ԵԿԴ/0264/01/17








ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ


ՈՐՈՇՈւՄ


ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


«29» մայիսի 2018թ. ք.Երևան


ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)


Նախագահող դատավոր Ա.Ազարյան
դատավորներ Ն.Հովակիմյան
Մ.Պետրոսյան
քարտուղարությամբ՝ Լ.Հայրապետյանի
Ա.Ջուլհակյանի
մասնակցությամբ՝
մեղադրող Կ.Ստեփանյանի
պաշտպան Ս.Խչեյանի
ամբաստանյալ Ս.Հովհաննիսյանի



ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալ Սարգիս Խաչիկի Հովհաննիսյանի (ծնված` 1982թ. մայիսի 26-ին Երևանում, ազգությամբ` հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, դատվածություն չունեցող, հաշվառված է Երևան քաղաքի Խաղաղ Դոն փողոցի 31-րդ շենքի թիվ 47 բնակարանում, բնակվել է նույն շենքի թիվ 82 բնակարանում, խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին) վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017թ. դեկտեմբերի 13-ի դատավճռի դեմ պաշտպան Սուզաննա Խչեյանի վերաքննիչ բողոքը`

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ավագ քննիչ Գ.Թադևոսյանի 2017թ. հունվարի 24-ի որոշմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հարուցվել է թիվ 60101117 քրեական գործը:
2017թ. հունվարի 30-ին Սարգիս Հովհաննիսյանի նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
2017թ. փետրվարի 6-ի որոշմամբ Սարգիս Հովհաննիսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն արարքի համար, որ նա «2017թ. հունվարի 14-ին` ժամը 06։00-ի սահմաններում, «Օպել» մակնիշի 35 CD 512 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Պարոնյան փողոցով` Լեոի փողոցի կողմից դեպի Դեմիրճյան փողոց տանող ուղեմասի երկրորդ գոտով, մոտ 50 կմ/ժամ արագությամբ, մոտակա լույսերով։ Հասնելով «Արամյանց» բժշկական կենտրոնի դիմացի ճանապարհահատվածին` ի վիճակի լինելով հայտնաբերել հետիոտներ Ռոստոմ Աղվանի Հովհաննիսյանին և Ռոլանդ Արսենի Աբրահամյանին, խախտել է ՀՀ կառավարության 2007թ.-ի հունիսի 25-ի 955-Ն որոշմամբ հաստատված Ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67 կետի և «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 23 հոդվածի 3-րդ կետի պահանջները, այն է` ժամանակին չի դիմել արգելակման ընդհուպ մինչև ավտոմեքենայի կանգ առնելը, ավտոմեքենայի առջևի մասով վրաերթի է ենթարկել Ռոստոմ Հովհաննիսյանին և Ռոլանդ Աբրահամյանին, ինչի արդյունքում Ռ.Աբրահամյանին անզգուշությամբ պատճառել է մարմնական վնասվածքներ, իսկ Ռ.Հովհաննիսյանին` մահ` ինքն իրեն զրկելով վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից»:
2017թ. հոկտեմբերի 12-ին Սարգիս Հովհաննիսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան):
Առաջին ատյանի դատարանի 2017թ. դեկտեմբերի 13-ի դատավճռով Սարգիս Հովհաննիսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 1 տարի 6 ամիս ժամկետով` վարորդական իրավունքից զրկելով 1 տարի ժամկետով:
Սարգիս Հովհաննիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
2018թ. հունվարի 17-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է վերոհիշյալ դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Սարգիս Հովհաննիսյանի պաշտպան Սուզաննա Խչեյանի վերաքննիչ բողոքը:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում պաշտպան Ս.Խչեյանը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի 2017թ. դեկտեմբերի 13-ի դատավճիռն ակնհայտ խիստ է և անարդարացի, չի համապատասխանում Սարգիս Հովհաննիսյանի կատարած հանցագործության ծանրությանը, որով խախտվել են նրա նյութական իրավունքները, մասնավորապես` Առաջին ատյանի դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 62-րդ, 70-րդ հոդվածների պահանջները, անտեսել և բացարձակապես չի պատճառաբանել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամարագրված նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին հնարավորությանը։
Նկատի ունենալով վերոգրյալը, պաշտպանը նշել է, որ Սարգիս Հովհաննիսյանի նկատմամբ պետք է նշանակվեր առավել մեղմ պատիժ և կիրառվեր ՀՀ քրեական օրենաաքի 70-րդ հոդվածի 1-ին կետը և կայացվեր պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Այսպես.
