ԵԿԴ/0244/01/17




Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«28» փետրվարի 2024թ. ք.Երևան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով՝
նախագահող դատավոր՝ Գ.Հովհաննիսյանի
դատավորներ՝ Լ.Ալավերդյանի
Մ.Արղամանյանի

քարտուղարությամբ՝ Ռ.Դավոյանի

մասնակցությամբ՝

պաշտպան՝ Գ․Ասատրյանի

դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով թիվ ԵԿԴ/0244/01/17 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի (դատավոր՝ Հարություն Մանուկյան) 2019 թվականի դեկտեմբերի 19-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Ալբերտ Արթուրի Բոշյանի (այսուհետ նաև՝ Ամբաստանյալ) վերաքննիչ բողոքը.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2017 թվականի ապրիլի 15-ին ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում հարուցվել է թիվ 15160817 քրեական գործը՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի հատկանիշներով։
Նախաքննության մարմնի՝ 2017 թվականի հունիսի 08-ի որոշմամբ Ալբերտ Արթուրի Բոշյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
Նախաքննության մարմնի՝ 2017 թվականի հունիսի 8-ի որոշմամբ Ալբերտ Բոշյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
Նույն օրը նրա նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում:
2017 թվականի հունիսի 13-ին Ա.Բոշյանը հայտնաբերվել և բերման է ենթարկվել ոստիկանության բաժին:
2017 թվականի հունիսի 14-ին նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
Նախաքննության մարմնի՝ 2017 թվականի օգոստոսի 31-ի որոշմամբ Ա.Բոշյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
2017 թվականի սեպտեմբերի 11-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը (այսուհետ` նաև Առաջին ատյանի դատարան), կիրառելով դատական քննության արագացված կարգ՝ 2019 թվականի դեկտեմբերի 19-ին կայացրել է դատավճիռ, որով․
«1. Ալբերտ Արթուրի Բոշյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ժամկետով:
2. Պատժի սկիզբը հաշվել վերջինիս փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից:
3. Ալբերտ Արթուրի Բոշյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց ստորագրությունը չհեռանալու մասին թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
(...)»:
Վերոնշյալ դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Ա.Բոշյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը 2021 թվականի փետրվարի 26-ին կայացրել է որոշում, որով․
«Վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակիորեն։
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2019 թվականի դեկտեմբերի 19-ի թիվ ԵԿԴ/0244/01/17 դատավճիռը բեկանել և փոփոխել։
Ամբաստանյալ Ալբերտ Արթուրի Բոշյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքում ճանաչել անմեղ և արդարացնել՝ արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով։
Ամբաստանյալ Ալբերտ Արթուրի Բոշյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը վերացնել։
(...)»:
Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Աֆանդյանը ներկայացրել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի` 2021 թվականի նոյեմբերի 02-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ:
Վճռաբեկ դատարանի՝ 2022 թվականի մարտի 02-ի որոշմամբ սահմանվել է վճռաբեկ բողոքի քննության գրավոր ընթացակարգ:
2023 թվականի օգոստոսի 25-ին Վճռաբեկ դատարանը վճռաբեկ բողոքի քննության արդյունքով կայացրել է որոշում, որով․
«1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել։ Ամբաստանյալ Ալբերտ Արթուրի Բոշյանի վերաբերյալ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի` 2019 թվականի դեկտեմբերի 19-ի դատավճիռը բեկանելու և փոփոխելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2021 թվականի փետրվարի 26-ի որոշումը բեկանել և գործն ուղարկել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ նոր քննության:
2. Ամբաստանյալ Ալբերտ Արթուրի Բոշյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ:
(...)»:
2023 թվականի օգոստոսի 30-ին Վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել է թիվ ԵԿԴ/0244/01/17 քրեական գործը, 2023 թվականի օգոստոսի 31-ին հանձնվել է նախագահող դատավորի աշխատակազմին /նախագահող դատավոր Գ․Հովհաննիսյան, կազմի դատավորներ՝ Լ․Ալավերդյան, Մ․Արղամանյան/:
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2023 թվականի սեպտեմբերի 11-ի որոշմամբ քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատաքննության:

2.Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.
