորագրությունները։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1 գ.թ. 11-15, հատոր 5 գ.թ 140-141/
Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերության վերաբերյալ 2015թ. հունվարի 23-ին կազմված թիվ 5010866 ստուգման ակտով, դրա զննության 2017թ. հոկտեմբերի 06-ի արձանագրությամբ, համաձայն որոնց ՀՀ ֆինանսների նախարարի 2014թ. հոկտեմբերի 21-ի թիվ 5010866 հանձնարարագրի հիման վրա ՀՀ ֆինանսների նախարարության /այսուհետ նաև ՖՆ/ աշխատակիցների կողմից 2014թ. նոյեմբերի 28-ից մինչև 2015թ. հունվարի 15-ն ընկած ժամանակահատվածում ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերությունում իրականացվել է բյուջեի հետ փոխհարաբերությունների և հարկային մարմնի կողմից վերահսկվող ՀՀ օրենսդրության առանձին պահանջների կատարման ճշտության ստուգում։
Ստուգման ակտի ՙստուգմամբ պարզվեց՚ բաժնի ՙՇահութահարկ՚ պարբերությունում արձանագրվել է, որ ընկերությունը 2011թ. շահութահարկի հաշվարկում համախառն եկամուտը պակաս է ցույց տվել 167.404.465 /մեկ հարյուր վաթսունյոթ միլիոն չորս հարյուր չորս հազար չորս հարյուր վաթսունհինգ/ ՀՀ դրամով։ Շահութահարկի գծով ընկերությունից լրացուցիչ գանձման ենթակա է 71.900.218 /յոթանասունմեկ միլիոն ինը հարյուր հազար երկու հարյուր տասնութ/ ՀՀ դրամ։ ՙԱվելացված արժեքի հարկ՚ պարբերությունում արձանագրվել է, որ ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության վարույթում քննվող թիվ 13200812 քրեական գործի և ՀՀ ՖՆ քննչական վարչության թիվ 62204814 քրեական գործի նախաքննությամբ պարզվել է, որ 2011թ. չորրորդ եռամսյակում ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերության կողմից Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտա թիվ 43/34 հասցեի տարածքն օտարվել է 560.000 /հինգ հարյուր վաթսուն հազար/ ԱՄՆ դոլլար գումարով, ինչը համապատասխանում է ապրանքագիտական փորձաքննության թիվ 13-2437 եզրակացությամբ գնահատված նշված հասցեում գտնվող անշարժ գույքի շուկայական արժեքին՝ գումարով 226.038.000 /երկու հարյուր քսանվեց միլիոն երեսունութ հազար/ ՀՀ դրամ։ Սակայն առուվաճառքի պայմանագրում տարածքի գինը նշվել է 17.167.500 /տասնյոթ միլիոն մեկ հարյուր վաթսունյոթ հազար հինգ հարյուր/ ՀՀ դրամ, այսինքն տարածքի վաճառքի արժեքն պակաս է արտացոլվել։ Ընկերության կողմից հարկային մարմին ներկայացված 2011թ. չորրորդ եռամսյակի ԱԱՀ-ի հաշվարկում գործարքի հարկվող շրջանառությունը նշվել է 20.953.000 /քսան միլիոն ինը հարյուր հիսուներեք հազար/ ՀՀ դրամ և ԱԱՀ-ի կրեդիտ՝ 4.190.600 /չորս միլիոն մեկ հարյուր իննսուն հազար վեց հարյուր/ ՀՀ դրամ։ Այսպիսով հարկվող շրջանառությունը պակաս է հաշվարկվել 167.404.465 /մեկ հարյուր վաթսունյոթ միլիոն չորս հարյուր չորս հազար չորս հարյուր վաթսունհինգ/ ՀՀ դրամով։ ԱԱՀ-ի գծով ընկերությունից լրացուցիչ գանձման ենթակա գումար է առաջադրվել 71.900.218 /յոթանասունմեկ միլիոն ինը հարյուր հազար երկու հարյուր տասնութ/ ՀՀ դրամ։
Այսպիսով, ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերության կողմից պետական բյուջե լրացուցիչ վճարման ենթակա շահութահարկի և ԱԱՀ-ի գումարը տույժ և տուգանքների հետ միասին կազմում է 143.800.436 /մեկ հարյուր քառասուներեք միլիոն ութ հարյուր հազար չորս հարյուր երեսունվեց/ ՀՀ դրամ, որից հարկի գումարը կազմել է 66.961.786 ՀՀ դրամ։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2 գ.թ. 87-90, հատոր 5 գ.թ. 117-118/
Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերության հրամանագրքով, դրա զննության 2017թ. հոկտեմբերի 05-ի արձանագրությամբ, համաձայն որոնց հրամանագիրքը համարակալված է 1-ից մինչև 69-րդ էջերով, կարված և կնքված ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերության կնիքով։ Այն լրացված է 1-ին էջից մինչև 35-րդ էջը։ Առաջին էջում 1-ին կետով գրառված է ՙհրաման թիվ 03, 12.12.1999թ., Էդուարդ Համլետի Հարությունյանին ս/թ դեկտեմբերի 12-ից ազատել ՙԳրավ՚ ՍՊԸ-ի տնօրենի պարտականությունից՚, իսկ 2-րդ կետով գրառված է ՙՀամլետ Լևոնի Հարությունյանին 1999թ. դեկտեմբերի 12-ից նշանակել ՙԳրավ՚ ՍՊԸ-ի տնօրեն՚։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 5 գ.թ 110-113/
Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ՙՀարկատու-3՚ էլեկտրոնային համակարգում՝ ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերության վերաբերյալ առկա 2011թ. չորրորդ եռամսյակի ԱԱՀ-ի և 2011թ. շահութահարկի հաշվարկներով, դրա զննության 2017թ. հոկտեմբերի 09-ի արձանագրությամբ, համաձայն որոնց ՙՀարկատու-3՚ էլեկտրոնային համակարգի ՙփաստաթղթեր՚ սյունակի ՙգրանցամատյան՚ ենթաբաժնում, որտեղ արտացոլված են ընկերության կողմից գործունեության վերաբերյալ հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացված բոլոր հաշվարկները և հաշվետվությունները, մուտքագրվել է ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերության հարկ վճարողի հաշվառման համարը՝ 01524763։ Պարզվել է, որ ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերությունը 2012թ. ապրիլի 14-ին հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացրել է ընկերության գործունեության 2011թ. չորրորդ եռամսյակի ԱԱՀ-ի հաշվարկ, որում գործարքի հարկվող շրջանառությունը նշել է 20.953.000 /քսան միլիոն ինը հարյուր հիսուներեք հազար/ ՀՀ դրամ, ԱԱՀ-ի կրեդիտը՝ 4.190.600 /չորս միլիոն մեկ հարյուր իննսուն հազար վեց հարյուր/ ՀՀ դրամ։
ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերությունը 2012թ. ապրիլի 14-ին հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացրել է ընկերության գործունեության 2011թ. հաշվետու տարվա շահութահարկի հաշվարկ, որում «ցուցանիշներե սյունակի ե/ կետում նշված ՙհիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների, արագամաշ առարկաների, հումքի /նյութի/ և այլ ակտիվների իրացումից հասույթը՚ տողում նշել է 20.953.000 /քսան միլիոն ինը հարյուր հիսուներեք հազար/ ՀՀ դրամ գումար։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 5 գ.թ.131-139/
Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ՙհարկային մարմնի հաշվետվություններն էլեկտրոնային եղանակով ներկայացնելու մասին՚ 2012թ. դեկտեմբերի 11-ի թիվ 8743 պայմանագրով, դրա զննության 2017թ. հոկտեմբերի 09-ի արձանագրությամբ, համաձայն որոնց հարկային գործը կարված է արագակարի մեջ, արագակարի առաջին դարձերեսին սոսնձված է հարկային գործում առկա փաստաթղթերի ցանկը, որը սկսվում է ՙԿՏ՚ տողով՝ թիվ 1 էջից և ավարտվում ՙԴիմում՚ տողով՝ 330 էջով։ Ցուցակը համարակալված է 1-ից մինչև 330 հերթական համարով։ Հարկային գործում առկա փաստաթղթերի քանակը համապատասխանում է ցուցակում նշված փաստաթղթերի քանակին։
Հարկային գործի 279-րդ էջում կարված է Համլետ Հարությունյանի նույնականացման քարտի պատճեն, 280-288-րդ էջերում կարված են 2012թ. դեկտեմբերի 11-ին կազմված ՙհարկային մարմնի հաշվետվություններն էլեկտրոնային եղանակով ներկայացնելու մասին՚ թիվ 8743 պայմանագիրը, որը կնքվել է ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերության՝ ի դեմս տնօրեն Համլետ Հարությունյանի և ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ-ի միջև և դրան կից հավելվածը։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 5 գ.թ. 119-130/
Ամբաստանյալ Համլետ Հարությունյանը 2017թ. հուլիսի 01-ին հարցաքննվելով որպես մեղադրյալ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, սակայն հետագայում փոխելով իր դիրքորոշումը՝ իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ հանդիսացել է ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերության տնօրենը։ Ընկերությունը ծավալել է գրավատնային գործունեություն՝ Երևան քաղաքի Մ.Մաշտոցի պողոտա թիվ 43 շենքի 34 հասցեում։ Նշված տարածքը սեփականության իրավունքով պատկանել է ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերությանը։ 2011 թվականին ցանկացել է նշված տարածքը վաճառել։ Նույն թվականի դեկտեմբեր ամսվա սկզբներին այդ տարածքը վաճառելու վերաբերյալ առաջարկ է ստացել Երևան քաղաքի բնակիչ Արտակ Ղուկասյանից։ Ինքը որպես տարածքի վաճառքի գին պահանջել է շուրջ 17.000.000 /տասնյոթ միլիոն/ ՀՀ դրամ գումար, քանի որ նշված գումարի չափով ՙԱրմսվիսբանկ՚ ՓԲ ընկերությունից վերցված վարկ է ունեցել։ Արտակ Ղուկասյանը համաձայնվել է իր կողմից առաջարկված գնով ձեռք բերել նշված տարածքը։ Նոտարական գրասենյակում կազմվել է առուվաճառքի պայմանագիր, որտեղ ինքը հանդես է եկել որպես վաճառող, իսկ Արտակ Ղուկասյանի մայրը՝ Ամալյա Բեգլարյանը և Անահիտ Խաչատրյանը՝ որպես գնորդներ։ Տարածքի վաճառքի գումարը անմիջապես փոխանցվել է ՙԱրմսվիսբանկ՚ ՓԲ ընկերությունում ունեցած վարկի գումարի մարմանը։
Ինքը որպես հիմնադիր, իսկ իր որդի Էդուարդ Հարությունյանը՝ որպես տնօրեն, նշված ժամանակահատվածում գործունեություն են իրականացրել նաև ՙԴե Սպասիր՚ ընկերության միջոցով։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 5 գ.թ. 27, գ.թ. 38-43/
Դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Համլետ Հարությունյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերությունը 2009-2011թթ. հայտնվել է ֆինանսական ծանր դրության մեջ։ 2008 թվականի ֆինանսական ճգնաժամի, գրավատների մեծ ցանցի ստեղծման, տրվող վարկերի տոկոսադրույքների կտրուկ անկման, դրանց վերադարձի, այդ թվում՝ տոկոսագումարների անհնարինության և մի շարք այլ պատճառներով ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերության գործերը գնալով ավելի են վատացել։ Այդ պատճառով չեն կարողացել վերադարձնել 2009-2010 թվականների ընթացքում ստացված վարկերի գումարները, որի մասին նշել է նաև որպես վկա հարցաննվելիս։
Վարկ ստանալու համար գրավադրել է գրավատան՝ Երևան քաղաքի Մաշտոցի թիվ 43 հասցեում գտնվող տարածքը։ Քանի որ ժամանակին չի կարողացել վերադարձնել վարկերը, տոկոսները և հատկապես բանկի կողմից ՙբարդված՚, մեծ գումարների հասնող տուգանքները և տույժերը՝ նշված ժամանակաշրջանում սկսել է մտածել ուրիշ բիզնես ստեղծելու մասին։ Այդ ուղղությամբ անցկացրել է մի շարք գործնական հանդիպումներ։
Իրենց վիճակը դարձել է կործանարար։ Բացի այդ՝ բանկն ամենօրյա ճնշում է գործադրել՝ նշված պարտքերը շտապ վերադարձնելու համար։ Վարկերը և ժամկետանց պարտքերը շտապ մարելու համար գրավադրել է նույնիսկ իր տունը և վարկ վերցրել, սակայն այդ վարկը նույնպես չի կարողացել մարել, ինչի պատճառով ՙԱրմսվիսբանկ՚ ՓԲ ընկերության հայցով իրեն սնանկ են ճանաչել։ Այդ ծանր վիճակից դուրս գալու համար ստիպված է եղել շտապ վաճառել վերը նշված տարածքի մի մասը։ Կնիքել են առ ու վաճառքի եռակողմ պայմանագիր՝ ինքը, գնորդը և բանկը։ Գործարքը ոչ ոք չի բողոքարկել, առոչինչ չի ճանաչվել, անվավեր և շինծու չի ճանաչվել։ Այդ ժամանակ իր վարկային պարտավորությունները կազմել են շուրջ 150.000 /մեկ հարյուր հիսուն հազար/ ԱՄՆ դոլլար։
Արտակ Ղուկասյանի ցուցմունքը՝ իրեն մեծ գումարներ տալու վերաբերյալ, սուտ է, ոչ մի փաստով չի հիմնավորվում, քանի որ եթե ստացած լիներ այդպիսի գումարներ, ապա անմիջապես կմարեր իր տան վարկի գումարը։
Քրեական գործի նախաքննությամբ ճիշտ չի արտացոլվել այն հանգամանքը, որ Արտակ Ղուկասյանն է ձեռք բերել շահարկվող տարածքը։ Այն ձեռք են բերել առ ու վաճառքի կողմ հանդիսացող՝ Ամալիա Բեգլարյանը և Անահիտ Խաչատրյանը և վճարել են ոչ թե ոչ մի կերպ չհիմնավորված 560.000 /հինգ հարյուր վաթսուն հազար/ ԱՄՆ դոլլար գումար՝ ինչպես նշվում է մեղադրական եզրակացությունում, այլ 17.2 մլն ՀՀ դրամ գումար։ Բացի այդ՝ Արտակ Ղուկասյանը սկզբնական ցուցմունքում նշել է, իբրև թե իրեն տվել է 620.000 /վեց հարյուր քսան հազար/ ԱՄՆ դոլլար գումար և ոչ թե 560.000 /հինգ հարյուր վաթսուն հազար/ ԱՄՆ դոլլար։ 620.000 /վեց հարյուր քսան հազար/ ԱՄՆ դոլլար գումարի մասին մեղադրական եզրակացությունում ոչ մի նշում առկա չէ։ Բացի այդ՝ նախաքննության մարմինը չի պարզել, թե ինչու Արտակ Ղուկասյանի ցուցմունքներում կա գումարների այդպիսի մեծ տարբերություն։ Չի հիմնավորվել, թե ինչ փաստաթղթերի հիման վրա է նա իրեն այդպիսի մեծ գումարներ տվել, քանի որ չկա ստացական, չկա նաև այդ գումարն իր կողմից ստացված լինելու վերաբերյալ որևէ ստորագրություն, արժանահավատ և հիմնավոր փաստաթուղթ։ Այսինքն, հստակ կարելի է ասել, որ այդ փաստն իրեն վերաբերելի չէ։ Գտնում է, որ Արտակ Ղուկասյանը ցուցմունք է տվել իր դեմ և դա դարձել է մեղադրանքի հիմք, ուստի եթե չկա որևէ ապացուցողական բազա՝ ապա ինչպես է նախաքննության մարմինը նշել, որ ինքը պակաս է ցույց տվել այդպիսի մեծ թվեր։ Այսինքն, ակնհայտ է, որ Արտակ Ղուկասյանը սուտ ցուցմունք է տվել։
Եթե հաշվի առնենք Արտակ Ղուկասյանի դեմ հարուցված՝ խարդախության, խաբեության և կեղծ փաստաթղթերով կատարած հանցանքների վերաբերյալ քրեական գործերի առկայությունը, ապա պարզ է դառնում, որ նա կարող է մարդկանց գցել ահավոր վիճակի մեջ, քանի որ քսանութ դրվագներով նա խաբեությամբ հափշտակել է խոշոր՝ 1.761.781.986 ՀՀ դրամ գումարներ կամ 3.600.000 /երեք միլին վեց հարյուր հազար/ ԱՄՆ դոլլար։
Իր կողմից ներկայացված, հարկային փաստաթղթերում արտացոլված տվյալները կեղծ չեն։ Դրանք ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերության բալանսային թվերն են եղել, որոնք ներկայացվել են հարկային տեսչություն։ Չի հիմնավորվում, թե որն է դրա ՙակնհայտ կեղծ՚ լինելը։ Հաշվետվություններում արտացոլվել են այն թվերը, որոնք իրականում առկա են եղել գրավատան հաշվեկշռում և առ ու վաճառքի պայմանագրում, որոնք բնականաբար հիմք են հանդիսացել հաշվետվությունների ներկայացմանը։ Այսպիսով, մեղադրական եզրակացությունում նշված այդպիսի մեջբերումներն իրեն վերաբերելի չեն։
2017թ. հունիսի վերջերին իրեն կանչել են ՊԵԿ-ի քննչական բաժին, անսպասելիորեն ասել են, որ իրեն ձերբակալում են և թույլ չեն տվել, որ ինքը՝ որպես անմեղ մարդ, փաստաբան հրավիրի։ Անօրինական կարգով ոստիկանության աշխատակիցներն իրեն տարել են բաժին, որտեղ ինքը վատացել է՝ ունենալով մի շարք հիվանդություններ, կտրուկ բարձրացել է իր զարկերակային ճնշումը, որի վերաբերյալ քրեական գործում առկա է տեղեկանք։ Կանչել են շտապ օգնություն և իրեն տարել են թիվ 2 հիվանդանոց, որտեղ անհետաձգելի գործողություններ են կատարել իր նկատմամբ։ Ինքն այդ վիճակի պատճառով չի հասկացել, թե որտեղ է։ Այդ պահին քննիչն իրեն վախեցրել է՝ ասելով թե իբրև իրեն կտանեն իզալյատոր։ Գտնվելով այդ վիճակում՝ ստորագրության համար քննիչն իրեն փաստաթուղթ է տվել, որն ինքը ստորագրել է՝ չիմանալով, սակայն հետագայում պարզվել է, որ ինքը ստորագրել է, իբրև թե իրեն մեղավոր է ճանաչում։
Ապրանքագիտական փորձաքննությունը չի համապատասխանում և չի բխում օրենքից։ Իրեն՝ որպես շահագրգիռ կողմ և նախկին սեփականատեր մասնակից չեն դարձրել փորձաքննության կատարմանը։ Փորձաքննության ժամանակ հաշվի չի առնվել ՙԳույքահարկի մասին՚ 2002թ. դեկտեմբերի 31-ի ՀՀ օրենքի պահանջները, այն է՝ բազմաբնակարան շենքերի և շինությունների բնակարանների գնահատման կարգը։ Այդ պատճառով փորձագետը գնահատել է օդից վերցված թվերով, ստացել և ներկայացրել է մոտ 560.000 /հինգ հարյուր վաթսուն հազար/ ԱՄՆ դոլլար, որի մասին իմացել է նաև Արտակ Ղուկասյանը և ցուցմունքը փոխել է՝ 620.000 /վեց հարյուր քսան հազար/ ԱՄՆ դոլլար գումարը դարձնելով 560.000 /հինգ հարյուր վաթսուն հազար/ ԱՄՆ դոլլար։
Դատահաշվապահական փորձաքննությունը կատարվել է ապրանքագիտական փորձաքննությունից վերցված անարժանահավատ և չհիմնավորված թվերի հիման վրա, կատարել են գնահատում, որով պարզ է դառնում, որ եթե ապրանքագետը տվել է 226.038.172 ՀՀ դրամ գումար, որը ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերությունում ընդհանրապես գոյություն չի ունեցել, դրա հետևանքով հաշվել և ստացել են մեծ գումարներ՝ շուրջ 143.800.436 ՀՀ դրամ գումարի չափով չվճարված հարկ։ Այս պայմաններում հաշվի չի առնվել, որ ընկերության բալանսում նստած են ոչ թե վերը նշված անհիմն ստացված մեծ թվերը, այլ ԱՊԸ-ում առկա բալանսային, պետական կադաստրի կողմից գնահատված արժեքը՝ 20.953.000 ՀՀ դրամ գումարը և որպես պաշտոնական տվյալներ՝ վճարվել է հարկ 4.1 մլն ՀՀ դրամ։ Ուրիշ թիվ չի եղել և չէր էլ կարող լինել։
Մեղադրական եզրակացությունում նշվել է նաև ստուգման թիվ 5010866 ակտ-ի մասին։ Ստուգման ժամանակ ՊԵԿ-ի երեք ստուգողներն իրենց ձեռքի տակ ունենալով նույն ապրանքագիտական փորձաքննության անհիմն թվերը՝ դրանք դրել են ակտի մեջ և հեռացել՝ ձեռք չտալով գրավատան այլ փաստաթղթերին։ Ինքը, բնականաբար, չի ստորագրել այդ ակտը։ Այնուհետև՝ մի քանի օր անց, փոստի միջոցով ստացել է ակտի օրինակը՝ առանց իր ստորագրության, գրել է իր առարկությունները, որոնք չեն ընդունվել։ Այնուհետև բողոք է ներկայացրել ՊԵԿ-ի բողոքարկման հանձնաժողովին, որտեղից ստացել է մերժում։ Բացի այդ՝ հայց է ներկայացրել վարչական դատարան՝ ակտը չեղյալ համարելու պահանջով, սակայն դատարանը կասեցրել է դատաքննությունը՝ պատճառաբանելով, որ գործը գտնվում է նախաքննության փուլում։ Հույս է ունեցել, որ նախաքննությամբ կարող է պարզվել գործի ողջ ճշմարտությունը, սակայն դա տեղի չի ունեցել։
Ինչպես դատահաշվապահական փորձաքննության եզրակացության մեջ, այնպես էլ ստուգման ակտում դրվել են ապրանքագիտական փորձաքննության ոչ ճիշտ և ոչ իրական, օդից վերցրած թվեր։
Մեղադրական եզրակացության մեջ շուրջ երեք թերթ որպես ապացույց նշվել են այլ փաստաթղթեր, որոնք նույնպես հիմք չեն կարող հանդիսանալ մեղադրանք առաջադրելու համար։ Մասնավորապես՝ ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերության հրամանագիրքը, որտեղ նկարագրվում է գրքի ամբողջ թերթերը, հարկային մարմնի հաշվետվություններն էլեկտրոնային եղանակով հարկային մարմիններին ներկայացված լինելու մասին պայմանագիրը։
Ինքը վաճառել է այդ տարածքն այնքանով, որքանով ցանկացել է, քանի որ ՀՀ սահմանադրության 8-րդ հոդվածը հստակ սահմանում է, որ Հայաստանի Հանրապետությունում ճանաչվում և պաշտպանվում է սեփականության իրավունքը։ Սեփականատերն իր հայեցողությամբ տիրապետում, օգտագործում և տնօրինում է իրեն պատկանող գույքը։ Ինքն այդ տարածքը ձեռք է բերել 2000թ.՝ 2.8 մլն ՀՀ դրամով, քաղաքապետարանի որոշմամբ, սակայն տարածքը վաճառել է 17.3 մլն ՀՀ դրամով՝ ունենալով մոտ 15 մլն ՀՀ դրամ գումարի չափով եկամուտ։
/դատական նիստի արձանագրություն/
(…)՚:
Դատարանը կատարել է հետևյալ իրավական վերլուծությունները.