Առաջին ատյանի դատարանը դատավճռում նշել է. «Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Ս.Հովհաննիսյանին վերագրվող հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը (անզգուշությամբ կատարված ոչ մեծ ծանրության հանցանք է), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հովածի տեսանկյունով բացառիկ, տուժողի պատճառված վնասը (հուղարկավորության ծախսերը) չփոխհատուցելու փաստը, ինչպես նան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հանգամանքների բացակայությունը` Դատարանը փաստում է որ ամբաստանյալ Ա.Հովհաննիսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու, ազատազրկումից ավելի մեղմ պատժատեսակ նշանակելու կամ լրացուցիչ պատիժ չնշանակելու հիմքերը բացակայում են:
Դատարանի համոզմամբ ամբաստանյալ Ա.Հովհաննիսյանի ուղղվելը, նոր հանցագործությունների կանխումը և սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը ռեալ (իրական) կրելու պայմաններում, իսկ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, անձը դրականորեն բնութագրող տվյալները Դատարանը հաշվի է առնում սույն գործով նրա նկատմամբ պատժաչափ սահմանելիս»:
Առաջին ատյանի դատարանը փաստորեն ի թիվս այլոց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի տեսանկյունով բացառիկ, տուժողի պատճառված վնասը (հուղարկավորության ծախսերը) չփոխհատուցելու փաստը, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հանգամանքներին անդրադառնալուց նշում է կատարել այն փաստի վերաբերյալ, որ տուժողի պատճառված վնասը (հուղարկավորության ծախսերը) չփոխհատուցելու փաստը, առանց հաշվի առնելու իր իսկ կողմից արձանագրված` «տուժողի իրավահաջորդը` ևս, վերջինս մեղադրանքի փաստական կողմը չվիճարկեց, ամբաստանյալի դեմ գույքային պահանջ չներկայացրեց» հանգամանքը: Բացի այդ, իր պաշտպանյալն Առաջին ատյանի դատարանում հայտնել է, որ տուժողի հիվանդանոցում գտնվելու ժամանակահատվածում ամբողջությամբ հոգացել է բուժման և այլ ծախսերը, իսկ տուժողի մահանալուց հետո պատրաստակամություն է հայտնել հոգալու և հուղարկավորության ծախսերը, և պատճառված վնասը, սակայն տուժողի իրավահաջորդը կոնկրետ վնասի չափ չի ասել և վերջինս չգիտի ինչքան վնասի փոխհատուցման մասին է խոսքը:
Պաշտպանը նշել է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանը քննության առնելով Սարգիս Հովհաննիսյանի նկատմամբ պատժատեսակ նշանակելու հարցը, հաշվի առնելով հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, բնույթը, ընդգծել է, որ վերջինս իր նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է կրի ազատազրկման ձևով, անտեսելով այն հանգամանքը, որ Սարգիս Հովհաննիսյանը երիտասարդ է, չամուսնացած, թեև վրիպում է թույլ տվել և հայտնվել քրեական պատասխանատվության ենթարկման եզրին /սակայն նշված արարքը կատարել է անզգուշությամբ/ այնուհանդերձ ընդունել է մեղքը, զղջացել կատարված արարքի համար, նախկինում արատավորված և դատապարտված չի եղել, բնութագրվում է դրական, ըստ էության գտնվում է կայացման փուլում։ Բացի այդ, արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը, ինչի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում ե հայտնել իր 24.08.2012թ. ԵԷԴ/0201/01/11 գործով, վերահաստատելով նախկինում արտահայտած դիրքորոշումները։
Տվյալ դեպքում պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն Սարգիս Հովհաննիսյանի կատարած արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այլև նրա անձը բնութագրող հատկանիշներ հանդիսացող հանգամանքները, ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, դատվածությունը, և պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս եկել է սխալ եզրահնագման գտնելով, որ Սարգիս Հովհաննիսյանի կողմից պատիժը կրելուն խոչընդոտող հանգամանքներ չկան:
Այսպիսով, Սարգիս Հովհաննիսյանի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների կոնկրետ համակցությունը բավարար է նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար` անկախ պատիժը և պատասխանատվությունը ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայությունից, մանավանդ, որ այդպիսիք սույն քրեական գործում առկա չեն։ Թեև պետք է փաստել, որ նույնիսկ պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրանցնող հանգամանքի առկայությունն ինքնին չի բացառում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը, եթե դատարանը հանգում է հիմնավոր եզրակացության, որ հանցանք կատարած անձի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու:
