Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0255/01/17
Վիճակագրական տողի համար :
1.9
Պատասխանող
Հրանտ Համբարձումյան
Հրանտ Համբարձումյան Սպարտակի
Հրանտ Համբարձումյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Ռուբիկ Մխիթարյան
Տիգրան Սահակյան
Արմեն Բեկթաշյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Գագիկ Պողոսյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Ռուբիկ Մխիթարյան
Տիգրան Սահակյան
Արմեն Բեկթաշյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Գագիկ Պողոսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2021-11-29 | 15:00 | 3 | Կայացվել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2021-06-02 | 14:15 | 1 | Կայացել է | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2021-04-21 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2021-03-15 | 16:30 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2021-02-12 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2020-12-11 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2020-10-22 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2020-08-20 | 15:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2020-07-10 | 16:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2020-06-08 | 15:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2020-05-06 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2020-04-10 | 14:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2020-03-12 | 12:30 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2020-02-19 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2020-01-22 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2019-12-23 | 12:30 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2019-12-06 | 15:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2019-11-08 | 14:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2019-10-16 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2019-08-12 | 16:30 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2019-07-22 | 16:30 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2019-07-04 | 15:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2019-06-03 | 15:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2019-04-25 | 15:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2019-03-19 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2019-02-15 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2019-01-16 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-12-06 | 15:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-11-02 | 15:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-09-28 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-08-24 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-07-03 | 15:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-06-04 | 15:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-04-18 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-03-07 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-01-26 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2017-12-08 | 16:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2017-10-26 | 14:30 | 1 | Կայացել է |
ԵԿԴ/0255/01/17
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով.
նախագահող դատավոր` Ռ.Մխիթարյան
դատավորներ` Տ.Սահակյան
Ա.Բեկթաշյան
քարտուղարությամբ` Լ.Գրիգորյանի
մասնակցությամբ` պաշտպան Ռ․Հովհաննիսյանի
օրինական ներկայացուցիչ
Հ․Համբարձումյանի
2021 թվականի նոյեմբերի 29-ին, Երևան քաղաքում,
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2021 թվականի հունիսի 2-ի թիվ ԵԿԴ/0255/01/17 որոշման դեմ Հրանտ Համբարձումյանի պաշտպան Ռուզաննա Հովհաննեսյանի վերաքննիչ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2017 թվականի հուլիսի 19-ին ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում հարուցվել և նախաքննություն կատարելու համար ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին է ուղարկվել թիվ 13855117 քրեական գործը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի հատկանիշներով։
2017 թվականի հուլիսի 20-ին քրեական գործն ընդունվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Գ.Հայրապետյանի (այսուհետ նաև՝ Քննիչ) վարույթ։
Քննիչը 2017 թվականի հուլիսի 20-ին որոշումներ է կայացրել Հրանտ Սպարտակի Համբարձումյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 14-րդ կետերով որպես մեղադրյալ ներգրավելու և վերջինիս նկատմամբ հետախուզում հայտարարելու մասին։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի հուլիսի 20-ի որոշմամբ Հրանտ Համբարձումյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը։
2017 թվականի հուլիսի 21-ին Հրանտ Համբարձումյանը հայտնաբերվել և բերման է ենթարկվել, իսկ 2017 թվականի հուլիսի 22-ին նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 14-րդ կետերով։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրա-վասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի հուլիսի 22-ի որոշմամբ Հրանտ Համբարձումյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը վերահաստատվել է։
Քննիչի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ քրեական գործով նշանակվել է դատահոգեբուժական ստացիոնար փորձաքննություն, որի կատարումը հանձնարարվել է ՀՀ առողջապահության նախարարությանը կից միջգերատեսչական դատահոգեբուժական ստացիոնար փորձաքննությունների հանձնաժողովին:
2017 թվականի սեպտեմբերի 1-ին ՀՀ առողջապահության նախարարությանը կից միջգերատեսչական ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննությունների հանձնաժողովից ստացվել է Հայկ Համբարձումյանի անմեղսունակության վերաբերյալ եզրակացություն:
Նույն օրը՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 1-ին, Քննիչը որոշում է կայացրել Հրանտ Սպարտակի Համբարձումյանի նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու վարույթ հարուցելու մասին։
Քննիչի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 1-ի մեկ այլ որոշմամբ Հրանտ Համբարձումյանի օրինական ներկայացուցիչ է ճանաչվել եղբայրը՝ Հայկ Համբարձումյանը։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի` 2017 թվականի սեպտեմբերի 4-ի որոշմամբ Հրանտ Սպարտակի Համբարձումյանի նկատմամբ որպես անվտանգության միջոց է կիրառվել ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» կլինիկայի հատուկ հսկողության հոգեբուժական հիվանդանոցում տեղավորելը։
2017 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Քննիչը որոշում է կայացրել Հրանտ Համբարձումյանի նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոց կիրառելու համար գործը դատարան ուղարկելու մասին, որը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Մ․Նալբանդյանի` 2017 թվականի սեպտեմբերի 29-ի որոշմամբ հաստատվել է, և նույն օրը գործն ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան։
2․ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2021 թվականի հունիսի 2-ի թիվ ԵԿԴ/0255/01/17 որոշմամբ Հրանտ Համբարձումյանն ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից ու պատժից, և նրա նկատմամբ կիրառվել է բժշկական բնույթի հարկադրական միջոց՝ հոգեբուժական կազմակերպության ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքի պայմաններում հարկադիր բուժում:
Առաջին ատյանի դատարանի` 2021 թվականի հունիսի 2-ի թիվ ԵԿԴ/0255/01/17 որոշման դեմ Հրանտ Համբարձումյանի պաշտպան Ռուզաննա Հովհաննեսյանի կողմից բերվել է վերաքննիչ բողոք, որը Վերաքննիչ դատարանի` 2021 թվականի օգոստոսի 23-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ:
Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
3. Առաջին ատյանի դատարանը դատաքննությամբ հաստատված է համարել, որ․ «(...) 2017թ. հուլիսի 17-ին` ժամը 14:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտայի 40-րդ շենքի թիվ 17 հասցեում գործող «ԱՅԳ» հոգեբանական կենտրոնում բուժում ստացող Հրանտ Սպարտակի Համբարձումյանը, դժգոհ մնալով նույն կենտրոնի հոգեբան Ռուբեն Հակոբի Պողոսյանի կողմից իր բուժման ընթացքում մատուցած ծառայություններից և բուժման անարդյունք մեթոդիկայից, նրա կողմից իր ծառայողական գործունեության կատարման հետ կապված, թուղթ կտրելու դանակով հարվածներ է հասցրել նրա գլխի, դեմքի, պարանոցի, դաստակների և աջ նախաբազկի շրջաններում՝ վերջինիս առողջությանը պատճառելով մարմնական վնասվածքներ, այդ թվում՝ կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնասներ, որից հետո Ռ․Պողոսյանը տեղափոխվել և «դեմքի, պարանոցի բազմաթիվ ծակած-կտրած վերքեր» նախնական ախտորոշմամբ ընդունվել է «Հերացի թիվ 1» հիվանդանոցային համալիր Բ/Կ և 20.07.2017թ. ժամը 02:10-ին մահացել է»։
4. Առաջին ատյանի դատարանն իր՝ 2021 թվականի հունիսի 2-ի թիվ ԵԿԴ/0255/01/17 որոշման մեջ նշել է․ «(…) Վկա Էդիտա Հովակիմյանի ցուցմունքի համաձայն` 2017 թվականի հուլիսի 17-ին «ԱՅԳ» հոգեբանական կենտրոնի քաղաքային հեռախոսին զանգահարել է Հրանտ Համբարձումյանը և ժամը 14:00-ին Ռուբեն Պողոսյանի մոտ այցելություն է վերցրել: Երբ ինքը գտնվել է կենտրոնում, եկել է Հրանտ Համբարձումյանը, ում հայտնել է, որ Ռուբեն Պողոսյանը դեռևս չի եկել: Դրանից հետո Հրանտ Համբարձումյանը գիրք է խնդրել իր աշխատանքային սեղանի հետևի հատվածում գտնվող գրապահարանից, որը և նրան տրամադրել է: Այնուհետև, երբ Հ.Համբարձումյանը նստած է եղել սպասասրահում, եկել է Ռ.Պողոսյանը և ուղղվել է դեպի իր սենյակ: Ինքը նրան ձեռքով ցույց է տվել, որ սպասող կա: Նա գլխով շարժում է արել` իբր հասկացել է, սակայն այդ ամենը Հ.Համբարձումյանը չի տեսել: Ռ.Պողոսյանը դրանից հետո շրջվել և գնացել է իր աշխատասենյակ, որտեղ հիվանդներ սովորաբար չի ընդունել: Հ.Համբարձումյանը գնացել է Ռ.Պողոսյանի հետևից, մտել է աշխատասենյակ և դուռը փակել: Դռան փակվելն իրեն կասկածելի է թվացել, քանի որ Ռ.Պողոսյանի աշխատասենյակի դուռը երբևիցէ չի փակվել, այն միշտ բաց է եղել: Այնուհետև խռխռոցի ձայներ է լսել Ռ.Պողոսյանի աշխատասենյակից, անմիջապես բացել է դուռը և տեսել, որ սենյակի աջ անկյունային հատվածում պառկած դիրքում գտնվող, արյունահոսող Ռ.Պողոսյանին և նրա վրա կռացած, նրան երկու ձեռքով հարվածներ հասցնող Հ.Համբարձումյանին: Այդ պահին չի նկատել Հրանտի ձեռքում ինչ-որ բան եղել է, թե ոչ: Իր ուշադրությունն ուղղված է եղել արյունաքամվող Ռ.Պողոսյանին: Անմիջապես աշխատասեղանի վրայից վերցրել է գրքերից մեկը, առաջ գնացել դեպի նրանց և մեկ անգամ հարվածել է Հ.Համբարձումյանի գլխին, որից հետո վազել է դեպի դուրս՝ օգնություն կանչելու: Այդ պահին, իր դուրս գալուց անմիջապես հետո, Հ.Համբարձումյանն է դուրս եկել շքամուտք՝ ձեռքերն արյունոտ վիճակում: Նրա ձեռքերից մեկում նկատել է փայլուն, մոտ 3սմ շեղբով դանակ, որը նույնպես արյունոտ է եղել: Հ.Համբարձումյանն ասել է, որ տնօրենին փոխանցի, որ ինքը երեկոյան կգա և տնօրենին կտեսնի: Այդ ընթացքում Ռ.Պողոսյանի գիտակցությունը տեղն է եղել, նա խոսել է ու խնդրել է զանգել շտապօգնություն: Հետո Հ.Համբարձումյանը վերադարձել է կենտրոն, ուր արդեն եկած ոստիկանները բռնել են նրան:
Վկա Անահիտ Շահատունու ցուցմունքի համաձայն` ինչպես ինքը, այնպես էլ Ռուբեն Պողոսյանը «ԱՅԳ» հոգեբանական ծառայությունների կոնտրոնի խորհրդատու հոգեբաններ են: 2017 թվականի հուլիսի 18-ին հոգեբանական կենտրոնում զգացել է, որ բոլորը տխուր են: Հոգեբանական կենտրոնի վարչարար Էդիտա Հովակիմյանից տեղեկացել է, որ Ռուբեն Պողոսյանը հիվանդանոցում է: Էդիտա Հովակիմյանը հայտնել է, որ հոգեբանական կենտրոնում Հրանտ Համբարձումյանը Ռուբեն Պողոսյանի հետևից մտել է վերջինիս աշխատասենյակ և դուռը փակել: Դրանից հետո Էդիտա Հովակիմյանը գնացել է Ռուբեն Պողոսյանի աշխատասենյակ, մտել ներս և տեսել է, որ Հրանտ Համբարձումյանը հարվածում է Ռուբեն Պողոսյանին: Էդիտա Հովակիմյանը գրքով խփել է Հրանտ Համբարձումյանի գլխին և վազել օգնություն կանչելու: Էդիտա Հովակիմյանն իրեն հայտնել է, որ Հրանտ Համաբարձումյանը Ռուբեն Պողոսյանին հարվածել է ինչ-որ դանակով:
Դեպքից առաջ Հրանտ Համբարձումյանը զանգահարել և խորհրդատվության ժամ է վերցրել: Ինքը չի էլ իմացել, որ Հ.Համբարձումյանը Ռ.Պողոսյանի հիվանդն է, սակայն իմանալուց հետո Հ.Համբարձումյանին ասել է, որ ճիշտ կլինի տեղյակ պահի իր բուժող բժշկին: Ռ.Պողոսյանը երբեք չի բողոքել Հ.Համբարձումյանից, վերջինս էլ իրեն շատ հանգիստ է պահել, խոսքն էլ է հանգիստ եղել:
(…)
Ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննության 17.08.2017թ. հ.79 եզրակացության համաձայն` «Հրանտ Սպարտակի Համբարձումյանը տառապել և տառապում է «Շիզոֆրենիա պարանոիդ ձև ցնորազառանցական համախտանիշ» հոգեկան հիվանդությամբ: Այդ մասին են վկայում ինչպես անամնեստիկ տեղեկությունները` ժառանգականության ծանրաբեռնվածությունը, վկաների կողմից նկարագրված փորձաքննվողի ցուցաբերած տարօրինակ վարքագիծը, այնպես էլ ներկա հետազոտման արդյունքները, որոնք թույլ են տվել նրա մոտ հայտնաբերել, մտածողության ասոցիատիվ պրոցեսների արագացում, պարալոգիզմ, մենտիզմ` մտքերի առատ հոսք, կասկածամտություն, մտազբաղություն, վերաբերման, ազդեցության զառանցական մտքեր, հիվանդագին վերլուծաբանություն, լսողական ցնորքներ, ոչ ճիշտ և անհետևողական, ծուռ դատողություն, հետաքրքրությունների շրջանակի նեղացում, հուզական անադեկվատություն, կամային ոլորտի իջեցում, քննադատության բացակայության հետ մեկտեղ:
Իրավախախտումը կատարելիս փորձաքննվողը գտնվել է վերը նշված հոգեկան հիվանդագին խանգարվածության վիճակում, արարքը կատարել է ցնորազառանցական ապրումների ազդեցության ներքո, որը զրկել է նրան գիտակցել իր գործողությունների վտանգավորությունը և ղեկավարել դրանք:
Ներկայումս նա նույնպես չի կարող գիտակցել իր գործողությունների վտանգավորությունը և ղեկավարել դրանք:
Ուստի իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ Հրանտ Սպարտակի Համբարձումյանին հարկ է ճանաչել անմեղսունակ:
Ներկա հոգեկան վիճակով նա չի կարող մասնակցել դատաքննչական գործողություններին, սոցվտանգավոր է ինչպես իր, այնպես էլ շրջապատի համար, կարիք ունի հարկադիր բուժման հատուկ հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքի պայմաններում»։
Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 0881 եզրակացության համաձայն՝
«1 և 3. Ռ.Պողոսյանի մահը վրա է հասել սրտի պսակաձև անոթներում արյան շրջանառության սուր խանգարումից, որի վերջնական փուլն է հանդիսացել սրտամկանի ռեցիդիվող ինտրամուրալ սուր ինֆարկտը, որն էլ պայմանավորված է եղել գլխի, դեմքի, ձախ ականջախեցու և աջ դաստակի բազմաթիվ կտրած և ծակած-կտրած վնասվածքներով, ուղեկցված արտաքին արյունահոսությամբ և ծանր աստիճանի հեմոռագիկ ցնցակաթված /շոկ/, որոնք էլ բերել են սրտի պսակաձև անոթներում արյան շրջանառության սուր խանգարման և մահվան։ Համաձայն հիվանդության պատմագրի տվյալների՝ Ռ.Պողոսյանի մահը վրա է հասել 20.07.2017թվ-ին ժամը 02:10-ին։
2,4,5,6,7,8,9,10,11,12. Ռ.Պողոսյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննության ժա-մանակ հայտնաբերվել են արտաքին սուր արյունահոսությամբ և ծանր աստիճանի հեմոռագիկ ցնցակաթվածով ուղեկցված գլխի, դեմքի զույգ կեսերի, ձախ ականջախեցու, աջից վերին կոպի, դաստակների, աջ դաստակի 2 և 3-րդ մատերի հիմային եղունգային ֆալանգների և ձախ դաստակի 2-րդ մատի շրջանների կտրած, թշերի և աջ նախաբազկի շրջանների ծակած-կտրած վերքեր, գլխի մազածածակ հատվածի ներսային մակերսի և քունքամկանների օջախային արյունազեղումներ, ուղեկցված ձախից հարականջային թքագեղձի, ծամիչ և շրթունքի մկանների, ձախ ակականջախեցու աճառի, ձախից քունքային և դեմքի լայնակի զարկերակների վնասվածքներ, որոնք պատճառվել են կենդանության օրոք, արյունազեղումները՝ բութ առարկաների, իսկ մնացած վնասվածքները սուր ծակող-կտրող կամ սուր կտրող գործիքով, այդ թվում նաև՝ փորձաքննության ներկայացված թուղթ կտրելու դանակավ, կամ նման չափագրական տվյալներ ունեցող մեկ այլ դանակով, որոնք կենդանի անձանց մոտ իրենց համակացությամբ ունեն կյանքին վտանգ սպառնացող առողջությանը ծանր վնասի պատճառման հատկանիշներ, իսկ առանձին-առանձին վերցրած ճակատային, աջ դաստակի 1-2-րդ միջմատային տարածության, 2-րդ մատի հիմային, 3-րդ մատի եղունգային, ձախ դաստակի 2-րդ մատի հիմային ֆալանգների և ձախ դաստակի թիկնային մակերեսի շրջանների մակերեսային կտրած վերքերը, գլխի մազածածակ հատվածի փափուկ հյուսվածքների ներսային մակերեսի ձախից ճակատաքունքային շրջանի և քունքամկանների օջախային արյունազեղումները ինչպես միասին, այնպես էլ առանձին-առանձին վերցրած կենդանի անձանց մոտ ունեն առողջությանը թեթև վնաս չպատճառող մարմնական վնասվածքների հատկանիշներ և նրա մահվան հետ պատճառական կապի մեջ չեն գտնվում, իսկ մնացած կտրած և ծակած-կտրած վերքերը, որոնք ուղեցկվել են արտաքին սուր արյունահոսությամբ և ծանր աստիճանի հեմոռագիկ ցնցակաթվածով և բերել են սրտի պսակաձև անոթներում արյան շրջանառության սուր խանգարման, սրտամկանի ռեցիդիվող ինտրամուրալ սուր ինֆարկտի, միմյանցից տարաջատել հնարավոր չէ և կենդանի անձանց մոտ ունեն կյանքին վտանգ սպառնացող առողջության ծանր վնասի պատճառման հատկանիշներ և պատճառական կապի մեջ են գտնվում նրա մահվան հետ։ Համաձայն հիվանդության պատմագրի տվյալների՝ վիրաբուժական նշակման ենթարկված վերքերում օտար պարունակություններ նկարագրված չեն։ Քանի որ Ռ.Պողոսյանի վերքերը ենթարկվել են վիրաբուժական մշակման, դատողություններ անել վնասվածք պատճառող գործիքի /ների/ առանձնահատկությունների և վերքային խողովակների վերաբերյալ հնարավոր չէ, բացի այդ, հիվանդության պատմագրում նկարագրված չեն ծակած-կտրած վերքերի վնասվածքային խողովակների ուղղությունները։ Ռ.Պողոսյանը վնասվքծաները ստանալու պահին կարող էր գտնվել ցանկացած դիրքում /դիրքերում/, որոնք արգելք չէին հանդիսանա վնասվածքների պատճառմանը և վնասվածք ստացած մակերեսներով ուղղված լինելով դեպի վնասվածք պատճառող գործիքը /ները/ և առարկան։ Միաժամանակ, Ռ.Պողոսյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննության ժամանակ հայտնաբերվել են պարանոցի աջ կեսի կողմնային մակերեսի, աջ արմնկափոսի, նախաբազուկ-դաստակային հոդի և աջ ազդրի վ/3-ի առաջային մակերեսների շրջանների մաշկածածկույթների արյունազեղմամբ ծակած վերքեր, կրծոսկրի մարմնի երկու կողմից պտկային գծերով աջից 3–4–5–6–7–8-րդ, ձախից 2–3–4–5–6–7–8–րդ կողոսկրերի անուղղակի կոտրվածքներ, որոնք բժշկական միջամտությունների ներանոթային և միջմկանային ներարակումների և վերակենդանացման միջոցառումների արդյունք են։
13. Ռ.Պողոսյանի դիակից վերցրած արյան նմուշը պատկանում է առաջին / Օ/ խմբին։
(…)
Ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննության 18.02.2020թ. հ. 79/1 եզրակացության համաձայն` «Հրանտ Սպարտակի Համբարձումյանը տառապել և տառապում է Շիզոֆրենիա պարանոիդ ձև հոգեկան հիվանդությամբ, որը ներկայումս գտնվում է դեղորայքային ռեմիսիայի փուլում:
Իր ներկա հոգեկան վիճակով Հրանտ Համբարձումյանը կարող է մասնակցել դատավարական գործողությունների, կարիք ունի բուժումը շարունակելու ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքի պայմաններում։
(...)
