Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0247/01/17
Վիճակագրական տողի համար :
15.1
Պատասխանող
Վահան Հարությունյան Մերուժանի
Վահան Հարությունյան
Դատավոր
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մնացական Մարտիրոսյան
Դատավոր
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մնացական Մարտիրոսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2017-09-05 | 12:00 | 4 | Կայացել է |
ԵԿԴ/0247/01/17
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,
նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի, քարտուղարությամբ` Ա. Գեղամյանի,
մասնակցությամբ` մեղադրող, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ռ. Մանուկյանի,
պաշտպան Գ. Հովհաննիսյանի,
տուժող Ա. Ղամբարյանի,
2017թ. հոկտեմբերի 05-ին Երևանում,
դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Վահան Մերուժանի Հարությունյանի`
ծնված 1976թ. հուլիսի 25-ին, Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ` ՀՀ/ քաղաքացի, թերի բարձրագույն կրթությամբ, ամուրի, խնամքի տակ են ծնողները, բնութագրվում է դրական, աշխատում է «Բարսիս» ՍՊԸ-ում որպես ջեռուցման համակարգերի մոնտաժող, նախկինում չդատված, հաշվառված է և բնակվում է Երևան քաղաքի Խնկո-Ապոր փողոցի թիվ 17 տանը, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով, կալանքի տակ է 2017թ. հունիսի 23-ից։
Գործի դատավարական նախապատմությունը
ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի ավագ հետաքննիչ Ս. Նազարյանի 2017թ. հունիսի 23-ի որոշմամբ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել, վարույթ է ընդունվել թիվ 15191117 քրեական գործը, նույն օրն ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին` նախաքննություն կատարելու համար։
2017թ. հունիսի 23-ին Վ. Հարությունյանը ձերբակալվել է։
Նախաքննության մարմնի 2017թ. հունիսի 26-ի որոշմամբ Վ. Հարությունյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և Երևան քաղաքի Կենտրոն և նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի նույն օրվա որոշմամբ Վ. Հարությունյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը երկու ամիս ժամկետով, կալանավորման սկիզբը հաշվվել է 2017թ. հունիսի 23-ից։
Նախաքննության մարմնի 2017թ. սեպտեմբերի 05-ի որոշմամբ Վ. Հարությունյանին առաջադված մեղադրանքը փոփոխվել, լրացվել և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա. «2017 թվականի հունիսի 22-ին, ժամը 23։10-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Պարոնյան փողոցում գտնվող «Դվին» հյուրանոցի մոտ ծառայողական պարտականությունները կատարելու հետ կապված առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն է գործադրել իշխանության ներկայացուցիչ հանդիսացող` ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի քրեական հետախուզության բաժանմունքի օպերլիազոր Արթուր Գևորգի Ղամբարյանի նկատմամբ, բացի այդ կատարել է խուլիգանություն։
Այսպես.
Վահան Մերուժանի Հարությունյանը 2017 թվականի հունիսի 22-ին, ժամը 23։10-ի սահմաններում, գտնվելով ալկոհոլային հարբածության վիճակում, Երևան քաղաքի Պարոնյանփողոցումգտնվող «Դվին» հյուրանոցի մոտ բարձրաձայն հնչեցրել է անհասցե հայհոյանքներ, որի ընթացքում տեղյակ լինելով ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի քրեական հետախուզության բաժանմունքի օպերլիազոր Արթուր Գևորգի Ղամբարյանի ոստիկանության աշխատակից լինելու մասին` չի ենթարկվել նրա օրինական պահանջներին` չհայհոյելու և պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու վերաբերյալ, շարունակել է Արթուր Ղամբարյանի և ոստիկանության ծառայողների հասցեին հնչեցնել հայհոյանքներ` հայտարարելով նաև, որ ինքը Ժիրայր Սեֆիլյանի ընկերն է և նրա խմբավորման անդամը, քաշել է Արթուր Ղամբարյանի հագուստից, մեկ անգամ ձեռքով հարվածել Արթուր Ղամբարյանի կրծքավանդակի շրջանին, որից հետո հրել է նրան, ինչի հետևանքով Արթուր Ղամբարյանը վայր է ընկել։ Այնուհետև փորձել է վերցնել Արթուր Ղամբարյանի ուսից կախված ծառայողական ինքնաձիգը, սակայն վերջինս և ՊՊԾ գնդի ծառայողներ Համլետ Միքայելի Մաթևոսյանը և Հովսեփ Գրիգորի Միրզոյանը Վահան Հարությունյանի ձեռքերին ձեռնաշղթաներ են անցկացրել և նրան բերման ենթարկվել ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին։