2.1 Ալբերտ Արթուրի Բոշյանին 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով մեղադրանք է առաջադրվել՝ հետևյալ ձևակերպմամբ. «Ալբերտ Բոշյանը 2017թ. ապրիլի 6-ին՝ ժամը 00։00-ի սահմաններում, ընկերոջ՝ Մակիչ Բաբայանի հետ այցելել է Երևան քաղաքի Տերյան փողոցի 105/1 հասցեում գործող «18 պլյուս» ակումբ՝ զվարճանալու, որի ընթացքում ալկոհոլ են գործածել: Ժամը 05.20-ի սահմաններում ակումբի սանհանգույցի դիմաց նույն ակումբի այցելու Մակիչ Բաբայանը երկար հայացք է նետել Արամ Եղոյանի կողմ, ինչը վերջինիս դուր չի եկել ու հետագա պարզաբանումների համար դուրս են եկել ակումբի մուտքի դիմաց: Այդ ընթացքում վերջիններիս են միացել նաև Արամ Եղոյանի ընկեր Ռաֆիկ Գրիգորի Գրիգորյանն ու Մակիչ Բաբայանի ընկեր Ալբերտ Արթուրի Բոշյանը:
Արդեն ակումբի մուտքի առջև իրեն երկար նայելու կապակցությամբ Արամ Եղոյանը պարզաբանում է պահանջել Մակիչ Բաբայանից, որն արտահայտվել է հետևյալ արտահայտությամբ՝ «Ապե, երկար ես նայում», իսկ Մակիչ Բաբայանը պատասխանել է «Երկար եմ նայում, որ ջոգեմ ով է դեմս կանգնած», որի արդյունքում Ալբերտ Բոշյանը չնչին առիթն օգտագործելով, իր անձի առավելությունը ներկաների մոտ ընդգծելու մոլուցքով տարված, Ռ.Գրիգորյանի կողմից հարվածներ ստանալուց հետո ինքն էլ իր հերթին սկսել է ձեռքերով հարվածներ հասցնել վերջինիս, իսկ Մակիչ Բաբայանը՝ Արամ Եղոյանին, այնուհետև Արամ Եղոյանը ոտքով հարվածել ու գետնին է տապալել Մակիչ Բաբայանին, իսկ Ռաֆիկ Գրիգորյանը՝ Ալբերտ Բոշյանին, սկսել են ոտքերով ու ձեռքերով հարվածներ հասցնել գետնին ընկած Ալբերտ Բոշյանին ու Մակիչ Բաբայանին, որը նկատել է «18 պլյուս» ակումբում որպես դռնապան աշխատող Կամո Կիրակոսյանն ու գործով չպարված մի աղջիկ, ովքեր փորձել են հանդարտեցնել վիճաբանողներին, սակայն նրանց մոտ առաջացել է վախի մթնոլորտ, որից հետո օգնության են կանչել ակումբում եղած հաճախորդներին, ովքեր դուրս են եկել ակումբից, փորձել են հանդարտեցնել վիճաբանողներին, սակայն վերջիններս սեփական անձը վեր դասելով հասարակության մեջ սահմանված համընդհանուր ճանաչում ստացած բարոյական և իրավական նորմերից, կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգը, բացահայտ ցույց են տվել իրենց արհամարհական վերաբերմունքը հասարակության՝ ակումբի հաճախորդների և աշխատակիցների նկատմամբ, ակումբի հաճախորդների և աշխատակիցների ներկայությունն անտեսելով ու նրանց մոտ վախի մթնոլորտ ստեղծելով, շարունակել են իրենց խուլիգանական գործողություններն ու այն դադարեցրել են միայն տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ գնդի 3-րդ հատուկ գումարտակի աշխատակիցների միջամտությունից հետո, ովքեր դեպքի վայրից բերման են ենթարկել վիճաբանության մասնակիցներին»
2.2 Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2019 թվականի դեկտեմբերի 19-ի դատավճռի «Դատարանի իրավական վերլուծությունները» մասում, մասնավորապես, նշված է.
«(...) Առաջադրված մեղադրանքն ամբաստանյալի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում Դատարանն ապացուցված է համարում ամբաստանյալ Ալբերտ Արթուրի Բոշյանի կողմից՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված և դատավճռի 1.7.-րդ կետում նկարագրված հանցավոր արարքի կատարումը, և փաստում է, որ վերջինս իր կատարած արարքի համար ենթակա է պատժի։
(...)
3.4. Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի ամբաստանյալ Ալբերտ Արթուրի Բոշյանի նկատմամբ, և այդ համատեքստում հաշվի առնելով՝
- ամբաստանյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ հանցավոր արարքի շարժառիթը, դրանց կատարման եղանակը և հանգամանքները,
-ամբաստանյալի՝ դատվածություն ունենալը, (տե՛ս դատվածության վերաբերյալ տեղեկանքը), ամբաստանյալի տարիքը (երիտասարդ է՝ 28 տարեկան):
-ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների՝ հանցագործությունների ռեցիդիվի առկայությունը, ինչպես նաև հանցանքն ալկոհոլկի ազդեցության տակ կատարելը:
(...)
Վերոնշյալ իրավական դրույթները համադրելով ՀՀ ոստիկանությունից ստացված դատվածությունների տեղեկանքի հետ՝ Դատարանը գտնում է, որ առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվ,
-ամբաստանյալի պատիժը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը, մասնավորապես այն, որ ամբաստանյալը դատաքննության ընթացքում առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը):
Պատիժ նշանակելիս Դատարանը նաև հարկ է համարում մեջ բերել հետևյալը.
(...)
Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոններ սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի և արագացված դատաքննության արդյունքում պատիժ նշանակելու կանոններ սահմանող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի հարաբերակցության հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Զաքարյանի գործով որոշման մեջ և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ (...)
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոնշյալ դիրքորոշումների հաշվառմամբ՝ Դատարանը գտնում է՝ սույն դատավճռով Ա.Բոշյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս ևս թույլատրելի է հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների միաժամանակյա կիրառությունը:
Վերոգրյալի ամփոփմամբ Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Ալբերտ Արթուրի Բոշյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցավոր արարքի համար ենթակա է ազատազրկման՝ 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ժամկետով, ինչն համաչափ է կատարված արարքին, ինչպես նաև անհրաժեշտ և բավարար՝ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, ամբաստանյալին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։
(...)
3.5.1. Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Ալբերտ Արթուրի Բոշյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ վերջինիս վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության ՍԷԿՏ համակարգում առկա սահմանափակումները՝ վերացնել դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո:
3.5.2. Անդրադառնալով դատական ծախսերին՝ Դատարանն այն համարում է լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 8-րդ մասի հիմքով արագացված դատաքննության արդյունքում դատական ծախսերը ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
(…)»:
2.3 Վերաքննիչ դատարանի՝ 2019 թվականի դեկտեմբերի 19-ի որոշման «Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը» մասում, մասնավորապես, նշված է.