ՙ(…) Վերլուծելով ամբաստանյալ Համլետ Հարությունյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա, վկաների ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցները, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Համլետ Հարությունյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորող ապացույցները, այդ թվում՝ ցուցմունքներն արժանահավատ են, հաստատվում են քրեական գործի քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների համակցությամբ, իսկ ամբաստանյալի ցուցմունքները՝ առաջադրված մեղադրանքը տարբեր պատճառաբանություններով հերքելու վերաբերյալ` իրականությանը չեն համապատասխանում, արժանահավատ չեն, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու նպատակ են հետապնդում և հերքվում են վերոհիշյալ ապացույցներով։
Այդ վերլուծության արդյունքում դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Համլետ Հարությունյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, առանձնապես խոշոր չափերով հարկեր չվճարելու նպատակով հաշվետվություններում ակնհայտ կեղծ տվյալներ մտցնելը և դրա արդյունքում առանձնապես խոշոր չափերով հարկեր չվճարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
(…)՚:

3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Բողոք բերած անձը՝ ամբաստանյալ Հ.Հարությունյանը, նշել է, որ Դատարանի 30.04.2019թ. թիվ ԵԿԳ/02285/01/17 դատավճռով խախտվել է ՙՄարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին՚ եվրոպական կոնվենցիայի (Այսուհետ՝ Եվրոպական կոնվենցիա) 6, 7, 8 հոդվածների, ՀՀ Սահմանադրության 8 հոդվածի պահանջները, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի բազմաթիվ դրույթներ, 2002թ. դեկտեմբերի 30-ի ՙԳույքի գնահատման մասին՚ ՀՀ օրենքը, ՀՀ հարկային օրենսգրքի բազմաթիվ հոդվածների պահանջները:
Դատարանը թույլ է տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի այնպիսի հիմնարար խախտումներ, որոնք անհիմն կերպով ուղղակի ազդել են գործի ելքի վրա և խաթարել են արդարադատության բուն էությունը։
Անդրադառնալով նախաքննության մարմինների կողմից թույլ դրված դատավարական խախտումներին, բողոքաբերը նշել է, որ 2014թ. մարտ ամսին ավագ քննիչ Էդ.Հակոբյանը որոշում է ընդունել, որ իբրև նախաքննությամբ պարզվել է, որ Արտակ Ղուկասյանը քաղաքացի Արման Սարգսյանի հետ միասին գնել են Երևան քաղաքի Մաշտոցի փողոցի վրա գտնվող 43/34 հասցեի տարածքը՝ հավասար մասնաբաժիններով, որի համար վճարել են 620.000 ԱՄՆ դոլար, որի մասին ամբողջ նախաքննության գործում որևէ ապացույց չկա։
Սույն քրեական գործի նախաքննության ընթացքում առանց մանրամասն ուսումնասիրելու, իբրև հայտնաբերված հանցագործություն, առանձնապես խոշոր չափերի հասնող հարկերի վճարումից չարամտորեն խուսափելու դեպքի առթիվ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է քրեական գործ, այն առանձնացվել առանձին վարույթում և ընդունվել վարույթ։ Հետագայում հիշյալ գործը տեղափոխվել է ՊԵԿ-ի քննչական վարչություն, որտեղ մանրամասն, բազմակողմանի և օբյեկտիվորեն չեն վերլուծել՝ խախտելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17, ՀՀ Սահմանադրության 8, Հարկային օրենսգրքի 18 և ՙԳույքի գնահատման մասին՚ 2002թ. դեկտեմբերի 30-ի օրենքի պահանջները։ Չեն ուսումնասիրվել ՙԳրավ՚ ՍՊԸ-ի տնօրենի գործողությունները, բավարարվել են միայն մեկ անձի, միակ վկա՝ Արտակ Ղուկասյանի կողմից տրված իրարամերժ, ոչ արժանահավատ, անհիմն և սուտ ցուցմունքով:
Դատարանը նույնպես առանց մանրամասն վերլուծելու նախաքննության մարմնի կողմից ներկայացված մեղադրական անհիմն եզրակացությունը ընդունել է այն և ընդհանրապես հաշվի չի առել՝
- Սեփականության բացարձակ իրավունքի մասին ՀՀ Սահմանադրության 8 հոդվածի պահանջները, տարածքի գնի որոշման հարցում ընկերությունը ոչ մի օրենքով կաշկանդված չի եղել և եռակողմ պայմանագրով բոլորի համաձայնությամբ այն վաճառվել է, հետևաբար 2011թ. դեկտեմբերի 13-ին կնքվել է առուվաճառքի պայմանագիրը՝ 17,3 մլն դրամով, որից ստացված գումարը մուտքագրվել է ընկերության հաշվի համարին և կատարվել է համապատասխան հարկային պարտավորությունները։ Պայմանագրով նշված գումարից բացի ոչ մի ավել գումար չի մուտքագրվել, որ նաև նշվել է ստուգում իրականացնող մարմնի կողմից, որով հաստատվել է բանկային հաշիվների շարժի վերաբերյալ տված տեղեկանքով։
Ինչպես նախաքննության մարմինը, այնպես էլ Դատարանը չեն անդրադարձել այն կարևոր հանգամանքին, թե ինչու է Ա.Ղուկասյանը, լինելով ՊԵԿ կոմիտեի պաշտոնատար անձ, տարբեր ժամանակահատվածներում տարբեր ոչ իրական թվեր նշել, թե իբր հիշյալ գույքը գնել է 620, 565, այնուհետև 560 հազար ԱՄՆ դոլարով։
Դատարանը փաստական տվյալներով չի հիմնավորել ընկերության կողմից այսպես կոչված ակնհայտ կեղծ տվյալներ մտցնելու հետևանքով հարկեր վճարելը, ոչ մի կերպ չի ապացուցվել, թե ինչ կեղծ տվյալների մասին է խոսքը, այլ դարձյալ հիմնվել է Արտակ Ղուկասյանի (միակ վկա) ցուցմունքի, դատախազի ճառի և մեղադրական եզրակացության չապացուցված տվյալների վրա, որ իբր 2011թ. շահութահարկի տարեկան հաշվետվությունում համախառն եկամուտը պակաս է ցույց տրվել 167.404.465 ՀՀ դրամ գումարով։
Այս պարագայում Դատարանը չի խորացել խնդրի էության մեջ, եթե ՙԳրավ՚ ՍՊԸ-ում մուտք չի եղել կամ Համլետ Հարությունյանը կանխիկ գումար չի վճարել, ապա ինչ փաստաթղթի կամ պայմանագրի հիման վրա պետք է համախառն եկամուտ ցույց տրվեր այդպիսի մեծ գումար, որ նշված է վճռի մեջ։ Որից իբրև բյուջե չի վճարվել 3.348.893 ՀՀ դրամի չափով շահույթահարկ: Դատարանը չի վերլուծել, չի հիմնավորել, թե ինչպես է առաջացել հիշյալ, այսպես կոչված 560.000 ԱՍՆ դոլարը, հիմք է ընդունվել միայն նախաքննության մարմնի կողմից նշանակված ապրանքագիտական փորձաքննության տվյալները և դրա հիմքի վրա դատահաշվապահական փորձաքննությունից ստացված անհիմն հաշվարկները, որոնք ոչ մի առնչություն չունեն ՙԳրավ՚ ՍՊԸ-ի հետ։ Կոպտորեն խախտվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17 հոդվածի պահանջները։
Դատարանը ապացույցները գնահատելիս ցուցաբերել է կողմնակալ վերաբերմունք: Դատարանի վերլուծությունները և հաստատված տվյալները հիմնված են միայն Արտակ Ղուկասյանի կողմից տրված ցուցմունքի վրա, որը այլ փաստարկներով չի հիմնավորվել և չի հաստատվել:
Դատարանը չի պարզել, թե ինչու Ա.Ղուկասյանը տարբեր ցուցմունքներում տարբեր թվեր է հայտնել, որ հիշյալ տարածքը ձեռք է բերել 620.000 ԱՄՆ դոլարով, իսկ հետագայում նշել է 565.560 ԱՄՆ դոլարով։ Չի հիմնավորվել նաև այն, թե 160.000 ԱՄՆ դոլարը ինչպես է մուտքագրվել Համլետ Հարությունյանի հաշվին և ինչ պարտավորություն է մարվել, ինչ կարգով, երբ, որտեղ, ինչպիսի ձևակերպում է տրվել։
Բացի այդ, Դատարանը հիմք է ընդունել ապրանքագիտական փորձաքննության 2013թ. դեկտեմբերի 18-ի թիվ 13-2437 եզրակացությունը, որը կազմել և ներկայացվել է մի շարք թերություններով և խախտումներով:
Դատահաշվապահական փորձաքննության եզրակացությունը և թիվ 5010866 ստուգման ակտը նույնպես անհիմն են, քանի որ կազմվել են վերոգրյալ ապրանքագիտական փորձաքննության 2013թ. դեկտեմբերի 18-ի թիվ 13-2437 եզրակացությունում նշված տվյալների հիման վրա:
Վերոգրյալ հիմնավորումներով ամբաստանյալը խնդրել է.
ՙ1.Բավարարել վերաքննիչ բողոքը ամբողջությամբ, բեկանել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 30.04.2019թ. կայացած թիվ ԵԿԴ/0285/01/17 մեղադրական դատավճիռը:
2. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում հռչակել Համլետ Լևոնի Հարությունյանի անմեղությունը, նրան ճանաչել անպարտ և արդարացված։
3. Եթե դատարանը կգտնի, որ ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից թերի ցուցմունքների արդյունքում բավարար հիմքեր չկան արդարացման համար, ապա խնդրում եմ բեկանել դատավճիռը և գործն ամբողջությամբ վերադարձնել առաջին ատյանի դատարանին բազմակողմանի և խորացված քննություն իրականացնելու նպատակով՚:

4.Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
Վերաքննիչ դատարանում ամբաստանյալը և պաշտպանը պնդեցին վերաքննիչ բողոքը, խնդրեցին այն բավարարել:
Մեղադրողն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ, խնդրեց այն մերժել անփոփոխ թողնելով վիճարկվող դատական ակտը: Մեղադրողը նաև հավելեց, որ չեն ստուգվել ամբաստանյալի՝ բանկերում ունեցած վարկային պարտավորությունների պատմությունը, նախաքննության մարմինը դրա անհրաժեշտությունը չի տեսել: Չի հարցաքննվել նաև վկա Արտակ Ղուկասյանի ընկեր Արման Սարգսյանը: Նախաքննության մարմինը դրա անհրաժեշտությունը նույնպես չի տեսել, քանի որ վերջինս առուվաճառքի պայմանագրի կողմ չի հանդիսացել, որպես գնորդ հանդես է եկել վերջինիս կինը` Անահիտ Խաչատրյանը, ով հարցաքննվել է որպես վկա, սակայն քննությանը հետաքրքրող որևէ տվյալ չի հայտնել, դրա համար էլ նրա ցուցմունքը մեղադրանքի հիմքում չի դրվել:

5.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
Քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում ուսումնասիրելով և վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ստուգելով քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանումը, լսելով պաշտպանության կողմի հիմնավորումները և մեղադրողի առարկությունները, Վերաքննիչ դատարանը ներքին համոզմամբ հանգում է հետևության այն մասին, որ ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
ՙՎերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381 հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն`
ՙՎերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3 հոդվածի համաձայն՝
ՙՔրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն՝ այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18 հոդվածի համաձայն՝
ՙ1.Հանցագործության համար կասկածվողը կամ մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2.Կասկածյալը կամ մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը: Նրանց անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել պաշտպանության կողմի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և կասկածյալին կամ մեղադրյալին ի պաշտպանություն բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը կրում է մեղադրանքի կողմը:
3.Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
4.Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի: (...)՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25 հոդվածի համաձայն.
