Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0250/01/17
Վիճակագրական տողի համար :
14.4
Պատասխանող
Արմեն Սողոյան
Արմեն Սողոյան Ֆրունզիկի
Ժաննա Հովհաննիսյան Գառնիկի
Արամ Պետրոսյան Սարոյի
Արոնա Սիմոնյան Ահարոնի
Զորիկ Մկրտչյան Խաչիկի
Երեմ Մարգարյան Ֆերդյայի
Լիլիա Մանուցյան Ռազմիկի
Արմեն Ավետյան Երեմի
Ցիալա Խուդինյան Գեորգիի
Ժիրայր Պետրոսյան Հակոբի
Արշավիր Հմայակյան Խաժակի
Ալլա Թովմասյան Ռուբենի
Շողիկ Ավետիսյան Մայիսի
Արոնա Սիմոնյան
Արմեն Սողոյան
Արմեն Սողոյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Անի Դանիելյան
Քրեական վերաքննիչ
Ռուզաննա Բարսեղյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Արմեն Բեկթաշյան
Երևան քաղաքի դատարան
Վաչե Մարգարյան
Վճռաբեկ
Լիլիթ Թադևոսյան
Հոդվածներ
Երևան քաղաքի դատարան
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգիրք
Հոդված 312-րդ Մաս 2-րդ
Վճռաբեկ
Հոդված 16-րդ, 31-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 422-423-րդ
Վճռաբեկ
Հոդված 16, 39, 43, 361/1/, 403-406, 419, 422-423
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Անի Դանիելյան
Քրեական վերաքննիչ
Ռուզաննա Բարսեղյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Արմեն Բեկթաշյան
Երևան քաղաքի դատարան
Վաչե Մարգարյան
Վճռաբեկ
Լիլիթ Թադևոսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Երևան քաղաքի դատարան | 2023-12-12 | 16:00 | 2 | |||
| Երևանի քրեական դատարան | 2023-11-28 | 10:30 | 04 | Կայացել է | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2019-09-10 | 12:00 | 2 | Կայացվել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2018-11-06 | 12:30 | 5 | |||
| Վճռաբեկ | 2018-07-20 | 10:30 | 2 | |||
| Քրեական վերաքննիչ | 2018-03-12 | 11:30 | 4 | Կայացվել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2017-10-16 | 12:00 | 5 | Չի կայացել |
ԵԿԴ/0250/01/17
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ. ՄԱՀՏԵՍՅԱՆԻ
2018 թվականի մարտի 12-ին Երևան քաղաքում
դռնփակ դատական նիստում, ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանի պաշտպան Հայկ Ալումյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական ստուգման ենթարկելով Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան) 2018 թվականի փետրվարի 05-ի` <<Միջնորդությունը քննության առնելու մասին>> որոշման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը `
ՊԱՐԶԵՑ
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը
2018 թվականի փետրվարի 05-ին թիվ 58218716 քրեական գործով ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանի պաշտպան Հայկ Ալումյանը միջնորդություն է ներկայացրել Առաջին ատյանի դատարան` Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի նկատմամբ կալանավորման ձևով ընտրված խափանման միջոցը վերացնելու` անհրաժեշտության դեպքում նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրելով միջնորդության մեջ նշված անձանց անձնական երաշխավորություը կամ կալանքը գրավով փոխարինելու վերաբերյալ:
Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 05-ի որոշմամբ` թիվ ԵԿԴ/0250/01/17 քրեական գործով ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանի պաշտպան Հայկ Ալումյանի կողմից ներկայացված միջնորդությունը մերժվել է` անհիմն լինելու պատճառաբանությամբ:
Նշված որոշման դեմ 2018 թվականի փետրվարի 09-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանի պաշտպան Հայկ Ալումյանը:
Թիվ ԵԿԴ/0250/01/17 քրեական գործի նյութերը Վերաքննիչ դատարան են ստացվել 2018 թվականի փետրվարի 21-ին:
Վերաքննիչ դատարանի` 2018 թվականի փետրվարի 21-ի որոշմամբ` վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել քննության Վերաքննիչ դատարանի դռնփակ դատական նիստում 2018 թվականի փետրվարի 22-ին:
2. Գործի փաստական հանգամանքները
Նախաքննության մարմնի կողմից Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311 հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, զբաղեցնելով ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության աշխատակազմի ՀՀ բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալության պետի պաշտոնը,մշտապես իրականացնելով կազմակերպատնօրինչական, վարչատնտեսական գործառույթներ և «Հանրային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքի ուժով հանդիսանալով պաշտոնատար անձ, Երևանի Կոմիտասի 49/4 շենքի 11-րդ հարկում հասցեով և Երևան քաղաքի Արմենակյան փողոցի 129 հասցեով գտնվող աշխատասենյակներում ընդունել է Ժաննա Հովհաննիսյանին և իրեն ենթակա ԲՍՓ հանձնաժողովների մնացած նախագահներին ու խախտելով «Հանրային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքի 23 հոդվածով սահմանված արգելքը` մեկ միասնական դիտավորությամբ նրանցից ստացել է առանձնապես խոշոր չափերով` ընդհանուր առմամբ 1.528.600 դրամին համարժեք կաշառք:
3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Բողոքաբերը նշել է, որ Արմեն Սողոյանի` վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու հավանականությունն Առաջին ատյանի դատարանը բարձր է գնահատել բացառապես այն պատճառով, որ Արմեն Աողոյանին մեղսագրվող հանցագործության համար օրենքով նախատեսվում է սանկցիա յոթից մինչև տասներկու տարի ազատազրկման ձևով։ Ինչ վերաբերվում է գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությանը, ապա այդ մասով Առաջին ատյանի դատարանը, գնահատելով այդպիսի հավանականությունը որպես բարձր, չի բերել առհասարակ որևէ պատճառաբանություն։
Այդպիսի որոշումն արմատապես հակասում է ինչպես «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ կետին, այնպես էլ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին և 3-րդ մասերին։
Առաջին ատյանի դատարանը լիովին անտեսել է այն հանգամանքը, որ գործի քննությունը տևում է արդեն շուրջ տասներեք ամիս և այս ընթացքում Արմեն Սողոյանի կողմից քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը չէր կարող մնալ նույն մակարդակի, որքան քննության սկզբնական փուլում։
Առաջին ատյանի դատարանը վերաբերելի և բավարար ապացույցների (նյութերի) մատնանշմամբ պետք է ցույց տար, թե ինչու է համարում, որ քննության այս փուլում դեռևս բարձր է համարում ամբաստանյալ Ա. Սողոյանի կողմից քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը։ Նման վերլուծություն Դատարանի կողմից չի կատարվել և նման հիմնավորումներ քննարկվող որոշման մեջ առկա չեն։
Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքերը ոչ թե իմպերատիվ հիմք են՝ անձին կալանավորելու համար, այլ պարզապես՝ դրանք հիմք են հանդիսանում որևէ տեսակի խափանման միջոց կիրառելու համար։ Իսկ խափանման միջոցի տեսակի ընտրության համար անհրաժեշտ է հաշվի առնել նույն հոդվածի 3-րդ մասում թվարկված չափանիշները։ Նույնը բազմիցս նշել է նաև Եվրոպական դատարանը:
Առաջին ատյանի դատարանի որոշման մեջ ոչ մի նշում չկա այն մասին, որ վերլուծվել են ու հաշվի են առնվել Արմեն Սողոյանի անձին կամ նրա դրսևորած վարքագծին վերաբերող հանգամանքներ։ Մինչդեռ, ազատ արձակվելու դեպքում անձի հնարավոր վարքագիծը չի կարող կանխորոշվել առանց այս երկու գործոնը հաշվի առնելու։
Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել և իր որոշման մեջ առհասարակ չի գնահատել Ա. Սողոյանի անձին վերաբերող հանգամանքները, այն է. ամբաստանյալն ունի չորս անչափահաս երեխա, որոնցից երկուսը ծնվել են 2014 թվականի դեկտեմբերին, նրա ընտանիքը, բնակարանը, աշխատանքը գտնվում են Հայաստանում, երբևէ քրեական պատասխանատվության ենթարկված չի եղել, նրան արատավորող որևէ տեղեկություն չկա:
Որպես դատաքննությանը ներկայանալու երաշխիք, Արմեն Սողոյանի պաշտպանը ներկայացրել էր երկու միջոց, առաջարկել է վճարել Դատարանի կողմից սահմանված չափի գրավ և նաև բերել է Հայաստանի Հանրապետությունում մեծ հեղինակություն վայելող 6 անձանց գրավոր երաշխավորությունը։ Դատարանը համարել է, որ այս միջոցները բավարար չեն Արմեն Սողոյանի պատշաճ վարքագիծը ապահովելու համար, սակայն այդ կապակցությամբ չի բերել որևէ պատճառաբանություն։ Այսինքն` Դատարանի որոշումն այս մասով նաև անհիմն է։
Ելնելով վերոգրյալից` Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է` կալանքը որպես խափանման միջոց վերացնել և Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանին ազատել կալանքից։ Հակառակ դեպքում Երեան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 05.02.2018 թվականի որոշումը բեկանել, փոփոխել գրավի կիրառումը ճանաչել թույլատրելի և որոշում կայացնել Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանին կալանից գրավով ազատելու մասին, սահմանելով գրավի ողջամիտ չափ։
4. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում ընդգծել, որ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը կայացնելու պահին գործել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի նախկին խմբագրությունը, մինչդեռ <<Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին>> 2018 թվականի հունվարի 16-ի ՀՀ օրենքով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 2-րդ մասը շարադրվել է հետևյալ խմբագրությամբ. «2. Կալանավորումը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցը մեղադրյալի նկատմամբ կարող են կիրառվել միայն այնպիսի հանցագործության համար, որի համար նախատեսվող ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը մեկ տարուց ավելի է, և երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով:», ուստի Վերաքննիչ դատարանը որոշում կայացնելիս ղեկավարվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի վերջին խմբագրությամբ:
Վերաքննիչ դատարանը, ներկայացված նյութերի հիման վրա ստուգելով Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 05-ի որոշման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով գործի նյութերը, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը` թողնել օրինական ուժի մեջ` հետևյալ պատճառաբանությամբ`
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 4-րդ մասի 2-րդ կետի համաձայն`
<< 1. Պաշտոնատար անձի կողմից կաշառք ստանալը, այսինքն՝ պաշտոնատար անձի կողմից անձամբ կամ միջնորդի միջոցով իր կամ այլ անձի համար դրամ, գույք, գույքի նկատմամբ իրավունք, արժեթղթեր կամ որևէ այլ առավելություն ստանալը կամ պահանջելը կամ ստանալու խոստումը կամ առաջարկն ընդունելը՝ կաշառք տվողի կամ նրա ներկայացրած անձի օգտին պաշտոնատար անձի կողմից իր լիազորությունների շրջանակում որևէ գործողություն կատարելու կամ չկատարելու կամ իր պաշտոնեական դիրքն օգտագործելով այդպիսի գործողություն կատարելուն կամ չկատարելուն նպաստելու կամ ծառայության գծով հովանավորչության կամ թողտվության համար՝
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով:
4. Սույն հոդվածի առաջին կամ երկրորդ կամ երրորդ մասով նախատեսված արարքները, որոնք կատարվել են՝
2) առանձնապես խոշոր չափերով`
պատժվում են ազատազրկմամբ՝ յոթից տասներկու տարի ժամկետով՝ գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա>>:
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…)
4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)>>:
<<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով. (…)
գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…)>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն՝ միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
(…)
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<<Խափանման միջոցները հարկադրանքի միջոցներ են, որոնք կիրառվում են կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատմամբ` քրեական գործով վարույթի ընթացքում նրանց ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու և դատավճռի կատարումն ապահովելու նպատակով>>:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
<<Խափանման միջոցներն են`
1/ կալանավորումը....>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածով ամրագրված են խափանման միջոց կիրառելու հիմքերը, համաձայն որի.
<<1. Դատարանը, դատախազը, քննիչը կամ հետաքննության մարմինը խափանման միջոց կարող են կիրառել միայն այն դեպքում, երբ քրեական գործով ձեռք բերված նյութերը բավարար հիմք են տալիս ենթադրելու, որ կասկածյալը կամ մեղադրյալը կարող է`
1) թաքնվել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից.
2) խոչընդոտել մինչդատական վարույթում կամ դատարանում գործի քննությանը` քրեական դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու, գործի համար նշանակություն ունեցող նյութերը թաքցնելու կամ կեղծելու, քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի կանչով առանց հարգելի պատճառների չներկայանալու կամ այլ ճանապարհով.
3) կատարել քրեական օրենքով չթույլատրված արարք.
4) խուսափել քրեական պատասխանատվությունից և նշանակված պատիժը կրելուց.
5) խոչընդոտել դատարանի դատավճռի կատարմանը:
2. Կալանավորումը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցը մեղադրյալի նկատմամբ կարող են կիրառվել միայն այնպիսի հանցագործության համար, որի համար նախատեսվող ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը մեկ տարուց ավելի է, և երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով:
3. Խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտության և կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատմամբ դրա տեսակն ընտրելու հարցը լուծելիս հաշվի են առնվում`
1) վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը.
2) կասկածյալի կամ մեղադրյալի անձը.
3) տարիքը և առողջական վիճակը.
4) սեռը.
5) զբաղմունքի տեսակը.
6) ընտանեկան դրությունը և խնամարկյալների առկայությունը.
7) գույքային դրությունը.
8) բնակության մշտական վայրի առկայությունը.
9) այլ էական հանգամանքներ»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արամ Սեյրանի Ճուղուրյանի վերաբերյալ 30.08.2007թ. կայացված ՎԲ-132/07 նախադեպային որոշման մեջ նշել է. <<Կալանավորումը քրեական գործի քննության ընթացքում կիրառվող խափանման միջոցներից ամենախիստն է։ Այն պետք է ընտրվի միայն այն ժամանակ, երբ խափանման մյուս միջոցները քրեական գործի վարույթի ընթացքում չեն կարող ապահովել անձի պատշաճ՝ վարքագիծը։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրությունը սահմանել է կալանավորման կիրառման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունն ապահովող մի շարք երաշխիքներ, որոնց մեջ առաջին հերթին կարևորվում ու առանձնանում են կալանավորման հիմքերը։ Դրանք օրենքով նախատեսված այն հանգամանքներն են, որոնք հաստատվում են ապացույցների որոշակի ամբողջությամբ և հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել այն մասին, որ անձը, կալանքի տակ չգտնվելով, կարող է դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ և խոչընդոտել քրեական դատավարության խնդիրների իրականացմանը>>։
Մեջբերված իրավադրույթները Վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել նաև Ա. Ավետիսյանի, Դ. Ալիխանյանի գործերով կայացված որոշումներում, որտեղ հետևողականորեն ամրապնդել և զարգացրել է քրեական դատավարության ընթացքում կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելիս անձի ազատության իրավունքի կամայական կամ անհիմն սահմանափակումը բացառելուն ուղղված երաշխիքները (Ասլան Հովհաննեսի Ավետիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԱՎԴ/0022/06/08 որոշման 18-րդ, 22-րդ և 36-րդ կետերը և Դավիթ Ալիխանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԵԱՔԴ/0138/06/12 որոշման 13-րդ կետը):
Ողջամիտ կասկածի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը հայտնել է իրավական դիրքորոշում, որ (…) <<հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած>> ձևակերպումը չի ենթադրում, որ մեղադրյալի մեղավորությունը հաստատված համարելու համար անհրաժեշտ է ունենալ հանցանքը տվյալ անձի կողմից կատարված լինելու բավարար ապացույցներ, ինչն ավելի բարձր ապացուցողական չափանիշ է: Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, ընդ որում` անհրաժեշտ է ունենալ նաև բավարար հիմքեր` եզրակացնելու, որ դեպքը, իրադարձությունը համընկնում է այն ենթադրյալ հանցանքին, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է (…) (տե´ս Վահրամ Գևորգյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի փետրվարի 24-ի ԵԿԴ/0678/06/10 որոշման 21-րդ կետը, ինչպես նաև Հարություն Խաչատրյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի ՏԴ2/0009/06/11 որոշման 13-րդ կետը):
Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է.
<<(…) Դատարանը, քննելով ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանի պաշտպան Հայկ Ալումյանի միջնորդությունը, գտնում է, որ այն ենթակա է մերժման, քանի որ շարունակում են առկա լինել Արմեն Սողոյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու հիմքերը, մասնավորապես այն, որ նրան վերագրվում է առանձնապես ծանր հանցագործության կատարում, որի համար որպես պատիժ է նախատեսված միայն ազատազրկում յոթից տասներկու տարի ժամկետով, որպիսի պայմաններում ազատության մեջ մնալու դեպքում նրա կողմից վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու հավանականությունը բարձր է։ Ինչ վերաբերում է պաշտպանի միջնորդության մեջ նշված հանգամանքին (չորս անչափահաս երեխաներ ունենալու, առկայությունը), ապա Դատարանը գտնում է, որ դա բավարար չէ գալու եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանի ազատության մեջ մնալով, չի թաքնվի վարույթն իրականացնող մարմնից և անօրինական ազդեցություն չի ունենա դատավարության մասնակցող անձանց վրա, ուստի դատարանը գտնում է, որ <<Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ>> ԲԿ տնօրեն Արա Մինասյանի, <<Արաբկիր>> բժշկական համալիրի տնօրեն Արա Բաբլոյանի, <<Իզմիրլյան>> ԲԿ տնօրեն Արմեն Չարչյանի, <<Սուրբ Աստվածամայր>> ԲԿ տնօրեն Նիկոլայ Դալլաքյանի, ՀՀ ԱՆ Ակադեմիկոս Ս. Ավդալբեկյանի անվան առողջապահության ազգային ինստիտուտն ՓԲԸ տնօրեն Ալեքսանդր Բազարչյանի, Առողջապահության Կազմակերպիչների Միավորման համանախագահ Կամսար Բաբինյանի կողմից տրված անձնական երաշխավորությունը չի կարող զսպել նրա՝ խոչընդոտելը դատական քննությանը և դատից թաքնվելը։
(…) Դատարանը, հաշվի առնելով Արմեն Սողոյանի կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը հիմնավորող վերոգրյալ հանգամանքը՝ վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու բարձր հավանականությունը, գտնում է, որ նրա պատշաճ վարքագիծը հնարավոր չէ ապահովել անձնական երաշխավորության կիրառմամբ։
Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանին կալանքից
գրավով ազատելը պետք է ճանաչել անթույլատրելի (…)>>:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանին ներկայացված նյութերով առկա է հիմնավոր կասկած առ այն, որ ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանն առնչություն ունի իրեն վերագրվող արարքին, որն ըստ բնույթի ու վտանգավորության աստիճանի՝ դասվում է առանձնապես ծանր հանցագործությունների շարքին, որի համար ՀՀ քրեական օրենսգրքով որպես պատիժ նախատեսված է ազատազրկում` յոթից տասներկու տարի ժամկետով, ուստի բարձր է հավանականությունն առ այն, որ վերջինս, մնալով ազատության մեջ, կարող է թաքնվել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից:
Հաշվի առնելով <<Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին>> 2018 թվականի հունվարի 16-ի ՀՀ օրենքը` Վերաքննիչ դատարանը վերահաստատում է Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաստատված` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածով նախատեսված միայն հետևյալ հիմքը` այն է` <<ամբաստանյալը, մնալով ազատության մեջ, կարող է թաքնվել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից>>:
Կալանավորման կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ։ Այդ կանխատեսող գործողությունները պետք է հիմնավորվեն քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, դրանցով որոշելով կալանավորման կիրառման հիմնավորվածությունը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները, որոնք կարող են առաջ բերել անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության հիմնական իրավունքի սահմանափակում, պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերից բխող ողջամիտ կասկածների կամ ենթադրությունների վրա:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ թեև միայն հանցագործության ծանրության աստիճանը չի կարող ինքնին հիմնավորել ազատությունից զրկելու անհրաժեշտությունը, սակայն ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանին վերագրվող հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանն ունեն էական նշանակություն նրա հետագա վարքագծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում:
Անդրադառնալով մեղադրյալի անձը բնութագրող` վերաքննիչ բողոքում նշված հանգամանքներին Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դրանք ինքնին չեն կարող հանդիսանալ կալանքը որպես խափանման միջոց չկիրառելու հիմք, հետևաբար վերաքննիչ բողոքն այդ մասով ևս անհիմն է:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Արմեն Սողոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը գրավով փոխարինելու նպատակահարմարության ու իրավաչափության վերաբերյալ պաշտպանի` վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանություններին ու հիմնավորումներին, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը.
<<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին Եվրոպական կոնվենցիայի>> 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` «Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբակալված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշտոնատար անձի մոտ, որն օերնքով լիազորված է իրականցնելու դատական իշխանություն, և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակվելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով»:
Նշվածից հետևում է, որ անձի կալանավորման հարցը լուծելիս իրավասու դատարանները լիազորված են (կարող են) քննարկել գրավի կիրառման հնարավորության հարցը, սակայն գրավի կիրառումը, ելնելով գործի կոնկերտ հանգամանքներից, բոլոր դեպքերում պարտադիր բնույթ կրել չի կարող:
Այս կապակցությամբ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն Ասլան Ավետիսյանի վերաբերյալ գործով 2008թ. հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԱՎԴ/0022/06/08 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել, համաձայն որի` <<Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջի վերաբերյալ արված իրավական մեկնաբանություններում չի արգելվում չնշված առանձին դեպքերում անձին երաշխիքով ազատ արձակելը ճանաչել անթույլատրելի. մասնավորապես, երբ առկա է անձի կողմից թաքնվելու կամ գործով ճշմարտությունը բացահայտելու ընթացքին միջամտելու վտանգ, կամ երբ դա անհրաժեշտ է հանցագործությունը կանխելու կամ հասարակական կարգի պահպանությունն իրականացնելու համար:
(...) Այդ առումով Եվրոպական կոնվենցիային չի հակասում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի 2-րդ մասի այն դրույթը, որ դատարանը, համապատասխան շարժառիթները շարադրելով, իրավունք ունի մեղադրյալին կալանքից գրավով ազատելը առանձին դեպքերում ճանաչել անթույլատրելի: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի 2-րդ մասում օրենսդիրն օգտագործել է «մասնավորապես» բառը, որն արտահայտում է կալանքով գրավից ազատելու կոնկրետ դրսևորումների հատուկ ամրագրման և ոչ թե կալանքով գրավից ազատելու իրավական հիմքերի սպառիչ թվարկման նշանակություն: Մեղադրյալի անձը հայտնի չլինելը, մշտական բնակության վայր չունենալը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու փորձը կալանքից գրավով ազատելու կոնկրետ դրսևորումներ են, որոնք թվարկված են ոչ սպառիչ: Ուստի Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ գրավի կիրառման անթույլատրելիության հարցը պետք է քննարկվի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի համատեքստում, որտեղ նշված են խափանման միջոց կիրառելու այլ հիմքեր, այդ թվում նաև մինչդատական վարույթում կամ դատարանում գործի քննությանը խոչընդոտելու հիմքը>> :
Վերաքննիչ դատարանը վերը շարադրված հիմնավորումներով գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանի նկատմամբ գրավի կիրառումն անթույլատրելի ճանաչելու հարցում, հանգել է իրավաչափ հետևության, նկատի ունենալով, որ գործի կոնկրետ հանգամանքներից ելնելով, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, այլընտրանքային երաշխիքն ի զորու չէ կանխել մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագիծը, և նրան ազատ արձակելու դեպքում առկա է ողջամիտ ենթադրություն, որ ազատության մեջ մնալով` մեղադրյալը կարող է թաքնվել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում, որով ապահովել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջը` քրեական գործով վարույթի ընթացքում մեղադրյալի/ամբաստանյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու և դատավճռի կատարումն ապահովելու նպատակով:
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ` ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանի պաշտպան Հայկ Ալումյանի միջնորդությունը մերժելու հարցում, Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է ճիշտ հետևության, հետևաբար Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը վերացնելու հիմքեր չկան:
Այսպիսով, դատական ստուգման արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չեն տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի, ինչպես նաև ՀՀ Սահմանադրության, ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրության, <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատություների պաշտպանության մասին>> եվրոպական կոնվենցիայի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումների պահանջների խախտումներ, ուստի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու և Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը բեկանելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134-րդ, 139-րդ և 394-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանի պաշտպան Հայկ Ալումյանի վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 05-ի` <<Միջնորդությունը քննության առնելու մասին>> որոշումը` թողնել օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու պահից 15-օրյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ. ՄԱՀՏԵՍՅԱՆԻ
2018 թվականի մարտի 12-ին Երևան քաղաքում
դռնփակ դատական նիստում, ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանի պաշտպան Հայկ Ալումյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական ստուգման ենթարկելով Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան) 2018 թվականի փետրվարի 05-ի` <<Միջնորդությունը քննության առնելու մասին>> որոշման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը `
ՊԱՐԶԵՑ
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը
2018 թվականի փետրվարի 05-ին թիվ 58218716 քրեական գործով ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանի պաշտպան Հայկ Ալումյանը միջնորդություն է ներկայացրել Առաջին ատյանի դատարան` Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի նկատմամբ կալանավորման ձևով ընտրված խափանման միջոցը վերացնելու` անհրաժեշտության դեպքում նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրելով միջնորդության մեջ նշված անձանց անձնական երաշխավորություը կամ կալանքը գրավով փոխարինելու վերաբերյալ:
Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 05-ի որոշմամբ` թիվ ԵԿԴ/0250/01/17 քրեական գործով ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանի պաշտպան Հայկ Ալումյանի կողմից ներկայացված միջնորդությունը մերժվել է` անհիմն լինելու պատճառաբանությամբ:
Նշված որոշման դեմ 2018 թվականի փետրվարի 09-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանի պաշտպան Հայկ Ալումյանը:
Թիվ ԵԿԴ/0250/01/17 քրեական գործի նյութերը Վերաքննիչ դատարան են ստացվել 2018 թվականի փետրվարի 21-ին:
Վերաքննիչ դատարանի` 2018 թվականի փետրվարի 21-ի որոշմամբ` վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել քննության Վերաքննիչ դատարանի դռնփակ դատական նիստում 2018 թվականի փետրվարի 22-ին:
2. Գործի փաստական հանգամանքները
Նախաքննության մարմնի կողմից Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311 հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, զբաղեցնելով ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության աշխատակազմի ՀՀ բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալության պետի պաշտոնը,մշտապես իրականացնելով կազմակերպատնօրինչական, վարչատնտեսական գործառույթներ և «Հանրային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքի ուժով հանդիսանալով պաշտոնատար անձ, Երևանի Կոմիտասի 49/4 շենքի 11-րդ հարկում հասցեով և Երևան քաղաքի Արմենակյան փողոցի 129 հասցեով գտնվող աշխատասենյակներում ընդունել է Ժաննա Հովհաննիսյանին և իրեն ենթակա ԲՍՓ հանձնաժողովների մնացած նախագահներին ու խախտելով «Հանրային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքի 23 հոդվածով սահմանված արգելքը` մեկ միասնական դիտավորությամբ նրանցից ստացել է առանձնապես խոշոր չափերով` ընդհանուր առմամբ 1.528.600 դրամին համարժեք կաշառք:
3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Բողոքաբերը նշել է, որ Արմեն Սողոյանի` վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու հավանականությունն Առաջին ատյանի դատարանը բարձր է գնահատել բացառապես այն պատճառով, որ Արմեն Աողոյանին մեղսագրվող հանցագործության համար օրենքով նախատեսվում է սանկցիա յոթից մինչև տասներկու տարի ազատազրկման ձևով։ Ինչ վերաբերվում է գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությանը, ապա այդ մասով Առաջին ատյանի դատարանը, գնահատելով այդպիսի հավանականությունը որպես բարձր, չի բերել առհասարակ որևէ պատճառաբանություն։
Այդպիսի որոշումն արմատապես հակասում է ինչպես «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ կետին, այնպես էլ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին և 3-րդ մասերին։
Առաջին ատյանի դատարանը լիովին անտեսել է այն հանգամանքը, որ գործի քննությունը տևում է արդեն շուրջ տասներեք ամիս և այս ընթացքում Արմեն Սողոյանի կողմից քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը չէր կարող մնալ նույն մակարդակի, որքան քննության սկզբնական փուլում։
Առաջին ատյանի դատարանը վերաբերելի և բավարար ապացույցների (նյութերի) մատնանշմամբ պետք է ցույց տար, թե ինչու է համարում, որ քննության այս փուլում դեռևս բարձր է համարում ամբաստանյալ Ա. Սողոյանի կողմից քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը։ Նման վերլուծություն Դատարանի կողմից չի կատարվել և նման հիմնավորումներ քննարկվող որոշման մեջ առկա չեն։
Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքերը ոչ թե իմպերատիվ հիմք են՝ անձին կալանավորելու համար, այլ պարզապես՝ դրանք հիմք են հանդիսանում որևէ տեսակի խափանման միջոց կիրառելու համար։ Իսկ խափանման միջոցի տեսակի ընտրության համար անհրաժեշտ է հաշվի առնել նույն հոդվածի 3-րդ մասում թվարկված չափանիշները։ Նույնը բազմիցս նշել է նաև Եվրոպական դատարանը:
Առաջին ատյանի դատարանի որոշման մեջ ոչ մի նշում չկա այն մասին, որ վերլուծվել են ու հաշվի են առնվել Արմեն Սողոյանի անձին կամ նրա դրսևորած վարքագծին վերաբերող հանգամանքներ։ Մինչդեռ, ազատ արձակվելու դեպքում անձի հնարավոր վարքագիծը չի կարող կանխորոշվել առանց այս երկու գործոնը հաշվի առնելու։
Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել և իր որոշման մեջ առհասարակ չի գնահատել Ա. Սողոյանի անձին վերաբերող հանգամանքները, այն է. ամբաստանյալն ունի չորս անչափահաս երեխա, որոնցից երկուսը ծնվել են 2014 թվականի դեկտեմբերին, նրա ընտանիքը, բնակարանը, աշխատանքը գտնվում են Հայաստանում, երբևէ քրեական պատասխանատվության ենթարկված չի եղել, նրան արատավորող որևէ տեղեկություն չկա:
Որպես դատաքննությանը ներկայանալու երաշխիք, Արմեն Սողոյանի պաշտպանը ներկայացրել էր երկու միջոց, առաջարկել է վճարել Դատարանի կողմից սահմանված չափի գրավ և նաև բերել է Հայաստանի Հանրապետությունում մեծ հեղինակություն վայելող 6 անձանց գրավոր երաշխավորությունը։ Դատարանը համարել է, որ այս միջոցները բավարար չեն Արմեն Սողոյանի պատշաճ վարքագիծը ապահովելու համար, սակայն այդ կապակցությամբ չի բերել որևէ պատճառաբանություն։ Այսինքն` Դատարանի որոշումն այս մասով նաև անհիմն է։
Ելնելով վերոգրյալից` Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է` կալանքը որպես խափանման միջոց վերացնել և Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանին ազատել կալանքից։ Հակառակ դեպքում Երեան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 05.02.2018 թվականի որոշումը բեկանել, փոփոխել գրավի կիրառումը ճանաչել թույլատրելի և որոշում կայացնել Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանին կալանից գրավով ազատելու մասին, սահմանելով գրավի ողջամիտ չափ։
4. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում ընդգծել, որ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը կայացնելու պահին գործել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի նախկին խմբագրությունը, մինչդեռ <<Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին>> 2018 թվականի հունվարի 16-ի ՀՀ օրենքով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 2-րդ մասը շարադրվել է հետևյալ խմբագրությամբ. «2. Կալանավորումը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցը մեղադրյալի նկատմամբ կարող են կիրառվել միայն այնպիսի հանցագործության համար, որի համար նախատեսվող ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը մեկ տարուց ավելի է, և երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով:», ուստի Վերաքննիչ դատարանը որոշում կայացնելիս ղեկավարվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի վերջին խմբագրությամբ:
Վերաքննիչ դատարանը, ներկայացված նյութերի հիման վրա ստուգելով Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 05-ի որոշման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով գործի նյութերը, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը` թողնել օրինական ուժի մեջ` հետևյալ պատճառաբանությամբ`
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 4-րդ մասի 2-րդ կետի համաձայն`
<< 1. Պաշտոնատար անձի կողմից կաշառք ստանալը, այսինքն՝ պաշտոնատար անձի կողմից անձամբ կամ միջնորդի միջոցով իր կամ այլ անձի համար դրամ, գույք, գույքի նկատմամբ իրավունք, արժեթղթեր կամ որևէ այլ առավելություն ստանալը կամ պահանջելը կամ ստանալու խոստումը կամ առաջարկն ընդունելը՝ կաշառք տվողի կամ նրա ներկայացրած անձի օգտին պաշտոնատար անձի կողմից իր լիազորությունների շրջանակում որևէ գործողություն կատարելու կամ չկատարելու կամ իր պաշտոնեական դիրքն օգտագործելով այդպիսի գործողություն կատարելուն կամ չկատարելուն նպաստելու կամ ծառայության գծով հովանավորչության կամ թողտվության համար՝
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով:
4. Սույն հոդվածի առաջին կամ երկրորդ կամ երրորդ մասով նախատեսված արարքները, որոնք կատարվել են՝
2) առանձնապես խոշոր չափերով`
պատժվում են ազատազրկմամբ՝ յոթից տասներկու տարի ժամկետով՝ գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա>>:
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…)
4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)>>:
<<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով. (…)
գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…)>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն՝ միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
(…)
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<<Խափանման միջոցները հարկադրանքի միջոցներ են, որոնք կիրառվում են կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատմամբ` քրեական գործով վարույթի ընթացքում նրանց ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու և դատավճռի կատարումն ապահովելու նպատակով>>:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
<<Խափանման միջոցներն են`
1/ կալանավորումը....>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածով ամրագրված են խափանման միջոց կիրառելու հիմքերը, համաձայն որի.
<<1. Դատարանը, դատախազը, քննիչը կամ հետաքննության մարմինը խափանման միջոց կարող են կիրառել միայն այն դեպքում, երբ քրեական գործով ձեռք բերված նյութերը բավարար հիմք են տալիս ենթադրելու, որ կասկածյալը կամ մեղադրյալը կարող է`
1) թաքնվել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից.
2) խոչընդոտել մինչդատական վարույթում կամ դատարանում գործի քննությանը` քրեական դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու, գործի համար նշանակություն ունեցող նյութերը թաքցնելու կամ կեղծելու, քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի կանչով առանց հարգելի պատճառների չներկայանալու կամ այլ ճանապարհով.
3) կատարել քրեական օրենքով չթույլատրված արարք.
4) խուսափել քրեական պատասխանատվությունից և նշանակված պատիժը կրելուց.
5) խոչընդոտել դատարանի դատավճռի կատարմանը:
2. Կալանավորումը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցը մեղադրյալի նկատմամբ կարող են կիրառվել միայն այնպիսի հանցագործության համար, որի համար նախատեսվող ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը մեկ տարուց ավելի է, և երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով:
3. Խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտության և կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատմամբ դրա տեսակն ընտրելու հարցը լուծելիս հաշվի են առնվում`
1) վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը.
2) կասկածյալի կամ մեղադրյալի անձը.
3) տարիքը և առողջական վիճակը.
4) սեռը.
5) զբաղմունքի տեսակը.
6) ընտանեկան դրությունը և խնամարկյալների առկայությունը.
7) գույքային դրությունը.
8) բնակության մշտական վայրի առկայությունը.
9) այլ էական հանգամանքներ»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արամ Սեյրանի Ճուղուրյանի վերաբերյալ 30.08.2007թ. կայացված ՎԲ-132/07 նախադեպային որոշման մեջ նշել է. <<Կալանավորումը քրեական գործի քննության ընթացքում կիրառվող խափանման միջոցներից ամենախիստն է։ Այն պետք է ընտրվի միայն այն ժամանակ, երբ խափանման մյուս միջոցները քրեական գործի վարույթի ընթացքում չեն կարող ապահովել անձի պատշաճ՝ վարքագիծը։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրությունը սահմանել է կալանավորման կիրառման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունն ապահովող մի շարք երաշխիքներ, որոնց մեջ առաջին հերթին կարևորվում ու առանձնանում են կալանավորման հիմքերը։ Դրանք օրենքով նախատեսված այն հանգամանքներն են, որոնք հաստատվում են ապացույցների որոշակի ամբողջությամբ և հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել այն մասին, որ անձը, կալանքի տակ չգտնվելով, կարող է դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ և խոչընդոտել քրեական դատավարության խնդիրների իրականացմանը>>։
Մեջբերված իրավադրույթները Վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել նաև Ա. Ավետիսյանի, Դ. Ալիխանյանի գործերով կայացված որոշումներում, որտեղ հետևողականորեն ամրապնդել և զարգացրել է քրեական դատավարության ընթացքում կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելիս անձի ազատության իրավունքի կամայական կամ անհիմն սահմանափակումը բացառելուն ուղղված երաշխիքները (Ասլան Հովհաննեսի Ավետիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԱՎԴ/0022/06/08 որոշման 18-րդ, 22-րդ և 36-րդ կետերը և Դավիթ Ալիխանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԵԱՔԴ/0138/06/12 որոշման 13-րդ կետը):
Ողջամիտ կասկածի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը հայտնել է իրավական դիրքորոշում, որ (…) <<հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած>> ձևակերպումը չի ենթադրում, որ մեղադրյալի մեղավորությունը հաստատված համարելու համար անհրաժեշտ է ունենալ հանցանքը տվյալ անձի կողմից կատարված լինելու բավարար ապացույցներ, ինչն ավելի բարձր ապացուցողական չափանիշ է: Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, ընդ որում` անհրաժեշտ է ունենալ նաև բավարար հիմքեր` եզրակացնելու, որ դեպքը, իրադարձությունը համընկնում է այն ենթադրյալ հանցանքին, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է (…) (տե´ս Վահրամ Գևորգյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի փետրվարի 24-ի ԵԿԴ/0678/06/10 որոշման 21-րդ կետը, ինչպես նաև Հարություն Խաչատրյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի ՏԴ2/0009/06/11 որոշման 13-րդ կետը):
Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է.