Ելնելով վերոգրյալից, պաշտպանը խնդրել է. «Բեկանել Երևանի Կենտրոն և Նորք- Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 13.12.2017թ. հարապարակված դատավճիռը, այն փոփոխել և կայացնել գործն ըստ էության լուծող դատական ակտ, այն է` կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին կետը և կայացնել պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում և Սարգիս Հովհաննիսյանի նկատմամբ սահմանել փորձաշրջան»:
Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
Դատական նիստի ժամանակ պաշտպան Ս.Խչեյանը վերոհիշյալ հիմնավորումներով պնդեց վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել:
Ամբաստանյալ Սարգիս Հովհաննիսյանը միացավ պաշտպանին:
Մեղադրող Կ.Ստեփանյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ` նշելով, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտն օրինական է, հիմնավորված և փոփոխման ենթակա չէ:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Ուսումնասիրելով պաշտպան Սուզաննա Խչեյանի վերաքննիչ բողոքը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն պետք է մերժել՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան պատիժ է նախատեսում ազատազրկում՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն՝ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումն անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի վերը նշված նպատակներին, որոնք փոխկապակցված և փոխհամաձայնեցված են (մեկ նպատակը ենթադրում է մյուսները և յուրաքանչյուրի ինքնուրույն իրականացումն օժանդակում է մյուսներին)։ Այսինքն` պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք է հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ արդարացի, արարքի ծանրությանը և հասարակական վտանգավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, որոշիչ հանգամանքներ են պատժի տեսակը և չափը որոշելու հարցում։
Այսինքն՝ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վրա (հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, վնասի չափը և այլն)։ Դատարանը հանրության համար վտանգավորության բնույթը որոշելու ժամանակ պետք է պարզի և հաշվի առնի նաև պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը հանցանքի կատարման պահին։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Դրանք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը։ Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը։ Դրանք բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում են պատժի վրա։
Քրեական օրենքի Ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի, այնպես էլ պատժաչափի վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին։
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)»։
Սույն քրեաիրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։
Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա (հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ, ի թիվս այլ որոշումների, մանրամասն տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուշ Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Արմեն Շահբազյանի գործով 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումները)` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՆԴ/0060/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13, ՏԴ/0031/01/14, ՍԴ3/0174/01/14, ԵԱԴԴ/0011/01/14, ԵԱՔԴ/0091/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15 և այլն)։
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս հաշվի առնվող հանգամանքներից հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշումներ է ձևավորել թիվ ՎԲ-50/07, թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, թիվ ՍԴ/0109/01/12, թիվ ԱՎԴ/0082/01/12, թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 և այլ որոշումներում։ Մասնավորապես, Հ.Հարությունյանի գործով որոշման շրջանակներում ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը ձևավորել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանի, այլև հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ հանդիսացող նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցության ճիշտ գնահատումը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, դատվածությունը և այլն)» (տե՛ս Հազարապետ Հարությունյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07 որոշումը)։
Հ.Հարությունյանի գործով կայացված որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները ՀՀ վճռաբեկ դատարանը զարգացրել է Ս.Սարգսյանի գործով որոշման շրջանակներում՝ ձևավորելով հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(...) «Հանցավորի անձնավորություն» եզրույթը, ի տարբերություն «հանցագործության սուբյեկտ» եզրույթի, ավելի ընդարձակ է, և օժտված է սոցիալ-ժողովրդագրական, բարոյահոգեբանական և քրեաիրավական բնութագրերով։ (...)
