Գործ ԵԿԴ/0218/01/17

Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Մ. ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ
Ռ. ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Հ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`

ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Ա. ՄԵԼԻՔՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Մ. ՖԱՐՄԱՆՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Հ. ԳԱՍՊԱՐՅԱՆԻ

2018 թվականի մայիսի 23-ին Երևան քաղաքում

դռնբաց դատական նիստում, վճռաբեկ վարույթի կանոններով, քննության առնելով ամբաստանյալ Համլետ Գասպարյանի շահերի պաշտպան Մարինե Ֆարմանյանի վերաքննիչ բողոքը` Համլետ Ստեփանի Գասպարյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի սեպտեմբերի 20-ի դատավճռի դեմ

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.

2017 թվականի մայիսի 16-ին, ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 60106417 քրեական գործը:
Քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի 2017 թվականի հունիսի 16-ի որոշմամբ Համլետ Ստեփանի Գասպարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
2017 թվականի հունիսի 21-ին Համլետ Ստեփանի Գասպարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2017 թվականի օգոստոսի 15-ին թիվ 60106417 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Համլետ Ստեփանի Գասպարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի սեպտեմբերի 20-ի դատավճռով` ամբաստանյալ Համլետ Ստեփանի Գասպարյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտվել ազատազրկման` 1/մեկ/ տարի 6/վեց/ ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված` պատիժների մասնակի գումարման սկզբունքի կիրառմամբ, գումարելով նախորդ դատավճռով նշանակված և չկրած պատժից` 600.000 /վեց հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ տուգանքից, 400.000 /չորս հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ տուգանքը` վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 1/մեկ/ տարի 6/վեց/ ամիս ժամկետով և տուգանք 400.000 /չորս հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է 2017 թվականի սեպտեմբերի 20-ից։
Վճռվել է դատավճռի` օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, նախաքննության մարմնի 2017թ. հուլիսի 29-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, Հ.Գասպարյանի անվամբ UA 106681 սերիա-համարի կեղծ վարորդական վկայականը ոչնչացնել։
Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը փոփոխվել, խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը և Համլետ Գասպարյանը կալանավորվել է դատական նիստի դահլիճում։
Ամբաստանյալ Համլետ Ստեփանի Գասպարյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձվել է 27.480 /քսանյոթ հազար չորս հարյուր ութսուն/ ՀՀ դրամ գումար` որպես դատական ծախս։
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Համլետ Գասպարյանի շահերի պաշտպան Մարինե Ֆարմանյանը:
Քրեական գործը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան մուտք է եղել 2017 թվականի նոյեմբերի 01-ին:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2017 թվականի նոյեմբերի 02-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել` քննության վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:
Վերաքննիչ բողոքի դեմ գրավոր պատասխան չի ստացվել:

2. Գործի փաստական հանգամանքները.

Առաջին ատյանի դատարանը դատաքննությամբ, գործի տվյալներով հիմնավորված է համարել հետևյալը.
Համլետ Ստեփանի Գասպարյանը 2014 թվականի սեպտեմբերի 30-ից մինչև 2015 թվականի նոյեմբերի 20-ն ընկած ժամանակահատվածում UA106681 սերիա-համարի կեղծ վարորդական վկայականն օգտագործելու համար, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի վարույթում քննվող թիվ ԵԿԴ/0072/01/16 քրեական գործով 2016 թվականի օգոստոսի 29-ին կայացված դատավճռով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կիրառմամբ դատապարտվել է տուգանքի` նվազագույն աշխատավարձի վեցհարյուրապատիկի` 600.000 /վեց հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով, որի վճարումը Երևանի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի մայիսի 22-ի որոշմամբ հետաձգվել է 6/վեց/ ամսով։
Հ.Գասպարյանը հաստատապես իմանալով, որ UA106681 սերիա-համարի վարորդական վկայականը կեղծ է` այն օգտագործել է իրավունք ձեռք բերելու նպատակով հետևյալ հանգամանքներում. 2017 թվականի ապրիլի 05-ին ամբաստանյալ Հ.Գասպարյանը դիմում է ներկայացրել ՀՀ ոստիկանության ՃՈ և հայտնել, որ <<Օպել Աստրա>> մակնիշի, 35 FT 545 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան ինքն է վարում, ուստի խնդրում է դրանով թույլ տրված իրավախախտումների վերաբերյալ վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 1705867664, 1705843302, 1705837664 և 1705854427 որոշումները վերահասցեագրել իրեն։
Իր` վարորդական իրավունք ունենալը հավաստելու նպատակով ամբաստանյալ Հ.Գասպարյանը դիմումին կցել է վերոհիշյալ կեղծ վարորդական վկայականի պատճենը, իսկ այնուհետև, 2017 թվականի ապրիլի 12-ին ՃՈ է ներկայացրել դրա բնօրինակ կեղծ փաստաթուղթը։
Դիմումի քննարկման արդյունքում Ճանապարհային ոստիկանությունում պարզվել է, որ ներկայացված UA106681 սերիա-համարի վարորդական վկայականը կեղծ է և նշված սերիա-համարի վարորդական վկայականը իրականում 2009 թվականի օգոստոսի 13-ից տրամադրվել է այլ անձի` Ռուբեն Լևոնի Միրզոյանին։

