Գործ ԵԿԴ/0268/01/17

ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դատարանը (այսուհետ` Դատարան)`

նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի,

քարտուղարությամբ` Դարինա Բեգլարյանի և
Հասմիկ Ջանազյանի,

մասնակցությամբ`
մեղադրող` Սաթենիկ Անդրեասյանի,
տուժող` Սաթենիկ Մխիթարյանի,


նույն դատարանում` դռնբաց դատական նիստերի կարգով քննեց և 2018թ. հունվարի 19-ին ավար¬տեց քրեա¬կան գործն ըստ մե¬ղադ¬րանքի`
Գեղամ Հարութիկի Վաղարշակյանի` (ծնված 1981թ. հունվարի 19-ին, Արմավիրի մարզի Էջմիածին քաղաքում, ազ¬գութ¬յամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուրի, նախկի¬նում չդատապարտված, հաշվառված և փաս¬տացի բնակվում է Էջմիածին քաղաքի Վազգեն Առաջին փողոցի 10ա շենքի 25-րդ բնակարանում, սույն գոր¬ծով մեղ¬սագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախա¬տես¬ված հան¬¬ցավոր արարքի կա¬տարում, որպես խա¬փանման միջոց է ընտրվել չհեռանա¬լու մասին ստո¬րագրութ¬յուն)։

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Թիվ 13855517 քրեական գործը հարուցվել է 2017թ. հուլիսի 19-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդ¬վածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկա¬նիշ¬նե¬րով ՀՀ ոս¬տի¬¬կանության Կենտրոնականի բաժնում` գործով տուժող Սաթենիկ Մխիթարյանի ահազանգի առ¬թիվ։
2017թ. օգոստոսի 1-ից քրեական գործի նախաքննությունը կատարվել և ավարտվել է քննչա¬կան կո¬միտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վար¬չական շրջան¬ների քննչա¬կան բաժնում։
2017թ. սեպտեմբերի 6-ին որոշում է կայացվել անհայտ անձի կողմից Ս.Մխիթարյանի զգալի չափի գույքը գաղտնի հափշտակելու կապակցությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չիրակա¬նաց¬¬¬նելու մասին` դիմողի բողոքի բացակայության հիմ¬քով։
2017թ. սեպտեմբերի 12-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ՀՀ քրեական դա¬տավարության օրենսգրքի 31-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով կասեցնելու մասին։
2017թ. սեպտեմբերի 25-ին Գեղամ Վաղարշակյանը բերման է ենթարկվել ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին։
2017թ. սեպտեմբերի 25-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը վերսկսելու մասին։
2017թ. սեպտեմբերի 25-ին Գեղամ Վաղարշակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառ¬վել չհեռա¬նա¬լու մասին ստորագրություն։
2017թ. սեպտեմբերի 26-ին Գեղամ Վաղարշակյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդ¬վածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով։
2017թ. հոկտեմբերի 13-ին քրեական գործը Գեղամ Հարութիկի Վաղարշակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 177-րդ հոդ¬վածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով հաստատված մեղադրական եզրա¬կացութ¬յամբ ու¬ղարկ¬¬վել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրա¬վա¬սության դատա¬րան, որը ստացվել է 2017թ. հոկտեմբերի 17-ին (նախագահողին մակագրվել է 2017թ. հոկտեմբերի 18-ին), 2017թ. հոկտեմբերի 18-ին ընդունվել է վա¬րույթ, ապա նշա¬նակվել դատական քննության։

Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դատարանը հաս¬տատված համարեց հետևյալը.
Գեղամ Վաղարշակյանը 2017թ. հուլիսի 8-ին` ժամը 21։30-ի սահմաններում Երևանի Շեն¬գա¬վիթ վարչական շրջանի տարածքից Կոմիտասի պողոտա երթևեկելու ընթացքում թիվ 39 համարի եր¬թուղային ավտոբուսում գաղտնի հափշտակել է Սաթենիկ Թոռնիկի Մխիթարյանի դրամապա¬նակը« որից հետո՝ նույն օրը« ժամը 21։34-ին դրամապանակում եղած՝ Ս.Մխիթարյանի «Յունիբանկ» ՓԲ ընկերության բանկային քարտի օգտագործմամբ ապօրինի մուտք է գործել պահեստարան հանդի¬սացող՝ Մ.Խորենացի փողոցի թիվ 33/3 հասցեում տեղակայված «Ամերիաբանկ» ՓԲ ընկերության բանկոմատ, որտեղից կանխիկացրել և գաղտնի հափշտակել է Ս.Մխիթարյանի զգալի չափի՝ 95.000 ՀՀ դրամ գումարը, այսինքն` Գեղամ Վաղարշակյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախա¬տեսված է ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 177-րդ հոդ¬վածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով։
Ամբաստանյալ Գեղամ Վաղարշակյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղա¬վոր ճա¬նաչեց և զղջաց։ Դատարանում հար¬ցաքննվելիս հայտնեց, որ 2017թ. ամռանը Երևան քաղա¬քում թիվ 39 երթուղային տաքսիով երթևեկելու ընթացքում մի կնոջ պայուսակից գողացել է դրամա¬պա¬նակ, որում եղել են մետաղադրամներ, բանկային քարտ և դրա ծածկագիրը։ Դրանից հետո նշված բանկային քարտով բանկոմատներից մեկից կանխիկացրել է 95.000 ՀՀ դրամ գումար։ Հայտ¬նեց, որ այդ գումարը տուժողին մաս-մաս վերադարձրել է և պարտք է մնացել 10.000 ՀՀ դրամ գու¬մար, ինչը ևս պարտավորվում է վերադարձնել։
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Գեղամ Վաղարշակյանի մեղավորութ¬յունը, բացի վերջինիս խոստովանական ցուցմունքներից, հիմնավորվել է նաև պատշաճ իրա¬վական ընթա¬ցա¬¬կարգերի շրջանակներում դա¬տաքննութ¬յամբ հետա¬զոտված հետևյալ ապացույցների հա¬մադրման և գնահատ¬ման արդյունքներով.
Տուժող Սաթենիկ Մխիթարյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ 2017թ. հուլիսին` երեկոյան ժամերի, երբ գյուղից վերադառնում էր թաղման արարողությունից, Երևանում գտնվող զինվորական հավաքակայանի մոտից նստել է թիվ 39 երթուղային տաքսին և ուղևորվել Կոմիտասի պողոտա։ Հասնելով Կոմիտասի պողոտայի վրա գտնվող շուկայի մոտ` իջել է և նստել թիվ 34 երթուղային տաքսին։ Երթուղային տաքսի նստելուն պես` բացել է պայուսակը և նկատել« որ դրամապանակը բացակայում է և հասկացել« որ այն գողացել են։ Դրամապանակում եղել են մետաղադրամներ և «Յունիբանկ» ՓԲ ընկերության բանկային քարտը` ծածկագրի հետ միասին։ Եկել է տուն և կատարվածի կապակցությամբ զանգահարել ոստիկանություն։ Իրեն կանչել են ՀՀ ոստի¬կանության Արաբկիրի բաժին։ Հետո ինքը տեղեկացել« որ Երևանի Մ.Խորենացի փողոցում տեղակայված բանկոմատից իր բանկային քարտով հաշվեհամարին առկա 95.000 ՀՀ դրամ գումարը կանխիկացվել և հափշտակվել է։ Նշեց, որ ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում ամբաս¬տանյալին ճանաչել է, քանի որ նա երթուղայինում հպվում էի իրեն։ Հայտնեց, որ ամբաստանյալը մաս-մաս վերադարձրել է հափշտակած գումարը և պարտք մնացել է ընդամենը 10.000 ՀՀ դրամ։ Հայտնեց, որ չի ցանկանում որ ամբաստանյալը պատժվի, խնդրեց նրա նկատմամբ նշանակել հնա¬րավորինս մեղմ պատիժ։
Որպես ապացույց ճանաչված և գործին կցված փաստաթղթերի առկայությամբ, մաս¬նա¬վորապես`
- «Ամերիաբանկ» ՓԲ ընկերությունից ստացված, տուժող Ս.Մխիթարյանի բանկային քար¬տով 2017թ. հուլիսի 8-ին կատարված կանխիկացման գործարքի տեսագրության լազերային սկա¬վառակով,
- «Յունիբանկ» ՓԲ ընկերության կողմից տրամադրված` Ս.Մխիթարյանի բանկային հաշվի քաղվածքով« համաձայն որի` վերջինիս բանկային քարտով 2017թ. հուլիսի 8-ին Մ.Խորենացի փո¬ղոցի թիվ 33 հասցեում տեղադրված բանկոմատից կանխիկացվել է ընդհանուր 95.000 ՀՀ դրամ գու¬մար։

Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատա¬¬րա¬նը հաս¬տատ¬ված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Գեղամ Վաղարշակյանը, պահեստարան ապօրինի մուտք գործելով, կատարել է ուրիշի զգալի չափերի գույքի գաղտնի հափշտա¬կություն` գողություն, այսինքն` մեղավորությամբ կատարել է հան¬ցա¬վոր արարք« որը համա¬պա¬տաս¬¬խանում է ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախա¬տես¬ված հան¬ցա¬գործության հատ¬կանիշ¬ներին, հետևա¬բար` նա քրեա¬կան պա¬տաս¬¬խա¬նատ¬¬¬վության և պատժի ենթա¬¬կա է այդ հոդ¬վածի վերոնշյալ մա¬սով և կետով։

Նշանակվող պատժի և դատավճռով լուծման ենթակա այլ հարցեր.
Ամբաստանյալ Գեղամ Վաղարշակյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որո¬շելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերա¬կանգ¬¬նել սոցիալական արդարությունը« ուղղել պատժի ենթարկված անձին« ինչպես նաև կանխել հան¬ցա¬¬¬գոր¬¬ծութ¬յունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հան¬ցանք կատա¬րած անձի նկատ¬մամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ¬գոր¬ծութ¬յան այլ միջոց¬ները պետք է լինեն ար¬դարացի« համապա¬տասխանեն հանցանքի ծան¬րությանը« այն կա¬տա¬րելու հան¬գա¬մանք¬ներին« հան¬¬ցավորի անձ¬նա¬¬¬վորությանը« անհրա¬ժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գոր¬ծութ¬յուն¬ները կան¬խելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է« որ հանցա¬գոր¬ծութ¬յան համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ« իսկ նույն հոդ¬վածի 2-րդ մա¬սի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա¬գործության՝ հան¬րության համար վտան¬¬գա¬վո¬րության աստիճանով և բնույթով« հանցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալներով« այդ թվում՝ պատաս¬խա¬¬¬նատ¬վությունը և պատիժը մեղմաց¬նող և/կամ ծանրացնող հան¬գա¬մանքներով։ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համա¬ձայն` հան¬ցագործության համար նախա¬տեսված պատիժ¬ներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապա¬հովել պատժի նպատակ¬ները։
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դա¬տա¬վա¬րա¬կան օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգա¬մանք¬ներ ունեցող գոր¬ծով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպա¬կան դատա¬րա¬նի դատական ակ¬տի հիմ¬¬նա¬վո¬րումները« այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբա¬նութ¬յուն¬ները« պարտադիր են դատարանի հա¬մար նույ¬¬¬¬նանման փաստական հանգամանք¬ներով գործի քննության ժամա¬նակ։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը« Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դա¬տարանի 2007թ. հոկ¬տեմ¬բերի 26-ի ՎԲ-149/07 գործով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մա¬սով նա¬խա¬տեսված նորմը« նշել է« որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատ¬վությունը մեղ¬մաց¬նող հան¬¬գամանքների կիրառման լայն հայեցողությամբ« քանի որ պա¬տիժ նշանակելիս Դա¬տա¬րանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ« որոնք նույն հոդվածի առա¬ջին մասում նշված չեն։
Դատարանը, որպես ամբաստանյալ Գեղամ Վաղարշակյանի անձը բնութագրող տվյալներ է գնա¬հատում` նախկինում դատապարտված չլինելը (ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2017թ. սեպտեմբերի 25-ին կատարված հարցման արդյունքների), երիտասարդ լինելը (հա¬մա¬ձայն ՀՀ քաղաքացու AR սերիայի 0279382 համարի անձնագրի պատճեն¬ի ծնվել է 1981թ.), վատառողջ լինելը (համաձայն «Աստղիկ» բժշկական կենտրոնից տրված փաստաթղթերի), իսկ որ¬պես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ` դեռևս մինչդատական վարույթից իրեն լիովին մեղավոր ճանա¬չելն ու խոստովանական ցուցմունքներ տալը, կատարվածի համար զղջալը, տուժողին պատճառած գույքային վնասը կամովին և ըստ էության ամբողջությամբ փոխհա¬տուցելը։