ՙ1.Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ:
2.Քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126 հոդվածի համաձայն`
ՙԳործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով՚։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127 հոդվածի համաձայն`
ՙ1.Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2.Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ՚։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358 հոդվածի համաձայն`
ՙ1. Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի օրինական և հիմնավորված։
(…)
3. Դատարանի դատավճիռը հիմնավորված է, եթե`
դրա հետևությունները հիմնված են միայն դատաքննության ժամանակ հետազոտված ապացույցների վրա.
այդ ապացույցները բավարար են մեղադրանքը գնահատելու համար.
դատարանի կողմից հաստատված ճանաչված հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին։
4. Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված։ Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները՚։
Մեջբերված նորմերը վերլուծության ենթարկելիս Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Ընդ որում, թեև ապացույցները գնահատվում են ներքին համոզմունքի հիման վրա, այնուամենայնիվ, այն չի կարող կամայական լինել և պետք է բխի գործի հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունից։ Այդ համատեքստում Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով։ Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա։ Մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։
Յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) դատարանը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով։ Դատական ակտի պատճառաբանությունների հիմքում չեն կարող դրվել վերացական, ընդհանուր բնույթի դատողություններ կամ ենթադրություններ։ Պատճառաբանությունը պետք է կառուցվի տրամաբանորեն կապված և գործի փաստական հանգամանքներից բխող հստակ, որոշակի և համոզիչ հետևությունների վրա, ուստիև դատական ակտի պատճառաբանությունների հիմքում վերացական, ընդհանրական դատողությունների կամ ենթադրությունների առկայությունն անմիջականորեն վկայում է այդպիսի պատճառաբանության ոչ պատշաճ լինելու մասին (տե՛ս, mutatis mutandis, Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի գործով 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08, Հմայակ Դավթյանի գործով 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ՇԴ/0126/01/12, Մարգար Հակոբյանի գործով 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12, Արսեն Մակարյանի գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0016/11/15, Արամայիս Հակոբյանի գործով 2016 թվականի հունիսի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0224/01/14 որոշումները)։
Սիրակ Սաքանյանի գործով 2011թ. դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
ՙ[Ա]պացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է ՙապացույցների համակցություն՚ հասկացությունը: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում՚:
Իսկ Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
ՙԳործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
(…)
[Ք]րեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի ՙհիմնավոր կասկածից վեր՚ ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, ՙհիմնավոր կասկածից վեր՚ ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած՚: (…)՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
ՙՄեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ՚։
Վերը նշված իրավական նորմերի և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո դատական ստուգման ենթարկելով վիճարկվող դատավճռի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Սույն գործով Համլետ Հարությունյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով այն բանի համար, որ նա հանդիսանալով ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերության հիմնադիրն ու տնօրենը, ընկերության 2011թ. շահութահարկի տարեկան հաշվարկում մտցրել է ակնհայտ կեղծ տվյալներ, որում համախառն եկամուտը պակաս է ցույց տվել 167.404.465 ՀՀ դրամով, որի միջոցով պակաս է հաշվարկել և մինչև ՙՇահութահարկի մասին՚ ՀՀ օրենքի 50-րդ հոդվածով սահմանված ժամկետը՝ 2012թ. ապրլի 25-ը ներառյալ, պակաս է վճարել 33.480.893 ՀՀ դրամի շահութահարկ։Բացի այդ խախտելով ՙԱԱՀ-ի մասին՚ ՀՀ օրենքի 6-րդ հոդվածի պահանջները, 2011թ. չորրորդ եռամսյակի համար ներկայացված ԱԱՀ-ի հաշվարկում հարկվող շրջանառությունը պակաս է ցույց տվել 167.404.465 ՀՀ դրամով՝ ակնհայտ կեղծ տվյալներ մտցնելու եղանակով չի վճարել ընդհանուր 33.480.893 ՀՀ դրամի ավելացված արժեքի հարկը։
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում անդրադառնալով Համլետ Հարությունյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցներին, Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում .
Սույն գործով Համլետ Հարությունյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրվել են հետևյալ ապացույցները` վկա Արտակ Ղուկասյանի ցուցմունքը, վերջինիս մոր` Ամալյա Բեգլարյանի ցուցմունքը, ապրանքագիտական փորձաքննության 2013թ. դեկտեմբերի 18-ի հմ.13-2437 եզրակացությունը, դատահաշվապահական փորձաքննության 2015թ. հոկտեմբերի 23-ի թիվ 25571509 եզրակացությունը, որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված 2011թ. դեկտեմբերի 13-ի` անշարժ գույքի առուվաճառքի և հաջորդող գրավի պայմանագիրը, ՙԳրավ՚ ՍՊԸ-ի 2015թ. հունվարի 23-ի ստուգման ակտը, ՙԳրավ՚ ընկերության հրամանագիրքը, ինչպես նաև նշված ընկերության էլեկտրոնային եղանակով կատարված 2011թ. 4-րդ եռամսյակի շահութահարկի և ԱԱՀ-ի հաշվարկները:
Առաջին հերթին անդրադառնալով վկա Արտակ Ղուկասյանի ցուցմունքներին, Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է հետևյալը.
Ըստ էության Համլետ Հարությունյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրված միակ ապացույցը, որով նախաքննության մարմինը հիմնավորված է համարել այն հանգամանքը, թե ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերության սեփականությունը հանդիսացող, Երևան քաղաքի Մ. Մաշտոցի պող. 43/34 հասցեի բնակարանը ընկերությունը 2011թ. դեկտեմբերի 13-ին վաճառել է ոչ թե 17.340.346 դրամով, այլ 560.000 ԱՄՆ դոլարով, հանդիսանում է վկա Արտակ Ղուկասյանի ցուցմունքը:
Հարկ է նշել, որ մեկ այլ` թիվ 13200812 քրեական գործով ունենալով մեղադրյալի կարգավիճակ, մեղադրվելով առանձնապես խոշոր չափերի խարդախություն կատարելու մեջ, Արտակ Ղուկասյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, թե ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերության սեփականությունը հանդիսացող, Երևան քաղաքի Մ. Մաշտոցի պող. 43/34 հասցեի բնակարանը ինքը և ընկերը` Արման Սարգսյանը, հավասար մասնաբաժիններով գնել են 2011թ. դեկտեմբեր ամսին 620.000 դոլարով: Ինքը և Արմանը Սարգսյանը առձեռն տվել են 80.000-ական դոլար, 160.000 դոլարը ինքը առձեռն Արմսվիսբանկում տվել է Համլետ Հարությունյանին, որին ներկա է եղել իր ընկեր Արմեն Հովհաննիսյանը, 100.000 դոլարը տվել է ՙՖինանսական շտապօգնություն՚ ՍՊԸ-ն, իսկ մնացած 360.000 դոլարը վարկավորել է բանկը` նշված գույքի գրավադրման դիմաց: Վարկը տրամադրվել է իր մոր` Ամալյա Բեգլարյանի անունով:
Նախաքննության մարմինը գտնելով, որ թիվ 13200812 քրեական գործով բացահայտվել է մեկ այլ` Արտակ Ղուկասյանին վերագրվող հանցագործությունների հետ չկապված այլ հանցագործություն, որը ենթադրաբար կատարել է այլ անձ, առանց մեղադրյալ Արտակ Ղուկասյանի մասնակցության, որոշել է թիվ 13200812 քրեական գործի նյութերով հարուցել է նոր քրեական գործ` առանձնապես խոշոր չափերով հարկեր վճարելուց չարամտորեն խուսափելու դեպքի առթիվ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով: Նոր` թիվ 62204814 քրեական գործը առանձնացվել է առանձին վարույթում:
Թիվ 62204814 քրեական գործով 10.06.2014թ հարցաքննվելով որպես վկա` Արտակ Ղուկասյանը կիկին հայտնել է, որ 2011թ. դեկտեմբեր ամսին ինքը և ընկերը` Արման Սարգսյանը հավասար մասնաբաժիններով գնել են ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերության սեփականությունը հանդիսացող, Երևան քաղաքի Մ. Մաշտոցի պող. 43/34 հասցեի տարածքը: Հայտնել է, որ նախնական պայմանավորվածության են եկել Համլետ Հարությունյանի հետ տարածքը 620.000 դոլարով գնելու շուրջ: Իր հիշելով ինքը և Արմանը 50.000ից 80.000-ական դոլար պետք է տային յուրաքանչյուրը, իսկ մնացած 460.000 դոլարը պետք է տար Արմսվիսբանկը բանկը որպես վարկ իր մորը` Ամալյա Բեգլարյանին: Սակայն հետագայում, իր հիշելով չափեցին տարածքի մակերեսը և որպես վաճառքի գին որոշեցին, իր հիշելով, մոտ 560.000 դոլար : Ինքն ու Արմանը , իր հիշելով, տվեցին 50.000-ական դոլար, մնացած 460.000 դոլարը վարկավորեց բանկը: Բոլոր գործարքները եղել են բանկերի միջոցով, իրենք որևէ մեկին ՙքյաշ՚ փող չեն տվել: Այդ ամենին ներկա են գտնվել ՙֆինանսական շտապօգնություն՚ ՍՊԸ-ի տնօրեն Արմեն Քեշիշյանը և իր աշխատակից Արմեն Հովհաննիսյանը:
Պատասխաներով քննիչի հարցին նշել, որ նախկին ցուցմունքում որպես տարածքի գնման գին նշել էր 620.000 դոլար, սակայն հիմա հայտնում է, որ գնել են 560.000 դոլարով, քանի որ հետագայում, չափումներից հետո գինը փոխվել է: Ամբողջ գումարը` 560.000 դոլարը բանկի միջոցով փոխանցվել է Համլետ Հարությունյանի բանկային հաշիվներին:
Համլետ Հարությունյանի հետ 28.07.2017թ. առերես հարցաքննության ժամանակ որպես տարածքի գնման գին այս անգամ էլ նշել է 565.000 դոլար, պատճառաբանելով, թե չափումներով տարածքի մակերեսը կազմել է 113ք.մ, իսկ իրենք որպես մեկ քառակուսի մետրի արժեք պայմանավորվել էին վճարել 5000 դոլար: Նաև կրկին հակասելով իր կողմից 10.06.2014թ տված ցուցմունքին, նշել է, թե գումարի մի մասը` 100.000 դոլարը առձեռն տվել են ինքը և Արման Սարգսյանը` հավասար բաժիններով, իսկ մնացած մասը բանկը` որպես նույն գույքի գրավադրման դիմաց իր մորը տրված վարկ:
Սույն գործի շրջանակներում Համլետ Հարությունյանը բազմիցս հարցաքննվելով որպես վկա, նաև Համլետ Հարությունյանի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ հերքել է իր սեփականությունը հանդիսացող` Երևան քաղաքի Մ.Մաշտոցի պող. 43/34 հասցեի տարածքը 560.000 դոլարով վաճառելու հանգամանքը, մշտապես նշել է, որ այն նոտարական կարգով վաճառել է 2011թ. դեկտեմբերի 13-ին 17.340.346 դրամով, իրեն որևէ գումար առձեռն չի տրվել, 17.340.346 դրամը փոխանցվել է իր ընկերության հաշվեհամարին և դրանով էլ մարվել է բանկում իր ունեցած վարկը:
01.07.2017թ. Համլետ Հարությունյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով, հարցաքննվելով որպես մեղադրյալ հայտնել է առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում, սակայն ցուցմունք չի տվել վատ ինքնազգացողության պատճառով: Սակայն հետագայում` թե նախաքննության, թե դատաքննության ժամանակ իրեն մեղավոր չի ճանաչել, կրկին պնդել է, որ նշված տարածքը վաճառել է 17.340.346 դրամով, որը փոխանցվել է իր ընկերության հաշվին: Որևէ այլ գումար չի ստացել:
Նաև նշել է, որ 29.06.2017թ. ինքը շտապօգնության մեքենայով տեղափոխվել է հիվանդանոց, 01.07.2017թ. հիվանդանոցում, գտնվելով ծանր առողջական վիճակում, տեղեկացել է, որ քննիչը որոշում է կայացրել իրեն ձերբակալելու մասին: Վերջինս գալով հիվանդանոց, հորդորել է մեղքն ընդունել, հակառակ դեպքում ասել է , որ կձերբակալի: Ինքը այդ պահին ունենալով լուրջ առողջական խնդիրներ, վախեցել է և ասել, որ իրեն մեղավոր է ճանաչում: Հետագայում հասկացել է, որ սխալ է արել և կրկին ցուցմունք տալով, հրաժարվել է մեղադրանքն ընդունել:
Վերաքննիչ դատարանը զերծ մնալով որևէ գնահատական տալ քննիչի գործողություններին, այնուամենայնիվ հարկ է համարում արձանագրել, որ ըստ գործի նյութերի` 26.06.2017թ. քննիչը որոշում է կայացրել Համլետ Հարությունյանին ձերբակալելու մասին, պատճառաբանելով, թե վերջինիս 21.06.2017թ. հրավիրվել է հարցաքննության, սակայն չի ներկայացել, ու նրա գտնվելու վայրը հայտնի չէ: 01.07.2017թ. վերջինս ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, հարցաքննվել` գտնվելով հիվանդանոցում, հայտարարել, որ առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում, որևէ բան չհավելելով: Նույն օրը ` 01.07.2017թ. քննիչը որոշում է կայացրել Համլետ Հարությունյանի նկատմամբ ընտրված խափանաման միջոցը փոխելու մասին` պատճառաբանելով, թե նա նախկինում դատված չի եղել, ու խափանման միջոց է ընտրել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
Անդրադառնալով վկա Արտակ Ղուկասյանի մոր` գործով վկա Ամալյա Բեգլարյանի ցուցմունքներին, հարկ է նշել, որ նա 20.06.2017թ. հարցաքննվելով որպես վկա նշել է, որ որդուց` Արտակ Ղուկասյանից տեղեկացել է, որ իր անունով տարածք է ուզում գնել, բանկում թղթեր կան ստորագրելու, որդու աշխատակից Արմեն Հովհաննիսյանի հետ գնացել է Արմսվիսբանկ, ինչ-որ թղթեր ստորագրել, որտեղ եղել է նաև Արման Սարգսյանի կինը` Անահիտ Խաչատրյանը, հասկացել է, որ ինքը և վերջինս 50-50 փայաբաժնով տարածք են գնում, թե որքան գումարով, չգիտեր: Տուն վերադառնալիս իրենց վարորդ Արմեն Հովհաննիսյանը ասել է, թե մոտ 600.000 դոլարի կարգի գումարով: Այլ մանրամասներ չգիտի: Իր անունով վերցրած վարկերի շարժերի մասին որևէ տեղեկություն չունի:
Ապա 08.08.2017թ. սռերես հարցաքննվել է Համլետ Հարությունյանի հետ, նշել, որ տարածքը գնել են Արմանն ու Արտակը, իրենց ասելով 600.000 դոլարով, ինքը որևէ բանակցության չի մասնակցել, մանրանասներին չի տիրապետում:
13.10.2017թ. լրացուցիչ հարցաքննվելով նշել է, թե որդուց` Արտակից հետագայում տեղեկացել է, որ տարածքը գնել են 560.000 դոլարով:
Ըստ գործի նյութերի /հ.2, գ.թ. 53-54/ Արմեն Հովհաննիսյանը հարցաքննվելով որպես վկա, ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ տեղյակ չէ, թե Մ. Մ.Մաշտոցի պող. 43/34 հասցեի տարածքը Արտակ Ղուկասյանը ումից է ձեռք բերել, ինչ պայմաններով, ինչ արժեքով, այդ տարածքի գնման որևէ գործընթացի չի մասնակցել, ձեռք բերելու մասին տեղեկացել է միայն 2012թ. սկզբներին, երբ Արտակի հետ մեկ անգամ այցելել է այդ տարածք: Չգիտի, թե նա այդ տարածքը ինչ գնով է ձեռք բերել, չի հետաքրքրվել, քանի որ Արտակը կասկածամիտ էր, երբեք չի ասել, թե իր գրավատների համար որտեղից է գումարներ կամ տարածքներ ձեռք բերում, մեծ հաշվով, դա իրեն չէ էլ հետաքրքրել:
Արմեն Հովհաննիսյանի, Արտակ Ղուկասյանի և Ամալյա Բեգլարյանի ցուցմունքներում առկա էական հակասությունների շուրջ վերջիններս առերես չեն հարցաքննվել, Արմեն Հովհաննիսյանի ցուցմունքն ընդհանրապես չի դրվել մեղադրանքի հիմքում և չի հետազոտվել:
Ըստ Արտակ Ղուկասյանի ցուցմունքների, Արման Սարգսյանի հետ հավասար մասնաբաժիններով, հավասարապես վճարելով են ձեռք է բերել Երևան քաղաքի Մ.Մաշտոցի պող. 43/34 հասցեի տարածքը, սակայն Արման Սարգսյանը սույն գործով ընդհանարապես չի կանչվել հարցաքննության որպես վկա:
Ըստ մեղադրողի` Վերաքննիչ դատարանում արված պարզաբանման, նախաքննության մարմինը դրա անհրաժեշտությունը չի տեսել, քանի որ Արման Սարգսյանը Մ.Մաշտոցի պող. 43/34 հասցեի տարածքի նոտարական կարգով կնքված առուվաճառքի պայմանագրի կողմ չի հանդիսացել: Դա այն դեպքում, երբ մեղադրանքի հիմքում դրվել է ոչ թե նոտարական կարգով կնքված առուվաճառքի պայմանագրի մեջ նշված գումարը, այլ Արտակ Ղուկասյանի կողմից տարբեր ցուցմունքներում մատնանշված տարբեր չափերի գումարներից 560.000 դոլարը:
Նախաքննության մարմինը որպես Հ.Հարությունյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորող ապացույց մեղադրանքի հիմքում դրել է նաև ապրանքագիտական փորձաքննության 2013թ. դեկտեմբերի 18-ի եզրակացությունը, համաձայն որի գնահատվող Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանի Մ. Մաշտոց պող. 43 շենքի թիվ 34 հասցեում գտնվող հասարակական նշանակության տարածքի շուկայական արժեքը 11.05.2012թ. դրությամբ, կարող էր կազմել կլորացված՝ 226038000 դրամ /երկու հարյուր քսանվեց միլիոն երեսունութ հազար դրամ/։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որը վերը նշված ապրանքագիտական փորձաքննության եզրակացությունը սույն գործով վերաբերելի և պատշաճ ապացույց չէ, քանի որ նշված եզրակացությամբ տրված է Մ. Մաշտոց պող. 43 շենքի թիվ 34 հասցեում գտնվող տարածքի շուկայական գինը 2012թ. մայիսի 11-ի դրությամբ, այն դեպքում, երբ ըստ գործի նյութերի ամբաստանյալ Հ.Հարությունյանը վերը նշված տարածքը փաստացի վաճառել է Արտակ Ղուկասյանին և վերջինիս ընկերոջը` Արման Սարգսյանին 2011թ. դեկտեմբեր ամսին:
Բացի այդ, եթե անգամ ընդունենք, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանի Մ. Մաշտոց պող. 43 շենքի թիվ 34 հասցեում գտնվող հասարակական նշանակության տարածքի շուկայական արժեքը 11.05.2012թ. դրությամբ կարող էր կազմել կլորացված երկու հարյուր քսանվեց միլիոն երեսունութ հազար դրամ, դա դեռևս բավարար չէ փաստելու, որ այն 2011թ. դեկտեմբեր ամսին վաճառվել է կոնկրետ այդ գնով:
Մինչդեռ 2015թ. հոկտեմբերի 23-ի թիվ 25571509 դատահաշվապահական փորձաքննության եզրակացության հիմքում դրվել է հենց վերը նշված ապրանքագիտական փորձաքննության եզրակացությունը: Փորձագետները հիմքում դնելով այն, որ ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերության սեփականությունը հանդիսացող գույքը` Մաշտոց պող. 43 շենքի թիվ 34 հասցեում գտնվող հասարակական նշանակության տարածքը 2011թ. դեկտեմբեր ամիսն օտարվել է ոչ թե 17167500 դրամով, այլ 226038000 դրամով /այն է 560.000 դոլարով/ , կատարել են ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերության և բյուջեի հետ փոխհարաբերությունների և հարկային մարմնի կողմից վերահսկվող ՀՀ օրենսդրության առանձին պահանջների կատարման ճշտության ստուգում և եզրակացրել, որ փորձաքննությամբ կատարված հաշվարկներով ընկերության լրացուցիչ հարկային պարտավորություններն ըստ առանձին հարկատեսակների, տույժ և տուգանքներով հանդերձ կազմել են 143.800.436 ՀՀ դրամ, որից հարկի գումար` 66.961.786 ՀՀ դրամ /այդ թվում՝ շահութահարկ` 33.480.893 ՀՀ դրամ, ԱԱՀ` 33.480.893 դրամ/, որոնք առաջացել են հետևյալ խախտումների հետևանքով.
- շահութահարկի գծով՝ ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերության կողմից հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացված 2011 թվականի հաշվետու տարվա շահութահարկի հաշվարկում հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների իրացումից հասույթ է ցույց տրվել 20.953.000 ՀՀ դրամ։ Այսինքն վերը շարադրված փաստերից ելնելով պարզվել է, որ ընկերությունը 2011թ. շահութահարկի հաշվարկում համախառն եկամուտը պակաս է ցույց տվել 167.404.465 ՀՀ դրամի չափով։
- ԱԱՀ-ի գծով՝ ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերության կողմից հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացված, 2011 թվականի 4-րդ եռամսյակի ԱԱՀ-ի հաշվարկում ԱԱՀ-ի 20 տոկոս դրույքաչափով հարկվող գործարքից իրացման շրջանառություն է ցույց տվել 20.953.000 ՀՀ դրամ գումար, ԱԱՀ-ի կրեդիտ՝ 4.190.600 ՀՀ դրամ:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեկ այլ գործով խարդախության մեջ մեղադրվող, սույն գործով որպես վկա հարցաքննված Արտակ Ղուկասյանի հակասական ցուցմունքները բավարար չեն հաստատված համարելու, որ ՙԳրավ՚ ՍՊ ընկերության սեփականությունը հանդիսացած Մ. Մաշտոց պող. 43 շենքի թիվ 34 հասցեում գտնվող հասարակական նշանակության տարածքը 2011թ. դեկտեմբեր ամսին օտարվել է կոնկրետ 560.000 դոլարով, որպիսի գումարն էլ դրվել է դատահաշվապահական փորձաքննության, այսինքն, ըստ էության, Համլետ Հարությունյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքի հիմքում: Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ սույն գործով ձեռք չեն բերվել թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցություն, որը հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն Համլետ Հարությունյանի մեղավորության մասին` բացառելով հակառակի ողջամիտ հավանականությունը:
Դատարանը չի պահպանել ապացույցները գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից գնահատելու օրենսդրական պահանջը՝ խախտելով անմեղության կանխավարկածի և ապացույցները գնահատելու վերաբերյալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18, 127 և 365 հոդվածների պահանջները` թույլ տալով դատական սխալ, քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, հետևաբար վիճարկվող դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395 հոդվածի համաձայն պետք է բեկանել` ճանաչելով և հռչակելով Համլետ Հարությունյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում` արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366, 377, 385, 393-395 և 398 հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը.


Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Ամբաստանյալ Համլետ Լևոնի Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 30.04.2019թ. թիվ ԵԿԴ/0285/01/17 դատավճիռը բեկանել:
Համլետ Լևոնի Հարությունյասնին ճանաչել և հռչակել անմեղ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205 հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում` արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը մերժել: Համլետ Լևոնի Հարությունյանի գույքի վրա դրված կալանքը վերացնել:
Խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, վերացնել:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ

Իսկականի հետ ճիշտ է:



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ն. ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ







ԵԿԴ/0285/01/17

ՀԱՏՈՒԿ ԿԱՐԾԻՔ

<<05>> նոյեմբերի 2019թ. ք.Երևան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի դատավոր Մ.Արղամանյանս չհամաձայնելով թիվ ԵԿԴ/0285/01/17 քրեական գործով Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2019 թվականի ապրիլի 30-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Համլետ Հարությունյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը բավարարելու և արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամբաստանյալ Հարությունյանի նկատմամբ արդարացման դատավճիռ կայացնելու վերաբերյալ նախագահող դատավոր Ն.Հովակիմյանի և դատավոր Ա.Ազարյանի եզրահանգումների հետ, հայտնում եմ սույն հատուկ կարծիքը.
Նախաքննական մարմնի կողմից Համլետ Լևոնի Հարությունյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն բանի համար, որ նա հանդիսանալով ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունում հաշվառված <<Գրավ>> ՍՊ ընկերության հիմնադիրն ու տնօրենը, փաստացի իրականացրել է նշված ընկերության ղեկավար մարմնի գործառույթները, փաստացի կրելով <<Հաշվապահական հաշվառման մասին>> ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և <<Հարկերի մասին>> ՀՀ օրենքի 15-րդ հոդվածի <<բ>>, <<գ>> և <<դ>> կետերով սահմանված կարգերով հաշվետու ժամանակաշրջանի արդյունքներով սահմանված հարկերի գումարները ինքնուրույն հաշվարկելու և դրանց վճարումը բյուջե իրականացնելու, հարկային օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվությունները, հաշվարկները, այլ փաստաթղթերը և տեղեկությունները սահմանված ժամկետում հարկային մարմին ներկայացնելու ու օրենքով սահմանված հարկերը ժամանակին վճարելու պարտականություններ, ծավալել է տնտեսական գործունեություն, որի ընթացքում խախտելով <<Շահութահարկի մասին>> ՀՀ օրենքի 7-րդ հոդվածի պահանջները, ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչություն ներկայացրած ընկերության 2011թ-ի շահութահարկի տարեկան հաշվարկում մտցրել է ակնհայտ կեղծ տվյալներ, որում համախառն եկամուտը պակաս է ցույց տվել 167.404.465 ՀՀ դրամով, որի միջոցով պակաս է հաշվարկել և մինչև <<Շահութահարկի մասին>> ՀՀ օրենքի 50-րդ հոդվածով սահմանված ժամկետը՝ 2012թ. ապրիլի 25-ը ներառյալ, պակաս է վճարել 33.480.893 ՀՀ դրամի շահութահարկ։
Բացի այդ խախտելով <<ԱԱՀ-ի մասին>> ՀՀ օրենքի 6-րդ հոդվածի պահանջները, 2011 թվականի չորորդ եռամսյակի համար ներկայացված ԱԱՀ-ի հաշվարկում հարկվող շրջանառությունը պակաս է ցույց տվել 167.404.465 ՀՀ դրամով՝ ակնհայտ կեղծ տվյալներ մտցնելու եղանակով չի վճարել ընդհանուր 33.480.893 ՀՀ դրամի ավելացված արժեքի հարկը։
Այսպիսով, Համլետ Լևոնի Հարությունյանը <<Գրավ>> ՍՊ ընկերության օրենքով սահմանված հաշվետվություններում, հաշվարկներում ակնհայտ կեղծ տվյալներ մտցնելու եղանակով խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերով՝ 66.961.786 ՀՀ դրամի /շահութահարկ՝ 33.480.893 դրամ, ԱԱՀ՝ 33.480.893 դրամ/ հարկերը վճարելուց:
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը 2019 թվականի ապրիլի 30-ի դատավճռով Համլետ Հարությունյանի մեղքը հիմնավորված է համարել գործով ձեռք բերված ներքոշարադրյալ ապացույցների՝ իրենց համակցության մեջ վերլուծությամբ ու գնահատմամբ:
<<(…)Վկա Արտակ Էդիկի Ղուկասյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ իր ծանոթ Արթուրի միջոցով տեղեկացել է <<Գրավ>> ՍՊ ընկերությանը սեփականության իրավունքով պատկանող, Երևան քաղաքի Մ.Մաշտոցի պողոտայի թիվ 43 շենք թիվ 34 բնակարան՝ հասցեում գտնվող տարածքի վաճառքի մասին։ Այդ տարածքը ձեռք բերելու նպատակով, իր ընկեր Արմանի հետ միասին հանդիպել են <<Գրավ>> ՍՊ ընկերության տնօրեն Համլետ Հարությունյանի հետ և սկսել են բանակցել։ Բանակցություններից հետո պայմանավորվել են նշված տարածքի մեկ քառակուսի մետրը ձեռք բերել 5000 /հինգ հազար/ ԱՄՆ դոլլար գումարով, որի դեպքում այդ տարածքի ընդհանուր արժեքը կազմելու էր 560.000 /հինգ հարյուր վաթսուն հազար/ ԱՄՆ դոլլար գումար։ <<Արմսվիսբանկ>> ՓԲ ընկերությունից ստացած վարկային միջոցներից, ինչպես նաև իրենց անձնական միջոցներից <<Գրավ>> ՍՊ ընկերության տնօրեն Համլետ Հարությունյանին վճարել են 560.000 /հինգ հարյուր վաթսուն հազար/ ԱՄՆ դոլլար գումար։ 2011թ. դեկտեմբերի 13-ին նոտարական գրասենյակում կազմվել է առուվաճառքի պայմանագիր, որտեղ Համլետ Հարությունյանը հանդես է եկել որպես վաճառող, իսկ իր մայր Ամալյա Բեգլարյանը և իր ընկերոջ կին Անահիտ Խաչատրյանը՝ որպես գնորդներ։ Չնայած այն հանգամանքին, որ պայմանագրով այդ տարածքի գնորդ հանդիս են եկել Ամալյա Բեգլարյանը և Անահիտ Խաչատրյանը՝ փաստացի նշված տարածքի սեփականատեր հանդիսացել են ինքը և Արմանը, իսկ տարածքի վաճառքի գնի և այլ հարցերի շուրջ բանակցել են Համլետ Հարությունյանի հետ։
Մինչև գործարքն իր ընկերն է հայտնել, որ <<Արմսվիսբանկ>> ՓԲ ընկերությունը հարմարավետ պայմաններով կարող է վարկավորում իրականացնել՝ Համլետ Հարությունյանի կողմից վաճառվող տարածքի գրավադրմամբ։ Համլետ Հարությունյանը սկզբում մեկ քառակուսի մետրի համար պահանջել է 8000 /ութ հազար/ ԱՄՆ դոլլար գումար, սակայն սակարկությունների արդյունքում համաձայնվել է վաճառել այդ անշարժ գույքի մեկ քառակուսի մետրը 5000 /հինգ հազար/ ԱՄՆ դոլլար արժեքով։
Ինքն ու իր ընկերը` Արման Սարգսյանը Համլետ Հարությունյանին տվել են յուրաքանչյուրը 80.000-ական /ութսուն հազար/ ԱՄՆ դոլլար գումար, իսկ մնացած գումարը` որպես փաստացի իրեն և ընկերոջը տրվող վարկ՝ տվել է բանկը։ Տարածքի մակերեսը փաստացի կազմել է 113 քառակուսի մետր։ Այդ տարածքի գրավադրմամբ ստացել են 465.000 /չորս հարյուր վաթսունհինգ հազար/ ԱՄՆ դոլլար գումարի չափով վարկ։ Տարածքի կեսը գրանցվել է իր մոր անունով, իսկ մյուս կեսը՝ Արմանի կին Անահիտի։ Իր մայրը և Անահիտ Խաչատրյանն ընդամենը պայմանագիր ստորագրող են եղել։ Վարկի մարումներն Արմանի հետ հավասար բաժիններով են կատարել։ Այդ տարածքը կարող էին տալ վարձով՝ յուրաքանչյուր ամիս 10.000 /տասը հազար/ ԱՄՆ դոլլարով, քանի որ այդ ժամանակ գներն այդպիսին են եղել։ Ինքը չգիտի, թե բանկը Համլետ Հարությունյանին ինչքան գումար է տվել։ Իրենք նշված ամբողջ գումարը Համլետ Հարությունյանին են տվել բանկի միջոցով՝ 160.000 /մեկ հարյուր վաթսուն հազար/ ԱՄՆ դոլլար գումարը կանխիկ մուտքագրելով բանկ, մնացածն այդ տարածքի գրավադրմամբ, փաստացի իրենց կողմից մարման ենթակա վարկ ձևակերպելու և Համլետ Հարությունյանի պարտավորությունները փակելու եղանակով։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2 գ.թ. 49-52, հատոր 5 գ.թ. 63-65/
Վկա Ամալյա Հայկազի Բեգլարյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2011 թվականի դեկտեմբեր ամսին իր որդի Արտակ Ղուկասյանից իմացել է, որ նա ցանկանում է ձեռք բերել տարածք, սակայն որպես տարածքի սեփականատեր գրանցվելու է նաև ինքը։ Նշված ժամանակաշրջանում իր որդու խնդրանքով նոտարական գրասենյակում և բանկում ստորագրել է փաստաթղթեր, որոնց բովանդակությանը ծանոթ չի եղել։ Մի քանի օր անց տեղեկացել է, որ որդին ձեռք է բերել Երևան քաղաքի Մ.Մաշտոցի պողոտայի թիվ 43 շենքի թիվ 34 բնակարան հասցեում գտնվող տարածքը, որի արժեքը կազմել է 560.000 /հինգ հարյուր վաթսուն հազար/ ԱՄՆ դոլլար գումար։ Ինքը նշված հասցեի սեփականատիրոջ հետ ծանոթ չի եղել, բոլոր բանակցությունները տարածքի գնի և այլ մանրամասների հետ կապված՝ վարել է իր որդին։ <<Գրավ>> ՍՊ ընկերության տնօրեն Համլետ Հարությունյանի հետ հանդիպել է մեկ անգամ՝ բանկում։
Ո՛չ ինքը և ո՛չ էլ Անահիտը մինչ փաստաթղթերը ստորագրելն ոչինչ չեն կարդացել, միայն ստորագրել են։ Ինքը գումար չի տվել, սակայն հիշում է շուրջ 600.000 /վեց հարյուր հազար/ ԱՄՆ դոլլարի մասին է խոսք գնացել։ Վարկը վերցվել է իր անունով, սակայն չի հիշում որքան։ Սկզբում Համլետը պատրաստվել է տարածքը վաճառել 800.000 /ութ հարյուր հազար/ ԱՄՆ դոլլար գումարով, սակայն բանակցությունների արդյունքում պայմանավորվել են մեկ քառակուսի մետրի համար 5000 /հինգ հազար/ ԱՄՆ դոլլար գումար վճարել։ Բանկը խոստացել է այդ տարածքի դիմաց վարկավորել 460.000 /չորս հարյուր վաթսուն հազար/ ԱՄՆ դոլլարի չափով՝ տարեկան 12% տոկոսադրույքով։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2 գ.թ. 58-59, հատոր 5 գ.թ.70-72, գ.թ.146/