«(…) Մեջբերված քրեադատավարական նորմի վերլուծությունից հետևում է, որ մեղքի հիմնավորվածությունը, արարքի որակումը, կոնկրետ պատժաչափով կոնկրետ պատժատեսակի նշանակումը և արդեն իսկ նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցի լուծումն իրենցից ներկայացնում են դատական լուծման գործընթացի ինքնուրույն և հաջորդական փուլեր:
Այսինքն՝ դատարանը նախևառաջ որոշում է ամբաստանյալի մեղքի և արարքի որակման հետ կապված հարցերը, ապա պատժի ենթակա լինելու հարցը, այնուհետև՝ դրա տեսակը և չափը, որից հետո որոշում` ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, թե՝ ոչ:
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով նշանակված պատժը վերաքննիչ դատարանի կողմից փոփոխելու հետ կապված իրավական հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Սարգսյանի գործով որոշման մեջ՝ իրավական դիրքորոշում ձևավորելով այն մասին, որ. (…)
Ընդ որում, վերը շարադրվածի համատեքստում հաշվի առնելով նաև այն հանգամանքը, որ սույն դեպքում կիրառվել է դատական քննության արագացված կարգ, պետք է փաստել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3753-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` արագացված կարգով դատական քննությունն անցկացվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 41-րդ, 42-րդ, 44-րդ և 45-րդ գլուխներով նախատեսված կարգով` հաշվի առնելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3753-րդ հոդվածի պահանջները։ Իսկ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 45-րդ գլխում ներառված 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, ի թիվս այլոց, պետք է լուծի այն հարցը, թե արդյոք ամբաստանյալի արարքը համապատասխանում է քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին, ինչպես նաև այն հարցը, թե քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված հանցանքը, որի կատարման մեջ ապացուցված է ամբաստանյալի մեղավորությունը:
9․ Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն իր՝ 2019 թվականի դեկտեմբերի 19-ի թիվ ԵԿԴ/0244/01/17 դատավճռով ամբաստանյալ Ա․Բոշյանին 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկման է դատապարտել՝ նրան մեղավոր ճանաչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետը պատասխանատվություն է նախատեսում մի խումբ անձանց կամ կազմակերպված խմբի կողմից անձի նկատմամբ բռնություն գործադրելով կամ դա գործադրելու սպառնալիքով, ինչպես նաև ուրիշի գույքը ոչնչացնելով կամ վնասելով զուգորդված խուլիգանության համար։
(…)
Ընդ որում, Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ վերլուծության ենթարկելով խուլիգանության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, ի թիվս այլնի, փաստել է, որ (…)
Մեկ այլ՝ Շ.Հախվերդյանի վերաբերյալ գործով որոշման շրջանակներում վերահաստատելով Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ արտահայտած իրավական դիրքորոշումները` ՀՀ վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ (…)
10. Ինչպես հետևում է սույն որոշման 4-6-րդ կետերում մեջբերվածների համադրումից, ամբաստանյալ Ա․Բոշյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով մեղադրանք է առաջադրվել, և նա 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկման է դատապարտվել այն բանի համար, որ 2017 թվականի ապրիլի 6-ին՝ ժամը 00։00-ի սահմաններում, ընկերոջ՝ Մակիչ Բաբայանի հետ այցելել է Երևան քաղաքի Տերյան փողոցի 105/1 հասցեում գործող «18 պլյուս» ակումբ՝ զվարճանալու, որի ընթացքում ալկոհոլ են գործածել: Այնուհետև ժամը 05։20-ի սահմաններում ակումբի սանհանգույցի դիմաց Մակիչ Բաբայանը երկար հայացք է նետել նույն ակումբի այցելու Արամ Եղոյանի կողմ, ինչը վերջինիս դուր չի եկել ու հետագա պարզաբանումների համար դուրս են եկել ակումբի մուտքի դիմաց: Այդ ընթացքում նրանց են միացել նաև Արամ Եղոյանի ընկեր Ռաֆիկ Գրիգորյանն ու Մակիչ Բաբայանի ընկերը՝ ամբաստանյալ Ա․Բոշյանը: Ակումբի մուտքի առջև Արամ Եղոյանն իրեն երկար նայելու կապակցությամբ պարզաբանում է պահանջել Մակիչ Բաբայանից՝ ասելով․ «Ապե, երկար ես նայում»։ Մակիչ Բաբայանն իր հերթին պատասխանել է․ «Երկար եմ նայում, որ ջոգեմ ով է դեմս կանգնած»։ Արդյունքում Արամ Եղոյանը չնչին առիթն օգտագործելով, իր անձի առավելությունը ներկաների մոտ ընդգծելու մոլուցքով տարված, սկսել է բռունցքներով հարվածներ հասցնել Մակիչ Բաբայանի դեմքի շրջանին, իսկ Ռաֆիկ Գրիգորյանը՝ ամբաստանյալ Ա․Բոշյանի դեմքի շրջանին։ Վերջինս Ռաֆիկ Գրիգորյանից հարվածներ ստանալուց հետո ինքն էլ իր հերթին է ձեռքերով հարվածներ հասցնել Ռաֆիկ Գրիգորյանին, իսկ Մակիչ Բաբայանը՝ Արամ Եղոյանին։ Այնուհետև Ռաֆիկ Գրիգորյանը ոտքով հարվածել ու գետնին է տապալել ամբաստանյալ Ա․Բոշյանին, իսկ Արամ Եղոյանը՝ Մակիչ Բաբայանին, և սկսել են ոտքերով ու ձեռքերով հարվածներ հասցնել գետնին ընկած ամբաստանյալ Ա․Բոշյանին ու Մակիչ Բաբայանին, ինչը նկատել են նշված ակումբի դռնապան Կամո Կիրակոսյանն ու գործով չպարված մի աղջիկ, ովքեր փորձել են հանդարտեցնել վիճաբանողներին, սակայն նրանց չի հաջողվել, որից հետո օգնության են կանչել ակումբում եղած հաճախորդներին, ովքեր դուրս են եկել ակումբից, նույնպես փորձել են հանդարտեցնել վիճաբանողներին, սակայն վերջիններս շարունակել են հասրակական կարգը կոպիտ կերպով խախտող իրենց գործողությունները, որը տևել է 2-ից 3 րոպե և դադարել է միայն տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ գնդի 3-րդ հատուկ գումարտակի աշխատակիցների միջամտությունից հետո։