Այնուհետև՝ Երևան քաղաքի Սիմոն Վրացյան 90 հասցեում տեղակայված ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին բերման ենթարկվելուց հետո Վ. Հարությունյանը հասարակության և բարոյականության նորմերի նկատմամբ անթաքույց արհամարական հողի վրա մարդկային համակեցության կանոնների նկատմամբ ակնհայտ արհամարանք դրսևորելով, հասարակական վայրում վարքագծի կանոնները ցուցադրական կերպով անտեսելով, դիտավորյալ կերպով խախտելով հասարակության նկատմամբ հարգանքի դրսևորման տարրերը՝ առանց որևէ պատճառի խուլիգանական դրդումներով շուրջ 15-ից 20-րոպե հայհոյանքներ է հնչեցրել բաժնում գտնվող ոստիկանների հասցեին՝ այդ կերպ խաթարելով ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնի բնականոն աշխատանքը։
Այսինքն` Վահան Հարությունյանին մեղսագրվում են հանցավոր արարքներ, որոնք նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգքրի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով։»։
2017թ. սեպտեմբերի 08-ին թիվ 15191117 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2017թ. սեպտեմբերի 13-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2017թ. սեպտեմբերի 25-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2017թ. հոկտեմբերի 05-ին նշանակելու մասին։
Արագացված դատական քննություն
Մինչև դատաքննությունը սկսելն ամբաստանյալ Վ. Հարությունյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով։ Ամբաստանյալը հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքներն իրեն պարզ են, ինքն համաձայն է մեղադրանքների հետ, իրեն լիովին մեղավոր` ճանաչելով անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար և ներողություն է խնդրում տուժողից ու մյուս ոստիկաններից։
Պաշտպանը հայտնեց, որ խնդրում է միջնորդությունը բավարարել։
Տուժող Ա.Ղամբարյանը հայտնեց, որ դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չի առարկում։
Մեղադրողը հայտնեց, որ դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չի առարկում։
Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները` որոշում կայացրեց արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` գտնում է, որ ամբաստանյալ Վ. Հարությունյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքները։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալը նախկինում դատված կամ որևէ կերպ արատավորված չի եղել, բնութագրվում է դրական, խնամքի տակ են գտնվում թոշակառու և վատառողջ ծնողները, իրեն վերագրվող արարքները կատարել է ալկոհոլ գործածած վիճակում։
Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Առաջադրված մեղադրանքն ամբաստանյալի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Վ. Հարությունյանի կողմից, ծառայողական պարտականությունները կատարելու հետ կապված` իշխանության ներկայացուցչի նկատմամբ առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ապացուցված է նաև Վ. Հարությունյանի կողմից խուլիգանություն կատարելը, նրա այդ արարքը նույնպես ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Կատարած հանցագործություներից յուրաքանչյուրի համար ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Պարույր Ստյոպայի Բայրամյանի վերաբերյալ ՎԲ-84/07 քրեական գործով 2007թ. հունիսի 1-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) 4. (…) Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս գործն ըստ էության քննելու իրավասություն ունեցող դատարանները՝ առաջին ատյանի և վերաքննիչ դատարանները, ունեն հայեցողություն դրսևորելու ընդարձակ հնարավորություն։ Դա, նախ, պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները սահմանելիս օրենսդիրը լայնորեն օգտագործում է գնահատողական ձևակերպումներ` «արդարացի պատիժ», «հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճան»։ Բացի այդ, համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 40-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ «Դատավորները քրեական գործերը և նյութերը լուծում են իրենց ներքին համոզմամբ՝ ներկայացված ապացույցների պատշաճ հետազոտման հիման վրա»։
Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է նաև անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի` պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում։ Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների։ Դրանք են.
ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն` գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը,
բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը,
գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան այլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում տուգանքի, կալանքի և ազատազրկման ձևով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան նույնպես այլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում տուգանքի և կալանքի ձևով։
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009թ. փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։
15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։ (…)»։
Ամբաստանյալ Վ. Հարությունյանի նկատմամբ, նրա կատարած յուրաքանչյուր հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Վ. Հարությունյանի անձը` նախկինում դատված կամ որևէ կերպ արատավորված չլինելը, դրական բնութագրվելը, խնամքի տակ թոշակառու և վատառողջ ծնողների առկայությունը, կատարած հանցագործությունների հանրային վտանգավորության աստիճանը` ոչ մեծ ծանրության և միջին ծանրության հանցագործություններ լինելը, հանցագործությունների կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունները կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, առաջադրված մեղադրանքում լիովին մեղավոր ճանաչելը և անկեղծորեն զղջալը, հանրօգուտ աշխատանքով զբաղվելը, տուժողից և ոստիկանության աշխատակիցներից ներողություն հայցելը։ Վ. Հարությունյանի վերաբերյալ վերոգրյալ հանգամանքների համակցությունը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հիման վրա, յուրաքանչյուր հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք։
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք` յուրաքանչյուր հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելը։
Հաշվի առնելով վերոգրյալը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հետ` դատարանը գտնում է, որ Վ. Հարությունյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի` այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից նվազ խստի` տուգանքի ձևով, քանի որ պատիժներից առավել խիստը կիրառելու հիմքեր առկա չեն։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար Վ. Հարությունյանը ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով, քանի որ այդ պատիժն է անհրաժեշտ և բավարար Վ. Հարությունյանին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար և այդ պատժի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
Պատժի նվազ խիստ տեսակներ տուգանքը կամ կալանքը որպես պատիժ տվյալ դեպքում նշանակվել չեն կարող, քանի որ դրանք չեն կարող ապահովել պատժի նպատակները։
Դատարանը գտնում է, որ նշանակված պատիժներն ամբաստանյալ Վ. Հարությունյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու կամ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Վահան Հարությունյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանավորումն ընտրված է ճիշտ և այն վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ ամբաստանյալի` ազատության մեջ գտնվելու դեպքում, պատիժը կրելուց խուսափելու հավանականությունը բարձրանում է` ազատազրկման ձևով պատժի դատապարտվելու պատճառաբանությամբ։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ և 3751-3754-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ամբաստանյալ Վահան Մերուժանի Հարությունյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքներում և դատապարտել`
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկման 1 /մեկ/ տարի ժամկետով,
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով` տուգանքի, նվազագույն աշխատավարձի հիսնապատիկի` 50.000 /հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 1-ին և 3-րդ մասերով սահմանված` պատիժները լրիվ գումարելու սկզբունքի կիրառմամբ, ամբաստանյալ Վահան Մերուժանի Հարությունյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում` 1 մեկ/ տարի ժամկետով և տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հիսնապատիկի` 50.000 /հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով։
Պատիժը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի կրման սկիզբը հաշվելով 2017թ. հունիսի 23-ից։
Ամբաստանյալ Վահան Հարությունյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով չի կարող բողոքարկվել։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,
նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի, քարտուղարությամբ` Ա. Գեղամյանի,
մասնակցությամբ` մեղադրող, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ռ. Մանուկյանի,
պաշտպան Գ. Հովհաննիսյանի,
տուժող Ա. Ղամբարյանի,
2017թ. հոկտեմբերի 05-ին Երևանում,
դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Վահան Մերուժանի Հարությունյանի`
ծնված 1976թ. հուլիսի 25-ին, Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ` ՀՀ/ քաղաքացի, թերի բարձրագույն կրթությամբ, ամուրի, խնամքի տակ են ծնողները, բնութագրվում է դրական, աշխատում է «Բարսիս» ՍՊԸ-ում որպես ջեռուցման համակարգերի մոնտաժող, նախկինում չդատված, հաշվառված է և բնակվում է Երևան քաղաքի Խնկո-Ապոր փողոցի թիվ 17 տանը, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով, կալանքի տակ է 2017թ. հունիսի 23-ից։
Գործի դատավարական նախապատմությունը
ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի ավագ հետաքննիչ Ս. Նազարյանի 2017թ. հունիսի 23-ի որոշմամբ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել, վարույթ է ընդունվել թիվ 15191117 քրեական գործը, նույն օրն ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին` նախաքննություն կատարելու համար։
2017թ. հունիսի 23-ին Վ. Հարությունյանը ձերբակալվել է։
Նախաքննության մարմնի 2017թ. հունիսի 26-ի որոշմամբ Վ. Հարությունյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և Երևան քաղաքի Կենտրոն և նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի նույն օրվա որոշմամբ Վ. Հարությունյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը երկու ամիս ժամկետով, կալանավորման սկիզբը հաշվվել է 2017թ. հունիսի 23-ից։
Նախաքննության մարմնի 2017թ. սեպտեմբերի 05-ի որոշմամբ Վ. Հարությունյանին առաջադված մեղադրանքը փոփոխվել, լրացվել և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա. «2017 թվականի հունիսի 22-ին, ժամը 23։10-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Պարոնյան փողոցում գտնվող «Դվին» հյուրանոցի մոտ ծառայողական պարտականությունները կատարելու հետ կապված առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն է գործադրել իշխանության ներկայացուցիչ հանդիսացող` ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի քրեական հետախուզության բաժանմունքի օպերլիազոր Արթուր Գևորգի Ղամբարյանի նկատմամբ, բացի այդ կատարել է խուլիգանություն։
Այսպես.