3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.

Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով:
Ամբաստանյալ Համլետ Գասպարյանի շահերի պաշտպան Մարինե Ֆարմանյանը վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն անհիմն է և ենթակա է բեկանման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 107-րդ, 207-րդ և 365-րդ հոդվածները։
Պաշտպանը, վկայակոչելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 107-րդ, 365-րդ հոդվածների պահանջները, մեջբերելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13, Մարգար Հակոբյանի գործով 2013 թվականի մայիսի 08-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12, Սիրակ Սաքանյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշումներում արտահայտած իրավական դիրքորոշումները, նշել է, որ Համլետ Գասպարյանի մեղքը նրան մեղսագրվող հանցագործության մեջ ոչ միայն չի հաստատվում <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշով, այլ նույնիսկ հիմնավոր կասկածի մասին խոսելն ավելորդ է:
Դատաքննության ընթացքում պատասխանելով մեղադրողի և դատարանի հարցերին` Համլետ Գասպարյանը նշեց, որ ինքը որևէ փաստաթուղթ չի կեղծել և պատկերացում չունի, թե ինչպես կարելի է բնօրինակ վարորդական վկայականի վրայից պոկել պլաստիկ մասը, պլաստիկ էջը և ամրացնել այլ թղթի վրա։ Նշեց, որ վարորդական վկայականը ստացել է 2011 թվականին <<Գայի>>-ից` վարորդական դպրոցի դասընթացներն ավարտելուց հետո: Համլետ Գասպարյանի պնդմամբ, քանի որ նախորդ քրեական գործի ավարտից հետո իրեն վերադարձվել էր նշված վարորդական վկայականը, ինքը մտածել է, որ դրա հետ կապված խնդիրն արդեն լուծված է, ուստի կարող է շարունակել այդ փաստաթղթի օգտագործումը:
Սակայն գործով ձեռք չի բերվել այնպիսի ապացույց, որն ապացուցում է, որ ամբաստանյալը հստակ գիտակցել է, որ իր վարորդական իրավունքի վկայականը շարունակում է մնալ կեղծ, այն դեպքում, երբ նախորդ քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված վարորդական վկայականը չի ոչնչացվել և վերադարձվել է ամբաստանյալին:
Այն դեպքում, եթե նույնիսկ ամբաստանյալի մեղքն ապացուցված լիներ, ապա դատարանը պետք է հաշվի առներ Համլետ Գասպարյանի առողջական վիճակը և նրա խնամքին երեք հաշմանդամների առկայությունը։
Դատարանը պետք է հաշվի առներ նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Ինչպես իրավացիորեն նշել է ՀՀ վճռաբեկ դատարանը` քրեական օրենքի Ընդհանուր մասի դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորութունը։
Նշանակված պատիժը կրելու պարտականությունից ազատելու հնարավորություն նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով։
Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները։ Կարևորն այն է, որ դատարանը հանգի հիմնավոր եզրահանգման, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու։
Գործում առկա հանգամանքների բազմակողմանի և օբյեկտիվ վերլուծության պարագայում, դատարանը կհանգեր հետևության, որ Համլետ Գասպարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով և վերջիններիս նկատմամբ որոշակի ժամկետով փորձաշրջան նշանակելով կիրականան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակները։
Վերոգրյալի հիման վրա պաշտպան Մարինե Ֆարմանյանը խնդրել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017 թվականի սեպտեմբերի 20-ի թիվ ԵԿԴ/0218/01/17 գործով դատավճիռն ամբողջությամբ բեկանել, ճանաչել և հռչակել Համլետ Ստեփանի Գասպարյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ։ Նշված պահանջը մերժելու դեպքում` դատավճիռն ամբողջությամբ բեկանել, Համլետ Գասպարյանի նկատմամբ սահմանված պատիժը մեղմացնել և/կամ կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը:

4. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.