<<(…) Դատարանը, քննելով ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանի պաշտպան Հայկ Ալումյանի միջնորդությունը, գտնում է, որ այն ենթակա է մերժման, քանի որ շարունակում են առկա լինել Արմեն Սողոյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու հիմքերը, մասնավորապես այն, որ նրան վերագրվում է առանձնապես ծանր հանցագործության կատարում, որի համար որպես պատիժ է նախատեսված միայն ազատազրկում յոթից տասներկու տարի ժամկետով, որպիսի պայմաններում ազատության մեջ մնալու դեպքում նրա կողմից վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու հավանականությունը բարձր է։ Ինչ վերաբերում է պաշտպանի միջնորդության մեջ նշված հանգամանքին (չորս անչափահաս երեխաներ ունենալու, առկայությունը), ապա Դատարանը գտնում է, որ դա բավարար չէ գալու եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանի ազատության մեջ մնալով, չի թաքնվի վարույթն իրականացնող մարմնից և անօրինական ազդեցություն չի ունենա դատավարության մասնակցող անձանց վրա, ուստի դատարանը գտնում է, որ <<Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ>> ԲԿ տնօրեն Արա Մինասյանի, <<Արաբկիր>> բժշկական համալիրի տնօրեն Արա Բաբլոյանի, <<Իզմիրլյան>> ԲԿ տնօրեն Արմեն Չարչյանի, <<Սուրբ Աստվածամայր>> ԲԿ տնօրեն Նիկոլայ Դալլաքյանի, ՀՀ ԱՆ Ակադեմիկոս Ս. Ավդալբեկյանի անվան առողջապահության ազգային ինստիտուտն ՓԲԸ տնօրեն Ալեքսանդր Բազարչյանի, Առողջապահության Կազմակերպիչների Միավորման համանախագահ Կամսար Բաբինյանի կողմից տրված անձնական երաշխավորությունը չի կարող զսպել նրա՝ խոչընդոտելը դատական քննությանը և դատից թաքնվելը։
(…) Դատարանը, հաշվի առնելով Արմեն Սողոյանի կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը հիմնավորող վերոգրյալ հանգամանքը՝ վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու բարձր հավանականությունը, գտնում է, որ նրա պատշաճ վարքագիծը հնարավոր չէ ապահովել անձնական երաշխավորության կիրառմամբ։
Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանին կալանքից
գրավով ազատելը պետք է ճանաչել անթույլատրելի (…)>>:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանին ներկայացված նյութերով առկա է հիմնավոր կասկած առ այն, որ ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանն առնչություն ունի իրեն վերագրվող արարքին, որն ըստ բնույթի ու վտանգավորության աստիճանի՝ դասվում է առանձնապես ծանր հանցագործությունների շարքին, որի համար ՀՀ քրեական օրենսգրքով որպես պատիժ նախատեսված է ազատազրկում` յոթից տասներկու տարի ժամկետով, ուստի բարձր է հավանականությունն առ այն, որ վերջինս, մնալով ազատության մեջ, կարող է թաքնվել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից:
Հաշվի առնելով <<Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին>> 2018 թվականի հունվարի 16-ի ՀՀ օրենքը` Վերաքննիչ դատարանը վերահաստատում է Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաստատված` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածով նախատեսված միայն հետևյալ հիմքը` այն է` <<ամբաստանյալը, մնալով ազատության մեջ, կարող է թաքնվել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից>>:
Կալանավորման կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ։ Այդ կանխատեսող գործողությունները պետք է հիմնավորվեն քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, դրանցով որոշելով կալանավորման կիրառման հիմնավորվածությունը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները, որոնք կարող են առաջ բերել անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության հիմնական իրավունքի սահմանափակում, պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերից բխող ողջամիտ կասկածների կամ ենթադրությունների վրա:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ թեև միայն հանցագործության ծանրության աստիճանը չի կարող ինքնին հիմնավորել ազատությունից զրկելու անհրաժեշտությունը, սակայն ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանին վերագրվող հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանն ունեն էական նշանակություն նրա հետագա վարքագծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում:
Անդրադառնալով մեղադրյալի անձը բնութագրող` վերաքննիչ բողոքում նշված հանգամանքներին Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դրանք ինքնին չեն կարող հանդիսանալ կալանքը որպես խափանման միջոց չկիրառելու հիմք, հետևաբար վերաքննիչ բողոքն այդ մասով ևս անհիմն է:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Արմեն Սողոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը գրավով փոխարինելու նպատակահարմարության ու իրավաչափության վերաբերյալ պաշտպանի` վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանություններին ու հիմնավորումներին, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը.
<<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին Եվրոպական կոնվենցիայի>> 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` «Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբակալված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշտոնատար անձի մոտ, որն օերնքով լիազորված է իրականցնելու դատական իշխանություն, և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակվելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով»:
Նշվածից հետևում է, որ անձի կալանավորման հարցը լուծելիս իրավասու դատարանները լիազորված են (կարող են) քննարկել գրավի կիրառման հնարավորության հարցը, սակայն գրավի կիրառումը, ելնելով գործի կոնկերտ հանգամանքներից, բոլոր դեպքերում պարտադիր բնույթ կրել չի կարող:
Այս կապակցությամբ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն Ասլան Ավետիսյանի վերաբերյալ գործով 2008թ. հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԱՎԴ/0022/06/08 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել, համաձայն որի` <<Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջի վերաբերյալ արված իրավական մեկնաբանություններում չի արգելվում չնշված առանձին դեպքերում անձին երաշխիքով ազատ արձակելը ճանաչել անթույլատրելի. մասնավորապես, երբ առկա է անձի կողմից թաքնվելու կամ գործով ճշմարտությունը բացահայտելու ընթացքին միջամտելու վտանգ, կամ երբ դա անհրաժեշտ է հանցագործությունը կանխելու կամ հասարակական կարգի պահպանությունն իրականացնելու համար:
(...) Այդ առումով Եվրոպական կոնվենցիային չի հակասում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի 2-րդ մասի այն դրույթը, որ դատարանը, համապատասխան շարժառիթները շարադրելով, իրավունք ունի մեղադրյալին կալանքից գրավով ազատելը առանձին դեպքերում ճանաչել անթույլատրելի: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի 2-րդ մասում օրենսդիրն օգտագործել է «մասնավորապես» բառը, որն արտահայտում է կալանքով գրավից ազատելու կոնկրետ դրսևորումների հատուկ ամրագրման և ոչ թե կալանքով գրավից ազատելու իրավական հիմքերի սպառիչ թվարկման նշանակություն: Մեղադրյալի անձը հայտնի չլինելը, մշտական բնակության վայր չունենալը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու փորձը կալանքից գրավով ազատելու կոնկրետ դրսևորումներ են, որոնք թվարկված են ոչ սպառիչ: Ուստի Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ գրավի կիրառման անթույլատրելիության հարցը պետք է քննարկվի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի համատեքստում, որտեղ նշված են խափանման միջոց կիրառելու այլ հիմքեր, այդ թվում նաև մինչդատական վարույթում կամ դատարանում գործի քննությանը խոչընդոտելու հիմքը>> :
Վերաքննիչ դատարանը վերը շարադրված հիմնավորումներով գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանի նկատմամբ գրավի կիրառումն անթույլատրելի ճանաչելու հարցում, հանգել է իրավաչափ հետևության, նկատի ունենալով, որ գործի կոնկրետ հանգամանքներից ելնելով, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, այլընտրանքային երաշխիքն ի զորու չէ կանխել մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագիծը, և նրան ազատ արձակելու դեպքում առկա է ողջամիտ ենթադրություն, որ ազատության մեջ մնալով` մեղադրյալը կարող է թաքնվել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում, որով ապահովել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջը` քրեական գործով վարույթի ընթացքում մեղադրյալի/ամբաստանյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու և դատավճռի կատարումն ապահովելու նպատակով:
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ` ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանի պաշտպան Հայկ Ալումյանի միջնորդությունը մերժելու հարցում, Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է ճիշտ հետևության, հետևաբար Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը վերացնելու հիմքեր չկան:
Այսպիսով, դատական ստուգման արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չեն տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի, ինչպես նաև ՀՀ Սահմանադրության, ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրության, <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատություների պաշտպանության մասին>> եվրոպական կոնվենցիայի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումների պահանջների խախտումներ, ուստի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու և Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը բեկանելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134-րդ, 139-րդ և 394-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանի պաշտպան Հայկ Ալումյանի վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 05-ի` <<Միջնորդությունը քննության առնելու մասին>> որոշումը` թողնել օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու պահից 15-օրյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
ԵԿԴ/0250/01/17
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ԲՈՂՈՔԻ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ ՎԱՐՈՒՅԹԸ ՎԵՐՍԿՍԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)
նախագահությամբ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատավորներ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ
2 հուլիսի 2018 թվական ք. Երևան
քննարկելով ամբաստանյալ Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանի բողոքի վերաբերյալ վարույթը վերսկսելու հարցը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2017 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ամբաստանյալ Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանը։
Վճռաբեկ դատարանի` 2018 թվականի մարտի 30-ի որոշմամբ վճռաբեկ բողոքն ընդունվել է վարույթ։
Վճռաբեկ դատարանը 2018 թվականի ապրիլի 18-ին որոշում է կայացրել բողոքի վերաբերյալ վարույթը կասեցնելու և ՀՀ սահմանադրական դատարան դիմելու մասին։
ՀՀ սահմանադրական դատարանի` 2018 թվականի հունիսի 26-ի թիվ ՍԴՈ-1421 որոշմամբ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 300-րդ հոդվածն այն մասով, որ չի նախատեսում գործը դատական քննության նախապատրաստելիս դատարանի կողմից մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ չընտրելու և կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցի քննությանը մեղադրյալի և/կամ նրա պաշտպանի մասնակցության հնարավորություն, ճանաչվել է Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 5-րդ մասին, 63-րդ հոդվածի 1-ին մասին, 75-րդ և 81-րդ հոդվածներին հակասող և անվավեր։
Նման պայմաններում Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքի վերաբերյալ վարույթը կասեցնելու հիմք ծառայած հանգամանքը վերացել է, ուստի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ հոդվածի 5-րդ կետի համաձայն` բողոքի վերաբերյալ կասեցված վարույթը պետք է վերսկսել։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ հոդվածով՝ Վճռաբեկ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
1. Ամբաստանյալ Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանի բողոքի վերաբերյալ վարույթը վերսկսել։
2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։
Նախագահող՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ԲՈՂՈՔԻ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ ՎԱՐՈՒՅԹԸ ՎԵՐՍԿՍԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)
նախագահությամբ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատավորներ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ
2 հուլիսի 2018 թվական ք. Երևան
քննարկելով ամբաստանյալ Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանի բողոքի վերաբերյալ վարույթը վերսկսելու հարցը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2017 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ամբաստանյալ Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանը։
Վճռաբեկ դատարանի` 2018 թվականի մարտի 30-ի որոշմամբ վճռաբեկ բողոքն ընդունվել է վարույթ։
Վճռաբեկ դատարանը 2018 թվականի ապրիլի 18-ին որոշում է կայացրել բողոքի վերաբերյալ վարույթը կասեցնելու և ՀՀ սահմանադրական դատարան դիմելու մասին։
ՀՀ սահմանադրական դատարանի` 2018 թվականի հունիսի 26-ի թիվ ՍԴՈ-1421 որոշմամբ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 300-րդ հոդվածն այն մասով, որ չի նախատեսում գործը դատական քննության նախապատրաստելիս դատարանի կողմից մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ չընտրելու և կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցի քննությանը մեղադրյալի և/կամ նրա պաշտպանի մասնակցության հնարավորություն, ճանաչվել է Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 5-րդ մասին, 63-րդ հոդվածի 1-ին մասին, 75-րդ և 81-րդ հոդվածներին հակասող և անվավեր։
Նման պայմաններում Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքի վերաբերյալ վարույթը կասեցնելու հիմք ծառայած հանգամանքը վերացել է, ուստի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ հոդվածի 5-րդ կետի համաձայն` բողոքի վերաբերյալ կասեցված վարույթը պետք է վերսկսել։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ հոդվածով՝ Վճռաբեկ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
1. Ամբաստանյալ Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանի բողոքի վերաբերյալ վարույթը վերսկսել։
2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։
Նախագահող՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ
ԵԿԴ/0250/01/17
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Հայաստանի Հանրապետության
վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում
Գործ թիվ ԵԿԴ/0250/01/17
Նախագահող դատավոր` Կ.Ղազարյան
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)
նախագահությամբ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ` դատավորներ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Մ.ԱՎԱԳՅԱՆԻ
2018 թվականի հուլիսի 20-ին ք.Երևանում
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2017 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշման դեմ Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանի վճռաբեկ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետով, այն բանի համար, որ նա, զբաղեցնելով ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության աշխատակազմի ՀՀ բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալության պետի պաշտոնը, մշտապես իրականացնելով կազմակերպատնօրինչական, վարչատնտեսական գործառույթներ և «Հանրային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքի ուժով հանդիսանալով պաշտոնատար անձ, Երևանի Կոմիտասի 49/4 շենքի 11-րդ հարկում և Երևան քաղաքի Արմենակյան փողոցի 129 հասցեում գտնվող աշխատասենյակներում ընդունել է Ժաննա Հովհաննիսյանին և իրեն ենթակա ԲՍՓ հանձնաժողովների մնացած նախագահներին ու խախտելով «Հանրային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածով սահմանված արգելքը` մեկ միասնական դիտավորությամբ նրանցից ստացել է առանձնապես խոշոր չափերով` ընդհանուր առմամբ 1.528.600 դրամին համարժեք կաշառք։
Քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ` նաև Առաջին ատյանի դատարան)։
2. Առաջին ատյանի դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 6-ի` «Քրեական գործը դատական քննության նշանակելու մասին» որոշմամբ, ի թիվս այլոց, Ա.Սողոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ։
3. Հիշյալ որոշման դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել Ա.Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանը, որը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ` նաև Վերաքննիչ դատարան) 2017 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշմամբ մերժվել է։
4. Վերաքննիչ դատարանի նշված որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է ներկայացրել Ա.Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանը, որը Վճռաբեկ դատարանի` 2018 թվականի մարտի 30-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ։
4.1. Վճռաբեկ դատարանը 2018 թվականի ապրիլի 18-ին որոշում է կայացրել ամբաստանյալ Ա.Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանի բողոքի վերաբերյալ վարույթը կասեցնելու և ՀՀ սահմանադրական դատարան դիմելու մասին։
5. ՀՀ սահմանադրական դատարանի` 2018 թվականի հունիսի 26-ի թիվ ՍԴՈ-1421 որոշմամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 300-րդ հոդվածն այն մասով, որ չի նախատեսում գործը դատական քննության նախապատրաստելիս դատարանի կողմից մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ չընտրելու և կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցի քննությանը մեղադրյալի և (կամ) նրա պաշտպանի մասնակցության հնարավորություն, ճանաչվել է ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 5-րդ մասին, 63-րդ հոդվածի 1-ին մասին, 75-րդ և 81-րդ հոդվածներին հակասող և անվավեր:
6. Վճռաբեկ դատարանի` 2018 թվականի հուլիսի 2-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Ա.Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանի բողոքի վերաբերյալ վարույթը վերսկսվել է։
Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
7. 2017 թվականի հոկտեմբերի 3-ին Առաջին ատյանի դատարանում ստացվել է ամբաստանյալ Ա.Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանի միջնորդությունը, որով վերջինս, ի թիվս այլոց, խնդրել է իրենց մասնակից դարձնել Ա.Սողոյանի խափանման միջոցի հարցի քննությանը, քանի որ այդ կապակցությամբ պետք է ներկայացնեն իրենց դիրքորոշումը հիմնավորող մի շարք փաստարկներ (1)։
8. Առաջին ատյանի դատարանը, 2017 թվականի հոկտեմբերի 6-ի` «Քրեական գործը դատական քննության նշանակելու մասին» որոշմամբ մերժելով պաշտպանի միջնորդությունը, ընդգծել է. «(...) [Ա]յն անհիմն է և ենթակա է մերժման, քանի որ շարունակում են առկա լինել մեղադրյալ Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու հիմքերը, այդ իսկ պատճառով գտնում եմ, որ Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը պետք է մնա անփոփոխ, քանի որ չի վերացել նշված խափանման միջոցի կիրառման անհրաժեշտությունը (...)» (2):
9. Վերաքննիչ դատարանը, մերժելով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը, պատճառաբանել է. «(…) [Հ]աշվի առնելով ամբաստանյալին մեղսագրվող հակաօրինական արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այդ արարքի համար ՀՀ քրեական օրենքով հնարավոր սպառնացող պատժի խստությունը, ինչպես նաև քրեական գործի փաստական հանգամանքները, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դեռևս շարունակում են առկա լինել Արմեն Սողոյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու և նրան կալանքի տակ պահելու ժամկետը ըստ էության երկարացնելու հիմքերն ու պայմանները, ինչն էլ հիմք է հանդիսանում վերաքննիչ բողոքը` Արմեն Սողոյանին կալանքից ազատելու պահանջի մասով, մերժելու համար։
(...)
(...) Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, այլընտրանքային երաշխիքն ի զորու չէ կանխել Արմեն Սողոյանի ոչ իրավաչափ վարքագիծը նրան ազատ արձակելու դեպքում, քանի որ չեն վերացել կալանավորման կիրառման և կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը, որպիսի պայմաններում պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի պահանջը` գրավի կիրառման թույլատրելիության մասով, նույնպես ենթակա է մերժման։
(...)
Անդրադառնալով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի այն փաստարկին, որ [Առաջին ատյանի] դատարանի կողմից խախտվել է Եվրոպական կոնվենցիայի 5 հոդվածի 3-րդ կետի դրույթը, քանի որ վիճարկվող որոշումը կայացրել է առանց պաշտպանական կողմի ներկայությունը ապահովելու, Վերաքննիչ դատարանը գալիս է եզրահանգման, որ այն անհիմն է (...)։
(...)
[ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 293-րդ] հոդվածի վերլուծությամբ ակնհայտ է, որ դատական քննություն նշանակելու մասին որոշումը կայացվում է առանց դատական նիստ հրավիրելու և կողմերի ներկայությունը ապահովելու, ուստի [Առաջին ատյանի] դատարանը գործել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված ընթացակարգով։
Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքի մյուս փաստարկին այն մասին, որ դատավարության որևէ սուբյեկտ չի միջնորդել, որպեսզի Արմեն Սողոյանի նկատմամբ կիրառված կալանքը երկարաձգվի և Դատարանը, առանց մեղադրանքի կողմի միջնորդության, որոշում է կայացրել Ա.Սողոյանին կալանքի տակ պահելն անորոշ ժամկետով երկարացնելու մասին, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ այն նույնպես անհիմն է, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 293-րդ հոդվածի` [Առաջին ատյանի] դատարանը, դատական քննություն նշանակելու մասին որոշում կայացնելիս, պարտավոր է լուծել խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու կամ ընտրելու հարցը։
(...) [Դ]ատական ստուգման արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Դատարանի կողմից թույլ չի տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի, ինչպես նաև ՀՀ Սահմանադրությամբ, ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրությամբ, Եվրոպական կոնվենցիայով, Վճռաբեկ և Եվրոպական դատարանների նախադեպային որոշումներով արտահայտած իրավական դրույթների խախտումներ, ուստի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու և [Առաջին ատյանի] դատարանի 06.10.2017թ. որոշումը բեկանելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան (...)» (3)։
10. Վճռաբեկ դատարանը, ամբաստանյալ Ա.Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանի բողոքի վերաբերյալ վարույթը կասեցնելով և ՀՀ սահմանադրական դատարան դիմելով, իր` 2018 թվականի ապրիլի 18-ի դատական ակտում արձանագրել է հետևյալը. «(...) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 300-րդ հոդվածը, այնքանով, որքանով գործը դատական քննության նախապատրաստելու փուլում չի նախատեսում կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ այն ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցի քննարկումը մեղադրյալի կամ նրա պաշտպանի մասնակցությամբ դատական նիստով կատարելու կարգ, խախտում է անձի ազատության իրավունքը` անհապաղ դատարանի առջև կանգնելու և իրեն ազատությունից զրկելու իրավաչափությունը վիճարկելու իրավունքների տեսանկյունից։
Նման պայմաններում նկատի ունենալով, որ սույն գործով կիրառման է ենթակա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 300-րդ հոդվածը, որը Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ հակասում է ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 4-րդ և 5-րդ մասերին, իսկ սահմանադրական արդարադատությունն իրականացնում է ՀՀ սահմանադրական դատարանը, ուստի Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում սույն բողոքի վերաբերյալ վարույթը կասեցնել և դիմել ՀՀ սահմանադրական դատարան` կիրառման ենթակա նորմի՝ ՀՀ Սահմանադրությանը համապատասխանության հարցը որոշելու նպատակով (...)» (4):
11. 2018 թվականի փետրվարի 5-ին ամբաստանյալ Ա.Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանը միջնորդություն է ներկայացրել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` խնդրելով վերացնել ամբաստանյալ Ա.Սողոյանի նկատմամբ կալանավորման ձևով ընտրված խափանման միջոցը` անհրաժեշտության դեպքում նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրելով միջնորդության մեջ նշված անձանց անձնական երաշխավորությունը, կամ որոշում կայացնել կալանքը գրավով փոխարինելու մասին` ճանաչելով գրավի կիրառումը թույլատրելի և սահմանելով գրավի ողջամիտ չափ։
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը, 2018 թվականի փետրվարի 5-ի դատական նիստում պաշտպանության և մեղադրանքի կողմերի մասնակցությամբ քննելով Ա.Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանի միջնորդությունը, նույն օրվա որոշմամբ մերժել է այն:
Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
12. Բողոքի հեղինակը գտել է, որ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականության մասին Առաջին ատյանի դատարանն առհասարակ որևէ պատճառաբանություն չի մատնանշել, իսկ ինչ վերաբերում է Վերաքննիչ դատարանին, ապա վերջինս հղում է արել բացառապես Ա.Սողոյանին վերագրվող հանցագործության ծանրության աստիճանին և հնարավոր պատժի խստությանը։ Այսպիսով, ըստ բողոքաբերի` Վերաքննիչ դատարանը կոպիտ և ակնհայտ ձևով խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի պահանջները։
Ի հիմնավորումն վերոնշյալի` բողոք բերած անձը նշել է, որ դատարանները լիովին անտեսել են այն հանգամանքը, որ գործի քննությունը տևում է արդեն շուրջ տասն ամիս, և այս ընթացքում Ա.Սողոյանի կողմից քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը չէր կարող մնալ նույն մակարդակի վրա, որքան քննության սկզբնական փուլում։ Ըստ բողոքաբերի` դատարանները վերաբերելի և բավարար ապացույցների (նյութերի) մատնանշմամբ պետք է ցույց տային, թե ինչու են համարում, որ քննության այս փուլում դեռևս բարձր է Ա.Սողոյանի կողմից քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը։ Նման վերլուծություն դատարանների կողմից չի կատարվել, և նման հիմնավորումներ քննարկվող որոշումների մեջ առկա չեն, ինչպես նաև քննարկվող որոշումների մեջ ոչ մի նշում չկա այն մասին, որ վերլուծվել են ու հաշվի են առնվել Ա.Սողոյանի անձին կամ նրա դրսևորած վարքագծին վերաբերող հանգամանքները։
12.1. Բացի այդ, ըստ բողոքի հեղինակի` վերը նշված որոշումն առանց ամբաստանյալի ու նրա պաշտպանի կայացնելով` Առաջին ատյանի դատարանն ուղղակիորեն խախտել է Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ կետի պահանջները։ Վերաքննիչ դատարանը չի համաձայնել այս փաստարկին` նշելով, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 293-րդ հոդվածը չի նախատեսում մեղադրյալի կամ նրա պաշտպանի մասնակցությունը գործը դատական քննության նշանակելու մասին որոշում կայացնելու փուլում` դրանով իսկ կոպտորեն խախտելով ՀՀ Սահմանադրության 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջները։
Բացի այդ, բողոք բերած անձը գտել է, որ տվյալ դեպքում դատավարության որևէ սուբյեկտ չի միջնորդել, որպեսզի Ա.Սողոյանի նկատմամբ կիրառված կալանքը երկարաձգվի։ Առաջին ատյանի դատարանը, առանց մեղադրանքի կողմի միջնորդության, որոշում է կայացրել Ա.Սողոյանին կալանքի տակ պահելն անորոշ ժամկետով երկարացնելու մասին, ինչը նշանակում է, որ ընթացակարգը, որի արդյունքում այդ որոշումը կայացվել է, չի եղել մրցակցային։ Այս փաստարկի վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանը կրկին դիրքորոշում է արտահայտել, որ այն հակասում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 293-րդ հոդվածին, որով նախատեսված է, որ գործը դատական քննության նշանակելիս դատարանը պարտավոր է լուծել խափանման միջոցի հարցը` առանց որևէ սուբյեկտի միջնորդության։ Այս դեպքում ևս, ըստ բողոքի հեղինակի, Վերաքննիչ դատարանը Եվրոպական կոնվենցիայի և ներպետական օրենսդրության միջև առկա հակասությունների պայմաններում առավելությունը տվել է ներպետական օրենսդրությանը` կրկին խախտելով ՀՀ Սահմանադրության 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջը։
13. Վերոգրյալի հիման վրա` բողոքաբերը խնդրել է կալանքը որպես խափանման միջոց վերացնել և Ա.Սողոյանին ազատել կալանքից կամ Առաջին ատյանի դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 6-ի որոշումը` խափանման միջոցին վերաբերող մասով, ինչպես նաև Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշումը բեկանել ու փոփոխել. գրավի կիրառումը ճանաչել թույլատրելի և որոշում կայացնել Ա.Սողոյանին կալանքից գրավով ազատելու մասին` սահմանելով գրավի ողջամիտ չափ։
Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
14. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. հիմնավո՞ր է արդյոք Վերաքննիչ դատարանի այն եզրահանգումը, որ դատական քննության նշանակելու մասին որոշման կայացումը, առանց դատական նիստ հրավիրելու և կողմերի ներկայությունն ապահովելու, չի խախտում ՀՀ Սահմանադրությամբ և Եվրոպական կոնվենցիայով երաշխավորված անձի իրավունքները:
15. Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ ՀՀ սահմանադրական դատարանի` 2018 թվականի հունիսի 26-ի թիվ ՍԴՈ-1421 որոշմամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 300-րդ հոդվածն այն մասով, որ չի նախատեսում գործը դատական քննության նախապատրաստելիս դատարանի կողմից մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ չընտրելու և կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցի քննությանը մեղադրյալի և (կամ) նրա պաշտպանի մասնակցության հնարավորություն, ճանաչվել է ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 5-րդ մասին, 63-րդ հոդվածի 1-ին մասին, 75-րդ և 81-րդ հոդվածներին հակասող և անվավեր:
Մասնավորապես, ՀՀ սահմանադրական դատարանն արձանագրել է հետևյալը. «(…) [Գ]ործը դատական քննության նախապատրաստելու շրջանակներում դատարանի կողմից առանց մեղադրյալի և/կամ նրա պաշտպանի մասնակցության մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ չընտրելու, կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցը քննելու ժամանակ, մասնավորապես, անձնական ազատության, արդար դատաքննության իրավունքների, քրեական դատավարության ընթացքում մրցակցության սկզբունքի ապահովման օրենսդրական երաշխիքներ նախատեսված չեն:
(…)
Սահմանադրական դատարանը, կարևորելով անձի արդար դատաքննության իրավունքի երաշխավորումը, միաժամանակ գտնում է, որ գործը դատական քննության նախապատրաստելու փուլում դատարանի կողմից կալանքի որպես խափանման միջոցի վերաբերյալ հարցի քննության ընթացքում պետք է ապահովել ինչպես պաշտպանության, այնպես էլ՝ մեղադրանքի կողմի մասնակցությունը` ելնելով քրեական դատավարության ընթացքում մրցակցության սկզբունքի ապահովման անհրաժեշտությունից:
(…)
Սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ գործը դատական քննության նախապատրաստելու փուլում դատարանն իր նախաձեռնությամբ մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ չընտրելու, կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցը որոշելիս չի կարող ազատվել կողմերի կարծիքը լսելու պարտականությունից, և կողմերը չեն կարող զրկված լինել իրենց դիրքորոշումները ներկայացնելու հնարավորությունից: Հակառակ պարագայում՝ այն կարող է պարունակել վտանգ, որ դատարանն իր վրա է վերցնում մեղադրանքի կամ պաշտպանության գործառույթներ: Բացի դրանից, դատարանը զրկվում է հարցը բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննելու փաստացի հնարավորությունից, որի երաշխավորման կարևոր նախապայման է նաև կողմերի կարծիքները, փաստարկները, դիրքորոշումները լսելը: Սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ անձնական ազատության սահմանադրական իրավունքի սահմանափակումն իրավաչափ է միայն դատարանի որոշմամբ, որն ընդունվել է դատական նիստում՝ դատարանի կողմից կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, ինչպես նաև ընտրված կալանքի հիմքերի և հիմնավորումների համակողմանի և անաչառ քննության, այդ թվում՝ մեղադրյալի և (կամ) նրա պաշտպանի՝ իր դիրքորոշումը դատարանին ներկայացնելու հնարավորության առկայության դեպքում:
Ելնելով վերոգրյալից՝ Սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ սույն գործով վիճարկվող իրավակարգավորումն այն մասով, որ չի նախատեսում գործը դատական քննության նախապատրաստելիս դատարանի կողմից մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ չընտրելու և կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցի քննությանը մեղադրյալի և (կամ) նրա պաշտպանի մասնակցության հնարավորություն, չի ապահովում անձի՝ դատարանի կողմից լսվելու սահմանադրական իրավունքի իրացումը՝ օրենքով սահմանված կարգով: Հետևաբար այն չի համապատասխանում նաև արդար դատաքննության չափանիշներին:
(…)
[Գ]ործը դատական քննության նախապատրաստելու փուլում վիճարկվող իրավակարգավորման ուժով մեղադրյալի նկատմամբ անձնական ազատության իրավունքի սահմանափակում նախատեսող խափանման միջոցի վերաբերյալ հարցի քննության արդյունքում ընդունվում է որոշում (Օրենսգրքի 293-րդ հոդվածի 2-րդ մաս), որն, ի թիվս այլնի, Օրենսգրքի 65-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 20-րդ կետի, ինչպես նաև Օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի 15-րդ կետի ուժով կարող է բողոքարկվել մեղադրյալի, նրա պաշտպանի կողմից (ինչը և կատարվել է սույն գործում առկա ԵԷԴ/0063/01/17 և ԵԿԴ/0250/01/17 քրեական գործերի շրջանակներում), և այդ բողոքի քննությանն Օրենսգրքի ընդհանուր իրավակարգավորումների շրջանակներում (մասնավորապես, Օրենսգրքի 390 և 418-րդ հոդվածներ) մեղադրյալի և նրա պաշտպանի մասնակցության հնարավորություն նախատեսված է: Ուստիև, Սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ սույն գործով վիճարկվող իրավակարգավորումը խնդրահարույց չէ ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համատեքստում այն առումով, որ Օրենսգրքում, մասնավորապես, առկա են կալանքի՝ որպես խափանման միջոցի վերաբերյալ հարցի քննության արդյունքում ընդունված որոշման դատական բողոքարկման (ստուգման) օրենսդրական երաշխիքներ:
(…)
Ելնելով վերոգրյալից` Սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ սույն գործով վիճարկվող իրավակարգավորումն այն մասով, որը չի նախատեսում գործը դատական քննության նախապատրաստելիս դատարանի կողմից մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ չընտրելու և կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցի քննությանը մեղադրյալի և (կամ) նրա պաշտպանի մասնակցության հնարավորություն, համահունչ չէ ՀՀ վավերացրած` մարդու իրավունքների վերաբերյալ միջազգային պայմանագրերի հիման վրա գործող մարմինների պրակտիկայի շրջանակներում ձևավորված անձնական ազատության իրավունքի սահմանափակման չափորոշիչներին (…):
(…)
Ելնելով մարդու հիմնական իրավունքների անմիջական գործողության սահմանադրական պահանջից, ինչպես նաև դատարանի կողմից կալանքի՝ որպես խափանման միջոցի, ընտրության և հիմնավորվածության հարցի քննության քրեադատավարական ընթացակարգերի օրենսդրական կարգավորումների ընդհանուր տրամաբանությունից` Սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ մինչև ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից համապատասխան իրավակարգավորումներ սահմանելը դատական պրակտիկան պետք է առաջնորդվի այն մոտեցմամբ, որ քրեական գործը դատական քննության նախապատրաստելիս դատարանի կողմից մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ չընտրելու և կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցի քննությանը պետք է ապահովվի, մասնավորապես, մեղադրյալի և (կամ) նրա պաշտպանի մասնակցության հնարավորությունը (ինչպես նախատեսված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի, մասնավորապես, 285-րդ և 312-րդ հոդվածներով)՝ առաջնորդվելով անձնական ազատության իրավունքի, արդար դատաքննության բաղադրատարր հանդիսացող լսվելու իրավունքի լիարժեք և արդյունավետ իրացման, քրեական դատավարության ընթացքում մրցակցության սկզբունքի ապահովման անհրաժեշտությամբ» (5)։
15.1. Ամփոփելով ՀՀ սահմանադրական դատարանի վերոնշյալ որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ այն պայմաններում, երբ գործը դատական քննության նախապատրաստելու շրջանակներում դատարանի կողմից մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ չընտրելու, կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցը քննարկվում է առանց մեղադրյալի կամ նրա պաշտպանի մասնակցության, չեն ապահովվում անձի անձնական ազատության, արդար դատաքննության իրավունքների, քրեական դատավարության ընթացքում մրցակցության սկզբունքի ապահովման օրենսդրական երաշխիքները:
Հետևաբար, ելնելով ազատության, արդար դատաքննության բաղադրատարր հանդիսացող լսվելու իրավունքի լիարժեք և արդյունավետ իրացման, քրեական դատավարության ընթացքում մրցակցության սկզբունքի ապահովման անհրաժեշտությունից` քրեական գործը դատական քննության նախապատրաստելիս դատարանի կողմից մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ չընտրելու և կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցի քննությանը մեղադրյալի և (կամ) նրա պաշտպանի մասնակցության հնարավորությունը պետք է ապահովվի:
16. Սույն գործի փաստերից հետևում է, որ 2017 թվականի հոկտեմբերի 3-ին, մինչև Առաջին ատյանի դատարանի կողմից քրեական գործը դատաքննության նշանակելու մասին որոշում կայացնելը, Ա.Սողոյանի պաշտպանը միջնորդություն է ներկայացրել նրա խափանման միջոցի հարցի քննությանն իրենց մասնակից դարձնելու մասին (6)։ 2017 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Առաջին ատյանի դատարանը գործը դատական քննության նախապատրաստելու փուլում քրեական գործը դատական քննության նշանակելու մասին որոշմամբ լուծել է նաև Ա.Սողոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքը հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցը և գտնելով, որ այն հիմնավոր է, կայացրել է ընտրված խափանման միջոցն անփոփոխ թողնելու վերաբերյալ որոշում (7)։ Վերաքննիչ դատարանն իր հերթին, մերժելով վերաքննիչ բողոքը, գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չեն տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի, ինչպես նաև ՀՀ Սահմանադրությամբ, ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրությամբ, Եվրոպական կոնվենցիայով, Վճռաբեկ և Եվրոպական դատարանների նախադեպային որոշումներով արտահայտված իրավական դրույթների խախտումներ (8):
17. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 15-15.1-րդ կետերում արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 300-րդ հոդվածն, այնքանով, որքանով գործը դատական քննության նախապատրաստելու փուլում չի նախատեսում կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ այն ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցի քննարկումը մեղադրյալի կամ նրա պաշտպանի մասնակցությամբ դատական նիստով կատարելու կարգ, խախտում է անձի ազատության իրավունքը` անհապաղ դատարանի առջև կանգնելու և իրեն ազատությունից զրկելու իրավաչափությունը վիճարկելու իրավունքների տեսանկյունից։
Միևնույն ժամանակ, հիմք ընդունելով ՀՀ սահմանադրական դատարանի դիրքորոշումն առ այն, որ անձնական ազատության սահմանադրական իրավունքի սահմանափակումն իրավաչափ է միայն դատարանի որոշմամբ, որն ընդունվել է դատական նիստում՝ դատարանի կողմից կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, ինչպես նաև ընտրված կալանքի հիմքերի և հիմնավորումների համակողմանի և անաչառ քննության, այդ թվում՝ մեղադրյալի և (կամ) նրա պաշտպանի՝ իր դիրքորոշումը դատարանին ներկայացնելու հնարավորության առկայության դեպքում, Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ սույն գործով վիճարկվող իրավակարգավորումը չի ապահովում նաև անձի՝ դատարանի կողմից լսվելու սահմանադրական իրավունքի իրացումը:
Հետևաբար Վերաքննիչ դատարանի այն եզրահանգումը, որ դատական քննության նշանակելու մասին որոշման կայացումը, առանց դատական նիստ հրավիրելու և կողմերի ներկայությունն ապահովելու, չի խախտում ՀՀ Սահմանադրությամբ և Եվրոպական կոնվենցիայով երաշխավորված անձի իրավունքները, հիմնավոր չէ:
17.1. Անդրադառնալով բողոքաբերի` սույն որոշման 12-րդ կետում մեջբերված այն փաստարկին, որ գործի քննությունը տևում է արդեն շուրջ տասն ամիս, և այդ ընթացքում Ա.Սողոյանի կողմից քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը չէր կարող մնալ նույն մակարդակի վրա, որքան քննության սկզբնական փուլում, հետևաբար պետք է կալանքը` որպես խափանման միջոց, վերացնել և Ա.Սողոյանին ազատել կալանքից կամ գրավի կիրառումը ճանաչել թույլատրելի, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ այն անհիմն է։ Այսպես` Վերաքննիչ դատարանը, գնահատման ենթարկելով գործի փաստական հանգամանքները, ամբաստանյալին մեղսագրվող արարքի վտանգավորության աստիճանը, դրա համար ՀՀ քրեական օրենքով նախատեսված հնարավոր սպառնացող պատժի խստությունը, եկել է հիմնավորված հետևության, որ դեռևս շարունակում են առկա լինել Ա.Սողոյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու հիմքերն ու պայմանները, և որ այլընտրանքային խափանման միջոց գրավի կիրառումը չի կարող կանխել վերջինիս ոչ իրավաչափ վարքագիծը:
18. Այսպիսով, հաշվի առնելով ՀՀ սահմանադրական դատարանի` թիվ ՍԴՈ-1421 որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ ստորադաս դատարանները դատական ակտեր կայացնելիս թույլ են տվել սույն որոշման 17-րդ կետում արձանագրված դատավարական իրավունքի խախտումներ: Թեև թույլ տրված համապատասխան խախտումներին` Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ սույն որոշման 11-րդ կետում մատնանշված փաստական հանգամանքների պայմաններում ստորադաս դատարանների դատական ակտերի բեկանումը չի կարող առաջացնել իրավական հետևանքներ (դրանք, ունենալով ժամանակավոր բնույթ, կորցրել են իրենց իրավաբանական նշանակությունը), ուստիև վճռաբեկ բողոքը պետք է մերժել։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163-րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 403-406-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով, «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 11-րդ հոդվածով՝ Վճռաբեկ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Վճռաբեկ բողոքը մերժել: Ամբաստանյալ Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2017 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշումը թողնել օրինական ուժի մեջ` հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները:
2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում դատական նիստերի դահլիճում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման:
Նախագահող` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ
(1) Տե'ս քրեական գործի հավելված, թերթ 5:
(2) Տե'ս քրեական գործի հավելված, թերթեր 6-7։
(3) Տե'ս քրեական գործի հավելված, թերթեր 157, 159-160:
(4)Տե'ս քրեական գործի հավելված, թերթ 211։
(5)Տե՛ս ՀՀ սահմանադրական դատարանի` 2018 թվականի հունիսի 26-ի թիվ ՍԴՈ-1421 որոշման 4.1-4.4-րդ կետերը:
(6)Տե'ս սույն որոշման 7-րդ կետը:
(7) Տե'ս սույն որոշման 8-րդ կետը:
(8) Տե'ս սույն որոշման 9-րդ կետը:
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Հայաստանի Հանրապետության
վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում
Գործ թիվ ԵԿԴ/0250/01/17
Նախագահող դատավոր` Կ.Ղազարյան
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)
նախագահությամբ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ` դատավորներ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Մ.ԱՎԱԳՅԱՆԻ
2018 թվականի հուլիսի 20-ին ք.Երևանում
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2017 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշման դեմ Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանի վճռաբեկ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետով, այն բանի համար, որ նա, զբաղեցնելով ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության աշխատակազմի ՀՀ բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալության պետի պաշտոնը, մշտապես իրականացնելով կազմակերպատնօրինչական, վարչատնտեսական գործառույթներ և «Հանրային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքի ուժով հանդիսանալով պաշտոնատար անձ, Երևանի Կոմիտասի 49/4 շենքի 11-րդ հարկում և Երևան քաղաքի Արմենակյան փողոցի 129 հասցեում գտնվող աշխատասենյակներում ընդունել է Ժաննա Հովհաննիսյանին և իրեն ենթակա ԲՍՓ հանձնաժողովների մնացած նախագահներին ու խախտելով «Հանրային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածով սահմանված արգելքը` մեկ միասնական դիտավորությամբ նրանցից ստացել է առանձնապես խոշոր չափերով` ընդհանուր առմամբ 1.528.600 դրամին համարժեք կաշառք։
Քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ` նաև Առաջին ատյանի դատարան)։
2. Առաջին ատյանի դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 6-ի` «Քրեական գործը դատական քննության նշանակելու մասին» որոշմամբ, ի թիվս այլոց, Ա.Սողոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ։
3. Հիշյալ որոշման դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել Ա.Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանը, որը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ` նաև Վերաքննիչ դատարան) 2017 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշմամբ մերժվել է։
4. Վերաքննիչ դատարանի նշված որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է ներկայացրել Ա.Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանը, որը Վճռաբեկ դատարանի` 2018 թվականի մարտի 30-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ։
4.1. Վճռաբեկ դատարանը 2018 թվականի ապրիլի 18-ին որոշում է կայացրել ամբաստանյալ Ա.Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանի բողոքի վերաբերյալ վարույթը կասեցնելու և ՀՀ սահմանադրական դատարան դիմելու մասին։
5. ՀՀ սահմանադրական դատարանի` 2018 թվականի հունիսի 26-ի թիվ ՍԴՈ-1421 որոշմամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 300-րդ հոդվածն այն մասով, որ չի նախատեսում գործը դատական քննության նախապատրաստելիս դատարանի կողմից մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ չընտրելու և կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցի քննությանը մեղադրյալի և (կամ) նրա պաշտպանի մասնակցության հնարավորություն, ճանաչվել է ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 5-րդ մասին, 63-րդ հոդվածի 1-ին մասին, 75-րդ և 81-րդ հոդվածներին հակասող և անվավեր:
6. Վճռաբեկ դատարանի` 2018 թվականի հուլիսի 2-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Ա.Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանի բողոքի վերաբերյալ վարույթը վերսկսվել է։
Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
7. 2017 թվականի հոկտեմբերի 3-ին Առաջին ատյանի դատարանում ստացվել է ամբաստանյալ Ա.Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանի միջնորդությունը, որով վերջինս, ի թիվս այլոց, խնդրել է իրենց մասնակից դարձնել Ա.Սողոյանի խափանման միջոցի հարցի քննությանը, քանի որ այդ կապակցությամբ պետք է ներկայացնեն իրենց դիրքորոշումը հիմնավորող մի շարք փաստարկներ (1)։
8. Առաջին ատյանի դատարանը, 2017 թվականի հոկտեմբերի 6-ի` «Քրեական գործը դատական քննության նշանակելու մասին» որոշմամբ մերժելով պաշտպանի միջնորդությունը, ընդգծել է. «(...) [Ա]յն անհիմն է և ենթակա է մերժման, քանի որ շարունակում են առկա լինել մեղադրյալ Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու հիմքերը, այդ իսկ պատճառով գտնում եմ, որ Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը պետք է մնա անփոփոխ, քանի որ չի վերացել նշված խափանման միջոցի կիրառման անհրաժեշտությունը (...)» (2):
9. Վերաքննիչ դատարանը, մերժելով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը, պատճառաբանել է. «(…) [Հ]աշվի առնելով ամբաստանյալին մեղսագրվող հակաօրինական արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այդ արարքի համար ՀՀ քրեական օրենքով հնարավոր սպառնացող պատժի խստությունը, ինչպես նաև քրեական գործի փաստական հանգամանքները, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դեռևս շարունակում են առկա լինել Արմեն Սողոյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու և նրան կալանքի տակ պահելու ժամկետը ըստ էության երկարացնելու հիմքերն ու պայմանները, ինչն էլ հիմք է հանդիսանում վերաքննիչ բողոքը` Արմեն Սողոյանին կալանքից ազատելու պահանջի մասով, մերժելու համար։
(...)