Վահան Մերուժանի Հարությունյանը 2017 թվականի հունիսի 22-ին, ժամը 23։10-ի սահմաններում, գտնվելով ալկոհոլային հարբածության վիճակում, Երևան քաղաքի Պարոնյանփողոցումգտնվող «Դվին» հյուրանոցի մոտ բարձրաձայն հնչեցրել է անհասցե հայհոյանքներ, որի ընթացքում տեղյակ լինելով ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի քրեական հետախուզության բաժանմունքի օպերլիազոր Արթուր Գևորգի Ղամբարյանի ոստիկանության աշխատակից լինելու մասին` չի ենթարկվել նրա օրինական պահանջներին` չհայհոյելու և պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու վերաբերյալ, շարունակել է Արթուր Ղամբարյանի և ոստիկանության ծառայողների հասցեին հնչեցնել հայհոյանքներ` հայտարարելով նաև, որ ինքը Ժիրայր Սեֆիլյանի ընկերն է և նրա խմբավորման անդամը, քաշել է Արթուր Ղամբարյանի հագուստից, մեկ անգամ ձեռքով հարվածել Արթուր Ղամբարյանի կրծքավանդակի շրջանին, որից հետո հրել է նրան, ինչի հետևանքով Արթուր Ղամբարյանը վայր է ընկել։ Այնուհետև փորձել է վերցնել Արթուր Ղամբարյանի ուսից կախված ծառայողական ինքնաձիգը, սակայն վերջինս և ՊՊԾ գնդի ծառայողներ Համլետ Միքայելի Մաթևոսյանը և Հովսեփ Գրիգորի Միրզոյանը Վահան Հարությունյանի ձեռքերին ձեռնաշղթաներ են անցկացրել և նրան բերման ենթարկվել ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին։
Այնուհետև՝ Երևան քաղաքի Սիմոն Վրացյան 90 հասցեում տեղակայված ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին բերման ենթարկվելուց հետո Վ. Հարությունյանը հասարակության և բարոյականության նորմերի նկատմամբ անթաքույց արհամարական հողի վրա մարդկային համակեցության կանոնների նկատմամբ ակնհայտ արհամարանք դրսևորելով, հասարակական վայրում վարքագծի կանոնները ցուցադրական կերպով անտեսելով, դիտավորյալ կերպով խախտելով հասարակության նկատմամբ հարգանքի դրսևորման տարրերը՝ առանց որևէ պատճառի խուլիգանական դրդումներով շուրջ 15-ից 20-րոպե հայհոյանքներ է հնչեցրել բաժնում գտնվող ոստիկանների հասցեին՝ այդ կերպ խաթարելով ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնի բնականոն աշխատանքը։
Այսինքն` Վահան Հարությունյանին մեղսագրվում են հանցավոր արարքներ, որոնք նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգքրի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով։»։
2017թ. սեպտեմբերի 08-ին թիվ 15191117 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2017թ. սեպտեմբերի 13-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2017թ. սեպտեմբերի 25-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2017թ. հոկտեմբերի 05-ին նշանակելու մասին։
Արագացված դատական քննություն
Մինչև դատաքննությունը սկսելն ամբաստանյալ Վ. Հարությունյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով։ Ամբաստանյալը հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքներն իրեն պարզ են, ինքն համաձայն է մեղադրանքների հետ, իրեն լիովին մեղավոր` ճանաչելով անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար և ներողություն է խնդրում տուժողից ու մյուս ոստիկաններից։
Պաշտպանը հայտնեց, որ խնդրում է միջնորդությունը բավարարել։
Տուժող Ա.Ղամբարյանը հայտնեց, որ դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չի առարկում։
Մեղադրողը հայտնեց, որ դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չի առարկում։
Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները` որոշում կայացրեց արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` գտնում է, որ ամբաստանյալ Վ. Հարությունյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքները։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալը նախկինում դատված կամ որևէ կերպ արատավորված չի եղել, բնութագրվում է դրական, խնամքի տակ են գտնվում թոշակառու և վատառողջ ծնողները, իրեն վերագրվող արարքները կատարել է ալկոհոլ գործածած վիճակում։
Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Առաջադրված մեղադրանքն ամբաստանյալի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Վ. Հարությունյանի կողմից, ծառայողական պարտականությունները կատարելու հետ կապված` իշխանության ներկայացուցչի նկատմամբ առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ապացուցված է նաև Վ. Հարությունյանի կողմից խուլիգանություն կատարելը, նրա այդ արարքը նույնպես ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Կատարած հանցագործություներից յուրաքանչյուրի համար ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Պարույր Ստյոպայի Բայրամյանի վերաբերյալ ՎԲ-84/07 քրեական գործով 2007թ. հունիսի 1-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) 4. (…) Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս գործն ըստ էության քննելու իրավասություն ունեցող դատարանները՝ առաջին ատյանի և վերաքննիչ դատարանները, ունեն հայեցողություն դրսևորելու ընդարձակ հնարավորություն։ Դա, նախ, պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները սահմանելիս օրենսդիրը լայնորեն օգտագործում է գնահատողական ձևակերպումներ` «արդարացի պատիժ», «հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճան»։ Բացի այդ, համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 40-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ «Դատավորները քրեական գործերը և նյութերը լուծում են իրենց ներքին համոզմամբ՝ ներկայացված ապացույցների պատշաճ հետազոտման հիման վրա»։
Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է նաև անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի` պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում։ Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների։ Դրանք են.
ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն` գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը,
բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը,
գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան այլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում տուգանքի, կալանքի և ազատազրկման ձևով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան նույնպես այլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում տուգանքի և կալանքի ձևով։
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009թ. փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։
15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։ (…)»։
Ամբաստանյալ Վ. Հարությունյանի նկատմամբ, նրա կատարած յուրաքանչյուր հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Վ. Հարությունյանի անձը` նախկինում դատված կամ որևէ կերպ արատավորված չլինելը, դրական բնութագրվելը, խնամքի տակ թոշակառու և վատառողջ ծնողների առկայությունը, կատարած հանցագործությունների հանրային վտանգավորության աստիճանը` ոչ մեծ ծանրության և միջին ծանրության հանցագործություններ լինելը, հանցագործությունների կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունները կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, առաջադրված մեղադրանքում լիովին մեղավոր ճանաչելը և անկեղծորեն զղջալը, հանրօգուտ աշխատանքով զբաղվելը, տուժողից և ոստիկանության աշխատակիցներից ներողություն հայցելը։ Վ. Հարությունյանի վերաբերյալ վերոգրյալ հանգամանքների համակցությունը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հիման վրա, յուրաքանչյուր հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք։
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք` յուրաքանչյուր հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելը։
Հաշվի առնելով վերոգրյալը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հետ` դատարանը գտնում է, որ Վ. Հարությունյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի` այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից նվազ խստի` տուգանքի ձևով, քանի որ պատիժներից առավել խիստը կիրառելու հիմքեր առկա չեն։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար Վ. Հարությունյանը ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով, քանի որ այդ պատիժն է անհրաժեշտ և բավարար Վ. Հարությունյանին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար և այդ պատժի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
Պատժի նվազ խիստ տեսակներ տուգանքը կամ կալանքը որպես պատիժ տվյալ դեպքում նշանակվել չեն կարող, քանի որ դրանք չեն կարող ապահովել պատժի նպատակները։
Դատարանը գտնում է, որ նշանակված պատիժներն ամբաստանյալ Վ. Հարությունյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու կամ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Վահան Հարությունյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանավորումն ընտրված է ճիշտ և այն վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ ամբաստանյալի` ազատության մեջ գտնվելու դեպքում, պատիժը կրելուց խուսափելու հավանականությունը բարձրանում է` ազատազրկման ձևով պատժի դատապարտվելու պատճառաբանությամբ։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ և 3751-3754-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ամբաստանյալ Վահան Մերուժանի Հարությունյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքներում և դատապարտել`
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկման 1 /մեկ/ տարի ժամկետով,
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով` տուգանքի, նվազագույն աշխատավարձի հիսնապատիկի` 50.000 /հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 1-ին և 3-րդ մասերով սահմանված` պատիժները լրիվ գումարելու սկզբունքի կիրառմամբ, ամբաստանյալ Վահան Մերուժանի Հարությունյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում` 1 մեկ/ տարի ժամկետով և տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հիսնապատիկի` 50.000 /հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով։
Պատիժը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի կրման սկիզբը հաշվելով 2017թ. հունիսի 23-ից։
Ամբաստանյալ Վահան Հարությունյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով չի կարող բողոքարկվել։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0247/01/17