Ամբաստանյալ Գ.Վաղարշակյանի անձը բնու¬թագրող վե¬րոնշյալ տվյալները և պատասխա¬նատ¬վութ¬յունն ու պատիժը մեղմացնող հան¬գամանքը հաս¬տատված են գոր¬¬ծով ձեռք բերված և դա¬տաքննութ¬յամբ հետա¬զոտ¬ված, թույլատ¬րե¬¬լիութ¬յան ու վերաբերելիության չա¬փա¬¬¬նիշ¬ներին համա¬պա¬տաս¬խանող ապա¬ցույց¬¬ներով, ող¬ջամտո¬րեն նվազեցնում են նրա անձի հանրային վտան¬գավո¬րությունը։
Դատարանը ամբաստանյալ Գեղամ Վաղարշակյանի պատասխանատվությունը և պա¬տիժը ծան¬րաց¬նող հանգամանքներ չարձանագրեց։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաս¬տան¬յալ¬ Գ.Վաղարշակյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տե¬սակի ընտրությանը` Դատա¬րանը փաս¬¬տում է, որ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված են այլընտրան¬քային պատժատեսակներ՝ տու¬գանքի և որոշակի ժամկետով ազատազրկման ձևով, հետևաբար` սույն գործով քննարկ¬ման ենթակա են՝ նշանակվող պատժի տեսակի, պատժի չափի, տվյալ հոդվածով նախա¬տես¬ված պատժի նվազա¬գույն չափից ավելի մեղմ պատիժ նշա¬նակելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդ¬վածի կիրառում), ազա¬տազրկման ձևով պատիժ նշա¬նակելու դեպ¬քում՝ այն կրելու կամ չկրելու հարցերը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառում)։
Դատարանը, հաշվի առնելով ամբաստանյալի` աշխատանք և ինքնուրույն վաստակ չունե¬նալու հանգա¬մանքը, նվազ խիստ պատժատեսակ տուգանք նշանակելու պարագայում այն վճա¬րելու անկա¬րողությունը, փաստում է, որ նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված կանոնի կիրառմամբ պատիժ նշա¬նակելը չի ապահովվի պատժի նպա¬տակները, հետևաբար` ամբաս¬տանյալ Գ.Վաղարշակյանի նկատ¬մամբ պատիժ է նշանակում ազա¬տազրկման ձևով` այն պայմա¬նականորեն չկիրառելու պայմանով։
Վերոնշյալ հետևության հանգելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` եթե դատարանը կա¬լանքի« ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշա¬նակելիս հան¬գում է հետևության« որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պա¬տիժը կրելու« ապա կա¬րող է որո¬շում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։ Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համա¬ձայն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատա¬րանը հաշվի է առնում հան¬ցա¬վորի անձը բնութագրող տվյալները« պատաս¬խա¬նատվութ¬յունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրաց¬նող հանգա¬մանք¬ները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի վերոնշյալ դրույթների մեկնաբանությունից ակնհայտ է« որ պա¬տիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ինչպես հանցագործությունների տեսակ¬նե¬րի« հան¬ցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի« այնպես էլ անձանց շրջա¬նակի հետ կապ¬ված որևէ հա¬տուկ սահմանափակում օրենսդիրը չի նախատեսել« այսինքն` պատի¬ժը պայմա¬նա¬կանորեն չկի¬րա¬ռելու հիմք է համարվում Դատարանի համոզ¬վածությունն առ այն« որ դատա¬պարտյա¬լի ուղղվելը հնա¬րա¬վոր է առանց որոշակի պատժա¬տեսակները ռեալ կրե¬լու (նման մեկնա¬բանություն է արել նաև ՀՀ Վճռա¬բեկ դատա¬րանը Հասմիկ Պետրոսյանի վերա¬բերյալ թիվ ԱՐԱԴ/0050/01/08 քրեական գործով 2009թ. հունիսի 29-ին կայացրած որոշմամբ)։