Դատարանը, վերլուծելով և համակցության մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, լսելով Հ.Համբարձումյանին, նրա պաշտպանին, oրինական ներկայացուցչին ու դատախազի կարծիքը, գտնում է, որ հանրության համար վտանգավոր՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 14-րդ կետով նախատեսված, վերը նշված արարքը կատարելու պահին Հ.Համբարձումյանը գտնվել է անմեղuունակության վիճակում և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն՝ նա ենթակա չէ քրեական պատասխանատվության ու նույն օրենսգրքի 97-րդ հոդվածի համաձայն՝ նրա նկատմամբ պետք է նշանակվի բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց, նկատի ունենալով, որ Հ.Համբարձումյանի հիվանդությունը գտնվում է դեղորայքային ռեմիսիայի փուլում և ներկա հոգեկան վիճակով հիվանդանոցային բուժման ու մշտական հսկողության կարիք ունի:
Հ.Համբարձումյանի նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում նրա հոգեկան հիվանդությունը, նրա կատարած արարքի բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննության եզրակացությունները, ու գտնում է, որ նա պետք է ազատվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 14-րդ կետով նախատեսված պատասխանատվությունից ու պատժից և նրա նկատմամբ պետք է նշանակվի հարկադիր բուժում` հոգեբուժական կազմակերպության ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքում:
(...)»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
5. Բողոքի հեղինակը փաստարկել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2021 թվականի հունիսի 2-ի թիվ ԵԿԴ/0255/01/17 որոշումն անհիմն է և անօրինական։
Ի հիմնավորումն վերոշարադրյալ փաստարկի՝ բողոքի հեղինակն էության մեջ նշել է, որ Հրանտ Համբարձումյանի առողջական վիճակը՝ որպես հոգեկան հիվանդությամբ տառապող անձի, և նրա վարքագիծն ակնհայտ է եղել անգամ գործով հարցաքննված վկաների համար, ուստի Հրանտ Համբարձումյանի՝ հոգեկան հիվանդ լինելու հանգամանքը տուժող Ռ․Պողոսյանի համար եղել է առավել քան պարզ, մինչդեռ վերջինս օգտագործել է Հրանտ Համբարձումյանին ու նրա առողջությունը՝ պատճառաբանելով, որ վերջինս ոչ թե ունի հոգեկան, այլ՝ հոգեբանական խնդիրներ, և ամիսներ շարունակ վճարման դիմաց զբաղվել է նրա «բուժմամբ»: Գործի քննության ընթացքում, որպես Հրանտ Համբարձումյանի պաշտպան, հանդես է եկել դատահոգեբուժական փորձաքննություն և փաստաթղթային դատաբժշկական փորձաքննություն նշանակելու մասին միջնորդություններով: Երկու դեպքում էլ միջնորդություններն անհրաժեշտ են եղել գործի օբյեկտիվ քննության և արդարացի ելքի համար, և հագեցված են եղել անհրաժեշտ հարցերի առաջադրմամբ, որոնց մասնագիտական պատասխանները կծառայեին ի նպաստ արդարադատության:
Առաջին ատյանի դատարանը բավարարել է դատահոգեբուժական փորձաքննություն նշանակելու մասին պաշտպանության կողմի միջնորդությունը՝ կայացնելով համապատասխան որոշում, սակայն փաստաթղթային դատաբժշկական փորձաքննություն նշանակելու մասին միջնորդությունը մերժել է, ինչը ոչ իրավաչափ է և չի բխում գործի շահերից։
Գտնում է, որ Հրանտ Համբարձումյանի գործողություններում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 14-րդ կետով նախատեսված արարքը: Մասնավորապես դատաքննությամբ պարզվել է, որ 2017 թվականի հուլիսի 17-ին՝ ժամը 14:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտայի 40-րդ շենքի թիվ 17 հասցեում գործող «ԱՅԳ» հոգեբանական կենտրոնում բուժում ստացող Հրանտ Համբարձումյանը, դժգոհ մնալով կենտրոնի հոգեբան Ռուբեն Պողոսյանի կողմից իր բուժման ընթացքում մատուցած ծառայություններից և բուժման անարդյունք մեթոդիկայից, վերջինիս կողմից իր ծառայողական գործունեության կատարման հետ կապված, թուղթ կտրելու դանակով հարվածներ է հասցրել նրա գլխի, դեմքի, պարանոցի, դաստակների և աջ նախաբազկի շրջաններում՝ վերջինիս առողջությանը պատճառելով մարմնական վնասվածքներ, որից հետո Ռ.Պողոսյանը տեղափոխվել է հիվանդանոց և «դեմքի, պարանոցի բազմաթիվ ծակած-կտրած վերքեր» նախնական ախտորոշմամբ ընդունվել է «Հերացի թիվ 1» հիվանդանոցային համալիր Բ/Կ և 2017 թվականի հուլիսի 20-ի ժամը 02:10-ին մահացել է:
Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 0881 եզրակացության «Բժշկական փաստաթղթերի տվյալներ» բաժնում հստակ նշված է, որ. «Վիրահատության ողջ ընթացքն ուղեկցվել է վերքերի, անտիսեպտիկ մշակումով, դրվել է վիրակապ: 2017 թվականի հուլիսի 17-ին՝ ժամը 19:40 Սրտաբանի գրառում-հիվանդի վիճակը ծայրահեղ ծանր է՝ պայմանավորված կրած վնասվածքով, վիրահատությամբ, առկա հեմոռագիկ շոկով»:
Նույն եզրակացության «Հետևություններ» բաժնի համաձայն՝ «Ելնելով Ռ.Պողոսյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննության և հիվանդության պատմագրի տվյալներից, պատասխանելով առաջադրված հարցերին, հանգում եմ հետևությունների՝ 1. և 3. Ռ.Պողոսյանի մահը վրա է հասել սրտի պսակաձև անոթներում արյան շրջանառության սուր խանգարումից, որի վերջնական փուլն է հանդիսացել սրտամկանի ռեցիդիվող ինտրամուրալ սուր ինֆարկտը, որն էլ պայմանավորված է եղել գլխի, դեմքի, ձախ ականջախեցու և աջ դաստակի բազմաթիվ կտրած և ծակած-կտրած վնասվածքներով, ուղեկցված արտաքին արյունահոսությամբ և ծանր աստիճանի հեմոռագիկ ցնցակաթված /շոկ/, որոնք էլ բերել են սրտի պսակաձև անոթներում արյան շրջանառության սուր խանգարման և մահվան»:
Ըստ եզրակացության՝ հիվանդի վիճակը ծայրահեղ ծանր է՝ պայմանավորված կրած վնասվածքով, վիրահատությամբ առկա հեմոռագիկ շոկով: Փաստորեն փորձագետ Շ.Գևորգյանը հանգել է այն եզրակացության և հետևության, որ վերոնշյալ երեք գործոնների՝ կրած վնասվածքի, վիրահատություն և հեմոռագիկ շոկի առկայությամբ է պայմանավորված տուժող Ռ․Պողոսյանի մահը և այդ գործոններն են հանգեցրել մահվան: Մինչդեռ փորձագետն անտեսել է տուժողի իրական առողջական ծայրահեղ վատ վիճակը, անկախ Հրանտ Համբարձումյանի գործողությունների և դրանց հետևանքների, քանզի եզրակացությամբ նկարագրվում է տուժողի ծանր վիճակը, անոթների հիվանդագին պատկերը, կլինիկական դեպքն ամբողջությամբ, նախկինում սրտամկանի ինֆարկտ տարած լինելու հանգամանքը: Այդ իսկ պատճառաբանությամբ տուժողի նման առողջական վիճակի նկարագիրը խորապես կասկած է առաջացրել պաշտպանության կողմի մոտ, որի պատճառով էլ ՀՀ ԱՆ գլխավոր սրտաբան Հ.Հայրապետյանին 2018 թվականի օգոստոսի 8-ին գրությամբ ներկայացրել են կլինիկական դեպքի մանրամասնությունները՝ առաջադրելով հետևյալ հարցերը. «Կարելի է միանշանակ պնդել, որ վերը նկարագրված հիվանդի կլինիկական վիճակի առկայության դեպքում հեմոռագիկ շոկը բերել է մահվան, կարելի է միանշանակ պնդել, որ վերը նկարագրված հիվանդի կլինիկական վիճակի առկայության դեպքում մարմնական վնասը բերել է մահվան, վերոնշյալ կլինիկական ցուցանիշներ ունեցող հիվանդի մոտ պարտադիր է արդյոք հեմոռագիկ շոկի առկայությունը, որպեսզի հիվանդի մոտ զարգանա սրտամկանի ինֆարկտ՝ մահվան ելքով: Վերոնշյալ կլինիկական ցուցանիշներ ունեցող հիվանդի մոտ պարտադիր է արդյոք մարմնական վնասի առկայությունը, որպեսզի հիվանդի մոտ զարգանա սրտամկանի ինֆարկտ՝ մահվան ելքով։ Վերոնկարագրյալ կլինիկական ցուցանիշներ ունեցող հիվանդը կարող էր արդյոք սրտամկանի ինֆարկտ ունենալ անկախ արտաքին գործոններից, որոնք են մարմնական վնասը, հեմոռագիկ շոկը:
ՀՀ գլխավոր սրտաբան Հ․Հայրապետյանը պատասխանել է վերոնշյալ հարցերին՝ ըստ հերթականության հայտնելով հետևյալը. «Հարց-Կարելի է միանշանակ պնդել, որ վերը նկարագրված հիվանդի կլինիկական վիճակի առկայության դեպքում հեմոռագիկ շոկը բերել է մահվան: Պատասխան- Ոչ, միանշանակ պնդել չի կարելի: Հարց- Կարելի է միանշանակ պնդել, որ վերը նկարագրված հիվանդի կլինիկական վիճակի առկայության դեպքում մարմնական վնասը բերել է մահվան: Պատասխան- Ոչ, միանշանակ պնդել չի կարելի: Հարց- Վերոնշյալ կլինիկական ցուցանիշներ ունեցող հիվանդի մոտ պարտադիր է արդյոք հեմոռագիկ շոկի առկայությունը, որպեսզի հիվանդի մոտ զարգանա սրտամկանի ինֆարկտ՝ մահվան ելքով։ Պատասխան- Ոչ, պարտադիր չէ: Հարց- Վերոնշյալ կլինիկական ցուցանիշներ ունեցող հիվանդի մոտ պարտադիր է արդյոք մարմնական վնասի առկայությունը, որպեսզի հիվանդի մոտ զարգանա սրտամկանի ինֆարկտ՝ մահվան ելքով: Պատասխան- Ոչ, պարտադիր չէ: Հարց- վերոնկարագրյալ կլինիկական ցուցանիշներ ունեցող հիվանդը կարող էր արդյոք սրտամկանի ինֆարկտ ունենալ անկախ արտաքին գործոններից, որոնք են մարմնական վնասը, հեմոռագիկ շոկը։ Պատասխան- Այո, կարող էր»:
Ինչպես հետևում է վերը նշվածից, հարցադրման հիմքում դրել է այնպիսի կարևորագույն գործոններ, ինչպիսիք են հեմոռագիկ շոկը, մարմնական վնասը, որոնք փորձագետը կապել է Հրանտ Համբարձումյանի գործողությունների հետ և արհեստականորեն պատճառահետևանքային կապ է ստեղծել նրա գործողությունների ու տուժողի մահվան միջև, որը ոչ միայն պաշտպանության կողմից, այլ նաև բժիշկ սրտաբանի կողմից ընդունելի չէ այնքանով, որքանով, որ միանշանակ պնդել չի կարելի, պարտադիր չէ և որ ամենակարևորներից է՝ նկարագրված կլինիկական ցուցանիշներ ունեցող հիվանդը կարող է սրտամկանի ինֆարկտ ունենալ անկախ արտաքին գործոններից, այսինքն՝ անկախ Հրանտ Համբարձումյանի գործողություններից: Բժշկի նման պատասխանը հիմնավորում է կասկածներն առ այն, որ դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 0881 եզրակացությունը ոչ միայն հիմնավորված չէ, այլև ոչ հավաստի է, որի արդյունքում փորձագետը հանգել է ոչ ճիշտ եզրակացության: Կարծիք է ձևավորվում առ այն, որ նախաքննության մարմինը, 2017 թվականի հուլիսի 20-ի դրությամբ իր ձեռքի տակ չունենալով դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացություն, Հրանտ Համբարձումյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 14-րդ կետերով։ Այլ կերպ՝ նախաքննության մարմինն ի սկզբանե նախատրամադրվածություն է ունեցել Հրանտ Համբարձումյանի գործողությունների և տուժող Ռ․Պողոսյանի մահվան միջև պատճառահետևանքային կապ տեսնելու, ինչն անթույլատրելի է:
Գտնում է, որ դատաբժշկական փորձաքննությունը բեկումնային կլինի ոչ միայն Հրանտ Համբարձումյանի, այլև ողջ քրեական գործի և արդարադատության կայացման համար:
Առաջին ատյանի դատարանում վերոնշյալ հիմնավորմամբ միջնորդել է նշանակել փաստաթղթային դատաբժշկական փորձաքննություն՝ առաջադրելով համապատասխան հարցադրումներն ու ներկայացնելով իր և ՀՀ գլխավոր սրտաբան Հ.Հայրապետյանի գրությունների բնօրինակները, սակայն Առաջին ատյանի դատարան այդ միջնորդությունը մերժել է:
Ներկայացնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ և 14-րդ կետերով նախատեսված հանցակազմի վերաբերյալ իր վերլուծություններն ու դատողությունները՝ բողոքի հեղինակը վերստին նշել է, որ առկա չէ Հրանտ Համբարձումյանի գործողությունների և տուժողի մահվան միջև պատճառահետևանքային կապ, քան որ դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությամբ կատեգորիկ և հստակ նշված չէ, որ Հրանտ Համբարձումյանի գործողությունների հետևանքով է վրա հասել տուժողի մահը: Մասնավորապես դատաբժշկական եզրակացության մեջ նշված է, որ․ «Վիրահատության ողջ ընթացքն ուղեկցվել է վերքերի անտիսեպտիկ մշակումով, դրվել է վիրակապ: 2017 թվականի հուլիսի 17-ին՝ ժամը 19:40 Սրտաբանի գրառում- հիվանդի վիճակը ծայրահեղ ծանր է՝ պայմանավորված կրած վնասվածքով, վիրահատությամբ, առկա հեմոռագիկ շոկով»: Վերոնշյալն իր մեջ ներառում է երեք տարբեր ենթադրություններ, անգամ այն, որ հիվանդի մահը պայմանավորված է վիրահատությամբ և հեմոռագիկ շոկով, որոնք ենթակա են մեկնաբանման և պարզաբանման միայն դատաբժիշկ փորձագետի կողմից: Մինչդեռ Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ մահվան պատճառ հանդիսացած վիրահատությունը, հեմոռագիկ շոկը և մարմնական վնասվածքները Հրանտ Համբարձումյանի արարքի արդյունք են և հետևանք, ինչն ուղղակի աբսուրդ է: Փաստաթղթային դատաբժշկական փորձաքննությունը լիարժեք հնարավորություն կտար օբյեկտիվորեն ու իրավաչափորեն գնահատել Հրանտ Համբարձումյանի գործողություններն ու հետևանքները: Չկատարած արարքի համար անձին մեղադրելն անթույլատրելի է անգամ սույն գործի շրջանակներում, երբ նրան ազատում են քրեական պատասխանատվությունից ու պատժից: Առաջին ատյանի դատարանը Հրանտ Համբարձումյանին չէր կարող ազատել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 14-րդ կետով նախատեսված պատասխանատվությունից ու պատժից, քանի որ նշված հոդվածով սահմանված արարքները Հրանտ Համբարձումյանի մասով իրականության մեջ գոյություն չունեն, ուստի նրա նկատմամբ չէր կարող կիրառվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 14-րդ կետը:
Գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը չպետք է կիրառեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 14-րդ կետը, ինչպես նաև պետք է կիրառեր այն իրավանորմերը, որոնք դատարանին իրավունք են վերապահում բավարարելու պաշտպանության կողմի ներկայացրած օրինական միջնորդությունները, սակայն չի կիրառել:
Վերոգրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է բառացիորեն (verbatim) հետևյալը․
«Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանի ԵԿԴ/0255/01/17 քրեական գործով 02․06․2021թ․ որոշումը բեկանել մասնակի, այն է՝ որոշմամբ նշված «Հրանտ Սպարտակի Համբարձումյանին ազատել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ և 14-րդ կետերով նախատեսված պատասխանատվու¬թյունից» մասը վերացնել և փոխարենը նշել Հ․Համբարձումյանին սույն հոդվածի 2-րդ մասի 14-րդ կետով ճանաչել անպարտ, արդարացնել և գործի վարույթն այդ մասով կարճել՝ հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ, իսկ որոշումը. «... Նրա նկատմամբ նշանակել հարկադիր բուժում՝ հոգեբուժական կազմակերպության ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքում» մասով, թողնել անփոփոխ, օրինական ուժի մեջ»:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
6. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Մեջբերված քրեադատավարական նորմերի լույսի ներքո վերլուծելով նախորդ կետում շարադրված վերաքննիչ բողոքի հիմքերն ու հիմնավորումները` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 114-րդ հադվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Փորձագետի եզրակացությունը գիտության, տեխնիկայի, արվեստի, արհեստի որևէ բնագավառում հատուկ գիտելիքների օգտագործմամբ գրավոր հիմնավորված հետևություններն են իրեն առաջադրած հարցերի, ինչպես նաև իր իրավասության մեջ մտնող այն հանգամանքների վերաբերյալ, որոնց նա հանգել է` գործի համապատասխան նյութերը հետազոտելով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 250-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Անհրաժեշտ հետազոտություններ կատարելուց հետո փորձագետը կազմում է գրավոր եզրակացություն (...)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 251-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը համաձայն չեն փորձագետի եզրակացության հետ` վերջինիս ոչ բավարար չափով պարզ կամ լրիվ լինելու պատճառաբանությամբ, կարող են նշանակել լրացուցիչ փորձաքննություն` դրա կատարումը հանձնարարելով նույն կամ մեկ ուրիշ փորձագետի։
2. Կրկնակի փորձաքննությունը կատարվում է, երբ փորձագետի եզրակացությունը հիմնավորված չէ կամ կասկած է հարուցում, կամ ապացույցները, որոնց վրա հիմնված է եզրակացությունը, ճանաչվել է ոչ հավաստի կամ խախտվել են փորձաքննության կատարման դատավարական կանոնները։ (…) Կրկնակի փորձաքննություն նշանակելիս փորձագետի առջև կարող է դրվել նախկին հետազոտությունների ընթացքում կիրառված մեթոդների գիտական հիմնավորվածության հարցը։ (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն`
«Փորձագետի եզրակացությունը բավականաչափ պարզ կամ լրիվ չհամարվելու, ինչպես նաև փորձագետների միջև տարաձայնություններ լինելու դեպքում դատարանը կարող է նշանակել լրացուցիչ կամ կրկնակի փորձաքննություն (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ լրացուցիչ փորձաքննություն նշանակելու անհրաժեշտություն առաջանում է այն դեպքում, երբ փորձագետի եզրակացությունը հիմնավորված է, կասկած չի հարուցում, սակայն պարզ կամ լրիվ չէ, իսկ կրկնակի փորձաքննություն նշանակվում է, երբ փորձագետի եզրակացությունն ինքնին կամ իր հիմքում դրված հանգամանքների ուժով կասկածելի է կամ հստակ չէ (տե՛ս mutatis mutandis ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Արտեմ Հարությունյանի գործով 2016 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ3/0226/01/14 որոշումը)։
Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ դեռևս մինչդատական վարույթի ընթացքում, ի թիվս այլնի, Ռուբեն Պողոսյանի մահվան անմիջական պատճառը պարզելու համար նշանակվել է համապատասխան դատաբժշկական փորձաքննություն և դրա իրականացման արդյունքում տրվել է փորձագետի թիվ 0881 եզրակացությունը, որն առավել քան պարզ է, լրիվ ու անհրաժեշտ և բավարար չափով հիմնավորված, միաժամանակ որևէ անհստակություն չի պարունակում, այդ եզրակացությունն ինչպես ինքնին, այնպես էլ դրա հիմքում դրված որևէ հանգամանքի ուժով օբյեկտիվորեն կասկածի տեղիք չի տալիս (համապատասխան մասով տե՛ս նաև սույն որոշման 4-րդ կետում մեջբերվածը։
Գործի նյութերի ուսումնասիրությունից նաև երևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում քննության առնելով պաշտպան Ռ․Հովհաննիսյանի՝ «Փաստաթղթային դատաբժշկական փորձաքննություն նշանակելու վերաբերյալ» վերտառությամբ միջնորդությունը, որն էության մեջ պատճառաբանվել է Հրանտ Համբարձումյանի գործողությունների և Ռուբեն Պողոսյանի մահվան միջև պատճառահետևանքային կապի առնչությամբ քողարկված անհամաձայնությամբ, 2021 թվականի փետրվարի 12-ին կայացրել է նշված միջնորդությունը մերժելու մասին բավարար չափով պատճառաբանված և Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի որոշում (տե՛ս թիվ ԵԿԴ/0255/01/17 դատական գործի 4-րդ հատորի 82-84-րդ թերթերը)։
7․ Նախորդ կետում շարադրվածի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև հետևյալը․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 450-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցները դատարանը կիրառում է այն անձանց նկատմամբ, ովքեր քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարել են անմեղսունակ վիճակում, եթե այդ անձինք շարունակում են վտանգավոր լինել հասարակության համար։
2. Բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու մասին գործերով վարույթի կարգը որոշվում է սույն օրենսգրքի ընդհանուր կանոններով և սույն գլխի հոդվածներով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 460-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հավաքված ապացույցները գործով վարույթն ավարտելու համար բավարար համարելու դեպքում քննիչը կայացնում է հետևյալ որոշումներից որևէ մեկը`
1) բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու համար գործը դատարան ուղարկելու մասին.
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 463-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Գործով որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է լուծի հետևյալ հարցերը`
1) կատարվել է արդյոք հանրորեն վտանգավոր արարք.
2) արարքը կատարել է արդյոք այն անձը, որի նկատմամբ իրականացվել է բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու վարույթ.
3) արարքը կատարվել է արդյոք անմեղսունակության վիճակում, անձը գտնվում է արդյոք տվյալ վիճակում դատական քննության պահին.
4) անձը կարիք ունի արդյոք իր նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու և հատկապես ինչպիսի միջոցներ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Անձի կողմից քրեական օրենքով չթույլատրված արարքն անմեղսունակության վիճակում կատարելն ապացուցված համարելով` դատարանը որոշում է կայացնում անձին քրեական պատասխանատվությունից և պատժից ազատելու ու նրա նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու մասին»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր՝ Ս.Ստեփանյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ համակարգային վերլուծության ենթարկելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 52-րդ գլխի՝ անմեղսունակ անձանց նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու վարույթը կարգավորող իրավադրույթները, արձանագրել է, որ. «(…) [Ք]րեական օրենքով չթույլատրված արարք կատարած անձի նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու վերաբերյալ գործով որոշում կայացնելիս դատարանը պարզում է, թե վերոնշյալ անձի կողմից կատարվել է արդյոք հանրորեն վտանգավոր արարք և արդյոք այն կատարվել է անմեղսունակության վիճակում։ (…) [Գ]ործի քննության արդյունքում ապացուցված համարելով, որ անձի կողմից քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարվել է անմեղսունակության վիճակում՝ դատարանն անձին չի ենթարկում քրեական պատասխանատվության և պատժի, այլ որոշում է կայացնում նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 98-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված բժշկական բնույթի հարկադրական միջոց կիրառելու մասին, եթե այդ անձը շարունակում է վտանգավոր լինել հասարակության համար և կարիք ունի իր նկատմամբ այդպիսի միջոցի կիրառման» (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Սերգեյ Ստեփանյանի գործով 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԳԴ5/0014/01/13 որոշումը)։
Մեկ այլ՝ Ա․Շուշանյանի գործով որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ․ «(…) [Դ]ատարանը կաշկանդված լինելով բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու համար գործը դատարան ուղարկելու մասին որոշման սահմաններով, իրականացնում է նախաքննության մարմնի կողմից ներկայացված նյութերի հետազոտում, լսում է դատակոչի ենթակա անձանց ցուցակում ընդգրկված անձանց` պարզելու համար, թե`
ա) արդյոք դատարան ներկայացված նյութերով հաստատվում է դեպքը, որի կապակցությամբ սկզբնավորվել է քրեական վարույթը և
բ) արդյոք դեպքը պարունակում է քրեական օրենքով արգելված և բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու համար գործը դատարան ուղարկելու մասին որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածով որակված արարքի հատկանիշները։
Վերոնշյալ «ա» ենթակետով նշված հարցադրմանը պատասխանելիս դատարանը պարզում է, թե ներկայացված նյութերով արդյոք հաստատվում են անմեղսունակ անձին մեղսագրվող արարքի փաստական հանգամանքները: Այնուհետև «բ» ենթակետով նշված հարցադրմանը պատասխանելիս դատարանը պարզում է՝ արդյոք անմեղսունակ անձին մեղսագրվող արարքը համապատասխանում է մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից դրան տրված իրավական որակմանը։
Ընդ որում, եթե դատարանի համոզմամբ չի հաստատվում դեպքը կամ նկարագրված արարքը չի պարունակում քրեական օրենքի հատուկ մասով նախատեսված որևէ դիսպոզիցիայի հատկանիշ, ապա բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցների կիրառման վարույթը ենթակա է կարճման ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածով նախատեսված համապատասխան հիմքով։
Իսկ այն դեպքում, երբ դատարանը գտնում է, որ մեղսագրվող արարքի փաստական հանգամանքները վկայում են այլ իրավական որակման մասին, քան տրվել է նախաքննական մարմնի կողմից, ապա դատարանի կողմից կայացվող որոշմամբ` իրավական որոշակիության (res judicata) սկզբունքն ապահովելու նպատակով պետք է նշվի, թե կոնկրետ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի որ հոդվածի դիսպոզիցիայի հատկանիշներին է համապատասխանում այդ արարքը, պահպանելով նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված երաշխիքը, որի պարագայում արարքին տրված իրավական որակման փոփոխություն կարող է թույլատրվել, եթե դրանով չի վատթարանում անմեղսունակ անձի վիճակը, և չի խախտվում նրա պաշտպանության իրավունքը: Ուստի քրեական օրենքով արգելված արարքին տրված իրավական որակմանն անդրադառնալու միջոցով միայն դատարանը կարող է պատասխանել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 463-րդ հոդվածով նախատեսված այն հարցին, թե կատարվել է արդյոք հանրորեն վտանգավոր արարք։
Այսպիսով, բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու մասին որոշմամբ դատարանը պետք է գործի նյութերից բխող փաստարկված հետևություններով պատասխանի վկայակոչված, այդ թվում՝ անձին վերագրվող արարքի և դրա քրեաիրավական որակման համապատասխանության հարցերին` պարզելով բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու հիմքերի առկայությունը։ Ընդ որում, այդ հարցերին տրվող պատասխաններով է կանխորոշվում նաև կայացվող դատական ակտի պատճառաբանվածության չափանիշը, քանի որ հիշյալ հարցադրումներին տրվող պատասխանների բովանդակությունից է պարզ դառնում, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել որոշում կայացնելիս» (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Արա Շուշանյանի գործով 2017 թվականի հունիսի 22-ի թիվ ԵԱՆԴ/0030/01/15 որոշումը)։
8. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ նախաքննության մարմինը Հրանտ Համբարձումյանին նախ մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 14-րդ կետերով այն բանի համար, որ նա, 2017 թվականի հուլիսի 17-ին` ժամը 14:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մաշտոցի պող․ 40 շենքի թիվ 17 հասցեում գործող «ԱՅԳ» հոգեբանական կենտրոնում, ծառայողական գործունեության կատարման հետ կապված, այն է՝ դժգոհ մնալով նույն կենտրոնի հոգեբան Ռուբեն Պողոսյանի կողմից իր բուժման ընթացքում մատուցած ծառայություններից և բուժման անարդյունք մեթոդիկայից, ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելու դիտավորությամբ, իր հետ նախապես վերցրած թուղթ կտրելու դանակով հարվածել է Ռուբեն Պողոսյանի դեմքի և պարանոցի շրջանին և դիտավորությամբ նրա առողջությանը՝ դեմքի, պարանոցի բազմաթիվ ծակած-կտրած վերքերի ձևով պատճառել է ծանր վնաս, ինչի հետևանքով Ռուբեն Պողոսյանը 2017 թվականի հուլիսի 20-ի ժամը 02։10-ին մահացել է (տե՛ս թիվ ԵԿԴ/0255/01/17 դատական գործի 1-ին հատորի 49-50-րդ թերթերը):
Հետագա նախաքննությամբ ստանալով անմեղսունակության փաստի մասին վկայող ապացույց` փորձագիտական եզրակացություն առ այն, որ վերագրվող հանրորեն վտանգավոր արարքը Հրանտ Համբարձումյանի կողմից կատարել է անմեղսունակության վիճակում, նախաքննության մարմինը հարուցված քրեական գործով վարույթը փոխակերպել է բժշկական բնույթի հարկադրական միջոց կիրառելու վարույթի, որով մինչդատական նախապատրաստման փուլն ավարտվել է Հրանտ Համբարձումյանի նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոց կիրառելու համար գործը դատարան ուղարկելու մասին որոշմամբ:
Դրա հետ մեկտեղ, Առաջին ատյանի դատարանի դատական քննությամբ հետազոտված և դրա արդյունքում ընդունված եզրափակիչ դատական ակտում շարադրված ապացույցներից (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 4-րդ կետը) յուրաքանչյուրը վերաբերելիության, թույլատրելիության, ստացման աղբյուրի, ձևավորման ընթացքի ու մյուս աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու և համակցության մեջ գնահատելու արդյունքում պարզ է դառնում, որ Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավոր հետևության է հանգել ինչպես Հրանտ Համբարձումյանի կողմից անմեղսունակության վիճակում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 14-րդ կետերի դիսպոզիցիայում նկարագրվածին համապատասխանող հանրորեն վտանգավոր արարք կատարված լինելու, այնպես էլ նրա նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոց կիրառելու անհրաժեշտության մասին:
Ամփոփելով վերը շարադրվածը՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ բողոքարկված դատական ակտը կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, և կայացրել է գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան: Ուստի այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դրա դեմ բերված վերաքննիչ բողոքը՝ մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2021 թվականի հունիսի 2-ի թիվ ԵԿԴ/0255/01/17 որոշումը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ
Ա.ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով.