(...) Պատժի անհատականացման ժամանակ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները հաշվի առնելու անհրաժեշտությունը պայմանավորված է ինչպես պատժի նպատակների իրականացման, այնպես էլ անձի արժանապատվության հարգման սահմանադրական պահանջի առկայությամբ» (տե՛ս Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 36-37-րդ կետերը)։
Իսկ Ս.Աղախանյանի գործով որոշման շրջանակներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է. «(…) Յուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների (…), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը։ (...) Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները։ Հետևաբար, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժն անհատականացնելիս և նշանակված պատիժը փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է ուսումնասիրի հանցավորի ընտանեկան դրության, նրա խնամքին այլ անձանց առկայության, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղի ու դիրքի, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագրի և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները։
(…) Անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի նաև այն հանգամանքը, թե նշանակված պատիժն ինչպիսի ազդեցություն կարող է ունենալ ամբաստանյալի ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա» (տե՛ս Սեյրան Աղախանյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշման 19-րդ կետը)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածը պատասխանատվություն է նախատեսում ճանապարհային երթևեկության և տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնները խախտելու համար, որի արդյունքում մարդու (մարդկանց) կյանքին կամ առողջությանն անզգուշությամբ հասցվել է վնաս:
Հաշվի առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության բնույթն ու առանձնահատկությունները` ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մի շարք որոշումներում կայուն դիրքորոշում է ձևավորել նշված հոդվածով նախատեսված հանցանք կատարած անձանց նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև նրանց կողմից պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս հաշվի առնվող հանգամանքների վերաբերյալ:
Մասնավորապես, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի վերաբերյալ գործերով պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանները պետք է հաշվի առնեն հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, ինչպես նաև հանցանքի կատարումից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը: Դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն.
ա. ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին (մանրամասն տե՛ս Արամ Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշման 20-րդ կետը),
բ. վերոնշյալ կանոնների խախտման և դրա արդյունքում առաջացող հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքին (մանրամասն տե՛ս Էդմոն Գարասիմի Ասատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշման 15-18-րդ կետերը),
գ. հանցագործության կատարումից հետո անձի դրսևորած վարքագծին (մանրամասն տե՛ս Արթուր Սերգեյի Առաքելյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԵԱՆԴ/0122/01/12 որոշման 17-19-րդ կետերը):
Ա.Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(...) [ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված] հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի բնութագրիչ առանձնահատկությունն այն է, որ հանցանք կատարող անձը հասկանում է, որ իր գործողությունների (անգործության) արդյունքում կարող է հանրության համար վտանգավոր հետևանքներ առաջանան, այսինքն՝ նա գիտակցում է, որ իր կողմից թույլ տված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման արդյունքում հնարավոր է տեղի ունենա վթար և մարդու (մարդկանց) կյանքին կամ առողջությանը հասցվի վնաս, սակայն, ցուցաբերելով հանցավոր անզգուշություն, այնուամենայնիվ, թույլ է տալիս նշված խախտումը՝ հույս ունենալով խուսափել հնարավոր ծանր հետևանքների առաջացումից։
Օբյեկտիվ կողմից նշված արարքը դրսևորվում է ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտմամբ, որոնցից առավել կոպիտ խախտումներն ամրագրված են Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքում։
(...) Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի վերաբերյալ գործերով պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս դատարանները պետք է հաշվի առնեն հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, ինչպես նաև հանցանքի կատարումից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը։
Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ վերոնշյալ գործերով դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, որի արդյունքում տեղի է ունեցել հանցագործությունը։ Նշված հանգամանքի կարևորումը պայմանավորված է նրանով, որ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-րդ գլխով նախատեսված՝ ճանապարհային երթևեկության կանոնների առավել կոպիտ խախտումները (լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, սահմանված արագությունը գերազանցելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը և այլն) վտանգ են առաջացնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար և առավել հավանական դարձնում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը։ Բացի այդ, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը կարևոր նշանակություն ունի նաև հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար» (տե՛ս Արամ Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշման 19-20-րդ կետերը)։
Վերահաստատելով և զարգացնելով Ա.Սահակյանի գործով որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` Է.Ասատրյանի վերաբերյալ որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով տրանսպորտային միջոցի վարորդի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու համար պետք է առանձնակի ուշադրություն դարձվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքին։
Վճռաբեկ դատարանի վերոգրյալ դիրքորոշումը պայմանավորված է նրանով, որ թեև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի կողմից դրսևորվում է անզգուշություն, այլ խոսքով՝ արարքի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է անզգուշությամբ, սակայն ճանապարհային երթևեկության և տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնները հաճախ խախտվում են գիտակցաբար։ Ընդ որում, վարորդը, ելնելով կոնկրետ իրադրությունից, իր վարած տրանսպորտային միջոցի առանձնահատկություններից և այլ հանգամանքներից, երբեմն նաև գիտակցում է, որ իր կողմից ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտում թույլ տալու դեպքում մարդու (մարդկանց) կյանքի կամ առողջության համար վտանգ կառաջացնի, սակայն, ցուցաբերելով հանցավոր անզգուշություն, այնուամենայնիվ, թույլ է տալիս նշված խախտումը։
16. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 30-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Անզգուշությամբ կատարված հանցանքը կարող է դրսևորվել ինքնավստահությամբ կամ անփութությամբ։
2. Հանցանքը համարվում է ինքնավստահությամբ կատարված, եթե անձը նախատեսել է իր գործողության (անգործության)` հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, սակայն առանց բավարար հիմքերի` ինքնավստահորեն հույս է ունեցել, որ դրանք կկանխվեն։
3. Հանցանքը համարվում է անփութությամբ կատարված, եթե անձը չի նախատեսել իր գործողության (անգործության)` հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, թեև տվյալ իրադրությունում պարտավոր էր և կարող էր նախատեսել դրանք»։
Մեջբերված քրեաիրավական դրույթի վերլուծությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հետևանքների նկատմամբ դրսևորվող անզգույշ մեղքի ձևը կարող է տարբեր կերպ արտահայտվել։ Այսպես` հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը գիտակցում է իր արարքի (գործողության կամ անգործության) պոտենցիալ վտանգավորությունը, նախատեսում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը և չնայած դրան, հույսը դնելով իր հմտությունների, անձանց, սարքավորումների և այլնի վրա, թույլ է տալիս սահմանված անվտանգության կանոնների խախտում` առանց բավարար հիմքերի հույս ունենալով, որ վտանգավոր հետևանքները կկանխվեն։
Հանցավոր անփութության օրենսդրական բնորոշումը ցույց է տալիս, որ անզգուշության այս տեսակը բնութագրվում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը չնախատեսելով։ Այլ խոսքով՝ անփութությամբ գործող անձը, իրական հնարավորություն և պարտավորվածություն ունենալով նախատեսել վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, բավարար շրջահայացություն, ուշադրություն և հոգատարություն չի ցուցաբերում այդ հետևանքների առաջացումը թույլ չտալու համար։
17. Սույն որոշման նախորդ կետում շարադրված վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ դրսևորված անզգույշ մեղքի վերոգրյալ տարատեսակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը։ Այսպես` հանցավոր անփութության դեպքում անձը չի նախատեսում իր արարքի արդյունքում ծանր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, հետևաբար չի գիտակցում նաև իր կողմից տվյալ իրադրությունում թույլ տրված խախտման վտանգավորությունը։ Մինչդեռ հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը գիտակցում է, որ իր կողմից թույլ տրված խախտման արդյունքում կարող են վտանգավոր հետևանքներ առաջանալ, այսինքն` նա գիտակցում է իր արարքի վտանգավորությունը և, չնայած դրան, թույլ է տալիս նշված խախտումը, ինչը վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին։