Ընդ որում, ինչպես երևում է մեղադրանքի փաստական կողմի նկարագրությունից, մինչև Ռաֆիկ Գրիգորյանից դեմքի շրջանում բռունցքների հարվածներ ստանալը հասարակական կարգի խախտմանը միտված կամ ոչ իրավաչափ որևէ այլ վարքագծի դրսևորում ամբաստանյալ Ա․Բոշյանի կողմից չի դրսևորվել, այդպիսին նրան չի մեղսագրվել։ Միևնույն ժամանակ, մեղադրանքի փաստական կողմը չի ներառում ամբաստանյալ Ա․Բոշյանի կողմից հասարակական կարգի խախտմանը միտված կամ որևէ այլ ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման կոնկրետ դրսևորում՝ Ռաֆիկ Գրիգորյանի կողմից ոտքով հարվածելու միջոցով գետնին տապալվելուց և գետնին ընկած վիճակում ոտքերի ու ձեռքերի հարվածներ ստանալու ընթացքում, ընդուպ մինչև ոստիկանների միջամտությամբ ծեծկռտուքի դադարեցվելը։ Փոխարենը մեղադրանքի փաստական կողմի նկարագրության մեջ ներառվել են ընդհանուր բնույթի վերացական ձևակերպումներ, ինչպիսիք են․ «(…) Ալբերտ Բոշյանը չնչին առիթն օգտագործելով, իր անձի առավելությունը ներկաների մոտ ընդգծելու մոլուցքով տարված, Ռաֆիկ Գրիգորյանի կողմից հարվածներ ստանալուց հետո ինքն էլ իր հերթին սկսել է ձեռքերով հարվածներ հասցնել վերջինիս, (…) փորձել են հանդարտեցնել վիճաբանողներին, սակայն վերջիններս սեփական անձը վեր դասելով հասարակության մեջ սահմանված համընդհանուր ճանաչում ստացած բարոյական և իրավական նորմերից, կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգը, բացահայտ ցույց են տվել իրենց արհամարհական վերաբերմունքը հասարակության՝ ակումբի հաճախորդների և աշխատակիցների նկատմամբ, ակումբի հաճախորդների և աշխատակիցների ներկայությունն անտեսելով ու նրանց մոտ վախի մթնոլորտ ստեղծելով, շարունակել են իրենց խուլիգանական գործողությունները (…)»։
Ինչ վերաբերում է ամբաստանյալ Ա․Բոշյանի կողմից Ռաֆիկ Գրիգորյանից հարվածներ ստանալուց հետո իր հերթին նրան հարվածելուն, ապա նշվածը հանգեցնում է հենց նրան, որ ամբաստանյալ Ա․Բոշյանի վարքագիծը (պատասխան հարվածը) ուղղված եղել կոնկրետ անձի՝ Ռաֆիկ Գրիգորյանին, և պայմանավորված է եղել հենց վերջինիս հակաօրինական վարքագծով։
Դրա հետ մեկտեղ, ինչպես հետևում է սույն որոշման 4-6-րդ կետերում մեջբերվածների համադրումից, վիճաբանությունն ու ծեծկռտուքն առաջացել է ոչ թե ամբաստանյալ Ա․Բոշյանի, այլ մյուսների ոչ իրավաչափ վարքագծի հետևանքով, և նրա մոտ խուլիգանական դրդումների առկայության մասին դատողություն անելու հիմքեր չկան։
11․ Նախորդ կետում արձանագրված և վերլուծված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 8-9-րդ կետերում շարադրված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Ա․Բոշյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ մեղավոր ճանաչելով՝ Առաջին ատյանի դատարանն անտեսել է այն հանգամանքը, որ հենց միայն առաջադրված մեղադրանքի ձևակերպումն ու դրանում ներառված փաստական հանգամանքներն ինքնին բացառում են ամբաստանյալ Ա․Բոշյանին վերագրված արարքում խուլիգանության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրող հատկանիշները։
Ընդ որում, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3753-րդ հոդվածի 1-ին մասի դրույթների և դրանց՝ սույն որոշման 8-րդ կետում շարադրված մեկնաբանման լույսի ներքո Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ դատական քննության արագացված կարգի կիրառման պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանը ոչ միայն իրավասու էր, այլև՝ պարտավոր էր անդրադառնալ մեղադրանքի փաստական հանգամանքների իրավաբանական որակմանը, որպիսի մոտեցումը mutatis mutandis բխում է նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Արսեն Սերոբյանի և Էդվարդ Պետրոսյանի վերաբերյալ գործով 2013 թվականի սեպտեմվերի 13-ի թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/13 որոշմամբ արձանագրված իրավական դիրքորոշումներից։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալ Ա․Բոշյանին մեղավոր ճանաչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ, և նրան դատապարտելով 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկման՝ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում, ինչն իր հերթին հանգեցրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի խախտման։ Իսկ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի իմաստով՝ դատավարության իրավունքի վերոնշյալ խախտումն ինքնին հանդիսանում է դատական ակտի անվերապահ բեկանման հիմք, և բողոքի հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններից վերադաս դատարանի կողմից դուրս գալու համար օրենսդրի կողմից նախատեսված սահմանափակ դեպքերից մեկը (տե՛ս, ի թիվս այլնի, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Ս.Գրիգորյանի գործով 2011 թվականի մայիսի 11-ի թիվ ԵԿԴ/0281/01/10, Ի.Նունուշյանի գործով 2015 թվականի հունիսի 5-ի թիվ ԵՇԴ/0070/01/13 և Լ․Վերանյանի գործով 2018 թվականի հունիսի 15-ի թիվ ԵԿԴ/0074/01/17 որոշումները)։ Այլ կերպ՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից սույն գործով թույլ են տրվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-398-րդ հոդվածներով նախատեսված՝ նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներ, որոնք Վերաքննիչ դատարանին հիմք են տալիս ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի և 398-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի հիման վրա բեկանելու բողոքարկված դատական ակտը, ճանաչելու ամբաստանյալ Ա․Բոշյանի անմեղությունը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքում, նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով նախատեսված՝ հանցակազմի բացակայության հիմքով դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու։
Միևնույն ժամանակ, նկատի ունենալով, որ ամբաստանյալ Ա․Բոշյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը վերը շարադրված հիմնավորմամբ ենթակա է դադարեցման, իսկ վերաքննիչ բողոքը` մասնակիորեն բավարարման, Վերաքննիչ դատարանն այլևս իրավական արժեքից զուրկ է համարում բողոքի հեղինակի` սույն որոշման 7-րդ կետում շարադրված փաստարկներին անդրադառնալը, ուստի դրանց չի անդրադառնում:
Վերաքննիչ դատարանը նաև փաստում է, որ ամբաստանյալ Ա․Բոշյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ չհեռանալու մասին ստորագրությունը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 151-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հիմքով ենթակա է վերացման։
(…)»:
2.4 Վճռաբեկ դատարանի՝ 2023 թվականի օգոստոսի 25-ի որոշման «Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը» մասում, մասնավորապես, նշված է.