նախագահող դատավոր` Ռ.Մխիթարյան
դատավորներ` Տ.Սահակյան
Ա.Բեկթաշյան
քարտուղարությամբ` Լ.Գրիգորյանի
մասնակցությամբ` պաշտպան Ռ․Հովհաննիսյանի
օրինական ներկայացուցիչ
Հ․Համբարձումյանի
2021 թվականի նոյեմբերի 29-ին, Երևան քաղաքում,
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2021 թվականի հունիսի 2-ի թիվ ԵԿԴ/0255/01/17 որոշման դեմ Հրանտ Համբարձումյանի պաշտպան Ռուզաննա Հովհաննեսյանի վերաքննիչ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2017 թվականի հուլիսի 19-ին ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում հարուցվել և նախաքննություն կատարելու համար ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին է ուղարկվել թիվ 13855117 քրեական գործը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի հատկանիշներով։
2017 թվականի հուլիսի 20-ին քրեական գործն ընդունվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Գ.Հայրապետյանի (այսուհետ նաև՝ Քննիչ) վարույթ։
Քննիչը 2017 թվականի հուլիսի 20-ին որոշումներ է կայացրել Հրանտ Սպարտակի Համբարձումյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 14-րդ կետերով որպես մեղադրյալ ներգրավելու և վերջինիս նկատմամբ հետախուզում հայտարարելու մասին։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի հուլիսի 20-ի որոշմամբ Հրանտ Համբարձումյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը։
2017 թվականի հուլիսի 21-ին Հրանտ Համբարձումյանը հայտնաբերվել և բերման է ենթարկվել, իսկ 2017 թվականի հուլիսի 22-ին նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 14-րդ կետերով։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրա-վասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի հուլիսի 22-ի որոշմամբ Հրանտ Համբարձումյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը վերահաստատվել է։
Քննիչի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ քրեական գործով նշանակվել է դատահոգեբուժական ստացիոնար փորձաքննություն, որի կատարումը հանձնարարվել է ՀՀ առողջապահության նախարարությանը կից միջգերատեսչական դատահոգեբուժական ստացիոնար փորձաքննությունների հանձնաժողովին:
2017 թվականի սեպտեմբերի 1-ին ՀՀ առողջապահության նախարարությանը կից միջգերատեսչական ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննությունների հանձնաժողովից ստացվել է Հայկ Համբարձումյանի անմեղսունակության վերաբերյալ եզրակացություն:
Նույն օրը՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 1-ին, Քննիչը որոշում է կայացրել Հրանտ Սպարտակի Համբարձումյանի նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու վարույթ հարուցելու մասին։
Քննիչի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 1-ի մեկ այլ որոշմամբ Հրանտ Համբարձումյանի օրինական ներկայացուցիչ է ճանաչվել եղբայրը՝ Հայկ Համբարձումյանը։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի` 2017 թվականի սեպտեմբերի 4-ի որոշմամբ Հրանտ Սպարտակի Համբարձումյանի նկատմամբ որպես անվտանգության միջոց է կիրառվել ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» կլինիկայի հատուկ հսկողության հոգեբուժական հիվանդանոցում տեղավորելը։
2017 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Քննիչը որոշում է կայացրել Հրանտ Համբարձումյանի նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոց կիրառելու համար գործը դատարան ուղարկելու մասին, որը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Մ․Նալբանդյանի` 2017 թվականի սեպտեմբերի 29-ի որոշմամբ հաստատվել է, և նույն օրը գործն ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան։
2․ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2021 թվականի հունիսի 2-ի թիվ ԵԿԴ/0255/01/17 որոշմամբ Հրանտ Համբարձումյանն ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից ու պատժից, և նրա նկատմամբ կիրառվել է բժշկական բնույթի հարկադրական միջոց՝ հոգեբուժական կազմակերպության ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքի պայմաններում հարկադիր բուժում:
Առաջին ատյանի դատարանի` 2021 թվականի հունիսի 2-ի թիվ ԵԿԴ/0255/01/17 որոշման դեմ Հրանտ Համբարձումյանի պաշտպան Ռուզաննա Հովհաննեսյանի կողմից բերվել է վերաքննիչ բողոք, որը Վերաքննիչ դատարանի` 2021 թվականի օգոստոսի 23-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ:
Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
3. Առաջին ատյանի դատարանը դատաքննությամբ հաստատված է համարել, որ․ «(...) 2017թ. հուլիսի 17-ին` ժամը 14:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտայի 40-րդ շենքի թիվ 17 հասցեում գործող «ԱՅԳ» հոգեբանական կենտրոնում բուժում ստացող Հրանտ Սպարտակի Համբարձումյանը, դժգոհ մնալով նույն կենտրոնի հոգեբան Ռուբեն Հակոբի Պողոսյանի կողմից իր բուժման ընթացքում մատուցած ծառայություններից և բուժման անարդյունք մեթոդիկայից, նրա կողմից իր ծառայողական գործունեության կատարման հետ կապված, թուղթ կտրելու դանակով հարվածներ է հասցրել նրա գլխի, դեմքի, պարանոցի, դաստակների և աջ նախաբազկի շրջաններում՝ վերջինիս առողջությանը պատճառելով մարմնական վնասվածքներ, այդ թվում՝ կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնասներ, որից հետո Ռ․Պողոսյանը տեղափոխվել և «դեմքի, պարանոցի բազմաթիվ ծակած-կտրած վերքեր» նախնական ախտորոշմամբ ընդունվել է «Հերացի թիվ 1» հիվանդանոցային համալիր Բ/Կ և 20.07.2017թ. ժամը 02:10-ին մահացել է»։
4. Առաջին ատյանի դատարանն իր՝ 2021 թվականի հունիսի 2-ի թիվ ԵԿԴ/0255/01/17 որոշման մեջ նշել է․ «(…) Վկա Էդիտա Հովակիմյանի ցուցմունքի համաձայն` 2017 թվականի հուլիսի 17-ին «ԱՅԳ» հոգեբանական կենտրոնի քաղաքային հեռախոսին զանգահարել է Հրանտ Համբարձումյանը և ժամը 14:00-ին Ռուբեն Պողոսյանի մոտ այցելություն է վերցրել: Երբ ինքը գտնվել է կենտրոնում, եկել է Հրանտ Համբարձումյանը, ում հայտնել է, որ Ռուբեն Պողոսյանը դեռևս չի եկել: Դրանից հետո Հրանտ Համբարձումյանը գիրք է խնդրել իր աշխատանքային սեղանի հետևի հատվածում գտնվող գրապահարանից, որը և նրան տրամադրել է: Այնուհետև, երբ Հ.Համբարձումյանը նստած է եղել սպասասրահում, եկել է Ռ.Պողոսյանը և ուղղվել է դեպի իր սենյակ: Ինքը նրան ձեռքով ցույց է տվել, որ սպասող կա: Նա գլխով շարժում է արել` իբր հասկացել է, սակայն այդ ամենը Հ.Համբարձումյանը չի տեսել: Ռ.Պողոսյանը դրանից հետո շրջվել և գնացել է իր աշխատասենյակ, որտեղ հիվանդներ սովորաբար չի ընդունել: Հ.Համբարձումյանը գնացել է Ռ.Պողոսյանի հետևից, մտել է աշխատասենյակ և դուռը փակել: Դռան փակվելն իրեն կասկածելի է թվացել, քանի որ Ռ.Պողոսյանի աշխատասենյակի դուռը երբևիցէ չի փակվել, այն միշտ բաց է եղել: Այնուհետև խռխռոցի ձայներ է լսել Ռ.Պողոսյանի աշխատասենյակից, անմիջապես բացել է դուռը և տեսել, որ սենյակի աջ անկյունային հատվածում պառկած դիրքում գտնվող, արյունահոսող Ռ.Պողոսյանին և նրա վրա կռացած, նրան երկու ձեռքով հարվածներ հասցնող Հ.Համբարձումյանին: Այդ պահին չի նկատել Հրանտի ձեռքում ինչ-որ բան եղել է, թե ոչ: Իր ուշադրությունն ուղղված է եղել արյունաքամվող Ռ.Պողոսյանին: Անմիջապես աշխատասեղանի վրայից վերցրել է գրքերից մեկը, առաջ գնացել դեպի նրանց և մեկ անգամ հարվածել է Հ.Համբարձումյանի գլխին, որից հետո վազել է դեպի դուրս՝ օգնություն կանչելու: Այդ պահին, իր դուրս գալուց անմիջապես հետո, Հ.Համբարձումյանն է դուրս եկել շքամուտք՝ ձեռքերն արյունոտ վիճակում: Նրա ձեռքերից մեկում նկատել է փայլուն, մոտ 3սմ շեղբով դանակ, որը նույնպես արյունոտ է եղել: Հ.Համբարձումյանն ասել է, որ տնօրենին փոխանցի, որ ինքը երեկոյան կգա և տնօրենին կտեսնի: Այդ ընթացքում Ռ.Պողոսյանի գիտակցությունը տեղն է եղել, նա խոսել է ու խնդրել է զանգել շտապօգնություն: Հետո Հ.Համբարձումյանը վերադարձել է կենտրոն, ուր արդեն եկած ոստիկանները բռնել են նրան:
Վկա Անահիտ Շահատունու ցուցմունքի համաձայն` ինչպես ինքը, այնպես էլ Ռուբեն Պողոսյանը «ԱՅԳ» հոգեբանական ծառայությունների կոնտրոնի խորհրդատու հոգեբաններ են: 2017 թվականի հուլիսի 18-ին հոգեբանական կենտրոնում զգացել է, որ բոլորը տխուր են: Հոգեբանական կենտրոնի վարչարար Էդիտա Հովակիմյանից տեղեկացել է, որ Ռուբեն Պողոսյանը հիվանդանոցում է: Էդիտա Հովակիմյանը հայտնել է, որ հոգեբանական կենտրոնում Հրանտ Համբարձումյանը Ռուբեն Պողոսյանի հետևից մտել է վերջինիս աշխատասենյակ և դուռը փակել: Դրանից հետո Էդիտա Հովակիմյանը գնացել է Ռուբեն Պողոսյանի աշխատասենյակ, մտել ներս և տեսել է, որ Հրանտ Համբարձումյանը հարվածում է Ռուբեն Պողոսյանին: Էդիտա Հովակիմյանը գրքով խփել է Հրանտ Համբարձումյանի գլխին և վազել օգնություն կանչելու: Էդիտա Հովակիմյանն իրեն հայտնել է, որ Հրանտ Համաբարձումյանը Ռուբեն Պողոսյանին հարվածել է ինչ-որ դանակով:
Դեպքից առաջ Հրանտ Համբարձումյանը զանգահարել և խորհրդատվության ժամ է վերցրել: Ինքը չի էլ իմացել, որ Հ.Համբարձումյանը Ռ.Պողոսյանի հիվանդն է, սակայն իմանալուց հետո Հ.Համբարձումյանին ասել է, որ ճիշտ կլինի տեղյակ պահի իր բուժող բժշկին: Ռ.Պողոսյանը երբեք չի բողոքել Հ.Համբարձումյանից, վերջինս էլ իրեն շատ հանգիստ է պահել, խոսքն էլ է հանգիստ եղել:
(…)
Ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննության 17.08.2017թ. հ.79 եզրակացության համաձայն` «Հրանտ Սպարտակի Համբարձումյանը տառապել և տառապում է «Շիզոֆրենիա պարանոիդ ձև ցնորազառանցական համախտանիշ» հոգեկան հիվանդությամբ: Այդ մասին են վկայում ինչպես անամնեստիկ տեղեկությունները` ժառանգականության ծանրաբեռնվածությունը, վկաների կողմից նկարագրված փորձաքննվողի ցուցաբերած տարօրինակ վարքագիծը, այնպես էլ ներկա հետազոտման արդյունքները, որոնք թույլ են տվել նրա մոտ հայտնաբերել, մտածողության ասոցիատիվ պրոցեսների արագացում, պարալոգիզմ, մենտիզմ` մտքերի առատ հոսք, կասկածամտություն, մտազբաղություն, վերաբերման, ազդեցության զառանցական մտքեր, հիվանդագին վերլուծաբանություն, լսողական ցնորքներ, ոչ ճիշտ և անհետևողական, ծուռ դատողություն, հետաքրքրությունների շրջանակի նեղացում, հուզական անադեկվատություն, կամային ոլորտի իջեցում, քննադատության բացակայության հետ մեկտեղ:
Իրավախախտումը կատարելիս փորձաքննվողը գտնվել է վերը նշված հոգեկան հիվանդագին խանգարվածության վիճակում, արարքը կատարել է ցնորազառանցական ապրումների ազդեցության ներքո, որը զրկել է նրան գիտակցել իր գործողությունների վտանգավորությունը և ղեկավարել դրանք:
Ներկայումս նա նույնպես չի կարող գիտակցել իր գործողությունների վտանգավորությունը և ղեկավարել դրանք:
Ուստի իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ Հրանտ Սպարտակի Համբարձումյանին հարկ է ճանաչել անմեղսունակ:
Ներկա հոգեկան վիճակով նա չի կարող մասնակցել դատաքննչական գործողություններին, սոցվտանգավոր է ինչպես իր, այնպես էլ շրջապատի համար, կարիք ունի հարկադիր բուժման հատուկ հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքի պայմաններում»։
Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 0881 եզրակացության համաձայն՝
«1 և 3. Ռ.Պողոսյանի մահը վրա է հասել սրտի պսակաձև անոթներում արյան շրջանառության սուր խանգարումից, որի վերջնական փուլն է հանդիսացել սրտամկանի ռեցիդիվող ինտրամուրալ սուր ինֆարկտը, որն էլ պայմանավորված է եղել գլխի, դեմքի, ձախ ականջախեցու և աջ դաստակի բազմաթիվ կտրած և ծակած-կտրած վնասվածքներով, ուղեկցված արտաքին արյունահոսությամբ և ծանր աստիճանի հեմոռագիկ ցնցակաթված /շոկ/, որոնք էլ բերել են սրտի պսակաձև անոթներում արյան շրջանառության սուր խանգարման և մահվան։ Համաձայն հիվանդության պատմագրի տվյալների՝ Ռ.Պողոսյանի մահը վրա է հասել 20.07.2017թվ-ին ժամը 02:10-ին։
2,4,5,6,7,8,9,10,11,12. Ռ.Պողոսյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննության ժա-մանակ հայտնաբերվել են արտաքին սուր արյունահոսությամբ և ծանր աստիճանի հեմոռագիկ ցնցակաթվածով ուղեկցված գլխի, դեմքի զույգ կեսերի, ձախ ականջախեցու, աջից վերին կոպի, դաստակների, աջ դաստակի 2 և 3-րդ մատերի հիմային եղունգային ֆալանգների և ձախ դաստակի 2-րդ մատի շրջանների կտրած, թշերի և աջ նախաբազկի շրջանների ծակած-կտրած վերքեր, գլխի մազածածակ հատվածի ներսային մակերսի և քունքամկանների օջախային արյունազեղումներ, ուղեկցված ձախից հարականջային թքագեղձի, ծամիչ և շրթունքի մկանների, ձախ ակականջախեցու աճառի, ձախից քունքային և դեմքի լայնակի զարկերակների վնասվածքներ, որոնք պատճառվել են կենդանության օրոք, արյունազեղումները՝ բութ առարկաների, իսկ մնացած վնասվածքները սուր ծակող-կտրող կամ սուր կտրող գործիքով, այդ թվում նաև՝ փորձաքննության ներկայացված թուղթ կտրելու դանակավ, կամ նման չափագրական տվյալներ ունեցող մեկ այլ դանակով, որոնք կենդանի անձանց մոտ իրենց համակացությամբ ունեն կյանքին վտանգ սպառնացող առողջությանը ծանր վնասի պատճառման հատկանիշներ, իսկ առանձին-առանձին վերցրած ճակատային, աջ դաստակի 1-2-րդ միջմատային տարածության, 2-րդ մատի հիմային, 3-րդ մատի եղունգային, ձախ դաստակի 2-րդ մատի հիմային ֆալանգների և ձախ դաստակի թիկնային մակերեսի շրջանների մակերեսային կտրած վերքերը, գլխի մազածածակ հատվածի փափուկ հյուսվածքների ներսային մակերեսի ձախից ճակատաքունքային շրջանի և քունքամկանների օջախային արյունազեղումները ինչպես միասին, այնպես էլ առանձին-առանձին վերցրած կենդանի անձանց մոտ ունեն առողջությանը թեթև վնաս չպատճառող մարմնական վնասվածքների հատկանիշներ և նրա մահվան հետ պատճառական կապի մեջ չեն գտնվում, իսկ մնացած կտրած և ծակած-կտրած վերքերը, որոնք ուղեցկվել են արտաքին սուր արյունահոսությամբ և ծանր աստիճանի հեմոռագիկ ցնցակաթվածով և բերել են սրտի պսակաձև անոթներում արյան շրջանառության սուր խանգարման, սրտամկանի ռեցիդիվող ինտրամուրալ սուր ինֆարկտի, միմյանցից տարաջատել հնարավոր չէ և կենդանի անձանց մոտ ունեն կյանքին վտանգ սպառնացող առողջության ծանր վնասի պատճառման հատկանիշներ և պատճառական կապի մեջ են գտնվում նրա մահվան հետ։ Համաձայն հիվանդության պատմագրի տվյալների՝ վիրաբուժական նշակման ենթարկված վերքերում օտար պարունակություններ նկարագրված չեն։ Քանի որ Ռ.Պողոսյանի վերքերը ենթարկվել են վիրաբուժական մշակման, դատողություններ անել վնասվածք պատճառող գործիքի /ների/ առանձնահատկությունների և վերքային խողովակների վերաբերյալ հնարավոր չէ, բացի այդ, հիվանդության պատմագրում նկարագրված չեն ծակած-կտրած վերքերի վնասվածքային խողովակների ուղղությունները։ Ռ.Պողոսյանը վնասվքծաները ստանալու պահին կարող էր գտնվել ցանկացած դիրքում /դիրքերում/, որոնք արգելք չէին հանդիսանա վնասվածքների պատճառմանը և վնասվածք ստացած մակերեսներով ուղղված լինելով դեպի վնասվածք պատճառող գործիքը /ները/ և առարկան։ Միաժամանակ, Ռ.Պողոսյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննության ժամանակ հայտնաբերվել են պարանոցի աջ կեսի կողմնային մակերեսի, աջ արմնկափոսի, նախաբազուկ-դաստակային հոդի և աջ ազդրի վ/3-ի առաջային մակերեսների շրջանների մաշկածածկույթների արյունազեղմամբ ծակած վերքեր, կրծոսկրի մարմնի երկու կողմից պտկային գծերով աջից 3–4–5–6–7–8-րդ, ձախից 2–3–4–5–6–7–8–րդ կողոսկրերի անուղղակի կոտրվածքներ, որոնք բժշկական միջամտությունների ներանոթային և միջմկանային ներարակումների և վերակենդանացման միջոցառումների արդյունք են։
13. Ռ.Պողոսյանի դիակից վերցրած արյան նմուշը պատկանում է առաջին / Օ/ խմբին։
(…)
Ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննության 18.02.2020թ. հ. 79/1 եզրակացության համաձայն` «Հրանտ Սպարտակի Համբարձումյանը տառապել և տառապում է Շիզոֆրենիա պարանոիդ ձև հոգեկան հիվանդությամբ, որը ներկայումս գտնվում է դեղորայքային ռեմիսիայի փուլում:
Իր ներկա հոգեկան վիճակով Հրանտ Համբարձումյանը կարող է մասնակցել դատավարական գործողությունների, կարիք ունի բուժումը շարունակելու ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքի պայմաններում։
(...)