18. Վերոգրյալով պայմանավորված` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյոք գիտակցաբար է թույլ տվել։ Բացի այդ, դատարանները պետք է գնահատեն, թե տվյալ խախտման արդյունքում, ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում որքանով էր հավանական ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը և որքանով էր ակնհայտ տրանսպորտային միջոցը վարողի համար իր կողմից թույլ տված խախտման և հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման միջև պատճառական կապի զարգացման հավանականությունը։ Այլ խոսքով` համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։
Ուստի, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ առանց նշված հանգամանքների գնահատման հնարավոր չէ ճիշտ պատկերացում կազմել ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին»։
Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Սարգիս Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն արարքի համար, որ նա «2017թ. հունվարի 14-ին` ժամը 06։00-ի սահմաններում, «Օպել» մակնիշի 35 CD 512 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Պարոնյան փողոցով` Լեոի փողոցի կողմից դեպի Դեմիրճյան փողոց տանող ուղեմասի երկրորդ գոտով, մոտ 50 կմ/ժամ արագությամբ, մոտակա լույսերով։ Հասնելով «Արամյանց» բժշկական կենտրոնի դիմացի ճանապարհահատվածին` ի վիճակի լինելով հայտնաբերել հետիոտներ Ռոստոմ Աղվանի Հովհաննիսյանին և Ռոլանդ Արսենի Աբրահամյանին, խախտել է ՀՀ կառավարության 2007թ.-ի հունիսի 25-ի 955-Ն որոշմամբ հաստատված Ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67 կետի և «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 23 հոդվածի 3-րդ կետի պահանջները, այն է` ժամանակին չի դիմել արգելակման ընդհուպ մինչև ավտոմեքենայի կանգ առնելը, ավտոմեքենայի առջևի մասով վրաերթի է ենթարկել Ռոստոմ Հովհաննիսյանին և Ռոլանդ Աբրահամյանին, ինչի արդյունքում Ռ.Աբրահամյանին անզգուշությամբ պատճառել է մարմնական վնասվածքներ, իսկ Ռ.Հովհաննիսյանին` մահ` ինքն իրեն զրկելով վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից»:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ սույն քրեական գործով ամբաստանյալ Սարգիս Հովհաննիսյանի կատարած հանցավոր արարքի հանրային բարձր վտանգավորության մասին է վկայում այն, որ նա ավտոմեքենան վարել է «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ կետի ու ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67-րդ կետի պահանջների խախտմամբ, որի արդյուքնում վրաերթի է ենթարկել տուժողին` առաջացնելով նրա մահը:
Վերը շարադրված փաստական տվյալները գնահատելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Սարգիս Հովհաննիսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով, Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ իրավական գնահատման է ենթարկել նրան վերագրվող հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը:
Ամբաստանյալ Սարգիս Հովհաննիսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը նրա անձը բնութագրող տվյալներ է դիել նախկինում դատապարտված չլինելը (ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2017թ. փետրվարի 1-ին կատարված հարցման արդյունքների) և երիտասարդ լինելը (համաձայն «AM» սերիայի թիվ 0362106 անձնագրի` ծնվել է 1982թ. մայիսի 26-ին), իսկ որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ` դեռևս մինչդատական վարույթից իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելն ու անկեղծորեն զղջալը, բնակության վայրում դրականորեն բնութագրվելը (համաձայն` Երևանի Էրեբունի վարչական շրջանի «Արգիշտի» համատիրության նախագահ Հ.Գրիգորյանի կողմից հաստատված բնութագրի)։
Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Սարգիս Հովհաննիսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյունով անդրադառնալով ամբաստանյալ Ս.Հովհաննիսյանի նկատմամբ պատժի նշանակման հարցերին` Առաջին ատյանի դատարանը փաստել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան պատիժ է նախատեսում բացառապես ազատազրկման տեսքով, հետևաբար` սույն գործով քննարկման ենթակա են` ամբաստանյալ Ս.Հովհաննիսյանի նկատմամբ տվյալ հոդվածի սահմաններում ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու, օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատժաչափ, պատժատեսակ, նշանակելու կամ լրացուցիչ պատիժը չնշանակելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառում), ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը ռեալ կրելու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառում), լրացուցիչ պատիժ նշանակելու պարագայում` այդ պատժի ժամկետի հարցերը։