«(…)
11. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. հիմնավո՞ր է արդյոք ամբաստանյալ Ա.Բոշյանին վերագրված արարքում խուլիգանության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրող հատկանիշների բացակայության հիմքով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու և փոփոխելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի որոշումը:
(…)
Արագացված դատական քննություն կիրառելու հիմքերին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Շողակաթ Ամիրխանյանի և Գառնիկ Ֆարմանյանի գործով որոշման շրջանակներում, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու հիմքն ամբաստանյալի կամ մեղադրյալի կողմից իրեն առաջադրված մեղադրանքի ամբողջ ծավալի հետ համաձայնվելն է։ Այլ կերպ՝ դատական քննության արագացված կարգ կիրառվում է այն դեպքում, երբ մեղադրյալը կամ ամբաստանյալը համաձայն է կատարված արարքի փաստական հանգամանքների, մեղքի ձևի, շարժառիթների, արարքի իրավական գնահատականի, ինչպես նաև պատճառված վնասի բնույթի ու չափի վերաբերյալ մեղադրական եզրակացության մեջ առկա ենթադրության հետ(6)։
(…)
14. Վերաքննության գործառութային առանձնահատկությունների համատեքստում Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ վերաքննիչ դատարանը, որպես կանոն, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերանայում է ստորադաս ատյանի դատական ակտի հիմնավորվածությունն ու իրավաչափությունը։ Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը և հիմնավորումները ոչ միայն կանխորոշում են այն հարցերի շրջանակը, որոնք պետք է քննարկման առարկա դարձվեն վերաքննիչ վարույթի շրջանակներում, այլև նախանշում են վերաքննիչ վերանայման սահմանները։ Միաժամանակ որպես մասնավոր շահի նկատմամբ հակակշիռ, հանրային և մասնավոր շահերի արդյունավետ հավասարակշռության ապահովման անհրաժեշտություն՝ Վերաքննիչ դատարանն իրավասու է դուրս գալ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններից, եթե առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված դատական ակտի անվերապահ բեկանման հիմք (կամ անձի նկատմամբ խոշտանգում և վատ վերաբերմունքի այլ ձևեր կիրառելու դեպքերում)(7) : Ընդ որում, ինչպես հետևում է վերոգրյալից, վերաքննիչ դատարանի՝ վերանայման սահմաններից դուրս գալու սույն հնարավորությունը կրում է ոչ թե բացարձակ, այլ սահմանափակ բնույթ, քանի որ հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռումը պահանջում է ոչ թե ցանկացած, այլ միայն բացառիկ դեպքերում բողոքի սահմաններից դուրս գալու հնարավորության ընձեռում(8):
15. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ․
- ամբաստանյալ Ա.Բոշյանը, համաձայնվելով իրեն առաջադրված մեղադրանքի հետ, միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով, միաժամանակ հայտարարելով, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու կարգը և հետևանքները։
- Առաջին ատյանի դատարանը, արագացված կարգի կիրառմամբ, ապացուցված է համարել ամբաստանյալ Ալբերտ Բոշյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցավոր արարքի կատարումը և փաստել, որ վերջինս իր կատարած արարքի համար ենթակա է պատժի(9)։
- Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ ամբաստանյալ Ա.Բոշյանը վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել իր նկատմամբ տուգանք նշանակելու կամ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով(10)։
- Վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը դուրս է եկել բողոքի սահմաններից, արձանագրելով, որ Ա.Բոշյանին առաջադրված մեղադրանքի ձևակերպումն ու դրանում ներառված փաստական հանգամանքներն ինքնին բացառում են վերջինիս վերագրված արարքում խուլիգանության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրող հատկանիշների առկայությունը։
Վերաքննիչ դատարանը փաստել է նաև, որ դատական քննության արագացված կարգի կիրառման պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանը ոչ միայն իրավասու էր, այլև՝ պարտավոր էր անդրադառնալ մեղադրանքի փաստական հանգամանքների իրավաբանական որակմանը(11)։
16. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական տվյալները գնահատելով սույն որոշման 12-14-րդ կետերում վկայակոչված իրավադրույթների և արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վճռաբեկ դատարանն իր անհամաձայնությունն է հայտնում Վերաքննիչ դատարանի այն դատողությանը, որ Ա.Բոշյանին առաջադրված մեղադրանքի ձևակերպումն ու դրանում ներառված փաստական հանգամանքներն ինքնին բացառում են վերջինիս վերագրված արարքում խուլիգանության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրող հատկանիշները։
Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից վկայակոչված՝ պատասխան հարված հասցնելը և վիճաբանության ու ծեծկռտուքի նախաձեռնող չլինելը խուլիգանության հանցակազմը բացառող անվերապահ հիմքեր չեն։ Հետևաբար, միայն գործի բոլոր հանգամանքների և ապացույցների հետազոտման արդյունքում հնարավոր կլիներ Ա.Բոշյանին վերագրվող արարքում սուբյեկտիվ կողմի առկայության կամ բացակայության վերաբերյալ հիմնավոր հետևություն անել։ Այլ կերպ՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ արագացված դատական քննության պայմաններում, երբ ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չի կատարվում, արարքում հանցակազմի բացակայությունը պետք է կասկած չհարուցի։ Մինչդեռ, սույն դեպքում Վերաքննիչ դատարանի հետևությունը՝ Ա.Բոշյանին մեղսագրված արարքում խուլիգանության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի բացակայության վերաբերյալ, չի բխում վերջինիս առաջադրված մեղադրանքի ձևակերպումից, իսկ այդ հարցի վերջնական պարզումը՝ առանց գործում առկա ապացույցների հետազոտման, հնարավոր չէ։