(...) Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, այլընտրանքային երաշխիքն ի զորու չէ կանխել Արմեն Սողոյանի ոչ իրավաչափ վարքագիծը նրան ազատ արձակելու դեպքում, քանի որ չեն վերացել կալանավորման կիրառման և կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը, որպիսի պայմաններում պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի պահանջը` գրավի կիրառման թույլատրելիության մասով, նույնպես ենթակա է մերժման։
(...)
Անդրադառնալով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի այն փաստարկին, որ [Առաջին ատյանի] դատարանի կողմից խախտվել է Եվրոպական կոնվենցիայի 5 հոդվածի 3-րդ կետի դրույթը, քանի որ վիճարկվող որոշումը կայացրել է առանց պաշտպանական կողմի ներկայությունը ապահովելու, Վերաքննիչ դատարանը գալիս է եզրահանգման, որ այն անհիմն է (...)։
(...)
[ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 293-րդ] հոդվածի վերլուծությամբ ակնհայտ է, որ դատական քննություն նշանակելու մասին որոշումը կայացվում է առանց դատական նիստ հրավիրելու և կողմերի ներկայությունը ապահովելու, ուստի [Առաջին ատյանի] դատարանը գործել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված ընթացակարգով։
Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքի մյուս փաստարկին այն մասին, որ դատավարության որևէ սուբյեկտ չի միջնորդել, որպեսզի Արմեն Սողոյանի նկատմամբ կիրառված կալանքը երկարաձգվի և Դատարանը, առանց մեղադրանքի կողմի միջնորդության, որոշում է կայացրել Ա.Սողոյանին կալանքի տակ պահելն անորոշ ժամկետով երկարացնելու մասին, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ այն նույնպես անհիմն է, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 293-րդ հոդվածի` [Առաջին ատյանի] դատարանը, դատական քննություն նշանակելու մասին որոշում կայացնելիս, պարտավոր է լուծել խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու կամ ընտրելու հարցը։
(...) [Դ]ատական ստուգման արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Դատարանի կողմից թույլ չի տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի, ինչպես նաև ՀՀ Սահմանադրությամբ, ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրությամբ, Եվրոպական կոնվենցիայով, Վճռաբեկ և Եվրոպական դատարանների նախադեպային որոշումներով արտահայտած իրավական դրույթների խախտումներ, ուստի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու և [Առաջին ատյանի] դատարանի 06.10.2017թ. որոշումը բեկանելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան (...)» (3)։
10. Վճռաբեկ դատարանը, ամբաստանյալ Ա.Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանի բողոքի վերաբերյալ վարույթը կասեցնելով և ՀՀ սահմանադրական դատարան դիմելով, իր` 2018 թվականի ապրիլի 18-ի դատական ակտում արձանագրել է հետևյալը. «(...) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 300-րդ հոդվածը, այնքանով, որքանով գործը դատական քննության նախապատրաստելու փուլում չի նախատեսում կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ այն ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցի քննարկումը մեղադրյալի կամ նրա պաշտպանի մասնակցությամբ դատական նիստով կատարելու կարգ, խախտում է անձի ազատության իրավունքը` անհապաղ դատարանի առջև կանգնելու և իրեն ազատությունից զրկելու իրավաչափությունը վիճարկելու իրավունքների տեսանկյունից։
Նման պայմաններում նկատի ունենալով, որ սույն գործով կիրառման է ենթակա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 300-րդ հոդվածը, որը Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ հակասում է ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 4-րդ և 5-րդ մասերին, իսկ սահմանադրական արդարադատությունն իրականացնում է ՀՀ սահմանադրական դատարանը, ուստի Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում սույն բողոքի վերաբերյալ վարույթը կասեցնել և դիմել ՀՀ սահմանադրական դատարան` կիրառման ենթակա նորմի՝ ՀՀ Սահմանադրությանը համապատասխանության հարցը որոշելու նպատակով (...)» (4):
11. 2018 թվականի փետրվարի 5-ին ամբաստանյալ Ա.Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանը միջնորդություն է ներկայացրել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` խնդրելով վերացնել ամբաստանյալ Ա.Սողոյանի նկատմամբ կալանավորման ձևով ընտրված խափանման միջոցը` անհրաժեշտության դեպքում նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրելով միջնորդության մեջ նշված անձանց անձնական երաշխավորությունը, կամ որոշում կայացնել կալանքը գրավով փոխարինելու մասին` ճանաչելով գրավի կիրառումը թույլատրելի և սահմանելով գրավի ողջամիտ չափ։
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը, 2018 թվականի փետրվարի 5-ի դատական նիստում պաշտպանության և մեղադրանքի կողմերի մասնակցությամբ քննելով Ա.Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանի միջնորդությունը, նույն օրվա որոշմամբ մերժել է այն:
Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
12. Բողոքի հեղինակը գտել է, որ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականության մասին Առաջին ատյանի դատարանն առհասարակ որևէ պատճառաբանություն չի մատնանշել, իսկ ինչ վերաբերում է Վերաքննիչ դատարանին, ապա վերջինս հղում է արել բացառապես Ա.Սողոյանին վերագրվող հանցագործության ծանրության աստիճանին և հնարավոր պատժի խստությանը։ Այսպիսով, ըստ բողոքաբերի` Վերաքննիչ դատարանը կոպիտ և ակնհայտ ձևով խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի պահանջները։
Ի հիմնավորումն վերոնշյալի` բողոք բերած անձը նշել է, որ դատարանները լիովին անտեսել են այն հանգամանքը, որ գործի քննությունը տևում է արդեն շուրջ տասն ամիս, և այս ընթացքում Ա.Սողոյանի կողմից քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը չէր կարող մնալ նույն մակարդակի վրա, որքան քննության սկզբնական փուլում։ Ըստ բողոքաբերի` դատարանները վերաբերելի և բավարար ապացույցների (նյութերի) մատնանշմամբ պետք է ցույց տային, թե ինչու են համարում, որ քննության այս փուլում դեռևս բարձր է Ա.Սողոյանի կողմից քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը։ Նման վերլուծություն դատարանների կողմից չի կատարվել, և նման հիմնավորումներ քննարկվող որոշումների մեջ առկա չեն, ինչպես նաև քննարկվող որոշումների մեջ ոչ մի նշում չկա այն մասին, որ վերլուծվել են ու հաշվի են առնվել Ա.Սողոյանի անձին կամ նրա դրսևորած վարքագծին վերաբերող հանգամանքները։
12.1. Բացի այդ, ըստ բողոքի հեղինակի` վերը նշված որոշումն առանց ամբաստանյալի ու նրա պաշտպանի կայացնելով` Առաջին ատյանի դատարանն ուղղակիորեն խախտել է Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ կետի պահանջները։ Վերաքննիչ դատարանը չի համաձայնել այս փաստարկին` նշելով, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 293-րդ հոդվածը չի նախատեսում մեղադրյալի կամ նրա պաշտպանի մասնակցությունը գործը դատական քննության նշանակելու մասին որոշում կայացնելու փուլում` դրանով իսկ կոպտորեն խախտելով ՀՀ Սահմանադրության 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջները։
Բացի այդ, բողոք բերած անձը գտել է, որ տվյալ դեպքում դատավարության որևէ սուբյեկտ չի միջնորդել, որպեսզի Ա.Սողոյանի նկատմամբ կիրառված կալանքը երկարաձգվի։ Առաջին ատյանի դատարանը, առանց մեղադրանքի կողմի միջնորդության, որոշում է կայացրել Ա.Սողոյանին կալանքի տակ պահելն անորոշ ժամկետով երկարացնելու մասին, ինչը նշանակում է, որ ընթացակարգը, որի արդյունքում այդ որոշումը կայացվել է, չի եղել մրցակցային։ Այս փաստարկի վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանը կրկին դիրքորոշում է արտահայտել, որ այն հակասում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 293-րդ հոդվածին, որով նախատեսված է, որ գործը դատական քննության նշանակելիս դատարանը պարտավոր է լուծել խափանման միջոցի հարցը` առանց որևէ սուբյեկտի միջնորդության։ Այս դեպքում ևս, ըստ բողոքի հեղինակի, Վերաքննիչ դատարանը Եվրոպական կոնվենցիայի և ներպետական օրենսդրության միջև առկա հակասությունների պայմաններում առավելությունը տվել է ներպետական օրենսդրությանը` կրկին խախտելով ՀՀ Սահմանադրության 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջը։
13. Վերոգրյալի հիման վրա` բողոքաբերը խնդրել է կալանքը որպես խափանման միջոց վերացնել և Ա.Սողոյանին ազատել կալանքից կամ Առաջին ատյանի դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 6-ի որոշումը` խափանման միջոցին վերաբերող մասով, ինչպես նաև Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշումը բեկանել ու փոփոխել. գրավի կիրառումը ճանաչել թույլատրելի և որոշում կայացնել Ա.Սողոյանին կալանքից գրավով ազատելու մասին` սահմանելով գրավի ողջամիտ չափ։
Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
14. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. հիմնավո՞ր է արդյոք Վերաքննիչ դատարանի այն եզրահանգումը, որ դատական քննության նշանակելու մասին որոշման կայացումը, առանց դատական նիստ հրավիրելու և կողմերի ներկայությունն ապահովելու, չի խախտում ՀՀ Սահմանադրությամբ և Եվրոպական կոնվենցիայով երաշխավորված անձի իրավունքները:
15. Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ ՀՀ սահմանադրական դատարանի` 2018 թվականի հունիսի 26-ի թիվ ՍԴՈ-1421 որոշմամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 300-րդ հոդվածն այն մասով, որ չի նախատեսում գործը դատական քննության նախապատրաստելիս դատարանի կողմից մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ չընտրելու և կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցի քննությանը մեղադրյալի և (կամ) նրա պաշտպանի մասնակցության հնարավորություն, ճանաչվել է ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 5-րդ մասին, 63-րդ հոդվածի 1-ին մասին, 75-րդ և 81-րդ հոդվածներին հակասող և անվավեր:
Մասնավորապես, ՀՀ սահմանադրական դատարանն արձանագրել է հետևյալը. «(…) [Գ]ործը դատական քննության նախապատրաստելու շրջանակներում դատարանի կողմից առանց մեղադրյալի և/կամ նրա պաշտպանի մասնակցության մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ չընտրելու, կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցը քննելու ժամանակ, մասնավորապես, անձնական ազատության, արդար դատաքննության իրավունքների, քրեական դատավարության ընթացքում մրցակցության սկզբունքի ապահովման օրենսդրական երաշխիքներ նախատեսված չեն:
(…)
Սահմանադրական դատարանը, կարևորելով անձի արդար դատաքննության իրավունքի երաշխավորումը, միաժամանակ գտնում է, որ գործը դատական քննության նախապատրաստելու փուլում դատարանի կողմից կալանքի որպես խափանման միջոցի վերաբերյալ հարցի քննության ընթացքում պետք է ապահովել ինչպես պաշտպանության, այնպես էլ՝ մեղադրանքի կողմի մասնակցությունը` ելնելով քրեական դատավարության ընթացքում մրցակցության սկզբունքի ապահովման անհրաժեշտությունից:
(…)
Սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ գործը դատական քննության նախապատրաստելու փուլում դատարանն իր նախաձեռնությամբ մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ չընտրելու, կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցը որոշելիս չի կարող ազատվել կողմերի կարծիքը լսելու պարտականությունից, և կողմերը չեն կարող զրկված լինել իրենց դիրքորոշումները ներկայացնելու հնարավորությունից: Հակառակ պարագայում՝ այն կարող է պարունակել վտանգ, որ դատարանն իր վրա է վերցնում մեղադրանքի կամ պաշտպանության գործառույթներ: Բացի դրանից, դատարանը զրկվում է հարցը բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննելու փաստացի հնարավորությունից, որի երաշխավորման կարևոր նախապայման է նաև կողմերի կարծիքները, փաստարկները, դիրքորոշումները լսելը: Սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ անձնական ազատության սահմանադրական իրավունքի սահմանափակումն իրավաչափ է միայն դատարանի որոշմամբ, որն ընդունվել է դատական նիստում՝ դատարանի կողմից կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, ինչպես նաև ընտրված կալանքի հիմքերի և հիմնավորումների համակողմանի և անաչառ քննության, այդ թվում՝ մեղադրյալի և (կամ) նրա պաշտպանի՝ իր դիրքորոշումը դատարանին ներկայացնելու հնարավորության առկայության դեպքում:
Ելնելով վերոգրյալից՝ Սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ սույն գործով վիճարկվող իրավակարգավորումն այն մասով, որ չի նախատեսում գործը դատական քննության նախապատրաստելիս դատարանի կողմից մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ չընտրելու և կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցի քննությանը մեղադրյալի և (կամ) նրա պաշտպանի մասնակցության հնարավորություն, չի ապահովում անձի՝ դատարանի կողմից լսվելու սահմանադրական իրավունքի իրացումը՝ օրենքով սահմանված կարգով: Հետևաբար այն չի համապատասխանում նաև արդար դատաքննության չափանիշներին:
(…)
[Գ]ործը դատական քննության նախապատրաստելու փուլում վիճարկվող իրավակարգավորման ուժով մեղադրյալի նկատմամբ անձնական ազատության իրավունքի սահմանափակում նախատեսող խափանման միջոցի վերաբերյալ հարցի քննության արդյունքում ընդունվում է որոշում (Օրենսգրքի 293-րդ հոդվածի 2-րդ մաս), որն, ի թիվս այլնի, Օրենսգրքի 65-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 20-րդ կետի, ինչպես նաև Օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի 15-րդ կետի ուժով կարող է բողոքարկվել մեղադրյալի, նրա պաշտպանի կողմից (ինչը և կատարվել է սույն գործում առկա ԵԷԴ/0063/01/17 և ԵԿԴ/0250/01/17 քրեական գործերի շրջանակներում), և այդ բողոքի քննությանն Օրենսգրքի ընդհանուր իրավակարգավորումների շրջանակներում (մասնավորապես, Օրենսգրքի 390 և 418-րդ հոդվածներ) մեղադրյալի և նրա պաշտպանի մասնակցության հնարավորություն նախատեսված է: Ուստիև, Սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ սույն գործով վիճարկվող իրավակարգավորումը խնդրահարույց չէ ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համատեքստում այն առումով, որ Օրենսգրքում, մասնավորապես, առկա են կալանքի՝ որպես խափանման միջոցի վերաբերյալ հարցի քննության արդյունքում ընդունված որոշման դատական բողոքարկման (ստուգման) օրենսդրական երաշխիքներ:
(…)
Ելնելով վերոգրյալից` Սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ սույն գործով վիճարկվող իրավակարգավորումն այն մասով, որը չի նախատեսում գործը դատական քննության նախապատրաստելիս դատարանի կողմից մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ չընտրելու և կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցի քննությանը մեղադրյալի և (կամ) նրա պաշտպանի մասնակցության հնարավորություն, համահունչ չէ ՀՀ վավերացրած` մարդու իրավունքների վերաբերյալ միջազգային պայմանագրերի հիման վրա գործող մարմինների պրակտիկայի շրջանակներում ձևավորված անձնական ազատության իրավունքի սահմանափակման չափորոշիչներին (…):
(…)
Ելնելով մարդու հիմնական իրավունքների անմիջական գործողության սահմանադրական պահանջից, ինչպես նաև դատարանի կողմից կալանքի՝ որպես խափանման միջոցի, ընտրության և հիմնավորվածության հարցի քննության քրեադատավարական ընթացակարգերի օրենսդրական կարգավորումների ընդհանուր տրամաբանությունից` Սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ մինչև ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից համապատասխան իրավակարգավորումներ սահմանելը դատական պրակտիկան պետք է առաջնորդվի այն մոտեցմամբ, որ քրեական գործը դատական քննության նախապատրաստելիս դատարանի կողմից մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ չընտրելու և կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցի քննությանը պետք է ապահովվի, մասնավորապես, մեղադրյալի և (կամ) նրա պաշտպանի մասնակցության հնարավորությունը (ինչպես նախատեսված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի, մասնավորապես, 285-րդ և 312-րդ հոդվածներով)՝ առաջնորդվելով անձնական ազատության իրավունքի, արդար դատաքննության բաղադրատարր հանդիսացող լսվելու իրավունքի լիարժեք և արդյունավետ իրացման, քրեական դատավարության ընթացքում մրցակցության սկզբունքի ապահովման անհրաժեշտությամբ» (5)։
15.1. Ամփոփելով ՀՀ սահմանադրական դատարանի վերոնշյալ որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ այն պայմաններում, երբ գործը դատական քննության նախապատրաստելու շրջանակներում դատարանի կողմից մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ չընտրելու, կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցը քննարկվում է առանց մեղադրյալի կամ նրա պաշտպանի մասնակցության, չեն ապահովվում անձի անձնական ազատության, արդար դատաքննության իրավունքների, քրեական դատավարության ընթացքում մրցակցության սկզբունքի ապահովման օրենսդրական երաշխիքները:
Հետևաբար, ելնելով ազատության, արդար դատաքննության բաղադրատարր հանդիսացող լսվելու իրավունքի լիարժեք և արդյունավետ իրացման, քրեական դատավարության ընթացքում մրցակցության սկզբունքի ապահովման անհրաժեշտությունից` քրեական գործը դատական քննության նախապատրաստելիս դատարանի կողմից մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ չընտրելու և կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցի քննությանը մեղադրյալի և (կամ) նրա պաշտպանի մասնակցության հնարավորությունը պետք է ապահովվի:
16. Սույն գործի փաստերից հետևում է, որ 2017 թվականի հոկտեմբերի 3-ին, մինչև Առաջին ատյանի դատարանի կողմից քրեական գործը դատաքննության նշանակելու մասին որոշում կայացնելը, Ա.Սողոյանի պաշտպանը միջնորդություն է ներկայացրել նրա խափանման միջոցի հարցի քննությանն իրենց մասնակից դարձնելու մասին (6)։ 2017 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Առաջին ատյանի դատարանը գործը դատական քննության նախապատրաստելու փուլում քրեական գործը դատական քննության նշանակելու մասին որոշմամբ լուծել է նաև Ա.Սողոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքը հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցը և գտնելով, որ այն հիմնավոր է, կայացրել է ընտրված խափանման միջոցն անփոփոխ թողնելու վերաբերյալ որոշում (7)։ Վերաքննիչ դատարանն իր հերթին, մերժելով վերաքննիչ բողոքը, գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չեն տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի, ինչպես նաև ՀՀ Սահմանադրությամբ, ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրությամբ, Եվրոպական կոնվենցիայով, Վճռաբեկ և Եվրոպական դատարանների նախադեպային որոշումներով արտահայտված իրավական դրույթների խախտումներ (8):
17. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 15-15.1-րդ կետերում արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 300-րդ հոդվածն, այնքանով, որքանով գործը դատական քննության նախապատրաստելու փուլում չի նախատեսում կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ այն ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցի քննարկումը մեղադրյալի կամ նրա պաշտպանի մասնակցությամբ դատական նիստով կատարելու կարգ, խախտում է անձի ազատության իրավունքը` անհապաղ դատարանի առջև կանգնելու և իրեն ազատությունից զրկելու իրավաչափությունը վիճարկելու իրավունքների տեսանկյունից։
Միևնույն ժամանակ, հիմք ընդունելով ՀՀ սահմանադրական դատարանի դիրքորոշումն առ այն, որ անձնական ազատության սահմանադրական իրավունքի սահմանափակումն իրավաչափ է միայն դատարանի որոշմամբ, որն ընդունվել է դատական նիստում՝ դատարանի կողմից կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, ինչպես նաև ընտրված կալանքի հիմքերի և հիմնավորումների համակողմանի և անաչառ քննության, այդ թվում՝ մեղադրյալի և (կամ) նրա պաշտպանի՝ իր դիրքորոշումը դատարանին ներկայացնելու հնարավորության առկայության դեպքում, Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ սույն գործով վիճարկվող իրավակարգավորումը չի ապահովում նաև անձի՝ դատարանի կողմից լսվելու սահմանադրական իրավունքի իրացումը:
Հետևաբար Վերաքննիչ դատարանի այն եզրահանգումը, որ դատական քննության նշանակելու մասին որոշման կայացումը, առանց դատական նիստ հրավիրելու և կողմերի ներկայությունն ապահովելու, չի խախտում ՀՀ Սահմանադրությամբ և Եվրոպական կոնվենցիայով երաշխավորված անձի իրավունքները, հիմնավոր չէ:
17.1. Անդրադառնալով բողոքաբերի` սույն որոշման 12-րդ կետում մեջբերված այն փաստարկին, որ գործի քննությունը տևում է արդեն շուրջ տասն ամիս, և այդ ընթացքում Ա.Սողոյանի կողմից քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը չէր կարող մնալ նույն մակարդակի վրա, որքան քննության սկզբնական փուլում, հետևաբար պետք է կալանքը` որպես խափանման միջոց, վերացնել և Ա.Սողոյանին ազատել կալանքից կամ գրավի կիրառումը ճանաչել թույլատրելի, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ այն անհիմն է։ Այսպես` Վերաքննիչ դատարանը, գնահատման ենթարկելով գործի փաստական հանգամանքները, ամբաստանյալին մեղսագրվող արարքի վտանգավորության աստիճանը, դրա համար ՀՀ քրեական օրենքով նախատեսված հնարավոր սպառնացող պատժի խստությունը, եկել է հիմնավորված հետևության, որ դեռևս շարունակում են առկա լինել Ա.Սողոյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու հիմքերն ու պայմանները, և որ այլընտրանքային խափանման միջոց գրավի կիրառումը չի կարող կանխել վերջինիս ոչ իրավաչափ վարքագիծը:
18. Այսպիսով, հաշվի առնելով ՀՀ սահմանադրական դատարանի` թիվ ՍԴՈ-1421 որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ ստորադաս դատարանները դատական ակտեր կայացնելիս թույլ են տվել սույն որոշման 17-րդ կետում արձանագրված դատավարական իրավունքի խախտումներ: Թեև թույլ տրված համապատասխան խախտումներին` Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ սույն որոշման 11-րդ կետում մատնանշված փաստական հանգամանքների պայմաններում ստորադաս դատարանների դատական ակտերի բեկանումը չի կարող առաջացնել իրավական հետևանքներ (դրանք, ունենալով ժամանակավոր բնույթ, կորցրել են իրենց իրավաբանական նշանակությունը), ուստիև վճռաբեկ բողոքը պետք է մերժել։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163-րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 403-406-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով, «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 11-րդ հոդվածով՝ Վճռաբեկ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Վճռաբեկ բողոքը մերժել: Ամբաստանյալ Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2017 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշումը թողնել օրինական ուժի մեջ` հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները:
2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում դատական նիստերի դահլիճում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման:
Նախագահող` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ
(1) Տե'ս քրեական գործի հավելված, թերթ 5:
(2) Տե'ս քրեական գործի հավելված, թերթեր 6-7։
(3) Տե'ս քրեական գործի հավելված, թերթեր 157, 159-160:
(4)Տե'ս քրեական գործի հավելված, թերթ 211։
(5)Տե՛ս ՀՀ սահմանադրական դատարանի` 2018 թվականի հունիսի 26-ի թիվ ՍԴՈ-1421 որոշման 4.1-4.4-րդ կետերը:
(6)Տե'ս սույն որոշման 7-րդ կետը:
(7) Տե'ս սույն որոշման 8-րդ կետը:
(8) Տե'ս սույն որոշման 9-րդ կետը:
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0250/01/17
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 20-09-2017 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | ՀՀ Գլխավոր դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 58218716 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Արմեն Սողոյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա զբաղեցնելով ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության աշխատակազմի ՀՀ բժշկասոցիալականն փորձաքննության գործակալության պետի պաշտոնը, մշտապես իրականացնելով կազմակերպա-տնօրինչական, վարչատնտեսական գործառույթներ և <<Հանրային ծառայության մասին>> ՀՀ օրենքի ուժով հանդիսանալով պաշտոնատար անձ Երևանի Կոմիտասի 49/4 շենքի 11-րդ հարկում հասցեով և Երևան քաղաքի Արմենակյան փողոցի 129 հասցեով գտնվող աշխատասենյակներում ընդունել է Ժաննա Հովհաննիսյանին և իրեն ենթակա ԲՍՓ հանձնաժողովների մնացած նախագահներին ու խախտելով <<Հանրային ծառայության մասին>> ՀՀ օրենքի 23*րդ հոդվածով սահմանված արգելքը` մեկ միասնական դիտավորությամբ նրանցից ստացել է առանձնապես խոշոր չափերով` ընդհանուր առմամբ 1.528.600 դրամին համարժեք կաշառք: Ժաննա Հովհաննիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա զբաղեցնելով ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության աշխատակազմի ՀՀ բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալության Երևան քաղաի թիվ 6 բժշկասոցիալական փորձաքննության հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնը, մշտապես իրականացնելով կազմակերպա-տնօրինչական, վարչատնտեսական գործառույթներ և <<Հանրային ծառայության մասին>> ՀՀ օրենքի ուժով հանդիսանալով պաշտոնատար անձ, Արմեն Սողոյանին 2016թ. դեկտեմբերի 22-ին վերջինիս աշխատասենյակում որպես կաշառք տվել է 200.000 ՀՀ դրամ, որի դիմաց Արմեն Սողոյանը պարտավոր լինելով օրենքով սահմանված կարգով համապատասխան պաշտոնատար անձանց տեղեկացնել իր ենթակայի կատարած կոռուպցիոն բնութի իրավախախտումների մասին, ի պաշտոնե միջոցներ չի ձեռնարկել նրա ապօրինությունները կասեցնելու ու բացահայտելու ուղղությամբ: Արամ Պետրոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա զբաղեցնելով ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության աշխատակազմի ՀՀ բժշկասոցիալականն փորձաքննության գործակալության վերափորձաքննության բաժնի պետի պաշտոնը, մշտապես իրականացնելով կազմակերպական-տնօրինչական, վարչատնտեսական գործառույթներ և <<Հանրային ծառայության մասին>> ՀՀ օրենքի ուժով հանդիսանալով պաշտոնատար անձ Արմեն Սողոյանին 2016թ. դեկտեմբերի 23-ին վերջինիս աշխատասենյակում որպես կաշառք տվել է 150.000 ՀՀ դրամ: Արոնա Սիմոնյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, զբաղեցնելով ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության աշխատակազմի ՀՀ բժշկասոցիալական փորձաքննության հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնը, մշտապես իրականացնելով կազմակերպա-տնօրինչական, վարչատնտեսական գործառույթներ և <<Հանրային ծառայության մասին>> ՀՀ օրենքի ուժով հանդիսանալով պաշտոնատար անձ Արմեն Սողոյանին 2016թ. դեկտեմբերի 23-ին վերջինիս աշխատասենյակում որպես կաշառք տվել է 288.600 ՀՀ դրամին համարժեք 600 ԱՄՆ դոլար: Զորիկ Մկրտչյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա զբաղեցնելով ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության աշխատակազմի ՀՀ բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալության Արարատի մարզի թիվ 2 բժշկասոցիալական փորձաքննության նախագահի պաշտոնը, մշտապես իրականացնելով կազմակերպա-տնօրինչական, վարչատնտեսական գործառույթներ և <<Հանրային ծառայության մասին>> ՀՀ օրենքի ուժով հանդիսանալով պաշտոնատար անձ Արմեն Սողոյանին մեկ միասնական դիտավորությամբ 2016թ. նոյեմբերի 24-ին և 2016թ. դեկտեմբերի 23-ին վերջինիս աշխատասենյակում որպես կաշառք նրան է տվել համապատասխանաբար 40.000 և 100.000 ՀՀ դրամ: Երեմ Մարգարյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա զբաղեցնելով ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության աշխատակազմի ՀՀ բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալության Շիրակի մարզի թիվ 3 բժշկասոցիալական փորձաքննության հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնը, մշտապես իրականացնելով կազմակերպա-տնօրինչական, վարչատնտեսական գործառույթներ և <<Հանրային ծառայության մասին>> ՀՀ օրենքի ուժով հանդիսանալով պաշտոնատար անձ Արմեն Սողոյանին 2016թ. դեկտեմբերի 23-ին վերջինիս աշխատասենյակում որպես կաշառք տվել է 100.000 ՀՀ դրամ: Լիլիա Մանուցյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա զբաղեցնելով ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության աշխատակազմի ՀՀ բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալության Սյունիքի մարզի թիվ 2 բժշկասոցիալական փորձաքննության հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնը, մշտապես իրականացնելով կազմակերպա-տնօրինչական, վարչատնտեսական գործառույթներ և <<Հանրային ծառայության մասին>> ՀՀ օրենքի ուժով հանդիսանալով պաշտոնատար անձ Արմեն Սողոյանին 2016թ. դեկտեմբերի 23-ին վերջինիս աշխատասենյակում որպես կաշառք տվել է 100.000 ՀՀ դրամ: Արմեն Ավետյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա զբաղեցնելով ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության աշխատակազմի ՀՀ բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալության Երևան քաղաքի թիվ 1 բժշկասոցիալական փորձաքննության հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնը, մշտապես իրականացնելով կազմակերպա-տնօրինչական, վարչատնտեսական գործառույթներ և <<Հանրային ծառայության մասին>> ՀՀ օրենքի ուժով հանդիսանալով պաշտոնատար անձ Արմեն Սողոյանին 2016թ. դեկտեմբերի 23-ին վերջինիս աշխատասենյակում որպես կաշառք տվել է 100.000 ՀՀ դրամ: Ցիալա Խուդինյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա զբաղեցնելով ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության աշխատակազմի ՀՀ բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալության Վայոց Ձորի բժշկասոցիալական փորձաքննության հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնը, մշտապես իրականացնելով կազմակերպա-տնօրինչական, վարչատնտեսական գործառույթներ և <<Հանրային ծառայության մասին>> ՀՀ օրենքի ուժով հանդիսանալով պաշտոնատար անձ Արմեն Սողոյանին 2016թ. դեկտեմբերի 23-ին վերջինիս աշխատասենյակում որպես կաշառք տվել է 150.000 ՀՀ դրամ: Ժիրայր Պետրոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա զբաղեցնելով ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության աշխատակազմի ՀՀ բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալության Կոտայքի մարզի բժշկասոցիալական փորձաքննության հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնը, մշտապես իրականացնելով կազմակերպա-տնօրինչական, վարչատնտեսական գործառույթներ և <<Հանրային ծառայության մասին>> ՀՀ օրենքի ուժով հանդիսանալով պաշտոնատար անձ Արմեն Սողոյանին 2016թ. դեկտեմբերի 23-ին վերջինիս աշխատասենյակում որպես կաշառք տվել է 100.000 ՀՀ դրամ: Արշավիր Հմայակյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա զբաղեցնելով ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության աշխատակազմի ՀՀ բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալության Արմավիրի մարզի բժշկասոցիալական փորձաքննության հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնը, մշտապես իրականացնելով կազմակերպա-տնօրինչական, վարչատնտեսական գործառույթներ և <<Հանրային ծառայության մասին>> ՀՀ օրենքի ուժով հանդիսանալով պաշտոնատար անձ Արմեն Սողոյանին 2016թ. դեկտեմբերի 23-ին վերջինիս աշխատասենյակում որպես կաշառք տվել է 100.000 ՀՀ դրամ: Ալլա Թովմասյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա զբաղեցնելով ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության աշխատակազմի ՀՀ բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալության Արարատի մարզի թիվ 1 բժշկասոցիալական փորձաքննության հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնը, մշտապես իրականացնելով կազմակերպա-տնօրինչական, վարչատնտեսական գործառույթներ և <<Հանրային ծառայության մասին>> ՀՀ օրենքի ուժով հանդիսանալով պաշտոնատար անձ Արմեն Սողոյանին 2016թ. դեկտեմբերի 23-ին վերջինիս աշխատասենյակում որպես կաշառք տվել է 100.000 ՀՀ դրամ: Շողիկ Ավետիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա զբաղեցնելով ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության աշխատակազմի ՀՀ բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալության Երևան քաղաքի թիվ 6 բժշկասոցիալական փորձաքննության հանձնաժողովի Բժիշկ-փորձագետի պաշտոնը, մշտապես իրականացնելով կազմակերպա-տնօրինչական, վարչատնտեսական գործառույթներ և <<Հանրային ծառայության մասին>> ՀՀ օրենքի ուժով հանդիսանալով պաշտոնատար անձ Արմեն Սողոյանին 2016թ. հկտեմբերի 11-ից մինչև դեկտեմբերի 13-ն ընկած ժամանակահատվածում իրենց հատկացված աշխատասենյակում մեկ միասնական դիտավորությամբ որպես խոշոր չափերով կաշառք ստացել են ընդհանուր առմամբ 265.000 ՀՀ դրամ: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Սողոյան |
| Հայրանուն | Ֆրունզիկի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 311 Մաս 4 Կետ 2 |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Ժաննա |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
| Հայրանուն | Գառնիկի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Արամ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հայրանուն | Սարոյի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Արոնա |
| Ազգանուն | Սիմոնյան |
| Հայրանուն | Ահարոնի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Զորիկ |
| Ազգանուն | Մկրտչյան |
| Հայրանուն | Խաչիկի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Երեմ |
| Ազգանուն | Մարգարյան |
| Հայրանուն | Ֆերդյայի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Լիլիա |
| Ազգանուն | Մանուցյան |
| Հայրանուն | Ռազմիկի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Ավետյան |
| Հայրանուն | Երեմի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Ցիալա |
| Ազգանուն | Խուդինյան |
| Հայրանուն | Գեորգիի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Ժիրայր |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հայրանուն | Հակոբի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Արշավիր |
| Ազգանուն | Հմայակյան |
| Հայրանուն | Խաժակի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Ալլա |
| Ազգանուն | Թովմասյան |
| Հայրանուն | Ռուբենի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Շողիկ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
| Հայրանուն | Մայիսի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 311 Մաս 3 Կետ 2, 3 |
| Վիճակագրական տողի համարը | 14.4 |
| Չափահաս | Այո |
| Չափահաս | Այո |
| Չափահաս | Այո |
| Չափահաս | Այո |
| Չափահաս | Այո |
| Չափահաս | Այո |
| Չափահաս | Այո |
| Չափահաս | Այո |
| Չափահաս | Այո |
| Չափահաս | Այո |
| Չափահաս | Այո |
| Չափահաս | Այո |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 20-09-2017 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Բեկթաշյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 22-09-2017 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 16-10-2017 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Սողոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ժաննա |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արամ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արոնա |
| Ազգանուն | Սիմոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Զորիկ |
| Ազգանուն | Մկրտչյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Երեմ |
| Ազգանուն | Մարգարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Լիլիա |
| Ազգանուն | Մանուցյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Ավետյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ցիալա |
| Ազգանուն | Խուդինյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ժիրայր |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արշավիր |
| Ազգանուն | Հմայակյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ալլա |
| Ազգանուն | Թովմասյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Շողիկ |
| Ազգանուն | Ավետյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Սամվել |
| Ազգանուն | Միրզոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Թադևոս |
| Ազգանուն | Ալեքսանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Լևոն |
| Ազգանուն | Բաղդասարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Կարապետ |
| Ազգանուն | Աղազարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Աշոտ |
| Ազգանուն | Սարգսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Մերի |
| Ազգանուն | Ալավերդյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ռուբեն |
| Ազգանուն | Հակոբյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Սլավիկ |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Հայկ |
| Ազգանուն | Ալումյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Վաղարշակ |
| Ազգանուն | Գևորգյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ամրամ |
| Ազգանուն | Մակինյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Մանվել |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արման |
| Ազգանուն | Թամրազյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավորի մեկ այլ գործով խորհրդակցական սենյակում գտնվելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 19-10-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 09-11-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 30-11-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 25-12-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավորի մեկ այլ գործով խորհրդակցական սենյակում գտնվելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 15-01-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Անավարտ գործեր, որոնք փոխանցվել են 2018թ.