Առաջին ատյանի դատարանը, հաշվի առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի տեսանկյունով բացառիկ հանգամանքների բացակայությունը, փաստել է, որ ազատազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ մեղմ պատժատեսակ նշանակելու, լրացուցիչ պատիժը չնշանակելու հիմքերը բացակայում են։ Այսպիսով, Առաջին ատյանի դատարանը փաստել է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ կարող է նշանակվել բացառապես ազատազրկման ձևով, տվյալ հոդվածի պատժաչափի սահմաններում։
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Ս.Հովհաննիսյանին վերագրվող հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը (անզգուշությամբ կատարված ոչ մեծ ծանրության հանցանք է), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի տեսանկյունով բացառիկ, տուժողին պատճառված վնասը (հուղարկավորության ծախսերը) չփոխհատուցելու փաստը, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հանգամանքների բացակայությունը` Առաջին ատյանի դատարանը փաստել է, որ ամբաստանյալ Ս.Հովհաննիսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու, ազատազրկումից ավելի մեղմ պատժատեսակ նշանակելու կամ լրացուցիչ պատիժ չնշանակելու հիմքերը բացակայում են։
Առաջին ատյանի դատարանը եկել է եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Ս.Հովհաննիսյանի ուղղվելը, նոր հանցագործությունների կանխումը և սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը ռեալ (իրական) կրելու պայմաններում, իսկ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, անձը դրականորեն բնութագրող տվյալներն Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել սույն գործով նրա նկատմամբ պատժաչափ սահմանելիս։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ՝ հաշվի առնելով ամբաստանյալ Սարգիս Հովհաննիսյանի կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում` հանցագործության կատարման հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուց հետո դրսևորած վարքագիծը, ինչպես նաև հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ նրա դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների հետ, Առաջին ատյանի դատարանն իրավացիորեն եկել է այն եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Սարգիս Հովհաննիսյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակվի ազատազրկման ձևով` 1 տարի 6 ամիս ժամկետով` վարորդական իրավունքից զրկելով 1 տարի ժամեկտով:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ամբաստանյալ Սարգիս Հովհաննիսյանի նկատմամբ նշանակված ինչպես պատիժը, այնպես էլ պատժաչափն արդարացի են և համապատասխանում են ամբաստանյալի կատարած հանցագործության ծանրությանը և նրա անձին։
Միևնույն ժամանակ քննության առարկա դարձնելով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Սարգհիս Հովհաննիսյանի կողմից կրելու նպատակահարմարության հարցը և հաշվի առնելով հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, կատարված արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, փաստացի պատճառված վնասի բնույթը, պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը, դրանք համադրելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտած իրավական դիրքորոշումների հետ` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Սարգսի Հովհաննիսյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, այն պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը բացակայում են և միայն ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ռեալ կրելու պայմաններում է հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին:
Վերոշարադրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի պահպանման տեսանկյունից Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված հետևությունները հիմնավորված են։
Այսպիսով, վերը նշված վերլուծությունների համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը գալիս է եզրահանգման, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ, 361.1-րդ, 385-387-րդ, 390-րդ, 393-394-րդ, 398-րդ և 412-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

Պաշտպան Սուզաննա Խչեյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ Սարգիս Խաչիկի Հովհաննիսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017թ. դեկտեմբերի 13-ի դատավճիռը թողնելով օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:




ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԱԶԱՐՅԱՆ




ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ




Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