17. Նման պայմաններում Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննիչ դատարանը, օրենքով սահմանված հիմքերի բացակայության պայմաններում, իրավասու չէր դուրս գալ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններից։
18. Անդրադառնալով Վերաքննիչ դատարանի այն դատողությանը, որ դատական քննության արագացված կարգի կիրառման պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանը պարտավոր էր անդրադառնալ մեղադրանքի փաստական հանգամանքների իրավաբանական որակմանը՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ Վերաքննիչ դատարանի նման եզրահանգումը չի բխում Արսեն Սերոբյանի և Էդվարդ Պետրոսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումից(12):
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Ա.Բոշյանին վերագրված արարքում խուլիգանության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրող հատկանիշների բացակայության հիմքով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու և փոփոխելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի որոշումը հիմնավոր չէ:
19. Ամփոփելով վերոշարադրյալը` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2019 թվականի դեկտեմբերի 19-ի դատավճռի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման ընթացքում Վերաքննիչ դատարանի կողմից թույլ են տրվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների խախտումներ, որոնք էական են, քանի որ ազդել են գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ինչը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի հիման վրա, Վերաքննիչ դատարանի՝ 2021 թվականի փետրվարի 26-ի որոշումը բեկանելու և գործը նույն դատարան նոր քննության ուղարկելու հիմք է:
20. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ նոր քննության ընթացքում Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով սույն որոշմամբ արտահայտված դիրքորոշումը, պետք է քննության առնի ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքը` դրա հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում։
(…)»:

3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Ամբաստանյալը, դատավարական նախապատմության, փաստական հանգամանքների, վերաբերելի իրավանորմերի վկայակոչմամբ վերաքննիչ բողոք ներկա¬յացնելով, խնդ¬րել է. «Բեկանել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից 19․12․2019թ․ կայացրած դատավճիռը և փոփոխել, իմ՝ Ալբերտ Բոշյանիս նկատմամբ նշանակել մեղմ պատիժ տուգանքի ձևով, իսկ եթե դատարանը ազատազրկման ձևով պատիժ կնշանակի, ապա ՀՀ քր օր-ի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան»։
Ներկայացված Բողոքում Ամբաստանյալը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված արարքին և իր անձին։ Ըստ բողոքաբերի՝ Առաջին ատյանի դատարանը չէր կարող իր նկատմամբ ռեցեդիվի կանոններով պատիժ նշանակել, քանի որ նախկինում թեև դատապարտվել է, սակայն 2013 թվականին համաներման կիրառմամբ ազատվել է պատժի կրումից, ուստի դատվածությունը վերացվել է։ Միաժամանակ նշել է, որ ինքը առաջադրված մեղադրանքն ընդունել ու զղջացել է, և որ իր ուղղվելը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու:
Ամփոփելով իր բողոքը՝ Ամբաստանյալը գտել է, որ դատավճռով նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ լինելու պատճառով, այն չի համապատասխանում իրեն վերագրվող հանցագործության ծանրությանը և իր անձին։

4. Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
4.1 Դատական նիստի ժամանակ պաշտպան Գ․Ասատրյանն իր բացատրություններում միջնորդեց Ալբերտ Բոշյանի նկատմամբ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով քրեական հետապնդումը դադարեցնել և գործի վարույթը կարճել վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով։
4.2 2023 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Վերաքննիչ քրեական դատարանում է ստացվել Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազի տեղակալ Գ․Հայրապետյանի դիմումը, որով վերջինս հայտնել է աշխատանքային ծանրաբեռնվածության պատճառով նշանակված դատական նիստին չներկայանալու, ինչպես նաև իր բացակայությամբ բողոքի քննությունն անցկացնելու մասին։ Միաժամանակ վերջինս խնդրել է բողոքը մերժել՝ հիմք ընդունելով այն, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը 2019 թվականի դեկտեմբերի 19-ին կայացրել է պատճառաբանված և հիմնավոր դատավճիռ։
4.3 Ամբաստանյալ Ալբերտ Բոշյանը Վերաքննիչ քրեական դատարանին հասցեագրված դիմումներով խնդրել է բողոքի քննությունն անցկացնել իր բացակայությամբ, ինչպես նաև քրեական գործի վարույթը կարճել և իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով։

5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, ուսում¬նա¬սիրելով թիվ ԵԿԴ/0244/01/17 քրեական գործի նյու¬թե¬րը՝ հանգում է հետևյալ հետևությունների.
5.1 ՀՀ քրեական դատավարության նոր օրենսգրքի նորմերի կիրառելիության հարցի պար¬¬¬¬զում.