Դատարանը, վերլուծելով և համակցության մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, լսելով Հ.Համբարձումյանին, նրա պաշտպանին, oրինական ներկայացուցչին ու դատախազի կարծիքը, գտնում է, որ հանրության համար վտանգավոր՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 14-րդ կետով նախատեսված, վերը նշված արարքը կատարելու պահին Հ.Համբարձումյանը գտնվել է անմեղuունակության վիճակում և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն՝ նա ենթակա չէ քրեական պատասխանատվության ու նույն օրենսգրքի 97-րդ հոդվածի համաձայն՝ նրա նկատմամբ պետք է նշանակվի բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց, նկատի ունենալով, որ Հ.Համբարձումյանի հիվանդությունը գտնվում է դեղորայքային ռեմիսիայի փուլում և ներկա հոգեկան վիճակով հիվանդանոցային բուժման ու մշտական հսկողության կարիք ունի:
Հ.Համբարձումյանի նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում նրա հոգեկան հիվանդությունը, նրա կատարած արարքի բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննության եզրակացությունները, ու գտնում է, որ նա պետք է ազատվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 14-րդ կետով նախատեսված պատասխանատվությունից ու պատժից և նրա նկատմամբ պետք է նշանակվի հարկադիր բուժում` հոգեբուժական կազմակերպության ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքում:
(...)»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
5. Բողոքի հեղինակը փաստարկել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2021 թվականի հունիսի 2-ի թիվ ԵԿԴ/0255/01/17 որոշումն անհիմն է և անօրինական։
Ի հիմնավորումն վերոշարադրյալ փաստարկի՝ բողոքի հեղինակն էության մեջ նշել է, որ Հրանտ Համբարձումյանի առողջական վիճակը՝ որպես հոգեկան հիվանդությամբ տառապող անձի, և նրա վարքագիծն ակնհայտ է եղել անգամ գործով հարցաքննված վկաների համար, ուստի Հրանտ Համբարձումյանի՝ հոգեկան հիվանդ լինելու հանգամանքը տուժող Ռ․Պողոսյանի համար եղել է առավել քան պարզ, մինչդեռ վերջինս օգտագործել է Հրանտ Համբարձումյանին ու նրա առողջությունը՝ պատճառաբանելով, որ վերջինս ոչ թե ունի հոգեկան, այլ՝ հոգեբանական խնդիրներ, և ամիսներ շարունակ վճարման դիմաց զբաղվել է նրա «բուժմամբ»: Գործի քննության ընթացքում, որպես Հրանտ Համբարձումյանի պաշտպան, հանդես է եկել դատահոգեբուժական փորձաքննություն և փաստաթղթային դատաբժշկական փորձաքննություն նշանակելու մասին միջնորդություններով: Երկու դեպքում էլ միջնորդություններն անհրաժեշտ են եղել գործի օբյեկտիվ քննության և արդարացի ելքի համար, և հագեցված են եղել անհրաժեշտ հարցերի առաջադրմամբ, որոնց մասնագիտական պատասխանները կծառայեին ի նպաստ արդարադատության:
Առաջին ատյանի դատարանը բավարարել է դատահոգեբուժական փորձաքննություն նշանակելու մասին պաշտպանության կողմի միջնորդությունը՝ կայացնելով համապատասխան որոշում, սակայն փաստաթղթային դատաբժշկական փորձաքննություն նշանակելու մասին միջնորդությունը մերժել է, ինչը ոչ իրավաչափ է և չի բխում գործի շահերից։
Գտնում է, որ Հրանտ Համբարձումյանի գործողություններում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 14-րդ կետով նախատեսված արարքը: Մասնավորապես դատաքննությամբ պարզվել է, որ 2017 թվականի հուլիսի 17-ին՝ ժամը 14:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտայի 40-րդ շենքի թիվ 17 հասցեում գործող «ԱՅԳ» հոգեբանական կենտրոնում բուժում ստացող Հրանտ Համբարձումյանը, դժգոհ մնալով կենտրոնի հոգեբան Ռուբեն Պողոսյանի կողմից իր բուժման ընթացքում մատուցած ծառայություններից և բուժման անարդյունք մեթոդիկայից, վերջինիս կողմից իր ծառայողական գործունեության կատարման հետ կապված, թուղթ կտրելու դանակով հարվածներ է հասցրել նրա գլխի, դեմքի, պարանոցի, դաստակների և աջ նախաբազկի շրջաններում՝ վերջինիս առողջությանը պատճառելով մարմնական վնասվածքներ, որից հետո Ռ.Պողոսյանը տեղափոխվել է հիվանդանոց և «դեմքի, պարանոցի բազմաթիվ ծակած-կտրած վերքեր» նախնական ախտորոշմամբ ընդունվել է «Հերացի թիվ 1» հիվանդանոցային համալիր Բ/Կ և 2017 թվականի հուլիսի 20-ի ժամը 02:10-ին մահացել է:
Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 0881 եզրակացության «Բժշկական փաստաթղթերի տվյալներ» բաժնում հստակ նշված է, որ. «Վիրահատության ողջ ընթացքն ուղեկցվել է վերքերի, անտիսեպտիկ մշակումով, դրվել է վիրակապ: 2017 թվականի հուլիսի 17-ին՝ ժամը 19:40 Սրտաբանի գրառում-հիվանդի վիճակը ծայրահեղ ծանր է՝ պայմանավորված կրած վնասվածքով, վիրահատությամբ, առկա հեմոռագիկ շոկով»:
Նույն եզրակացության «Հետևություններ» բաժնի համաձայն՝ «Ելնելով Ռ.Պողոսյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննության և հիվանդության պատմագրի տվյալներից, պատասխանելով առաջադրված հարցերին, հանգում եմ հետևությունների՝ 1. և 3. Ռ.Պողոսյանի մահը վրա է հասել սրտի պսակաձև անոթներում արյան շրջանառության սուր խանգարումից, որի վերջնական փուլն է հանդիսացել սրտամկանի ռեցիդիվող ինտրամուրալ սուր ինֆարկտը, որն էլ պայմանավորված է եղել գլխի, դեմքի, ձախ ականջախեցու և աջ դաստակի բազմաթիվ կտրած և ծակած-կտրած վնասվածքներով, ուղեկցված արտաքին արյունահոսությամբ և ծանր աստիճանի հեմոռագիկ ցնցակաթված /շոկ/, որոնք էլ բերել են սրտի պսակաձև անոթներում արյան շրջանառության սուր խանգարման և մահվան»:
Ըստ եզրակացության՝ հիվանդի վիճակը ծայրահեղ ծանր է՝ պայմանավորված կրած վնասվածքով, վիրահատությամբ առկա հեմոռագիկ շոկով: Փաստորեն փորձագետ Շ.Գևորգյանը հանգել է այն եզրակացության և հետևության, որ վերոնշյալ երեք գործոնների՝ կրած վնասվածքի, վիրահատություն և հեմոռագիկ շոկի առկայությամբ է պայմանավորված տուժող Ռ․Պողոսյանի մահը և այդ գործոններն են հանգեցրել մահվան: Մինչդեռ փորձագետն անտեսել է տուժողի իրական առողջական ծայրահեղ վատ վիճակը, անկախ Հրանտ Համբարձումյանի գործողությունների և դրանց հետևանքների, քանզի եզրակացությամբ նկարագրվում է տուժողի ծանր վիճակը, անոթների հիվանդագին պատկերը, կլինիկական դեպքն ամբողջությամբ, նախկինում սրտամկանի ինֆարկտ տարած լինելու հանգամանքը: Այդ իսկ պատճառաբանությամբ տուժողի նման առողջական վիճակի նկարագիրը խորապես կասկած է առաջացրել պաշտպանության կողմի մոտ, որի պատճառով էլ ՀՀ ԱՆ գլխավոր սրտաբան Հ.Հայրապետյանին 2018 թվականի օգոստոսի 8-ին գրությամբ ներկայացրել են կլինիկական դեպքի մանրամասնությունները՝ առաջադրելով հետևյալ հարցերը. «Կարելի է միանշանակ պնդել, որ վերը նկարագրված հիվանդի կլինիկական վիճակի առկայության դեպքում հեմոռագիկ շոկը բերել է մահվան, կարելի է միանշանակ պնդել, որ վերը նկարագրված հիվանդի կլինիկական վիճակի առկայության դեպքում մարմնական վնասը բերել է մահվան, վերոնշյալ կլինիկական ցուցանիշներ ունեցող հիվանդի մոտ պարտադիր է արդյոք հեմոռագիկ շոկի առկայությունը, որպեսզի հիվանդի մոտ զարգանա սրտամկանի ինֆարկտ՝ մահվան ելքով: Վերոնշյալ կլինիկական ցուցանիշներ ունեցող հիվանդի մոտ պարտադիր է արդյոք մարմնական վնասի առկայությունը, որպեսզի հիվանդի մոտ զարգանա սրտամկանի ինֆարկտ՝ մահվան ելքով։ Վերոնկարագրյալ կլինիկական ցուցանիշներ ունեցող հիվանդը կարող էր արդյոք սրտամկանի ինֆարկտ ունենալ անկախ արտաքին գործոններից, որոնք են մարմնական վնասը, հեմոռագիկ շոկը:
ՀՀ գլխավոր սրտաբան Հ․Հայրապետյանը պատասխանել է վերոնշյալ հարցերին՝ ըստ հերթականության հայտնելով հետևյալը. «Հարց-Կարելի է միանշանակ պնդել, որ վերը նկարագրված հիվանդի կլինիկական վիճակի առկայության դեպքում հեմոռագիկ շոկը բերել է մահվան: Պատասխան- Ոչ, միանշանակ պնդել չի կարելի: Հարց- Կարելի է միանշանակ պնդել, որ վերը նկարագրված հիվանդի կլինիկական վիճակի առկայության դեպքում մարմնական վնասը բերել է մահվան: Պատասխան- Ոչ, միանշանակ պնդել չի կարելի: Հարց- Վերոնշյալ կլինիկական ցուցանիշներ ունեցող հիվանդի մոտ պարտադիր է արդյոք հեմոռագիկ շոկի առկայությունը, որպեսզի հիվանդի մոտ զարգանա սրտամկանի ինֆարկտ՝ մահվան ելքով։ Պատասխան- Ոչ, պարտադիր չէ: Հարց- Վերոնշյալ կլինիկական ցուցանիշներ ունեցող հիվանդի մոտ պարտադիր է արդյոք մարմնական վնասի առկայությունը, որպեսզի հիվանդի մոտ զարգանա սրտամկանի ինֆարկտ՝ մահվան ելքով: Պատասխան- Ոչ, պարտադիր չէ: Հարց- վերոնկարագրյալ կլինիկական ցուցանիշներ ունեցող հիվանդը կարող էր արդյոք սրտամկանի ինֆարկտ ունենալ անկախ արտաքին գործոններից, որոնք են մարմնական վնասը, հեմոռագիկ շոկը։ Պատասխան- Այո, կարող էր»:
Ինչպես հետևում է վերը նշվածից, հարցադրման հիմքում դրել է այնպիսի կարևորագույն գործոններ, ինչպիսիք են հեմոռագիկ շոկը, մարմնական վնասը, որոնք փորձագետը կապել է Հրանտ Համբարձումյանի գործողությունների հետ և արհեստականորեն պատճառահետևանքային կապ է ստեղծել նրա գործողությունների ու տուժողի մահվան միջև, որը ոչ միայն պաշտպանության կողմից, այլ նաև բժիշկ սրտաբանի կողմից ընդունելի չէ այնքանով, որքանով, որ միանշանակ պնդել չի կարելի, պարտադիր չէ և որ ամենակարևորներից է՝ նկարագրված կլինիկական ցուցանիշներ ունեցող հիվանդը կարող է սրտամկանի ինֆարկտ ունենալ անկախ արտաքին գործոններից, այսինքն՝ անկախ Հրանտ Համբարձումյանի գործողություններից: Բժշկի նման պատասխանը հիմնավորում է կասկածներն առ այն, որ դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 0881 եզրակացությունը ոչ միայն հիմնավորված չէ, այլև ոչ հավաստի է, որի արդյունքում փորձագետը հանգել է ոչ ճիշտ եզրակացության: Կարծիք է ձևավորվում առ այն, որ նախաքննության մարմինը, 2017 թվականի հուլիսի 20-ի դրությամբ իր ձեռքի տակ չունենալով դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացություն, Հրանտ Համբարձումյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 14-րդ կետերով։ Այլ կերպ՝ նախաքննության մարմինն ի սկզբանե նախատրամադրվածություն է ունեցել Հրանտ Համբարձումյանի գործողությունների և տուժող Ռ․Պողոսյանի մահվան միջև պատճառահետևանքային կապ տեսնելու, ինչն անթույլատրելի է:
Գտնում է, որ դատաբժշկական փորձաքննությունը բեկումնային կլինի ոչ միայն Հրանտ Համբարձումյանի, այլև ողջ քրեական գործի և արդարադատության կայացման համար:
Առաջին ատյանի դատարանում վերոնշյալ հիմնավորմամբ միջնորդել է նշանակել փաստաթղթային դատաբժշկական փորձաքննություն՝ առաջադրելով համապատասխան հարցադրումներն ու ներկայացնելով իր և ՀՀ գլխավոր սրտաբան Հ.Հայրապետյանի գրությունների բնօրինակները, սակայն Առաջին ատյանի դատարան այդ միջնորդությունը մերժել է:
Ներկայացնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ և 14-րդ կետերով նախատեսված հանցակազմի վերաբերյալ իր վերլուծություններն ու դատողությունները՝ բողոքի հեղինակը վերստին նշել է, որ առկա չէ Հրանտ Համբարձումյանի գործողությունների և տուժողի մահվան միջև պատճառահետևանքային կապ, քան որ դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությամբ կատեգորիկ և հստակ նշված չէ, որ Հրանտ Համբարձումյանի գործողությունների հետևանքով է վրա հասել տուժողի մահը: Մասնավորապես դատաբժշկական եզրակացության մեջ նշված է, որ․ «Վիրահատության ողջ ընթացքն ուղեկցվել է վերքերի անտիսեպտիկ մշակումով, դրվել է վիրակապ: 2017 թվականի հուլիսի 17-ին՝ ժամը 19:40 Սրտաբանի գրառում- հիվանդի վիճակը ծայրահեղ ծանր է՝ պայմանավորված կրած վնասվածքով, վիրահատությամբ, առկա հեմոռագիկ շոկով»: Վերոնշյալն իր մեջ ներառում է երեք տարբեր ենթադրություններ, անգամ այն, որ հիվանդի մահը պայմանավորված է վիրահատությամբ և հեմոռագիկ շոկով, որոնք ենթակա են մեկնաբանման և պարզաբանման միայն դատաբժիշկ փորձագետի կողմից: Մինչդեռ Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ մահվան պատճառ հանդիսացած վիրահատությունը, հեմոռագիկ շոկը և մարմնական վնասվածքները Հրանտ Համբարձումյանի արարքի արդյունք են և հետևանք, ինչն ուղղակի աբսուրդ է: Փաստաթղթային դատաբժշկական փորձաքննությունը լիարժեք հնարավորություն կտար օբյեկտիվորեն ու իրավաչափորեն գնահատել Հրանտ Համբարձումյանի գործողություններն ու հետևանքները: Չկատարած արարքի համար անձին մեղադրելն անթույլատրելի է անգամ սույն գործի շրջանակներում, երբ նրան ազատում են քրեական պատասխանատվությունից ու պատժից: Առաջին ատյանի դատարանը Հրանտ Համբարձումյանին չէր կարող ազատել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 14-րդ կետով նախատեսված պատասխանատվությունից ու պատժից, քանի որ նշված հոդվածով սահմանված արարքները Հրանտ Համբարձումյանի մասով իրականության մեջ գոյություն չունեն, ուստի նրա նկատմամբ չէր կարող կիրառվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 14-րդ կետը:
Գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը չպետք է կիրառեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 14-րդ կետը, ինչպես նաև պետք է կիրառեր այն իրավանորմերը, որոնք դատարանին իրավունք են վերապահում բավարարելու պաշտպանության կողմի ներկայացրած օրինական միջնորդությունները, սակայն չի կիրառել:
Վերոգրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է բառացիորեն (verbatim) հետևյալը․
«Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանի ԵԿԴ/0255/01/17 քրեական գործով 02․06․2021թ․ որոշումը բեկանել մասնակի, այն է՝ որոշմամբ նշված «Հրանտ Սպարտակի Համբարձումյանին ազատել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ և 14-րդ կետերով նախատեսված պատասխանատվու¬թյունից» մասը վերացնել և փոխարենը նշել Հ․Համբարձումյանին սույն հոդվածի 2-րդ մասի 14-րդ կետով ճանաչել անպարտ, արդարացնել և գործի վարույթն այդ մասով կարճել՝ հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ, իսկ որոշումը. «... Նրա նկատմամբ նշանակել հարկադիր բուժում՝ հոգեբուժական կազմակերպության ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքում» մասով, թողնել անփոփոխ, օրինական ուժի մեջ»:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
6. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Մեջբերված քրեադատավարական նորմերի լույսի ներքո վերլուծելով նախորդ կետում շարադրված վերաքննիչ բողոքի հիմքերն ու հիմնավորումները` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 114-րդ հադվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Փորձագետի եզրակացությունը գիտության, տեխնիկայի, արվեստի, արհեստի որևէ բնագավառում հատուկ գիտելիքների օգտագործմամբ գրավոր հիմնավորված հետևություններն են իրեն առաջադրած հարցերի, ինչպես նաև իր իրավասության մեջ մտնող այն հանգամանքների վերաբերյալ, որոնց նա հանգել է` գործի համապատասխան նյութերը հետազոտելով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 250-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Անհրաժեշտ հետազոտություններ կատարելուց հետո փորձագետը կազմում է գրավոր եզրակացություն (...)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 251-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը համաձայն չեն փորձագետի եզրակացության հետ` վերջինիս ոչ բավարար չափով պարզ կամ լրիվ լինելու պատճառաբանությամբ, կարող են նշանակել լրացուցիչ փորձաքննություն` դրա կատարումը հանձնարարելով նույն կամ մեկ ուրիշ փորձագետի։
2. Կրկնակի փորձաքննությունը կատարվում է, երբ փորձագետի եզրակացությունը հիմնավորված չէ կամ կասկած է հարուցում, կամ ապացույցները, որոնց վրա հիմնված է եզրակացությունը, ճանաչվել է ոչ հավաստի կամ խախտվել են փորձաքննության կատարման դատավարական կանոնները։ (…) Կրկնակի փորձաքննություն նշանակելիս փորձագետի առջև կարող է դրվել նախկին հետազոտությունների ընթացքում կիրառված մեթոդների գիտական հիմնավորվածության հարցը։ (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն`
«Փորձագետի եզրակացությունը բավականաչափ պարզ կամ լրիվ չհամարվելու, ինչպես նաև փորձագետների միջև տարաձայնություններ լինելու դեպքում դատարանը կարող է նշանակել լրացուցիչ կամ կրկնակի փորձաքննություն (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ լրացուցիչ փորձաքննություն նշանակելու անհրաժեշտություն առաջանում է այն դեպքում, երբ փորձագետի եզրակացությունը հիմնավորված է, կասկած չի հարուցում, սակայն պարզ կամ լրիվ չէ, իսկ կրկնակի փորձաքննություն նշանակվում է, երբ փորձագետի եզրակացությունն ինքնին կամ իր հիմքում դրված հանգամանքների ուժով կասկածելի է կամ հստակ չէ (տե՛ս mutatis mutandis ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Արտեմ Հարությունյանի գործով 2016 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ3/0226/01/14 որոշումը)։
Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ դեռևս մինչդատական վարույթի ընթացքում, ի թիվս այլնի, Ռուբեն Պողոսյանի մահվան անմիջական պատճառը պարզելու համար նշանակվել է համապատասխան դատաբժշկական փորձաքննություն և դրա իրականացման արդյունքում տրվել է փորձագետի թիվ 0881 եզրակացությունը, որն առավել քան պարզ է, լրիվ ու անհրաժեշտ և բավարար չափով հիմնավորված, միաժամանակ որևէ անհստակություն չի պարունակում, այդ եզրակացությունն ինչպես ինքնին, այնպես էլ դրա հիմքում դրված որևէ հանգամանքի ուժով օբյեկտիվորեն կասկածի տեղիք չի տալիս (համապատասխան մասով տե՛ս նաև սույն որոշման 4-րդ կետում մեջբերվածը։
Գործի նյութերի ուսումնասիրությունից նաև երևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում քննության առնելով պաշտպան Ռ․Հովհաննիսյանի՝ «Փաստաթղթային դատաբժշկական փորձաքննություն նշանակելու վերաբերյալ» վերտառությամբ միջնորդությունը, որն էության մեջ պատճառաբանվել է Հրանտ Համբարձումյանի գործողությունների և Ռուբեն Պողոսյանի մահվան միջև պատճառահետևանքային կապի առնչությամբ քողարկված անհամաձայնությամբ, 2021 թվականի փետրվարի 12-ին կայացրել է նշված միջնորդությունը մերժելու մասին բավարար չափով պատճառաբանված և Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի որոշում (տե՛ս թիվ ԵԿԴ/0255/01/17 դատական գործի 4-րդ հատորի 82-84-րդ թերթերը)։
7․ Նախորդ կետում շարադրվածի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև հետևյալը․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 450-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցները դատարանը կիրառում է այն անձանց նկատմամբ, ովքեր քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարել են անմեղսունակ վիճակում, եթե այդ անձինք շարունակում են վտանգավոր լինել հասարակության համար։
2. Բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու մասին գործերով վարույթի կարգը որոշվում է սույն օրենսգրքի ընդհանուր կանոններով և սույն գլխի հոդվածներով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 460-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հավաքված ապացույցները գործով վարույթն ավարտելու համար բավարար համարելու դեպքում քննիչը կայացնում է հետևյալ որոշումներից որևէ մեկը`
1) բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու համար գործը դատարան ուղարկելու մասին.
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 463-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Գործով որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է լուծի հետևյալ հարցերը`
1) կատարվել է արդյոք հանրորեն վտանգավոր արարք.
2) արարքը կատարել է արդյոք այն անձը, որի նկատմամբ իրականացվել է բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու վարույթ.
3) արարքը կատարվել է արդյոք անմեղսունակության վիճակում, անձը գտնվում է արդյոք տվյալ վիճակում դատական քննության պահին.