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 12-09-2017 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 15191117 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Վահան Հարությունյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2017թ. հունիսի 22-ին Երևան աղաքի Պարոնյանփողոցում գտնվող <<Դվին>> հյուրանոցի մոտ ծառայողական պարտականությունները կատարելու հետ կապված առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն է գործադրել իշխանության ներկայացուցիչհանդիսացող` ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի քրեական հետախուզության բաժանմունքի օպերլիազոր Արթուր Ղամբարյանի նկատմամբ, բացիայդ կատարել է խուլիգանություն: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Վահան |
| Ազգանուն | Հարությունյան |
| Հայրանուն | Մերուժանի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 15.1 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 12-09-2017 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Մարտիրոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 13-09-2017 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 05-09-2017 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ռ. |
| Ազգանուն | Մանուկյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Վահան |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Գիվի |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Ղամբարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 05-10-2017 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Վահան |
| Ազգանուն | Հարությունյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 05-10-2017 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Այլ հանցագործության հոդվածներ | |
| Այլ հանցագործության հոդվածներով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԿԴ/0247/01/17 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը, նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի, քարտուղարությամբ` Ա. Գեղամյանի, մասնակցությամբ` մեղադրող, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ռ. Մանուկյանի, պաշտպան Գ. Հովհաննիսյանի, տուժող Ա. Ղամբարյանի, 2017թ. հոկտեմբերի 05-ին Երևանում, դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Վահան Մերուժանի Հարությունյանի` ծնված 1976թ. հուլիսի 25-ին, Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ` ՀՀ/ քաղաքացի, թերի բարձրագույն կրթությամբ, ամուրի, խնամքի տակ են ծնողները, բնութագրվում է դրական, աշխատում է «Բարսիս» ՍՊԸ-ում որպես ջեռուցման համակարգերի մոնտաժող, նախկինում չդատված, հաշվառված է և բնակվում է Երևան քաղաքի Խնկո-Ապոր փողոցի թիվ 17 տանը, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով, կալանքի տակ է 2017թ. հունիսի 23-ից։ Գործի դատավարական նախապատմությունը ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի ավագ հետաքննիչ Ս. Նազարյանի 2017թ. հունիսի 23-ի որոշմամբ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել, վարույթ է ընդունվել թիվ 15191117 քրեական գործը, նույն օրն ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին` նախաքննություն կատարելու համար։ 2017թ. հունիսի 23-ին Վ. Հարությունյանը ձերբակալվել է։ Նախաքննության մարմնի 2017թ. հունիսի 26-ի որոշմամբ Վ. Հարությունյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և Երևան քաղաքի Կենտրոն և նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի նույն օրվա որոշմամբ Վ. Հարությունյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը երկու ամիս ժամկետով, կալանավորման սկիզբը հաշվվել է 2017թ. հունիսի 23-ից։ Նախաքննության մարմնի 2017թ. սեպտեմբերի 05-ի որոշմամբ Վ. Հարությունյանին առաջադված մեղադրանքը փոփոխվել, լրացվել և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա. «2017 թվականի հունիսի 22-ին, ժամը 23։10-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Պարոնյան փողոցում գտնվող «Դվին» հյուրանոցի մոտ ծառայողական պարտականությունները կատարելու հետ կապված առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն է գործադրել իշխանության ներկայացուցիչ հանդիսացող` ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի քրեական հետախուզության բաժանմունքի օպերլիազոր Արթուր Գևորգի Ղամբարյանի նկատմամբ, բացի այդ կատարել է խուլիգանություն։ Այսպես. Վահան Մերուժանի Հարությունյանը 2017 թվականի հունիսի 22-ին, ժամը 23։10-ի սահմաններում, գտնվելով ալկոհոլային հարբածության վիճակում, Երևան քաղաքի Պարոնյանփողոցումգտնվող «Դվին» հյուրանոցի մոտ բարձրաձայն հնչեցրել է անհասցե հայհոյանքներ, որի ընթացքում տեղյակ լինելով ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի քրեական հետախուզության բաժանմունքի օպերլիազոր Արթուր Գևորգի Ղամբարյանի ոստիկանության աշխատակից լինելու մասին` չի ենթարկվել նրա օրինական պահանջներին` չհայհոյելու և պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու վերաբերյալ, շարունակել է Արթուր Ղամբարյանի և ոստիկանության ծառայողների հասցեին հնչեցնել հայհոյանքներ` հայտարարելով նաև, որ ինքը Ժիրայր Սեֆիլյանի ընկերն է և նրա խմբավորման անդամը, քաշել է Արթուր Ղամբարյանի հագուստից, մեկ անգամ ձեռքով հարվածել