2022 թվականի հուլիսի 01-ին գործողության մեջ է դրվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 482-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…) 2. Սույն օրենսգրքի ուժի մեջ մտնելու պահից ուժը կորցրած ճանաչել 1998 թվականի հուլիսի 1-ին ընդունված Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգիրքը` հետագա բոլոր փոփոխություններով և լրացումներով, բացառությամբ սույն օրենսգրքի 483-րդ հոդվածով նախատեսված դեպքերի»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 483-րդ հոդվածի 7-րդ և 8-րդ մասերի համաձայն՝
«7. Այն քրեական գործերը, որոնցով մինչև սույն օրենսգիրքն ուժի մեջ մտնելը դատական քննություն նշանակելու մասին որոշում է կայացվել, քննվում և լուծվում են մինչև 2022 թվականի հուլիսի 1-ը գործող կարգով:
8. Մինչև սույն օրենսգիրքն ուժի մեջ մտնելը կայացված դատական ակտերով վերաքննիչ և վճռաբեկ բողոքները բերվում և քննվում են մինչև 2022 թվականի հուլիսի 1-ը գործող կարգով»:
Վերը նշված իրավակարգավորումներից բխում է, որ այն դատական ակտերով, որոնք կայացվել են 2022 թվականի հուլիսի 01-ից հետո, վերանայման բողոքները բերվում և քննվում են 2022 թվականի հուլիսի 01-ից գործող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով (այսուհետ նաև՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը) սահմանված կարգով։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում բողոքի քննության ընթացակարգի առումով կիրառելի է մինչև 2022 թվականի հուլիսի 01-ից գործող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված վերաքննության վարույթի կարգը՝ հաշվի առնելով վիճարկվող դատական ակտի կայացման ժամկետը։
5.2 Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է բավարել պաշտպան Գ․Ասատրյանի միջնորդությունը՝ Ալբերտ Արթուրի Բոշյանի նկատմամբ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով քրեական հետապնդումը դադարեցնել և գործի վարույթը կարճել վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով, հետևյալ պատճառաբանությամբ․
5.2.1 Այսպես․
2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի համաձայն՝
«1. Խուլիգանությունը` դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելը, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով`
(…)
3. Սույն հոդվածի երկրորդ մասով նախատեսված արարքը, որը`
1) կատարվել է մի խումբ անձանց կամ կազմակերպված խմբի կողմից,
(…)
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով:
(…)»:
2003 թվականի ապրիլի 18-ի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…) 3. Միջին ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում հինգ տարի ժամկետով ազատազրկումը, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում տասը տարի ժամկետով ազատազրկումը:
(…)»:
2003 թվականի ապրիլի 18-ի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները.
1) երկու տարի՝ ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից.
2) հինգ տարի՝ միջին ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից.
3) տասը տարի՝ ծանր հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից.
4) տասնհինգ տարի՝ առանձնապես ծանր հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից:
2. Վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահը: (…)
3. Վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատվում է, եթե մինչև նշված ժամկետներն անցնելն անձը կատարում է միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր նոր հանցանք: Այս դեպքում վաղեմության ժամկետի հաշվարկն սկսվում է նոր հանցանքի ավարտված համարելու պահից:
4. Վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցվում է, եթե անձը խուսափում է քննությունից կամ դատից: Այս դեպքում վաղեմության ընթացքը վերսկսվում է անձին ձերբակալելու կամ մեղայականով նրա ներկայանալու պահից: (…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Արարքի հանցավորությունը, պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են դա կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով:
2. Սույն օրենսգրքով նախատեսված հանցանքը կատարելու ժամանակ է համարվում գործողությունը կամ անգործությունը կատարելու պահը՝ անկախ հետևանքներն առաջանալու պահից: (…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Արարքի հանցավորությունը սահմանող, պատիժը խստացնող կամ հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենսդրությունը հետադարձ ուժ չունի:
2. Արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ: Նշված դեպքում այն տարածվում է մինչև դրա ուժի մեջ մտնելը հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած այն անձանց վրա, որոնց վերաբերյալ դեռևս առկա չէ օրինական ուժի մեջ մտած եզրափակիչ դատավարական ակտ։ (…)»:
1998 թվականի հուլիսի 01-ի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերի վերաքննության արդյունքում վերաքննիչ դատարանը`
(...)
2) ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բավարարում է վերաքննիչ բողոքը` համապատասխանաբար ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելով դատական ակտը: Բեկանված մասով կայացվում է գործն ըստ էության լուծող դատական ակտ, կամ գործն ուղարկվում է համապատասխան ստորադաս դատարան` նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը: Չբեկանված մասով դատական ակտը մտնում է օրինական ուժի մեջ.
(...)»։
1998 թվականի հուլիսի 01-ի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1.Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե՝
(...)
6) անցել են վաղեմության ժամկետները. (...)