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
|---|
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 22-01-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 05-02-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 12-02-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 09-04-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 30-04-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | ոչ աշխատանքային օր լինելու պատճառով |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 07-05-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 21-05-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Դատավորի ԵԿԴ/0203/01/18 քրեական գործով խորհրդակցական սենյակում գտնվելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 04-06-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5-րդ |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 13-06-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 27-06-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 11-07-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավորի թիվ ԵԿԴ/0250/06/18 միջնորդությունով խորհրդակցական սենյակում գտնվելու պատճառով |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 26-07-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 01-08-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Մեղադրողի բացակայության պատճառով |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 22-08-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավորի վատառողջ լինելու պատճառով |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 19-09-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 02-10-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 16-10-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 06-11-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Կազմի փոփոխություն
| Ամսաթիվ | 14-08-2019 |
|---|---|
| Փոփոխության հիմքը | Տեղափոխվել է այլ դատարան |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0250/01/17
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 24-10-2017 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 21-10-2017 |
| Խափանման միջոց | Կալանավորում |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Հայկ |
| Ազգանուն | Ալումյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Արմեն Սողոյան մյուսները`Ժաննա Հովհաննիսյան , Արամ Պետրոսյան , Արոնա Սիմոնյան , Զորիկ Մկրտչյան , Երեմ Մարգարյան , Լիլիա Մանուցյան , Արմեն Ավետյան , Ցիալա Խուդինյան , Ժիրայր Պետրոսյան , Արշավիր Հմայակյան , Ալլա Թովմասյան , Շողիկ Ավետիսյան մյուսները`Ժաննա Գառնիկի Հովհաննիսյան , Արամ Սարոյի Պետրոսյան , Արոնա Ահարոնի Սիմոնյան , Զորիկ Խաչիկի Մկրտչյան , Երեմ եդյայի Մարգարյան , Լիլիա Ռազմիկի Մանուցյան , Արմեն Երեմի Ավետյան , Ցիալա Գեորգիի Խուդինյան , Ժիրայր Հակոբի Պետրոսյան , Արշավիր Խաժակի Հմայակյան , Ալլա Ռուբենի Թովմասյան , Շողիկ Մայիսի Ավետիսյան Վերացնել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 06.10.2017թ. որոշումը , Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի /ՀՀ քր. օր. 311 հոդ. 4-րդ մասի 2-րդ կետով / կալանքը որպես խափանման միջոց վերացնել և Արմեն Սողոյանին ազատել կալանքից : Հակառակ դեպքում բեկանել , փոփոխել 06.10.2017թ. որոշումը`Արմեն Սողոյանի խափանման միջոցին վերաբերող մասով ` գրավի կիրառումը ճանաչել թույլատրելի և որոշում կայացնել Արմեն Սողոյանին կալանքից գրավով ազատելու մասին , սահմանելով գրավի ողջամիտ չափ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 24-11-2017 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
Այլ միջնորդություններով դատական ակտի դեմ
| Բողոքարկվող դատական ակտի ամսաթիվը | 06-10-2017 |
|---|---|
| Բողոքարկվող դատական ակտի անվանումը | Քրեական գործը դատական քննության նշանկելու մասին |
Մակագրվել է (դատարանի նախագահի կողմից)
| Ամսաթիվ | 25-10-2017 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Կարինե |
| Ազգանուն | Ղազարյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 24-11-2017 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 29-11-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացվել է |
| Պատճառը | Մերժվել է բողոքը: |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 29-11-2017 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Սողոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | 135 136 137 288 394 412 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | 135 136 137 288 394 412 |
| Քր.օր. հոդված | 311 |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ Գործ Հ. ԵԿԴ/0250/01/17 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Կ. ՂԱԶԱՐՅԱՆ Քարտուղարությամբ` Մ.Մելքոնյանի ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ` Պաշտպան` Հ.Ալումյանի Դատախազ` Է.Արսենյանի Երևան 29.11.2017թ. դռնփակ դատական նիստում, պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա, դատական ստուգման ենթարկելով Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի վերաբերյալ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի /այսուհետ` Դատարան/ 06.10.2017թ. որոշման օրինականության և հիմնավորվածության հարցը. ՊԱՐԶԵՑ 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները. Թիվ ԵԿԴ/0250/01/17 քրեական գործով ամբաստանյալ Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, զբաղեցնելով ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության աշխատակազմի ՀՀ բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալության պետի պաշտոնը, մշտապես իրականացնելով կազմակերպատնօրինչական, վարչատնտեսական գործառույթներ և «Հանրային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքի ուժով հանդիսանալով պաշտոնատար անձ Երևանի Կոմիտասի 49/4 շենքի 11-րդ հարկում հասցեով և Երևան քաղաքի Արմենակյան փողոցի 129 հասցեով գտնվող աշխատասենյակներում ընդունել է Ժաննա Հովհաննիսյանին և իրեն ենթակա ԲՍՓ հանձնաժողովների մնացած նախագահներին ու խախտելով «Հանրային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքի 23 հոդվածով սահմանված արգելքը` մեկ միասնական դիտավորությամբ նրանցից ստացել է առանձնապես խոշոր չափերով` ընդհանուր առմամբ 1.528.600 դրամին համարժեք կաշառք: Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի մի շարք անձանց և Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311 հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետով, ուղարկվել է Դատարան, ընդունվել է նույն դատարանի դատավոր Ա.Բեկթաշյանի վարույթ և գործին շնորհվել է թիվ ԵԿԴ/0250/01/17 համարը: 03.10.2017թ. Դատարան է ստացվել ամբաստանյալի պաշտպան Հ.Ալումյանի միջնորդությունը, համաձայն որի վերջինս միջնորդել է. «Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքը վերացնել կամ փոխել նրա խափանման միջոցը` ընտրելով անազատության մեջ պահելու հետ չկապված խափանման միջոց, հակառակ դեպքում` որոշում կայացնել Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանին կալանքից գրավով ազատելու մասին»: Դատարանի` «քրեական գործը դատական քննության նշանակելու մասին» 06.10.2017թ. որոշմամբ պաշտպան Հ.Ալումյանի միջնորդությունը մերժվել է և Արմեն Սողոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ: Որոշման դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել պաշտպան Հ.Ալումյանը: 2.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով. Պաշտպանը նշել է, որ Դատարանը, անփոփոխ թողնելով կալանքը, փաստացի, երկարացրել է Արմեն Սողոյանին կալանքի տակ պահելու ժամկետը։ Ընդ որում, չի ներկայացվել կալանքի տակ պահելու նոր հիմք, ուստի շարունակում է պահպանվել նախկին հիմքը, այն է` քննությանը խոչընդոտելը: Դատարանը անտեսել է այն հանգամանքը, որ գործի քննությունը տևում է արդեն շուրջ տաս ամիս և այդ ըեթացքում Արմեն Սողոյանի կողմից քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը չէր կարող մնալ նույն մակարդակի, որքան քննության սկզբնական փուլում էր: Դատարանը վերաբերելի և բավարար ապացույցների (նյութերի) մատնանշմամբ պետք է ցույց տար, թե ինչու է համարում, որ քննության այս փուլում դեռևս բարձր է համարում Ա.Սողոյանի կողմից քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը։ Նման վերլուծություն Դատարանի կողմից չի կատարվել և նման հիմնավորումներ քննարկվող որոշման մեջ առկա չեն: Դատարանը հաշվի չի առել նաև, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքերը ոչ թե իմպերատիվ հիմք են՝ անձին կալանավորելու համար, այլ պարզապես՝ դրանք հիմք են հանդիսանում որևէ տեսակի խափանման միջոց կիրառելու համար։ Իսկ խափանման միջոցի տեսակի ընտրության համար անհրաժեշտ է հաշվի առնել նույն հոդվածի 3-րդ մասում թվարկված չափանիշները։ Որոշման մեջ ոչ մի նշում չկա այն մասին, որ վերլուծվել ու հաշվի են առնվել Ա.Սողոյանի անձին կամ նրա դրսևորած վարքագծին վերաբերող հանգամանքներ։ Մինչդեռ, ազատ արձակվելու դեպքում անձի հնարավոր վարքագիծը չի կարող կանխորոշվել առանց այս երկու գործոնը հաշվի առնելու: Պաշտպանը, որպես Ա.Սողոյանի անձը բնութագրող տվյալներ, նշել է, որ նա ունի չորս անչափահաս երեխա, որոնց միակ կերակրողը ինքն է հանդիսանում, իսկ երեխաների մայրը նրանց խնամելու կապակցությամբ գտնվում է երկարատև չվճարվող արձակուրդում, երբևէ քրեական պատասխանատվության ենթարկված չի եղել, նրան արատավորող որևէ տեղեկություն չկա: Վիճարկվող որոշումն առանց Ա.Սողոյանի և նրա պաշտպանի կայացնելով, Դատարանն ուղղակիորեն խախտել է Եվրոպական կոնվենցիայի 5 հոդվածի 3-րդ կետի դրույթը: Բացի այդ, Ա.Սողոյանին անորոշ ժամկետով կալանքի տակ պահելով, Դատարանը խախտել է Եվրոպական կոնվենցիայի 5 հոդվածի 1-ին կետով ամրագրված «օրինականության» սկզբունքը։ Տվյալ դեպքում դատավարության որևէ սուբյեկտ չի միջնորդել, որպեսզի Արմեն Սողոյանի նկատմամբ կիրառված կալանքը երկարաձգվի։ Դատարանը, առանց մեղադրանքի կողմի միջնորդության, որոշում է կայացրել Ա.Սողոյանին կալանքի տակ պահելն անորոշ ժամկետով երկարացնել։ Դա նշանակում է, որ ընթացակարգը, որի արդյունքում այդ որոշումը կայացվել է, չի եղել մրցակցային։ Հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքները, պաշտպանը խնդրել է. «կալանքը որպես խափանման միջոց վերացնել և Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանին ազատել կալանքից։ Հակառակ դեպքում, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Ա.Բեկթաշյանի 06.10.2017 թվականի որոշումը` Արմեն Սողոյանի խափանման միջոցին վրաբերող մասով, բեկանել, փոփոխել, գրավի կիրառումը ճանաչել թույլատրելի և որոշում կայացնել Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանին կալանքից գրավով ազատելու մասին` սահմանելով գրավի ողջամիտ չափ»: 3.Վերաքննիչ դատարանի պատճռաբանությունները և եզրահանգումը. Վերաքննիչ դատարանը, ներկայացված նյութերի հիման վրա, ստուգելով Դատարանի որոշման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով գործի նյութերը, լսելով դատախազի առարկությունները` հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Դատարանի որոշումը` թողնել օրինական ուժի մեջ` հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381 հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` «Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5 հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով. (…) գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնիններ ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…)»: ՀՀ Սահմանադրության 27 հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականությունների կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107 հոդվածի համաձայն՝ միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում` 2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին. (…) ՀՀ Սահմանադրության 27 հոդվածի, Կոնվենցիայի 5 հոդվածի և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107 հոդվածի վերլուծությունից հետևում է, որ անձի կալանավորումը կհամարվի օրինական և հիմնավորված միայն այն դեպքում, երբ հաստատվի՝ ա) անձի առնչությունն իրեն մեղսագրվող հանցագործությանը (հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկածը բ) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135 հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերից որևէ մեկի կամ մի քանիսի առկայությունը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` խափանման միջոցները հարկադրանքի միջոցներ են, որոնք կիրառվում են կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատմամբ` քրեական գործով վարույթի ընթացքում նրանց ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու և դատավճռի կատարումն ապահովելու նպատակով: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «խափանման միջոցներն են` 1) կալանավորումը: 2) գրավը /…/» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ Դատարանը, դատախազը, քննիչը կամ հետաքննության մարմինը խափանման միջոց կարող են կիրառել միայն այն դեպքում, երբ քրեական գործով ձեռք բերված նյութերը բավարար հիմք են տալիս ենթադրելու, որ կասկածյալը կամ մեղադրյալը կարող է` 1) թաքնվել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից. 2) խոչընդոտել մինչդատական վարույթում կամ դատարանում գործի քննությանը` քրեական դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու, գործի համար նշանակություն ունեցող նյութերը թաքցնելու կամ կեղծելու, քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի կանչով առանց հարգելի պատճառների չներկայանալու կամ այլ ճանապարհով. 3) կատարել քրեական օրենքով չթույլատրված արարք. 4) խուսափել քրեական պատասխանատվությունից և նշանակված պատիժը կրելուց. 5) խոչընդոտել դատարանի դատավճռի կատարմանը: Դատարանը, մերժելով պաշտպանի միջնորդությունը, արձանագրել է հետևյալը. «Դատարանը, ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը և քննարկելով միջնորդությունը` գտնում է, որ այն անհիմն է և ենթակա է մերժման, քանի որ շարունակվում են առկա լինել մեղադրյալ Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու հիմքերը, այդ իսկ պատճառով գտնում է, որ Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը պետք է մնա անփոփոխ, քանի որ չի վերացել նշված խափանման միջոցի կիրառման անհրաժեշտությունը: Քննության առնելով Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը` գտնում եմ, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ, քանի որ չի վերացել դրա անհրաժեշտությունը»: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ԵԿԴ/0580/06/09 գործով 2010 թվականի հուլիսի 23-ի որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը՝ «ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135 հոդվածում օգտագործվող «խափանման միջոցի կիրառում» հասկացությունը տարածվում է ինչպես կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, այնպես էլ կալանքի ժամկետը երկարացնելու նկատմամբ։ Միևնույն ժամանակ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը չի սահմանում կալանքի ժամկետը երկարացնելու հիմքերը կանոնակարգող հատուկ նորմ։ Ուստի անձին կալանքի տակ պահելու ժամկետի երկարացումն անհրաժեշտ է հիմնավորվի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135 հոդվածի 1-ին մասում թվարկված հիմքերով, ինչպես նաև անհրաժեշտ է հաշվի առնել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135 հոդվածի 3-րդ մասում թվարկված հանգամանքները»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մեկ այլ՝ թիվ ԿԴ1/0062/06/12 որոշմամբ նշել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրությունը սահմանել է կալանավորման կիրառման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունն ապահովող մի շարք երաշխիքներ, որոնց մեջ առաջին հերթին կարևորվում ու առանձնանում են կալանավորման հիմքերը։ Դրանք օրենքով նախատեսված այն հանգամանքներն են, որոնք հաստատվում են ապացույցների որոշակի ամբողջությամբ և հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել այն մասին, որ անձը, կալանքի տակ չգտնվելով, կարող է դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ և խոչընդոտել քրեական դատավարության խնդիրների իրականացմանը։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135 հոդվածում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերից բխող ողջամիտ կասկածների կամ ենթադրությունների վրա։ Դա նշանակում է, որ կալանավորման կիրառման հիմքում բոլոր դեպքերում պետք է դրվեն որոշ փաստական տվյալներ։ Հիմք ընդունելով վերոգրյալ իրավական դրույթները և հաշվի առնելով ամբաստանյալին մեղսագրվող հակաօրինական արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այդ արարքի համար ՀՀ քրեական օրենքով հնարավոր սպառնացող պատժի խստությունը, ինչպես նաև քրեական գործի փաստական հանգամանքները, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դեռևս շարունակում են առկա լինել Արմեն Սողոյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու և նրան կալանքի տակ պահելու ժամկետը ըստ էության երկարացնելու հիմքերն ու պայմանները, ինչն էլ հիմք է հանդիսանում վերաքննիչ բողոքը` Արմեն Սողոյանին կալանքից ազատելու պահանջի մասով, մերժելու համար: Անդրադառնալով կալանավորումը գրավով փոխարինելու հնարավորության վերաբերյալ պաշտպանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի պահանջին, Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134 հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «/.../ Գրավը համարվում է կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոց և կիրառվում է միայն այն դեպքում, երբ ստացվել է դատարանի որոշումը մեղադրյալին կալանավորելու մասին»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենգրքի 137 հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Կալանավորման մասին որոշում կայացնելու հետ միաժամանակ դատարանը լուծում է մեղադրյալին գրավով կալանքից ազատելու հնարավորության հարցը և, ճանաչելով նման ազատման հնարավորությունը, նշանակում է գրավի գումարը: Հետագայում դատարանը կարող է պաշտպանության կողմի միջնորդությամբ վերանայել գրավի անթույլատրելիության կամ գրավի գումարի մասին որոշումը»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 136 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Կալանավորումը, գրավը կիրառվում են միայն դատարանի որոշմամբ` քննիչի կամ դատախազի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ` դատարանում քրեական գործը քննելիս: Գրավը կալանավորման փոխարեն դատարանը կարող է կիրառել նաև պաշտպանության կողմի միջնորդությամբ (…)»: Դ.Ալիխանյանի գործով 05.12.2012թ-ի որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «/.../ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորումը գրավով փոխարինելու թույլատրելիության կամ անթույլատրելիության վերաբերյալ իր եզրահանգումները դատարանը պետք է հիմնավորի գործի նյութերում առկա փաստական տվյալներով։ /.../» Վճռաբեկ դատարանը, Ա.Կարապետյանի վերաբերյալ որոշման մեջ վերահաստատելով Ա.Ճուղուրյանի, Ա.Ավետիսյանի, Դ.Ալիխանյանի գործերով որոշումներում արտահայտված դիրքորոշումներն առ այն, որ կալանքը գրավով փոխարինելու թույլատրելիության կամ անթույլատրելիության վերաբերյալ իր եզրահանգումները դատարանը պետք է հիմնավորի գործի նյութերում առկա տվյալներով, միևնույն ժամանակ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «/.../մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց գրավ կիրառելու թույլատրելիության հարցի քննության արդյունքում որոշում կայացնելիս դատարանները պետք է հիմնվեն միայն այն տվյալների վրա, որոնք բխում են դատարանում հետազոտված նյութերից, հետևաբար ցանկացած այլ, գործի նյութերից չբխող տվյալների հիման վրա գրավի կիրառումն անթույլատրելի ճանաչելը հանդիսանում է անձի ազատության իրավունքի ոչ իրավաչափ սահմանափակում։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է նաև, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց գրավ կիրառելու թույլատրելիության հարցը քննարկելիս դատարանները պետք է ղեկավարվեն նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135 հոդվածի 3-րդ մասի պահանջներով և խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտության և մեղադրյալի նկատմամբ դրա տեսակն ընտրելու հարցը լուծելիս հաշվի առնեն նշված հոդվածով թվարկված հանգամանքները։ /.../» /տե՛ս Արամ Ռոբերտի Կարապետյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի մարտի 28-ի թիվ ՇԴ/0244/06/13 որոշումը/։ Այս կապակցությամբ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Ասլան Ավետիսյանի վերաբերյալ գործով 2008թ. հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԱՎԴ/0022/06/08 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել, համաձայն որի` «Եվրոպական կոնվենցիայի 5 հոդվածի 3-րդ մասի պահանջի վերաբերյալ արված իրավական մեկնաբանություններում չի արգելվում չնշված առանձին դեպքերում անձին երաշխիքով ազատ արձակելը ճանաչել անթույլատրելի. մասնավորապես, երբ առկա է անձի կողմից թաքնվելու կամ գործով ճշմարտությունը բացահայտելու ընթացքին միջամտելու վտանգ, կամ երբ դա անհրաժեշտ է հանցագործությունը կանխելու կամ հասարակական կարգի պահպանությունն իրականացնելու համար: (...)Այդ առումով Եվրոպական կոնվենցիային չի հակասում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 143 հոդվածի 2-րդ մասի այն դրույթը, որ դատարանը, համապատասխան շարժառիթները շարադրելով, իրավունք ունի մեղադրյալին կալանքից գրավով ազատելը առանձին դեպքերում ճանաչել անթույլատրելի: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 143 հոդվածի 2-րդ մասում օրենսդիրն օգտագործել է «մասնավորապես» բառը, որն արտահայտում է կալանքով գրավից ազատելու կոնկրետ դրսևորումների հատուկ ամրագրման և ոչ թե կալանքով գրավից ազատելու իրավական հիմքերի սպառիչ թվարկման նշանակություն: Մեղադրյալի անձը հայտնի չլինելը, մշտական բնակության վայր չունենալը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու փորձը կալանքից գրավով ազատելու կոնկրետ դրսևորումներ են, որոնք թվարկված են ոչ սպառիչ: Ուստի Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ գրավի կիրառման անթույլատրելիության հարցը պետք է քննարկվի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135 հոդվածի համատեքստում, որտեղ նշված են խափանման միջոց կիրառելու այլ հիմքեր, այդ թվում նաև մինչդատական վարույթում կամ դատարանում գործի քննությանը խոչընդոտելու հիմքը(...)» : Ինչ վերաբերում է անձին մեղսագրվող հանցանքի ծանրությանը, ապա թեև այն էական նշանակություն ունի ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալի դրսևորվող վարքագծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում, սակայն այդ հանգամանքը պետք է գնահատվի գործում առկա մնացած, մասնավորապես ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135 հոդվածի 3-րդ մասում մատնանշված հանգամանքների համատեքստում: Այդ առումով կարող է քննության առարկա դառնալ նաև դեռևս չկատարված քննչական գործողությունների բնույթը, դրանց օբյեկտիվության վրա մեղադրյալի կողմից ազդեցություն գործելու հնարավորությունը: (…)» (Տես Ասլան Հովհաննեսի Ավետիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԱՎԴ/0022/06/08 որոշման 26-րդ կետը): Նշվածից հետևում է, որ անձի կալանավորման հարցը լուծելիս, իրավասու դատարանները լիազորված են (կարող են) քննարկել գրավի կիրառման հնարավորության հարցը, սակայն գրավի կիրառումը, ելնելով գործի կոնկերտ հանգամանքներից, բոլոր դեպքերում պարտադիր բնույթ կրել չի կարող: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանի նկատմամբ գրավի թույլատրելիության հարցը որոշելիս՝ կիրառելի է Ա.Ավետիսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԱՎԴ/0022/06/08 գործով արտահայտած դիրքորոշումը, համաձայն որի՝ անձին կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտության հիմնավորումն ինքնին կարող է դրվել գրավի կիրառումը մերժելու պատճառաբանության հիմքում։ Նույն որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանը սահմանել է, որ գրավի միջնորդությունը մերժելու և անձի կալանավորման մասին որոշումները կարող են հիմնավորվել նույնանման փաստարկումներով: Հիմք ընդունելով վերոգրյալը և ելնելով գործի փաստական հանգամանքներից՝ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, այլընտրանքային երաշխիքն ի զորու չէ կանխել Արմեն Սողոյանի ոչ իրավաչափ վարքագիծը նրան ազատ արձակելու դեպքում, քանի որ չեն վերացել կալանավորման կիրառման և կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը, որպիսի պայմաններում պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի պահանջը` գրավի կիրառման թույլատրելիության մասով, նույնպես ենթակա է մերժման: Ինչ վերաբերում է պաշտպանի կողմից վերաքննիչ բողոքում վկայակոչած` Արմեն Սողոյանի անձը բնութագրող տվյալներին, ապա Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ` դրանք ինքնին բավարար չեն նրա հետագա հավանական ոչ իրավաչափ վարքագիծը բացառելու համար: Անդրադառնալով պատպանի վերաքննիչ բողոքի այն փաստարկին, որ Դատարանի կողմից խախտվել է Եվրոպական կոնվենցիայի 5 հոդվածի 3-րդ կետի դրույթը, քանի որ վիճարկվող որոշումը կայացրել է առանց պաշտպանական կողմի ներկայությունը ապահովելու, Վերաքննիչ դատարանը գալիս է եզրահանգման, որ այն անհիմն է` հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 293 հոդվածի համաձայն` «1. Դատարանը որոշում է կայացնում դատական քննություն նշանակելու մասին, եթե քրեական գործի նյութերում բացակայում են վարույթը կարճելու մասին հանգամանքները, ինչպես նաև մինչդատական վարույթը կատարված է առանց քրեադատավարական օրենքի էական խախտումների: 2. Դատական քննություն նշանակելու մասին որոշման մեջ պետք է բովանդակվեն` /.../, որոշում` խափանման միջոցները և պատճառված վնասի ապահովման միջոցները վերացնելու, փոխելու կամ ընտրելու մասին, /.../»: Վերոգրյալ հոդվածի վերլուծությանբ ակնհայտ է, որ դատական քննություն նշանակելու մասին որոշումը կայացվում է առանց դատական նիստ հրավիրելու և կողմերի ներկայությունը ապահովելու, ուստի Դատարանը գործել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված ընթացակարգով: Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքի մյուս փաստակին, այն մասին, որ դատավարության որևէ սուբյեկտ չի միջնորդել, որպեսզի Արմեն Սողոյանի նկատմամբ կիրառված կալանքը երկարաձգվի և Դատարանը, առանց մեղադրանքի կողմի միջնորդության, որոշում է կայացրել Ա.Սողոյանին կալանքի տակ պահելն անորոշ ժամկետով երկարացնելու մասին, ապա Վերաքննիչ դատարան արձանագրում է, որ այն նույնպես անհիմ է, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 293 հոդվածի` Դատարանը, դատական քննություն նշանակելու մասին որոշում կայացնելիս, պարտավոր է լուծել խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու կամ ընտրելու հարցը: Այսպիսով, դատական ստուգման արդյունքում, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Դատարանի կողմից թույլ չի տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի, ինչպես նաև ՀՀ Սահմանադրությամբ, ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրությամբ, Եվրոպական կոնվենցիայով, Վճռաբեկ և Եվրոպական դատարանների նախադեպային որոշումներով արտահայտած իրավական դրույթների խախտումներ, ուստի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու և Դատարանի 06.10.2017թ. որոշումը բեկանելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-137, 288, 394 և 412 հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը ՈՐՈՇԵՑ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 06.10.2017թ. որոշումը թողնել օրինական ուժի մեջ` մերժելով պաշտպան Հ.Ալումյանի վերաքննիչ բողոքը: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ ` Կ.ՂԱԶԱՐՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 29-11-2017 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 09-01-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 164 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 09-01-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 164 |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | Ե-338/18 |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 12-02-2018 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 09-02-2018 |
| Խափանման միջոց | Կալանավորում |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Հայկ |
| Ազգանուն | Ալումյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Արմեն Սողոյան մյուսները`Ժաննա Հովհաննիսյան , Արամ Պետրոսյան , Արոնա Սիմոնյան , Զորիկ Մկրտչյան , Երեմ Մարգարյան , Լիլիա Մանուցյան , Արմեն Ավետյան , Ցիալա Խուդինյան , Ժիրայր Պետրոսյան , Արշավիր Հմայակյան , Ալլա Թովմասյան , Շողիկ Ավետիսյան մյուսները`Ժաննա Գառնիկի Հովհաննիսյան , Արամ Սարոյի Պետրոսյան , Արոնա Ահարոնի Սիմոնյան , Զորիկ Խաչիկի Մկրտչյան , Երեմ եդյայի Մարգարյան , Լիլիա Ռազմիկի Մանուցյան , Արմեն Երեմի Ավետյան , Ցիալա Գեորգիի Խուդինյան , Ժիրայր Հակոբի Պետրոսյան , Արշավիր Խաժակի Հմայակյան , Ալլա Ռուբենի Թովմասյան , Շողիկ Մայիսի Ավետիսյան Վերացնել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 05.02.2018թ. որոշումը , Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի /ՀՀ քր. օր. 311 հոդ. 4-րդ մասի 2-րդ կետով / կալանքը որպես խափանման միջոց վերացնել և Արմեն Սողոյանին ազատել կալանքից : Հակառակ դեպքում բեկանել , փոփոխել 05.02.2018թ. որոշումը` գրավի կիրառումը ճանաչել թույլատրելի և որոշում կայացնել Արմեն Սողոյանին կալանքից գրավով ազատելու մասին , սահմանելով գրավի ողջամիտ չափ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 21-02-2018 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
Այլ միջնորդություններով դատական ակտի դեմ
| Բողոքարկվող դատական ակտի ամսաթիվը | 05-02-2018 |
|---|---|
| Բողոքարկվող դատական ակտի անվանումը | Ամբաստանյալի նկատմամբ կալանավորման ձևով ընտրված խափանման միջոցը վերացնելու միջնորդությունը քննության առնելու մասին |
Մակագրվել է (դատարանի նախագահի կողմից)
| Ամսաթիվ | 14-02-2018 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Ռուզաննա |
| Ազգանուն | Բարսեղյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 21-02-2018 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 23-02-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
| Պատճառը | Կողմերի չներկայանալու պատճառով |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 02-03-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 13:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
| Պատճառը | Կողմերի չներկայանալու պատճառով |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 12-03-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 11:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 12-03-2018 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Սողոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | 134-րդ, 139րդ և 394-րդ |
| Քր. դատ. օր. հոդված | 134-րդ, 139րդ և 394-րդ |
| Քր.օր. հոդված | 311 |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԿԴ/0250/01/17 Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)` ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆԻ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ. ՄԱՀՏԵՍՅԱՆԻ 2018 թվականի մարտի 12-ին Երևան քաղաքում դռնփակ դատական նիստում, ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանի պաշտպան Հայկ Ալումյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական ստուգման ենթարկելով Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան) 2018 թվականի փետրվարի 05-ի` <<Միջնորդությունը քննության առնելու մասին>> որոշման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը ` ՊԱՐԶԵՑ 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը 2018 թվականի փետրվարի 05-ին թիվ 58218716 քրեական գործով ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանի պաշտպան Հայկ Ալումյանը միջնորդություն է ներկայացրել Առաջին ատյանի դատարան` Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի նկատմամբ կալանավորման ձևով ընտրված խափանման միջոցը վերացնելու` անհրաժեշտության դեպքում նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրելով միջնորդության մեջ նշված անձանց անձնական երաշխավորություը կամ կալանքը գրավով փոխարինելու վերաբերյալ: Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 05-ի որոշմամբ` թիվ ԵԿԴ/0250/01/17 քրեական գործով ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանի պաշտպան Հայկ Ալումյանի կողմից ներկայացված միջնորդությունը մերժվել է` անհիմն լինելու պատճառաբանությամբ: Նշված որոշման դեմ 2018 թվականի փետրվարի 09-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանի պաշտպան Հայկ Ալումյանը: Թիվ ԵԿԴ/0250/01/17 քրեական գործի նյութերը Վերաքննիչ դատարան են ստացվել 2018 թվականի փետրվարի 21-ին: Վերաքննիչ դատարանի` 2018 թվականի փետրվարի 21-ի որոշմամբ` վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել քննության Վերաքննիչ դատարանի դռնփակ դատական նիստում 2018 թվականի փետրվարի 22-ին: 2. Գործի փաստական հանգամանքները Նախաքննության մարմնի կողմից Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311 հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, զբաղեցնելով ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության աշխատակազմի ՀՀ բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալության պետի պաշտոնը,մշտապես իրականացնելով կազմակերպատնօրինչական, վարչատնտեսական գործառույթներ և «Հանրային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքի ուժով հանդիսանալով պաշտոնատար անձ, Երևանի Կոմիտասի 49/4 շենքի 11-րդ հարկում հասցեով և Երևան քաղաքի Արմենակյան փողոցի 129 հասցեով գտնվող աշխատասենյակներում ընդունել է Ժաննա Հովհաննիսյանին և իրեն ենթակա ԲՍՓ հանձնաժողովների մնացած նախագահներին ու խախտելով «Հանրային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքի 23 հոդվածով սահմանված արգելքը` մեկ միասնական դիտավորությամբ նրանցից ստացել է առանձնապես խոշոր չափերով` ընդհանուր առմամբ 1.528.600 դրամին համարժեք կաշառք: 3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով. Բողոքաբերը նշել է, որ Արմեն Սողոյանի` վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու հավանականությունն Առաջին ատյանի դատարանը բարձր է գնահատել բացառապես այն պատճառով, որ Արմեն Աողոյանին մեղսագրվող հանցագործության համար օրենքով նախատեսվում է սանկցիա յոթից մինչև տասներկու տարի ազատազրկման ձևով։ Ինչ վերաբերվում է գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությանը, ապա այդ մասով Առաջին ատյանի դատարանը, գնահատելով այդպիսի հավանականությունը որպես բարձր, չի բերել առհասարակ որևէ պատճառաբանություն։ Այդպիսի որոշումն արմատապես հակասում է ինչպես «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ կետին, այնպես էլ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին և 3-րդ մասերին։ Առաջին ատյանի դատարանը լիովին անտեսել է այն հանգամանքը, որ գործի քննությունը տևում է արդեն շուրջ տասներեք ամիս և այս ընթացքում Արմեն Սողոյանի կողմից քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը չէր կարող մնալ նույն մակարդակի, որքան քննության սկզբնական փուլում։ Առաջին ատյանի դատարանը վերաբերելի և բավարար ապացույցների (նյութերի) մատնանշմամբ պետք է ցույց տար, թե ինչու է համարում, որ քննության այս փուլում դեռևս բարձր է համարում ամբաստանյալ Ա. Սողոյանի կողմից քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը։ Նման վերլուծություն Դատարանի կողմից չի կատարվել և նման հիմնավորումներ քննարկվող որոշման մեջ առկա չեն։ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքերը ոչ թե իմպերատիվ հիմք են՝ անձին կալանավորելու համար, այլ պարզապես՝ դրանք հիմք են հանդիսանում որևէ տեսակի խափանման միջոց կիրառելու համար։ Իսկ խափանման միջոցի տեսակի ընտրության համար անհրաժեշտ է հաշվի առնել նույն հոդվածի 3-րդ մասում թվարկված չափանիշները։ Նույնը բազմիցս նշել է նաև Եվրոպական դատարանը: Առաջին ատյանի դատարանի որոշման մեջ ոչ մի նշում չկա այն մասին, որ վերլուծվել են ու հաշվի են առնվել Արմեն Սողոյանի անձին կամ նրա դրսևորած վարքագծին վերաբերող հանգամանքներ։ Մինչդեռ, ազատ արձակվելու դեպքում անձի հնարավոր վարքագիծը չի կարող կանխորոշվել առանց այս երկու գործոնը հաշվի առնելու։ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել և իր որոշման մեջ առհասարակ չի գնահատել Ա. Սողոյանի անձին վերաբերող հանգամանքները, այն է. ամբաստանյալն ունի չորս անչափահաս երեխա, որոնցից երկուսը ծնվել են 2014 թվականի դեկտեմբերին, նրա ընտանիքը, բնակարանը, աշխատանքը գտնվում են Հայաստանում, երբևէ քրեական պատասխանատվության ենթարկված չի եղել, նրան արատավորող որևէ տեղեկություն չկա: Որպես դատաքննությանը ներկայանալու երաշխիք, Արմեն Սողոյանի պաշտպանը ներկայացրել էր երկու միջոց, առաջարկել է վճարել Դատարանի կողմից սահմանված չափի գրավ և նաև բերել է Հայաստանի Հանրապետությունում մեծ հեղինակություն վայելող 6 անձանց գրավոր երաշխավորությունը։ Դատարանը համարել է, որ այս միջոցները բավարար չեն Արմեն Սողոյանի պատշաճ վարքագիծը ապահովելու համար, սակայն այդ կապակցությամբ չի բերել որևէ պատճառաբանություն։ Այսինքն` Դատարանի որոշումն այս մասով նաև անհիմն է։ Ելնելով վերոգրյալից` Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է` կալանքը որպես խափանման միջոց վերացնել և Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանին ազատել կալանքից։ Հակառակ դեպքում Երեան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 05.02.2018 թվականի որոշումը բեկանել, փոփոխել գրավի կիրառումը ճանաչել թույլատրելի և որոշում կայացնել Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանին կալանից գրավով ազատելու մասին, սահմանելով գրավի ողջամիտ չափ։ 4. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում: Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում ընդգծել, որ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը կայացնելու պահին գործել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի նախկին խմբագրությունը, մինչդեռ <<Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին>> 2018 թվականի հունվարի 16-ի ՀՀ օրենքով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 2-րդ մասը շարադրվել է հետևյալ խմբագրությամբ. «2. Կալանավորումը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցը մեղադրյալի նկատմամբ կարող են կիրառվել միայն այնպիսի հանցագործության համար, որի համար նախատեսվող ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը մեկ տարուց ավելի է, և երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով:», ուստի Վերաքննիչ դատարանը որոշում կայացնելիս ղեկավարվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի վերջին խմբագրությամբ: Վերաքննիչ դատարանը, ներկայացված նյութերի հիման վրա ստուգելով Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 05-ի որոշման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով գործի նյութերը, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը` թողնել օրինական ուժի մեջ` հետևյալ պատճառաբանությամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 4-րդ մասի 2-րդ կետի համաձայն` << 1. Պաշտոնատար անձի կողմից կաշառք ստանալը, այսինքն՝ պաշտոնատար անձի կողմից անձամբ կամ միջնորդի միջոցով իր կամ այլ անձի համար դրամ, գույք, գույքի նկատմամբ իրավունք, արժեթղթեր կամ որևէ այլ առավելություն ստանալը կամ պահանջելը կամ ստանալու խոստումը կամ առաջարկն ընդունելը՝ կաշառք տվողի կամ նրա ներկայացրած անձի օգտին պաշտոնատար անձի կողմից իր լիազորությունների շրջանակում որևէ գործողություն կատարելու կամ չկատարելու կամ իր պաշտոնեական դիրքն օգտագործելով այդպիսի գործողություն կատարելուն կամ չկատարելուն նպաստելու կամ ծառայության գծով հովանավորչության կամ թողտվության համար՝ պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով: 4. Սույն հոդվածի առաջին կամ երկրորդ կամ երրորդ մասով նախատեսված արարքները, որոնք կատարվել են՝ 2) առանձնապես խոշոր չափերով` պատժվում են ազատազրկմամբ՝ յոթից տասներկու տարի ժամկետով՝ գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա>>: ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` <<Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)>>: <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն` <<1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով. (…) գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…)>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն՝ միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում` 2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին. (…) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Խափանման միջոցները հարկադրանքի միջոցներ են, որոնք կիրառվում են կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատմամբ` քրեական գործով վարույթի ընթացքում նրանց ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու և դատավճռի կատարումն ապահովելու նպատակով>>: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. <<Խափանման միջոցներն են` 1/ կալանավորումը....