Դատարանի այդ համոզվածությունը կարող է կայանալ պատասխանատվությունը և պա¬տի¬ժը մեղմացնող, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածով նախատեսված (ինչպես նաև չնա¬խա¬տես¬¬¬ված, բայց Դատարանի համոզմամբ այդ¬պիսին դիտարկվող) և 63-րդ հոդվածում սպառիչ թվարկ¬¬ված, պա¬տաս¬¬խանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների գնա¬հատման արդ¬¬¬¬¬¬¬յունք¬¬¬¬ներով։ Սա¬կայն, դա¬տարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատես¬ված պա¬տիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, տվյալ հարցը քննարկելիս և լու¬ծե¬լիս պարտավոր է հաշվի առնել նաև հանցա¬գոր¬ծության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույ¬թը, ինչը նշա¬նակվող պատժի արդարացիության գրավականն է։
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հան¬ցա¬գոր¬ծութ¬յան կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հան¬ցավորի կող¬մից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստի¬¬ճանը» (տե՛ս, Դավիթ Ռոբերտի Հովհաննիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի դեկտեմ¬բերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշման 11-12-րդ կետերը)։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի մասին դիրքորոշում Վճռաբեկ դա¬տարանն ար¬տա¬հայտել է Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվա¬կանի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 գործով որոշման մեջ, որի համաձայն` «Արարքի հան¬րային վտան¬գավո¬րության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղ¬քի ձևի և տեսակի, հան¬ցա¬գործության նպա¬տակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեա¬կան օրենսդրութ¬յամբ պահպանվող հա¬սարա¬կական հարաբե¬րության` հանցանքի կատարման պա¬հին ունեցած սո¬ցիա¬լական նշանա¬կության վերա¬բերյալ փաստա¬կան տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հան¬ցա¬գործության կա¬տար¬ման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հան¬ցակցության դեպ¬քում` հան¬ցա¬վորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակ¬ցության աստիճանը»։
Զարգացնելով վերոհիշյալ իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը Վ.Բեգյա¬նի գոր¬ծով որոշման մեջ արձանագրել է, որ «(…) պատիժը պայմանականորեն չկիրա¬ռելու հարցի լուծ¬ման ժա¬մանակ դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի՝
ա) կատարված հանցագործության նպատակն ու շարժառիթը,
բ) քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կա¬տարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը,
գ) կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը,
դ) հանցագործության կատարման եղանակը,
ե) հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը,
զ) հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մաս¬¬նակցության աստիճանը (…)» (Վանյա Ռաֆիկի Բեգյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2013 թվա¬կանի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13 որոշման 14-րդ կետը)։
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Գեղամ Վաղարշակյանի կատարած հանցագործության բնույ¬թն ու վտան¬գավորության աստիճանը /դիտավորությամբ կատարված միջին ծանրութ¬յան հանցանք է, որը պատասխանատվություն է նախատեսում նաև տուգանքի ձևով/, անձը դրա¬կանորեն բնու¬թագրող տվյալ¬ների, նրա պատաս¬խա¬նատ¬վութ¬յունը և պա¬տիժը մեղմաց¬նող հան¬գամանք¬ի ամբող¬ջութ¬յունը, մաս¬նավո¬րապես` նախկի¬նում դա¬տա¬պարտ¬ված չլինե¬լը, ամբաստանյալի վատառող¬ջութ¬յունը, հատկապես` ծանր վիարահատություն տանելը, տուժողին պատճառված վնասը կամովին և գրեթե ամբողջությամբ փոխհատուցելը, ինչպես նաև պատասխա¬նատ¬վությունն ու պա¬տիժը ծան¬րաց¬¬նող հանգա¬մանք¬ների բացակայությունը` Դատա¬րա¬նը հանգում է այն համոզվա¬ծութ¬յան« որ ամ¬բաս¬տանյալ Գեղամ Վաղարշակյանի ուղղվե¬լը և նոր հանցա¬գործությունների կանխումը հնա¬րավոր է նրա նկատ¬մամբ նշա¬նակվող ազարազրկումը պայմա¬նա¬կանորեն չկիրա¬ռելու և միաժամանակ ողջամիտ« տվյալ դեպքում՝ հինգ տարի ժամ¬կետով փոր¬ձաշրջան սահմա¬նելու պայ¬ման¬ներում։