Վերաքննիչ դատարանը, ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով պաշտպանության կողմի հիմնավորումները վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ, մեղադրողի պատասխանը, քրեական գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց վերլուծելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ապացույցների ողջ համակցությունը` քրեական գործի լուծման համար բավարարության վերաբերյալ ՀՀ քրեադատավավարական օրենսդրության պահանջների տեսանկյունից, ներկայացված վերաքննիչ բողոքի հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել մասնակիորեն` Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը փոփոխել` պատժի մասով, հետևյալ պատճառաբանությամբ:
Քրեական պատասխանատվության հիմքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն` քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները:
Քրեադատավարական օրենսդրության խնդիրներն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 2-րդ հոդվածի համաձայն` քրեական դատավարությունն իրականացվում է ապահովելու համար`
1) անձի, հասարակության և պետության պաշտպանությունը հանցագործությունից.
2) անձի և հասարակության պաշտպանությունը պետական իշխանության ինքնիրավ գործողություններից և չարաշահումներից` կապված իրական կամ ենթադրվող հանցավոր արարքի հետ:
Քրեական դատավարություն իրականացնող մարմինները պարտավոր են ձեռնարկել բոլոր միջոցառումները, որպեսզի իրենց գործունեության արդյունքում`
1) քրեական օրենսգրքերով չթույլատրված արարք կատարած յուրաքանչյուր ոք բացահայտվի և քրեական օրենքով նախատեսված դեպքերում և սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով պատասխանատվության ենթարկվի.
2) ոչ մի անմեղ անձ հանցանքի կատարման մեջ չկասկածվի, չմեղադրվի և չդատապարտվի.
3) ոչ ոք անօրինական և կամ առանց անհրաժեշտության չենթարկվի դատավարական հարկադրանքի միջոցների, պատժի, իրավունքների և ազատությունների այլ սահմանափակման:
Օրինականության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը, ինչպես նաև քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձինք պարտավոր են պահպանել Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունը, սույն օրենսգիրքը և մյուս օրենքները:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն`
<< 1. Հանցագործության համար կասկածվողը կամ մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
(…)
3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
(…) >>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` քրեական գործով ապացույցներ են ցանկացած փաստական տվյալներ, որոնց հիման վրա օրենքով որոշված կարգով հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը պարզում են քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կասկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպես նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով.
7) այն հանգամանքները, որոնք հիմնավորում են, որ գույքը ստացվել է հանցագործության կատարման արդյունքում կամ այդ գույքի օգտագործումից կամ օգտագործվել է կամ նախատեսվել է օգտագործել որպես հանցագործության գործիք կամ միջոց կամ ուղղվել է ահաբեկչության ֆինանսավորմանը կամ հանդիսանում է Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 215.1-ին հոդվածի 7-րդ մասով նախատեսված մաքսանենգության առարկա:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ապացուցումը` գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն` գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` <<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.
2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին.
3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն.
(…)
6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
(…)>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ <<Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասը քրեական պատասխանատվություն է սահմանում հետևյալ արարքի համար. <<Իրավունք վերապահող կամ պատասխանատվությունից ազատող վկայական կամ պաշտոնական այլ փաստաթուղթ կեղծելը՝ կեղծողի կողմից անձամբ կամ այլ անձի կողմից դրանք օգտագործելու կամ իրացնելու նպատակով կամ այդպիսի փաստաթուղթ իրացնելը կամ նույն նպատակներով կեղծ կնիքներ, դրոշմներ, ձևաթղթեր, տրանսպորտային միջոցների հաշվառման համարանիշներ պատրաստելը կամ իրացնելը, ինչպես նաև ակնհայտ կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելը>>։
Մեջբերված դրույթի վերլուծությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի պարտադիր հատկանիշ է հանդիսանում հանցագործության առարկան` իրավունք վերապահող կամ պատասխանատվությունից ազատող պաշտոնական փաստաթուղթը, դրոշմը, կնիքը, ձևաթուղթը, տրանսպորտային միջոցի պետհամարանիշը:
Տվյալ դեպքում որպես պաշտոնական փաստաթուղթ պետք է համարել պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմնինների, դրանց հիմնարկությունների, ձեռնարկությունների և կազմակերպությունների կողմից տրվող այն վավերացված տեղեկատվությունը, որը գտնվում է նյութական կրիչների վրա և հավաստում է իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստեր կամ իրադարձություններ:
Փաստաթղթերի, դրոշմների և մյուս առարկաների կեղծումը կարող է իրականացվել երկու ձևով`
1. իրական փաստաթղթերի կամ մյուս առարկաների տեքստի, բովանդակության, դրանցում առկա տեղեկատվության աղավաղումը տարբեր եղանակներով (ջնջում, քերծվածք, լրացում),
2. ամբողջովին կեղծ փաստաթղթի կամ այլ առարկայի պատրաստում:
Օգտագործել կեղծ փաստաթղթեր` նշանակում է դրանք շրջանառության մեջ դնել սեփական կարիքների համար` դրանց միջոցով իրավունքներ ձեռք բերելու կամ պատասխանատվությունից ազատվելու նպատակով:
Հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ, հանցավորը գիտակցում է, որ պատրաստում և օգտագործում է կեղծ փաստաթղթեր կամ այլ առարկաներ:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի գործով որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<(...) [Ք]րեադատավարական օրենքով ապացույցներին և ապացուցման գործընթացին ներկայացվող պահանջները հետևյալն են.
ա) ապացույցները պետք է պարունակեն ոչ թե գնահատողական դատողություններ, կարծիքներ, այլ կոնկրետ փաստական տվյալներ որոշակի գործողությունների, իրադարձությունների վերաբերյալ,
բ) այդ փաստական տվյալները պետք է ձեռք բերվեն օրենքով նշված աղբյուրներից և վերաբերեն կոնկրետ տվյալ գործին և ապացուցման առարկային,
գ) ապացույցները պետք է ձեռք բերվեն, ամրագրվեն և օգտագործվեն քրեադատավարական օրենքով սահմանված կարգով:
Նշված պահանջների պահպանման հետ է անմիջականորեն կապված ապացույցների թույլատրելիության և վերաբերելիության հարցի լուծումը, որն իր հերթին կազմում է ապացույցների գնահատման բաղկացուցիչ մասը:
(...) Ապացույցների գնահատումը` որպես ապացուցման գործընթացի տարր, իրենից ներկայացնում է մտավոր, տրամաբանական գործունեություն, որի արդյունքում եզրահանգում է արվում ապացույցներից յուրաքանչյուրի թույլատրելիության, վերաբերելիության, հավաստիության և ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքների բացահայտման համար ապացույցների համակցության բավարարության մասին>> (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 13-14-րդ կետերը):
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
<<(...) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ <<ապացույցների բավարարությունը>> որոշելու չափանիշներն են.
1) անմեղության կանխավարկածը,
2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը:
(...) Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
(...) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած: (...)>>:
Քրեական պատասխանատվության հիմքի, անձնական պատասխանատվության, ըստ մեղքի պատասխանատվության, քրեական դատավարության օրենսդրության խնդիրների, օրինականության, անմեղության կանխավարկածի, ապացույցների, դրանց ստուգման, իրավական գնահատության, ապացուցման ենթակա հանգամանքների վերաբերյալ ՀՀ քրեական և քրեադատավարական օրենսդրության վերոհիշյալ հիմնարար իրավադրույթների պահանջների համատեքստում քննության առնելով սույն քրեական գործով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման և բացահայտված փաստական հանգամանքների նկատմամբ քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի խախտումների հարցը, վերաքննիչ դատարանը փաստում է հետևյալը.
Առաջին ատյանի դատարանում ամբաստանյալ Համլետ Գասպարյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և հրաժարվել է ցուցմունք տալ:
Առաջին ատյանի դատարանը Համլետ Գասպարյանին առաջադրված մեղադրանքը հաստատված է համարել քրեական գործով ձեռք բերված, դատարանում պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված և դատական ակտում շարադրված հետևյալ ապացույցներով.
Վկա Ռուբեն Միրզոյանի ցուցմունքով, Ռուբեն Լևոնի Միրզոյանի անվամբ 2009 թվականի օգոստոսի 13-ին տրված թիվ UA106681 սերիա-համարի, B կարգի վարորդական վկայականի 2017 թվականի հուլիսի 23-ի զննություն կատարելու վերաբերյալ արձանագրությամբ, փաստաթղթաբանական փորձաքննության 2017 թվականի օգոստոսի 28-ի թիվ 17-1188 եզրակացությամբ, որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, Համլետ Գասպարյանի կողմից ՀՀ ոստիկանության <<Ճանապարհային ոստիկանություն>> ծառայության պետին ուղղված 2017 թվականի ապրիլի 5-ի դիմումով, որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, ՀՀ ոստիկանության <<Ճանապարհային ոստիկանություն>> ծառայությունից 2017 թվականի հուլիսի 6-ին ստացված, 2017 թվականի հունիսի 29-ի թիվ 17-7-20559 պատասխանով, 2017 թվականի հուլիսի 29-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, Համլետ Գասպարյանի կողմից ՀՀ ոստիկանության <<Ճանապարհային ոստիկանություն>> ծառայություն 2017 թվականի ապրիլի 12-ին ներկայացված, UA106681 սերիա-համարի վարորդական վկայականով։
Առաջին ատյանի դատարանը, հետազոտելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, արձանագրել է հետևյալը.
<<(…) Վերլուծելով ամբաստանյալ Հ.Գասպարյանին առաջադրված մեղադրանքը և գործով ձեռք բերված ապացույցները, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Հ.Գասպարյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։ (…)>>:
Քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների հիման վրա քննության առնելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման և քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Համլետ Գասպարյանը հաստատապես իմանալով, որ UA106681 սերիա-համարի վարորդական վկայականը կեղծ է, այն օգտագործել է իրավունք ձեռք բերելու նպատակով, հետևաբար Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն այն մասին, որ ամբաստանյալը կատարել է հանցավոր արարք` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հիմնավոր են և բխում են գործի փաստական հանգամանքներից:
Այս կապակցությամբ վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանություններն այն մասին, որ գործով ձեռք չի բերվել այնպիսի ապացույց, որն ապացուցում է, որ ամբաստանյալը հստակ գիտակցել է, որ իր վարորդական իրավունքի վկայականը շարունակում է մնալ կեղծ, այն դեպքում, երբ նախորդ քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված վարորդական վկայականը չի ոչնչացվել և վերադարձվել է ամբաստանյալին, անհիմն են:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ վարորդական վկայականի կեղծ լինելու հանգամանքը հաստատվել է օրինական ուժի մեջ մտած Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016 թվականի օգոստոսի 29-ի դատավճռով, նշված դատավճռով UA106681 սերիա-համարի վարորդական վկայականը չի ոչնչացվել, և Համլետ Գասպարյանը սույն գործով շարունակել է այն օգտագործել:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, պահպանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-127-րդ հոդվածների դրույթները, Համլետ Գասպարյանի մեղավորության մասին հետևությունը հաստատել է գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական գործի քննության ընթացքում պահպանվել են ապացույցների հավաքման, ստուգման և գնահատության վերաբերյալ ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրությամբ սահմանված ընթացակարգերը, Համլետ Գասպարյանի արարքի որակման հարցում քրեական օրենքը կիրառվել է ճիշտ և կատարած հանցավոր արարքի համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի:
Այս առումով պաշտպանության կողմի պատճառաբանությունները չեն կարող բավարար հիմք հանդիսանալ սույն գործի շրջանակներում Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու, և Համլետ Գասպարյանի նկատմամբ արդարացման դատական ակտ կայացնելու համար:
Քննության առնելով վերաքննիչ բողոքի մյուս պահանջը` Համլետ Գասպարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը մեղմացնելու կամ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ, վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Նարեկ Սարգսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: Նշված սկզբունքներից յուրաքանչյուրը՝ որպես առանձին բաղադրամաս, ունի ինքնուրույն նշանակություն և պարտադիր հաշվի է առնվում քրեական պատիժ նշանակելիս (…)>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Վերոնշյալ իրավադրույթը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված, ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա (հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ, ի թիվս այլ որոշումների, մանրամասն տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուշ Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Արմեն Շահբազյանի գործով 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումները)` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (տե՛ս Սամսոն Ամիրխանյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, Արսեն Մկրտչյանի գործով 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԼԴ/0093/01/12, Վանյա Բեգյանի գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13, Արամայիս Հովհաննիսյանի գործով 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14, Մհեր Հովհաննսիյանի գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0039/01/15 և այլ որոշումները)։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Համլետ Գասպարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, հաշվի առնելով հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները` այն, որ նախկինում դատված է եղել ոչ մեծ և միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություններ կատարելու համար, որոնցով դատվածությունը մարված չէ, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների բացակայությունը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքը` հանցանքը կատարելու վտանգավոր ռեցիդիվը, գտել է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել ազատազրկման ձևով, որը չի կարող պակաս լինել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատժի երկու երրորդից, և որը պետք է կրի:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Համլետ Գասպարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս թույլ է տվել նյութական իրավունքի խախտում, այն է` սխալ է մեկնաբանել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1 հոդվածի 2-րդ մասի պահանջները, և արձանագրում է հատևյալը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար:
2. Հանցագործությունների ռեցիդիվը վտանգավոր է համարվում՝
1) դիտավորությամբ հանցանք կատարելու դեպքում, եթե անձը նախկինում երկու անգամից ոչ պակաս ազատազրկման է դատապարտվել դիտավորյալ հանցագործության համար.