Ապրանքագիտական փորձաքննության 2013թ. դեկտեմբերի 18-ի թիվ 13-2437 եզրակացությամբ, որի <<ֆիզիկական բնութագիրը>> վերտառությամբ 3.3 կետի համաձայն. <<գնահատվող հասարակական նշանակության անշարժ գույքը գտնվում է Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանի միջնամասում։ Քաղաքի այս հատվածը առանձնանում է մնացած մասերից նրանով, որ այստեղ տեղակայված են Երևանի խոշորագույն կուլտուր-մասսայական, առևտրային, կրթական կենտրոններ։
Գնահատվող անշարժ գույքը իրենից ներկայացնում է չորս հարկանի բազմաբնակարան շենքի առաջին հարկում տեղակայված հասարակական նշանակության տարածք։
Գնահատվող բազմաբնակարան բնակելի շենքը տեղակայված է անմիջական Մ.Մաշտոց պողոտայի վրա։
Համաձայն ներկայացված փաստաթղթերի և տեղազննման արդյունքների գնահատվող հասարակական նշանակության <<տարածք>> անշարժ գույք իրենից ներկայացնում է 112.9քմ մակերեսով տարածք, տեղակայված 4 հարկանի բազմաբնակարան բնակելի շենքի առաջին և անտրիսոլային հարկերում։ Մ. Մաշտոցի պող. թիվ 43 բազմաբնակարան շենքը իր յուրօրինակ ճարտարապետական ոճով և լուծումներով համահունչ ներառված է շրջապատի շենքեր-շինությունների մեջ։(...)>>։
Նույն եզրակացության 8-րդ կետի <<գնահատման արդյունքների համաձայնեցում և ամփոփում>> պարբերությունում նշված է, որ. <<գնահատվող Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանի Մ. Մաշտոց պող. 43 շենքի թիվ 34 հասցեում գտնվող հասարակական նշանակության <<տարածք>>-ի շուկայական արժեքը 18.09.2013թ. դրությամբ, կազմում է 262042861 դրամ, (...) Կլորացված՝ 226038000 դրամ /Երկու հարյուր քսանվեց միլիոն երեսունութ հազար դրամ/ 2012թ. մայիսի 11-ի դրությամբ:
Համաձայն անշարժ գույքի սեփականության /օգտագործման/ իրավունքի գրանցման N 2857766 վկայականի գնահատող Երևան քաղաք Մ. Մաշտոց պող. 43 շենքի թիվ 34 հասցեի անշարժ գույքը սեփականության իրավունքով պատկանում է Ամալյա Հայկազի Բեգլարյանին և Անահիտ Ռաֆիկի Խաչատրյանին։ Հետևաբար գնահատվող անշարժ գույքի Ամալյա Բեգլարյանի բաժնեմասը 11 մայիսի 2012թ. դրությամբ կարող է կազմել՝
226038000 դրամ ։ 2 = 113019000 դրամ /Հարյուր տասներեք միլիոն տասնինը հազար դրամ/։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1 գ.թ.198-229/
Դատահաշվապահական փորձաքննության 2015թ. հոկտեմբերի 23-ի թիվ 25571509 եզրակացությամբ, համաձայն որի <<Գրավ>> ՍՊ ընկերության վերաբերյալ բյուջեի հետ փոխհարաբերությունների և հարկային մարմնի կողմից վերահսկվող օրենսդրության առանձին պահանջների կատարման ճշտության ստուգման՝ 2015թ. հունվարի 23-ին կազմված թիվ 5010866 ակտի դրվագներով և փորձաքննությամբ կատարված հաշվարկներով ընկերության լրացուցիչ հարկային պարտավորություններն ըստ առանձին հարկատեսակների, տույժ և տուգանքներով հանդերձ կազմել են 143.800.436 ՀՀ դրամ, որից հարկի գումար` 66.961.786 ՀՀ դրամ /այդ թվում՝ շահութահարկ` 33.480.893 ՀՀ դրամ, ԱԱՀ` 33.480.893 դրամ/, որոնք առաջացել են հետևյալ խախտումների հետևանքով.
- շահութահարկի գծով՝ <<Գրավ>> ՍՊ ընկերության կողմից հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացված 2011 թվականի հաշվետու տարվա շահութահարկի հաշվարկում հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների իրացումից հասույթ է ցույց տրվել 20.953.000 ՀՀ դրամ։ Այսինքն վերը շարադրված փաստերից ելնելով պարզվել է, որ ընկերությունը 2011թ. շահութահարկի հաշվարկում համախառն եկամուտը պակաս է ցույց տվել 167.404.465 ՀՀ դրամի չափով։
- ԱԱՀ-ի գծով՝ <<Գրավ>> ՍՊ ընկերության կողմից հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացված, 2011 թվականի 4-րդ եռամսյակի ԱԱՀ-ի հաշվարկում ԱԱՀ-ի 20 տոկոս դրույքաչափով հարկվող գործարքից իրացման շրջանառություն է ցույց տվել 20.953.000 ՀՀ դրամ գումար, ԱԱՀ-ի կրեդիտ՝ 4.190.600 ՀՀ դրամ։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 4 գ.թ.6-16/
Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, 2011թ. դեկտեմբերի 13-ի <<Անշարժ գույքի առուվաճառքի և հաջորդող գրավի /հիփոթեքի/ CAM11-0073 պայմանագրերով>> դրա զննության 2017թ. հոկտեմբերի 12-ի արձանագրությամբ, համաձայն որոնց նշված պայմանագրով որպես վաճառող հանդես է եկել <<Գրավ>> ՍՊ ընկերությունը՝ ի դեմս տնօրեն Համլետ Հարությունյանի, մի կողմից՝ քաղաքացիներ Ամալյա Հայկազի Բեգլարյանը և Անահիտ Ռաֆիկի Խաչատրյանը՝ որպես գնորդ /գրավատուներ, մյուս կողմից՝ Ամալյա Հայկազի Բեգլարյանը՝ որպես վարկառու և <<Արմսվիսբանկ>> ՓԲ ընկերությունը՝ որպես գրավառու։ Պայմանագրի թիվ 1 կետով նշված՝ <<պայմանագրի առարկան>> պարբերությունում նշված է, որ պայմանագրով վաճառողը պարտավորվում է գնորդ/ գրավատուների սեփականությանը հանձնել սեփականության իրավունքով իրեն պատկանող, ՀՀ, ք. Երևան, Մ. Մաշտոցի պող. թիվ 43 շենքի թիվ 34 հասցեում գտնվող 112.9 /մեկ հարյուր տասներկու ամբողջ ինը տասնորդական/ քառակուսի մետր ընդհանուր մակերեսով տարածքը, իսկ գնորդ/գրավատուները պարտավորվում են ընդունել անշարժ գույքը և պայմանագրով սահմանված կարգով և չափով վճարել դրա դիմաց։
Պայմանագրի <<գինը և վճարման կարգը>> վերտառությամբ թիվ 2 կետով նշված է, որ անշարժ գույքի վաճառքի գինը կազմում է 17.340.346 /տասնյոթ միլիոն երեք հարյուր քառասուն հազար երեք հարյուր քառասունվեց/ ՀՀ դրամ։
Պայմանագրի վերջին կետով նշված, <<կողմերի վավերապայմանները>> պարբերությունում առկա են վաճառողի, գնորդ/գրավատուների, վարկառուի և գրավառուի ստորագրությունները։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1 գ.թ. 11-15, հատոր 5 գ.թ 140-141/
Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, <<Գրավ>> ՍՊ ընկերության վերաբերյալ 2015թ. հունվարի 23-ին կազմված թիվ 5010866 ստուգման ակտով, դրա զննության 2017թ. հոկտեմբերի 06-ի արձանագրությամբ, համաձայն որոնց ՀՀ ֆինանսների նախարարի 2014թ. հոկտեմբերի 21-ի թիվ 5010866 հանձնարարագրի հիման վրա ՀՀ ֆինանսների նախարարության /այսուհետ նաև ՖՆ/ աշխատակիցների կողմից 2014թ. նոյեմբերի 28-ից մինչև 2015թ. հունվարի 15-ն ընկած ժամանակահատվածում <<Գրավ>> ՍՊ ընկերությունում իրականացվել է բյուջեի հետ փոխհարաբերությունների և հարկային մարմնի կողմից վերահսկվող ՀՀ օրենսդրության առանձին պահանջների կատարման ճշտության ստուգում։
Ստուգման ակտի <<ստուգմամբ պարզվեց>> բաժնի <<Շահութահարկ>> պարբերությունում արձանագրվել է, որ ընկերությունը 2011թ. շահութահարկի հաշվարկում համախառն եկամուտը պակաս է ցույց տվել 167.404.465 /մեկ հարյուր վաթսունյոթ միլիոն չորս հարյուր չորս հազար չորս հարյուր վաթսունհինգ/ ՀՀ դրամով։ Շահութահարկի գծով ընկերությունից լրացուցիչ գանձման ենթակա է 71.900.218 /յոթանասունմեկ միլիոն ինը հարյուր հազար երկու հարյուր տասնութ/ ՀՀ դրամ։ <<Ավելացված արժեքի հարկ>> պարբերությունում արձանագրվել է, որ ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության վարույթում քննվող թիվ 13200812 քրեական գործի և ՀՀ ՖՆ քննչական վարչության թիվ 62204814 քրեական գործի նախաքննությամբ պարզվել է, որ 2011թ. չորրորդ եռամսյակում <<Գրավ>> ՍՊ ընկերության կողմից Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտա թիվ 43/34 հասցեի տարածքն օտարվել է 560.000 /հինգ հարյուր վաթսուն հազար/ ԱՄՆ դոլլար գումարով, ինչը համապատասխանում է ապրանքագիտական փորձաքննության թիվ 13-2437 եզրակացությամբ գնահատված նշված հասցեում գտնվող անշարժ գույքի շուկայական արժեքին՝ գումարով 226.038.000 /երկու հարյուր քսանվեց միլիոն երեսունութ հազար/ ՀՀ դրամ։ Սակայն առուվաճառքի պայմանագրում տարածքի գինը նշվել է 17.167.500 /տասնյոթ միլիոն մեկ հարյուր վաթսունյոթ հազար հինգ հարյուր/ ՀՀ դրամ, այսինքն տարածքի վաճառքի արժեքն պակաս է արտացոլվել։ Ընկերության կողմից հարկային մարմին ներկայացված 2011թ. չորրորդ եռամսյակի ԱԱՀ-ի հաշվարկում գործարքի հարկվող շրջանառությունը նշվել է 20.953.000 /քսան միլիոն ինը հարյուր հիսուներեք հազար/ ՀՀ դրամ և ԱԱՀ-ի կրեդիտ՝ 4.190.600 /չորս միլիոն մեկ հարյուր իննսուն հազար վեց հարյուր/ ՀՀ դրամ։ Այսպիսով հարկվող շրջանառությունը պակաս է հաշվարկվել 167.404.465 /մեկ հարյուր վաթսունյոթ միլիոն չորս հարյուր չորս հազար չորս հարյուր վաթսունհինգ/ ՀՀ դրամով։ ԱԱՀ-ի գծով ընկերությունից լրացուցիչ գանձման ենթակա գումար է առաջադրվել 71.900.218 /յոթանասունմեկ միլիոն ինը հարյուր հազար երկու հարյուր տասնութ/ ՀՀ դրամ։
Այսպիսով, <<Գրավ>> ՍՊ ընկերության կողմից պետական բյուջե լրացուցիչ վճարման ենթակա շահութահարկի և ԱԱՀ-ի գումարը տույժ և տուգանքների հետ միասին կազմում է 143.800.436 /մեկ հարյուր քառասուներեք միլիոն ութ հարյուր հազար չորս հարյուր երեսունվեց/ ՀՀ դրամ, որից հարկի գումարը կազմել է 66.961.786 ՀՀ դրամ։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2 գ.թ. 87-90, հատոր 5 գ.թ. 117-118/
Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, <<Գրավ>> ՍՊ ընկերության հրամանագրքով, դրա զննության 2017թ. հոկտեմբերի 05-ի արձանագրությամբ, համաձայն որոնց հրամանագիրքը համարակալված է 1-ից մինչև 69-րդ էջերով, կարված և կնքված <<Գրավ>> ՍՊ ընկերության կնիքով։ Այն լրացված է 1-ին էջից մինչև 35-րդ էջը։ Առաջին էջում 1-ին կետով գրառված է <<հրաման թիվ 03, 12.12.1999թ., Էդուարդ Համլետի Հարությունյանին ս/թ դեկտեմբերի 12-ից ազատել <<Գրավ>> ՍՊԸ-ի տնօրենի պարտականությունից>>, իսկ 2-րդ կետով գրառված է <<Համլետ Լևոնի Հարությունյանին 1999թ. դեկտեմբերի 12-ից նշանակել <<Գրավ>> ՍՊԸ-ի տնօրեն>>։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 5 գ.թ 110-113/
Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, <<Հարկատու-3>> էլեկտրոնային համակարգում՝ <<Գրավ>> ՍՊ ընկերության վերաբերյալ առկա 2011թ. չորրորդ եռամսյակի ԱԱՀ-ի և 2011թ. շահութահարկի հաշվարկներով, դրա զննության 2017թ. հոկտեմբերի 09-ի արձանագրությամբ, համաձայն որոնց <<Հարկատու-3>> էլեկտրոնային համակարգի <<փաստաթղթեր>> սյունակի <<գրանցամատյան>> ենթաբաժնում, որտեղ արտացոլված են ընկերության կողմից գործունեության վերաբերյալ հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացված բոլոր հաշվարկները և հաշվետվությունները, մուտքագրվել է <<Գրավ>> ՍՊ ընկերության հարկ վճարողի հաշվառման համարը՝ 01524763։ Պարզվել է, որ <<Գրավ>> ՍՊ ընկերությունը 2012թ. ապրիլի 14-ին հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացրել է ընկերության գործունեության 2011թ. չորրորդ եռամսյակի ԱԱՀ-ի հաշվարկ, որում գործարքի հարկվող շրջանառությունը նշել է 20.953.000 /քսան միլիոն ինը հարյուր հիսուներեք հազար/ ՀՀ դրամ, ԱԱՀ-ի կրեդիտը՝ 4.190.600 /չորս միլիոն մեկ հարյուր իննսուն հազար վեց հարյուր/ ՀՀ դրամ։
<<Գրավ>> ՍՊ ընկերությունը 2012թ. ապրիլի 14-ին հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացրել է ընկերության գործունեության 2011թ. հաշվետու տարվա շահութահարկի հաշվարկ, որում <<ցուցանիշներ>> սյունակի ե/ կետում նշված <<հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների, արագամաշ առարկաների, հումքի /նյութի/ և այլ ակտիվների իրացումից հասույթը>> տողում նշել է 20.953.000 /քսան միլիոն ինը հարյուր հիսուներեք հազար/ ՀՀ դրամ գումար։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 5 գ.թ.131-139/
Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, <<հարկային մարմնի հաշվետվություններն էլեկտրոնային եղանակով ներկայացնելու մասին>> 2012թ. դեկտեմբերի 11-ի թիվ 8743 պայմանագրով, դրա զննության 2017թ. հոկտեմբերի 09-ի արձանագրությամբ, համաձայն որոնց հարկային գործը կարված է արագակարի մեջ, արագակարի առաջին դարձերեսին սոսնձված է հարկային գործում առկա փաստաթղթերի ցանկը, որը սկսվում է <<ԿՏ>> տողով՝ թիվ 1 էջից և ավարտվում <<Դիմում>> տողով՝ 330 էջով։ Ցուցակը համարակալված է 1-ից մինչև 330 հերթական համարով։ Հարկային գործում առկա փաստաթղթերի քանակը համապատասխանում է ցուցակում նշված փաստաթղթերի քանակին։
Հարկային գործի 279-րդ էջում կարված է Համլետ Հարությունյանի նույնականացման քարտի պատճեն, 280-288-րդ էջերում կարված են 2012թ. դեկտեմբերի 11-ին կազմված <<հարկային մարմնի հաշվետվություններն էլեկտրոնային եղանակով ներկայացնելու մասին>> թիվ 8743 պայմանագիրը, որը կնքվել է <<Գրավ>> ՍՊ ընկերության՝ ի դեմս տնօրեն Համլետ Հարությունյանի և ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ-ի միջև և դրան կից հավելվածը։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 5 գ.թ. 119-130/(…)>>:
Ամբաստանյալ Հ.Հարությունյանը վերաքննիչ բողոք է բերել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2019 թվականի ապրիլի 30-ի դատավճռի դեմ՝ միջնորդելով բեկանել այն, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում հռչակել Համլետ Լևոնի Հարությունյանի անմեղությունը, նրան ճանաչել անպարտ և արդարացված կամ բեկանել դատավճիռը և գործն ամբողջությամբ վերադարձնել առաջին ատյանի դատարանին բազմակողմանի և խորացված քննություն իրականացնելու նպատակով:
Գտնում եմ, որ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2019 թվականի ապրիլի 30-ի թիվ ԵԿԴ/0285/01/17 դատավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ ամբաստանյալ Համլետ Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը՝ մերժել, հետևյալ պատճառաբանությամբ:
Իր մի շարք նախադեպային որոշումներով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է դիտել գործի <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշը, ընդ որում, <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը, ինչը սակայն չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր):
Վերոնշյալ չափանիշներով գնահատելով գործի փաստական հանգամանքները, գտնում եմ, որ գործով ձեռք բերված վերոնշյալ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ ապրանքագիտական փորձաքննության 2013թ. դեկտեմբերի 18-ի թիվ 13-2437 եզրակացությունը, դատահաշվապահական փորձաքննության 2015թ. հոկտեմբերի 23-ի թիվ 25571509 եզրակացությունը, որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված 2011թ. դեկտեմբերի 13-ի` անշարժ գույքի առուվաճառքի և հաջորդող գրավի պայմանագիրը, <<Գրավ>> ՍՊԸ-ի 2015թ. հունվարի 23-ի ստուգման ակտը, <<Գրավ>> ընկերության հրամանագիրքը, 2011թ. 4-րդ եռամսյակի շահութահարկի և ԱԱՀ-ի հաշվարկները, վկաներ Արտակ Ղուկասյանի և Ամալյա Բեգլարյանի ցուցմունքները, բավարար են<<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշով հաստատված համարելու, որ Համլետ Հարությունյանը <<Գրավ>> ՍՊ ընկերության օրենքով սահմանված հաշվետվություններում, հաշվարկներում ակնհայտ կեղծ տվյալներ մտցնելու եղանակով խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերով՝ 66.961.786 ՀՀ դրամի /շահութահարկ՝ 33.480.893 դրամ, ԱԱՀ՝ 33.480.893 դրամ/ հարկերը վճարելուց, այսինքն կատարել է հանցանք, որը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանցակազմին:
Մասնավորոպես, ապրանքագիտական փորձաքննության 2013թ. դեկտեմբերի 18-ի թիվ 13-2437 և դատահաշվապահական փորձաքննության 2015թ. հոկտեմբերի 23-ի թիվ 25571509 եզրակացությունները համապատասխանում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 250-րդ հոդվածի պահանջներին, դրանցում պատշաճ կերպով նշվել են, թե փորձագետների կողմից ինչպիսի հետազոտություններ են կատարվել, ինչպիսի մեթոդներ կիրառվել, իսկ փորձագետների լուծմանն առաջադրված հարցերին տրվել են հիմնավորված պատասխաններ:
Թեև ապրանքագիտական փորձաքննության թիվ 13-2437 եզրակացությամբ Երևանի Մ. Մաշտոց պող. 43 շենքի թիվ 34 հասցեում գտնվող տարածքի շուկայական գինը որոշվել է 2012թ. մայիսի 11-ի դրությամբ, իսկ Համլետ Հարությունյանն այդ տարածքը փաստացի վաճառել է Արտակ Ղուկասյանին դրանից մի քանի ամիս առաջ՝ 2011թ. դեկտեմբեր ամսին, սակայն նշված եզրակացությունը պետք է դիտարկել որպես թույլատրելի և վերաբերելի ապացույց՝ նկատի ունենաով, որ այդ ընթացքում տարածքի շուկայական արժեքի փոփոխության վերաբերյալ որևէ փաստական տվյալ ձեռք չի բերվել, և պաշտպանության կողմն էլ այդ մասով փորձագիտական եզրակացությունը երբևիցե չի վիճարկել, իսկ 2015 թվականի հոկտեմբերի 23-ի թիվ 25571509 դատահաշվապահական փորձաքննության եզրակացության հիմքում դրվել են ոչ միայն վերոնշյալ ապրանքագիտական փորձաքննության եզրակացությունը, այլև գործով ձեռք բերված մյուս փաստական տվյալները:
Արձանագրելով հանդերձ, որ վճարված գումարի չափի ու վճարման եղանակների հետ կապված վկա Արտակ Ղուկասյանի կողմից տրված ցուցմունքներում առկա են որոշակի տարբերություններ, սակայն գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցներով՝ վերոնշյալ փորձագիտական եզրակացություններով, վկա Ամալյա Բեգլարյանի ցուցմունքներով հիմնավորվել է, որ Երևան քաղաքի Մ. Մաշտոցի պող. 43/34 հասցեի տարածքը ընկերությունը 2011թ. դեկտեմբերին Արտակ Ղուկասյանին է վաճառել 560.000 ԱՄՆ դոլարով և ոչ թե դրա շուկայական արժեքից ավելի քան 15 անգամ պակաս գնով՝ 17.340.346 դրամով, ինչը, անկախ վաճառողի ֆինանսական վատ վիճակում գտնվելու հանգամանքից, ինքնին անտրամաբանական է:
Կապված Համլետ Հարությունյանի կողմից բերված այն պատճառաբանության հետ, որ 01.07.2017թ-ին ինքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և հարցաքննվելով որպես մեղադրյալ՝ առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, քանի որ հակառակ դեպքում քննիչն իրեն սպառնացել է կալանավորել, ավելորդ չեմ համարում փաստել, որ նրան մեղադրանք է առաջադրվել և նա հարցաքննվել է իր պաշտպան Վ.Հայրապետյանի ներկայությամբ, իսկ որպես խափանման միջոց կալանավորման կիրառման հարցը լուծվում է դատարանի և ոչ թե նախաքննական մարմնի կողմից:
Այսպիսով, հիմք ընդունելով նաև առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում շարադրված հետևությունները, գտնում եմ, որ գործի փաստական հանգամանքները բավարար են <<հիմնավոր կասկածիցվեր>> ապացուցողական չափանիշներով հաստատված համարելու, որ Համլետ Հարությունյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցավոր արարքը, ուստի ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2019 թվականի ապրիլի 30-ի թիվ ԵԿԴ/0285/01/17 դատավճիռը թողնել անփոփոխ:



ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