4) անձը կարիք ունի արդյոք իր նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու և հատկապես ինչպիսի միջոցներ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Անձի կողմից քրեական օրենքով չթույլատրված արարքն անմեղսունակության վիճակում կատարելն ապացուցված համարելով` դատարանը որոշում է կայացնում անձին քրեական պատասխանատվությունից և պատժից ազատելու ու նրա նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու մասին»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր՝ Ս.Ստեփանյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ համակարգային վերլուծության ենթարկելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 52-րդ գլխի՝ անմեղսունակ անձանց նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու վարույթը կարգավորող իրավադրույթները, արձանագրել է, որ. «(…) [Ք]րեական օրենքով չթույլատրված արարք կատարած անձի նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու վերաբերյալ գործով որոշում կայացնելիս դատարանը պարզում է, թե վերոնշյալ անձի կողմից կատարվել է արդյոք հանրորեն վտանգավոր արարք և արդյոք այն կատարվել է անմեղսունակության վիճակում։ (…) [Գ]ործի քննության արդյունքում ապացուցված համարելով, որ անձի կողմից քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարվել է անմեղսունակության վիճակում՝ դատարանն անձին չի ենթարկում քրեական պատասխանատվության և պատժի, այլ որոշում է կայացնում նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 98-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված բժշկական բնույթի հարկադրական միջոց կիրառելու մասին, եթե այդ անձը շարունակում է վտանգավոր լինել հասարակության համար և կարիք ունի իր նկատմամբ այդպիսի միջոցի կիրառման» (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Սերգեյ Ստեփանյանի գործով 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԳԴ5/0014/01/13 որոշումը)։
Մեկ այլ՝ Ա․Շուշանյանի գործով որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ․ «(…) [Դ]ատարանը կաշկանդված լինելով բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու համար գործը դատարան ուղարկելու մասին որոշման սահմաններով, իրականացնում է նախաքննության մարմնի կողմից ներկայացված նյութերի հետազոտում, լսում է դատակոչի ենթակա անձանց ցուցակում ընդգրկված անձանց` պարզելու համար, թե`
ա) արդյոք դատարան ներկայացված նյութերով հաստատվում է դեպքը, որի կապակցությամբ սկզբնավորվել է քրեական վարույթը և
բ) արդյոք դեպքը պարունակում է քրեական օրենքով արգելված և բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու համար գործը դատարան ուղարկելու մասին որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածով որակված արարքի հատկանիշները։
Վերոնշյալ «ա» ենթակետով նշված հարցադրմանը պատասխանելիս դատարանը պարզում է, թե ներկայացված նյութերով արդյոք հաստատվում են անմեղսունակ անձին մեղսագրվող արարքի փաստական հանգամանքները: Այնուհետև «բ» ենթակետով նշված հարցադրմանը պատասխանելիս դատարանը պարզում է՝ արդյոք անմեղսունակ անձին մեղսագրվող արարքը համապատասխանում է մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից դրան տրված իրավական որակմանը։
Ընդ որում, եթե դատարանի համոզմամբ չի հաստատվում դեպքը կամ նկարագրված արարքը չի պարունակում քրեական օրենքի հատուկ մասով նախատեսված որևէ դիսպոզիցիայի հատկանիշ, ապա բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցների կիրառման վարույթը ենթակա է կարճման ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածով նախատեսված համապատասխան հիմքով։
Իսկ այն դեպքում, երբ դատարանը գտնում է, որ մեղսագրվող արարքի փաստական հանգամանքները վկայում են այլ իրավական որակման մասին, քան տրվել է նախաքննական մարմնի կողմից, ապա դատարանի կողմից կայացվող որոշմամբ` իրավական որոշակիության (res judicata) սկզբունքն ապահովելու նպատակով պետք է նշվի, թե կոնկրետ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի որ հոդվածի դիսպոզիցիայի հատկանիշներին է համապատասխանում այդ արարքը, պահպանելով նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված երաշխիքը, որի պարագայում արարքին տրված իրավական որակման փոփոխություն կարող է թույլատրվել, եթե դրանով չի վատթարանում անմեղսունակ անձի վիճակը, և չի խախտվում նրա պաշտպանության իրավունքը: Ուստի քրեական օրենքով արգելված արարքին տրված իրավական որակմանն անդրադառնալու միջոցով միայն դատարանը կարող է պատասխանել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 463-րդ հոդվածով նախատեսված այն հարցին, թե կատարվել է արդյոք հանրորեն վտանգավոր արարք։
Այսպիսով, բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու մասին որոշմամբ դատարանը պետք է գործի նյութերից բխող փաստարկված հետևություններով պատասխանի վկայակոչված, այդ թվում՝ անձին վերագրվող արարքի և դրա քրեաիրավական որակման համապատասխանության հարցերին` պարզելով բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու հիմքերի առկայությունը։ Ընդ որում, այդ հարցերին տրվող պատասխաններով է կանխորոշվում նաև կայացվող դատական ակտի պատճառաբանվածության չափանիշը, քանի որ հիշյալ հարցադրումներին տրվող պատասխանների բովանդակությունից է պարզ դառնում, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել որոշում կայացնելիս» (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Արա Շուշանյանի գործով 2017 թվականի հունիսի 22-ի թիվ ԵԱՆԴ/0030/01/15 որոշումը)։
8. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ նախաքննության մարմինը Հրանտ Համբարձումյանին նախ մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 14-րդ կետերով այն բանի համար, որ նա, 2017 թվականի հուլիսի 17-ին` ժամը 14:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մաշտոցի պող․ 40 շենքի թիվ 17 հասցեում գործող «ԱՅԳ» հոգեբանական կենտրոնում, ծառայողական գործունեության կատարման հետ կապված, այն է՝ դժգոհ մնալով նույն կենտրոնի հոգեբան Ռուբեն Պողոսյանի կողմից իր բուժման ընթացքում մատուցած ծառայություններից և բուժման անարդյունք մեթոդիկայից, ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելու դիտավորությամբ, իր հետ նախապես վերցրած թուղթ կտրելու դանակով հարվածել է Ռուբեն Պողոսյանի դեմքի և պարանոցի շրջանին և դիտավորությամբ նրա առողջությանը՝ դեմքի, պարանոցի բազմաթիվ ծակած-կտրած վերքերի ձևով պատճառել է ծանր վնաս, ինչի հետևանքով Ռուբեն Պողոսյանը 2017 թվականի հուլիսի 20-ի ժամը 02։10-ին մահացել է (տե՛ս թիվ ԵԿԴ/0255/01/17 դատական գործի 1-ին հատորի 49-50-րդ թերթերը):
Հետագա նախաքննությամբ ստանալով անմեղսունակության փաստի մասին վկայող ապացույց` փորձագիտական եզրակացություն առ այն, որ վերագրվող հանրորեն վտանգավոր արարքը Հրանտ Համբարձումյանի կողմից կատարել է անմեղսունակության վիճակում, նախաքննության մարմինը հարուցված քրեական գործով վարույթը փոխակերպել է բժշկական բնույթի հարկադրական միջոց կիրառելու վարույթի, որով մինչդատական նախապատրաստման փուլն ավարտվել է Հրանտ Համբարձումյանի նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոց կիրառելու համար գործը դատարան ուղարկելու մասին որոշմամբ:
Դրա հետ մեկտեղ, Առաջին ատյանի դատարանի դատական քննությամբ հետազոտված և դրա արդյունքում ընդունված եզրափակիչ դատական ակտում շարադրված ապացույցներից (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 4-րդ կետը) յուրաքանչյուրը վերաբերելիության, թույլատրելիության, ստացման աղբյուրի, ձևավորման ընթացքի ու մյուս աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու և համակցության մեջ գնահատելու արդյունքում պարզ է դառնում, որ Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավոր հետևության է հանգել ինչպես Հրանտ Համբարձումյանի կողմից անմեղսունակության վիճակում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 14-րդ կետերի դիսպոզիցիայում նկարագրվածին համապատասխանող հանրորեն վտանգավոր արարք կատարված լինելու, այնպես էլ նրա նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոց կիրառելու անհրաժեշտության մասին:
Ամփոփելով վերը շարադրվածը՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ բողոքարկված դատական ակտը կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, և կայացրել է գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան: Ուստի այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դրա դեմ բերված վերաքննիչ բողոքը՝ մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2021 թվականի հունիսի 2-ի թիվ ԵԿԴ/0255/01/17 որոշումը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ
Ա.ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0255/01/17
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 02-10-2017 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 13855117 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Հրանտ Համբարձումյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2017թ. հուլիսի 17-ին Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտա 40 շենքի թիվ 17 հասցեում գործող <<ԱՅԳ>> հոգեբանական կենտրոնում, դժգոհ մնալով նույն կենտրոնի հոգեբան Ռուբեն Պողոսյանի կողմից իր բուժման ընթացքում մատուցած ծառայություններից և բուժման անարդյունք մեթոդիկայից, վերջինիս կողմից իր ծառայողական գործունեության կատարման հետ կապված, թուղթ կտրելու դանակով դիտավորությամբ հարվածներ է հասցրել հոգեբան Ռուբեն Պողոսյանի դեմքի և պարանոցի շրջանում, որից հետո վերջինս <<դեմքի, պարանոցի բազմաթիվ ծակած-կտրած վերքեր>> նախնական ախտորոշմամբ ընդունվել է <<Հերացի թիվ 1>> հիվանդանոցային համալիր Բ/Կ և ըստ հերթապահ բժշկի տեղեկանքի գտնվում է ծայրահեղ ծանր վիճակում: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Հրանտ |
| Ազգանուն | Համբարձումյան |
| Հայրանուն | Սպարտակի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 112 Մաս 2 Կետ 2, 14 |
| Վիճակագրական տողի համարը | 1.9 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 02-10-2017 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 04-10-2017 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 26-10-2017 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Քրեական օրենքով արգելված արարք կատարած անձ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Տուժողի իրավահաջորդ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Հրանտ |
| Ազգանուն | Համբարձումյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Լևոն |
| Ազգանուն | Բաղդասարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Հասմիկ |
| Ազգանուն | Պարթև |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Մարտին |
| Ազգանուն | Նալբանդյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 08-12-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավոր Գ.Պողոսյանի մեկ այլ դատական նիստով խորհրդակցական սենյակում գտնվելու պատճառով: |
Անավարտ գործեր, որոնք փոխանցվել են 2018թ.
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
|---|
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 26-01-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 07-03-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 18-04-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 04-06-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 03-07-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 24-08-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 28-09-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 02-11-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավոր Գ.Պողոսյանի դատավորների թեկնածուների գրավոր աշխատանքները ստուգող հանձնաժողովին մասնակցելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 06-12-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Անավարտ գործեր, որոնք փոխանցվել են 2019թ.
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
|---|
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 16-01-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավոր Գ.Պողոսյանի վատառողջության պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 15-02-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 19-03-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 25-04-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 03-06-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 04-07-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավոր Գ.Պողոսյանի մեկ այլ գործով խորհրդակցական սենյակում գտնվելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 22-07-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Չի կայացել |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 12-08-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավոր Գ.Պողոսյանի մեկ այլ գործով խորհրդակցական սենյակում գտնվելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 16-10-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավոր Գ.Պողոսյանի արձակուրդում գտնվելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 08-11-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 06-12-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավոր Գ.Պողոսյանի խորհրդակցական սենյակում գտնվելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 23-12-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2019 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 22-01-2020 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 19-02-2020 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 12-03-2020 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավոր Գ.Պողոսյանի արձակուրդում գտնվելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 10-04-2020 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 06-05-2020 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 08-06-2020 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 10-07-2020 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 20-08-2020 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 22-10-2020 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 11-12-2020 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Չի կայացել |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2020 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 12-02-2021 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 15-03-2021 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 21-04-2021 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավոր Գ.Պողոսյանի վերապատրաստման դասընթացների մասնակցելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 02-06-2021 |
|---|---|
| Ժամ | 14:15 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է որոշում
| Ամսաթիվ | 02-06-2021 |
|---|---|
| Որոշման բովանդակություն | ԵԿԴ/0255/01/17 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՔՐԵԱԿԱՆ ՊԱՏԱՍԽԱՆԱՏՎՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ՈՒ ՊԱՏԺԻՑ ԱԶԱՏԵԼՈՒ ԵՎ ԲԺՇԿԱԿԱՆ ԲՆՈՒՅԹԻ ՀԱՐԿԱԴՐԱՆՔԻ ՄԻՋՈՑ ԿԻՐԱՌԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 02 հունիսի 2021թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա-սության առաջին ատյանի դատարանըª նախա•ահությամբ` դատավոր Գ.Պողոսյանի, քար-տուղարությամբ` Փ.Առաքելյանի, մասնակցությամբª դատախազ Մ.Նալբանդյանի, տուժողի իրավահաջորդի ներկայացուցիչներ Ա.Քարամյանի, Մ.Պողոսյանի, անմեղսունակության վի-ճակում քրեական օրենքով չթույլատրված արարք կատարած Հ.Համբարձումյանի, օրինա-կան ներկայացուցիչ Հ.Համբարձումյանի, պաշտպաններ Ռ.Հովհաննիսյանի և Լ.Բաղդա-սարյանի, դատարանումª դռնբաց դատական նիստում, քննեց Հրանտ Սպարտակի Համբար-ձումյանի (ծնված 12.05.1983թ. Երևան քաղաքում, ազ•ությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուրի, բարձրա•ույն կրթությամբ, վատառողջ, չդատված, բնակվել էª ք.Երևան, Վ.Համբարձումյան փողոց, 8/1 շեք, բնակարան հ. 63), նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց կի-րառելու վերաբերյալ •ործը: Գործի դատավարական նախապատմությունը. Ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի հետաքննիչ Է.Պետրոսյանը 19.07.2017թ. ո-րոշմամբ ՀՀ քրեական օրենս•րքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցել է թիվ 13855117 քրեական •ործը և այն ընդունել է իր վարույթ: ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավա• քննիչ Գ.Հայրապետյանը 20.07. 2017թ. որոշմամբ թիվ 13855117 քրեական •ործը և այն ընդունել է իր վարույթ: Քննիչի 20.07.2017թ. որոշմամբ Հ.Համբարձումյանը ներ•րավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենս•րքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 14-րդ կետերով, իսկ նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ վերջինիս նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրա-վասության առաջին ատյանի դատարանի 20.07.2017թ. որոշմամբ Հ.Համբարձումյանի նը-կատմամբ` որպես խափանման միջոց, կիրառվել է կալանքը, իսկ 22.07.2017թ. որոշմամբ վե-րահասատվել է 20.07.2017թ. մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշումը: ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավա• քննիչ Գ.Հայրապետյանը 01.09. 2017թ. որոշմամբ թիվ 13855117 քրեական •ործով Հ.Համբարձումյանի նլատմամբ հարուցել է բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու վարույթ: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրա-վասության առաջին ատյանի դատարանի 04.09.2017թ. որոշմամբ Հ.Համբարձումյանի նը-կատմամբ որպես անվտան•ության միջոց, կիրառվել է հո•եբուժական հիվանդանոցում տե-ղավորելը և Հ. Համբարձումյանը տեղավորվել է ՙՆուբարաշեն հո•եբուժական կենտրոն՚ ՓԲ ընկերության կլինիկայի ընդհանուր հսկողության հո•եբուժական բաժանմունքում: 2017թ. սեպտեմբերի 29-ին թիվ 13855117 •ործն ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտ-րոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` Հ.Համբարձումյանի նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու համար£ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա-սության առաջին ատյանի դատարանի (դատավոր Գ.Պողոսյան) 2017թ. հոկտեմբերի 4-ի ո-րոշմամբ Հրանտ Համբարձումյանի վերաբերյալ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոց կիրառելու մասին •ործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 2017թ. հոկտեմբերի 19-ի որոշմամբ նշա-նակվել է դատաքննության£ 25.09.2017թ. կայացված որոշմամբ նախաքննության մարմինը պարզված է համարել, որ. ՙ2017թ. Հուլիսի 17-ին` ժամը 14:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողո-տա 40 շենքի թիվ 17 հասցեում •ործող ՙԱՅԳ՚ հո•եբանական կենտրոնում, նշված կենտրո-նի հաճախորդներից Հրանտ Սպարտակի Համբարձումյանը, դժ•ոհ մնալով նույն կենտրոնի հո•եբան Ռուբեն Հակոբի Պողոսյանի կողմից իր բուժման ընթացքում մատուցած ծառայութ-յուններից և բուժման անարդյունք մեթոդիկայից, վերջինիս կողմից իր ծառայողական •որ-ծունեության կատարման հետ կապված, թուղթ կտրելու դանակով դիտավորությամբ հար-վածներ է հասցրել հո•եբան Ռուբեն Պողոսյանի դեմքի և պարանողի շրջանում, որից հետո վերջինս ՙդեմքի, պարանոցի բազմաթիվ ծակած-կտրած վերքեր՚ նախնական ախտորոշ-մամբ ընդունվել է ՙՀերացի թիվ 1՚ հիվանդանոցային համալիր Բ/Կ և ըստ հերթապահ բժշկի տեղեկանքի •տնվում է ծայրահեղ ծանր վիճակում՚: Նախաքննության մարմինը, հաշվի առնելով, որ դատահո•եբուժական փորձաքննու-թյան 79 եզրակացության համաձայն Հրանտ Սպարտակի Համբարձումյանը տառապել և տառապում է ՙՇիզոֆրենիա պարանոիդ ձև ցնորազառանցական համախտանիշ՚ հո•եկան հիվանդությամբ, որի մասին են վկայում ինչպես անամնեստիկ տեղեկությունները` ժառան-•ականության ծանրաբեռնվածությունը, վկաների կողմից նկարա•րված փորձաքննվողի ցու-ցաբերած տարօրինակ վարքա•իծը, այնպես էլ ներկա հետազոտման արդյունքները, որոնք թույլ են տվել նրա մոտ հայտնաբերել, մտածողության ասոցիատիվ պրոցեսների արա•ա-ցում, պարալո•իզմ, մենտիզմ` մտքերի առատ հոսք, կասկածամտություն, մտազբաղություն, վերաբերման, ազդեցության զառանցական մտքեր, հիվանդա•ին վերլուծաբանություն, լսո-ղական ցնորքներ, ոչ ճիշտ և անհետևողական, ծուռ դատողություն, հետաքրքրությունների շրջանակի նեղացում, հուզական անադեկվատություն, կամային ոլորտի իջեցում, քննադա-տության բացակայության հետ մեկ տեղ, իրավախախտումը կատարելիս փորձաքննվողը •տնվել է վերը նշված հո•եկան հիվանդա•ին խան•արվածության վիճակում, արարքը կա-տարել է ցնորազառանցական ապրումների ազդեցության ներքո, որը զրկել է նրան •իտակ-ցել իր •ործողությունների վտան•ավորությունը և ղեկավարել դրանք, ներկայումս նա նույն-պես չի կարող •իտակցել իր •ործողությունների վտան•ավորությունը և ղեկավարել դրանք, իրեն մեղսա•րվող արարքի նկատմամբ Հրանտ Սպարտակի Համբարձումյանին հարկ է ճա-նաչել անմեղսունակ, ներկա հո•եկան վիճակով նա չի կարող մասնակցել դատաքննչական •ործողություններին, սոցվտան•ավոր է ինչպես իր, այնպես էլ շրջապատի համար, կարիք ունի հարկադիր բուժման հատուկ հսկողության հո•եբուժական բաժանմունքի պայմաննե-րում, որոշել է թիվ 13855117 քրեական •ործն ուղարկել Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան` անմեղսունակության վիճակում քրեական օրենքով ար•ելված արարք կատարած Հրանտ Սպարտակի Համբարձումյանի նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու համար: Դատարանի կողմից հաստատված հան•ամանքները. Դատաքննությամբ պարզվեց, որ 2017թ. հուլիսի 17-ին` ժամը 14:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտայի 40-րդ շենքի թիվ 17 հասցեում •ործող ՙԱՅԳ՚ հո•ե-բանական կենտրոնում բուժում ստացող Հրանտ Սպարտակի Համբարձումյանը, դժ•ոհ մնա-լով նույն կենտրոնի հո•եբան Ռուբեն Հակոբի Պողոսյանի կողմից իր բուժման ընթացքում մատուցած ծառայություններից և բուժման անարդյունք մեթոդիկայից, նրա կողմից իր ծա-ռայողական •ործունեության կատարման հետ կապված, թուղթ կտրելու դանակով հար-վածներ է հասցրել նրա •լխի, դեմքի, պարանոցի, դաստակների և աջ նախաբազկի շրջան-ներումª վերջինիս առողջությանը պատճառելով մարմնական վնասվածքներ, այդ թվումª կյանքին վտան• սպառնացող ծանի վնասներ, որից հետո Ռ,Պողոսյանը տեղափոխվել և ՙդեմքի, պարանոցի բազմաթիվ ծակած-կտրած վերքեր՚ նախնական ախտորոշմամբ ըն-դունվել է ՙՀերացի թիվ 1՚ հիվանդանոցային համալիր Բ/Կ և 20.07.2017թ. ժամը 02:10-ին մա-հացել է։ Ապացույցների հետազոտում և •նահատում. Վկա Էդիտա Հովակիմյանի ցուցմունքի համաձայն` 2017 թվականի հուլիսի 17-ին ԱՅԳ հո•եբանական կենտրոնի քաղաքային հեռախոսին զան•ահարել է Հրանտ Համբար-ձումյանը և ժամը 14:00-ին Ռուբեն Պողոսյանի մոտ այցելություն է վերցրել: Երբ ինքը •տնվել է կենտրոնում, եկել է Հրանտ Համբարձումյանը, ում հայտնել է, որ Ռուբեն Պողոսյանը դեռևս չի եկել: Դրանից հետո Հրանտ Համբարձումյանը •իրք է խնդրել իր աշխատանքային սեղա-նի հետևի հատվածում •տնվող •րապահարանից, որը և նրան տրամադրել է: Այնուհետև, երբ Հ.