5. Դատարանը, հայտնաբերելով քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքներ, լուծում է ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը:
6. Սույն հոդվածի առաջին մասի 6-րդ (…) [կետում] նշված [հիմքով] գործի վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե դրա դեմ առարկում է մեղադրյալը: Այս դեպքում գործի վարույթը շարունակվում է սովորական կարգով: (...)»:
1998 թվականի հուլիսի 01-ի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածով սահմանված հիմքերի կիրառմանը Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Արամ Սարգսյանի գործով որոշմամբ, արձանագրելով՝
«(…) [Թ]եև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածով սահմանված] հիմքերն իրենց բովանդակությամբ, կիրառման իրավական հետևանքներով տարբեր են, այնուամենայնիվ, բոլորն էլ կրում են իմպերատիվ բնույթ և դրանցից գեթ մեկի առկայությունն արդեն իսկ բացառում է քրեական գործի վարույթը քրեական դատավարության ցանկացած փուլում։ Այլ կերպ, եթե վարույթ իրականացնող մարմինը հայտնաբերում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասում ամրագրված հանգամանքներից որևէ մեկը, ապա գործի վարույթը ենթակա է կարճման»:
Միևնույն ժամանակ, Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ օրենսդիրը վաղեմության ժամկետն անցնելը դիտում է որպես քրեական գործի վարույթը և քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք` սահմանելով, որ քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները: Միևնույն ժամանակ, քրեադատավարական օրենքը վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու պարտադիր նախապայման է դիտում մեղադրյալի համաձայնությունը, որի բացակայությունը ենթադրում է վարույթի շարունակում ընդհանուր կարգով: Այսինքն` այն դեպքում, երբ անձը համաձայն չէ վաղեմության ժամկետներն անցնելու հիմքով քրեական գործի հարուցումը մերժելու, իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և գործի վարույթը կարճելու հետ, նրան պետք է հնարավորություն ընձեռվի դատական քննության փուլում վիճարկելու իրեն առաջադրված մեղադրանքը:
Այն դեպքում, երբ անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետը լրանում է գործի դատական քննության փուլում, այդ հիմքով նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու ընթացակարգի իրականացման պարտականությունը կրում է դատարանը: Ընդ որում, դատական քննությունը ենթադրում է վարույթն ինչպես առաջին ատյանի, այնպես էլ վերաքննիչ ու վճռաբեկ դատարաններում: Մասնավորապես, դատարանը պետք է պարզի, թե արդյո՞ք ամբաստանյալը համաձայն է, որ նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվի՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով: Անձի համաձայնությունը ստանալու դեպքում` դատարանը պարտավոր է դադարեցնել նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը, իսկ համաձայնության բացակայության դեպքում` պետք է դատական քննությունը շարունակի ընդհանուր կարգով, սակայն դատավճիռ կայացնելիս` դադարեցնի անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը: Ընդ որում, երբ անձն արդեն հնարավորություն է ունեցել առաջին ատյանի, վերաքննիչ և վճռաբեկ դատարաններում (վերջին դեպքում՝ վճռաբեկ բողոք բերելու միջոցով) վիճարկելու իրեն առաջադրված մեղադրանքը, ապա քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելիս նրա դիրքորոշումը լրացուցիչ ճշտելու անհրաժեշտությունը բացակայում է: (ՀՀ քրեական դատավարության նախորդ օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի և 6-րդ մասի մանրամասն վերլուծությունը mutatis mutandis տե՛ս Անահիտ Սաղաթելյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ԳԴ5/0022/01/10 որոշումը, Սիրաժ Ղամբարյանի և այլոց գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի մարտի 28-ի թիվ ԵՇԴ/0055/01/11 որոշումը, Հրանտ Մազմանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի մարտի 27-ի թիվ ԵԿԴ/0121/11/14 որոշումը)։
5.2.2 Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված արարքը դասվում է միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին, և նույն օրենսգրքի իրավակարգավորումների ուժով անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետների հաշվարկը պետք է ընթանա՝ հիմքը ընդունելով միջին ծանրության հանցանքների համար նախատեսված վաղեմության ժամկետի հաշվարկը՝ 5 տարին։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում վաղեմության ժամկետների հաշվարկը պետք է իրականացվի՝ առաջնորդվելով 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով նախատեսված իրավակարգավորմամբ։
Սույն գործի փաստական հանգամանքների վերլուծության արդյունքում պարզ է դառնում, որ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված արարքի կատարումը Ալբերտ Բոշյանն ավարտել է 2017 թվականի ապրիլի 06-ին:
Հաշվի առնելով վերոգրյալը, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման համար 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով նախատեսված քրեական պատասխանատվության ենթարկելու հնգամյա ժամկետը լրանալու օրը 2022 թվականի ապրիլի 06-ն է։
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Վճռաբեկ դատարանից ստացված թիվ ԵԿԴ/0244/01/17 քրեական գործով վերաքննիչ բողոքի հիման վրա առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի իրավաչափությունն ու օրինականությունն ստուգելու և պաշտպան Գ․Ասատրյանի միջնորդության քննության արդյունքով (2024 թվականի փետրվարի 28-ին) Ալբերտ Բոշյանին վերագրվող 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով սահմանված արարքի համար քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության հնգամյա ժամկետն արդեն իսկ լրացել է, իսկ վերջինս համաձայն է իրեն ներկայացված մեղադրանքին և իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով դադարեցնելուն, ուստի Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Ալբերտ Բոշյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցնել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով նախատեսված քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով՝ և քրեական գործի վարույթը՝ հիմք ընդունելով 1998 թվականի հուլիսի 01-ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետը։
Դրա հետ մեկտեղ, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև, որ սույն քրեական գործում առկա չեն տվյալներ այն մասին, որ մեղադրյալ Ալբերտ Բոշյանն առհասարակ, այդ թվում՝ 2017 թվականի ապրիլ ամսից հետո խուսափել է քննությունից կամ դատից կամ կատարել է միջին, ծանր կամ առանձնապես ծանր նոր հանցանք /մանրամասն տե՛ս «Ձև 8» և «Ձև 9» տեղեկանքները»/, այլ կերպ՝ առկա չեն վաղեմության ժամկետի ընթացքի կասեցման կամ ընդհատման հիմքեր։
Ուստի Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է բավարարել պաշտպան Գ․Ասատրյանի միջնորդությունը և Ալբերտ Բոշյանի նկատմամբ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնել և գործի վարույթը կարճել։
5.3 Այսպիսով, ամփոփելով սույն որոշման «5.1-5.2» կետերում շարադրված փաստարկները, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2019 թվականի դեկտեմբերի 19-ի դատավճիռը պետք է բեկանել, պաշտպան Գ․Ասատրյանի ներկայացրած միջնորդությունը բավարարել, մեղադրյալ Ալբերտ Բոշյանի նկատմամբ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնել, իսկ գործի վարույթը կարճել։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով 1998 թվականի հուլիսի 01-ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ և 394-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Ամբաստանյալ Ալբերտ Արթուրի Բոշյանի պաշտպան Գագիկ Ասատրյանի միջնորդությունը բավարարել։
Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ թիվ ԵԿԴ/0244/01/17 գործով 2019 թվականի դեկտեմբերի 19-ի դատավճիռը, ամբաստանյալ Ալբերտ Արթուրի Բոշյանի նկատմամբ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով քրեական հետապնդումը դադարեցնել և քրեական գործի վարույթը կարճել քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով։
Ալբերտ Արթուրի Բոշյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը վերացնել։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ




ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ




Մ.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