Արթուր Ղամբարյանի կրծքավանդակի շրջանին, որից հետո հրել է նրան, ինչի հետևանքով Արթուր Ղամբարյանը վայր է ընկել։ Այնուհետև փորձել է վերցնել Արթուր Ղամբարյանի ուսից կախված ծառայողական ինքնաձիգը, սակայն վերջինս և ՊՊԾ գնդի ծառայողներ Համլետ Միքայելի Մաթևոսյանը և Հովսեփ Գրիգորի Միրզոյանը Վահան Հարությունյանի ձեռքերին ձեռնաշղթաներ են անցկացրել և նրան բերման ենթարկվել ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին։ Այնուհետև՝ Երևան քաղաքի Սիմոն Վրացյան 90 հասցեում տեղակայված ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին բերման ենթարկվելուց հետո Վ. Հարությունյանը հասարակության և բարոյականության նորմերի նկատմամբ անթաքույց արհամարական հողի վրա մարդկային համակեցության կանոնների նկատմամբ ակնհայտ արհամարանք դրսևորելով, հասարակական վայրում վարքագծի կանոնները ցուցադրական կերպով անտեսելով, դիտավորյալ կերպով խախտելով հասարակության նկատմամբ հարգանքի դրսևորման տարրերը՝ առանց որևէ պատճառի խուլիգանական դրդումներով շուրջ 15-ից 20-րոպե հայհոյանքներ է հնչեցրել բաժնում գտնվող ոստիկանների հասցեին՝ այդ կերպ խաթարելով ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնի բնականոն աշխատանքը։ Այսինքն` Վահան Հարությունյանին մեղսագրվում են հանցավոր արարքներ, որոնք նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգքրի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով։»։ 2017թ. սեպտեմբերի 08-ին թիվ 15191117 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2017թ. սեպտեմբերի 13-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2017թ. սեպտեմբերի 25-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2017թ. հոկտեմբերի 05-ին նշանակելու մասին։ Արագացված դատական քննություն Մինչև դատաքննությունը սկսելն ամբաստանյալ Վ. Հարությունյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով։ Ամբաստանյալը հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքներն իրեն պարզ են, ինքն համաձայն է մեղադրանքների հետ, իրեն լիովին մեղավոր` ճանաչելով անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար և ներողություն է խնդրում տուժողից ու մյուս ոստիկաններից։ Պաշտպանը հայտնեց, որ խնդրում է միջնորդությունը բավարարել։ Տուժող Ա.Ղամբարյանը հայտնեց, որ դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չի առարկում։ Մեղադրողը հայտնեց, որ դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չի առարկում։ Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները` որոշում կայացրեց արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։ Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` գտնում է, որ ամբաստանյալ Վ. Հարությունյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքները։ Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալը նախկինում դատված կամ որևէ կերպ արատավորված չի եղել, բնութագրվում է դրական, խնամքի տակ են գտնվում թոշակառու և վատառողջ ծնողները, իրեն վերագրվող արարքները կատարել է ալկոհոլ գործածած վիճակում։ Դատարանի իրավական վերլուծությունները Առաջադրված մեղադրանքն ամբաստանյալի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Վ. Հարությունյանի կողմից, ծառայողական պարտականությունները կատարելու հետ կապված` իշխանության ներկայացուցչի նկատմամբ առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։ Ապացուցված է նաև Վ. Հարությունյանի կողմից խուլիգանություն կատարելը, նրա այդ արարքը նույնպես ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։ Կատարած հանցագործություներից յուրաքանչյուրի համար ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։ 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ 3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Պարույր Ստյոպայի Բայրամյանի վերաբերյալ ՎԲ-84/07 քրեական գործով 2007թ. հունիսի 1-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) 4. (…) Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս գործն ըստ էության քննելու իրավասություն ունեցող դատարանները՝ առաջին ատյանի և վերաքննիչ դատարանները, ունեն հայեցողություն դրսևորելու ընդարձակ հնարավորություն։ Դա, նախ, պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները սահմանելիս օրենսդիրը լայնորեն օգտագործում է գնահատողական ձևակերպումներ` «արդարացի պատիժ», «հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճան»։ Բացի այդ, համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 40-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ «Դատավորները քրեական գործերը և նյութերը լուծում են իրենց ներքին համոզմամբ՝ ներկայացված ապացույցների պատշաճ հետազոտման հիման վրա»։ Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է նաև անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի` պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում։ Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների։ Դրանք են. ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն` գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը, բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը, գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները։ (…)»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան այլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում տուգանքի, կալանքի և ազատազրկման ձևով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան նույնպես այլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում տուգանքի և կալանքի ձևով։ Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009թ. փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։ 14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։ Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։ 15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։ Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։ (…)»։ Ամբաստանյալ Վ. Հարությունյանի նկատմամբ, նրա կատարած յուրաքանչյուր հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Վ. Հարությունյանի անձը` նախկինում դատված կամ որևէ կերպ արատավորված չլինելը, դրական բնութագրվելը, խնամքի տակ թոշակառու և վատառողջ ծնողների առկայությունը, կատարած հանցագործությունների հանրային վտանգավորության աստիճանը` ոչ մեծ ծանրության և միջին ծանրության հանցագործություններ լինելը, հանցագործությունների կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունները կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, առաջադրված մեղադրանքում լիովին մեղավոր ճանաչելը և անկեղծորեն զղջալը, հանրօգուտ աշխատանքով զբաղվելը, տուժողից և ոստիկանության աշխատակիցներից ներողություն հայցելը։ Վ. Հարությունյանի վերաբերյալ վերոգրյալ հանգամանքների համակցությունը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հիման վրա, յուրաքանչյուր հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք։ Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք` յուրաքանչյուր հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելը։ Հաշվի առնելով վերոգրյալը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հետ` դատարանը գտնում է, որ Վ. Հարությունյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի` այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից նվազ խստի` տուգանքի ձևով, քանի որ պատիժներից առավել խիստը կիրառելու հիմքեր առկա չեն։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար Վ. Հարությունյանը ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով, քանի որ այդ պատիժն է անհրաժեշտ և բավարար Վ. Հարությունյանին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար և այդ պատժի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։ Պատժի նվազ խիստ տեսակներ տուգանքը կամ կալանքը որպես պատիժ տվյալ դեպքում նշանակվել չեն կարող, քանի որ դրանք չեն կարող ապահովել պատժի նպատակները։ Դատարանը գտնում է, որ նշանակված պատիժներն ամբաստանյալ Վ. Հարությունյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու կամ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։ Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։ Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Վահան Հարությունյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանավորումն ընտրված է ճիշտ և այն վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ ամբաստանյալի` ազատության մեջ գտնվելու դեպքում, պատիժը կրելուց խուսափելու հավանականությունը բարձրանում է` ազատազրկման ձևով պատժի դատապարտվելու պատճառաբանությամբ։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ և 3751-3754-րդ հոդվածներով` դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Ամբաստանյալ Վահան Մերուժանի Հարությունյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքներում և դատապարտել` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկման 1 /մեկ/ տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով` տուգանքի, նվազագույն աշխատավարձի հիսնապատիկի` 50.000 /հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 1-ին և 3-րդ մասերով սահմանված` պատիժները լրիվ գումարելու սկզբունքի կիրառմամբ, ամբաստանյալ Վահան Մերուժանի Հարությունյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում` 1 մեկ/ տարի ժամկետով և տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հիսնապատիկի` 50.000 /հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով։ Պատիժը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի կրման սկիզբը հաշվելով 2017թ. հունիսի 23-ից։ Ամբաստանյալ Վահան Հարությունյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։ Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։ Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով չի կարող բողոքարկվել։ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 05-10-2017 |
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 07-11-2017 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 09-11-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 216, 55 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 09-11-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 216, 55 |