>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածով ամրագրված են խափանման միջոց կիրառելու հիմքերը, համաձայն որի. <<1. Դատարանը, դատախազը, քննիչը կամ հետաքննության մարմինը խափանման միջոց կարող են կիրառել միայն այն դեպքում, երբ քրեական գործով ձեռք բերված նյութերը բավարար հիմք են տալիս ենթադրելու, որ կասկածյալը կամ մեղադրյալը կարող է` 1) թաքնվել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից. 2) խոչընդոտել մինչդատական վարույթում կամ դատարանում գործի քննությանը` քրեական դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու, գործի համար նշանակություն ունեցող նյութերը թաքցնելու կամ կեղծելու, քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի կանչով առանց հարգելի պատճառների չներկայանալու կամ այլ ճանապարհով. 3) կատարել քրեական օրենքով չթույլատրված արարք. 4) խուսափել քրեական պատասխանատվությունից և նշանակված պատիժը կրելուց. 5) խոչընդոտել դատարանի դատավճռի կատարմանը: 2. Կալանավորումը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցը մեղադրյալի նկատմամբ կարող են կիրառվել միայն այնպիսի հանցագործության համար, որի համար նախատեսվող ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը մեկ տարուց ավելի է, և երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: 3. Խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտության և կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատմամբ դրա տեսակն ընտրելու հարցը լուծելիս հաշվի են առնվում` 1) վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը. 2) կասկածյալի կամ մեղադրյալի անձը. 3) տարիքը և առողջական վիճակը. 4) սեռը. 5) զբաղմունքի տեսակը. 6) ընտանեկան դրությունը և խնամարկյալների առկայությունը. 7) գույքային դրությունը. 8) բնակության մշտական վայրի առկայությունը. 9) այլ էական հանգամանքներ»: ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արամ Սեյրանի Ճուղուրյանի վերաբերյալ 30.08.2007թ. կայացված ՎԲ-132/07 նախադեպային որոշման մեջ նշել է. <<Կալանավորումը քրեական գործի քննության ընթացքում կիրառվող խափանման միջոցներից ամենախիստն է։ Այն պետք է ընտրվի միայն այն ժամանակ, երբ խափանման մյուս միջոցները քրեական գործի վարույթի ընթացքում չեն կարող ապահովել անձի պատշաճ՝ վարքագիծը։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրությունը սահմանել է կալանավորման կիրառման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունն ապահովող մի շարք երաշխիքներ, որոնց մեջ առաջին հերթին կարևորվում ու առանձնանում են կալանավորման հիմքերը։ Դրանք օրենքով նախատեսված այն հանգամանքներն են, որոնք հաստատվում են ապացույցների որոշակի ամբողջությամբ և հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել այն մասին, որ անձը, կալանքի տակ չգտնվելով, կարող է դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ և խոչընդոտել քրեական դատավարության խնդիրների իրականացմանը>>։ Մեջբերված իրավադրույթները Վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել նաև Ա. Ավետիսյանի, Դ. Ալիխանյանի գործերով կայացված որոշումներում, որտեղ հետևողականորեն ամրապնդել և զարգացրել է քրեական դատավարության ընթացքում կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելիս անձի ազատության իրավունքի կամայական կամ անհիմն սահմանափակումը բացառելուն ուղղված երաշխիքները (Ասլան Հովհաննեսի Ավետիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԱՎԴ/0022/06/08 որոշման 18-րդ, 22-րդ և 36-րդ կետերը և Դավիթ Ալիխանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԵԱՔԴ/0138/06/12 որոշման 13-րդ կետը): Ողջամիտ կասկածի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը հայտնել է իրավական դիրքորոշում, որ (…) <<հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած>> ձևակերպումը չի ենթադրում, որ մեղադրյալի մեղավորությունը հաստատված համարելու համար անհրաժեշտ է ունենալ հանցանքը տվյալ անձի կողմից կատարված լինելու բավարար ապացույցներ, ինչն ավելի բարձր ապացուցողական չափանիշ է: Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, ընդ որում` անհրաժեշտ է ունենալ նաև բավարար հիմքեր` եզրակացնելու, որ դեպքը, իրադարձությունը համընկնում է այն ենթադրյալ հանցանքին, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է (…) (տե´ս Վահրամ Գևորգյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի փետրվարի 24-ի ԵԿԴ/0678/06/10 որոշման 21-րդ կետը, ինչպես նաև Հարություն Խաչատրյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի ՏԴ2/0009/06/11 որոշման 13-րդ կետը): Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է. <<(…) Դատարանը, քննելով ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանի պաշտպան Հայկ Ալումյանի միջնորդությունը, գտնում է, որ այն ենթակա է մերժման, քանի որ շարունակում են առկա լինել Արմեն Սողոյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու հիմքերը, մասնավորապես այն, որ նրան վերագրվում է առանձնապես ծանր հանցագործության կատարում, որի համար որպես պատիժ է նախատեսված միայն ազատազրկում յոթից տասներկու տարի ժամկետով, որպիսի պայմաններում ազատության մեջ մնալու դեպքում նրա կողմից վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու հավանականությունը բարձր է։ Ինչ վերաբերում է պաշտպանի միջնորդության մեջ նշված հանգամանքին (չորս անչափահաս երեխաներ ունենալու, առկայությունը), ապա Դատարանը գտնում է, որ դա բավարար չէ գալու եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանի ազատության մեջ մնալով, չի թաքնվի վարույթն իրականացնող մարմնից և անօրինական ազդեցություն չի ունենա դատավարության մասնակցող անձանց վրա, ուստի դատարանը գտնում է, որ <<Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ>> ԲԿ տնօրեն Արա Մինասյանի, <<Արաբկիր>> բժշկական համալիրի տնօրեն Արա Բաբլոյանի, <<Իզմիրլյան>> ԲԿ տնօրեն Արմեն Չարչյանի, <<Սուրբ Աստվածամայր>> ԲԿ տնօրեն Նիկոլայ Դալլաքյանի, ՀՀ ԱՆ Ակադեմիկոս Ս. Ավդալբեկյանի անվան առողջապահության ազգային ինստիտուտն ՓԲԸ տնօրեն Ալեքսանդր Բազարչյանի, Առողջապահության Կազմակերպիչների Միավորման համանախագահ Կամսար Բաբինյանի կողմից տրված անձնական երաշխավորությունը չի կարող զսպել նրա՝ խոչընդոտելը դատական քննությանը և դատից թաքնվելը։ (…) Դատարանը, հաշվի առնելով Արմեն Սողոյանի կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը հիմնավորող վերոգրյալ հանգամանքը՝ վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու բարձր հավանականությունը, գտնում է, որ նրա պատշաճ վարքագիծը հնարավոր չէ ապահովել անձնական երաշխավորության կիրառմամբ։ Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանին կալանքից գրավով ազատելը պետք է ճանաչել անթույլատրելի (…)>>: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանին ներկայացված նյութերով առկա է հիմնավոր կասկած առ այն, որ ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանն առնչություն ունի իրեն վերագրվող արարքին, որն ըստ բնույթի ու վտանգավորության աստիճանի՝ դասվում է առանձնապես ծանր հանցագործությունների շարքին, որի համար ՀՀ քրեական օրենսգրքով որպես պատիժ նախատեսված է ազատազրկում` յոթից տասներկու տարի ժամկետով, ուստի բարձր է հավանականությունն առ այն, որ վերջինս, մնալով ազատության մեջ, կարող է թաքնվել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից: Հաշվի առնելով <<Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին>> 2018 թվականի հունվարի 16-ի ՀՀ օրենքը` Վերաքննիչ դատարանը վերահաստատում է Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաստատված` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածով նախատեսված միայն հետևյալ հիմքը` այն է` <<ամբաստանյալը, մնալով ազատության մեջ, կարող է թաքնվել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից>>: Կալանավորման կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ։ Այդ կանխատեսող գործողությունները պետք է հիմնավորվեն քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, դրանցով որոշելով կալանավորման կիրառման հիմնավորվածությունը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները, որոնք կարող են առաջ բերել անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության հիմնական իրավունքի սահմանափակում, պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերից բխող ողջամիտ կասկածների կամ ենթադրությունների վրա: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ թեև միայն հանցագործության ծանրության աստիճանը չի կարող ինքնին հիմնավորել ազատությունից զրկելու անհրաժեշտությունը, սակայն ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանին վերագրվող հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանն ունեն էական նշանակություն նրա հետագա վարքագծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում: Անդրադառնալով մեղադրյալի անձը բնութագրող` վերաքննիչ բողոքում նշված հանգամանքներին Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դրանք ինքնին չեն կարող հանդիսանալ կալանքը որպես խափանման միջոց չկիրառելու հիմք, հետևաբար վերաքննիչ բողոքն այդ մասով ևս անհիմն է: Անդրադառնալով մեղադրյալ Արմեն Սողոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը գրավով փոխարինելու նպատակահարմարության ու իրավաչափության վերաբերյալ պաշտպանի` վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանություններին ու հիմնավորումներին, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը. <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին Եվրոպական կոնվենցիայի>> 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` «Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբակալված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշտոնատար անձի մոտ, որն օերնքով լիազորված է իրականցնելու դատական իշխանություն, և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակվելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով»: Նշվածից հետևում է, որ անձի կալանավորման հարցը լուծելիս իրավասու դատարանները լիազորված են (կարող են) քննարկել գրավի կիրառման հնարավորության հարցը, սակայն գրավի կիրառումը, ելնելով գործի կոնկերտ հանգամանքներից, բոլոր դեպքերում պարտադիր բնույթ կրել չի կարող: Այս կապակցությամբ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն Ասլան Ավետիսյանի վերաբերյալ գործով 2008թ. հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԱՎԴ/0022/06/08 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել, համաձայն որի` <<Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջի վերաբերյալ արված իրավական մեկնաբանություններում չի արգելվում չնշված առանձին դեպքերում անձին երաշխիքով ազատ արձակելը ճանաչել անթույլատրելի. մասնավորապես, երբ առկա է անձի կողմից թաքնվելու կամ գործով ճշմարտությունը բացահայտելու ընթացքին միջամտելու վտանգ, կամ երբ դա անհրաժեշտ է հանցագործությունը կանխելու կամ հասարակական կարգի պահպանությունն իրականացնելու համար: (...) Այդ առումով Եվրոպական կոնվենցիային չի հակասում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի 2-րդ մասի այն դրույթը, որ դատարանը, համապատասխան շարժառիթները շարադրելով, իրավունք ունի մեղադրյալին կալանքից գրավով ազատելը առանձին դեպքերում ճանաչել անթույլատրելի: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի 2-րդ մասում օրենսդիրն օգտագործել է «մասնավորապես» բառը, որն արտահայտում է կալանքով գրավից ազատելու կոնկրետ դրսևորումների հատուկ ամրագրման և ոչ թե կալանքով գրավից ազատելու իրավական հիմքերի սպառիչ թվարկման նշանակություն: Մեղադրյալի անձը հայտնի չլինելը, մշտական բնակության վայր չունենալը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու փորձը կալանքից գրավով ազատելու կոնկրետ դրսևորումներ են, որոնք թվարկված են ոչ սպառիչ: Ուստի Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ գրավի կիրառման անթույլատրելիության հարցը պետք է քննարկվի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի համատեքստում, որտեղ նշված են խափանման միջոց կիրառելու այլ հիմքեր, այդ թվում նաև մինչդատական վարույթում կամ դատարանում գործի քննությանը խոչընդոտելու հիմքը>> : Վերաքննիչ դատարանը վերը շարադրված հիմնավորումներով գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանի նկատմամբ գրավի կիրառումն անթույլատրելի ճանաչելու հարցում, հանգել է իրավաչափ հետևության, նկատի ունենալով, որ գործի կոնկրետ հանգամանքներից ելնելով, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, այլընտրանքային երաշխիքն ի զորու չէ կանխել մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագիծը, և նրան ազատ արձակելու դեպքում առկա է ողջամիտ ենթադրություն, որ ազատության մեջ մնալով` մեղադրյալը կարող է թաքնվել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում, որով ապահովել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջը` քրեական գործով վարույթի ընթացքում մեղադրյալի/ամբաստանյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու և դատավճռի կատարումն ապահովելու նպատակով: Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ` ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանի պաշտպան Հայկ Ալումյանի միջնորդությունը մերժելու հարցում, Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է ճիշտ հետևության, հետևաբար Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը վերացնելու հիմքեր չկան: Այսպիսով, դատական ստուգման արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չեն տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի, ինչպես նաև ՀՀ Սահմանադրության, ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրության, <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատություների պաշտպանության մասին>> եվրոպական կոնվենցիայի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումների պահանջների խախտումներ, ուստի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու և Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը բեկանելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134-րդ, 139-րդ և 394-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ամբաստանյալ Արմեն Սողոյանի պաշտպան Հայկ Ալումյանի վերաքննիչ բողոքը` մերժել: Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 05-ի` <<Միջնորդությունը քննության առնելու մասին>> որոշումը` թողնել օրինական ուժի մեջ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու պահից 15-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 12-03-2018 |
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Ռուզաննա |
| Ազգանուն | Բարսեղյան |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 05-04-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 89 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 05-04-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 89 |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | Ե-10718/18 |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0250/01/17
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 08-01-2018 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Ամբաստանյալի պաշտպան |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Հայկ |
| Ազգանուն | Ալումյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Սողոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Չափահաս | Այո |
| Բողոքը ստացվել է | Միջանկյալ դատական ակտի դեմ |
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 12-01-2018 |
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Մակագրվել է | 15-01-2018 |
| Դատավոր | |
| Անուն | Լիլիթ |
| Ազգանուն | Թադևոսյան |
| Այլ նշումներ | ԵԿԴ/0250/01/17 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼԸ ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 17 հուլիսի 2018 թվական ք.Երևան ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ քննարկելով ամբաստանյալ Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2018 թվականի մարտի 12-ի որոշման դեմ պաշտպան Հ.Ալումյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 2018 թվականի փետրվարի 5-ին ամբաստանյալ Ա.Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանը միջնոդրություն է ներկայացրել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` խնդրելով վերացնել ամբաստանյալ Ա.Սողոյանի նկատմամբ կալանավորման ձևով ընտրված խափանման միջոցը, անհրաժեշտության դեպքում նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրելով միջնորդության մեջ նշված անձանց անձնական երաշխավորությունը, կամ որոշում կայացնել` կալանքը գրավով փոխարինելու մասին` ճանաչելով գրավի կիրառումը թույլատրելի և սահմանելով գրավի ողջամիտ չափ։ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2018 թվականի փետրվարի 5-ի որոշմամբ պաշտպանի միջնորդությունը մերժվել է: Ամբաստանյալ Ա.Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը 2018 թվականի մարտի 12-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքը մերժել է` Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2018 թվականի փետրվարի 5-ի որոշումը թողնելով օրինական ուժի մեջ։ Վերոհիշյալ որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ամբաստանյալ Ա.Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանը: Վճռաբեկ դատարանը 2018 թվականի մայիսի 12-ի որոշմամբ ներկայացված բողոքը վերադարձրել է` տրամադրելով 5-օրյա ժամկետ` թերությունները վերացնելու, բողոքը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 407-րդ հոդվածի պահանջներին համապատասխանեցնելու և կրկին ներկայացնելու համար։ Ամբաստանյալ Ա.Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանը կրկին ներկայացրել է վճռաբեկ բողոք` խնդրելով բեկանել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2018 թվականի փետրվարի 5-ի և ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2018 թվականի մարտի 12-ի որոշումները և կայացնել նոր դատական ակտ, այն է` կալանքը որպես խափանման միջոց վերացնել և Ա.Սողոյանին ազատել կալանքից, կամ ստորադաս դատարանների որոշումները` կալանքը գրավով փոխարինելն անթույլատրելի ճանաչելու մասով բեկանել, փոփոխել և որոշում կայացնել Ա.Սողոյանի նկատմամբ որպես կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոց գրավ կիրառելու մասին: Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ բողոքը պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով (մինչև 2018 թվականի ապրիլի 9-ը գործող խմբագրությամբ) սահմանված հիմքը, այն է` առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, որը կարող էր ազդել գործի ելքի վրա։ Բողոքի հեղինակը նշել է, որ ստորադաս դատարանները խախտել են «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսրքի 135-րդ հոդվածի պահանջները։ Բողոքաբերի փաստարկների, սույն գործի նյութերի և բողոքարկվող դատական ակտի պատճառաբանությունների համադրված վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերի կողմից չի հիմնավորվել, որ առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, որը կարող էր ազդել գործի ելքի վրա։ Հետևաբար, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով (մինչև 2018 թվականի ապրիլի 9-ը գործող խմբագրությամբ) նախատեսված հիմքը հիմնավորված չէ։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվում է, եթե բացակայում են նույն օրենսգրքի 414.1-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով և 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքերը, ուստի ներկայացված բողոքը վարույթ ընդունելը ենթակա է մերժման։ Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.3-րդ հոդվածով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ամբաստանյալ Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2018 թվականի մարտի 12-ի որոշման դեմ պաշտպան Հ.Ալումյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժել։ Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։ Նախագահող՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Դատավորներ` Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 30-03-2018 |
|---|---|
| Որոշման առաքման ամսաթիվը | 30-03-2018 |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 30-03-2018 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Համլետ |
| Ազգանուն | Ասատրյան |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 18-04-2018 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 11-04-2018 |
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Կասեցվել է գործի վարույթը
| Ամսաթիվ | 18-04-2018 |
|---|---|
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Սողոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Հոդված | |
| Որոշման բովանդակությունը | ԵԿԴ/0250/01/17 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ԲՈՂՈՔԻ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ ՎԱՐՈՒՅԹԸ ԿԱՍԵՑՆԵԼՈՒ ԵՎ ՀՀ ՍԱՀՄԱՆԱԴՐԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ԴԻՄԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան) նախագահությամբ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ քարտուղարությամբ Մ.ԱՎԱԳՅԱՆԻ 2018 թվականի ապրիլի 18-ին ք.Երևանում դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2017 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշման դեմ Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանի վճռաբեկ բողոքը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետով, այն բանի համար, որ նա, զբաղեցնելով ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության աշխատակազմի ՀՀ բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալության պետի պաշտոնը, մշտապես իրականացնելով կազմակերպատնօրինչական, վարչատնտեսական գործառույթներ և «Հանրային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքի ուժով հանդիսանալով պաշտոնատար անձ, Երևանի Կոմիտասի 49/4 շենքի 11-րդ հարկ հասցեում և Երևան քաղաքի Արմենակյան փողոցի 129 հասցեում գտնվող աշխատասենյակներում ընդունել է Ժաննա Հովհաննիսյանին և իրեն ենթակա ԲՍՓ հանձնաժողովների մնացած նախագահներին ու խախտելով «Հանրային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածով սահմանված արգելքը` մեկ միասնական դիտավորությամբ նրանցից ստացել է առանձնապես խոշոր չափերով` ընդհանուր առմամբ 1.528.600 դրամին համարժեք կաշառք։ Քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ` նաև Առաջին ատյանի դատարան)։ 2. Առաջին ատյանի դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 6-ի` «Քրեական գործը դատական քննության նշանակելու մասին» որոշմամբ, ի թիվս այլոց, Ա.Սողոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ։ 3. Հիշյալ որոշման դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել Ա.Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանը, որը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ` նաև Վերաքննիչ դատարան) 2017 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշմամբ մերժվել է։ 4. Վերաքննիչ դատարանի նշված որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է ներկայացրել Ա.Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանը, որը Վճռաբեկ դատարանի` 2018 թվականի մարտի 30-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ։ Դատավարության մասնակիցների կողմից վճռաբեկ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել։ Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը. 5. 2017 թվականի հոկտեմբերի 3-ին Առաջին ատյանի դատարանում ստացվել է ամբաստանյալ Ա.Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանի միջնորդությունը, որով վերջինս, ի թիվս այլոց, խնդրել է իրենց մասնակից դարձնել Ա.Սողոյանի խափանման միջոցի հարցի քննությանը, քանի որ այդ կապակցությամբ պետք է ներկայացնեն իրենց դիրքորոշումը հիմնավորող մի շարք փաստարկներ (տե'ս քրեական գործի հավելված, թերթ 5)։ 6. Առաջին ատյանի դատարանը 2017 թվականի հոկտեմբերի 6-ի` «Քրեական գործը դատական քննության նշանակելու մասին» որոշման եզրափակիչ մասում մասնավորապես նշել է. «Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալամավորումը (...) թողնել անփոփոխ, քանի որ չի վերացել դրա անհրաժեշտությունը» (տե'ս քրեական գործի հավելված, թերթ 7)։ 6.1. Նույն որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանը պաշտպանի միջնորդությունը մերժել է` պատճառաբանելով, որ. «(...) [Ա]յն անհիմն է և ենթակա է մերժման, քանի որ շարունակում են առկա լինել մեղադրյալ Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու հիմքերը, այդ իսկ պատճառով գտնում եմ, որ Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը պետք է մնա անփոփոխ, քանի որ չի վերացել նշված խափանման միջոցի կիրառման անհրաժեշտությունը (...)» (տե'ս քրեական գործի հավելված, թերթ 6)։ 7. Վերաքննիչ դատարանը, մերժելով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը, պատճառաբանել է. «(…) [Հ]աշվի առնելով ամբաստանյալին մեղսագրվող հակաօրինական արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այդ արարքի համար ՀՀ քրեական օրենքով հնարավոր սպառնացող պատժի խստությունը, ինչպես նաև քրեական գործի փաստական հանգամանքները, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դեռևս շարունակում են առկա լինել Արմեն Սողոյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու և նրան կալանքի տակ պահելու ժամկետը ըստ էության երկարացնելու հիմքերն ու պայմանները, ինչն էլ հիմք է հանդիսանում վերաքննիչ բողոքը` Արմեն Սողոյանին կալանքից ազատելու պահանջի մասով, մերժելու համար։ (...) (...) Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, այլընտրանքային երաշխիքն ի զորու չէ կանխել Արմեն Սողոյանի ոչ իրավաչափ վարքագիծը նրան ազատ արձակելու դեպքում, քանի որ չեն վերացել կալանավորման կիրառման և կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը, որպիսի պայմաններում պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի պահանջը` գրավի կիրառման թույլատրելիության մասով, նույնպես ենթակա է մերժման։ Ինչ վերաբերում է պաշտպանի կողմից վերաքննիչ բողոքում վկայակոչած Արմեն Սողոյանի անձը բնութագրող տվյալներին, ապա Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ` դրանք ինքնին բավարար չեն նրա հետագա հավանական ոչ իրավաչափ վարքագիծը բացառելու համար։ Անդրադառնալով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի այն փաստարկին, որ Դատարանի կողմից խախտվել է Եվրոպական կոնվենցիայի 5 հոդվածի 3-րդ կետի դրույթը, քանի որ վիճարկվող որոշումը կայացրել է առանց պաշտպանական կողմի ներկայությունը ապահովելու, Վերաքննիչ դատարանը գալիս է եզրահանգման, որ այն անհիմն է (...)։ (...) (...) Դատական քննություն նշանակելու մասին որոշումը կայացվում է առանց դատական նիստ հրավիրելու և կողմերի ներկայությունը ապահովելու, ուստի Դատարանը գործել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված ընթացակարգով։ Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքի մյուս փաստարկին այն մասին, որ դատավարության որևէ սուբյեկտ չի միջնորդել, որպեսզի Արմեն Սողոյանի նկատմամբ կիրառված կալանքը երկարաձգվի և Դատարանը, առանց մեղադրանքի կողմի միջնորդության, որոշում է կայացրել Ա.Սողոյանին կալանքի տակ պահելն անորոշ ժամկետով երկարացնելու մասին, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ այն նույնպես անհիմն է, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 293 հոդվածի` Դատարանը, դատական քննություն նշանակելու մասին որոշում կայացնելիս, պարտավոր է լուծել խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու կամ ընտրելու հարցը։ (...) [Դ]ատական ստուգման արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Դատարանի կողմից թույլ չի տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի, ինչպես նաև ՀՀ Սահմանադրությամբ, ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրությամբ, Եվրոպական կոնվենցիայով, Վճռաբեկ և Եվրոպական դատարանների նախադեպային որոշումներով արտահայտած իրավական դրույթների խախտումներ, ուստի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու և Դատարանի 06.10.2017թ. որոշումը բեկանելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան (...)» (տե'ս քրեական գործի հավելված, թերթ 159-160)։ Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. 8. Բողոքի հեղինակը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, անփոփոխ թողնելով Ա.Սողոյանի նկատմամբ ընտրված կալանքը, փաստացի երկարացրել է նրա կալանքի տակ պահելու ժամկետը, ընդ որում, չբերելով նոր հիմքեր, միայն նշելով, որ «չի վերացել դրա անհրաժեշտությունը»` հղում կատարելով նախկինում կալանքի վերցնելու և կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարացնելու հիմքերին։ Վերջին այդպիսի որոշումը եղել է Առաջին ատյանի դատարանի` 2017 թվականի օգոստոսի 18-ի որոշումը, որում որպես կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարացնելու հիմք մատնանշված է եղել միայն քննությանը խոչընդոտելու հիմքը։ Ըստ բողոքաբերի` գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականության մասին Առաջին ատյանի դատարանն առհասարակ որևէ պատճառաբանություն չի մատնանշել։ Իսկ ինչ վերաբերում է Վերաքննիչ դատարանին, ապա վերջինս հղում է արել բացառապես Արմեն Սողոյանին վերագրվող հանցագործության ծանրության աստիճանին և հնարավոր պատժի խստությանը։ Այսպիսով, ըստ բողոքի հեղինակի` Վերաքննիչ դատարանը կոպիտ և ակնհայտ ձևով խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի պահանջները։ Բողոքի հեղինակը գտել է, որ դատարանները լիովին անտեսել են այն հանգամանքը, որ գործի քննությունը տևում է արդեն շուրջ տասը ամիս, և այս ընթացքում Արմեն Սողոյանի կողմից քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը չէր կարող մնալ նույն մակարդակի վրա, որքան քննության սկզբնական փուլում։ Ըստ բողոքաբերի` դատարանները վերաբերելի և բավարար ապացույցների (նյութերի) մատնանշմամբ պետք է ցույց տային, թե ինչու են համարում, որ քննության այս փուլում դեռևս բարձր է Ա.Սողոյանի կողմից քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը։ Նման վերլուծություն դատարանների կողմից չի կատարվել, և նման հիմնավորումներ քննարկվող որոշումների մեջ առկա չեն։ Բողոքաբերը նշել է, որ դատարանները հաշվի չեն առել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքերը ոչ թե իմպերատիվ հիմք են անձին կալանավորելու համար, այլ պարզապես հիմք են հանդիսանում որևէ տեսակի խափանման միջոց կիրառելու համար։ Բողոքաբերը գտել է նաև, որ քննարկվող որոշումների մեջ ոչ մի նշում չկա այն մասին, որ վերլուծվել են ու հաշվի են առնվել Ա.Սողոյանի անձին կամ նրա դրսևորած վարքագծին վերաբերող հանգամանքներ։ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել և որոշման մեջ առհասարակ չի գնահատել Ա.Սողոյանի անձին վերաբերող հանգամանքները, այն է` ա) ունի չորս անչափահաս երեխա, որոնց միակ կերակրողն ինքն է հանդիսանում, իսկ երեխաների մայրը, երեխաներին խնամելու կապակցությամբ, գտնվում է երկարատև չվճարվող արձակուրդում, բ) նրա ընտանիքը, բնակարանը, աշխատանքը գտնվում են Հայաստանում, գ) երբևէ քրեական պատասխանատվության ենթարկված չի եղել, նրան արատավորող որևէ տեղեկություն չկա։ Իսկ Վերաքննիչ դատարանը համարել է, որ այդ հանգամանքները բավարար չեն Ա.Սողոյանի հետագա հավանական ոչ իրավաչափ վարքագիծը բացառելու համար։ Ըստ բողոքաբերի` վերը նշված որոշումն առանց ամբաստանյալի ու նրա պաշտպանի կայացնելով` Առաջին ատյանի դատարանն ուղղակիորեն խախտել է Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ կետի պահանջները։ Վերաքննիչ դատարանը չի համաձայնել այս փաստարկին` նշելով, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 293-րդ հոդվածը չի նախատեսում մեղադրյալի կամ նրա պաշտպանի մասնակցությունը գործը դատական քննության նշանակելու մասին որոշում կայացնելու փուլում` դրանով իսկ կոպտորեն խախտելով Սահմանադրության 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջները։ Բողոքի հեղինակը գտել է նաև, որ ամբաստանյալ Ա.Սողոյանին անորոշ ժամկետով կալանքի տակ պահելու մասով Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը խախտում է Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին կետով ամրագրված «օրինականության» սկզբունքը։ Բացի այդ, բողոքաբերը գտել է, որ տվյալ դեպքում դատավարության որևէ սուբյեկտ չի միջնորդել, որպեսզի Արմեն Սողոյանի նկատմամբ կիրառված կալանքը երկարաձգվի։ Առաջին ատյանի դատարանն ինքը, առանց մեղադրանքի կողմի միջնորդության, որոշում է կայացրել Ա.Սողոյանին կալանքի տակ պահելն անորոշ ժամկետով երկարացնելու մասին։ Դա նշանակում է, որ ընթացակարգը, որի արդյունքում այդ որոշումը կայացվել է, չի եղել մրցակցային։ Այս փաստարկի վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանը կրկին դիրքորոշում է արտահայտել, որ այն հակասում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 293-րդ հոդվածին, որով նախատեսված չէ, որ գործը դատական քննության նշանակելիս դատարանը պարտավոր է լուծել խափանման միջոցի հարցը` առանց որևէ սուբյեկտի միջնորդության։ Այս դեպքում ևս, ըստ բողոքաբերի, Վերաքննիչ դատարանը Եվրոպական կոնվենցիայի և ներպետական օրենսդրության միջև առկա հակասությունների պայմաններում առավելությունը տվել է ներպետական օրենսդրությանը` կրկին խախտելով ՀՀ Սահմանադրության 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջը։ 9. Ելնելով վերոգրյալից` բողոք բերած անձը խնդրել է կալանքը որպես խափանման միջոց վերացնել և Արմեն Սողոյանին ազատել կալանքից կամ Առաջին ատյանի դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 6-ի որոշումը` խափանման միջոցին վերաբերող մասով, ինչպես նաև Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշումը բեկանել ու փոփոխել. գրավի կիրառումը ճանաչել թույլատրելի և որոշում կայացնել Արմեն Սողոյանին կալանից գրավով ազատելու մասին` սահմանելով գրավի ողջամիտ չափ։ Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. 10. Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 300-րդ հոդվածի կապակցությամբ առկա է սահմանադրականության խնդիր։ Ուստի Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում սույն բողոքի վերաբերյալ վարույթը կասեցնել և դիմել ՀՀ սահմանադրական դատարան (այսուհետ` նաև Սահմանադրական դատարան)` նշված նորմի՝ ՀՀ Սահմանադրությանը համապատասխանության հարցը որոշելու նպատակով։ 11. Սույն գործով բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 300-րդ հոդվածը, այնքանով, որքանով գործը դատական քննության նախապատրաստելու փուլում չի նախատեսում կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ այն ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցի քննարկումը մեղադրյալի կամ նրա պաշտպանի մասնակցությամբ դատական նիստով կատարելու կարգ, արդյո՞ք չի խախտում անձի ազատության իրավունքը` անհապաղ դատարանի առջև կանգնելու և իրեն ազատությունից զրկելու իրավաչափությունը վիճարկելու իրավունքների տեսանկյունից։ 12. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 5-րդ մասի և «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Անձնական ազատությունից զրկված յուրաքանչյուր ոք իրավունք ունի վիճարկելու իրեն ազատությունից զրկելու իրավաչափությունը, որի վերաբերյալ դատարանը սեղմ ժամկետում որոշում է կայացնում և կարգադրում է նրան ազատ արձակել, եթե ազատությունից զրկելը ոչ իրավաչափ է»։ Հիշյալ նորմերը կալանավորված անձանց իրավունք են վերապահում նախաձեռնելու այնպիսի վարույթ, որը համապատասխանում է ազատությունից զրկելու իրավաչափության տեսանկյունից էական դատավարական և նյութական պահանջներին։ Չնայած բոլոր դեպքերում չէ, որ հիշյալ վարույթը պետք է համապատասխանի քրեական կամ քաղաքացիական դատավարությունների համար Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածով նախատեսված երաշխիքներին, այնուամենայնիվ, այն պետք է դատական բնույթ ունենա և տրամադրի ազատության սահմանափակման կոնկրետ տեսակին համապատասխան երաշխիքներ (տե՛ս A. and Others v. the United Kingdom գործով Եվրոպական դատարանի Մեծ պալատի` 2009 թվականի փետրվարի 19-ի վճիռը, գանգատ թիվ 3455/05, կետ 203)։ Անձի շարունակական կալանքի վերանայման համատեքստում վարույթը պետք է լինի մրցակցային և երաշխավորի կողմերի` դատախազի և կալանավորված անձի միջև «զենքերի հավասարությունը» (տե՛ս Nikolova v. Bulgaria գործով Մեծ պալատի 1999 թվականի մարտի 25-ի վճիռը, գանգատ թիվ 31195/96, կետ 58, Alt֠nok v. Turkey գործով 2011 թվականի նոյեմբերի 29-ի վճիռը, գանգատ թիվ 31610/08, կետ 45)։ Հիշյալ նորմերից հետևող առաջին հիմնարար երաշխիքը կալանավորման իրավաչափությունը վերանայելիս դատավորի կողմից արդյունավետ քննության իրավունքն է։ Հաջորդ կարևոր երաշխիքն անձի շարունակական կալանքի անհրաժեշտության հարցի անհապաղ որոշումն է իրավասու մարմնի կողմից (տե՛ս վերը հիշատակված Alt֠nok v. Turkey գործով վճռի 54-րդ կետը, Knebl v. the Czech Republic գործով 2010 թվականի հոկտեմբերի 28-ի վճիռը, գանգատ թիվ 20157/05, կետ 85)։ Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի գ) կետով նախատեսված հիմքով անձին կալանավորելու դեպքում պահանջվում է անցկացնել դատական լսում (տե՛ս վերը հիշատակված Nikolova v. Bulgaria գործով վճռի 58-րդ կետը)։ Անձամբ կամ ներկայացուցչության որևէ ձևով լսված լինելու` կալանավորված անձի հնարավորությունը ազատությունից զրկելու վարույթի հիմնական երաշխիքներից է (տե'ս Kampanis v. Greece գործով 1995 թվականի հուլիսի 13-ի վճիռը, գանգատ թիվ 17977/91, կետ 47)։ Հիշյալ իրավունքը լայնորեն ընդունված և ճանաչված է նաև մարդու իրավունքների միջազգային մի շարք այլ փաստաթղթերում ։ Մասնավորապես, անձի` իր կալանքի տակ գտնվելու հարցի որոշման կապակցությամբ վարույթին ներկայանալու իրավունքը նախատեսված է ԵԽ Նախարարների կոմիտեի 2006 թվականի սեպտեմբերի 27-ի` թիվ Rec(2006)13 հանձնարարականի 28-րդ կետում։ Իսկ ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի 2015 թվականի հուլիսի 6-ին հաստատված` Ազատությունից զրկված յուրաքանչյուր անձի` դատարանի առջև վարույթ նախաձեռնելու իրավունքի պաշտպանության միջոցների և ընթացակարգերի վերաբերյալ ՄԱԿ-ի հիմնական սկզբունքների և ուղենիշների 11-րդ սկզբունքի համաձայն` դատարանը պետք է երաշխավորի կալանավորված անձի ֆիզիկական ներկայությունը, հատկապես ազատությունից զրկելու կամայականության և իրավաչափության վիճարկման առաջին դատական լսմանը և ամեն անգամ, երբ ազատությունից զրկված անձը խնդրում է ֆիզիկապես ներկայանալ դատարանի առջև։ Նույն փաստաթղթի 3-րդ կետում ընդգծվում է, որ գործնականում հիշյալ իրավունքի արդյունավետ իրականացման համապարփակ և հստակ իրավական հիմքերի բացակայությունը հանգեցնում է ազատությունից զրկված անձանց պաշտպանության բացի։ 13. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի` «Դատական քննության նախապատրաստելը» վերտառությամբ 40-րդ գլխում զետեղված իրավանորմերը կարգավորում են գործը դատական քննության նախապատրաստելու փուլում դատարանի կողմից կատարվող դատավարական գործողությունների և կայացվող որոշումների շրջանակն ու կարգը։ Դրանց վերլուծությունից հետևում է, որ հիշյալ փուլում դատարանն իրավասու չէ դատական նիստ հրավիրելու, իսկ այդ փուլում լուծման ենթակա հարցերը լուծվում են դատավորի կողմից միանձնյա` իր աշխատասենյակում։ Քննարկվող փուլում կայացվող որոշումներից է գործը դատական քննության նշանակելը, իսկ լուծման ենթակա հարցերից` խափանման միջոցների հարցը։ Մասնավորապես. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 292-րդ հոդվածի համաձայն` «Քրեական գործն իր վարույթ ընդունած դատավորը հետազոտում է գործի նյութերը և քրեական գործը վարույթ ընդունելու պահից 15 օրվա ընթացքում կայացնում հետևյալ որոշումներից մեկը` 1) դատական քննություն նշանակելու մասին. (...)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 293-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Դատարանը որոշում է կայացնում դատական քննություն նշանակելու մասին, եթե քրեական գործի նյութերում բացակայում են վարույթը կարճելու մասին հանգամանքները (...)։ 2. Դատական քննություն նշանակելու մասին որոշման մեջ պետք է բովանդակվեն` (...) խափանման միջոցները (...) վերացնելու, փոխելու կամ ընտրելու մասին [որոշում] (...)։ 3. Դատական քննությունը պետք է նշանակվի դատական քննություն նշանակելու մասին որոշում կայացնելու պահից 10 օրվա ընթացքում»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 300-րդ հոդվածի համաձայն` «Որոշում ներկայացնելու հետ միաժամանակ, բացի գործն ըստ ընդդատության ուղարկելու մասին որոշումից, դատարանը պարտավոր է քննել մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցներ ընտրելու կամ չընտրելու և դրա տեսակի հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցը` խափանման միջոցն ընտրված լինելու դեպքում»։ 14. Վերոհիշյալ իրավական նորմերի բովանդակությունից հետևում է, որ դրանցով նախատեսված է գործն իր վարույթ ընդունած դատավորի պարտականությունը, ի թիվս այլոց, գործը դատական քննության նշանակելու մասին որոշում կայացնելու հետ միաժամանակ լուծել մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցներ ընտրելու կամ չընտրելու և դրա տեսակի հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցը` խափանման միջոցն ընտրված լինելու դեպքում։ Ընդ որում, որպես այդպիսի խափանման միջոց կարող է հանդես գալ նաև կալանքը, քանի որ այդ առումով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը որևէ բացառություն չի նախատեսում։ Այսինքն` դատարանը քննարկվող փուլում հարկադրված է առանց դատական նիստ հրավիրելու լուծել նաև որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցը։ Ավելին` իրավասու է նույն կարգով անձի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրելու կալանքը։ 14.1. Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նաև նշել, որ ի տարբերություն մինչդատական փուլի` գործի դատական քննության փուլում նախատեսված չեն կալանք խափանման միջոցի կիրառման առավելագույն ժամկետներ, ինչպես նաև շարունակական կալանքի իրավաչափության պարբերաբար վերանայման պահանջ։ Որպես դրան հակակշիռ` անձն իր նախաձեռնությամբ ցանկացած ժամանակ կարող է ներկայացնել դրա իրավաչափության վերանայման միջնորդություն, որը պարտադիր քննարկման առարկա է դարձվում դատարանի կողմից կողմերի մասնակցությամբ դատական նիստում։ 15. Սույն որոշման 12-րդ և 14-14.1-րդ կետերում արտահայտված իրավական դիրքորոշումների համադրումից կարելի է եզրահանգել, որ դատական քննության նախապատրաստական փուլում, առանց դատական նիստ նշանակելու հնարավորության որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքը հիմնավոր համարելու դեպքում այն անփոփոխ թողնելը, որը հանգեցնում է կալանք խափանման միջոցի նկատմամբ դատական վերահսկողության կառուցակարգի փոփոխման, ինչպես նաև անձի` անորոշ ժամկետով կալանքի տակ մնալուն, ըստ էության չի ապահովում Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված` անձի իրավունքի իրականացման հնարավորությունը։ Այսինքն` անգամ անձի կողմից իր անազատությունը վիճարկելու` խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին միջնորդության առկայության դեպքում, դատարանն իրավասու չէ դատական նիստ անցկացնելու և ապահովելու անձի մասնակցությունը։ Ավելին` անհրաժեշտ է նշել, որ Խոդորկովսկին ընդդեմ Ռուսաստանի գործով վճռում Եվրոպական դատարանը, գործը դատական քննության նախապատրաստելու փուլում առանց դատական նիստ նշանակելու կալանքն անփոփոխ թողնելու վերաբերյալ իրավական կարգավորումը, անգամ անձի միջնորդության բացակայության պայմաններում, գնահատել է Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 4-րդ մասին հակասող (տե՛ս Khodorkovskiy v. Russia գործով 2011 թվականի մայիսի 31-ի վճիռը, գանգատ թիվ 5829/04, կետեր 58-59, 207, 235)։ 15.1. Ուշագրավ է, որ ՌԴ սահմանադրական դատարանը, 2004 թվականի ապրիլի 8-ի՝ թիվ 132-Օ, ինչպես նաև 2005 թվականի մարտի 22-ի՝ թիվ 4-П որոշումներում անդրադառնալով դատական նիստին նախապատրաստվելու փուլում առանց նիստ անցկացնելու մինչդատական վարույթում որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման կապակցությամբ որոշում կայացնելու հնարավորության հարցին, գտել է, որ հիշյալ խափանման միջոցի կապակցությամբ որոշում կայացնելու ընդհանուր կանոնները սահմանող նորմերը (ՌԴ քրեական դատավարության օրենսգրքի 108-109-րդ հոդվածներ) կիրառելի են նաև սույն դեպքում, հետևաբար դատարանը, համապատասխան որոշում կայացնելիս, պետք է դատական նիստ հրավիրի և ապահովի անձի մասնակցությունը։ ՌԴ սահմանադրական դատարանի և Եվրոպական դատարանի հիշյալ որոշումներին հաջորդող՝ 2012 հունիսի 5-ին կատարված օրենսդրական փոփոխություններից հետո, ՌԴ քրեական դատավարության օրենսգրքի 229-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսվել է, որ գրավը, տնային կալանքը կամ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, տնային կալանքի կամ կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարացնելու հարցերը դատարանի կողմից քննարկվում են դատական նիստում` դատախազի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ մեղադրյալի, նրա պաշտպանի, եթե նա մասնակցում է վարույթին, անչափահաս մեղադրյալի օրինական ներկայացուցչի և դատախազի մասնակցությամբ նույն օրենսգրքի 108-րդ հոդվածով նախատեսված կարգով կամ համապատասխան հիմքերի առկայության դեպքում նախնական դատական լսումների ժամանակ։ Իսկ 231-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսվել է, որ դատական նիստ նշանակելու մասին որոշմամբ, ի թիվս այլոց, լուծվում է նաև խափանման միջոցի հարցը, բացառությամբ գրավը, տնային կալանքը կամ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, տնային կալանքի կամ կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարացնելու դեպքերի։ 15.2. Հարկ է նշել նաև, որ ՀՀ քրեական դատավարության նոր օրենսգրքի նախագծով նախատեսված է նախնական դատական լսումների ինստիտուտ, որի շրջանակներում կողմերի մասնակցությամբ դատական նիստով է լուծվում նաև խափանման միջոցների հարցը (310-311-րդ հոդվածներ)։ 16. Սույն գործի փաստերից հետևում է, որ 2017 թվականի հոկտեմբերի 3-ին, մինչև Առաջին ատյանի դատարանի կողմից քրեական գործը դատաքննության նշանակելու մասին որոշում կայացնելը, Ա.Սողոյանի պաշտպանը միջնորդություն է ներկայացրել նրա խափանման միջոցի հարցի քննությանն իրենց մասնակից դարձնելու մասին (տե'ս սույն որոշման 5-րդ կետը)։ 2017 թվականի հոկտեմբերի 6-ին, Առաջին ատյանի դատարանը, գործը դատական քննության նախապատրաստելու փուլում քրեական գործը դատական քննության նշանակելու մասին որոշմամբ լուծել է նաև Ա.Սողոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքը հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցը և, գտնելով, որ այն հիմնավոր է, կայացրել է ընտրված խափանման միջոցն անփոփոխ թողնելու վերաբերյալ որոշում (տե'ս սույն որոշման 6.1-րդ կետը)։ Վերաքննիչ դատարանն իր հերթին, մերժելով վերաքննիչ բողոքը, գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չեն տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի, ինչպես նաև ՀՀ Սահմանադրությամբ, ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրությամբ, Եվրոպական կոնվենցիայով, Վճռաբեկ և Եվրոպական դատարանների նախադեպային որոշումներով արտահայտված իրավական դրույթների խախտումներ (տե'ս սույն որոշման 7-րդ կետը)։ 17. Նախորդ կետում մեջբերված փաստերը գնահատելով 15-րդ կետում շարադրված իրավական վերլուծության համատեքստում` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով կիրառման է ենթակա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 300-րդ հոդվածը, քանի որ դրանով են կարգավորվում գործը դատական քննության նախապատրաստելու փուլում խափանման միջոցների լուծման հետ կապված իրավահարաբերությունները։ Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, հիշյալ նորմում կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցի քննարկումը մեղադրյալի կամ նրա պաշտպանի մասնակցությամբ դատական նիստով անցկացնելու հնարավորության բացակայությունը վտանգում է ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 5-րդ մասով և «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 4-րդ մասով երաշխավորված` իրեն ազատությունից զրկելը վիճարկելու անձի իրավունքի իրականացումը։ 17.1. Միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով քննարկվող հարցի համակարգային լուծման անհրաժեշտությունը, Վճռաբեկ դատարանը հարկ է հարմարում նշել, որ նույն նորմով նախատեսված չէ անձի մասնակցությամբ դատական նիստ անցակցնելու հնարավորություն նաև նրա նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու դեպքում։ Մինչդեռ ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`«Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի հիմքով ազատությունից զրկված անձի վերաբերյալ ազատությունից զրկվելու պահից ողջամիտ ժամկետում, սակայն ոչ ուշ, քան յոթանասուներկու ժամվա ընթացքում դատարանը որոշում չի կայացնում անազատության մեջ նրան հետագա պահելը թույլատրելու մասին, ապա նա անհապաղ ազատ է արձակվում»։ Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` «Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբակալված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշտոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխանություն և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակելու իրավունք։ (...)» Այսինքն` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 300-րդ հոդվածը, այն հաշվառմամբ, որ չի ապահովում ՀՀ Սահմանադրությամբ երաշխավորված` 72 ժամվա ընթացքում անձի` դատարանի առջև կանգնելու իրավունքը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ ուղղակիորեն հակասում է ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 4-րդ մասով և Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված` անհապաղ դատարանի առջև կանգնելու անձի իրավունքին։ 18. Այսպիսով« Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է« որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 300-րդ հոդվածը, այնքանով, որքանով գործը դատական քննության նախապատրաստելու փուլում չի նախատեսում կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ այն ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցի քննարկումը մեղադրյալի կամ նրա պաշտպանի մասնակցությամբ դատական նիստով կատարելու կարգ, խախտում է անձի ազատության իրավունքը` անհապաղ դատարանի առջև կանգնելու և իրեն ազատությունից զրկելու իրավաչափությունը վիճարկելու իրավունքների տեսանկյունից։ Նման պայմաններում նկատի ունենալով« որ սույն գործով կիրառման է ենթակա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 300-րդ հոդվածը, որը Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ հակասում է ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 4-րդ և 5-րդ մասերին, իսկ սահմանադրական արդարադատությունն իրականացնում է ՀՀ սահմանադրական դատարանը« ուստի Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում սույն բողոքի վերաբերյալ վարույթը կասեցնել և դիմել ՀՀ սահմանադրական դատարան` կիրառման ենթակա նորմի՝ ՀՀ Սահմանադրությանը համապատասխանության հարցը որոշելու նպատակով։ Հաշվի առնելով վերը շարադրված հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ Սահմանադրության 169-րդ հոդվածով« ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ հոդվածով, 31-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով, «Սահմանադրական դատարանի մասին» ՀՀ սահմանադրական օրենքի 23-րդ և 71-րդ հոդվածներով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Ամբաստանյալ Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանի բողոքի վերաբերյալ վարույթը կասեցնել և դիմել ՀՀ սահմանադրական դատարան` միջնորդելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 300-րդ հոդվածը ճանաչել ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 4-րդ և 5-րդ մասերին հակասող` այնքանով, որքանով գործը դատական քննության նախապատրաստելու փուլում չի նախատեսում կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ այն ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցի քննարկումը մեղադրյալի կամ նրա պաշտպանի մասնակցությամբ դատական նիստով կատարելու կարգ։ 2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում դատական նիստերի դահլիճում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։ Նախագահող՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ |
Կասեցումից հանվել է
| Ամսաթիվ | 02-07-2018 |
|---|---|
| Հոդված | 31 |
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԿԴ/0250/01/17 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ԲՈՂՈՔԻ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ ՎԱՐՈՒՅԹԸ ՎԵՐՍԿՍԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան) նախագահությամբ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ 2 հուլիսի 2018 թվական ք. Երևան քննարկելով ամբաստանյալ Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանի բողոքի վերաբերյալ վարույթը վերսկսելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2017 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ամբաստանյալ Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանը։ Վճռաբեկ դատարանի` 2018 թվականի մարտի 30-ի որոշմամբ վճռաբեկ բողոքն ընդունվել է վարույթ։ Վճռաբեկ դատարանը 2018 թվականի ապրիլի 18-ին որոշում է կայացրել բողոքի վերաբերյալ վարույթը կասեցնելու և ՀՀ սահմանադրական դատարան դիմելու մասին։ ՀՀ սահմանադրական դատարանի` 2018 թվականի հունիսի 26-ի թիվ ՍԴՈ-1421 որոշմամբ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 300-րդ հոդվածն այն մասով, որ չի նախատեսում գործը դատական քննության նախապատրաստելիս դատարանի կողմից մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ չընտրելու և կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցի քննությանը մեղադրյալի և/կամ նրա պաշտպանի մասնակցության հնարավորություն, ճանաչվել է Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 5-րդ մասին, 63-րդ հոդվածի 1-ին մասին, 75-րդ և 81-րդ հոդվածներին հակասող և անվավեր։ Նման պայմաններում Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքի վերաբերյալ վարույթը կասեցնելու հիմք ծառայած հանգամանքը վերացել է, ուստի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ հոդվածի 5-րդ կետի համաձայն` բողոքի վերաբերյալ կասեցված վարույթը պետք է վերսկսել։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ հոդվածով՝ Վճռաբեկ դատարանը ՈՐՈՇԵՑ 1. Ամբաստանյալ Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանի բողոքի վերաբերյալ վարույթը վերսկսել։ 2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։ Նախագահող՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 20-07-2018 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 10-07-2018 |
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Վճռաբեկ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 20-07-2018 |
| Հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԿԴ/0250/01/17 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում Գործ թիվ ԵԿԴ/0250/01/17 Նախագահող դատավոր` Կ.Ղազարյան ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան) նախագահությամբ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ` դատավորներ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ քարտուղարությամբ՝ Մ.ԱՎԱԳՅԱՆԻ 2018 թվականի հուլիսի 20-ին ք.Երևանում դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2017 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշման դեմ Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանի վճռաբեկ բողոքը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետով, այն բանի համար, որ նա, զբաղեցնելով ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության աշխատակազմի ՀՀ բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալության պետի պաշտոնը, մշտապես իրականացնելով կազմակերպատնօրինչական, վարչատնտեսական գործառույթներ և «Հանրային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքի ուժով հանդիսանալով պաշտոնատար անձ, Երևանի Կոմիտասի 49/4 շենքի 11-րդ հարկում և Երևան քաղաքի Արմենակյան փողոցի 129 հասցեում գտնվող աշխատասենյակներում ընդունել է Ժաննա Հովհաննիսյանին և իրեն ենթակա ԲՍՓ հանձնաժողովների մնացած նախագահներին ու խախտելով «Հանրային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածով սահմանված արգելքը` մեկ միասնական դիտավորությամբ նրանցից ստացել է առանձնապես խոշոր չափերով` ընդհանուր առմամբ 1.528.600 դրամին համարժեք կաշառք։ Քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ` նաև Առաջին ատյանի դատարան)։ 2. Առաջին ատյանի դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 6-ի` «Քրեական գործը դատական քննության նշանակելու մասին» որոշմամբ, ի թիվս այլոց, Ա.Սողոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ։ 3. Հիշյալ որոշման դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել Ա.Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանը, որը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ` նաև Վերաքննիչ դատարան) 2017 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշմամբ մերժվել է։ 4. Վերաքննիչ դատարանի նշված որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է ներկայացրել Ա.Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանը, որը Վճռաբեկ դատարանի` 2018 թվականի մարտի 30-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ։ 4.1. Վճռաբեկ դատարանը 2018 թվականի ապրիլի 18-ին որոշում է կայացրել ամբաստանյալ Ա.Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանի բողոքի վերաբերյալ վարույթը կասեցնելու և ՀՀ սահմանադրական դատարան դիմելու մասին։ 5. ՀՀ սահմանադրական դատարանի` 2018 թվականի հունիսի 26-ի թիվ ՍԴՈ-1421 որոշմամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 300-րդ հոդվածն այն մասով, որ չի նախատեսում գործը դատական քննության նախապատրաստելիս դատարանի կողմից մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ չընտրելու և կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցի քննությանը մեղադրյալի և (կամ) նրա պաշտպանի մասնակցության հնարավորություն, ճանաչվել է ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 5-րդ մասին, 63-րդ հոդվածի 1-ին մասին, 75-րդ և 81-րդ հոդվածներին հակասող և անվավեր: 6. Վճռաբեկ դատարանի` 2018 թվականի հուլիսի 2-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Ա.Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանի բողոքի վերաբերյալ վարույթը վերսկսվել է։ Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը. 7. 2017 թվականի հոկտեմբերի 3-ին Առաջին ատյանի դատարանում ստացվել է ամբաստանյալ Ա.Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանի միջնորդությունը, որով վերջինս, ի թիվս այլոց, խնդրել է իրենց մասնակից դարձնել Ա.Սողոյանի խափանման միջոցի հարցի քննությանը, քանի որ այդ կապակցությամբ պետք է ներկայացնեն իրենց դիրքորոշումը հիմնավորող մի շարք փաստարկներ (1)։ 8. Առաջին ատյանի դատարանը, 2017 թվականի հոկտեմբերի 6-ի` «Քրեական գործը դատական քննության նշանակելու մասին» որոշմամբ մերժելով պաշտպանի միջնորդությունը, ընդգծել է. «(...) [Ա]յն անհիմն է և ենթակա է մերժման, քանի որ շարունակում են առկա լինել մեղադրյալ Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու հիմքերը, այդ իսկ պատճառով գտնում եմ, որ Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը պետք է մնա անփոփոխ, քանի որ չի վերացել նշված խափանման միջոցի կիրառման անհրաժեշտությունը (...)» (2): 9. Վերաքննիչ դատարանը, մերժելով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը, պատճառաբանել է. «(…) [Հ]աշվի առնելով ամբաստանյալին մեղսագրվող հակաօրինական արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այդ արարքի համար ՀՀ քրեական օրենքով հնարավոր սպառնացող պատժի խստությունը, ինչպես նաև քրեական գործի փաստական հանգամանքները, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դեռևս շարունակում են առկա լինել Արմեն Սողոյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու և նրան կալանքի տակ պահելու ժամկետը ըստ էության երկարացնելու հիմքերն ու պայմանները, ինչն էլ հիմք է հանդիսանում վերաքննիչ բողոքը` Արմեն Սողոյանին կալանքից ազատելու պահանջի մասով, մերժելու համար։ (...) (...) Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, այլընտրանքային երաշխիքն ի զորու չէ կանխել Արմեն Սողոյանի ոչ իրավաչափ վարքագիծը նրան ազատ արձակելու դեպքում, քանի որ չեն վերացել կալանավորման կիրառման և կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու հիմքերը, որպիսի պայմաններում պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի պահանջը` գրավի կիրառման թույլատրելիության մասով, նույնպես ենթակա է մերժման։ (...) Անդրադառնալով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի այն փաստարկին, որ [Առաջին ատյանի] դատարանի կողմից խախտվել է Եվրոպական կոնվենցիայի 5 հոդվածի 3-րդ կետի դրույթը, քանի որ վիճարկվող որոշումը կայացրել է առանց պաշտպանական կողմի ներկայությունը ապահովելու, Վերաքննիչ դատարանը գալիս է եզրահանգման, որ այն անհիմն է (...)։ (...) [ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 293-րդ] հոդվածի վերլուծությամբ ակնհայտ է, որ դատական քննություն նշանակելու մասին որոշումը կայացվում է առանց դատական նիստ հրավիրելու և կողմերի ներկայությունը ապահովելու, ուստի [Առաջին ատյանի] դատարանը գործել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված ընթացակարգով։ Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքի մյուս փաստարկին այն մասին, որ դատավարության որևէ սուբյեկտ չի միջնորդել, որպեսզի Արմեն Սողոյանի նկատմամբ կիրառված կալանքը երկարաձգվի և Դատարանը, առանց մեղադրանքի կողմի միջնորդության, որոշում է կայացրել Ա.Սողոյանին կալանքի տակ պահելն անորոշ ժամկետով երկարացնելու մասին, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ այն նույնպես անհիմն է, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 293-րդ հոդվածի` [Առաջին ատյանի] դատարանը, դատական քննություն նշանակելու մասին որոշում կայացնելիս, պարտավոր է լուծել խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու կամ ընտրելու հարցը։ (...) [Դ]ատական ստուգման արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Դատարանի կողմից թույլ չի տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի, ինչպես նաև ՀՀ Սահմանադրությամբ, ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրությամբ, Եվրոպական կոնվենցիայով, Վճռաբեկ և Եվրոպական դատարանների նախադեպային որոշումներով արտահայտած իրավական դրույթների խախտումներ, ուստի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու և [Առաջին ատյանի] դատարանի 06.10.2017թ. որոշումը բեկանելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան (...)» (3)։ 10. Վճռաբեկ դատարանը, ամբաստանյալ Ա.Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանի բողոքի վերաբերյալ վարույթը կասեցնելով և ՀՀ սահմանադրական դատարան դիմելով, իր` 2018 թվականի ապրիլի 18-ի դատական ակտում արձանագրել է հետևյալը. «(...) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 300-րդ հոդվածը, այնքանով, որքանով գործը դատական քննության նախապատրաստելու փուլում չի նախատեսում կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ այն ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցի քննարկումը մեղադրյալի կամ նրա պաշտպանի մասնակցությամբ դատական նիստով կատարելու կարգ, խախտում է անձի ազատության իրավունքը` անհապաղ դատարանի առջև կանգնելու և իրեն ազատությունից զրկելու իրավաչափությունը վիճարկելու իրավունքների տեսանկյունից։ Նման պայմաններում նկատի ունենալով, որ սույն գործով կիրառման է ենթակա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 300-րդ հոդվածը, որը Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ հակասում է ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 4-րդ և 5-րդ մասերին, իսկ սահմանադրական արդարադատությունն իրականացնում է ՀՀ սահմանադրական դատարանը, ուստի Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում սույն բողոքի վերաբերյալ վարույթը կասեցնել և դիմել ՀՀ սահմանադրական դատարան` կիրառման ենթակա նորմի՝ ՀՀ Սահմանադրությանը համապատասխանության հարցը որոշելու նպատակով (...)» (4): 11. 2018 թվականի փետրվարի 5-ին ամբաստանյալ Ա.Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանը միջնորդություն է ներկայացրել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` խնդրելով վերացնել ամբաստանյալ Ա.Սողոյանի նկատմամբ կալանավորման ձևով ընտրված խափանման միջոցը` անհրաժեշտության դեպքում նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրելով միջնորդության մեջ նշված անձանց անձնական երաշխավորությունը, կամ որոշում կայացնել կալանքը գրավով փոխարինելու մասին` ճանաչելով գրավի կիրառումը թույլատրելի և սահմանելով գրավի ողջամիտ չափ։ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը, 2018 թվականի փետրվարի 5-ի դատական նիստում պաշտպանության և մեղադրանքի կողմերի մասնակցությամբ քննելով Ա.Սողոյանի պաշտպան Հ.Ալումյանի միջնորդությունը, նույն օրվա որոշմամբ մերժել է այն: Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով. 12. Բողոքի հեղինակը գտել է, որ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականության մասին Առաջին ատյանի դատարանն առհասարակ որևէ պատճառաբանություն չի մատնանշել, իսկ ինչ վերաբերում է Վերաքննիչ դատարանին, ապա վերջինս հղում է արել բացառապես Ա.Սողոյանին վերագրվող հանցագործության ծանրության աստիճանին և հնարավոր պատժի խստությանը։ Այսպիսով, ըստ բողոքաբերի` Վերաքննիչ դատարանը կոպիտ և ակնհայտ ձևով խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի պահանջները։ Ի հիմնավորումն վերոնշյալի` բողոք բերած անձը նշել է, որ դատարանները լիովին անտեսել են այն հանգամանքը, որ գործի քննությունը տևում է արդեն շուրջ տասն ամիս, և այս ընթացքում Ա.Սողոյանի կողմից քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը չէր կարող մնալ նույն մակարդակի վրա, որքան քննության սկզբնական փուլում։ Ըստ բողոքաբերի` դատարանները վերաբերելի և բավարար ապացույցների (նյութերի) մատնանշմամբ պետք է ցույց տային, թե ինչու են համարում, որ քննության այս փուլում դեռևս բարձր է Ա.Սողոյանի կողմից քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը։ Նման վերլուծություն դատարանների կողմից չի կատարվել, և նման հիմնավորումներ քննարկվող որոշումների մեջ առկա չեն, ինչպես նաև քննարկվող որոշումների մեջ ոչ մի նշում չկա այն մասին, որ վերլուծվել են ու հաշվի են առնվել Ա.Սողոյանի անձին կամ նրա դրսևորած վարքագծին վերաբերող հանգամանքները։ 12.1. Բացի այդ, ըստ բողոքի հեղինակի` վերը նշված որոշումն առանց ամբաստանյալի ու նրա պաշտպանի կայացնելով` Առաջին ատյանի դատարանն ուղղակիորեն խախտել է Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ կետի պահանջները։ Վերաքննիչ դատարանը չի համաձայնել այս փաստարկին` նշելով, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 293-րդ հոդվածը չի նախատեսում մեղադրյալի կամ նրա պաշտպանի մասնակցությունը գործը դատական քննության նշանակելու մասին որոշում կայացնելու փուլում` դրանով իսկ կոպտորեն խախտելով ՀՀ Սահմանադրության 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջները։ Բացի այդ, բողոք բերած անձը գտել է, որ տվյալ դեպքում դատավարության որևէ սուբյեկտ չի միջնորդել, որպեսզի Ա.Սողոյանի նկատմամբ կիրառված կալանքը երկարաձգվի։ Առաջին ատյանի դատարանը, առանց մեղադրանքի կողմի միջնորդության, որոշում է կայացրել Ա.Սողոյանին կալանքի տակ պահելն անորոշ ժամկետով երկարացնելու մասին, ինչը նշանակում է, որ ընթացակարգը, որի արդյունքում այդ որոշումը կայացվել է, չի եղել մրցակցային։ Այս փաստարկի վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանը կրկին դիրքորոշում է արտահայտել, որ այն հակասում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 293-րդ հոդվածին, որով նախատեսված է, որ գործը դատական քննության նշանակելիս դատարանը պարտավոր է լուծել խափանման միջոցի հարցը` առանց որևէ սուբյեկտի միջնորդության։ Այս դեպքում ևս, ըստ բողոքի հեղինակի, Վերաքննիչ դատարանը Եվրոպական կոնվենցիայի և ներպետական օրենսդրության միջև առկա հակասությունների պայմաններում առավելությունը տվել է ներպետական օրենսդրությանը` կրկին խախտելով ՀՀ Սահմանադրության 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջը։ 13. Վերոգրյալի հիման վրա` բողոքաբերը խնդրել է կալանքը որպես խափանման միջոց վերացնել և Ա.Սողոյանին ազատել կալանքից կամ Առաջին ատյանի դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 6-ի որոշումը` խափանման միջոցին վերաբերող մասով, ինչպես նաև Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշումը բեկանել ու փոփոխել. գրավի կիրառումը ճանաչել թույլատրելի և որոշում կայացնել Ա.Սողոյանին կալանքից գրավով ազատելու մասին` սահմանելով գրավի ողջամիտ չափ։ Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. 14. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. հիմնավո՞ր է արդյոք Վերաքննիչ դատարանի այն եզրահանգումը, որ դատական քննության նշանակելու մասին որոշման կայացումը, առանց դատական նիստ հրավիրելու և կողմերի ներկայությունն ապահովելու, չի խախտում ՀՀ Սահմանադրությամբ և Եվրոպական կոնվենցիայով երաշխավորված անձի իրավունքները: 15. Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ ՀՀ սահմանադրական դատարանի` 2018 թվականի հունիսի 26-ի թիվ ՍԴՈ-1421 որոշմամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 300-րդ հոդվածն այն մասով, որ չի նախատեսում գործը դատական քննության նախապատրաստելիս դատարանի կողմից մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ չընտրելու և կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցի քննությանը մեղադրյալի և (կամ) նրա պաշտպանի մասնակցության հնարավորություն, ճանաչվել է ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 5-րդ մասին, 63-րդ հոդվածի 1-ին մասին, 75-րդ և 81-րդ հոդվածներին հակասող և անվավեր: Մասնավորապես, ՀՀ սահմանադրական դատարանն արձանագրել է հետևյալը. «(…) [Գ]ործը դատական քննության նախապատրաստելու շրջանակներում դատարանի կողմից առանց մեղադրյալի և/կամ նրա պաշտպանի մասնակցության մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ չընտրելու, կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցը քննելու ժամանակ, մասնավորապես, անձնական ազատության, արդար դատաքննության իրավունքների, քրեական դատավարության ընթացքում մրցակցության սկզբունքի ապահովման օրենսդրական երաշխիքներ նախատեսված չեն: (…) Սահմանադրական դատարանը, կարևորելով անձի արդար դատաքննության իրավունքի երաշխավորումը, միաժամանակ գտնում է, որ գործը դատական քննության նախապատրաստելու փուլում դատարանի կողմից կալանքի որպես խափանման միջոցի վերաբերյալ հարցի քննության ընթացքում պետք է ապահովել ինչպես պաշտպանության, այնպես էլ՝ մեղադրանքի կողմի մասնակցությունը` ելնելով քրեական դատավարության ընթացքում մրցակցության սկզբունքի ապահովման անհրաժեշտությունից: (…) Սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ գործը դատական քննության նախապատրաստելու փուլում դատարանն իր նախաձեռնությամբ մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ չընտրելու, կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցը որոշելիս չի կարող ազատվել կողմերի կարծիքը լսելու պարտականությունից, և կողմերը չեն կարող զրկված լինել իրենց դիրքորոշումները ներկայացնելու հնարավորությունից: Հակառակ պարագայում՝ այն կարող է պարունակել վտանգ, որ դատարանն իր վրա է վերցնում մեղադրանքի կամ պաշտպանության գործառույթներ: Բացի դրանից, դատարանը զրկվում է հարցը բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննելու փաստացի հնարավորությունից, որի երաշխավորման կարևոր նախապայման է նաև կողմերի կարծիքները, փաստարկները, դիրքորոշումները լսելը: Սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ անձնական ազատության սահմանադրական իրավունքի սահմանափակումն իրավաչափ է միայն դատարանի որոշմամբ, որն ընդունվել է դատական նիստում՝ դատարանի կողմից կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, ինչպես նաև ընտրված կալանքի հիմքերի և հիմնավորումների համակողմանի և անաչառ քննության, այդ թվում՝ մեղադրյալի և (կամ) նրա պաշտպանի՝ իր դիրքորոշումը դատարանին ներկայացնելու հնարավորության առկայության դեպքում: Ելնելով վերոգրյալից՝ Սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ սույն գործով վիճարկվող իրավակարգավորումն այն մասով, որ չի նախատեսում գործը դատական քննության նախապատրաստելիս դատարանի կողմից մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ չընտրելու և կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցի քննությանը մեղադրյալի և (կամ) նրա պաշտպանի մասնակցության հնարավորություն, չի ապահովում անձի՝ դատարանի կողմից լսվելու սահմանադրական իրավունքի իրացումը՝ օրենքով սահմանված կարգով: Հետևաբար այն չի համապատասխանում նաև արդար դատաքննության չափանիշներին: (…) [Գ]ործը դատական քննության նախապատրաստելու փուլում վիճարկվող իրավակարգավորման ուժով մեղադրյալի նկատմամբ անձնական ազատության իրավունքի սահմանափակում նախատեսող խափանման միջոցի վերաբերյալ հարցի քննության արդյունքում ընդունվում է որոշում (Օրենսգրքի 293-րդ հոդվածի 2-րդ մաս), որն, ի թիվս այլնի, Օրենսգրքի 65-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 20-րդ կետի, ինչպես նաև Օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի 15-րդ կետի ուժով կարող է բողոքարկվել մեղադրյալի, նրա պաշտպանի կողմից (ինչը և կատարվել է սույն գործում առկա ԵԷԴ/0063/01/17 և ԵԿԴ/0250/01/17 քրեական գործերի շրջանակներում), և այդ բողոքի քննությանն Օրենսգրքի ընդհանուր իրավակարգավորումների շրջանակներում (մասնավորապես, Օրենսգրքի 390 և 418-րդ հոդվածներ) մեղադրյալի և նրա պաշտպանի մասնակցության հնարավորություն նախատեսված է: Ուստիև, Սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ սույն գործով վիճարկվող իրավակարգավորումը խնդրահարույց չէ ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համատեքստում այն առումով, որ Օրենսգրքում, մասնավորապես, առկա են կալանքի՝ որպես խափանման միջոցի վերաբերյալ հարցի քննության արդյունքում ընդունված որոշման դատական բողոքարկման (ստուգման) օրենսդրական երաշխիքներ: (…) Ելնելով վերոգրյալից` Սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ սույն գործով վիճարկվող իրավակարգավորումն այն մասով, որը չի նախատեսում գործը դատական քննության նախապատրաստելիս դատարանի կողմից մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ չընտրելու և կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցի քննությանը մեղադրյալի և (կամ) նրա պաշտպանի մասնակցության հնարավորություն, համահունչ չէ ՀՀ վավերացրած` մարդու իրավունքների վերաբերյալ միջազգային պայմանագրերի հիման վրա գործող մարմինների պրակտիկայի շրջանակներում ձևավորված անձնական ազատության իրավունքի սահմանափակման չափորոշիչներին (…): (…) Ելնելով մարդու հիմնական իրավունքների անմիջական գործողության սահմանադրական պահանջից, ինչպես նաև դատարանի կողմից կալանքի՝ որպես խափանման միջոցի, ընտրության և հիմնավորվածության հարցի քննության քրեադատավարական ընթացակարգերի օրենսդրական կարգավորումների ընդհանուր տրամաբանությունից` Սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ մինչև ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից համապատասխան իրավակարգավորումներ սահմանելը դատական պրակտիկան պետք է առաջնորդվի այն մոտեցմամբ, որ քրեական գործը դատական քննության նախապատրաստելիս դատարանի կողմից մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ չընտրելու և կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցի քննությանը պետք է ապահովվի, մասնավորապես, մեղադրյալի և (կամ) նրա պաշտպանի մասնակցության հնարավորությունը (ինչպես նախատեսված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի, մասնավորապես, 285-րդ և 312-րդ հոդվածներով)՝ առաջնորդվելով անձնական ազատության իրավունքի, արդար դատաքննության բաղադրատարր հանդիսացող լսվելու իրավունքի լիարժեք և արդյունավետ իրացման, քրեական դատավարության ընթացքում մրցակցության սկզբունքի ապահովման անհրաժեշտությամբ» (5)։ 15.1. Ամփոփելով ՀՀ սահմանադրական դատարանի վերոնշյալ որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ այն պայմաններում, երբ գործը դատական քննության նախապատրաստելու շրջանակներում դատարանի կողմից մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ չընտրելու, կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցը քննարկվում է առանց մեղադրյալի կամ նրա պաշտպանի մասնակցության, չեն ապահովվում անձի անձնական ազատության, արդար դատաքննության իրավունքների, քրեական դատավարության ընթացքում մրցակցության սկզբունքի ապահովման օրենսդրական երաշխիքները: Հետևաբար, ելնելով ազատության, արդար դատաքննության բաղադրատարր հանդիսացող լսվելու իրավունքի լիարժեք և արդյունավետ իրացման, քրեական դատավարության ընթացքում մրցակցության սկզբունքի ապահովման անհրաժեշտությունից` քրեական գործը դատական քննության նախապատրաստելիս դատարանի կողմից մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ չընտրելու և կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցի քննությանը մեղադրյալի և (կամ) նրա պաշտպանի մասնակցության հնարավորությունը պետք է ապահովվի: 16. Սույն գործի փաստերից հետևում է, որ 2017 թվականի հոկտեմբերի 3-ին, մինչև Առաջին ատյանի դատարանի կողմից քրեական գործը դատաքննության նշանակելու մասին որոշում կայացնելը, Ա.Սողոյանի պաշտպանը միջնորդություն է ներկայացրել նրա խափանման միջոցի հարցի քննությանն իրենց մասնակից դարձնելու մասին (6)։ 2017 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Առաջին ատյանի դատարանը գործը դատական քննության նախապատրաստելու փուլում քրեական գործը դատական քննության նշանակելու մասին որոշմամբ լուծել է նաև Ա.Սողոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքը հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցը և գտնելով, որ այն հիմնավոր է, կայացրել է ընտրված խափանման միջոցն անփոփոխ թողնելու վերաբերյալ որոշում (7)։ Վերաքննիչ դատարանն իր հերթին, մերժելով վերաքննիչ բողոքը, գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չեն տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի, ինչպես նաև ՀՀ Սահմանադրությամբ, ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրությամբ, Եվրոպական կոնվենցիայով, Վճռաբեկ և Եվրոպական դատարանների նախադեպային որոշումներով արտահայտված իրավական դրույթների խախտումներ (8): 17. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 15-15.1-րդ կետերում արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 300-րդ հոդվածն, այնքանով, որքանով գործը դատական քննության նախապատրաստելու փուլում չի նախատեսում կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ այն ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցի քննարկումը մեղադրյալի կամ նրա պաշտպանի մասնակցությամբ դատական նիստով կատարելու կարգ, խախտում է անձի ազատության իրավունքը` անհապաղ դատարանի առջև կանգնելու և իրեն ազատությունից զրկելու իրավաչափությունը վիճարկելու իրավունքների տեսանկյունից։ Միևնույն ժամանակ, հիմք ընդունելով ՀՀ սահմանադրական դատարանի դիրքորոշումն առ այն, որ անձնական ազատության սահմանադրական իրավունքի սահմանափակումն իրավաչափ է միայն դատարանի որոշմամբ, որն ընդունվել է դատական նիստում՝ դատարանի կողմից կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, ինչպես նաև ընտրված կալանքի հիմքերի և հիմնավորումների համակողմանի և անաչառ քննության, այդ թվում՝ մեղադրյալի և (կամ) նրա պաշտպանի՝ իր դիրքորոշումը դատարանին ներկայացնելու հնարավորության առկայության դեպքում, Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ սույն գործով վիճարկվող իրավակարգավորումը չի ապահովում նաև անձի՝ դատարանի կողմից լսվելու սահմանադրական իրավունքի իրացումը: Հետևաբար Վերաքննիչ դատարանի այն եզրահանգումը, որ դատական քննության նշանակելու մասին որոշման կայացումը, առանց դատական նիստ հրավիրելու և կողմերի ներկայությունն ապահովելու, չի խախտում ՀՀ Սահմանադրությամբ և Եվրոպական կոնվենցիայով երաշխավորված անձի իրավունքները, հիմնավոր չէ: 17.1. Անդրադառնալով բողոքաբերի` սույն որոշման 12-րդ կետում մեջբերված այն փաստարկին, որ գործի քննությունը տևում է արդեն շուրջ տասն ամիս, և այդ ընթացքում Ա.Սողոյանի կողմից քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը չէր կարող մնալ նույն մակարդակի վրա, որքան քննության սկզբնական փուլում, հետևաբար պետք է կալանքը` որպես խափանման միջոց, վերացնել և Ա.Սողոյանին ազատել կալանքից կամ գրավի կիրառումը ճանաչել թույլատրելի, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ այն անհիմն է։ Այսպես` Վերաքննիչ դատարանը, գնահատման ենթարկելով գործի փաստական հանգամանքները, ամբաստանյալին մեղսագրվող արարքի վտանգավորության աստիճանը, դրա համար ՀՀ քրեական օրենքով նախատեսված հնարավոր սպառնացող պատժի խստությունը, եկել է հիմնավորված հետևության, որ դեռևս շարունակում են առկա լինել Ա.Սողոյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու հիմքերն ու պայմանները, և որ այլընտրանքային խափանման միջոց գրավի կիրառումը չի կարող կանխել վերջինիս ոչ իրավաչափ վարքագիծը: 18. Այսպիսով, հաշվի առնելով ՀՀ սահմանադրական դատարանի` թիվ ՍԴՈ-1421 որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ ստորադաս դատարանները դատական ակտեր կայացնելիս թույլ են տվել սույն որոշման 17-րդ կետում արձանագրված դատավարական իրավունքի խախտումներ: Թեև թույլ տրված համապատասխան խախտումներին` Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ սույն որոշման 11-րդ կետում մատնանշված փաստական հանգամանքների պայմաններում ստորադաս դատարանների դատական ակտերի բեկանումը չի կարող առաջացնել իրավական հետևանքներ (դրանք, ունենալով ժամանակավոր բնույթ, կորցրել են իրենց իրավաբանական նշանակությունը), ուստիև վճռաբեկ բողոքը պետք է մերժել։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163-րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 403-406-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով, «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 11-րդ հոդվածով՝ Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Վճռաբեկ բողոքը մերժել: Ամբաստանյալ Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2017 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշումը թողնել օրինական ուժի մեջ` հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները: 2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում դատական նիստերի դահլիճում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման: Նախագահող` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ (1) Տե'ս քրեական գործի հավելված, թերթ 5: (2) Տե'ս քրեական գործի հավելված, թերթեր 6-7։ (3) Տե'ս քրեական գործի հավելված, թերթեր 157, 159-160: (4)Տե'ս քրեական գործի հավելված, թերթ 211։ (5)Տե՛ս ՀՀ սահմանադրական դատարանի` 2018 թվականի հունիսի 26-ի թիվ ՍԴՈ-1421 որոշման 4.1-4.4-րդ կետերը: (6)Տե'ս սույն որոշման 7-րդ կետը: (7) Տե'ս սույն որոշման 8-րդ կետը: (8) Տե'ս սույն որոշման 9-րդ կետը: |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 20-07-2018 |