Համբարձումյանը նստած է եղել սպասասրահում, եկել է Ռ.Պողոսյանը և ուղղվել է դեպի իր սենյակ: Ինքը նրան ձեռքով ցույց է տվել, որ սպասող կա: Նա •լխով շարժում է արել` իբր հասկացել է, սակայն այդ ամենը Հ.Համբարձումյանը չի տեսել: Ռ.Պողոսյանը դրանից հետո շրջվել և •նացել է իր աշխատասենյակ, որտեղ հիվանդներ սովորաբար չի ընդունել: Հ. Համ-բարձումյանը •նացել է Ռ.Պողոսյանի հետևից, մտել է աշխատասենյակ և դուռը փակել: Դռան փակվելն իրեն կասկածելի է թվացել, քանի որ Ռ.Պողոսյանի աշխատասենյակի դուռը երբևիցէ չի փակվել, այն միշտ բաց է եղել: Այնուհետև, խռխռոցի ձայներ է լսել Ռ.Պողոսյա-նի աշխատասենյակից, անմիջապես բացել է դուռը և տեսել, որ սենյակի աջ անկյունային հատվածում պառկած դիրքում •տնվող, արյունահոսող Ռ.Պողոսյանին և նրա վրա կռացած, նրան երկու ձեռքով հարվածներ հասցնող Հ.Համբարձումյանին: Այդ պահին չի նկատել Հրանտի ձեռքում ինչ-որ բան եղել է, թե ոչ: Իր ուշադրությունն ուղղված է եղել արյունաքամ-վող Ռ.Պողոսյանին: Անմիջապես աշխատասեղանի վրայից վերցրել է •րքերից մեկը, առաջ •նացել դեպի նրանց և մեկ ան•ամ հարվածել է Հ.Համբարձումյանի •լխին, որից հետո վազել է դեպի դուրսª օ•նություն կանչելու: Այդ պահին, իր դուրս •ալուց անմիջապես հետո, Հ.Համ-բարձումյանն է դուրս եկել շքամուտª ձեռքերն արյունոտ վիճակում: Նրա ձեռքերից մեկում նկատել է փայլուն, մոտ 3սմ շեղբով դանակ, որը նույնպես արյունոտ է եղել: Հ.Համբարձում-յանն ասել է, որպեսզի տնօրենին փոխանցի, որ ինքը երեկոյան կ•ա և տնօրենին կտեսնի: Այդ ընթացքում Ռ.Պողոսյանի •իտակցությունը տեղն է եղել, նա խոսել է ու խնդրել է զան•ել շտապօ•նություն: Հետո Հ.Համբարձումյանը վերադարձել է կենտրոն, ուր արդեն եկած ոստի-կանները բռնել են նրան: Վկա Անահիտ Շահատունու ցուցմունքի համաձայն` ինչպես ինքը, այնպես էլ Ռուբեն Պողոսյանը ՙԱՅԳ՚ հո•եբանական ծառայությունների կոնտրոնի խորհրդատու հո•եբաններ են: 2017 թվականի հուլիսի 18-ին հո•եբանական կենտրոնում զ•ացել է, որ բոլորը տխուր են: Հո•եբանական կենտրոնի վարչարար Էդիտա Հովակիմյանից տեղեկացել է, որ Ռուբեն Պողոսյանը հիվանդանոցում է: Էդիտա Հովակիմյանը հայտնել է, որ հո•եբանական կենտ-րոնում Հրանտ Համբարձումյանը Ռուբեն Պողոսյանի հետևից մտել է վերջինիս աշխատա-սենյակ և դուռը փակել: Դրանից հետո Էդիտա Հովակիմյանը •նացել է Ռուբեն Պողոսյանի աշխատասենյակ, մտել ներս և տեսել է, որ Հրանտ Համբարձումյանը հարվածում է Ռուբեն Պողոսյանին: Էդիտա Հովակիմյանը •րքով խփել է Հրանտ Համբարձումյանի •լխին և վազել օ•նություն կանչելու: Էդիտա Հովակիմյանն իրեն հայտնել է, որ Հրանտ Համաբարձումյանը Ռուբեն Պողոսյանին հարվածել է ինչ-որ դանակով: Դեպքից առաջ Հրանտ Համբարձումյանը զան•ահարել և խորհրդատվության ժամ է վերցրել: Ինքը չի էլ իմացել, որ Հ.Համբարձումյանը Ռ.Պողոսյանի հիվանդն է, սակայն իմա-նալուց հետո Հ.Համբարձումյանին ասել է, որ ճիշտ կլինի տեղյակ պահի իր բուժող բժշկին: Ռ.Պողոսյանը երբեք չի բողոքել Հ.Համբարձումյանից, վերջինս էլ իրեն շատ հան•իստ է պա-հել, խոսքն էլ է հան•իստ եղել: Փորձա•ետ Ս.Թադևոսյանի ցուցմունքի համաձայնª թիվ 79 եզրակացությունը ստա-ցիոնար դատահո•եբուժական փորձաքնության եզրակացություն է, այլ ոչ թե համալիր փոր-ձաքննության: Ինքը հանդիսցել է փորձա•իտական հանձնաժողովի նխա•ահը և անձամբ իր պարտականությունների մեջ չի մտնում մասնա•իտական ստու•ումը, սակայն վերահսկողու-թյուն է իրականացրել, փոխադարձ կարծիքներով են կիսվել: Փորձա•իտական հանձնաժո-ղովը 3 հո•եբանի մասնակցությամբ է իրականացրել փորձաքննությունը: Վ.Մովսիսյանը մասնակցել է փորձաքննությանը: Փորձաքննությունը տևել է 24 օր և իրենք շուրջօրյա փոր-ձաքննություն են իրականացրել, իսկ Վ.Մովսիսյանն ու Ա.Սուքիասյանը մասնակցել են շա-բաթը մեկ ան•ամ: Փորձաքննությունն իրականացնելիս զեկուցող բժիշկը ծանոթացնում է •ործի նյութերին, ուշ•րավ պահերը զեկուցում է հանձնաժողովի անդամներին ու փոխադարձ վերլուծություն է կատարվում: Փորձաքննության եզրակացության 5-րդ էջում նշված է ՙվկա Հայկ Համբարձումյանը ցուցմունք է տվել այն մասին որ՚, դա վերցված է քրեական •ործից: Եզրակացության հետևությունների մասումª 7-րդ էջի նախավերջին պարբերությամբ նշված է համապատասխան ախտորոշումը, իսկ ինչ վերաբերում է ժառան•ական ծանրաբեռնվածու-թյանը, ապա պարտադիր չէ, որ դրա վերաբերյալ փաստաթղթեր լինեն, դա ակընհայտ իրենք տեսնում են: Նշված հան•ամանքը վերցվում է և հարազատի հայտնած տեղեկություններից, և իրենք ճշտում են փորձաքննվողի հետ հարց ու փորձի միջոցով: Փորձաքննության եզրա-կացության մեջ ամր•րված տեղեկությունները փոխանցվում են ցուցմունքների միջոցով: Շի-զոֆրենիան ձեռք բերովի հիվանդություն չէ, դա ժառան•ական է և ստրեսային պայմաննե-րում դա •լուխ է բարձրացնում: Իրենք փորձաքննությունը շուտ ավարտել են, ուղղակի ձ•ել են մինչև 24 մահճակալ օր, որպեսզի հարազատների մասին տեղեկություն ունենանալուց հետո նոր ավարտեն: Իրենք •տել են, որ Հրանտ Համբարձումյանն անմեղսունակ է ու էլ չեն անդրադարձել սահմանափակ մեղսունակության հարցին: Ստացիոնար դատահո•եբուժական փորձաքննության 17.08.2017թ. հ. 79 եզրակացու-թյան համաձայն` ՙՀրանտ Սպարտակի Համբարձումյանը տառապել և տառապում է ՙՇիզո-ֆրենիա պարանոիդ ձև ցնորազառանցական համախտանիշ՚ հո•եկան հիվանդությամբ: Այդ մասին են վկայում ինչպես անամնեստիկ տեղեկությունները` ժառան•ականության ծանրա-բեռնվածությունը, վկաների կողմից նկարա•րված փորձաքննվողի ցուցաբերած տարօրինակ վարքա•իծը, այնպես էլ ներկա հետազոտման արդյունքները, որոնք թույլ են տվել նրա մոտ հայտնաբերել, մտածողության ասոցիատիվ պրոցեսների արա•ացում, պարալո•իզմ, մեն-տիզմ` մտքերի առատ հոսք, կասկածամտություն, մտազբաղություն, վերաբերման, ազդեցու-թյան զառանցական մտքեր, հիվանդա•ին վերլուծաբանություն, լսողական ցնորքներ, ոչ ճիշտ և անհետևողական, ծուռ դատողություն, հետաքրքրությունների շրջանակի նեղացում, հուզական անադեկվատություն, կամային ոլորտի իջեցում, քննադատության բացակայու-թյան հետ մեկտեղ: Իրավախախտումը կատարելիս փորձաքննվողը •տնվել է վերը նշված հո•եկան հի-վանդա•ին խան•արվածության վիճակում, արարքը կատարել է ցնորազառանցական ապ-րումների ազդեցության ներքո, որը զրկել է նրան •իտակցել իր •ործողությունների վտան•ա-վորությունը և ղեկավարել դրանք: Ներկայումս նա նույնպես չի կարող •իտակցել իր •ործողությունների վտան•ավորու-թյունը և ղեկավարել դրանք: Ուստի, իրեն մեղսա•րվող արարքի նկատմամբ Հրանտ Սպարտակի Համբարձումյա-նին հարկ է ճանաչել անմեղսունակ: Ներկա հո•եկան վիճակով նա չի կարող մասնակցել դատաքննչական •ործողութ-յուններին, սոցվտան•ավոր է ինչպես իր, այնպես էլ շրջապատի համար, կարիք ունի հար-կադիր բուժման հատուկ հսկողության հո•եբուժական բաժանմունքի պայմաններում՚: Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 0881 եզրակացության համաձայնª ՙ1 և 3. Ռ. Պողոսյանի մահը վրա է հասել սրտի պսակաձև անոթներում արյան շրջա-նառության սուր խան•արումից, որի վերջնական փուլն է հանդիսացել սրտամկանի ռեցիդի-վող ինտրամուրալ սուր ինֆարկտը, որն էլ պայմանավորված է եղել •լխի, դեմքի, ձախ ական-ջախեցու և աջ դաստակի բազմաթիվ կտրած և ծակած-կտրած վնասվածքներով, ուղեկցված արտաքին արյունահոսությամբ և ծանր աստիճանի հեմոռա•իկ ցնցակաթված /շոկ/, որոնք էլ բերել են սրտի պսակաձև անոթներում արյան շրջանառության սուր խան•արման և մահվան։ Համաձայն հիվանդության պատմա•րի տվյալների Ռ.Պողոսյանի մահը վրա է հասել 20.07. 2017թվ-ին ժամը 02:10-ին։ 2,4,5,6,7,8,9,10,11,12. Ռ.Պողոսյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննության ժա-մանակ հայտնաբերվել են արտաքին սուր արյունահոսությամբ և ծանր աստիճանի հեմոռա-•իկ ցնցակաթվածով ուղեղկցված •լխի, դեմքի զույ• կեսերի, ձախ ականջախեցու, աջից վե-րին կոպի, դաստակների, աջ դաստակի 2 և 3-րդ մատերի հիմային եղուն•ային ֆալան•ների և ձախ դաստակի 2-րդ մատի շրջանների կտրած, թշերի և աջ նախաբազկի շրջանների ծա-կած-կտրած վերքեր, •լխի մազածածակ հատվածի ներսային մակերսի և քունքամկանների օջախային արյունազեղումներ, ուղեկցված ձախից հարականջային թքա•եղձի, ծամիչ և շրթունքի մկանների, ձախ ակականջախեցու աճառի, ձախից քունքային և դեմքի լայնակի զարկերակների վնասվածքներ, որոնք պատճառվել են կենդանության օրոք արյունազեղում-ները բութ առարկաների, իսկ մնացած վնասվածքները սուր ծակող-կտրող կամ սուր կտրող •ործիքով այդ թվում նաև փորձաքննության ներկայացված թուղթ կտրելու դանակավ, կամ նման չափա•րական տվյալներ ունեցող մեկ այլ դանակով, որոնք կենդանի անձանց մոտ իրենց համակացությամբ ունեն կյանքին վտան• սպառնացող առողջությանը ծանի վնասի պատճառման հատկանիշներ, իսկ առանձին-առանձին վերցրած ճակատային, աջ դաստա-կի 1-2-րդ միջմատային տարածության, 2-րդ մատի հիմային, 3-րդ մատի եղուն•ային, ձախ դաստակի 2-րդ մատի հիմային ֆալան•ների և ձախ դաստակի թիկնային մակերեսի շրջան-ների մակերեսային կտրած վերքերը, •լխի մազածածակ հատվածի փափուկ հյուսվածքների ներսային մակերեսի ձախից ճակատաքունքային շրջանի և քունքամկանների օջախային արյունազեղումները ինչպես միասին, այնպես էլ առանձին-առանձին վերցրած կենդանի ան-ձանց մոտ ունեն առողջությանը թեթև վնաս չպատճստող մարմնական վնասվածքների հատ-կանիշներ և նրա մահվան հետ պատճառական կապի մեջ չեն •տնվում, իսկ մնացած կտրած և ծակած-կտրած վերքերը որոնք ուղեցկվել են արտաքին սուր արյունահոսությամբ և ծանր աստիճանի հեմոռա•իկ ցնցակաթվածով և բերել են սրտի պսակաձև անոթներում արյան շրջանառության սուր խան•արման սրտամկանի ռեցիդիվող ինտրամուրալ սուր ինֆարկտի, միմյանցից տարաջատել հնարավոր չէ և կենդանի անձանց մոտ ունեն կյանքին վտան• սպառնացող առողջության ծանր վնասի պատճառման հատկանիշներ և պատճառական կա-պի մեջ են •տնվում նրա մահվան հետ։ Համաձայն հիվանդության պատմա•րի տվյալներիª վիրաբուժական նշակման ենթարկված վերքերում օտար պարունակություններ նկարա•րված չեն։ Քանի որ Ռ.Պողոսյանի վերքերը ենթարկվել են վիրաբուժական մշակման, դատողու-թյուններ անել վնասվածք պատճառող •ործիքի /ների/ առանձնահատկությունների և վեր-քային խողովակների վերաբերյալ հնարավոր չէ, բացի այդ, հիվանդության պատմա•րում նկարա•րված չեն ծակած-կտրած վերքերի վնասվածքային խողովակների ուղղությունները։ Ռ.Պողոսյանը վնասվքծաները ստանալու պահին կարող էր •տնվել ցանկացած դիրքում /դիրքերում/, որոնք ար•ելք չէին հանդիսանա վնասվածքների պատճառմանը և վնասվածք ստացած մակերեսներով ուղղված լինելով դեպի վնասվածք պատճառող •ործիքը /ները/ և առարկան։ Միաժամանակ, Ռ.Պողոսյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննության ժա-մանակ հայտնաբերվել են պարանոցի աջ կեսի կողմնային մակերեսի, աջ արմնկափոսի, նախաբազուկ-դաստակային հոդի և աջ ազդրի վ/3-ի սաաջային մակերեսների շրջանների շրջակ մաշկածածկույթների արյունազեղմամբ ծակած վերքեր, կրծոսկրի մարմնի, երկու կող-մից պտկային •ծերով աջից 3–4–5–6–7–8֊րդ, ձախից 2–3–4–5–6–7–8–րդ կողոսկրերի անուղ-ղակի կոտրվածքներ, որոնք բժշկական միջամտությունների ներանոթային և միջմկանային ներարակումների և վերակենդանացման միջոցառումների արդյունք են։ 13. Ռ.Պողոսյանի դիակից վերցրած արյան նմուշը պատկանում է առաջին / Օ/ խմբին։ Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին 04.09.2017թ. որոշումների համաձայնª թուղթ կտրելու համար նա Ռուբեն Պողոսյանը խատեսված դանակը և դեպքի վայրի զննությամբ վերցված արնանման հետքերը ճանաչվել են որպես իրեղեն ապացույց: Ստացիոնար դատահո•եբուժական փորձաքննության 18.02.2020թ. հ. 79/1 եզրակա-ցության համաձայն` ՙՀրանտ Սպարտակի Համբարձումյանը տառապել և տառապում է Շի-զոֆրենիա պարանոիդ ձև հո•եկան հիվանդությամբ, որը ներկայումս •տնվում է դեղորայ-քային ռեմիսիայի փուլում: Իր ներկա հո•եկան վիճակով Հրանտ Համբարձումյանը կարող է մասնակցել դատա-վարական •ործողությունների, կարիք ունի բուժումը շարունակելու ընդհանուր հսկողության հո•եբուժական բաժանմունքի պայմաններում՚: Դատարանի վերլուծություն. Դատարանը, վերլուծելով և համակցության մեջ •նահատելով դատաքննությամբ հե-տազոտված ապացույցները, լսելով Հ.Համբարձումյանին, նրա պաշտպանին, oրինական ներկայացուցչին ու դատախազի կարծիքը, •տնում է, որ հանրության համար վտան•ավորª ՀՀ քրեական օրենս•րքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 14-րդ կետով նախատեսված, վերը նշված արարքը կատարելու պահին Հ.Համբարձումյանը •տնվել է անմեղuունակության վիճակում և ՀՀ քրեական օրենս•րքի 25-րդ հոդվածի համաձայնª նա ենթակա չէ քրեական պատասխանատվության ու նույն օրենս•րքի 97-րդ հոդվածի համաձայնª նրա նկատմամբ պետք է նշանակվի բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց, նկատի ունենալով, որ Հ.Համ-բարձումյանի հիվանդությունը •տնվում է դեղորայքային ռեմիսիայի փուլում և ներկա հո•ե-կան վիճակով հիվանդանոցային բուժման ու մշտական հսկողության կարիք ունի: Հ.Համբարձումյանի նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց նշանա-կելիս, դատարանը հաշվի է առնում նրա հո•եկան հիվանդությունը, նրա կատարած արարքի բնույթն ու հանրության համար վտան•ավորության աստիճանը և ստացիոնար դատահո•ե-բուժական փորձաքննության եզրակացությունները, ու •տնում է, որ նա պետք է ազատվի ՀՀ քրեական օրենս•րքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 14-րդ կետով նախատեսված պա-տասխանատվությունից ու պատժից և նրա նկատմամբ պետք է նշանակվի հարկադիր բու-ժում` հո•եբուժական կամակերպության ընդհանուր հսկողության հո•եբուժական բաժան-մունքում: Քննության առնելով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցըª դատարանը •տնում է, որ դանակն ու արնանման հետքերը պետք է ոչնչացվեն: Վերո•րյալների հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենս-•րքի 462-464-րդ հոդվածներովª դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Հրանտ Սպարտակի Համբարձումյանին ազատել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 14-րդ կետերով նախատեսված պատասխանատվությունից ու պատժից, և նրա նկատմամբ նշանակել հարկադիր բուժում` հո•եբուժական կամակերպու-թյան ընդհանուր հսկողության հո•եբուժական բաժանմունքում: Իրեղեն ապացույց ճանաչված դանակն ու արնանման հետքերը ոչնչացնել: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվե-լու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում: |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 13-08-2021 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-313, 2-112, 3-130 և 4- 113 |
| Գործին կից նյութերը | Իրեղեն ապացույց 3 փաթեթ կցված քրեական գործի 1-ին հատորին: |
| Այլ նշումներ | Ստացվելէ վերաքննիչ բողոք: |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 13-08-2021 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 17-08-2021 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 4 հատոր |
| ՈՒր(դատարան) | Երևան քաղաքի դատարան |
| Ելքի գրության համարը | Ե-176982 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 08-08-2022 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 10-08-2022 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 29-08-2022 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | գործը 5 հատորից 1-ին հատոր 313 թերթ, 2-րդ հատոր 112 թերթ, 3-րդ հատոր 130 թերթ, 4-րդ հատոր՝ 113 թերթ, 5-րդ հատոր 153 թերթ: |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 31-08-2022 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | գործը 5 հատորից 1-ին հատոր 313 թերթ, 2-րդ հատոր 112 թերթ, 3-րդ հատոր 130 թերթ, 4-րդ հատոր՝ 113 թերթ, 5-րդ հատոր 153 թերթ |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0255/01/17
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 05-08-2021 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 30-07-2021 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Ռուզաննա |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Հրանտ Համբարձումյան Բեկանել Երևան քաղաքի / ԿԵնտրոն/ ընդհանուր իրավասության դատարանի 02.06.2021թ-ի որոշումը՝ Հրանտ Սպարտակի Համբարձումյանին ՀՀ քր. օր-ի 112-րդ հոդվածի 2-րդ և 14-րդ կետերով ճանաչել անպարտ, արդարացնել և գործի վարույթն այդ մասով կարճել հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ: |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 18-08-2021 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Երևան քաղաքի դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել (Նախագահի կողմից)
| Ամսաթիվ | 18-08-2021 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Ռուբիկ |
| Ազգանուն | Մխիթարյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Տիգրան |
| Ազգանուն | Սահակյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Բեկթաշյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 23-08-2021 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 03-09-2021 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 23-08-2021 |
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
| Պատճառը | Նախագահող դատավոր Ռ․Մխիթարյանի՝ սեմինար-քննարկումներին մասնակցելու պատճառով։ |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 20-10-2021 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 03-09-2021 |
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 29-11-2021 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 20-10-2021 |
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 29-11-2021 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Հրանտ |
| Ազգանուն | Համբարձումյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԿԴ/0255/01/17 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով. նախագահող դատավոր` Ռ.Մխիթարյան դատավորներ` Տ.Սահակյան Ա.Բեկթաշյան քարտուղարությամբ` Լ.Գրիգորյանի մասնակցությամբ` պաշտպան Ռ․Հովհաննիսյանի օրինական ներկայացուցիչ Հ․Համբարձումյանի 2021 թվականի նոյեմբերի 29-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2021 թվականի հունիսի 2-ի թիվ ԵԿԴ/0255/01/17 որոշման դեմ Հրանտ Համբարձումյանի պաշտպան Ռուզաննա Հովհաննեսյանի վերաքննիչ բողոքը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2017 թվականի հուլիսի 19-ին ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում հարուցվել և նախաքննություն կատարելու համար ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին է ուղարկվել թիվ 13855117 քրեական գործը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի հատկանիշներով։ 2017 թվականի հուլիսի 20-ին քրեական գործն ընդունվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Գ.Հայրապետյանի (այսուհետ նաև՝ Քննիչ) վարույթ։ Քննիչը 2017 թվականի հուլիսի 20-ին որոշումներ է կայացրել Հրանտ Սպարտակի Համբարձումյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 14-րդ կետերով որպես մեղադրյալ ներգրավելու և վերջինիս նկատմամբ հետախուզում հայտարարելու մասին։ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի հուլիսի 20-ի որոշմամբ Հրանտ Համբարձումյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը։ 2017 թվականի հուլիսի 21-ին Հրանտ Համբարձումյանը հայտնաբերվել և բերման է ենթարկվել, իսկ 2017 թվականի հուլիսի 22-ին նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 14-րդ կետերով։ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրա-վասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի հուլիսի 22-ի որոշմամբ Հրանտ Համբարձումյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը վերահաստատվել է։ Քննիչի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ քրեական գործով նշանակվել է դատահոգեբուժական ստացիոնար փորձաքննություն, որի կատարումը հանձնարարվել է ՀՀ առողջապահության նախարարությանը կից միջգերատեսչական դատահոգեբուժական ստացիոնար փորձաքննությունների հանձնաժողովին: 2017 թվականի սեպտեմբերի 1-ին ՀՀ առողջապահության նախարարությանը կից միջգերատեսչական ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննությունների հանձնաժողովից ստացվել է Հայկ Համբարձումյանի անմեղսունակության վերաբերյալ եզրակացություն: Նույն օրը՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 1-ին, Քննիչը որոշում է կայացրել Հրանտ Սպարտակի Համբարձումյանի նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու վարույթ հարուցելու մասին։ Քննիչի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 1-ի մեկ այլ որոշմամբ Հրանտ Համբարձումյանի օրինական ներկայացուցիչ է ճանաչվել եղբայրը՝ Հայկ Համբարձումյանը։ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի` 2017 թվականի սեպտեմբերի 4-ի որոշմամբ Հրանտ Սպարտակի Համբարձումյանի նկատմամբ որպես անվտանգության միջոց է կիրառվել ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» կլինիկայի հատուկ հսկողության հոգեբուժական հիվանդանոցում տեղավորելը։ 2017 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Քննիչը որոշում է կայացրել Հրանտ Համբարձումյանի նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոց կիրառելու համար գործը դատարան ուղարկելու մասին, որը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Մ․Նալբանդյանի` 2017 թվականի սեպտեմբերի 29-ի որոշմամբ հաստատվել է, և նույն օրը գործն ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան։ 2․ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2021 թվականի հունիսի 2-ի թիվ ԵԿԴ/0255/01/17 որոշմամբ Հրանտ Համբարձումյանն ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից ու պատժից, և նրա նկատմամբ կիրառվել է բժշկական բնույթի հարկադրական միջոց՝ հոգեբուժական կազմակերպության ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքի պայմաններում հարկադիր բուժում: Առաջին ատյանի դատարանի` 2021 թվականի հունիսի 2-ի թիվ ԵԿԴ/0255/01/17 որոշման դեմ Հրանտ Համբարձումյանի պաշտպան Ռուզաննա Հովհաննեսյանի կողմից բերվել է վերաքննիչ բողոք, որը Վերաքննիչ դատարանի` 2021 թվականի օգոստոսի 23-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ: Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. 3. Առաջին ատյանի դատարանը դատաքննությամբ հաստատված է համարել, որ․ «(...) 