Փորձաշրջանի տևողությունը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում ամբաստանյալ Գ.Վա¬ղար¬շակ¬յանի անձը, մասնավորապես` այն, որ թեև վերջինս կատարել է ըստ բնույթի և վտանգա¬վորության աստիճանի միջին ծանրության հանցագործություն, սակայն պարբե¬րաբար հայտնվել է իրավապահ մարմինների տեսադաշտում` գլխավորապես զգալի չափե¬րով գո¬ղություններ կատա¬րելու դեպքերով, սակայն քրեական գործերի հարուցումները մերժվել կամ նրա նկատմամբ քրեական հետապնդում չիրականացնելու որոշումներ են կայացվել դիմող¬ների բողոքի բացակայության կամ տուժողների հետ հաշտվելու պատճառաբանությամբ։
Դատարանը փաստում է, որ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը և վերոնշյալ ժամ¬կետով փոր¬ձաշրջանն է արդա¬րացի ու միա¬ժա¬¬մանակ անհրաժեշտ ամբաս¬տան¬յալին ուղղելու և նոր հանցա¬գոր¬ծութ¬յուն¬ները կան¬խելու, ինչպես նաև սոցիալական արդարությունը վերա¬կանգնե¬լու համար։
Դատարանը փաստում է նաև, որ սույն դատավճիռը կայացնելու պահին ամբաստանյալ Գեղամ Վաղարշակյանի նկատմամբ որպես խա¬¬¬¬փան¬ման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստո¬րագրությունը փո¬փո¬խելու կամ վերաց¬նելու հիմքերը բացա¬կա¬յում են, այն անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների« դատական ծախ¬սե¬րի« գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի« քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հար¬ցե¬րին« սա¬կայն Դատարանը, փաստելով« որ սույն քրեական գործով ամբաստանյալ Գեղամ Վաղար¬շակ¬յանի գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել, նրա դեմ քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, քրեական գործով իրեղեն ապացույցներ չկան, քրեական գործում բացակայում է նաև դա¬¬տական ծախսերի վերաբերյալ որևէ ապացույց, բավա¬րար¬վում է դրանց արձանագրմամբ։
Գնահատելով և ամփոփելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույց¬ները, ղեկավար¬վելով ՀՀ քրեական դատավա¬րա¬կան օրենսգրքի 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ հոդված¬ներով, Դատա¬րանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝

Գեղամ Հարութիկի Վաղարշակյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագոր¬ծության կա¬տար¬ման մեջ, նրա նկատ¬մամբ նշանակել պատիժ՝ ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ` Գեղամ Վաղարշակյանի նկատ¬մամբ ազատազրկման ձևով նշա¬նակված վերոնշյալ պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահ¬մանել փոր¬ձաշրջան 5 (հինգ) տարի ժամ¬կետով` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձ¬նարարելով ՀՀ ԱՆ պրո¬բացիայի պետա¬կան ծառայության համապա¬տաս¬¬խան ստո¬րաբա¬ժան¬մանը։
Գեղամ Վաղարշակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու վերա¬բեր¬յալ ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Տուժող Սաթենիկ Մխիթարյանին պարզաբանել հանցագործությամբ նրան անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի փոխ¬հատուցման պահանջով քաղաքացիադատավարական կար¬գով դատարան դիմելու և լրիվ փոխ¬հա¬¬տուցում ստանալու իրավունքը։
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված։
Դատավճիռը ստացման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում կարող է բողո¬քարկվել ՀՀ վե¬րաքննիչ քրեական դատարան։


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.Ժ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