2) ծանր հանցանք կատարելու դեպքում, եթե անձը նախկինում ազատազրկման է դատապարտվել ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործության համար:
(…)>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
<<Հանցագործությունների ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատժի կեսից:
Հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատժի երկու երրորդից:
(…)>>:
Սույն գործի նյութերից ուսումնասիրությունից երևում է, որ Համլետ Գասպարյանը ՀՀ Արմավիրի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 22.03.2016թ. դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով դատապարտվել է ազատազրկման երկու տարի ժամկետով:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 08.07.2016թ. որոշմամբ ՀՀ Արմավիրի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 22.03.2016թ. դատավճիռը փոփոխվել, Համլետ Գասպարյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով դատապարտվել է տուգանքի` 500.000 ՀՀ դրամի չափով:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 29.08.2016թ. դատավճռով Համլետ Գասպարյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կիրառմամբ դատապարտվել է տուգանքի` 600.000 ՀՀ դրամի չափով:
Վերոգրյալից հետևում է, որ Համլետ Գասպարյանը նախկինում երկու անգամ դատապարտվել է տուգանքի, հետևաբար սույն գործով վտանգավոր ռեցիդիվ առկա չէ:
Առաջին ատյանի դատարանը, որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք արձանագրելով հանցանքը կատարելու վտանգավոր ռեցիդիվը և պատիժ նշանակելով վտանգավոր ռեցիդիվի համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1 հոդվածի 2-րդ մասի կանոններով, թույլ է տվել դատական սխալ:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով առկա ռեցիդիվի պարագայում Համլետ Գասպարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս ենթակա էին կիրառման հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնները սահմանող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1 հոդվածի 2-րդ մասի պահանջները։
Այսպիսով, վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Համլետ Գասպարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում, այսինքն` կիրառել է այն նորմը, որը ենթակա չէր կիրառման։
Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, գործի կոնկրետ հանգամանքները, հանգում է հետևության, որ Համլետ Գասպարյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով հնարավոր չէ հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը, ուստի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պատիժ նշանակելու հիմքեր չկան:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 2-րդ, 3-րդ կետերի համաձայն` բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է` ճիշտ չի կիրառվել քրեական օրենքը կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը, առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` քրեական օրենքի կամ միջազգային պայմանագրի ոչ ճիշտ կիրառումը քրեական օրենքի կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրի այն հոդվածի կամ հոդվածի այն մասի կիրառումն է, որը ենթակա չէր կիրառման, կամ այն հոդվածի կամ հոդվածի այն մասի չկիրառումն է, որը ենթակա էր կիրառման, կամ քրեական օրենքի կամ միջազգային պայմանագրի սխալ մեկնաբանումն է, որը չի համապատասխանում դրա իսկական իմաստին:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներ են դատական քննության ժամանակ սույն օրենսգրքի սկզբունքների և այլ ընդհանուր դրույթների խախտումները, որոնք գործին մասնակցող անձանց` օրենքով երաշխավորված իրավունքներից զրկելու կամ դրանցում սահմանափակելու կամ այլ ճանապարհով խոչընդոտել են գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտմանը, ազդել են կամ կարող էին ազդել գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա:
Վերը նշված հանգամանքների վերլուծությամբ վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ տրված նյութական իրավունքի խախտումները, որոնք ազդել են գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, հիմք են Առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի սեպտեմբերի 20-ի դատավճիռը` պատժի մասով, փոփոխելու համար:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 397-398-րդ, 402-րդ, 418-րդ հոդվածներով` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Ամբաստանյալ Համլետ Գասպարյանի շահերի պաշտպան Մարինե Ֆարմանյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակի:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի սեպտեմբերի 20-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Համլետ Ստեփանի Գասպարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով, պատժի մասով փոփոխել:
Համլետ Ստեփանի Գասպարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել ազատազրկում` 1/մեկ/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի կարգով, պատիժները մասնակի գումարելու սկզբունքով, Համլետ Ստեփանի Գասպարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում` 1/մեկ/ տարի ժամկետով և տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի չորսհարյուրապատիկի` 400.000 /չորս հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