2017թ. հուլիսի 17-ին` ժամը 14:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտայի 40-րդ շենքի թիվ 17 հասցեում գործող «ԱՅԳ» հոգեբանական կենտրոնում բուժում ստացող Հրանտ Սպարտակի Համբարձումյանը, դժգոհ մնալով նույն կենտրոնի հոգեբան Ռուբեն Հակոբի Պողոսյանի կողմից իր բուժման ընթացքում մատուցած ծառայություններից և բուժման անարդյունք մեթոդիկայից, նրա կողմից իր ծառայողական գործունեության կատարման հետ կապված, թուղթ կտրելու դանակով հարվածներ է հասցրել նրա գլխի, դեմքի, պարանոցի, դաստակների և աջ նախաբազկի շրջաններում՝ վերջինիս առողջությանը պատճառելով մարմնական վնասվածքներ, այդ թվում՝ կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնասներ, որից հետո Ռ․Պողոսյանը տեղափոխվել և «դեմքի, պարանոցի բազմաթիվ ծակած-կտրած վերքեր» նախնական ախտորոշմամբ ընդունվել է «Հերացի թիվ 1» հիվանդանոցային համալիր Բ/Կ և 20.07.2017թ. ժամը 02:10-ին մահացել է»։ 4. Առաջին ատյանի դատարանն իր՝ 2021 թվականի հունիսի 2-ի թիվ ԵԿԴ/0255/01/17 որոշման մեջ նշել է․ «(…) Վկա Էդիտա Հովակիմյանի ցուցմունքի համաձայն` 2017 թվականի հուլիսի 17-ին «ԱՅԳ» հոգեբանական կենտրոնի քաղաքային հեռախոսին զանգահարել է Հրանտ Համբարձումյանը և ժամը 14:00-ին Ռուբեն Պողոսյանի մոտ այցելություն է վերցրել: Երբ ինքը գտնվել է կենտրոնում, եկել է Հրանտ Համբարձումյանը, ում հայտնել է, որ Ռուբեն Պողոսյանը դեռևս չի եկել: Դրանից հետո Հրանտ Համբարձումյանը գիրք է խնդրել իր աշխատանքային սեղանի հետևի հատվածում գտնվող գրապահարանից, որը և նրան տրամադրել է: Այնուհետև, երբ Հ.Համբարձումյանը նստած է եղել սպասասրահում, եկել է Ռ.Պողոսյանը և ուղղվել է դեպի իր սենյակ: Ինքը նրան ձեռքով ցույց է տվել, որ սպասող կա: Նա գլխով շարժում է արել` իբր հասկացել է, սակայն այդ ամենը Հ.Համբարձումյանը չի տեսել: Ռ.Պողոսյանը դրանից հետո շրջվել և գնացել է իր աշխատասենյակ, որտեղ հիվանդներ սովորաբար չի ընդունել: Հ.Համբարձումյանը գնացել է Ռ.Պողոսյանի հետևից, մտել է աշխատասենյակ և դուռը փակել: Դռան փակվելն իրեն կասկածելի է թվացել, քանի որ Ռ.Պողոսյանի աշխատասենյակի դուռը երբևիցէ չի փակվել, այն միշտ բաց է եղել: Այնուհետև խռխռոցի ձայներ է լսել Ռ.Պողոսյանի աշխատասենյակից, անմիջապես բացել է դուռը և տեսել, որ սենյակի աջ անկյունային հատվածում պառկած դիրքում գտնվող, արյունահոսող Ռ.Պողոսյանին և նրա վրա կռացած, նրան երկու ձեռքով հարվածներ հասցնող Հ.Համբարձումյանին: Այդ պահին չի նկատել Հրանտի ձեռքում ինչ-որ բան եղել է, թե ոչ: Իր ուշադրությունն ուղղված է եղել արյունաքամվող Ռ.Պողոսյանին: Անմիջապես աշխատասեղանի վրայից վերցրել է գրքերից մեկը, առաջ գնացել դեպի նրանց և մեկ անգամ հարվածել է Հ.Համբարձումյանի գլխին, որից հետո վազել է դեպի դուրս՝ օգնություն կանչելու: Այդ պահին, իր դուրս գալուց անմիջապես հետո, Հ.Համբարձումյանն է դուրս եկել շքամուտք՝ ձեռքերն արյունոտ վիճակում: Նրա ձեռքերից մեկում նկատել է փայլուն, մոտ 3սմ շեղբով դանակ, որը նույնպես արյունոտ է եղել: Հ.Համբարձումյանն ասել է, որ տնօրենին փոխանցի, որ ինքը երեկոյան կգա և տնօրենին կտեսնի: Այդ ընթացքում Ռ.Պողոսյանի գիտակցությունը տեղն է եղել, նա խոսել է ու խնդրել է զանգել շտապօգնություն: Հետո Հ.Համբարձումյանը վերադարձել է կենտրոն, ուր արդեն եկած ոստիկանները բռնել են նրան: Վկա Անահիտ Շահատունու ցուցմունքի համաձայն` ինչպես ինքը, այնպես էլ Ռուբեն Պողոսյանը «ԱՅԳ» հոգեբանական ծառայությունների կոնտրոնի խորհրդատու հոգեբաններ են: 2017 թվականի հուլիսի 18-ին հոգեբանական կենտրոնում զգացել է, որ բոլորը տխուր են: Հոգեբանական կենտրոնի վարչարար Էդիտա Հովակիմյանից տեղեկացել է, որ Ռուբեն Պողոսյանը հիվանդանոցում է: Էդիտա Հովակիմյանը հայտնել է, որ հոգեբանական կենտրոնում Հրանտ Համբարձումյանը Ռուբեն Պողոսյանի հետևից մտել է վերջինիս աշխատասենյակ և դուռը փակել: Դրանից հետո Էդիտա Հովակիմյանը գնացել է Ռուբեն Պողոսյանի աշխատասենյակ, մտել ներս և տեսել է, որ Հրանտ Համբարձումյանը հարվածում է Ռուբեն Պողոսյանին: Էդիտա Հովակիմյանը գրքով խփել է Հրանտ Համբարձումյանի գլխին և վազել օգնություն կանչելու: Էդիտա Հովակիմյանն իրեն հայտնել է, որ Հրանտ Համաբարձումյանը Ռուբեն Պողոսյանին հարվածել է ինչ-որ դանակով: Դեպքից առաջ Հրանտ Համբարձումյանը զանգահարել և խորհրդատվության ժամ է վերցրել: Ինքը չի էլ իմացել, որ Հ.Համբարձումյանը Ռ.Պողոսյանի հիվանդն է, սակայն իմանալուց հետո Հ.Համբարձումյանին ասել է, որ ճիշտ կլինի տեղյակ պահի իր բուժող բժշկին: Ռ.Պողոսյանը երբեք չի բողոքել Հ.Համբարձումյանից, վերջինս էլ իրեն շատ հանգիստ է պահել, խոսքն էլ է հանգիստ եղել: (…) Ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննության 17.08.2017թ. հ.79 եզրակացության համաձայն` «Հրանտ Սպարտակի Համբարձումյանը տառապել և տառապում է «Շիզոֆրենիա պարանոիդ ձև ցնորազառանցական համախտանիշ» հոգեկան հիվանդությամբ: Այդ մասին են վկայում ինչպես անամնեստիկ տեղեկությունները` ժառանգականության ծանրաբեռնվածությունը, վկաների կողմից նկարագրված փորձաքննվողի ցուցաբերած տարօրինակ վարքագիծը, այնպես էլ ներկա հետազոտման արդյունքները, որոնք թույլ են տվել նրա մոտ հայտնաբերել, մտածողության ասոցիատիվ պրոցեսների արագացում, պարալոգիզմ, մենտիզմ` մտքերի առատ հոսք, կասկածամտություն, մտազբաղություն, վերաբերման, ազդեցության զառանցական մտքեր, հիվանդագին վերլուծաբանություն, լսողական ցնորքներ, ոչ ճիշտ և անհետևողական, ծուռ դատողություն, հետաքրքրությունների շրջանակի նեղացում, հուզական անադեկվատություն, կամային ոլորտի իջեցում, քննադատության բացակայության հետ մեկտեղ: Իրավախախտումը կատարելիս փորձաքննվողը գտնվել է վերը նշված հոգեկան հիվանդագին խանգարվածության վիճակում, արարքը կատարել է ցնորազառանցական ապրումների ազդեցության ներքո, որը զրկել է նրան գիտակցել իր գործողությունների վտանգավորությունը և ղեկավարել դրանք: Ներկայումս նա նույնպես չի կարող գիտակցել իր գործողությունների վտանգավորությունը և ղեկավարել դրանք: Ուստի իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ Հրանտ Սպարտակի Համբարձումյանին հարկ է ճանաչել անմեղսունակ: Ներկա հոգեկան վիճակով նա չի կարող մասնակցել դատաքննչական գործողություններին, սոցվտանգավոր է ինչպես իր, այնպես էլ շրջապատի համար, կարիք ունի հարկադիր բուժման հատուկ հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքի պայմաններում»։ Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 0881 եզրակացության համաձայն՝ «1 և 3. Ռ.Պողոսյանի մահը վրա է հասել սրտի պսակաձև անոթներում արյան շրջանառության սուր խանգարումից, որի վերջնական փուլն է հանդիսացել սրտամկանի ռեցիդիվող ինտրամուրալ սուր ինֆարկտը, որն էլ պայմանավորված է եղել գլխի, դեմքի, ձախ ականջախեցու և աջ դաստակի բազմաթիվ կտրած և ծակած-կտրած վնասվածքներով, ուղեկցված արտաքին արյունահոսությամբ և ծանր աստիճանի հեմոռագիկ ցնցակաթված /շոկ/, որոնք էլ բերել են սրտի պսակաձև անոթներում արյան շրջանառության սուր խանգարման և մահվան։ Համաձայն հիվանդության պատմագրի տվյալների՝ Ռ.Պողոսյանի մահը վրա է հասել 20.07.2017թվ-ին ժամը 02:10-ին։ 2,4,5,6,7,8,9,10,11,12. Ռ.Պողոսյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննության ժա-մանակ հայտնաբերվել են արտաքին սուր արյունահոսությամբ և ծանր աստիճանի հեմոռագիկ ցնցակաթվածով ուղեկցված գլխի, դեմքի զույգ կեսերի, ձախ ականջախեցու, աջից վերին կոպի, դաստակների, աջ դաստակի 2 և 3-րդ մատերի հիմային եղունգային ֆալանգների և ձախ դաստակի 2-րդ մատի շրջանների կտրած, թշերի և աջ նախաբազկի շրջանների ծակած-կտրած վերքեր, գլխի մազածածակ հատվածի ներսային մակերսի և քունքամկանների օջախային արյունազեղումներ, ուղեկցված ձախից հարականջային թքագեղձի, ծամիչ և շրթունքի մկանների, ձախ ակականջախեցու աճառի, ձախից քունքային և դեմքի լայնակի զարկերակների վնասվածքներ, որոնք պատճառվել են կենդանության օրոք, արյունազեղումները՝ բութ առարկաների, իսկ մնացած վնասվածքները սուր ծակող-կտրող կամ սուր կտրող գործիքով, այդ թվում նաև՝ փորձաքննության ներկայացված թուղթ կտրելու դանակավ, կամ նման չափագրական տվյալներ ունեցող մեկ այլ դանակով, որոնք կենդանի անձանց մոտ իրենց համակացությամբ ունեն կյանքին վտանգ սպառնացող առողջությանը ծանր վնասի պատճառման հատկանիշներ, իսկ առանձին-առանձին վերցրած ճակատային, աջ դաստակի 1-2-րդ միջմատային տարածության, 2-րդ մատի հիմային, 3-րդ մատի եղունգային, ձախ դաստակի 2-րդ մատի հիմային ֆալանգների և ձախ դաստակի թիկնային մակերեսի շրջանների մակերեսային կտրած վերքերը, գլխի մազածածակ հատվածի փափուկ հյուսվածքների ներսային մակերեսի ձախից ճակատաքունքային շրջանի և քունքամկանների օջախային արյունազեղումները ինչպես միասին, այնպես էլ առանձին-առանձին վերցրած կենդանի անձանց մոտ ունեն առողջությանը թեթև վնաս չպատճառող մարմնական վնասվածքների հատկանիշներ և նրա մահվան հետ պատճառական կապի մեջ չեն գտնվում, իսկ մնացած կտրած և ծակած-կտրած վերքերը, որոնք ուղեցկվել են արտաքին սուր արյունահոսությամբ և ծանր աստիճանի հեմոռագիկ ցնցակաթվածով և բերել են սրտի պսակաձև անոթներում արյան շրջանառության սուր խանգարման, սրտամկանի ռեցիդիվող ինտրամուրալ սուր ինֆարկտի, միմյանցից տարաջատել հնարավոր չէ և կենդանի անձանց մոտ ունեն կյանքին վտանգ սպառնացող առողջության ծանր վնասի պատճառման հատկանիշներ և պատճառական կապի մեջ են գտնվում նրա մահվան հետ։ Համաձայն հիվանդության պատմագրի տվյալների՝ վիրաբուժական նշակման ենթարկված վերքերում օտար պարունակություններ նկարագրված չեն։ Քանի որ Ռ.Պողոսյանի վերքերը ենթարկվել են վիրաբուժական մշակման, դատողություններ անել վնասվածք պատճառող գործիքի /ների/ առանձնահատկությունների և վերքային խողովակների վերաբերյալ հնարավոր չէ, բացի այդ, հիվանդության պատմագրում նկարագրված չեն ծակած-կտրած վերքերի վնասվածքային խողովակների ուղղությունները։ Ռ.Պողոսյանը վնասվքծաները ստանալու պահին կարող էր գտնվել ցանկացած դիրքում /դիրքերում/, որոնք արգելք չէին հանդիսանա վնասվածքների պատճառմանը և վնասվածք ստացած մակերեսներով ուղղված լինելով դեպի վնասվածք պատճառող գործիքը /ները/ և առարկան։ Միաժամանակ, Ռ.Պողոսյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննության ժամանակ հայտնաբերվել են պարանոցի աջ կեսի կողմնային մակերեսի, աջ արմնկափոսի, նախաբազուկ-դաստակային հոդի և աջ ազդրի վ/3-ի առաջային մակերեսների շրջանների մաշկածածկույթների արյունազեղմամբ ծակած վերքեր, կրծոսկրի մարմնի երկու կողմից պտկային գծերով աջից 3–4–5–6–7–8-րդ, ձախից 2–3–4–5–6–7–8–րդ կողոսկրերի անուղղակի կոտրվածքներ, որոնք բժշկական միջամտությունների ներանոթային և միջմկանային ներարակումների և վերակենդանացման միջոցառումների արդյունք են։ 13. Ռ.Պողոսյանի դիակից վերցրած արյան նմուշը պատկանում է առաջին / Օ/ խմբին։ (…) Ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննության 18.02.2020թ. հ. 79/1 եզրակացության համաձայն` «Հրանտ Սպարտակի Համբարձումյանը տառապել և տառապում է Շիզոֆրենիա պարանոիդ ձև հոգեկան հիվանդությամբ, որը ներկայումս գտնվում է դեղորայքային ռեմիսիայի փուլում: Իր ներկա հոգեկան վիճակով Հրանտ Համբարձումյանը կարող է մասնակցել դատավարական գործողությունների, կարիք ունի բուժումը շարունակելու ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքի պայմաններում։ (...) Դատարանը, վերլուծելով և համակցության մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, լսելով Հ.Համբարձումյանին, նրա պաշտպանին, oրինական ներկայացուցչին ու դատախազի կարծիքը, գտնում է, որ հանրության համար վտանգավոր՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 14-րդ կետով նախատեսված, վերը նշված արարքը կատարելու պահին Հ.Համբարձումյանը գտնվել է անմեղuունակության վիճակում և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն՝ նա ենթակա չէ քրեական պատասխանատվության ու նույն օրենսգրքի 97-րդ հոդվածի համաձայն՝ նրա նկատմամբ պետք է նշանակվի բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց, նկատի ունենալով, որ Հ.Համբարձումյանի հիվանդությունը գտնվում է դեղորայքային ռեմիսիայի փուլում և ներկա հոգեկան վիճակով հիվանդանոցային բուժման ու մշտական հսկողության կարիք ունի: Հ.Համբարձումյանի նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում նրա հոգեկան հիվանդությունը, նրա կատարած արարքի բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննության եզրակացությունները, ու գտնում է, որ նա պետք է ազատվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 14-րդ կետով նախատեսված պատասխանատվությունից ու պատժից և նրա նկատմամբ պետք է նշանակվի հարկադիր բուժում` հոգեբուժական կազմակերպության ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքում: (...)»: Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. 5. Բողոքի հեղինակը փաստարկել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2021 թվականի հունիսի 2-ի թիվ ԵԿԴ/0255/01/17 որոշումն անհիմն է և անօրինական։ Ի հիմնավորումն վերոշարադրյալ փաստարկի՝ բողոքի հեղինակն էության մեջ նշել է, որ Հրանտ Համբարձումյանի առողջական վիճակը՝ որպես հոգեկան հիվանդությամբ տառապող անձի, և նրա վարքագիծն ակնհայտ է եղել անգամ գործով հարցաքննված վկաների համար, ուստի Հրանտ Համբարձումյանի՝ հոգեկան հիվանդ լինելու հանգամանքը տուժող Ռ․Պողոսյանի համար եղել է առավել քան պարզ, մինչդեռ վերջինս օգտագործել է Հրանտ Համբարձումյանին ու նրա առողջությունը՝ պատճառաբանելով, որ վերջինս ոչ թե ունի հոգեկան, այլ՝ հոգեբանական խնդիրներ, և ամիսներ շարունակ վճարման դիմաց զբաղվել է նրա «բուժմամբ»: Գործի քննության ընթացքում, որպես Հրանտ Համբարձումյանի պաշտպան, հանդես է եկել դատահոգեբուժական փորձաքննություն և փաստաթղթային դատաբժշկական փորձաքննություն նշանակելու մասին միջնորդություններով: Երկու դեպքում էլ միջնորդություններն անհրաժեշտ են եղել գործի օբյեկտիվ քննության և արդարացի ելքի համար, և հագեցված են եղել անհրաժեշտ հարցերի առաջադրմամբ, որոնց մասնագիտական պատասխանները կծառայեին ի նպաստ արդարադատության: Առաջին ատյանի դատարանը բավարարել է դատահոգեբուժական փորձաքննություն նշանակելու մասին պաշտպանության կողմի միջնորդությունը՝ կայացնելով համապատասխան որոշում, սակայն փաստաթղթային դատաբժշկական փորձաքննություն նշանակելու մասին միջնորդությունը մերժել է, ինչը ոչ իրավաչափ է և չի բխում գործի շահերից։ Գտնում է, որ Հրանտ Համբարձումյանի գործողություններում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 14-րդ կետով նախատեսված արարքը: Մասնավորապես դատաքննությամբ պարզվել է, որ 2017 թվականի հուլիսի 17-ին՝ ժամը 14:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտայի 40-րդ շենքի թիվ 17 հասցեում գործող «ԱՅԳ» հոգեբանական կենտրոնում բուժում ստացող Հրանտ Համբարձումյանը, դժգոհ մնալով կենտրոնի հոգեբան Ռուբեն Պողոսյանի կողմից իր բուժման ընթացքում մատուցած ծառայություններից և բուժման անարդյունք մեթոդիկայից, վերջինիս կողմից իր ծառայողական գործունեության կատարման հետ կապված, թուղթ կտրելու դանակով հարվածներ է հասցրել նրա գլխի, դեմքի, պարանոցի, դաստակների և աջ նախաբազկի շրջաններում՝ վերջինիս առողջությանը պատճառելով մարմնական վնասվածքներ, որից հետո Ռ.Պողոսյանը տեղափոխվել է հիվանդանոց և «դեմքի, պարանոցի բազմաթիվ ծակած-կտրած վերքեր» նախնական ախտորոշմամբ ընդունվել է «Հերացի թիվ 1» հիվանդանոցային համալիր Բ/Կ և 2017 թվականի հուլիսի 20-ի ժամը 02:10-ին մահացել է: Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 0881 եզրակացության «Բժշկական փաստաթղթերի տվյալներ» բաժնում հստակ նշված է, որ. «Վիրահատության ողջ ընթացքն ուղեկցվել է վերքերի, անտիսեպտիկ մշակումով, դրվել է վիրակապ: 2017 թվականի հուլիսի 17-ին՝ ժամը 19:40 Սրտաբանի գրառում-հիվանդի վիճակը ծայրահեղ ծանր է՝ պայմանավորված կրած վնասվածքով, վիրահատությամբ, առկա հեմոռագիկ շոկով»: Նույն եզրակացության «Հետևություններ» բաժնի համաձայն՝ «Ելնելով Ռ.Պողոսյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննության և հիվանդության պատմագրի տվյալներից, պատասխանելով առաջադրված հարցերին, հանգում եմ հետևությունների՝ 1. և 3. Ռ.Պողոսյանի մահը վրա է հասել սրտի պսակաձև անոթներում արյան շրջանառության սուր խանգարումից, որի վերջնական փուլն է հանդիսացել սրտամկանի ռեցիդիվող ինտրամուրալ սուր ինֆարկտը, որն էլ պայմանավորված է եղել գլխի, դեմքի, ձախ ականջախեցու և աջ դաստակի բազմաթիվ կտրած և ծակած-կտրած վնասվածքներով, ուղեկցված արտաքին արյունահոսությամբ և ծանր աստիճանի հեմոռագիկ ցնցակաթված /շոկ/, որոնք էլ բերել են սրտի պսակաձև անոթներում արյան շրջանառության սուր խանգարման և մահվան»: Ըստ եզրակացության՝ հիվանդի վիճակը ծայրահեղ ծանր է՝ պայմանավորված կրած վնասվածքով, վիրահատությամբ առկա հեմոռագիկ շոկով: Փաստորեն փորձագետ Շ.Գևորգյանը հանգել է այն եզրակացության և հետևության, որ վերոնշյալ երեք գործոնների՝ կրած վնասվածքի, վիրահատություն և հեմոռագիկ շոկի առկայությամբ է պայմանավորված տուժող Ռ․Պողոսյանի մահը և այդ գործոններն են հանգեցրել մահվան: Մինչդեռ փորձագետն անտեսել է տուժողի իրական առողջական ծայրահեղ վատ վիճակը, անկախ Հրանտ Համբարձումյանի գործողությունների և դրանց հետևանքների, քանզի եզրակացությամբ նկարագրվում է տուժողի ծանր վիճակը, անոթների հիվանդագին պատկերը, կլինիկական դեպքն ամբողջությամբ, նախկինում սրտամկանի ինֆարկտ տարած լինելու հանգամանքը: Այդ իսկ պատճառաբանությամբ տուժողի նման առողջական վիճակի նկարագիրը խորապես կասկած է առաջացրել պաշտպանության կողմի մոտ, որի պատճառով էլ ՀՀ ԱՆ գլխավոր սրտաբան Հ.Հայրապետյանին 2018 թվականի օգոստոսի 8-ին գրությամբ ներկայացրել են կլինիկական դեպքի մանրամասնությունները՝ առաջադրելով հետևյալ հարցերը. «Կարելի է միանշանակ պնդել, որ վերը նկարագրված հիվանդի կլինիկական վիճակի առկայության դեպքում հեմոռագիկ շոկը բերել է մահվան, կարելի է միանշանակ պնդել, որ վերը նկարագրված հիվանդի կլինիկական վիճակի առկայության դեպքում մարմնական վնասը բերել է մահվան, վերոնշյալ կլինիկական ցուցանիշներ ունեցող հիվանդի մոտ պարտադիր է արդյոք հեմոռագիկ շոկի առկայությունը, որպեսզի հիվանդի մոտ զարգանա սրտամկանի ինֆարկտ՝ մահվան ելքով: Վերոնշյալ կլինիկական ցուցանիշներ ունեցող հիվանդի մոտ պարտադիր է արդյոք մարմնական վնասի առկայությունը, որպեսզի հիվանդի մոտ զարգանա սրտամկանի ինֆարկտ՝ մահվան ելքով։ Վերոնկարագրյալ կլինիկական ցուցանիշներ ունեցող հիվանդը կարող էր արդյոք սրտամկանի ինֆարկտ ունենալ անկախ արտաքին գործոններից, որոնք են մարմնական վնասը, հեմոռագիկ շոկը: ՀՀ գլխավոր սրտաբան Հ․Հայրապետյանը պատասխանել է վերոնշյալ հարցերին՝ ըստ հերթականության հայտնելով հետևյալը. «Հարց-Կարելի է միանշանակ պնդել, որ վերը նկարագրված հիվանդի կլինիկական վիճակի առկայության դեպքում հեմոռագիկ շոկը բերել է մահվան: Պատասխան- Ոչ, միանշանակ պնդել չի կարելի: Հարց- Կարելի է միանշանակ պնդել, որ վերը նկարագրված հիվանդի կլինիկական վիճակի առկայության դեպքում մարմնական վնասը բերել է մահվան: Պատասխան- Ոչ, միանշանակ պնդել չի կարելի: Հարց- Վերոնշյալ կլինիկական ցուցանիշներ ունեցող հիվանդի մոտ պարտադիր է արդյոք հեմոռագիկ շոկի առկայությունը, որպեսզի հիվանդի մոտ զարգանա սրտամկանի ինֆարկտ՝ մահվան ելքով։ Պատասխան- Ոչ, պարտադիր չէ: Հարց- Վերոնշյալ կլինիկական ցուցանիշներ ունեցող հիվանդի մոտ պարտադիր է արդյոք մարմնական վնասի առկայությունը, որպեսզի հիվանդի մոտ զարգանա սրտամկանի ինֆարկտ՝ մահվան ելքով: Պատասխան- Ոչ, պարտադիր չէ: Հարց- վերոնկարագրյալ կլինիկական ցուցանիշներ ունեցող հիվանդը կարող էր արդյոք սրտամկանի ինֆարկտ ունենալ անկախ արտաքին գործոններից, որոնք են մարմնական վնասը, հեմոռագիկ շոկը։ Պատասխան- Այո, կարող էր»: Ինչպես հետևում է վերը նշվածից, հարցադրման հիմքում դրել է այնպիսի կարևորագույն գործոններ, ինչպիսիք են հեմոռագիկ շոկը, մարմնական վնասը, որոնք փորձագետը կապել է Հրանտ Համբարձումյանի գործողությունների հետ և արհեստականորեն պատճառահետևանքային կապ է ստեղծել նրա գործողությունների ու տուժողի մահվան միջև, որը ոչ միայն պաշտպանության կողմից, այլ նաև բժիշկ սրտաբանի կողմից ընդունելի չէ այնքանով, որքանով, որ միանշանակ պնդել չի կարելի, պարտադիր չէ և որ ամենակարևորներից է՝ նկարագրված կլինիկական ցուցանիշներ ունեցող հիվանդը կարող է սրտամկանի ինֆարկտ ունենալ անկախ արտաքին գործոններից, այսինքն՝ անկախ Հրանտ Համբարձումյանի գործողություններից: Բժշկի նման պատասխանը հիմնավորում է կասկածներն առ այն, որ դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 0881 եզրակացությունը ոչ միայն հիմնավորված չէ, այլև ոչ հավաստի է, որի արդյունքում փորձագետը հանգել է ոչ ճիշտ եզրակացության: Կարծիք է ձևավորվում առ այն, որ նախաքննության մարմինը, 2017 թվականի հուլիսի 20-ի դրությամբ իր ձեռքի տակ չունենալով դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացություն, Հրանտ Համբարձումյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 14-րդ կետերով։ Այլ կերպ՝ նախաքննության մարմինն ի սկզբանե նախատրամադրվածություն է ունեցել Հրանտ Համբարձումյանի գործողությունների և տուժող Ռ․Պողոսյանի մահվան միջև պատճառահետևանքային կապ տեսնելու, ինչն անթույլատրելի է: Գտնում է, որ դատաբժշկական փորձաքննությունը բեկումնային կլինի ոչ միայն Հրանտ Համբարձումյանի, այլև ողջ քրեական գործի և արդարադատության կայացման համար: Առաջին ատյանի դատարանում վերոնշյալ հիմնավորմամբ միջնորդել է նշանակել փաստաթղթային դատաբժշկական փորձաքննություն՝ առաջադրելով համապատասխան հարցադրումներն ու ներկայացնելով իր և ՀՀ գլխավոր սրտաբան Հ.Հայրապետյանի գրությունների բնօրինակները, սակայն Առաջին ատյանի դատարան այդ միջնորդությունը մերժել է: Ներկայացնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ և 14-րդ կետերով նախատեսված հանցակազմի վերաբերյալ իր վերլուծություններն ու դատողությունները՝ բողոքի հեղինակը վերստին նշել է, որ առկա չէ Հրանտ Համբարձումյանի գործողությունների և տուժողի մահվան միջև պատճառահետևանքային կապ, քան որ դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությամբ կատեգորիկ և հստակ նշված չէ, որ Հրանտ Համբարձումյանի գործողությունների հետևանքով է վրա հասել տուժողի մահը: Մասնավորապես դատաբժշկական եզրակացության մեջ նշված է, որ․ «Վիրահատության ողջ ընթացքն ուղեկցվել է վերքերի անտիսեպտիկ մշակումով, դրվել է վիրակապ: 2017 թվականի հուլիսի 17-ին՝ ժամը 19:40 Սրտաբանի գրառում- հիվանդի վիճակը ծայրահեղ ծանր է՝ պայմանավորված կրած վնասվածքով, վիրահատությամբ, առկա հեմոռագիկ շոկով»: Վերոնշյալն իր մեջ ներառում է երեք տարբեր ենթադրություններ, անգամ այն, որ հիվանդի մահը պայմանավորված է վիրահատությամբ և հեմոռագիկ շոկով, որոնք ենթակա են մեկնաբանման և պարզաբանման միայն դատաբժիշկ փորձագետի կողմից: Մինչդեռ Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ մահվան պատճառ հանդիսացած վիրահատությունը, հեմոռագիկ շոկը և մարմնական վնասվածքները Հրանտ Համբարձումյանի արարքի արդյունք են և հետևանք, ինչն ուղղակի աբսուրդ է: Փաստաթղթային դատաբժշկական փորձաքննությունը լիարժեք հնարավորություն կտար օբյեկտիվորեն ու իրավաչափորեն գնահատել Հրանտ Համբարձումյանի գործողություններն ու հետևանքները: Չկատարած արարքի համար անձին մեղադրելն անթույլատրելի է անգամ սույն գործի շրջանակներում, երբ նրան ազատում են քրեական պատասխանատվությունից ու պատժից: Առաջին ատյանի դատարանը Հրանտ Համբարձումյանին չէր կարող ազատել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 14-րդ կետով նախատեսված պատասխանատվությունից ու պատժից, քանի որ նշված հոդվածով սահմանված արարքները Հրանտ Համբարձումյանի մասով իրականության մեջ գոյություն չունեն, ուստի նրա նկատմամբ չէր կարող կիրառվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 14-րդ կետը: Գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը չպետք է կիրառեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 14-րդ կետը, ինչպես նաև պետք է կիրառեր այն իրավանորմերը, որոնք դատարանին իրավունք են վերապահում բավարարելու պաշտպանության կողմի ներկայացրած օրինական միջնորդությունները, սակայն չի կիրառել: Վերոգրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է բառացիորեն (verbatim) հետևյալը․ «Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանի ԵԿԴ/0255/01/17 քրեական գործով 02․06․2021թ․ որոշումը բեկանել մասնակի, այն է՝ որոշմամբ նշված «Հրանտ Սպարտակի Համբարձումյանին ազատել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ և 14-րդ կետերով նախատեսված պատասխանատվու¬թյունից» մասը վերացնել և փոխարենը նշել Հ․Համբարձումյանին սույն հոդվածի 2-րդ մասի 14-րդ կետով ճանաչել անպարտ, արդարացնել և գործի վարույթն այդ մասով կարճել՝ հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ, իսկ որոշումը. «... Նրա նկատմամբ նշանակել հարկադիր բուժում՝ հոգեբուժական կազմակերպության ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքում» մասով, թողնել անփոփոխ, օրինական ուժի մեջ»: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. 6. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում: Մեջբերված քրեադատավարական նորմերի լույսի ներքո վերլուծելով նախորդ կետում շարադրված վերաքննիչ բողոքի հիմքերն ու հիմնավորումները` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 114-րդ հադվածի 1-ին մասի համաձայն` «Փորձագետի եզրակացությունը գիտության, տեխնիկայի, արվեստի, արհեստի որևէ բնագավառում հատուկ գիտելիքների օգտագործմամբ գրավոր հիմնավորված հետևություններն են իրեն առաջադրած հարցերի, ինչպես նաև իր իրավասության մեջ մտնող այն հանգամանքների վերաբերյալ, որոնց նա հանգել է` գործի համապատասխան նյութերը հետազոտելով»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 250-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Անհրաժեշտ հետազոտություններ կատարելուց հետո փորձագետը կազմում է գրավոր եզրակացություն (...)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 251-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը համաձայն չեն փորձագետի եզրակացության հետ` վերջինիս ոչ բավարար չափով պարզ կամ լրիվ լինելու պատճառաբանությամբ, կարող են նշանակել լրացուցիչ փորձաքննություն` դրա կատարումը հանձնարարելով նույն կամ մեկ ուրիշ փորձագետի։ 2. Կրկնակի փորձաքննությունը կատարվում է, երբ փորձագետի եզրակացությունը հիմնավորված չէ կամ կասկած է հարուցում, կամ ապացույցները, որոնց վրա հիմնված է եզրակացությունը, ճանաչվել է ոչ հավաստի կամ խախտվել են փորձաքննության կատարման դատավարական կանոնները։ (…) Կրկնակի փորձաքննություն նշանակելիս փորձագետի առջև կարող է դրվել նախկին հետազոտությունների ընթացքում կիրառված մեթոդների գիտական հիմնավորվածության հարցը։ (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն` «Փորձագետի եզրակացությունը բավականաչափ պարզ կամ լրիվ չհամարվելու, ինչպես նաև փորձագետների միջև տարաձայնություններ լինելու դեպքում դատարանը կարող է նշանակել լրացուցիչ կամ կրկնակի փորձաքննություն (…)»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ լրացուցիչ փորձաքննություն նշանակելու անհրաժեշտություն առաջանում է այն դեպքում, երբ փորձագետի եզրակացությունը հիմնավորված է, կասկած չի հարուցում, սակայն պարզ կամ լրիվ չէ, իսկ կրկնակի փորձաքննություն նշանակվում է, երբ փորձագետի եզրակացությունն ինքնին կամ իր հիմքում դրված հանգամանքների ուժով կասկածելի է կամ հստակ չէ (տե՛ս mutatis mutandis ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Արտեմ Հարությունյանի գործով 2016 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ3/0226/01/14 որոշումը)։ Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ դեռևս մինչդատական վարույթի ընթացքում, ի թիվս այլնի, Ռուբեն Պողոսյանի մահվան անմիջական պատճառը պարզելու համար նշանակվել է համապատասխան դատաբժշկական փորձաքննություն և դրա իրականացման արդյունքում տրվել է փորձագետի թիվ 0881 եզրակացությունը, որն առավել քան պարզ է, լրիվ ու անհրաժեշտ և բավարար չափով հիմնավորված, միաժամանակ որևէ անհստակություն չի պարունակում, այդ եզրակացությունն ինչպես ինքնին, այնպես էլ դրա հիմքում դրված որևէ հանգամանքի ուժով օբյեկտիվորեն կասկածի տեղիք չի տալիս (համապատասխան մասով տե՛ս նաև սույն որոշման 4-րդ կետում մեջբերվածը։ Գործի նյութերի ուսումնասիրությունից նաև երևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում քննության առնելով պաշտպան Ռ․Հովհաննիսյանի՝ «Փաստաթղթային դատաբժշկական փորձաքննություն նշանակելու վերաբերյալ» վերտառությամբ միջնորդությունը, որն էության մեջ պատճառաբանվել է Հրանտ Համբարձումյանի գործողությունների և Ռուբեն Պողոսյանի մահվան միջև պատճառահետևանքային կապի առնչությամբ քողարկված անհամաձայնությամբ, 2021 թվականի փետրվարի 12-ին կայացրել է նշված միջնորդությունը մերժելու մասին բավարար չափով պատճառաբանված և Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի որոշում (տե՛ս թիվ ԵԿԴ/0255/01/17 դատական գործի 4-րդ հատորի 82-84-րդ թերթերը)։ 7․ Նախորդ կետում շարադրվածի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև հետևյալը․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 450-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցները դատարանը կիրառում է այն անձանց նկատմամբ, ովքեր քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարել են անմեղսունակ վիճակում, եթե այդ անձինք շարունակում են վտանգավոր լինել հասարակության համար։ 2. Բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու մասին գործերով վարույթի կարգը որոշվում է սույն օրենսգրքի ընդհանուր կանոններով և սույն գլխի հոդվածներով»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 460-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հավաքված ապացույցները գործով վարույթն ավարտելու համար բավարար համարելու դեպքում քննիչը կայացնում է հետևյալ որոշումներից որևէ մեկը` 1) բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու համար գործը դատարան ուղարկելու մասին. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 463-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Գործով որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է լուծի հետևյալ հարցերը` 1) կատարվել է արդյոք հանրորեն վտանգավոր արարք. 2) արարքը կատարել է արդյոք այն անձը, որի նկատմամբ իրականացվել է բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու վարույթ. 3) արարքը կատարվել է արդյոք անմեղսունակության վիճակում, անձը գտնվում է արդյոք տվյալ վիճակում դատական քննության պահին. 4) անձը կարիք ունի արդյոք իր նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու և հատկապես ինչպիսի միջոցներ»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Անձի կողմից քրեական օրենքով չթույլատրված արարքն անմեղսունակության վիճակում կատարելն ապացուցված համարելով` դատարանը որոշում է կայացնում անձին քրեական պատասխանատվությունից և պատժից ազատելու ու նրա նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու մասին»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր՝ Ս.Ստեփանյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ համակարգային վերլուծության ենթարկելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 52-րդ գլխի՝ անմեղսունակ անձանց նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու վարույթը կարգավորող իրավադրույթները, արձանագրել է, որ. «(…) [Ք]րեական օրենքով չթույլատրված արարք կատարած անձի նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու վերաբերյալ գործով որոշում կայացնելիս դատարանը պարզում է, թե վերոնշյալ անձի կողմից կատարվել է արդյոք հանրորեն վտանգավոր արարք և արդյոք այն կատարվել է անմեղսունակության վիճակում։ (…) [Գ]ործի քննության արդյունքում ապացուցված համարելով, որ անձի կողմից քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարվել է անմեղսունակության վիճակում՝ դատարանն անձին չի ենթարկում քրեական պատասխանատվության և պատժի, այլ որոշում է կայացնում նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 98-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված բժշկական բնույթի հարկադրական միջոց կիրառելու մասին, եթե այդ անձը շարունակում է վտանգավոր լինել հասարակության համար և կարիք ունի իր նկատմամբ այդպիսի միջոցի կիրառման» (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Սերգեյ Ստեփանյանի գործով 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԳԴ5/0014/01/13 որոշումը)։ Մեկ այլ՝ Ա․Շուշանյանի գործով որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ․ «(…) [Դ]ատարանը կաշկանդված լինելով բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու համար գործը դատարան ուղարկելու մասին որոշման սահմաններով, իրականացնում է նախաքննության մարմնի կողմից ներկայացված նյութերի հետազոտում, լսում է դատակոչի ենթակա անձանց ցուցակում ընդգրկված անձանց` պարզելու համար, թե` ա) արդյոք դատարան ներկայացված նյութերով հաստատվում է դեպքը, որի կապակցությամբ սկզբնավորվել է քրեական վարույթը և բ) արդյոք դեպքը պարունակում է քրեական օրենքով արգելված և բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու համար գործը դատարան ուղարկելու մասին որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածով որակված արարքի հատկանիշները։ Վերոնշյալ «ա» ենթակետով նշված հարցադրմանը պատասխանելիս դատարանը պարզում է, թե ներկայացված նյութերով արդյոք հաստատվում են անմեղսունակ անձին մեղսագրվող արարքի փաստական հանգամանքները: Այնուհետև «բ» ենթակետով նշված հարցադրմանը պատասխանելիս դատարանը պարզում է՝ արդյոք անմեղսունակ անձին մեղսագրվող արարքը համապատասխանում է մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից դրան տրված իրավական որակմանը։ Ընդ որում, եթե դատարանի համոզմամբ չի հաստատվում դեպքը կամ նկարագրված արարքը չի պարունակում քրեական օրենքի հատուկ մասով նախատեսված որևէ դիսպոզիցիայի հատկանիշ, ապա բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցների կիրառման վարույթը ենթակա է կարճման ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածով նախատեսված համապատասխան հիմքով։ Իսկ այն դեպքում, երբ դատարանը գտնում է, որ մեղսագրվող արարքի փաստական հանգամանքները վկայում են այլ իրավական որակման մասին, քան տրվել է նախաքննական մարմնի կողմից, ապա դատարանի կողմից կայացվող որոշմամբ` իրավական որոշակիության (res judicata) սկզբունքն ապահովելու նպատակով պետք է նշվի, թե կոնկրետ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի որ հոդվածի դիսպոզիցիայի հատկանիշներին է համապատասխանում այդ արարքը, պահպանելով նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված երաշխիքը, որի պարագայում արարքին տրված իրավական որակման փոփոխություն կարող է թույլատրվել, եթե դրանով չի վատթարանում անմեղսունակ անձի վիճակը, և չի խախտվում նրա պաշտպանության իրավունքը: Ուստի քրեական օրենքով արգելված արարքին տրված իրավական որակմանն անդրադառնալու միջոցով միայն դատարանը կարող է պատասխանել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 463-րդ հոդվածով նախատեսված այն հարցին, թե կատարվել է արդյոք հանրորեն վտանգավոր արարք։ Այսպիսով, բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու մասին որոշմամբ դատարանը պետք է գործի նյութերից բխող փաստարկված հետևություններով պատասխանի վկայակոչված, այդ թվում՝ անձին վերագրվող արարքի և դրա քրեաիրավական որակման համապատասխանության հարցերին` պարզելով բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու հիմքերի առկայությունը։ Ընդ որում, այդ հարցերին տրվող պատասխաններով է կանխորոշվում նաև կայացվող դատական ակտի պատճառաբանվածության չափանիշը, քանի որ հիշյալ հարցադրումներին տրվող պատասխանների բովանդակությունից է պարզ դառնում, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել որոշում կայացնելիս» (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Արա Շուշանյանի գործով 2017 թվականի հունիսի 22-ի թիվ ԵԱՆԴ/0030/01/15 որոշումը)։ 8. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ նախաքննության մարմինը Հրանտ Համբարձումյանին նախ մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 14-րդ կետերով այն բանի համար, որ նա, 2017 թվականի հուլիսի 17-ին` ժամը 14:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մաշտոցի պող․ 40 շենքի թիվ 17 հասցեում գործող «ԱՅԳ» հոգեբանական կենտրոնում, ծառայողական գործունեության կատարման հետ կապված, այն է՝ դժգոհ մնալով նույն կենտրոնի հոգեբան Ռուբեն Պողոսյանի կողմից իր բուժման ընթացքում մատուցած ծառայություններից և բուժման անարդյունք մեթոդիկայից, ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելու դիտավորությամբ, իր հետ նախապես վերցրած թուղթ կտրելու դանակով հարվածել է Ռուբեն Պողոսյանի դեմքի և պարանոցի շրջանին և դիտավորությամբ նրա առողջությանը՝ դեմքի, պարանոցի բազմաթիվ ծակած-կտրած վերքերի ձևով պատճառել է ծանր վնաս, ինչի հետևանքով Ռուբեն Պողոսյանը 2017 թվականի հուլիսի 20-ի ժամը 02։10-ին մահացել է (տե՛ս թիվ ԵԿԴ/0255/01/17 դատական գործի 1-ին հատորի 49-50-րդ թերթերը): Հետագա նախաքննությամբ ստանալով անմեղսունակության փաստի մասին վկայող ապացույց` փորձագիտական եզրակացություն առ այն, որ վերագրվող հանրորեն վտանգավոր արարքը Հրանտ Համբարձումյանի կողմից կատարել է անմեղսունակության վիճակում, նախաքննության մարմինը հարուցված քրեական գործով վարույթը փոխակերպել է բժշկական բնույթի հարկադրական միջոց կիրառելու վարույթի, որով մինչդատական նախապատրաստման փուլն ավարտվել է Հրանտ Համբարձումյանի նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոց կիրառելու համար գործը դատարան ուղարկելու մասին որոշմամբ: Դրա հետ մեկտեղ, Առաջին ատյանի դատարանի դատական քննությամբ հետազոտված և դրա արդյունքում ընդունված եզրափակիչ դատական ակտում շարադրված ապացույցներից (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 4-րդ կետը) յուրաքանչյուրը վերաբերելիության, թույլատրելիության, ստացման աղբյուրի, ձևավորման ընթացքի ու մյուս աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու և համակցության մեջ գնահատելու արդյունքում պարզ է դառնում, որ Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավոր հետևության է հանգել ինչպես Հրանտ Համբարձումյանի կողմից անմեղսունակության վիճակում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 14-րդ կետերի դիսպոզիցիայում նկարագրվածին համապատասխանող հանրորեն վտանգավոր արարք կատարված լինելու, այնպես էլ նրա նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոց կիրառելու անհրաժեշտության մասին: Ամփոփելով վերը շարադրվածը՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ բողոքարկված դատական ակտը կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, և կայացրել է գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան: Ուստի այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դրա դեմ բերված վերաքննիչ բողոքը՝ մերժել: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց Վերաքննիչ բողոքը մերժել: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2021 թվականի հունիսի 2-ի թիվ ԵԿԴ/0255/01/17 որոշումը թողնել անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ Ա.ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 29-11-2021 |
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Ռուբիկ |
| Ազգանուն | Մխիթարյան |
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Տիգրան |
| Ազգանուն | Սահակյան |
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Բեկթաշյան |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 15-04-2022 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատորը՝ «313» թերթից, 2-րդ հատորը՝ «112» թերթից, 3-րդ հատորը՝ «130» թերթից, 4-րդ հատորը՝ «113» թերթից, 5-րդ հատորը՝ «100» թերթից |
| Գործին կից նյութեր | Իրեղեն ապացուցների թվով 3 փաթեթներ՝ կցված դատական գործի 1-ին հատորին։ |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 15-04-2022 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 5 հատոր. 313, 112, 130, 113, 100 թերթ |
| Գործին կից նյութերը | կից առաջին հատորին իրեղեն ապացույց 3 փաթեթ |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | Ե-13187/22 |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0255/01/17
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 19-04-2022 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Ամբաստանյալի պաշտպան |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Ռուզաննա |
| Ազգանուն | Հովհաննեսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Հրանտ |
| Ազգանուն | Համբարձումյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Լրացուցիչ ինֆորմացիա | Անմեղսունակության վիճակում քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարք կատարած անձ |
| Չափահաս | Այո |
| Բողոքը ստացվել է | Միջանկյալ դատական ակտի դեմ |
| Կայացվել է որոշում | Բողոքի վարույթ ընդունումը մերժվել է |
| Որոշման ամսաթիվ | 19-07-2022 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԿԴ/0255/01/17 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼԸ ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 19 հուլիսի 2022 թվական ք.Երևան ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ քննարկելով Հրանտ Սպարտակի Համբարձումյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2021 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշման դեմ պաշտպան Ռ․Հովհաննեսյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի (այսուհետ` նաև Առաջին ատյանի դատարան) 2021 թվականի հունիսի 2-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Հ․Համբարձումյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 14-րդ կետերով ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից և նրա նկատմամբ նշանակվել է հարկադիր բուժում՝ հոգեբուժական կազմակերպության ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքում։ Պաշտպան Ռ․Հովհաննեսյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` նաև Վերաքննիչ դատարան) 2021 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշմամբ բողոքը մերժել է՝ Առաջին ատյանի դատարանի վերոգրյալ որոշումը թողնելով անփոփոխ։ Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել պաշտպան Ռ․Հովհաննեսյանը՝ խնդրելով մասնակիորեն բեկանել այն, որոշմամբ նշված՝ «Հրանտ Սպարտակի Համբարձումյանին ազատել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ և 14-րդ կետերով նախատեսված պատասխանատվությունից» մասը վերացնել և փոխարենը նշել Հ.Համբարձումյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 14-րդ կետով ճանաչել անպարտ, արդարացնել և գործի վարույթն այդ մասով կարճել՝ հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ, իսկ որոշումը՝ «Նրա նկատմամբ նշանակել հարկադիր բուժում՝ հոգեբուժական կազմակերպության ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքում» մասով՝ թողնել անփոփոխ։ Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ բողոքը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414․2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի ուժով պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի և այլ նորմատիվ իրավական ակտերի միատեսակ կիրառության համար, իսկ նույն հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի իմաստով, ստորադաս դատարանները, ի թիվս այլնի, խախտել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածների պահանջները։ Բողոք բերած անձի փաստարկների, սույն գործի նյութերի, ինչպես նաև բողոքարկվող դատական ակտի պատճառաբանությունների համադրված վերլուծության արդյունքում Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերի կողմից չի հիմնավորվել, որ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի և այլ նորմատիվ իրավական ակտերի միատեսակ կիրառության համար, և որ առերևույթ առկա է մարդու իրավունքների և ազատությունների հիմնարար խախտում: Հետևաբար, բերված բողոքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հիմքերը հիմնավորված չեն: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվում է, եթե բացակայում են նույն օրենսգրքի 414.1-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով և 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքերը, ուստի ներկայացված բողոքը վարույթ ընդունելը ենթակա է մերժման: Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.3-րդ հոդվածով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Հրանտ Սպարտակի Համբարձումյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2021 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշման դեմ պաշտպան Ռ․Հովհաննեսյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժել։ Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։ Նախագահող՝ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Դատավորներ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ |
| Այլ նշումներ | Հրանտ Սպարտակի Համբարձումյանին ազատել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 14-րդ կետերով նախատեսված պատասխանատվությունից ու պատժից, և նրա նկատմամբ նշանակել հարկադիր բուժում` հոգեբուժական կամակերպու-թյան ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքում: |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 20-04-2022 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 20-04-2022 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Սամվել |
| Ազգանուն | Օհանյան |
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 29-07-2022 |
|---|---|
| Դատարան | Երևան քաղաքի դատարան |
| Այլ նշումներ | Առդիր` քրեական գործը` 5 հատորից:1-ին հատորը` 313 թերթ, 2-րդ հատորը` 112 թերթ, 3-րդ հատորը՝ 130 թերթ, 4-րդ հատորը` 113 թերթ, 5-րդ հատորը` 100 թերթ, իրեղեն ապացույցների 3 փաթեթներ` կցված 1-ին հատորին: |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0255/01/17
Երևան քաղաքի դատարան
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 08-08-2022 |
|---|