Որոշումը ուղարկվել է կողմերին
| Ամսաթիվ | 22-10-2018 |
|---|
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 26-10-2018 |
|---|---|
| Դատարան | Երևան քաղաքի դատարան |
| Այլ նշումներ | քրեական գործի հավելվածը` 299 թերթից |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0250/01/17
Երևան քաղաքի դատարան
Էլեկտրոնային քարտը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 14-08-2019 |
|---|
Կազմի փոփոխություն
| Ամսաթիվ | 14-08-2019 |
|---|---|
| Փոփոխության հիմքը | Տեղափոխվել է այլ դատարան |
Մակագրել
| Երբ | 14-08-2019 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Վաչե |
| Ազգանուն | Մարգարյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 16-08-2019 |
|---|---|
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 16-08-2019 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 10-09-2019 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ժաննա |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 2 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Սողոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արամ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արոնա |
| Ազգանուն | Սիմոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Շողիկ |
| Ազգանուն | Ավետյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 2 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Էդ. |
| Ազգանուն | Արսենյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ամրամ |
| Ազգանուն | Մակինյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արման |
| Ազգանուն | Թամրազյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Աշոտ |
| Ազգանուն | Սարգսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Կարապետ |
| Ազգանուն | Աղաջանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 22-10-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 27-11-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 24-01-2020 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2019 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 05-03-2020 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 15-04-2020 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
| Պատճառը | Պաշտպանի չներկայանալու պատճառով դատական նիտը չի կայացվել |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 12-06-2020 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 24-07-2020 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 28-09-2020 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
| Պատճառը | ՀՀ-ում հայտարարված ռազմական դրության պատճառով դատավարության մասնակիցների չներկայանալու հիմքով |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 04-11-2020 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
| Պատճառը | Նախագահող դատավորի՝ վատառողջ լինելու կապակցությամբ |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 22-12-2020 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
| Պատճառը | Նախագահող դատավորի՝ խորհրդակցական սենյակում գտնվելու կապակցությամբ |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 19-02-2021 |
|---|---|
| Ժամ | 13:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2020 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 02-04-2021 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 17-05-2021 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 14-07-2021 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 28-09-2021 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 10-11-2021 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 13-01-2022 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2021 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 04-03-2022 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 29-04-2022 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 17-06-2022 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Քրեական գործի վարույթը կարճվել է մասնակի
| Ամսաթիվ | 04-03-2022 |
|---|---|
| Մեղադրյալ | |
| Անուն | Արոնա |
| Ազգանուն | Սիմոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Հոդված | |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԿԴ/0250/01/17 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ (Վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ միջնորդությունը քննության առնելու մասին) «04» մարտի 2022 թվական ք. Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան), նախագահությամբ՝ դատավոր Վ.Մարգարյանի, քարտուղարությամբ՝ Ն.Վարդումյանի, մասնակցությամբ՝ մեղադրող՝ Էդ.Արսենյանի, պաշտպաններ՝ Ա.Սարգսյանի, Հ.Ալումյանի, Ա.Մակինյանի, Ա.Թամրազյանի, Կ.Աղաջանյանի, ամբաստանյալներ՝ Ա.Սողոյանի, Ժ.Հովհաննիսյանի, Ա.Պետրոսյանի, Ա.Սիմոնյանի, Շ.Ավետիսյանի, դռնբաց դատական նիստում քննելով թիվ ԵԿԴ/0250/01/17 քրեական գործով ամբաստանյալ Արոննա Ահարոնի Սիմոնյանի և վերջինիս շահերի պաշտպան Աշոտ Սարգսյանի կողմից ներկայացված միջնորդությունը՝ Արոննա Ահարոնի Սիմոնյանի նկատմամբ քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով ՀՀ քրեական օրենգրքի 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ, ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 23.12.2016թ. ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչությունում հարուցվել է թիվ 58218716 քրեական գործը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով: 28.12.2016թ. Արոնա Ահարոնի Սիմոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրվել է մեղադրանք, նույն օրը նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը՝ չհեռանալու մասին: 2017 թվականի սեպտեմբերի 19-ին թիվ 58218716 քրեական գործը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան և 2017թվականի սեպտեմբերի 20-ին՝ ԵԿԴ/0250/01/17 համարի ներքո մակագրվել նույն դատարանի դատավոր Ա.Բեկթաշյանին: Դատավոր Ա.Բեկթաշյանի 22.09.2017թ.-ի որոշմամբ՝ թիվ ԵԿԴ/0250/01/17 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետով, Արամ Սարոյի Պետրոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Ցիալա Գեորգիի Խուդինյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Զորիկ Խաչիկի Մկրտչյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Ալլա Ռուբենի Թովմասյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Երեմ Ֆեդյայի Մարգարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Ժիրայր Հակոբի Պետրոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Արոնա Ահարոնի Սիմոնյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Լիլիա Ռազմիկի Մանուցյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Արմեն Երեմի Ավետյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Ժաննա Գառնիկի Հովհաննիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով և 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1.1 կետով, Արշավիր Խաժակի Հմայակյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով և Շողիկ Մայիսի Ավետիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-38-312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով ընդունվել է վարույթ, իսկ 2017 թվականի հոկտեմբերի 6-ի որոշմամբ՝ թիվ ԵԿԴ/0250/01/17 քրեական գործով նշանակվել է դատական քննություն: Դատարանի 27.11.2018թ. որոշումներով ամբաստանյալներ Ցիալա Գեորգիի Խուդինյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Զորիկ Խաչիկի Մկրտչյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Ալլա Ռուբենի Թովմասյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Երեմ Ֆեդյայի Մարգարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Ժիրայր Հակոբի Պետրոսյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Արմեն Երեմի Ավետյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Լիլիա Ռազմիկի Մանուցյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Արշավիր Խաժակի Հմայակյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվել է համաներման մասին ՀՀ օրենքի ընդունման հիմքով: ՀՀ նախագահի 2019 թվականի օգոստոսի 01-ի թիվ ՆՀ-163-Ա հրամանագրով Ա.Բեկթաշյանը նշանակվել է ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի դատավոր՝ դադարեցնելով նրա՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավորի լիազորությունները: 2019 թվականի օգոստոսի 15-ին թիվ ԵԿԴ/0250/01/17 քրեական գործը վերամակագրվել և նույն թվականի օգոստոսի 16-ին հանձնվել է Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Վ.Մարգարյանին: 2019 թվականի օգոստոսի 16-ի որոշմամբ՝ թիվ ԵԿԴ/0235/01/17 քրեական գործն՝ ըստ մեղադրանքի՝ Ժաննա Գառնիկի Հովհաննիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով, 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1.1-ին կետով, Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետով, Արամ Սարոյի Պետրոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Արոնա Ահարոնի Սիմոնյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և Շողիկ Մայիսի Ավետիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-38-312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով, ընդունվել է դատավոր Վ.Մարգարյանի վարույթ, իսկ 2019 թվականի օգոստոսի 30-ի որոշմամբ՝ գործով նշանակվել է դատական քննություն: Գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքները. 2. Արոննա Ահարոնի Սիմոնյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ մեղադրանքի փաստական կողմի հետևյալ նկարագրությամբ. «[Արոննա Ահարոնի Սիմոնյանը], զբաղեցնելով ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության աշխատակազմի ՀՀ բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալության Լոռու մարզի բժշկասոցիալական փորձաքննության հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնը, մշտապես իրականացնելով կազմակերպական-տնօրինչական, վարչատնտեսական գործառույթներ և «Հանրային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքի ուժով հանդիսանալով պաշտոնատար անձ, պատասխանատու լինելով բժշկասոցիալական փորձաքննության բնագավառում մատուցվող ծառայությունների օրենքների և այլ իրավական ակտերի համապատասխանության համար, խախտելով «Հանրային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածով սահմանված արգելքը՝ ծառայության գծով հովանավորչության դիմաց՝ աշխատանքային հարաբերությունները չվատթարացնելու, հնարավոր թերությունները ֆիքսելուն ուղղված ստուգումներից և նկատողություններ ստանալուց խուսափելու համար իր վերադասին՝ ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության աշխատակազմի ՀՀ բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալության պետ Արմեն Սողոյանին 2016 թվականի դեկտեմբերի 23-ին՝ ժամը 12:32:46–ին, վերջինիս աշխատասենյակում որպես կաշառք տվել է 288.600 ՀՀ դրամին համարժեք 600 ԱՄՆ դոլար: Այսպիսով՝ Արոնա Ահարոնի Սիմոնյանին մեղսագրվում է մեղավորությամբ կատարված հանրության համար վտանգավոր արարք, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:» 3. 2022 թվականի մարտի 04-ի դատական նիստի ընթացքում ամբաստանյալ Արոննա Ահարոնի Սիմոնյանի շահերի պաշտպան Աշոտ Սարգսյանը միջնորդել է Արոննա Սիմոնյանի նկատմամբ քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով ՀՀ քրեական օրենգրքի 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ, քանի որ մեղսագրվող արարքը կատարվել է 2016թ. դեկտեմբերի 23-ին և դրանից անցել է հինգ տարի և ավելի ժամկետ, իսկ վաղեմության ժամկետը մինչ օրս չի ընդհատվել կամ կասեցվել, ուստի խնդրել է քրեական հետապնդումը դադարեցնել՝ վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով: Ամբաստանյալ Արոննա Սիմոնյանը միացել է իր պաշտպանի կողմից ներկայացված միջնորդությանը, միաժամանակ հայտնելով, որ գիտակցում է ոչ արդարացնող հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու իրավական հետևանքները: Մեղադրող՝ ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀՀ ազգային անվտանգության մարմիններում քննվող թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ կապված և կիբեռհանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Էդ.Արսենյանը չի առարկել պաշտպանի կողմից ներկայացված միջնորդության դեմ: Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը. 4. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարվելու օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները. ¥…) 2¤ հինգ տարի՝ միջին ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից ¥…): 2. Վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահը ¥…): 3. Վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատվում է, եթե մինչև նշված ժամկետներն անցնելն անձը կատարում է միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր նոր հանցանք: Այս դեպքում վաղեմության ժամկետի հաշվարկը սկսվում է նոր հանցանքի ավարտված համարելու պահից: 4. Վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցվում է, եթե անձը խուսափում է քննությունից կամ դատից: Այս դեպքում վաղեմության ընթացքը վերսկսվում է անձին ձերբակալելու կամ մեղայականով նրա ներկայանալու պահից ¥…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե՝ ¥…) 6) անցել են վաղեմության ժամկետները. ¥…)»: Նույն հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝ «Սույն հոդվածի առաջին մասի 6-րդ և 13-րդ կետերում նշված հիմքերով գործի վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե դրա դեմ առարկում է մեղադրյալը: Այս դեպքում գործի վարույթը շարունակվում է սովորական կարգով»: Շարադրված իրավանորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ կապված հանցանքի ծանրության աստիճանից, և անձի դրսևորած հետագա վարքագծից՝ ՀՀ քրեական օրենսգիրքը նախատեսում է քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության տարբեր ժամկետներ, որոնց անցնելու դեպքում՝ նա ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից: Մասնավորապես, միջին ծանրության հանցանք կատարած անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահն անցել է հինգւ տարի: Իսկ, եթե նշված ժամկետի ընթացքում կատարում է միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր նոր հանցանք, ապա այդ դեպքում վաղեմության ժամկետի հաշվարկը սկսվում է նոր հանցանքն ավարտված համարելու պահից: Դրա հետ մեկտեղ, եթե խուսափում է քննությունից կամ դատից, ապա այս դեպքում վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցվում է և այն վերսկսվում է անձին ձերբակալելու կամ մեղայականով նրա ներկայանալու պահից: Վերը շարադրված իրավանորմերի վերլուծությունից նաև հետևում է, որ վաղեմության ժամկետն անցնելը բացառում է ինչպես քրեական գործի հարուցումը, այնպես էլ անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը, իսկ արդեն իսկ հարուցված քրեական գործի և սկսված քրեական հետապնդման պարագայում՝ օրենսդրական այդ արգելքի կիրառումն այլևս պայմանավորվում է միայն կասկածյալի կամ մեղադրյալի ¥գործը դատական քննության նշանակված լինելու դեպքում՝ ամբաստանյալի) հայեցողությամբ: Ընդ որում, Դատարանի այս վերլուծություններն ու դատողությունները համահունչ են նաև Ա.Սաղաթելյանի և Ս.Ղամբարյանի վերաբերյալ գործերով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումներում արձանագրված իրավական դիրքորոշումներին: Մասնավորապես, Ա.Սաղաթելյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «¥…) քրեական օրենսդրությամբ, կապված արարքի բնույթից և հանրության համար վտանգավորության աստիճանից, նախատեսված են քրեական պատասխանատվության ենթարկելու տարբեր ժամկետներ, որոնց անցնելու դեպքում կատարված արարքը կորցնում է իր վտանգավորությունը, և անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից: Վերոգրյալի հիման վրա քրեադատավարական օրենքը վաղեմության ժամկետն անցնելը դիտում է որպես քրեական գործի վարույթը և քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք՝ սահմանելով, որ քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները: ¥…) Միևնույն ժամանակ քրեադատավարական օրենքը վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու պարտադիր նախապայման է դիտում մեղադրյալի համաձայնությունը, որի բացակայությունը ենթադրում է վարույթի շարունակում ընդհանուր կարգով: Ինչպես երևում է նշված արգելքը սահմանող իրավանորմի վերլուծությունից, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի կիրառման համար ենթադրյալ իրավախախտում կատարած անձի համաձայնությունն անհրաժեշտ է միայն այն դեպքում, երբ քրեական գործն արդեն իսկ հարուցված է, և անձը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, այսինքն` նրա նկատմամբ սկսվել է քրեական հետապնդում» (տես Անահիտ Սաղաթելյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ԳԴ5/0022/01/10 որոշումը): Վճռաբեկ դատարանի կողմից Ա.Ղամբարյանի գործով որոշման մեջ արտահայտված իրավական դիրքորոշման համաձայն. «¥…) նոր կատարված հանցագործությունն ընդհատում է նախկին հանցագործության վաղեմության ժամկետի ընթացքը հետևյալ պայմանների առկայության դեպքում՝ 1. նախկին հանցագործությունն ավարտվել է և օրենքով դրա համար սահմանված վաղեմության ժամկետը դեռևս չի անցել, 2. նոր կատարվածը միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործություն է: Վաղեմության ժամկետի ընդհատվելու դեպքում նախորդ հանցանքի համար ընթացող ժամկետը չեղյալ է համարվում, և հաշվարկը վերսկսվում է նոր հանցագործության ավարտման պահից: Այլ կերպ ասած՝ նոր հանցանքի կատարմամբ նախկին հանցագործության համար նախատեսված վաղեմության ժամկետը չի վերանում, իսկ ինչպես նոր հանցանքի, այնպես էլ նախկին հանցանքի համար օրենքով սահմանված վաղեմության ժամկետները սկսվում են հաշվարկվել նոր հանցանքի ավարտման պահից՝ յուրաքանչյուր հանցագործության համար ինքնուրույն: (…) Եթե անձը միաժամանակ կատարում է երկու կամ ավելի հանցագործություն, դրանցից յուրաքանչյուրի համար վաղեմության ժամկետը պետք է հաշվարկվի առանձին: Հետևաբար, հանցագործություններից մեկի համար վաղեմության ժամկետի ավարտի դեպքում՝ անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից այդ հանցագործության համար, սակայն մյուսների համար, որոնց վաղեմության ժամկետները չեն անցել, անձը պետք է ենթարկվի քրեական պատասխանատվության ընդհանուր կարգով» (տե՛ս Սիրաժ Ղամբարյանի և այլոց գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի մարտի 28-ի թիվ ԵՇԴ/0055/01/11 որոշման 21-րդ կետը): ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Միջին ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում հինգ տարի ժամկետով ազատազրկումը, (…)»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 33-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Ավարտված հանցագործություն է համարվում այն արարքը, որը պարունակում է սույն օրենսգրքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «(…) 2. Կաշառք տալը, որը կատարվել է խոշոր չափերով՝ պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից չորսհարյուրապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ՝ երկուսից հինգ տարի ժամկետով: (…)»: Ինչպես հետևում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի վերը նշված իրավադրույթների վերլուծությունից՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունը դասվում է դիտավորությամբ կատարվող միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին, որի հանցակազմը ձևական է և հանցագործությունն ավարտված է համարվում կաշառքի առարկան պաշտոնատար անձին տրամադրելու պահից: 5. Նախորդ կետում շարադրված իրավադրույթների, իրավական վերլուծությունների և դատողությունների լույսի ներքո Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Արոննա Ահարոնի Սիմոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղսագրվող հանցագործության համար քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետն ավարտվել է 2021 թվականի դեկտեմբերի 23-ին: Դրա հետ մեկտեղ, Դատարանը արձանգարում է, որ վերը նշված հոդվածի մեղադրանքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելուն խոչընդոտող որևէ հիմք չկա, ուստի և դրանով առկա է քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք: Արդյունքում, Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ սույն քրեական գործով ամբաստանյալ Արոննա Ահարոնի Սիմոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասի մեղադրանքով քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցնել՝ քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով: Դատարանը նաև գտնում է, որ ամբաստանյալ Արոննա Ահարոնի Սիմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի կիրառման օրենսդրական պայմաններն ու հիմքերը վերացել են, ուստի այն պետք է վերացնել: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետով և 313-րդ հոդվածով, Դատարանը՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Թիվ ԵԿԴ/0250/01/17 (նախաքննական համարը 58218716) քրեական գործով ամբաստանյալ Արոննա Ահարոնի Սիմոնյանի (ծնված՝ 12.06.1964թ., Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, նախկինում չդատապարտված, չամուսնացած, չի աշխատում, հաշվառված է Վանաձոր քաղաքի Տիգրան Մեծ փողոցի 38 շենքի թիվ 25 բնակարան հասցեում, փաստացի բնակվում է Վանաձոր քաղաքի Տիգրան Մեծ փողոցի 46 շենքի թիվ 35 բնակարան հասցեում) նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնել՝ քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով: Արոննա Ահարոնի Սիմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ ստորագրությունը չհեռանալու մասին, վերացնել: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Վ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ |
| Կարճման հիմք | Անցել են վաղեմության ժամկետները |
| Օրենսգիրք | Քրեական դատավարության օրենսգիրք |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 29-04-2022 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 17-06-2022 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
| Պատճառը | Պաշտպանի և մեղադրողի չներկայանալու պատճառով դատական նիստը չի կայացվել |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 28-07-2022 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 03-10-2022 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
| Պատճառը | դատավարության մասնակիցները տեղեկացվել են դատական նիստի չկայանալու պատճառի վերաբերյալ |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 09-11-2022 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
| Պատճառը | Դատավարության մասնակիցները տեղեկացվել են դատական նիստի չկայանալու պատճառի մասին: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 22-12-2022 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2022 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 05-04-2023 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 18-05-2023 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
| Պատճառը | ԵԿԴ/0250/01/17 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ (Վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ) «18» մայիսի 2023 թվական ք. Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան), նախագահությամբ՝ դատավոր Վ.Մարգարյանի, քարտուղարությամբ՝ Ա.Աղաջանյանի, մասնակցությամբ՝ մեղադրող Էդ.Արսենյանի, պաշտպաններ՝ Ա.Մակինյանի, Կ.Աղաջանյանի, Հ.Ալումյանի, ամբաստանյալներ՝ Ա.Սողոյանի, Ժ.Հովհաննիսյանի, Ա.Պետրոսյանի, Շ.Ավետիսյանի, դռնբաց դատական նիստում քննելով թիվ ԵԿԴ/0250/01/17 քրեական գործով ամբաստանյալներ՝ Ժաննա Գառնիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ 18.04.2003թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1.1 կետով, 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և Շողիկ Մայիսի Ավետիսյանի նկատմամբ 18.04.2003թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-38-312-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը, ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 23.12.2016թ. ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչությունում հարուցվել է թիվ 58218716 քրեական գործը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով: 2017 թվականի սեպտեմբերի 19-ին թիվ 58218716 քրեական գործը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան և 2017թվականի սեպտեմբերի 20-ին՝ ԵԿԴ/0250/01/17 համարի ներքո մակագրվել նույն դատարանի դատավոր Ա.Բեկթաշյանին: Դատավոր Ա.Բեկթաշյանի 22.09.2017թ.-ի որոշմամբ՝ թիվ ԵԿԴ/0250/01/17 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետով, Արամ Սարոյի Պետրոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Ցիալա Գեորգիի Խուդինյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Զորիկ Խաչիկի Մկրտչյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Ալլա Ռուբենի Թովմասյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Երեմ Ֆեդյայի Մարգարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Ժիրայր Հակոբի Պետրոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Արոնա Ահարոնի Սիմոնյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Լիլիա Ռազմիկի Մանուցյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Արմեն Երեմի Ավետյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Ժաննա Գառնիկի Հովհաննիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով և 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1.1 կետով, Արշավիր Խաժակի Հմայակյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով և Շողիկ Մայիսի Ավետիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-38-312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով ընդունվել է վարույթ, իսկ 2017 թվականի հոկտեմբերի 6-ի որոշմամբ՝ թիվ ԵԿԴ/0250/01/17 քրեական գործով նշանակվել է դատական քննություն: Դատարանի 27.11.2018թ. որոշումներով ամբաստանյալներ Ցիալա Գեորգիի Խուդինյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Զորիկ Խաչիկի Մկրտչյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Ալլա Ռուբենի Թովմասյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Երեմ Ֆեդյայի Մարգարյանիª ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Ժիրայր Հակոբի Պետրոսյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Արմեն Երեմի Ավետյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Լիլիա Ռազմիկի Մանուցյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Արշավիր Խաժակի Հմայակյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվել է համաներման մասին ՀՀ օրենքի ընդունման հիմքով: ՀՀ նախագահի 2019 թվականի օգոստոսի 01-ի թիվ ՆՀ-163-Ա հրամանագրով Ա.Բեկթաշյանը նշանակվել է ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի դատավոր՝ դադարեցնելով նրա՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավորի լիազորությունները: 2019 թվականի օգոստոսի 15-ին թիվ ԵԿԴ/0250/01/17 քրեական գործը վերամակագրվել և նույն թվականի օգոստոսի 16-ին հանձնվել է Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Վ.Մարգարյանին: 2019 թվականի օգոստոսի 16-ի որոշմամբ՝ թիվ ԵԿԴ/0235/01/17 քրեական գործն՝ ըստ մեղադրանքի՝ Ժաննա Գառնիկի Հովհաննիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով, 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1.1-ին կետով, Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետով, Արամ Սարոյի Պետրոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Արոնա Ահարոնի Սիմոնյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և Շողիկ Մայիսի Ավետիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-38-312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով, ընդունվել է դատավոր Վ.Մարգարյանի վարույթ, իսկ 2019 թվականի օգոստոսի 30-ի որոշմամբ՝ գործով նշանակվել է դատական քննություն: Դատարանի 04.03.2022թ. որոշմամբ՝ Արոննա Ահարոնի Սիմոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով: Գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքները. 2. Ժաննա Գառնիկի Հովհաննիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով և 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1.1 կետով, այն բանի համար որ նա, զբաղեցնելով ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության աշխատակազմի ՀՀ բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալության Երևան քաղաքի թիվ 6 բժշկասոցիալական փորձաքննության հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնը, մշտապես իրականացնելով կազմակերպական-տնօրինչական, վարչատնտեսական գործառույթներ և Հանրային ծառայության մասին ՀՀ օրենքի ուժով հանդիսանալով պաշտոնատար անձ, պատասխանատու լինելով բժշկասոցիալական փորձաքննության բնագավառում մատուցվող ծառայությունների օրենքների և այլ իրավական ակտերի համապատասխանության համար, խախտելով Հանրային ծառայության մասին ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածով սահմանված արգելքը՝ ծառայողական պարտականությունների կատարման առնչությամբ՝ փորձաքննության դիմած անձանցից՝ ապօրինի հավաքագրել է գումարներ և ծառայության գծով թողտվության դիմաց իր վերադասին՝ ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության աշխատակազմի ՀՀ բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալության պետ Արմեն Սողոյանին 2016 դեկտեմբերի 22-ին ժամը 10:28:40-ին վերջինիս աշխատասենյակում հիշյալ գումարներից որպես կաշառք տվել է 200.000 ՀՀ դրամ, որի դիմաց Արմեն Սողոյանը, նույն օրենքի 22-րդ հոդվածի ուժով պարտավոր լինելով օրենքով սահմանված կարգով համապատասխան պաշտոնատար անձանց տեղեկացնել իր ենթակայի կատարած կոռուպցիոն բնույթի իրավախախտումների մասին, ի պաշտոնե միջոցներ չի ձեռնարկել նրա ապօրինությունները կասեցնելու ու բացահայտելու ուղղությամբ£ Բացի այդ Ժաննա Գառնիկի Հովհաննիսյանը, զբաղեցնելով ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության աշխատակազմի ՀՀ բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալության Երևան քաղաքի թիվ 6 բժշկասոցիալական փորձաքննության հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնը, փորձաքննություններ կատարելիս օժտված լինելով կազմակերպատնօրինչական լիազորություններով և Հանրային ծառայության մասին ՀՀ օրենքի ուժով հանդիսանալով պաշտոնատար անձ, պատասխանատու լինելով բժշկասոցիալական փորձաքննության բնագավառում մատուցվող ծառայությունների օրենքների և այլ իրավական ակտերի համապատասխանության համար, իրականացնելով փորձաքննվող անձանց բժշկասոցիալական փորձաքննություն և դրանցից բխող այլ գործառույթներ, խախտելով Հանրային ծառայության մասին ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածով սահմանված արգելքը՝ ծառայողական պարտականությունների կատարման առնչությամբ, նույն հանձնաժողովի անդամ՝ բժիշկ-փորձագետ Շողիկ Ավետիսյանի հետ նախնական պայմանավորվածությամբ և համաձայնությամբ փորձաքննության դիմած անձանցից՝ Գագիկ Համբարձումի Խաչատրյանից, Արտուշ Հուսիկի Խաչատրյանից, Հրաչյա Գառնիկի Ասատրյանից, Աննա Արամի Արմաղանյանից, Արթուր Երջանիկի Մանուկյանից Յուրի Գեորգիի Սիլիպանովից, Անահիտ Արշալույսի Խառատյանից, Լևոն Մուկուչի Դոխրամաջյանից, Լևոն Սուրենի Մեյքոնյանից, Կարեն Խաչիկի Սմբատյանից, Անահիտ Ալիսի Տերտերյանից, Պարգև Գևորգի Առաքելյանից, Սոնա Արամայիսի Պետրոսյանից, Վահրամ Ռազմիկի Բոզոյանից, Շուշանիկ Հենրկի Ստեփանյանից, Գառնիկ Հայկի Վարդանյանից, Սեյրան Սարիբեկի Սահակյանից, Ռոբերտ Խոսրովի Խաչատրյանից, Մարատ Բորիսի Ենգիբարյանից, Գագիկ Արշավիրի Ռուստամյանից, Գագիկ Համբարձումի Խաչատրյանից վերջիններիս օգտին իրենց լիազորությունների շրջանակում գործողություններ կատարելու՝ հաշմանդամության խումբ սահմանելու կամ սահմանված հաշմանդամության խումբը հաստատելու համար, 2016թ. հոկտեմբերի 11-ից մինչև դեկտեմբերի 13-ն ընկած ժամանակահատվածում, իրենց հատկացված աշխատասենյակում պահանջել և մեկ միասնական դիտավորությամբ որպես խոշոր չափերով կաշառք ստացել են ընդհանուր առմամբ 265.000 ՀՀ դրամ՝ յուրաքանչյուր անձից 5.000-ից մինչև 30.000 ՀՀ դրամ գումարներով, մասնավորապես. 1) Գագիկ Համբարձումի Խաչատրյանից 12.10.2016թ. ստացել է 10.000 ՀՀ դրամ կաշառք: 2) Արտուշ Հուսիկի Խաչատրյանից 13.10.2016թ. ստացել է 15.000 ՀՀ դրամ կաշառք: 3) Հրաչյա Գառնիկի Ասատրյանից 13.10.2016թ. ստացել է 5.000 ՀՀ դրամ կաշառք: 4) Աննա Արամի Արմաղանյանից 14.10.2016թ. ստացել է 5.000 ՀՀ դրամ կաշառք: 5) Արթուր Երջանիկի Մանուկյանից 14.10.2016թ. տվել է 10.000 ՀՀ դրամ կաշառք: 6) Յուրի Գեորգիի Սիլիպանովից 24.10.2016թ. ստացել է 20.000 ՀՀ դրամ կաշառք: 7) Անահիտ Արշալույսի Խառատյանից 24.10.2016թ. ստացել է 10.000 ՀՀ դրամ կաշառք: 8) Լևոն Մուկուչի Դոխրամաջյանից 24.10.2016թ. ստացել է 20.000 ՀՀ դրամ կաշառք: 9) Լևոն Մելքոնյանից 07.11.2016թ. ստացել է 15.000 ՀՀ դրամ կաշառք: 10) Կարեն Խաչիկի Սմբատյանից 27.10.2016թ. ստացել է 5.000 ՀՀ դրամ կաշառք: 11) Անահիտ Ալիսիս Տերտերյանից 28.10.2016թ. ստացել է 20.000 ՀՀ դրամ կաշառք: 12) Պարգև Գևորգի Առաքելյանից 03.11.2016թ. հորª Գևորգ Առաքելյանի համար ստացել է 20.000 ՀՀ դրամ կաշառք: 13) Սոնա Արամայիսի Պետրոսյանից 07.11.2016թ. ստացել է 5.000 ՀՀ դրամ կաշառք: 14) Վահրամ Ռազմիկի Բոզոյանից 10.11.2016թ. ստացել է 20.000 ՀՀ դրամ կաշառք: 15) Շուշանիկ Հենրիկի Ստեփանայնից 21.11.2016թ. ստացել է 15.000 ՀՀ դրամ կաշառք: 16) Գառնիկ Հայկի Վարդանյանից 02.12.2016թ. ստացել է 5.000 ՀՀ դրամ կաշառք: 17) Սեյրան Սարիբեկի Սահակյանից 02.12.2016թ. ստացել է 5.000 ՀՀ դրամ կաշառք: 18) Ռոբերտ Խոսրովի Խաչատրյանից 07.12.2016թ. ստացել է 20.000 ՀՀ դրամ կաշառք: 19) Մարատ Բորիսի Ենգիբարյանից 13.12.2016թ. ստացել է 30.000 ՀՀ դրամ կաշառք: 20)Գագիկ Արշավիրի Առուստամյանից 13.12.2016թ. ստացել է 10.000 ՀՀ դրամ կաշառք: Բացի այդ պաշտոնատար անձ հանդիսացող, Երևան քաղաքի թիվ 6 ԲՍՓՀ նախագահ Ժաննա Հովհաննիսյանը 2016թ. հոկտեմբեր ամսին պաշտոնեական դիրքն օգտագործելով խարդախությամբ հափշտակել է 50.000 ՀՀ դրամ գումար. այսպես. Երևան քաղաքի թիվ 6 ԲՍՓՀ բժիշկ-փորձագետ Շողիկ Ավետիսյանը 2016թ. հոկտեմբերի 11-ին հաշմանդամության խումբը սահմանելու համար ՀՀ քաղաքացի Կարապետ Նազարեթի Փախանյանին ուղարկել է պաշտոնատար անձ հանդիսացող՝ ՀՀ բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալության վերափորձաքննության բաժնի պետ Արամ Պետրոսյանի մոտ, խորհուրդ տալով ցանկալի արդյունքի հասնելու նպատակով վերջինիս տալ 50.000 ՀՀ դրամի չափով կաշառք՝ Արամ Պետրոսյանի լիազորությունների շրջանակում իր օգտին եզրակացություն կազմելու համար: Մի քանի օր անց Կարապետ Փախանյանի կնոջից՝ Արմանուշ Խաչատրյանից տեղեկանալով, որ կաշառքի գումարը չեն կարողացել տալ բաժնի պետ Արամ Պետրոսյանին, պատրատակամություն է հայտնել օժանդակել այդ հարցում՝ կաշառքի առարկան վերջինիս փոխանցելուց խոչընդոտները վերացնելու եղանակով: Ի կատարումն ստանձնած պարտավորության, Շողիկ Ավետիսյանը դիմել է իր հանձնաժողովի նախագահ Ժաննա Հովհաննիսյանին, ով խոստացել է կաշառքի գումարը փոխանցել վերափորձաքննության բաժնի պետ Արամ Պետրոսյանին և վերցնելով այն, օգտագործելով պաշտոնեական դիրքը, խարդախությամբ հափշտակել է: Այսպիսով՝ Ժաննա Գառնիկի Հովհաննիսյանին մեղսագրվում է մեղավորությամբ կատարված հանրության համար վտանգավոր արարք, նախատեսված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով և 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1.1 կետով: 3. Շողիկ Մայիսի Ավետիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով, 38-34-312-րդ մասի 1-ին մասով այն բանի համար, որ նա, զբաղեցնելով ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության աշխատակազմի ՀՀ բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալության Երևան քաղաքի թիվ 6 բժշկասոցիալական փորձաքննության հանձնաժողովի բժիշկ-փորձագետի պաշտոնը, փորձաքննություններ կատարելիս օժտված լինելով կազմակերպատնօրինչական լիազորություններով և Հանրային ծառայության մասին ՀՀ օրենքի ուժով հանդիսանալով պաշտոնատար անձ, պատասխանատու լինելով բժշկասոցիալական փորձաքննության բնագավառում մատուցվող ծառայությունների պատշաճ կատարման, օրենքների և այլ իրավական ակտերի համապատասխանության համար, իրականացնելով փորձաքննվող անձանց բժշկասոցիալական փորձաքննություն և դրանցից բխող իրենց վերապահված այլ գործառույթներ, խախտելով Հանրային ծառայության մասին ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածով սահմանված արգելքը՝ ծառայողական պարտականությունների կատարման առնչությամբ նույն հանձնաժողովի նախագահ Ժաննա Հովհաննիսյանի հետ նախնական պայմանավորվածությամբ և համաձայնությամբ փորձաքննության դիմած թվով 20 անձանցից, վերջիններիս օգտին իրենց լիազորությունների շրջանակում գործողություններ կատարելու՝ հաշմանդամության խումբ սահմանելու կամ սահմանված հաշմանդամության խումբը հաստատելու համար, 2016 թվականի հոկտեմբերի 11-ից մինչև դեկտեմբերի 13-ն ընկած ժամանակահատվածում, իրենց հատկացված աշխատասենյակում մեկ միասնական դիտավորությամբ որպես խոշոր չափերով կաշառք ստացել են ընդհանուր առմամբ 265.000 ՀՀ դրամ՝ յուրաքանչյուր անձից 5000 մինչև 30000 ՀՀ դրամ գումարներով: Մասնավորապես՝ 1. Գագիկ Համբարձումի Խաչատրյանից 12.10.2016թ. ստացել են 10.000 ՀՀ դրամ գումար: 2. Արտուշ Հուսիկի Խաչատրյանից 13.10.2016թ. ստացել են 15.000 ՀՀ դրամ գումար 3. Հրաչյա Գառնիկի Ասատրյանից 13.10.2016թ. ստացել են 5.000 ՀՀ դրամ գումար: 4. Աննա Արամի Արմաղանյանից 14.10.2016թ. ստացել են 5.000 ՀՀ դրամ գումար: 5. Արթուր Երջանիկի Մանուկյանից 14.10.2016թ. ստացել են 10.000 ՀՀ դրամ գումար: 6. Յուրի Գեորգիի Սիլիպանովից 24.10.2016թ. ստացել են 20.000 ՀՀ դրամ գումար: 7. Անահիտ Արշալույսի Խառատյանից 24.10.2016թ. ստացել են 10.000 ՀՀ դրամ գումար: 8. Լևոն Մուկուչի Դոխրամաջյանից 24.10.2016թ. ստացել են 20.000 ՀՀ դրամ գումար: 9. Լևոն Մելքոնյանից 07.11.2016թ. ստացել են 15.000 ՀՀ դրամ գումար: 10. Կարեն Խաչիկի Սմբատյանից 27.10.2016թ. ստացել են 5.000 ՀՀ դրամ գումար: 11. Անահիտ Ալիսի Տերտերյանից 28.10.2016թ. ստացել են 20.000 ՀՀ դրամ գումար: 12. Պարգև Գևորգի Առաքելյանից 03.11.2016թ. վերջինիս հոր՝ Գևորգ Առաքելյանի համար ստացել են 20.000 ՀՀ դրամ գումար: 13. Սոնա Արամայիսի Պետրոսյանից 07.11.2016թ. ստացել են 5.000 ՀՀ դրամ գումար: 14. Վահրամ Ռազմիկի Բոզոյանից 10.11.2016թ. ստացել են 20.000 ՀՀ դրամ գումար: 15. Շուշանիկ Հենրիկի Ստեփանյանից 21.11.2016թ. ստացել են 15.000 ՀՀ դրամ գումար: 16. Գառնիկ Հայկի Վարդանյանից 02.12.2016թ. ստացել են 5.000 ՀՀ դրամ գումար: 17. Սեյրան Սարիբեկի Սահակյանից 02.12.2016թ. ստացել են 5.000 ՀՀ դրամ գումար: 18. Ռոբերտ Խոսրովի Խաչատրյանից 07.12.2016թ. ստացել են 20.000 ՀՀ դրամ գումար: 19.Մարատ Բորիսի Ենգիբարյանից 13.12.2016թ. ստացել են 30.000 ՀՀ դրամ գումար: 20. Գագիկ Արշավիրի Առուստամյանից 13.12.2016թ. ստացել են 10.000 ՀՀ դրամ գումար: Բացի այդ, Շողիկ Ավետիսյանը 2016 թվականի հոկտեմբերի 11-ին հաշմանդամության խումբ սահմանելու համար ՀՀ քաղաքացի Կարապետ Նազարեթի Փախանյանին ուղարկել է պաշտոնատար անձ հանդիսացող՝ ՀՀ բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալության վերափորձաքննական բաժնի պետ Արամ Պետրոսյանի մոտ, Կ.Փախանյանի կնոջը՝ Արմանուշ Օրջոնիկի Խաչատրյանին խորհուրդ տալով հաշմանդամության խումբ ստանալու համար ամուսնու անձնագրի հետ միասին փոխանցել նաև 50.000 ՀՀ դրամի չափով կաշառք՝ հանձնաժողովի կողմից դրական եզրակացություն ստանալու նպատակով: Մի քանի օր անց Արմանուշ Խաչատրյանից տեղեկանալով, որ կաշառքի գումարը չեն փոխանցել, պատրաստակամություն է հայտնել օժանդակել այդ հարցում՝ կաշառքի առարկան փոխանցել ՀՀ բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալության վերափորձաքննական բաժնի պետին, ապա դիմել է իր հանձնաժողովի նախագահ Ժաննա Հովհաննիսյանին, ով խոստացել է կաշառքի գումարը փոխանցել վերափորձաքննական բաժնի պետ Արամ Պետրոսյանին և վերցնելով այն, խարդախությամբ հափշտակել է : Այսպիսով՝ Շողիկ Ավետիսյանին մեղսագրվում է մեղավորությամբ կատարված հանրության համար վտանգավոր արարք, նախատեսված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-38-312-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով: 3. Քրեական գործի դատական քննության ընթացքում՝ 18.05.2023թ. դատական նիստի ընթացքում մեղադրող Էդ. Արսենյանը հայտնել է, որ ամբաստանյալներ Ժաննա Գառնիկի Հովհաննիսյանին մեղսագրվող 18.04.2003թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1.1 կետով, 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և Շողիկ Մայիսի Ավետիսյանին մեղսագրվող 18.04.2003թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-38-312-րդ հոդվածի 1-ին մասով արարքների համար քրեական պատասխանատվության վաղմության ժամկետները լրացել են և ամբաստանյալների համաձայնության առկայության դեպքում նրանց մասով նշված հոդվածներով քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման : Դատարանի կողմից ամբաստանյալներ Ժաննա Գառնիկի Հովհաննիսյանին և Շողիկ Մայիս Ավետիսյանին պարզաբանվել է, որ վաղեմության ժամկետը լրանալու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելը ոչ արդարացնող հիմք է, պարզաբանվել է դրա հետևանքները, որից հետո ամբաստանյալներ Ժաննա Գառնիկի Հովհաննիսյանը և Շողիկ Մայիսի Ավետիսյանը տվել են իրենց համաձայնությունը վաղեմության ժամկետը լրանալու հիմքով քրեական հետապնդումը Ժաննա Գառնիկի Հովհաննիսյանի մասով՝ 18.04.2003թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1.1 կետով, 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և Շողիկ Մայիսի Ավետիսյանի մասով՝ 18.04.2003թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-38-312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, դադարեցնելու վերաբերյալ : Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը. 4. Նախ դատարանն արձանագրում է, որ 30.06.2021թ. ընդունված և 01.07.2022թ. ուժի մեջ մտած ՀՀ նոր քրեական դատավարության օրենսգրքի 483-րդ հոդվածի 7-րդ մասի համաձայն՝ «Այն քրեական գործերը, որոնցով մինչև սույն օրենսգիրքն ուժի մեջ մտնելը դատական քննություն նշանակելու մասին որոշում է կայացվել, քննվում և լուծվում են մինչև 2022 թվականի հուլիսի 1-ը գործող կարգով»: Սույն քրեական գործով դատական քննություն նշանակելու մասին որոշումը կայացվել է 2017 թվականի հոկտեմբերի 6-ին, այսինքն մինչև 30.06.2021թ. ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքն ուժի մեջ մտնելը, հետևաբար սույն քրեական գործով կիրառելի է 1998թ. ընդունված և 12.01.1999թ-ից գործող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը: 18.04.2003թ. ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Միջին ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում հինգ տարի ժամկետով ազատազրկումը, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգքրով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում տասը տարի ժամկետով ազատազրկումը»: 18.04.2003թ.-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1.1 կետի համաձայն՝ 2.Խարդախությունը, որը կատարվել է՝ (…) 1.1) պաշտոնեական դիրքն օգտագործելով, պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ երկուսից հինգ տարի ժամկետով: 18.04.2003թ.-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Պաշտոնատար անձին կաշառք տալը, այսինքն՝ պաշտոնատար անձին անձամբ կամ միջնորդի միջոցով նրա կամ այլ անձի համար դրամ, գույք, գույքի նկատմամբ իրավունք, արժեթղթեր կամ որևէ այլ առավելություն խոստանալը կամ առաջարկելը կամ տրամադրելը՝ իր կամ իր ներկայացրած անձանց օգտին պաշտոնատար անձի կողմից իր լիազորությունների շրջանակում որևէ գործողություն կատարելու կամ չկատարելու կամ պաշտոնատար անձի կողմից իր պաշտոնեական դիրքն օգտագործելով այդպիսի գործողություն կատարելուն կամ չկատարելուն նպաստելու կամ ծառայության գծով հովանավորչության կամ թողտվության համար՝ պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկից երկուհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով: 2. Կաշառք տալը, որը կատարվել է խոշոր չափերով՝ պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից չորսհարյուրապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ՝ երկուսից հինգ տարի ժամկետով: (…): Ինչպես հետևում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի վերը նշված իրավադրույթների վերլուծությունից՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 312-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունները դասվում են դիտավորությամբ կատարվող միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին: 18.04.2003թ.-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարվելու օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները. (…) 2) հինգ տարի՝ միջին ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից. (…): 2. Վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահը (…): 3. Վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատվում է, եթե մինչև նշված ժամկետներն անցնելն անձը կատարում է միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր նոր հանցանք: Այս դեպքում վաղեմության ժամկետի հաշվարկը սկսվում է նոր հանցանքի ավարտված համարելու պահից: 4. Վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցվում է, եթե անձը խուսափում է քննությունից կամ դատից: Այս դեպքում վաղեմության ընթացքը վերսկսվում է անձին ձերբակալելու կամ մեղայականով նրա ներկայանալու պահից (…)»: 1998թ. ընդունված և 12.01.1999թ-ից ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե՝ (…) 6) անցել են վաղեմության ժամկետները. (…)»: Նույն հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝ «Սույն հոդվածի առաջին մասի 6-րդ և 13-րդ կետերում նշված հիմքերով գործի վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե դրա դեմ առարկում է մեղադրյալը: Այս դեպքում գործի վարույթը շարունակվում է սովորական կարգով»: Շարադրված իրավանորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ կապված հանցանքի ծանրության աստիճանից, և անձի դրսևորած հետագա վարքագծից՝ 18.04.2003թ. ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը նախատեսում է քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության տարբեր ժամկետներ, որոնց անցնելու դեպքում՝ նա ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից: Մասնավորապես, միջին ծանրության հանցանք կատարած անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահն անցել է հինգ տարի: Իսկ, եթե նշված ժամկետի ընթացքում կատարում է միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր նոր հանցանք, ապա այդ դեպքում վաղեմության ժամկետի հաշվարկը սկսվում է նոր հանցանքն ավարտված համարելու պահից: Դրա հետ մեկտեղ, եթե խուսափում է քննությունից կամ դատից, ապա այս դեպքում վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցվում է և այն վերսկսվում է անձին ձերբակալելու կամ մեղայականով նրա ներկայանալու պահից: Վերը շարադրված իրավանորմերի վերլուծությունից նաև հետևում է, որ վաղեմության ժամկետն անցնելը բացառում է ինչպես քրեական գործի հարուցումը, այնպես էլ անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը, իսկ արդեն իսկ հարուցված քրեական գործի և սկսված քրեական հետապնդման պարագայում՝ օրենսդրական այդ արգելքի կիրառումն այլևս պայմանավորվում է միայն կասկածյալի կամ մեղադրյալի՝ (գործը դատական քննության նշանակված լինելու դեպքում՝ ամբաստանյալի) հայեցողությամբ: Ընդ որում, Դատարանի այս վերլուծություններն ու դատողությունները համահունչ են նաև Ա.Սաղաթելյանի և Ս.Ղամբարյանի վերաբերյալ գործերով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումներում արձանագրված իրավական դիրքորոշումներին: Մասնավորապես, Ա.Սաղաթելյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «(…) քրեական օրենսդրությամբ, կապված արարքի բնույթից և հանրության համար վտանգավորության աստիճանից, նախատեսված են քրեական պատասխանատվության ենթարկելու տարբեր ժամկետներ, որոնց անցնելու դեպքում կատարված արարքը կորցնում է իր վտանգավորությունը, և անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից: Վերոգրյալի հիման վրա քրեադատավարական օրենքը վաղեմության ժամկետն անցնելը դիտում է որպես քրեական գործի վարույթը և քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք՝ սահմանելով, որ քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները: (…) Միևնույն ժամանակ քրեադատավարական օրենքը վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու պարտադիր նախապայման է դիտում մեղադրյալի համաձայնությունը, որի բացակայությունը ենթադրում է վարույթի շարունակում ընդհանուր կարգով: Ինչպես երևում է նշված արգելքը սահմանող իրավանորմի վերլուծությունից, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի կիրառման համար ենթադրյալ իրավախախտում կատարած անձի համաձայնությունն անհրաժեշտ է միայն այն դեպքում, երբ քրեական գործն արդեն իսկ հարուցված է, և անձը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, այսինքն` նրա նկատմամբ սկսվել է քրեական հետապնդում» (տես Անահիտ Սաղաթելյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ԳԴ5/0022/01/10 որոշումը): Վճռաբեկ դատարանի կողմից Ա.Ղամբարյանի գործով որոշման մեջ արտահայտված իրավական դիրքորոշման համաձայն. «(…) նոր կատարված հանցագործությունն ընդհատում է նախկին հանցագործության վաղեմության ժամկետի ընթացքը հետևյալ պայմանների առկայության դեպքում՝ 1. նախկին հանցագործությունն ավարտվել է և օրենքով դրա համար սահմանված վաղեմության ժամկետը դեռևս չի անցել, 2. նոր կատարվածը միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործություն է: Վաղեմության ժամկետի ընդհատվելու դեպքում նախորդ հանցանքի համար ընթացող ժամկետը չեղյալ է համարվում, և հաշվարկը վերսկսվում է նոր հանցագործության ավարտման պահից: Այլ կերպ ասած՝ նոր հանցանքի կատարմամբ նախկին հանցագործության համար նախատեսված վաղեմության ժամկետը չի վերանում, իսկ ինչպես նոր հանցանքի, այնպես էլ նախկին հանցանքի համար օրենքով սահմանված վաղեմության ժամկետները սկսվում են հաշվարկվել նոր հանցանքի ավարտման պահից՝ յուրաքանչյուր հանցագործության համար ինքնուրույն: (…) Եթե անձը միաժամանակ կատարում է երկու կամ ավելի հանցագործություն, դրանցից յուրաքանչյուրի համար վաղեմության ժամկետը պետք է հաշվարկվի առանձին: Հետևաբար, հանցագործություններից մեկի համար վաղեմության ժամկետի ավարտի դեպքում՝ անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից այդ հանցագործության համար, սակայն մյուսների համար, որոնց վաղեմության ժամկետները չեն անցել, անձը պետք է ենթարկվի քրեական պատասխանատվության ընդհանուր կարգով» (տես Սիրաժ Ղամբարյանի և այլոց գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի մարտի 28-ի թիվ ԵՇԴ/0055/01/11 որոշման 21-րդ կետը): 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված և 2022 թվականի հուլիսի 1-ից ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական նոր օրենսգրքի (այսուհետ՝ նաև Նոր քրեական օրենսգիրք) 9-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Արարքի հանցավորությունը սահմանող, պատիժը խստացնող կամ հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենսդրությունը հետադարձ ուժ չունի: 2. Արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ: Նշված դեպքում այն տարածվում է մինչև դրա ուժի մեջ մտնելը հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած այն անձանց վրա, որոնց վերաբերյալ դեռևս առկա չէ օրինական ուժի մեջ մտած եզրափակիչ դատավարական ակտ: (…)»: Նոր Օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն ՝ «1. Հանցանքները դասակարգվում են չորս խմբի` ոչ մեծ ծանրության, միջին ծանրության, ծանր և առանձնապես ծանր: 2. Ոչ մեծ ծանրության հանցանքներ են համարվում սույն օրենսգրքով նախատեսված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում 2 տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ: 3. Միջին ծանրության հանցանքներ են համարվում սույն օրենսգրքով նախատեսված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում 5 տարի ժամկետով ազատազրկումը: (…)»: Նոր քրեական օրենսգրքի 83-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտվելուն հաջորդող օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները. 1) 5 տարի՝ ոչ մեծ ծանրության հանցանքի դեպքում. 2) 10 տարի՝ միջին ծանրության հանցանքի դեպքում. 3) 15 տարի՝ ծանր հանցանքի դեպքում. 4) 20 տարի՝ առանձնապես ծանր հանցանքի դեպքում: 2. Վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է հանցանքն ավարտվելուն հաջորդող օրվանից մինչև անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշում կայացնելը: (…)»: Վերոգրյալի նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ Նոր քրեական օրենսգրքի 83-րդ հոդվածով հանցանք կատարած անձի վիճակը վատթարանում է, քանի որ ի տարբերություն 18.04.2003թ. ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի, Նոր քրեական օրենսգրքով միջին ծանրության հանցագործությունների գործերով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետը սահմանվել է տաս տարի, իսկ վաղեմության ժամկետի հաշվարկը սկսվում է հանցանք ավարտելուն հաջորդող օրվանից մինչև անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշում կայացնելը, մինչդեռ 18.04.2003թ. ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված է հինգ տարի, իսկ վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահը: Նման պայմաններում Դատարանը հաշվի առնելով, որ Նոր քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի համաձայն հանցանք կատարած անձի վիճակը վատթարացնող օրենսդրությունը հետադարձ ուժ չունի, և հաշվի առնելով, որ պատիժը մեղմացնող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ, Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ժաննա Հովհաննիսյանին մեղսագրվող 18.04.2003թ. ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1.1 կետով, 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և Շողիկ Մայիսի Ավետիսյանին մեղսագրվող 18.04.2003թ. ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-38-312-րդ հոդվածով հանցագործություների համար քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետները ավարտվել է դեռևս 2021 թվականի դեկտեմբերի 23-ին: Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի տեղեկատվական համակարգում առկա տվյալների համաձայն` Ժաննա Հովհաննիսյանի և Շողիկ Ավետիսյանի վերաբերյալ այլ քրեական գործով տեղեկատվություն առկա չէ: Այսինքն, քրեական գործով առկա չէ և չի բացահայտվել որևէ փաստական տվյալ, որ Ժաննա Հովհաննիսյանը և Շողիկ Մայիսի Ավետիսյանը սույն քրեական գործով իրեն մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործությունները ավարտված համարվելու օրվանից հինգ տարվա ընթացքում կատարել է միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր նոր հանցանք, կամ խուսափել և թաքնվել է քննությունից կամ դատից, ուստի Ժաննա Հովհաննիսյանին 18.04.2003թ. ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1.1 կետով, 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և Շողիկ Մայիսի Ավետիսյանին 18.04.2003թ ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-38-312-րդ հոդվածով մեղսագրվող միջին ծանրության արարքների վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատված կամ կասեցված չի եղել, Ժաննա Հովհաննիսյանը և Շողիկ Ավետիսյանը իրենց համաձայնություն են տվել վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով իրենց նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցում: Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ Ժաննա Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1.1 կետով, 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և Շողիկ Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-38-312-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետը լրանալու հիմքով դադարեցնելուն խոչընդոտող որևէ հիմք չկա, ուստի և դրանցով առկա է քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք: Արդյունքում, Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ սույն քրեական գործով ամբաստանյալ Ժաննա Հովհաննիսյանի նկատմամբ 18.04.2003թ. ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1.1 կետով, 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և Շողիկ Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-38-312-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցնել` քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով և Ժաննա Հովհաննիսյանի ու Շողիկ Ավետիսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը թողնել շարունակելու 18.04.2003թ. ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 8-րդ, 9-րդ հոդվածներով, 01.07.1998թ. ընդունված և 12.01.1999թ. ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետով և 313-րդ հոդվածով՝ Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Թիվ ԵԿԴ/0250/01/17 (նախաքննական համարը 58218716) քրեական գործով՝ 1.Ամբաստանյալ Ժաննա Գառնիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ 18.04.2003թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1.1 կետով և 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնել՝ քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով, և Ժաննա Գառնիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը թողնել շարունակելու 18.04.2003թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով: 2.Ամբաստանյալ Շողիկ Մայիսի Ավետիսյանի նկատմամբ 18.04.2003թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-38-312-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնել՝ քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով և Շողիկ Մայիսի Ավետիսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը թողնել շարունակելու 18.04.2003թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Վ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 10-07-2023 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 14-09-2023 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 08-11-2023 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 12-12-2023 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Էլ. քարտը ուղարկվել է Երևանի քրեական դատարան
| Ամսաթիվ | 16-11-2023 |
|---|
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0250/01/17
Երևանի քրեական դատարան
Էլեկտրոնային քարտը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 16-11-2023 |
|---|
Կազմի փոփոխություն
| Ամսաթիվ | 17-11-2023 |
|---|---|
| Փոփոխության հիմքը | Տեղափոխվել է այլ դատարան |
Մակագրել
| Երբ | 17-11-2023 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Անի |
| Ազգանուն | Դանիելյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 20-11-2023 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 20-11-2023 |
|---|---|
| Որոշում | Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին «20» նոյեմբերի 2023թ. ք. Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Անի Դանիելյանս, ստանալով թիվ ԵԿԴ/0250/01/17 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ժաննա Գառնիկի Հովհաննիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով, Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետով, Արամ Սարոյի Պետրոսյանի՝ ՀՀ քրական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով և Շողիկ Մայիսի Ավետիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի թիվ 58218716 վարույթի նյութերն ըստ մեղադրանքի Ժաննա Գառնիկի Հովհաննիսյան՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով, Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետով, Արամ Սարոյի Պետրոսյանի՝ ՀՀ քրական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով և Շողիկ Մայիսի Ավետիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով, մեղադրական եզրակացության հետ 2019 թվականի օգոստոսի 14-ին հանձնվել են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, նույն օրը թիվ ԵԿԴ/0250/01/17 քրեական գործի համարի ներքո մակագրվել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Վ․ Մարգարյանին: Դատավոր Վ․Մարգարյանի՝ այլ դատարան տեղափոխվելու հիմքով թիվ ԵԿԴ/0250/01/17 (58218716) քրեական գործը հանձնվել է վերամակագրման, 2023 թվականի նոյեմբերի 16-ին մակագրվել և 2023 թվականի նոյեմբերի 20-ին փաստացի հանձնվել է ինձ։ Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 269-րդ և 310-րդ հոդվածներով՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի 1․ Ստանձնել Ժաննա Գառնիկի Հովհաննիսյանի, Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի, Արամ Սարոյի Պետրոսյանի և Շողիկ Մայիսի Ավետիսյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0250/01/17 քրեական գործով վարույթը։ 2․ Նախնական դատալսումներ նշանակել 2023 թվականի նոյեմբերի 28-ին՝ ժամը 10։30-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում (նստավայրը՝ Կենտրոն, հասցե՝ Երևան, Տիգրան Մեծի 23/1), դատավոր Անի Դանիելյանի նախագահությամբ։ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ԱՆԻ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | |
| Կազմակերպության անուն | Գլխավոր դատախազության ՀՀ Հակակոռուպցիոն կոմիտեում մինչդատական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողության վարչություն |
| Կազմակերպության հասցե | Երեւան, Վազգեն Սարգսյան 5 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Շողիկ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արամ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Սողոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ժաննա |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Կարապետ |
| Ազգանուն | Աղաջանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արման |
| Ազգանուն | Թամրազյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ամրամ |
| Ազգանուն | Մակինյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Հայկ |
| Ազգանուն | Ալումյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 28-11-2023 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 04 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 28-11-2023 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Քրեական գործն ուղարկվել է ըստ ընդդատության
| Ամսաթիվ | 28-11-2023 |
|---|---|
| Քրեական դատավարության օրենսգրքի հոդված | |
| Դատարան | Հակակոռուպցիոն դատարան |
| Որոշման բովանդակությունը | Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾՆ ԸՍՏ ԸՆԴԴԱՏՈՒԹՅԱՆ ՓՈԽԱՆՑԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ ԵԿԴ/0250/01/17 «28» նոյեմբերի 2023թ. ք. Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը` նախագահությամբ դատավոր Ա.Դանիելյանի (այսուհետ՝ նաև Նախագաող դատավոր), քարտուղարությամբ Լ.Մակարյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեում մինչդատական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Մ.Անտոնյանի, պաշտպաններ Ա.Մակինյանի, Ա.Թամրազյանի, Կ.Աղաջանյանի, Հ.Ալումյանի, մեղադրյալներ Ա.Պետրոսյանի, Ա.Սողոյանի, Ժ.Հովհաննիսյանի, Շ.Ավետիսյանի, քննության առնելով թիվ ԵԿԴ/0250/01/17 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ժաննա Գառնիկի Հովհաննիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի (ընդունված՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին) 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով, Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի (ընդունված՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին) 311-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետով, Արամ Սարոյի Պետրոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի (ընդունված՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին) 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով և Շողիկ Մայիսի Ավետիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի (ընդունված՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին) 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի 1. Թիվ ԵԿԴ/0250/01/17 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետով, Արամ Սարոյի Պետրոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Ցիալա Գեորգիի Խուդինյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Զորիկ Խաչիկի Մկրտչյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Ալլա Ռուբենի Թովմասյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Երեմ Ֆեդյայի Մարգարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Ժիրայր Հակոբի Պետրոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Արոնա Ահարոնի Սիմոնյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Լիլիա Ռազմիկի Մանուցյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Արմեն Երեմի Ավետյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Ժաննա Գառնիկի Հովհաննիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով և 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1.1 կետով, Արշավիր Խաժակի Հմայակյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով և Շողիկ Մայիսի Ավետիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-38-312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով, 2017 թվականի սեպտեմբերի 20-ին մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանում, մակագրվել դատավոր Ա.Բեկթաշյանին: 2. Դատարանի 2018 թվականի նոյեմբերի 27-ի որոշումներով ամբաստանյալներ Ցիալա Գեորգիի Խուդինյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Զորիկ Խաչիկի Մկրտչյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Ալլա Ռուբենի Թովմասյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Երեմ Ֆեդյայի Մարգարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Ժիրայր Հակոբի Պետրոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Արմեն Երեմի Ավետյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Լիլիա Ռազմիկի Մանուցյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Արշավիր Խաժակի Հմայակյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվել է համաներման մասին ՀՀ օրենքի ընդունման հիմքով: 3. Դատավոր Ա.Բեկթաշյանի՝ այլ դատարան տեղափոխվելու հիմքով թիվ ԵԿԴ/0250/01/17 (58218716) քրեական գործը հանձնվել է վերամակագրման, 2019 թվականի օգոստոսի 14-ին մակագրվել դատավոր Վ.Մարգարյանին։ 4. Դատարանի 2019 թվականի օգոստոսի 16-ի որոշմամբ՝ թիվ ԵԿԴ/0235/01/17 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ժաննա Գառնիկի Հովհաննիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով, 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1.1-ին կետով, Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետով, Արամ Սարոյի Պետրոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Արոնա Ահարոնի Սիմոնյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և Շողիկ Մայիսի Ավետիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-38-312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով, ընդունվել է դատավոր Վ.Մարգարյանի վարույթ, իսկ 2019 թվականի օգոստոսի 30-ի որոշմամբ նշանակվել է դատական քննություն: 5. Դատարանի 2022 թվականի մարտի 4-ի որոշմամբ Արոննա Ահարոնի Սիմոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է՝ քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով: 6. Դատարանի 2023 թվականի մայիսի 18-ի որոշմամբ Ժաննա Գառնիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի (ընդունված՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին) 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1.1 կետով և 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է՝ քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով: Նույն որոշմամբ Շողիկ Մայիսի Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի (ընդունված՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին) 34-38-312-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է՝ քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով: 7. Դատավոր Վ.Մարգարյանի՝ այլ դատարան տեղափոխվելու հիմքով թիվ ԵԿԴ/0250/01/17 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ժաննա Գառնիկի Հովհաննիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի (ընդունված՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին) 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով, Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի (ընդունված՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին) 311-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետով, Արամ Սարոյի Պետրոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի (ընդունված՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին) 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով և Շողիկ Մայիսի Ավետիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի (ընդունված՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին) 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով, հանձնվել է վերամակագրման, 2023 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ մակագրվել դատավոր Ա.Դանիելյանին: 2023 թվականի նոյեմբերի 20-ին որոշում է կայացվել քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ Նախնական դատալսումներով դատական նիստը նշանակվել է նույն թվականի նոյեմբերի 28-ին: Վարույթի ընդդատության հարցի քննարկումը. 8. Նախնական դատալսումների ընթացքում Դատարանի նախաձեռնությամբ քննարկման առարկա է դարձվել քրեական գործն ըստ առարկայական ընդդատության ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարան ուղարկելու հարցը։ 9․ Հանրային մեղադրողը հայտնեց, որ քրեական գործն ընդդատյա է ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարանին, հետևաբար՝ այն պետք է ըստ ընդդատության ուղարկել ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարան: 10. Պաշտպանները և մեղադրյալները միացան Հանրային մեղադրողի դիրքորոշմանը: Դատարանի իրավական վերլուծությունները․ 11. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 269-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Վարույթին դատավորի մաuնակցության անհնարինության դեպքում նա փոխարինվում է տվյալ դատարանի այլ դատավորով: Բացառությամբ սույն օրենսգրքի 32-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված դեպքի, դատավորի փոխարինումից հետո դատական վարույթն uկuվում է նորից:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 260-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության և Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարաններին (այսուհետ՝ առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան) ընդդատյա են առաջին ատյանի կարգով իրականացվող բոլոր վարույթները, բացառությամբ Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի հավելված N 1-ով նախատեսված կոռուպցիոն հանցանքների վերաբերյալ վարույթների, որոնք ընդդատյա են հակակոռուպցիոն դատարանին:» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 263-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Նախնական դատալսումների ընթացքում պարզելով, որ տվյալ վարույթն ընդդատյա չէ իրեն, դատարանն այն որոշմամբ անհապաղ փոխանցում է ըստ ընդդատության:» «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքում լրացումներ և փոփոխություններ կատարելու մասին» 2021 թվականի ապրիլի 14-ի թիվ ՀՕ 331-Ն սահմանադրական օրենքի 19-րդ հոդվածի համաձայն՝ «23. Սույն հոդվածի 20-րդ մասով նախատեսված դատավորների նշանակումից հետո Հայաստանի Հանրապետության առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարաններին ենթակա քաղաքացիական դատավարության կարգով պետության գույքային և ոչ գույքային շահերի պաշտպանության հայցերով և «Ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման մասին» օրենքի հիման վրա գույքի բռնագանձման հայցերով հարուցված քաղաքացիական գործերը և կոռուպցիոն հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը վերաբաշխվում են հակակոռուպցիոն դատարանի համապատասխան մասնագիտացում ունեցող դատավորների միջև, բացառությամբ սույն հոդվածի 24-րդ մասով սահմանված դեպքի: 24. Հայաստանի Հանրապետության առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանների վարույթում գտնվող՝ սույն մասով նախատեսված գործերը ենթակա չեն վերաբաշխման հակակոռուպցիոն դատարանին, եթե տվյալ գործով անցում է կատարվել դատաքննության փուլ:»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի (ընդունված՝ 2003թ. ապրիլի 18-ին) (այսուհետ՝ նաև Օրենսգիրք) 6-րդ հավելվածով՝ Օրենսգրքի 311-րդ հոդվածով (Կաշառք ստանալը) և 312-րդ հոդվածով (Կաշառք տալը) նախատեսված հանացագործությունները նախատեսված են որպես կոռուպցիոն հանցագործություններ: Հիշյալ հոդվածներին համապատասխանող ՀՀ քրեական գործող օրենսգրքի 435-րդ և 436-րդ հոդվածները ՀՀ քրեական օրենսգրքի հավելված N 1-ով ևս նախատեսված են որպես կոռուպցիոն հանցանքներ: 12. Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործը քննող դատավոր Վ.Մարգարյանի՝ այլ դատարան տեղափոխվելու հիմքով այն հանձնվել է վերամակագրման և մակագրվել Նախագահող դատավորին, որպիսի պայմաններում դատական վարույթը սկսվել է նորից, այսինքն՝ տվյալ գործով անցում չի կատարվել դատաքնոնւթյան փուլ: Այս պայմաններում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքն ուղղակիորեն սահմանում է, որ նախնական դատալսումների ընթացքում պարզելով, որ տվյալ վարույթն ընդդատյա չէ իրեն, դատարանն այն որոշմամբ անհապաղ պետք է փոխանցի ըստ ընդդատության: 12.1. Անդրադառնալով քրեական գործերի ընդդատության ինստիտուտի մեկնաբանությանը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գ.Հարությունյանի վերաբերյալ 2011 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ԵԿԴ/0211/01/10 որոշմամբ, արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(...) գործերի պատշաճ ընդդատությունը, որպես արդար դատաքննության անհրաժեշտ բաղկացուցիչ, հիմնարար իրավական արժեք է: Դրա հիմնարար բնույթը բխում է արդար դատաքննության ինստիտուցիոնալ տարրից` անկախ, անկողմնակալ, իրավասու և օրենքի հիման վրա ստեղծված դատարան ապահովելու պետության պոզիտիվ պարտականությունից: Իսկ այդ պարտականությունն իր հերթին, ըստ էության, ամրագրված է Հայաստանի Հանրապետության իրավական համակարգում բարձրագույն իրավաբանական ուժ ունեցող այնպիսի նորմատիվ ակտերում, ինչպիսիք են ՀՀ Սահմանադրությունը, Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին միջազգային դաշնագիրը:»: Նկատի ունենալով, որ մեղադրյալներ Ժաննա Գառնիկի Հովհաննիսյանին, Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանին, Արամ Սարոյի Պետրոսյանին և Շողիկ Մայիսի Ավետիսյանին մեղսագրված են Օրենսգրքի 6-րդ հավելվածով նախատեսված հանցագործություններ, որոնք որպես կոռուպցիոն հանցանքներ նախատեսված են նաև ՀՀ քրեական գործող օրենսգրքի հավելված N 1-ով, և որոնց վերաբերյալ գործերը քննում է հակակոռուպցիոն դատարանը՝ Դատարանը գտնում է, որ թիվ ԵԿԴ/0250/01/17 (58218716) քրեական գործն անհրաժեշտ է անհապաղ փոխանցել ըստ ընդդատության՝ հակակոռուպցիոն դատարան: 13. Վերոգրյալների հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 260-րդ, 263-րդ, 270-րդ և 314-րդ հոդվածներով՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի՝ Թիվ ԵԿԴ/0250/01/17 (58218716) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ժաննա Գառնիկի Հովհաննիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի (ընդունված՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին) 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով, Արմեն Ֆրունզիկի Սողոյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի (ընդունված՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին) 311-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետով, Արամ Սարոյի Պետրոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի (ընդունված՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին) 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով և Շողիկ Մայիսի Ավետիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի (ընդունված՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին) 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով, փոխանցել ըստ ընդդատության՝ ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարան: ԴԱՏԱՎՈՐ ԱՆԻ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ |
| Օրենսգիրք | Քրեական դատավարության օրենսգիրք |